summaryrefslogtreecommitdiff
path: root/old/files/bookXV.html
blob: 0d0ea29fee88c9c6587425cd9cd95b544632607a (plain)
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
2068
2069
2070
2071
2072
2073
2074
2075
2076
2077
2078
2079
2080
2081
2082
2083
2084
2085
2086
2087
2088
2089
2090
2091
2092
2093
2094
2095
2096
2097
2098
2099
2100
2101
2102
2103
2104
2105
2106
2107
2108
2109
2110
2111
2112
2113
2114
2115
2116
2117
2118
2119
2120
2121
2122
2123
2124
2125
2126
2127
2128
2129
2130
2131
2132
2133
2134
2135
2136
2137
2138
2139
2140
2141
2142
2143
2144
2145
2146
2147
2148
2149
2150
2151
2152
2153
2154
2155
2156
2157
2158
2159
2160
2161
2162
2163
2164
2165
2166
2167
2168
2169
2170
2171
2172
2173
2174
2175
2176
2177
2178
2179
2180
2181
2182
2183
2184
2185
2186
2187
2188
2189
2190
2191
2192
2193
2194
2195
2196
2197
2198
2199
2200
2201
2202
2203
2204
2205
2206
2207
2208
2209
2210
2211
2212
2213
2214
2215
2216
2217
2218
2219
2220
2221
2222
2223
2224
2225
2226
2227
2228
2229
2230
2231
2232
2233
2234
2235
2236
2237
2238
2239
2240
2241
2242
2243
2244
2245
2246
2247
2248
2249
2250
2251
2252
2253
2254
2255
2256
2257
2258
2259
2260
2261
2262
2263
2264
2265
2266
2267
2268
2269
2270
2271
2272
2273
2274
2275
2276
2277
2278
2279
2280
2281
2282
2283
2284
2285
2286
2287
2288
2289
2290
2291
2292
2293
2294
2295
2296
2297
2298
2299
2300
2301
2302
2303
2304
2305
2306
2307
2308
2309
2310
2311
2312
2313
2314
2315
2316
2317
2318
2319
2320
2321
2322
2323
2324
2325
2326
2327
2328
2329
2330
2331
2332
2333
2334
2335
2336
2337
2338
2339
2340
2341
2342
2343
2344
2345
2346
2347
2348
2349
2350
2351
2352
2353
2354
2355
2356
2357
2358
2359
2360
2361
2362
2363
2364
2365
2366
2367
2368
2369
2370
2371
2372
2373
2374
2375
2376
2377
2378
2379
2380
2381
2382
2383
2384
2385
2386
2387
2388
2389
2390
2391
2392
2393
2394
2395
2396
2397
2398
2399
2400
2401
2402
2403
2404
2405
2406
2407
2408
2409
2410
2411
2412
2413
2414
2415
2416
2417
2418
2419
2420
2421
2422
2423
2424
2425
2426
2427
2428
2429
2430
2431
2432
2433
2434
2435
2436
2437
2438
2439
2440
2441
2442
2443
2444
2445
2446
2447
2448
2449
2450
2451
2452
2453
2454
2455
2456
2457
2458
2459
2460
2461
2462
2463
2464
2465
2466
2467
2468
2469
2470
2471
2472
2473
2474
2475
2476
2477
2478
2479
2480
2481
2482
2483
2484
2485
2486
2487
2488
2489
2490
2491
2492
2493
2494
2495
2496
2497
2498
2499
2500
2501
2502
2503
2504
2505
2506
2507
2508
2509
2510
2511
2512
2513
2514
2515
2516
2517
2518
2519
2520
2521
2522
2523
2524
2525
2526
2527
2528
2529
2530
2531
2532
2533
2534
2535
2536
2537
2538
2539
2540
2541
2542
2543
2544
2545
2546
2547
2548
2549
2550
2551
2552
2553
2554
2555
2556
2557
2558
2559
2560
2561
2562
2563
2564
2565
2566
2567
2568
2569
2570
2571
2572
2573
2574
2575
2576
2577
2578
2579
2580
2581
2582
2583
2584
2585
2586
2587
2588
2589
2590
2591
2592
2593
2594
2595
2596
2597
2598
2599
2600
2601
2602
2603
2604
2605
2606
2607
2608
2609
2610
2611
2612
2613
2614
2615
2616
2617
2618
2619
2620
2621
2622
2623
2624
2625
2626
2627
2628
2629
2630
2631
2632
2633
2634
2635
2636
2637
2638
2639
2640
2641
2642
2643
2644
2645
2646
2647
2648
2649
2650
2651
2652
2653
2654
2655
2656
2657
2658
2659
2660
2661
2662
2663
2664
2665
2666
2667
2668
2669
2670
2671
2672
2673
2674
2675
2676
2677
2678
2679
2680
2681
2682
2683
2684
2685
2686
2687
2688
2689
2690
2691
2692
2693
2694
2695
2696
2697
2698
2699
2700
2701
2702
2703
2704
2705
2706
2707
2708
2709
2710
2711
2712
2713
2714
2715
2716
2717
2718
2719
2720
2721
2722
2723
2724
2725
2726
2727
2728
2729
2730
2731
2732
2733
2734
2735
2736
2737
2738
2739
2740
2741
2742
2743
2744
2745
2746
2747
2748
2749
2750
2751
2752
2753
2754
2755
2756
2757
2758
2759
2760
2761
2762
2763
2764
2765
2766
2767
2768
2769
2770
2771
2772
2773
2774
2775
2776
2777
2778
2779
2780
2781
2782
2783
2784
2785
2786
2787
2788
2789
2790
2791
2792
2793
2794
2795
2796
2797
2798
2799
2800
2801
2802
2803
2804
2805
2806
2807
2808
2809
2810
2811
2812
2813
2814
2815
2816
2817
2818
2819
2820
2821
2822
2823
2824
2825
2826
2827
2828
2829
2830
2831
2832
2833
2834
2835
2836
2837
2838
2839
2840
2841
2842
2843
2844
2845
2846
2847
2848
2849
2850
2851
2852
2853
2854
2855
2856
2857
2858
2859
2860
2861
2862
2863
2864
2865
2866
2867
2868
2869
2870
2871
2872
2873
2874
2875
2876
2877
2878
2879
2880
2881
2882
2883
2884
2885
2886
2887
2888
2889
2890
2891
2892
2893
2894
2895
2896
2897
2898
2899
2900
2901
2902
2903
2904
2905
2906
2907
2908
2909
2910
2911
2912
2913
2914
2915
2916
2917
2918
2919
2920
2921
2922
2923
2924
2925
2926
2927
2928
2929
2930
2931
2932
2933
2934
2935
2936
2937
2938
2939
2940
2941
2942
2943
2944
2945
2946
2947
2948
2949
2950
2951
2952
2953
2954
2955
2956
2957
2958
2959
2960
2961
2962
2963
2964
2965
2966
2967
2968
2969
2970
2971
2972
2973
2974
2975
2976
2977
2978
2979
2980
2981
2982
2983
2984
2985
2986
2987
2988
2989
2990
2991
2992
2993
2994
2995
2996
2997
2998
2999
3000
3001
3002
3003
3004
3005
3006
3007
3008
3009
3010
3011
3012
3013
3014
3015
3016
3017
3018
3019
3020
3021
3022
3023
3024
3025
3026
3027
3028
3029
3030
3031
3032
3033
3034
3035
3036
3037
3038
3039
3040
3041
3042
3043
3044
3045
3046
3047
3048
3049
3050
3051
3052
3053
3054
3055
3056
3057
3058
3059
3060
3061
3062
3063
3064
3065
3066
3067
3068
3069
3070
3071
3072
3073
3074
3075
3076
3077
3078
3079
3080
3081
3082
3083
3084
3085
3086
3087
3088
3089
3090
3091
3092
3093
3094
3095
3096
3097
3098
3099
3100
3101
3102
3103
3104
3105
3106
3107
3108
3109
3110
3111
3112
3113
3114
3115
3116
3117
3118
3119
3120
3121
3122
3123
3124
3125
3126
3127
3128
3129
3130
3131
3132
3133
3134
3135
3136
3137
3138
3139
3140
3141
3142
3143
3144
3145
3146
3147
3148
3149
3150
3151
3152
3153
3154
3155
3156
3157
3158
3159
3160
3161
3162
3163
3164
3165
3166
3167
3168
3169
3170
3171
3172
3173
3174
3175
3176
3177
3178
3179
3180
3181
3182
3183
3184
3185
3186
3187
3188
3189
3190
3191
3192
3193
3194
3195
3196
3197
3198
3199
3200
3201
3202
3203
3204
3205
3206
3207
3208
3209
3210
3211
3212
3213
3214
3215
3216
3217
3218
3219
3220
3221
3222
3223
3224
3225
3226
3227
3228
3229
3230
3231
3232
3233
3234
3235
3236
3237
3238
3239
3240
3241
3242
3243
3244
3245
3246
3247
3248
3249
3250
3251
3252
3253
3254
3255
3256
3257
3258
3259
3260
3261
3262
3263
3264
3265
3266
3267
3268
3269
3270
3271
3272
3273
3274
3275
3276
3277
3278
3279
3280
3281
3282
3283
3284
3285
3286
3287
3288
3289
3290
3291
3292
3293
3294
3295
3296
3297
3298
3299
3300
3301
3302
3303
3304
3305
3306
3307
3308
3309
3310
3311
3312
3313
3314
3315
3316
3317
3318
3319
3320
3321
3322
3323
3324
3325
3326
3327
3328
3329
3330
3331
3332
3333
3334
3335
3336
3337
3338
3339
3340
3341
3342
3343
3344
3345
3346
3347
3348
3349
3350
3351
3352
3353
3354
3355
3356
3357
3358
3359
3360
3361
3362
3363
3364
3365
3366
3367
3368
3369
3370
3371
3372
3373
3374
3375
3376
3377
3378
3379
3380
3381
3382
3383
3384
3385
3386
3387
3388
3389
3390
3391
3392
3393
3394
3395
3396
3397
3398
3399
3400
3401
3402
3403
3404
3405
3406
3407
3408
3409
3410
3411
3412
3413
3414
3415
3416
3417
3418
3419
3420
3421
3422
3423
3424
3425
3426
3427
3428
3429
3430
3431
3432
3433
3434
3435
3436
3437
3438
3439
3440
3441
3442
3443
3444
3445
3446
3447
3448
3449
3450
3451
3452
3453
3454
3455
3456
3457
3458
3459
3460
3461
3462
3463
3464
3465
3466
3467
3468
3469
3470
3471
3472
3473
3474
3475
3476
3477
3478
3479
3480
3481
3482
3483
3484
3485
3486
3487
3488
3489
3490
3491
3492
3493
3494
3495
3496
3497
3498
3499
3500
3501
3502
3503
3504
3505
3506
3507
3508
3509
3510
3511
3512
3513
3514
3515
3516
3517
3518
3519
3520
3521
3522
3523
3524
3525
3526
3527
3528
3529
3530
3531
3532
3533
3534
3535
3536
3537
3538
3539
3540
3541
3542
3543
3544
3545
3546
3547
3548
3549
3550
3551
3552
3553
3554
3555
3556
3557
3558
3559
3560
3561
3562
3563
3564
3565
3566
3567
3568
3569
3570
3571
3572
3573
3574
3575
3576
3577
3578
3579
3580
3581
3582
3583
3584
3585
3586
3587
3588
3589
3590
3591
3592
3593
3594
3595
3596
3597
3598
3599
3600
3601
3602
3603
3604
3605
3606
3607
3608
3609
3610
3611
3612
3613
3614
3615
3616
3617
3618
3619
3620
3621
3622
3623
3624
3625
3626
3627
3628
3629
3630
3631
3632
3633
3634
3635
3636
3637
3638
3639
3640
3641
3642
3643
3644
3645
3646
3647
3648
3649
3650
3651
3652
3653
3654
3655
3656
3657
3658
3659
3660
3661
3662
3663
3664
3665
3666
3667
3668
3669
3670
3671
3672
3673
3674
3675
3676
3677
3678
3679
3680
3681
3682
3683
3684
3685
3686
3687
3688
3689
3690
3691
3692
3693
3694
3695
3696
3697
3698
3699
3700
3701
3702
3703
3704
3705
3706
3707
3708
3709
3710
3711
3712
3713
3714
3715
3716
3717
3718
3719
3720
3721
3722
3723
3724
3725
3726
3727
3728
3729
3730
3731
3732
3733
3734
3735
3736
3737
3738
3739
3740
3741
3742
3743
3744
3745
3746
3747
3748
3749
3750
3751
3752
3753
3754
3755
3756
3757
3758
3759
3760
3761
3762
3763
3764
3765
3766
3767
3768
3769
3770
3771
3772
3773
3774
3775
3776
3777
3778
3779
3780
3781
3782
3783
3784
3785
3786
3787
3788
3789
3790
3791
3792
3793
3794
3795
3796
3797
3798
3799
3800
3801
3802
3803
3804
3805
3806
3807
3808
3809
3810
3811
3812
3813
3814
3815
3816
3817
3818
3819
3820
3821
3822
3823
3824
3825
3826
3827
3828
3829
3830
3831
3832
3833
3834
3835
3836
3837
3838
3839
3840
3841
3842
3843
3844
3845
3846
3847
3848
3849
3850
3851
3852
3853
3854
3855
3856
3857
3858
3859
3860
3861
3862
3863
3864
3865
3866
3867
3868
3869
3870
3871
3872
3873
3874
3875
3876
3877
3878
3879
3880
3881
3882
3883
3884
3885
3886
3887
3888
3889
3890
3891
3892
3893
3894
3895
3896
3897
3898
3899
3900
3901
3902
3903
3904
3905
3906
3907
3908
3909
3910
3911
3912
3913
3914
3915
3916
3917
3918
3919
3920
3921
3922
3923
3924
3925
3926
3927
3928
3929
3930
3931
3932
3933
3934
3935
3936
3937
3938
3939
3940
3941
3942
3943
3944
3945
3946
3947
3948
3949
3950
3951
3952
3953
3954
3955
3956
3957
3958
3959
3960
3961
3962
3963
3964
3965
3966
3967
3968
3969
3970
3971
3972
3973
3974
3975
3976
3977
3978
3979
3980
3981
3982
3983
3984
3985
3986
3987
3988
3989
3990
3991
3992
3993
3994
3995
3996
3997
3998
3999
4000
4001
4002
4003
4004
4005
4006
4007
4008
4009
4010
4011
4012
4013
4014
4015
4016
4017
4018
4019
4020
4021
4022
4023
4024
4025
4026
4027
4028
4029
4030
4031
4032
4033
4034
4035
4036
4037
4038
4039
4040
4041
4042
4043
4044
4045
4046
4047
4048
4049
4050
4051
4052
4053
4054
4055
4056
4057
4058
4059
4060
4061
4062
4063
4064
4065
4066
4067
4068
4069
4070
4071
4072
4073
4074
4075
4076
4077
4078
4079
4080
4081
4082
4083
4084
4085
4086
4087
4088
4089
4090
4091
4092
4093
4094
4095
4096
4097
4098
4099
4100
4101
4102
4103
4104
4105
4106
4107
4108
4109
4110
4111
4112
4113
4114
4115
4116
4117
4118
4119
4120
4121
4122
4123
4124
4125
4126
4127
4128
4129
4130
4131
4132
4133
4134
4135
4136
4137
4138
4139
4140
4141
4142
4143
4144
4145
4146
4147
4148
4149
4150
4151
4152
4153
4154
4155
4156
4157
4158
4159
4160
4161
4162
4163
4164
4165
4166
4167
4168
4169
4170
4171
4172
4173
4174
4175
4176
4177
4178
4179
4180
4181
4182
4183
4184
4185
4186
4187
4188
4189
4190
4191
4192
4193
4194
4195
4196
4197
4198
4199
4200
4201
4202
4203
4204
4205
4206
4207
4208
4209
4210
4211
4212
4213
4214
4215
4216
4217
4218
4219
4220
4221
4222
4223
4224
4225
4226
4227
4228
4229
4230
4231
4232
4233
4234
4235
4236
4237
4238
4239
4240
4241
4242
4243
4244
4245
4246
4247
4248
4249
4250
4251
4252
4253
4254
4255
4256
4257
4258
4259
4260
4261
4262
4263
4264
4265
4266
4267
4268
4269
4270
4271
4272
4273
4274
4275
4276
4277
4278
4279
4280
4281
4282
4283
4284
4285
4286
4287
4288
4289
4290
4291
4292
4293
4294
4295
4296
4297
4298
4299
4300
4301
4302
4303
4304
4305
4306
4307
4308
4309
4310
4311
4312
4313
4314
4315
4316
4317
4318
4319
4320
4321
4322
4323
4324
4325
4326
4327
4328
4329
4330
4331
4332
4333
4334
4335
4336
4337
4338
4339
4340
4341
4342
4343
4344
4345
4346
4347
4348
4349
4350
4351
4352
4353
4354
4355
4356
4357
4358
4359
4360
4361
4362
4363
4364
4365
4366
4367
4368
4369
4370
4371
4372
4373
4374
4375
4376
4377
4378
4379
4380
4381
4382
4383
4384
4385
4386
4387
4388
4389
4390
4391
4392
4393
4394
4395
4396
4397
4398
4399
4400
4401
4402
4403
4404
4405
4406
4407
4408
4409
4410
4411
4412
4413
4414
4415
4416
4417
4418
4419
4420
4421
4422
4423
4424
4425
4426
4427
4428
4429
4430
4431
4432
4433
4434
4435
4436
4437
4438
4439
4440
4441
4442
4443
4444
4445
4446
4447
4448
4449
4450
4451
4452
4453
4454
4455
4456
4457
4458
4459
4460
4461
4462
4463
4464
4465
4466
4467
4468
4469
4470
4471
4472
4473
4474
4475
4476
4477
4478
4479
4480
4481
4482
4483
4484
4485
4486
4487
4488
4489
4490
4491
4492
4493
4494
4495
4496
4497
4498
4499
4500
4501
4502
4503
4504
4505
4506
4507
4508
4509
4510
4511
4512
4513
4514
4515
4516
4517
4518
4519
4520
4521
4522
4523
4524
4525
4526
4527
4528
4529
4530
4531
4532
4533
4534
4535
4536
4537
4538
4539
4540
4541
4542
4543
4544
4545
4546
4547
4548
4549
4550
4551
4552
4553
4554
4555
4556
4557
4558
4559
4560
4561
4562
4563
4564
4565
4566
4567
4568
4569
4570
4571
4572
4573
4574
4575
4576
4577
4578
4579
4580
4581
4582
4583
4584
4585
4586
4587
4588
4589
4590
4591
4592
4593
4594
4595
4596
4597
4598
4599
4600
4601
4602
4603
4604
4605
4606
4607
4608
4609
4610
4611
4612
4613
4614
4615
4616
4617
4618
4619
4620
4621
4622
4623
4624
4625
4626
4627
4628
4629
4630
4631
4632
4633
4634
4635
4636
4637
4638
4639
4640
4641
4642
4643
4644
4645
4646
4647
4648
4649
4650
4651
4652
4653
4654
4655
4656
4657
4658
4659
4660
4661
4662
4663
4664
4665
4666
4667
4668
4669
4670
4671
4672
4673
4674
4675
4676
4677
4678
4679
4680
4681
4682
4683
4684
4685
4686
4687
4688
4689
4690
4691
4692
4693
4694
4695
4696
4697
4698
4699
4700
4701
4702
4703
4704
4705
4706
4707
4708
4709
4710
4711
4712
4713
4714
4715
4716
4717
4718
4719
4720
4721
4722
4723
4724
4725
4726
4727
4728
4729
4730
4731
4732
4733
4734
4735
4736
4737
4738
4739
4740
4741
4742
4743
4744
4745
4746
4747
4748
4749
4750
4751
4752
4753
4754
4755
4756
4757
4758
4759
4760
4761
4762
4763
4764
4765
4766
4767
4768
4769
4770
4771
4772
4773
4774
4775
4776
4777
4778
4779
4780
4781
4782
4783
4784
4785
4786
4787
4788
4789
4790
4791
4792
4793
4794
4795
4796
4797
4798
4799
4800
4801
4802
4803
4804
4805
4806
4807
4808
4809
4810
4811
4812
4813
4814
4815
4816
4817
4818
4819
4820
4821
4822
4823
4824
4825
4826
4827
4828
4829
4830
4831
4832
4833
4834
4835
4836
4837
4838
4839
4840
4841
4842
4843
4844
4845
4846
4847
4848
4849
4850
4851
4852
4853
4854
4855
4856
4857
4858
4859
4860
4861
4862
4863
4864
4865
4866
4867
4868
4869
4870
4871
4872
4873
4874
4875
4876
4877
4878
4879
4880
4881
4882
4883
4884
4885
4886
4887
4888
4889
4890
4891
4892
4893
4894
4895
4896
4897
4898
4899
4900
4901
4902
4903
4904
4905
4906
4907
4908
4909
4910
4911
4912
4913
4914
4915
4916
4917
4918
4919
4920
4921
4922
4923
4924
4925
4926
4927
4928
4929
4930
4931
4932
4933
4934
4935
4936
4937
4938
4939
4940
4941
4942
4943
4944
4945
4946
4947
4948
4949
4950
4951
4952
4953
4954
4955
4956
4957
4958
4959
4960
4961
4962
4963
4964
4965
4966
4967
4968
4969
4970
4971
4972
4973
4974
4975
4976
4977
4978
4979
4980
4981
4982
4983
4984
4985
4986
4987
4988
4989
4990
4991
4992
4993
4994
4995
4996
4997
4998
4999
5000
5001
5002
5003
5004
5005
5006
5007
5008
5009
5010
5011
5012
5013
5014
5015
5016
5017
5018
5019
5020
5021
5022
5023
5024
5025
5026
5027
5028
5029
5030
5031
5032
5033
5034
5035
5036
5037
5038
5039
5040
5041
5042
5043
5044
5045
5046
5047
5048
5049
5050
5051
5052
5053
5054
5055
5056
5057
5058
5059
5060
5061
5062
5063
5064
5065
5066
5067
5068
5069
5070
5071
5072
5073
5074
5075
5076
5077
5078
5079
5080
5081
5082
5083
5084
5085
5086
5087
5088
5089
5090
5091
5092
5093
5094
5095
5096
5097
5098
5099
5100
5101
5102
5103
5104
5105
5106
5107
5108
5109
5110
5111
5112
5113
5114
5115
5116
5117
5118
5119
5120
5121
5122
5123
5124
5125
5126
5127
5128
5129
5130
5131
5132
5133
5134
5135
5136
5137
5138
5139
5140
5141
5142
5143
5144
5145
5146
5147
5148
5149
5150
5151
5152
5153
5154
5155
5156
5157
5158
5159
5160
5161
5162
5163
5164
5165
5166
5167
5168
5169
5170
5171
5172
5173
5174
5175
5176
5177
5178
5179
5180
5181
5182
5183
5184
5185
5186
5187
5188
5189
5190
5191
5192
5193
5194
5195
5196
5197
5198
5199
5200
5201
5202
5203
5204
5205
5206
5207
5208
5209
5210
5211
5212
5213
5214
5215
5216
5217
5218
5219
5220
5221
5222
5223
5224
5225
5226
5227
5228
5229
5230
5231
5232
5233
5234
5235
5236
5237
5238
5239
5240
5241
5242
5243
5244
5245
5246
5247
5248
5249
5250
5251
5252
5253
5254
5255
5256
5257
5258
5259
5260
5261
5262
5263
5264
5265
5266
5267
5268
5269
5270
5271
5272
5273
5274
5275
5276
5277
5278
5279
5280
5281
5282
5283
5284
5285
5286
5287
5288
5289
5290
5291
5292
5293
5294
5295
5296
5297
5298
5299
5300
5301
5302
5303
5304
5305
5306
5307
5308
5309
5310
5311
5312
5313
5314
5315
5316
5317
5318
5319
5320
5321
5322
5323
5324
5325
5326
5327
5328
5329
5330
5331
5332
5333
5334
5335
5336
5337
5338
5339
5340
5341
5342
5343
5344
5345
5346
5347
5348
5349
5350
5351
5352
5353
5354
5355
5356
5357
5358
5359
5360
5361
5362
5363
5364
5365
5366
5367
5368
5369
5370
5371
5372
5373
5374
5375
5376
5377
5378
5379
5380
5381
5382
5383
5384
5385
5386
5387
5388
5389
5390
5391
5392
5393
5394
5395
5396
5397
5398
5399
5400
5401
5402
5403
5404
5405
5406
5407
5408
5409
5410
5411
5412
5413
5414
5415
5416
5417
5418
5419
5420
5421
5422
5423
5424
5425
5426
5427
5428
5429
5430
5431
5432
5433
5434
5435
5436
5437
5438
5439
5440
5441
5442
5443
5444
5445
5446
5447
5448
5449
5450
5451
5452
5453
5454
5455
5456
5457
5458
5459
5460
5461
5462
5463
5464
5465
5466
5467
5468
5469
5470
5471
5472
5473
5474
5475
5476
5477
5478
5479
5480
5481
5482
5483
5484
5485
5486
5487
5488
5489
5490
5491
5492
5493
5494
5495
5496
5497
5498
5499
5500
5501
5502
5503
5504
5505
5506
5507
5508
5509
5510
5511
5512
5513
5514
5515
5516
5517
5518
5519
5520
5521
5522
5523
5524
5525
5526
5527
5528
5529
5530
5531
5532
5533
5534
5535
5536
5537
5538
5539
5540
5541
5542
5543
5544
5545
5546
5547
5548
5549
5550
5551
5552
5553
5554
5555
5556
5557
5558
5559
5560
5561
5562
5563
5564
5565
5566
5567
5568
5569
5570
5571
5572
5573
5574
5575
5576
5577
5578
5579
5580
5581
5582
5583
5584
5585
5586
5587
5588
5589
5590
5591
5592
5593
5594
5595
5596
5597
5598
5599
5600
5601
5602
5603
5604
5605
5606
5607
5608
5609
5610
5611
5612
5613
5614
5615
5616
5617
5618
5619
5620
5621
5622
5623
5624
5625
5626
5627
5628
5629
5630
5631
5632
5633
5634
5635
5636
5637
5638
5639
5640
5641
5642
5643
5644
5645
5646
5647
5648
5649
5650
5651
5652
5653
5654
5655
5656
5657
5658
5659
5660
5661
5662
5663
5664
5665
5666
5667
5668
5669
5670
5671
5672
5673
5674
5675
5676
5677
5678
5679
5680
5681
5682
5683
5684
5685
5686
5687
5688
5689
5690
5691
5692
5693
5694
5695
5696
5697
5698
5699
5700
5701
5702
5703
5704
5705
5706
5707
5708
5709
5710
5711
5712
5713
5714
5715
5716
5717
5718
5719
5720
5721
5722
5723
5724
5725
5726
5727
5728
5729
5730
5731
5732
5733
5734
5735
5736
5737
5738
5739
5740
5741
5742
5743
5744
5745
5746
5747
5748
5749
5750
5751
5752
5753
5754
5755
5756
5757
5758
5759
5760
5761
5762
5763
5764
5765
5766
5767
5768
5769
5770
5771
5772
5773
5774
5775
5776
5777
5778
5779
5780
5781
5782
5783
5784
5785
5786
5787
5788
5789
5790
5791
5792
5793
5794
5795
5796
5797
5798
5799
5800
5801
5802
5803
5804
5805
5806
5807
5808
5809
5810
5811
5812
5813
5814
5815
5816
5817
5818
5819
5820
5821
5822
5823
5824
5825
5826
5827
5828
5829
5830
5831
5832
5833
5834
5835
5836
5837
5838
5839
5840
5841
5842
5843
5844
5845
5846
5847
5848
5849
5850
5851
5852
5853
5854
5855
5856
5857
5858
5859
5860
5861
5862
5863
5864
5865
5866
5867
5868
5869
5870
5871
5872
5873
5874
5875
5876
5877
5878
5879
5880
5881
5882
5883
5884
5885
5886
5887
5888
5889
5890
5891
5892
5893
5894
5895
5896
5897
5898
5899
5900
5901
5902
5903
5904
5905
5906
5907
5908
5909
5910
5911
5912
5913
5914
5915
5916
5917
5918
5919
5920
5921
5922
5923
5924
5925
5926
5927
5928
5929
5930
5931
5932
5933
5934
5935
5936
5937
5938
5939
5940
5941
5942
5943
5944
5945
5946
5947
5948
5949
5950
5951
5952
5953
5954
5955
5956
5957
5958
5959
5960
5961
5962
5963
5964
5965
5966
5967
5968
5969
5970
5971
5972
5973
5974
5975
5976
5977
5978
5979
5980
5981
5982
5983
5984
5985
5986
5987
5988
5989
5990
5991
5992
5993
5994
5995
5996
5997
5998
5999
6000
6001
6002
6003
6004
6005
6006
6007
6008
6009
6010
6011
6012
6013
6014
6015
6016
6017
6018
6019
6020
6021
6022
6023
6024
6025
6026
6027
6028
6029
6030
6031
6032
6033
6034
6035
6036
6037
6038
6039
6040
6041
6042
6043
6044
6045
6046
6047
6048
6049
6050
6051
6052
6053
6054
6055
6056
6057
6058
6059
6060
6061
6062
6063
6064
6065
6066
6067
6068
6069
6070
6071
6072
6073
6074
6075
6076
6077
6078
6079
6080
6081
6082
6083
6084
6085
6086
6087
6088
6089
6090
6091
6092
6093
6094
6095
6096
6097
6098
6099
6100
6101
6102
6103
6104
6105
6106
6107
6108
6109
6110
6111
6112
6113
6114
6115
6116
6117
6118
6119
6120
6121
6122
6123
6124
6125
6126
6127
6128
6129
6130
6131
6132
6133
6134
6135
6136
6137
6138
6139
6140
6141
6142
6143
6144
6145
6146
6147
6148
6149
6150
6151
6152
6153
6154
6155
6156
6157
6158
6159
6160
6161
6162
6163
6164
6165
6166
6167
6168
6169
6170
6171
6172
6173
6174
6175
6176
6177
6178
6179
6180
6181
6182
6183
6184
6185
6186
6187
6188
6189
6190
6191
6192
6193
6194
6195
6196
6197
6198
6199
6200
6201
6202
6203
6204
6205
6206
6207
6208
6209
6210
6211
6212
6213
6214
6215
6216
6217
6218
6219
6220
6221
6222
6223
6224
6225
6226
6227
6228
6229
6230
6231
6232
6233
6234
6235
6236
6237
6238
6239
6240
6241
6242
6243
6244
6245
6246
6247
6248
6249
6250
6251
6252
6253
6254
6255
6256
6257
6258
6259
6260
6261
6262
6263
6264
6265
6266
6267
6268
6269
6270
6271
6272
6273
6274
6275
6276
6277
6278
6279
6280
6281
6282
6283
6284
6285
6286
6287
6288
6289
6290
6291
6292
6293
6294
6295
6296
6297
6298
6299
6300
6301
6302
6303
6304
6305
6306
6307
6308
6309
6310
6311
6312
6313
6314
6315
6316
6317
6318
6319
6320
6321
6322
6323
6324
6325
6326
6327
6328
6329
6330
6331
6332
6333
6334
6335
6336
6337
6338
6339
6340
6341
6342
6343
6344
6345
6346
6347
6348
6349
6350
6351
6352
6353
6354
6355
6356
6357
6358
6359
6360
6361
6362
6363
6364
6365
6366
6367
6368
6369
6370
6371
6372
6373
6374
6375
6376
6377
6378
6379
6380
6381
6382
6383
6384
6385
6386
6387
6388
6389
6390
6391
6392
6393
6394
6395
6396
6397
6398
6399
6400
6401
6402
6403
6404
6405
6406
6407
6408
6409
6410
6411
6412
6413
6414
6415
6416
6417
6418
6419
6420
6421
6422
6423
6424
6425
6426
6427
6428
6429
6430
6431
6432
6433
6434
6435
6436
6437
6438
6439
6440
6441
6442
6443
6444
6445
6446
6447
6448
6449
6450
6451
6452
6453
6454
6455
6456
6457
6458
6459
6460
6461
6462
6463
6464
6465
6466
6467
6468
6469
6470
6471
6472
6473
6474
6475
6476
6477
6478
6479
6480
6481
6482
6483
6484
6485
6486
6487
6488
6489
6490
6491
6492
6493
6494
6495
6496
6497
6498
6499
6500
6501
6502
6503
6504
6505
6506
6507
6508
6509
6510
6511
6512
6513
6514
6515
6516
6517
6518
6519
6520
6521
6522
6523
6524
6525
6526
6527
6528
6529
6530
6531
6532
6533
6534
6535
6536
6537
6538
6539
6540
6541
6542
6543
6544
6545
6546
6547
6548
6549
6550
6551
6552
6553
6554
6555
6556
6557
6558
6559
6560
6561
6562
6563
6564
6565
6566
6567
6568
6569
6570
6571
6572
6573
6574
6575
6576
6577
6578
6579
6580
6581
6582
6583
6584
6585
6586
6587
6588
6589
6590
6591
6592
6593
6594
6595
6596
6597
6598
6599
6600
6601
6602
6603
6604
6605
6606
6607
6608
6609
6610
6611
6612
6613
6614
6615
6616
6617
6618
6619
6620
6621
6622
6623
6624
6625
6626
6627
6628
6629
6630
6631
6632
6633
6634
6635
6636
6637
6638
6639
6640
6641
6642
6643
6644
6645
6646
6647
6648
6649
6650
6651
6652
6653
6654
6655
6656
6657
6658
6659
6660
6661
6662
6663
6664
6665
6666
6667
6668
6669
6670
6671
6672
6673
6674
6675
6676
6677
6678
6679
6680
6681
6682
6683
6684
6685
6686
6687
6688
6689
6690
6691
6692
6693
6694
6695
6696
6697
6698
6699
6700
6701
6702
6703
6704
6705
6706
6707
6708
6709
6710
6711
6712
6713
6714
6715
6716
6717
6718
6719
6720
6721
6722
6723
6724
6725
6726
6727
6728
6729
6730
6731
6732
6733
6734
6735
6736
6737
6738
6739
6740
6741
6742
6743
6744
6745
6746
6747
6748
6749
6750
6751
6752
6753
6754
6755
6756
6757
6758
6759
6760
6761
6762
6763
6764
6765
6766
6767
6768
6769
6770
6771
6772
6773
6774
6775
6776
6777
6778
6779
6780
6781
6782
6783
6784
6785
6786
6787
6788
6789
6790
6791
6792
6793
6794
6795
6796
6797
6798
6799
6800
6801
6802
6803
6804
6805
6806
6807
6808
6809
6810
6811
6812
6813
6814
6815
6816
6817
6818
6819
6820
6821
6822
6823
6824
6825
6826
6827
6828
6829
6830
6831
6832
6833
6834
6835
6836
6837
6838
6839
6840
6841
6842
6843
6844
6845
6846
6847
6848
6849
6850
6851
6852
6853
6854
6855
6856
6857
6858
6859
6860
6861
6862
6863
6864
6865
6866
6867
6868
6869
6870
6871
6872
6873
6874
6875
6876
6877
6878
6879
6880
6881
6882
6883
6884
6885
6886
6887
6888
6889
6890
6891
6892
6893
6894
6895
6896
6897
6898
6899
6900
6901
6902
6903
6904
6905
6906
6907
6908
6909
6910
6911
6912
6913
6914
6915
6916
6917
6918
6919
6920
6921
6922
6923
6924
6925
6926
6927
6928
6929
6930
6931
6932
6933
6934
6935
6936
6937
6938
6939
6940
6941
6942
6943
6944
6945
6946
6947
6948
6949
6950
6951
6952
6953
6954
6955
6956
6957
6958
6959
6960
6961
6962
6963
6964
6965
6966
6967
6968
6969
6970
6971
6972
6973
6974
6975
6976
6977
6978
6979
6980
6981
6982
6983
6984
6985
6986
6987
6988
6989
6990
6991
6992
6993
6994
6995
6996
6997
6998
6999
7000
7001
7002
7003
7004
7005
7006
7007
7008
7009
7010
7011
7012
7013
7014
7015
7016
7017
7018
7019
7020
7021
7022
7023
7024
7025
7026
7027
7028
7029
7030
7031
7032
7033
7034
7035
7036
7037
7038
7039
7040
7041
7042
7043
7044
7045
7046
7047
7048
7049
7050
7051
7052
7053
7054
7055
7056
7057
7058
7059
7060
7061
7062
7063
7064
7065
7066
7067
7068
7069
7070
7071
7072
7073
7074
7075
7076
7077
7078
7079
7080
7081
7082
7083
7084
7085
7086
7087
7088
7089
7090
7091
7092
7093
7094
7095
7096
7097
7098
7099
7100
7101
7102
7103
7104
7105
7106
7107
7108
7109
7110
7111
7112
7113
7114
7115
7116
7117
7118
7119
7120
7121
7122
7123
7124

<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN">
<html>
<head>
<title>Punicorum Liber Decimus Quintus</title>
<meta http-equiv = "Content-Type" content = "text/html; charset=UTF-8">

<link rel = "stylesheet" type = "text/css" href = "siliusstyles.css">

<body>

<table class = "contents">
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "../main.html">Præfatio</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<a href = "bookI.html">Liber I</a><br>
<a href = "bookII.html">Liber II</a><br>
<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br>
<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br>
<a href = "bookV.html">Liber V</a>
</td>
<td>
<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br>
<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br>
<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br>
<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br>
<a href = "bookX.html">Liber X</a><br>
<a href = "bookXI.html">Liber XI</a>
</td>
<td>
<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br>
<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br>
<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br>
<b>Liber XV</b><br>
<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br>
<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "comm.html">Appendices</a><br>
<a href = "indexAF.html">Index</a><br>
<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a>
</td>
</tr>
</table>

<hr class = "mid">

<span class = "pagenum">215</span>

<h3>C. SILII ITALICI</h3>

<h1 class = "extended">PUNICORUM</h1>


<h3>LIBER DECIMUS QUINTUS.</h3>

<hr>

<h4><a name = "lib15_arg" id = "lib15_arg">ARGUMENTUM.</a></h4>

<div class = "argument">
<p><span class = "smallcaps">Cnæo</span> et Publio Scipionibus in
Hispania cæsis, Senatus Rom. de duce, qui in eorum subcedat locum,
deligendo consilia agitat, precibusque ad Deos fusis solliciti
exspectant Patres, ut, qui imperium in Hispaniam audeant adcipere,
nomina profiteantur; <a href = "#line15_1">1-9</a>.</p>

<p>P. Cornelius Scipio, Publii, qui in Hispania ceciderat, filius,
quatuor et viginti ferme annos natus, illud quidem petere gestit, ut
patris patruique necem ulciscatur; sed absterretur consiliis cognatorum,
qui juvenilem respiciunt ætatem, horrentque et funestam domus fortunam,
et gentem terramque mali ominis, ubi inter sepulcra parentis ac patrui
res gerendæ sint, et hostes, qui duos summos imperatores devicerint
animosque conlegerint secundo Marte; <a href =
"#line15_10">10-17</a>.</p>

<p>Juveni in inpluvio domus sub lauri umbra hæc secum reputanti
fluctuantique animo subito per aerem adlapsæ <i>Voluptas</i> ac
<i>Virtus</i> diverso oris vestisque habitu adparent, et utraque dat
operam, ut eam blande adpellando deleniat; <a href =
"#line15_18">18-31</a>.</p>

<p>Voluptas, argumentis ex Epicureorum disciplina petitis, dissuadet
militiam, vitamque mollem, otiosam, bellicis publicisque negotiis,
periculis ac curis vacuam, omnibusque voluptatibus diffluentem
commendat; <a href = "#line15_32">32-67</a>.</p>

<p>Virtus contra, secundum doctrinam Stoicorum, de divina animi humani
origine, de hominum præ ceteris animalibus præstantia, de inani brevique
voluptatis fructu et malis, quæ inde nascantur, de veris ac perennibus
præmiis virtuti propositis, disputat, et ad studium laudis patriæque
defensionem exhortatur; <a href = "#line15_68">68-120</a>.</p>

<p>Hæc præcepta juveni adrident, et Voluptas irata in nubes se tollit;
<a href = "#line15_121">121-128</a>.</p>

<p>Scipio igitur, Virtutis instinctus monitis, imperium,
<span class = "pagenum">216</span>
quod nemo sibi deposcere audet, palam profitetur se petere, et ora in se
convertit omnium, qui patrem ejus aut patruum revixisse et renatum sibi
opinantur; <a href = "#line15_129">129-134</a>.</p>

<p>Impetus quidem animorum et ardor mox residet, silentio orto ac tacita
cogitatione, quanta moles rerum quantumque imperium ætati haudquaquam
maturæ permittatur: sed eum excitant rursus fausta omina anguis
occidentem versus per aerem volantis, et tonitru, quo cælum bis terque
contremit; <a href = "#line15_135">135-145</a>.</p>

<p>Iis confirmati omnes Scipioni imperium esse in Hispania jubent, et
certatim dant nomina; <a href = "#line15_146">146-151</a>.</p>

<p>Ille itaque, precibus ad Neptunum missis, cum classe oram Tusci
Ligusticique maris, Alpes ac Gallicum sinum, et deinde Pyrenei promont.
et Emporias prætervectus, Tarraconem proficiscitur, ubi naves subduci
jubet; <a href = "#line15_152">152-179</a>.</p>

<p>Ibidem ei in somno obfertur species parentis, qui filio vehementer
auctor est, ut prius quam tres Pœnorum duces, qui trifariam exercitus in
diversissimas regiones distraxerint, castra conjungant, Carthaginem
Novam obpugnet, urbem opulentissimam omnium in Hispania, ac insignem
præterea portu, celso situ et ubertate agrorum; <a href =
"#line15_180">180-199</a>.</p>

<p>Eo itaque raptim ducitur agmen, eodemque tempore, quo ad mœnia subit,
C. Lælius cum classe intrat portum; <a href =
"#line15_200">200-231</a>.</p>

<p>Contra Aris, Pœnorum dux, arcem militibus insidet, et urbs potissimum
altitudine murorum defenditur: raræ enim scalæ iis æquari possunt, et,
quo quæque altiores, eo infirmiores sunt, ipsoque hominum, qui
adscendunt, onere franguntur; <a href = "#line15_232">232-236</a>.</p>

<p>Verum Scipio, ubi comperit, æstum decedere, et, qua parte stagnum
claudat urbem, facilem per illud pedibus ad mœnia transitum dari, eo
secum armatos ducit, et, nulla ibi hostium statione aut custodia
obposita, sine certamine Carthaginem uno die capit; <a href =
"#line15_237">237-250</a>.</p>

<p>Postridie Neptuno Jovique tauros mactat, et militibus, prout cuique
meritum virtusque fuerat, ante omnes vero C. Lælio, dat dona; <a href =
"#line15_251">251-262</a>.</p>

<p>Tum prædam dividit, et adultam virginem eximia forma principi
Hispaniæ adolescenti, cui ea desponsa erat, inviolatam reddit: quæ
continentia ac benignitas in convivio amplissimis a Lælio laudibus
celebratur; <a href = "#line15_263">263-285</a>.</p>

<p>Interea Philippus, Macedonum rex, fœdere cum Pœnis Acarnanibusque
junctus, bellum infert Ætolis, sociis Romanorum, subitamque expeditionem
facit in fines Epiri, Illyrici ac Græciæ; <a href =
"#line15_286">286-311</a>.</p>

<p>Idem tamen sæpius in Macedoniam, a Dardanis aliisque hostibus
infestatam, retro concedit, nec nisi finitimam Græciam bello vexat,
donec, terra marique a Romanis victus,
<span class = "pagenum">217</span>
pacem petere cogitur; <a href = "#line15_312">312-319</a>.</p>

<p>Eodem tempore Tarentus per proditionem recipitur a Fabio Maximo, in
cujus exercitu erat frater mulierculæ, quam præfectus præsidii perdite
amabat; <a href = "#line15_320">320-333</a>.</p>

<p>Anno autem insequenti in Apulia cæditur M. Claudius Marcellus consul
et vir fortissimus, qui, si diutius vixisset, Scipioni forte gloriam
eripuisset confecti belli; <a href = "#line15_334">334-342</a>.</p>

<p>Is, tumulum inter Punica et Romana castra occupandum ratus, ipse eo
cum T. Quinctio Crispino conlega, M. Marcello filio paucisque equitibus,
non perturbatus malo omine, speculatum proficiscitur; <a href =
"#line15_343">343-365</a>.</p>

<p>Ab tergo deinde circumventus a Numidis, qui ex insidiis
consurrexerant, fortissime pugnat, et forsan evasisset e manibus
hostium, nisi saucium vidisset filium: sed adtonito ea specie arma
excidunt e manibus, et mox transfixus lancea prolabitur ex equo; <a href
= "#line15_366">366-380</a>.</p>

<p>Inventum Marcelli corpus Hannibal comburendum curat, tantumque virum
honore solemni ac laudatione prosequitur; <a href =
"#line15_381">381-398</a>.</p>

<p>Quæ dum in Italia aguntur, fama captæ Carthaginis Novæ terrorem
incutit Hispaniæ populis, et tres Pœnorum duces omnem salutis spem in eo
positam putant, ut exercitus in unum omnes contrahantur; <a href =
"#line15_399">399-409</a>.</p>

<p>Proximus Scipioni est Hasdrubal, Hannibalis frater, qui, quum forte
primordia Carthaginis veteris sacris epulisque celebranda instituisset,
turbatur Romanorum adventu, et in castra trepide confugit; <a href =
"#line15_410">410-439</a>.</p>

<p>Postero die prælium committitur, in quo maxime eminet virtus C.
Lælii, viri non minus eloquentiæ, quam rei militaris gloria conspicui;
<a href = "#line15_439">439-470</a>.</p>

<p>Pœni fusi ad Pyrenæum tendunt, et Scipio castris hostium potitus
ingentem prædam concedit militibus; <a href =
"#line15_471">471-492</a>.</p>

<p>Tum Hasdrubal in Galliam transgressus magno auri pondere conducit ibi
auxilia, et vere ineunte Alpes transit, ut fratri se conjungat; <a href
= "#line15_493">493-514</a>.</p>

<p>Quo nuntio Romam perlato omnia terrore ac tumultu strepunt, et Italiæ
imago vel genius, ægre ferens hostis audaciam et calamitates, quas hæc
terra per decem jam annos perpessa sit, C. Claudium Neronem consulem, in
Lucanis Hannibali obpositum, per somnum in eam inpellere mentem conatur,
ut, castris clam noctu relictis, cum electa manu ad Metaurum, Umbriæ
fluvium, proficiscatur et Hasdrubali obviam eat; <a href =
"#line15_515">515-559</a>.</p>

<p>Is quoque expergefactus confestim de toto exercitu, quod roboris est,
deligit, magnisque itineribus contendit ad castra M. Livii conlegæ, viri
fortis ac prudentis, qui, multis ante annis ex consulatu populi judicio
damnatus, nunc eumdem honorem sibi delatum, ut laboranti patriæ opera et
consilio suo subveniret,
<span class = "pagenum">218</span>
etsi invitus receperat; <a href = "#line15_560">560-600</a>.</p>

<p>Hasdrubal mox ex variis indiciis conligit, multitudinem hostium
crevisse, eaque cura anxius noctu furtim signa ferri jubet; at per
tortuosi Metauri amnis sinus flexusque errorem volvens haud multum
procedit; <a href = "#line15_601">601-625</a>.</p>

<p>Postquam itaque orto sole fuga fit manifesta, Romani extemplo fessum
agmen hostium insequuntur, et duces orationibus animos militum ad pugnam
excitant; <a href = "#line15_626">626-665</a>.</p>

<p>Tum Livius, vir exactæ jam ætatis, acer in hostes ruit, et Nabim,
Jovis Hammonis sacerdotem, armis veneno infectis et conto ferocem,
Hasdrubal vero Arabum, in spoliando Nabis corpore occupatum, et Canthus
Rutulum, pecoris olim ditissimum, telo transfigit; <a href =
"#line15_666">666-710</a>.</p>

<p>Inpetum Romanorum non sustinent Galli, intolerantissima laboris
corpora, et Livius, juvenili ardore pugnans, cedentibus instat; <a href
= "#line15_711">711-739</a>.</p>

<p>Fugientes nunc precando, nunc castigando revocat Hasdrubal, et leve
vulnus infligit consuli, quo facto atrox utrimque editur cædes; <a href
= "#line15_740">740-777</a>.</p>

<p>Tandem Nero, ubi conlegam vulneratum esse resciverat, ira incensus
cæco inpetu fertur in Hasdrubalem, eumque jaculo ictum gladio obtruncat;
<a href = "#line15_778">778-807</a>.</p>

<p>Cæso duce reliqui Pœni aut sternuntur aut fugiunt: Nero autem jam
ipsa nocte, quæ sequuta est pugnam, raptim ad stativa sua, in Lucanis
posita, redit; <a href = "#line15_807">807-812</a>.</p>

<p>Illuc nuntium ingentis cladis adfert, caputque Hasdrubalis, hastæ
cuspidi infixum, ostendit Hannibali, qui tacito dolore cruciatus castra
inde movet; <a href = "#line15_813">813-823</a>.</p>
</div>

<hr class = "tiny">

<div class = "text">
<p><a name = "line15_1" id = "line15_1"> </a>
<span class = "smallcaps">At</span> nova Romuleum carpebat cura
senatum,</p>
<p><a name = "line15_2" id = "line15_2"> </a>
Quis trepidas gentes Martemque subiret Hiberum,</p>
<p><a name = "line15_3" id = "line15_3"> </a>
Adtritis rebus: geminus jacet hoste superbo</p>
<span class = "pagenum">219</span>
<p><a name = "line15_4" id = "line15_4"> </a>
Scipio, belligeri Mavortia pectora fratres.</p>
<span class = "linenum">5</span>
<p><a name = "line15_5" id = "line15_5"> </a>
Hinc metus, in Tyrias ne jam <a href = "#var15_5">Tartessia</a>
leges</p>
<p><a name = "line15_6" id = "line15_6"> </a>
Concedat tellus, propioraque bella pavescat.</p>
<p><a name = "line15_7" id = "line15_7"> </a>
<a href = "#var15_7">Anxia turba Patrum</a> quasso medicamina mæsti</p>
<p><a name = "line15_8" id = "line15_8"> </a>
Imperio circumspectant, Divosque precantur,</p>
<p><a name = "line15_9" id = "line15_9"> </a>
<a href = "#var15_9">Qui</a> laceris ausit ductor subcedere castris.</p>
</div>

<span class = "pagenum notes">218</span>
<p class = "notes">
Hic liber continet historiam belli in Hispania a Romanis duce Scipione
Africano gesti, quum Cn. et P. Scipiones ibi periissent; de quo v. sup.
<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_381">XIII, 381
sqq.</a></p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_1" id = "not15_1" href = "#line15_1">1.</a>
Conf. omnino Liv. XXVI, 18.
&mdash;<a name = "not15_2" id = "not15_2" href = "#line15_2">2.</a>
<i>gentes</i>, copias Rom.
&mdash;<i>trepidas</i>, cæsis Scipionibus et utroque exercitu.
&mdash;<i>gentesque Martemque Hiberum</i>, h.e. periculosum copiarum
Rom. in Hispania residuarum imperium, tanquam grave onus,
<i>subiret</i>. Cf. <a class = "crossref" href =
"#line15_9">v.&nbsp;9</a>.
&mdash;<a name = "not15_3" id = "not15_3" href =
"#line15_3">3.</a>&nbsp;<i>hoste superbo</i>, per hostem superbum; Lenz.
Immo, hoste superbiente, triumphante.</p>

<span class = "pagenum notes">219</span>
<p class = "notes">
<a name = "not15_5" id = "not15_5" href = "#line15_5">5 sq.</a>
<i>Tartessia t.</i>, Hispania, a Tartaro, ob subterraneas cavernas, sic
dicta. Strab. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_399">ad III, 399</a>.
&mdash;<i>in Tyrias leg. Conc.</i>, imperio et potestati Pœnorum se
subjiciat; Drak. coll. <a class = "crossref" href =
"#line15_383">v.&nbsp;383</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_2">I,&nbsp;2</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_6" id = "not15_6" href =
"#line15_6" title = "numerus deest">6.</a>&nbsp;<i>propiora bella</i>,
in Libya, Hispaniæ vicina.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">10</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_10" id = "line15_10"> </a>
Absterret juvenem, <a href = "#var15_10">patrios patruique</a> piare</p>
<p><a name = "line15_11" id = "line15_11"> </a>
Optantem manes, tristi conterrita luctu,</p>
<p><a name = "line15_12" id = "line15_12"> </a>
Et reputans annos, <a href = "#var15_12">cognato sanguine</a> turba.</p>
<p><a name = "line15_13" id = "line15_13"> </a>
Si gentem petat infaustam, inter busta suorum</p>
<p><a name = "line15_14" id = "line15_14"> </a>
Decertandum hosti, qui fregerit <a href = "#var15_14">arma
duorum</a>,</p>
<span class = "linenum">15</span>
<p><a name = "line15_15" id = "line15_15"> </a>
Qui consulta ducum, ac flagret meliore <a href =
"#var15_15">Gradivo</a>;</p>
<p><a name = "line15_16" id = "line15_16"> </a>
Nec promtum teneris inmania bella lacertis</p>
<p><a name = "line15_17" id = "line15_17"> </a>
<a href = "#var15_17">Moliri</a>, regimenque rudi deposcere in ævo.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_10" id = "not15_10" href = "#line15_10">10</a> <a name
= "not15_11" id = "not15_11" href = "#line15_10">sq.</a>
Cf. Liv. XXVI, 18, extr. <i>juvenem</i>, Scipionem Africanum.
&mdash;<i>patrios manes</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_487">ad VII, 487</a>.
&mdash;<i>piare</i>, vindicare, <i>manes</i>, mortem.
&mdash;<a name = "not15_12" id = "not15_12" href =
"#line15_12">12.</a>&nbsp;<i>annos</i>, juvenilem ætatem Scipionis,
quatuor et viginti ferme annos nati.
&mdash;<i>cognato sanguine turba</i>, cognati. Id toti populo tribuit
Livius l.l.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_13" id = "not15_13" href = "#line15_13">13.</a>
<i>gentem infaustam</i>, Hispanam, Scipionibus perniciosam, vel mali
ominis.
&mdash;<a name = "not15_14" id = "not15_14" href =
"#line15_14">14.</a>&nbsp;<i>Decertandum</i> esse Scipioni,
<i>hosti</i>, cum hoste. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_234">ad I,&nbsp;234</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_15" id = "not15_15" href =
"#line15_15" title = "numerus deest">15.</a>&nbsp;<i>Gradivo</i>, belli
fortuna <i>meliore flagret</i>, ad virtutem incendatur.
&mdash;<a name = "not15_16" id = "not15_16" href =
"#line15_16">16.</a>&nbsp;Nec facile esse puero vel juveni, tam
periculosi gravisque belli molem sustinere. Conf. <a class = "crossref"
href = "bookXVI.html#line16_656">XVI, 656&nbsp;sq.</a></p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_18" id = "line15_18"> </a>
Has, lauri residens juvenis viridante sub umbra,</p>
<span class = "pagenum">220</span>
<p><a name = "line15_19" id = "line15_19"> </a>
<a href = "#var15_19">Ædibus extremis</a> volvebat pectore curas;</p>
<span class = "linenum">20</span>
<p><a name = "line15_20" id = "line15_20"> </a>
Quum subito adsistunt, dextra lævaque per auras</p>
<p><a name = "line15_21" id = "line15_21"> </a>
Adlapsæ, haud paullum mortali major imago,</p>
<p><a name = "line15_22" id = "line15_22"> </a>
Hinc Virtus, illinc virtuti inimica Voluptas.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_18" id = "not15_18" href = "#line15_18">18... 128.</a>
Præclarum commentum, quo fabula de Hercule a Prodico
<span class = "pagenum notes">220</span>
narrata et omnibus notissima e Xenoph. Mem. Socr. II,&nbsp;1, §.&nbsp;21
seqq.; et Cic. Off. I,&nbsp;32 (quam et Ovid. Amor. III,&nbsp;1 sq.;
Lucian. in Somn. aliique imitati sunt), ad Scipionem transfertur, facile
animum docti poetæ subire poterat ex iis, quæ de origine vulgatæ
opinionis, qua Scipio divinæ originis vir esse credebatur, memorant Liv.
XXVI, 19, et Polyb. X,&nbsp;2 et 5, quæ loca insignia neminem comparasse
pœnitebit. Fabulam venustam Prodici Sophistæ, quam Xenophon memorat e
libro, cui titulus fuit Ὡραι (f. ætates vitæ), ingeniose etiam
tractarunt Ill. Wieland (in <i>N.&nbsp;Amadis</i> et <i>Musarion</i>,
Ges.&nbsp;I) et Stiernhiehn in carmine Danico, quod Sæc. XVII edidit et
inscripsit: <i>Hercules</i>; Lenz. Eamdem nuper erudite copioseque
interpretatus est juvenis doctiss. <i>Goth. Aug. Cubæus</i> Misnensis in
libello, quem nondum vidi, et cujus titulus est: <i>Xenophontis Hercules
Prodicius et Silii Italici Scipio, perpetua nota illustrati, præmissa de
Prodico dissert.</i> Lips. 1797, in-8<sup>o</sup>.
&mdash;Episodium hoc docte illustrarunt Ill. <i>Doering</i> in Eclogis
vett. poett. lat. p.&nbsp;255 sqq., quem comment. passim laudabo, et Cl.
Weiske in vers. germ. Xenoph. Mem. Socr. Lips. 1794, quem librum mihi
nunc ad manus haud esse doleo. Conf. qui iisdem coloribus adumbrarunt
Virtutem ac Voluptatem, Philostr. in Imagin., Philo Jud. de mercede
meretr. p.&nbsp;863; Lactant. VI,&nbsp;3 et 4; Maxim. Tyr. λογος&nbsp;δ,
pr. Basil. orat. de legendis Græc. libris §.&nbsp;10; Themist. Orat.
XXII, p.&nbsp;280, ed. Hard.
&mdash;<a href = "#line15_18">18</a>&nbsp;<a name = "not15_19" id =
"not15_19" href = "#line15_19">seq.</a> Impluvium, seu cavædium (al.
cavum ædium), μεσαύλιον, media ædium pars, non modo porticibus cingi,
sed et amœnis arboretis (unde h.l. <i>lauri sub umbra</i>), xystis vel
ambulationibus ornari solebat, vid. Heyne ad Virg. Æn. II, 512 sq.; VII,
59; et ad Tibull. III, <span class = "smallcaps">iii</span>, 15; Jani ad
Horat. Od. III, <span class = "smallcaps">x</span>,&nbsp;5 sq.; Ernesti
clav. Cic. v. <i>impluvium</i> et <i>xystus</i>. Hinc <i>extremas
ædes</i> adcipio de extrema parte impluvii, prope ὀπισθόδομον. «Hortus
erat posticis ædium partibus,» Liv. XXIII,&nbsp;8.
&mdash;<a name = "not15_20" id = "not15_20" href =
"#line15_20">20.</a>&nbsp;<i>per auras</i>, de cælo, ut Deæ.
&mdash;<a name = "not15_21" id = "not15_21" href =
"#line15_21">21.</a>&nbsp;<i>haud paulum mortali major imago</i> iis
fuit, ut Diis, qui humana forma, sed majore, pulchriore et augustiore,
induti hominibus adparent. Vid. Heyne Exc. XIII, ad Virg. Æn. I.
&mdash;<a name = "not15_22" id = "not15_22" href =
"#line15_22">22.</a>&nbsp;<i>Virtuti inimica Voluptas</i>, cf. Cic. de
Senect. c. 12.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_23" id = "line15_23"> </a>
Altera Achæmenium spirabat vertice odorem,</p>
<span class = "pagenum">221</span>
<p><a name = "line15_24" id = "line15_24"> </a>
Ambrosias diffusa comas, et veste refulgens,</p>
<span class = "linenum">25</span>
<p><a name = "line15_25" id = "line15_25"> </a>
Ostrum <a href = "#var15_25">qua</a> fulvo Tyrium subfuderat auro:</p>
<p><a name = "line15_26" id = "line15_26"> </a>
Fronte decor quæsitus acu, lascivaque crebras</p>
<p><a name = "line15_27" id = "line15_27"> </a>
Ancipiti motu jaciebant lumina flammas.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_23" id = "not15_23" href = "#line15_23">23 sq.</a>
Hoc loco Lenzius notat Voluptatem Silii, qualis est orientalis meretrix,
pretioso cultu adornatam: «illa vero Prodici, inquit, similior est
ionicæ ἑταίρῃ.» <span class = "smallcaps">Ed.</span>
&mdash;<i>odorem</i>, unguentum, et quidem h.l. Deorum, ambrosiam, unde
mox <i>Ambrosius diffusa comas</i>, ut
<span class = "pagenum notes">221</span>
de Venere ap. Virg. Æn. I,&nbsp;403, cf. sup. <a class = "crossref" href
= "bookVII.html#not7_468">ad VII, 469</a>, et <a class = "crossref" href
= "bookXII.html#not12_245">XII, 245</a>. Silius autem ad Voluptatem
transtulit imaginem Veneris. Ἀφροδίτη γὰρ ἔστιν ἡδονὴ, Athen. Deipn.
XII, pag. 510.
&mdash;<i>Achæmenium</i>, Persicum, pro quovis pretioso et optimo, cf.
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_647">ad VII, 647</a>;
Plin. XIII, <span class = "smallcaps">i</span>, s.&nbsp;1; Salmas. ad
Solin. p.&nbsp;947.</p>

<!-- several Greek lines on this page missing accent -->

<p class = "notes">
&mdash;<a name = "not15_24" id = "not15_24" href =
"#line15_24">24&nbsp;sq.</a>
Apud Xenoph. Κακία habet ἐσθῆτα, ἐξ ἧς ἂν μάλιστα ὥρα διαλάμποι. Apud
Philostr. Ἡ μὲν Κακία χρυσῷ τε κατεσκευασμένη, καὶ ὅρμοις, ἐσθῆτι τε
ἁλιπορφύρῳ, καὶ παρεῖας ἄνθει, καὶ χαίτης ἐμπλοκαῖς καὶ γραφαῖς ὀμμάτων,
cf. Var. Lect.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_25" id = "not15_25" href =
"#line15_25" title = "numerus deest">25&nbsp;sqq.</a> Voluptas
<i>subfuderat</i>, trajecerat, <i>ostrum</i>, purpuream tramam, <i>fulvo
auro</i>, subtemine aureorum filorum; et in <i>fronte</i> crinis
constringebatur <i>acu</i> aurea; <i>lascivaque lumina motu
ancipiti</i>, incerto, fluctuante, <i>jaciebant crebras flammas</i>,
radios amoris, ut ap. Lucian. Amor. III: ἱλαραι τῶν ὀμματων αἱ βολαι
τακερως ἀνυγραινοντο; Lenz.
&mdash;<a name = "not15_26" id = "not15_26" href =
"#line15_26">26&nbsp;seq.</a> <i>acu</i> comatoria, seu crinali, vel
discriminali, qua nodi capillorum a fronte in verticem reductorum
(tutuli, κρωβυλοι, κορδυλαι, κορυμβοι, σκορπιοι) figebantur, cf. Salmas.
Exerc. Plin. p.&nbsp;534, et Intpp. Petron. c. 21. Eodem forte sensu
Virg. Æn. IV, 138, dixit <i>crines nodantur in aurum</i>, h.e. acu
aurea. Ea sic <i>decor quæritur</i> in <i>fronte</i>, fronti. Contra
<a class = "crossref" href = "#line15_28">vers. 28</a>.
&mdash;<i>frons hirta</i> est, ubi capilli, ut ap. Terent. Heaut. II,
<span class = "smallcaps">ii</span>, 49, passi et circum caput rejecti
negligenter sunt; Doering.
&mdash;Sic ap. Xenoph. l.l. ὄμματα ἀναπεπταμένα, oculi huc illuc
volitantes, τῆς Κακίας, lascivi et mobiles, ap. Lucian. Merced. cond. c.
33, T.&nbsp;I, p.&nbsp;692: τὸ βλέμμα διασεσαλευμένη; Doer. Philo Jud.
l.l. ὑπὸ τρυφῆς τε ἄγαν καὶ χλίδης σαλεύουσα τὼ ὀφθαλμὼ, οἷς τὰς τῶν
νέων ἀγκιστρεύεται ψυχὰς.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_28" id = "line15_28"> </a>
Alterius dispar habitus, frons hirta, nec unquam</p>
<span class = "pagenum">222</span>
<p><a name = "line15_29" id = "line15_29"> </a>
Composita mutata coma; stans vultus, et ore</p>
<span class = "linenum">30</span>
<p><a name = "line15_30" id = "line15_30"> </a>
<a href = "#var15_30">Incessuque</a> viro propior, lætique pudoris,</p>
<p><a name = "line15_31" id = "line15_31"> </a>
Celsa humeros niveæ fulgebat stamine pallæ.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_28" id = "not15_28" href = "#line15_28">28 sq.</a>
Ἀρετη Prodici virtutes in qualibet vitæ conditione complectitur, et
mitiorem elegantioremque animi formæque indolem præ se fert: Virtus
Silii est virago, aspera heroina et imago bellicæ virtutis, juveni
fortissimo consentanea, non Virtus elegantioris Græciæ, sed veteris
Romæ, cujus <i>frons</i> est <i>hirta</i>, incomtis et fruticantibus
capillis, <i>stans vultus</i>, βλεμμα καθεστηκος (vid. <i>D’Orvill.</i>
Charit. p.&nbsp;404), oculus eodem obtutu sibi constans (quo animi
tranquillitas significatur, ut contra mentis motus æstusque
<span class = "pagenum notes">222</span>
luminibus lascivis mobilibusque Voluptatis), et <i>lætus pudor</i>,
grata verecundia; Lenz.
&mdash;<i>Alterius</i>, Virtutis.
&mdash;<i>frons hirta</i>, crinibus negligenter in ea sparsis, cf.
<a class = "crossref" href = "#not15_26">ad v.&nbsp;26</a>. Sed quoniam hæc
notio verbis seq. exprimitur, malim intelligere frontem rugis horridam
et deformem (ut <i>hispida facies</i> ap. Hor. Od. IV, <span class =
"smallcaps">x</span>,&nbsp;5), qualis meditabundis est, sive acribus et
industriis in rebus gerendis; vel tristem ac torvam, quæ
<i>corrugari</i>, <i>contrahi</i>, <i>adduci</i> solet, ut contra serena
ac læta <i>exporrigi</i>, <i>remitti</i>, <i>explicari</i>,
<i>solvi</i>. <i>Hirtum</i>, vel <i>hispidum</i> proprie dicitur
quidquid non satis cultum ac politum, et sic asperum vel ingratum
adspectu est, quod jam monuit Jani ad Hor. Od. II, <span class =
"smallcaps">ix</span>,&nbsp;1. Ille vero oris cultus habitusque Virtuti
tribuitur a Philostr. Ἡ δὲ Ἀρετὴ πεπονηκυίᾳ μὲν προσφερὴς, τραχὺ δὲ
ὁρῶσα, etc. et Justitiæ ab antiquis poetis, sculptoribus pictoribusque
(qui eam iisdem coloribus, quibus Virtutem, depingebant), quod vel ex
verbis Chrysippi ap. Gell. XIV,&nbsp;4, intelligitur: σκυθρωπὴ γράφεται,
καὶ συνεστηκὸς ἔχουσα τὸ πρόσωπον, καὶ δεδορκὸς βλέπουσα, ὥς τε τοῖς μὲν
ἀδίκοις φόβον ἐμποιεῖν, τοῖς δὲ δικαίοις θάρσος.
&mdash;<a name = "not15_29" id = "not15_29" href =
"#line15_29">29&nbsp;sq.</a>
<i>nec unquam composita mutata coma</i>, nativa frontis forma non
exornata et mutata fuit crispatis et arte compositis capillis; Doering.
&mdash;<i>Vultus stans</i>, constans, semper idem et compositus, vel in
unam rem defixus, quod constantiæ, gravitatis, probitatisque indicium
est, ut levitatis contra et lasciviæ, si quis oculos perpetuo movet et
ubivis circumfert, vel obliquat eos, et limis alium adspicit, cf.
<a class = "crossref" href = "#line15_27">v.&nbsp;27</a>, et sup. <a class
= "crossref" href = "bookIII.html#not3_173">ad III, 173</a>; Stat. Theb.
X,&nbsp;688. Sic συνεστηκὸς ἔχουσα τὸ πρόσωπον, ap. Gell. l.l. λογισμὸς
ἑστὼς, χρεία et ἐλπις ἑστηκυία, vel ἔστη τῇ διανοίᾳ ap. Polyb. III, 105;
VI, 25; X,&nbsp;16; XXI,&nbsp;9: τὸ τοῦ βλέμματος καθεστηκὸς ap.
Eustath. in Iliad. γ.
&mdash;<i>ore Incessuque viro propior</i>; καί μοι ἔδοξεν ἀνδρῶν εἶναι
περιπτῶν τὰ θεῖα, etc. Philost.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_30" id = "not15_30" href =
"#line15_30" title = "numerus deest">30.</a>&nbsp;<i>læti pudoris</i>,
grata oris verecundia; κεκοσμημένη τὰ ὄμματα αἰδοῖ, Xenoph.
&mdash;<i>Lætus pudor</i> est, qui vultum decorat, et animos
adspicientium læto quodam et jucundo sensu adficit; ut Venus ap. Virg.
Æn. I,&nbsp;591 (ubi vid. Heyne), Æneas <i>oculis lætos adflat
honores</i>; Doering.
&mdash;<a name = "not15_31" id = "not15_31" href =
"#line15_31">31.</a>&nbsp;<i>Celsa humeros</i>, naturæ convenienter,
Dausq. qui contulit Terent. Eun. II, <span class =
"smallcaps">iii</span>, 21 seq. «Haud similis virgo est virginum
nostrarum, quas matres student Demissis humeris esse, vincto pectore, ut
graciles sient, etc<ins class = "correction" title = "» deest">.»</ins>
&mdash;<i>niveæ fulgebat stamine pallæ</i>, κεκοσμημένη τὸ σχῆμα
σωφροσύνῃ, ἐσθῆτι δὲ λευκῆ, Xenoph. Vestis quoque naturalis, non
adscititii coloris.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_32" id = "line15_32"> </a>
Occupat inde prior, promissis fisa, Voluptas:</p>
<span class = "pagenum">223</span>
<p><a name = "line15_33" id = "line15_33"> </a>
«Quis furor hic, non digne puer, consumere bello</p>
<p><a name = "line15_34" id = "line15_34"> </a>
Florem ævi? Cannæne tibi, graviorque palude</p>
<span class = "linenum">35</span>
<p><a name = "line15_35" id = "line15_35"> </a>
Mæonius Stygia lacus excessere, <a href = "#var15_35">Padusque</a>?</p>
<p><a name = "line15_36" id = "line15_36"> </a>
Quem tandem ad finem bellando fata lacesses?</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_32" id = "not15_32" href =
"#line15_32">32.</a>&nbsp;<i>Occupat</i>, scil. loqui h.e. festinat
loqui, vel potius prior dixit,
<span class = "pagenum notes">223</span>
ut ap. Stat. Theb. VII, 538, φθάνει, vel προλαμβάνει λέγειν. Ap. Xenoph.
τὴν Κακίαν φθάσαι βουλομένην, προσδραμεῖν τῶ Ἡρακλεῖ καὶ εἰπεῖν, etc.
&mdash;<i>promissis</i>, quæ datura, et quibus Scipionis animum motura
esset.
&mdash;<a name = "not15_33" id = "not15_33" href =
"#line15_33">33.</a>&nbsp;Simillima est oratio τῆς Κακίας ap. Xenoph.
l.l. cf. mox <a class = "crossref" href = "#not15_45">ad v.&nbsp;45</a>.
&mdash;<a name = "not15_34" id = "not15_34" href =
"#line15_34">34.</a>&nbsp;Num inmemor es cladum, quas Romani adceperunt
ad Cannas, etc.?
&mdash;<i>gravior</i>, tristior Romanis Styge.
&mdash;<a name = "not15_35" id = "not15_35" href =
"#line15_35">35.</a>&nbsp;<i>lacus Mæonius</i>, Trasymenus, cf. <a class
= "crossref" href = "bookIV.html#not4_719">ad IV, 719 sqq.</a>, et
<a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_9">V,&nbsp;9&nbsp;sq.</a>
&mdash;<i>Padus</i>, clades ad Trebiam et Ticinum, in Padum influentes,
cf. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_149">ad VII,
149</a>.
&mdash;<i>excessere</i> ex animo vel memoria tua, vid. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_628">ad II, 628</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_36" id = "not15_36" href = "#line15_36">36.</a>
<i>Quem ad finem</i>, quo usque, ad quos fines et terminos bella et
expugnationes tuas quasi proferes, et <i>fata lacesses</i>, mortem
adcelerabis, ut contra <a class = "crossref" href =
"#line15_47">v.&nbsp;47</a> <i>ætas concessi</i> a fatis
<i>temporis</i>; Lenz. Immo <i>quem ad finem</i>, quo fine, cur. Illa
certe explicatio a juvene, qui nondum administraverat bellum, et a
verbis <i>fata lacesses</i> aliena videtur.
&mdash;<i>fata lacesses</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_680">ad I,&nbsp;680</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_731">IV, 731</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#not12_61">XII, 61</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_37" id = "line15_37"> </a>
Tune etiam tentare paras <a href = "#var15_37">Atlantica</a> regna,</p>
<p><a name = "line15_38" id = "line15_38"> </a>
Sidoniasque domos? moneo, certare periclis</p>
<p><a name = "line15_39" id = "line15_39"> </a>
Desine, et armisonæ caput objectare procellæ.</p>
<span class = "linenum">40</span>
<p><a name = "line15_40" id = "line15_40"> </a>
Ni fugis hos ritus, Virtus te sæva jubebit</p>
<p><a name = "line15_41" id = "line15_41"> </a>
Per medias volitare acies, mediosque per ignes.</p>
<p><a name = "line15_42" id = "line15_42"> </a>
<a href = "#var15_42">Hæc patrem patruumque tuos, hæc prodiga
Paulum</a>,</p>
<p><a name = "line15_43" id = "line15_43"> </a>
Hæc Decios Stygias Erebi detrusit ad undas:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_37" id = "not15_37" href = "#line15_37">37.</a>
<i>Atlantica regna</i>, extremam Libyam, ubi mons Atlas: nisi potius
intell. h.l. Hispania, a mari Atlantico sic dicta, cf. <a class =
"crossref" href = "bookXIII.html#line13_200">XIII, 200</a>. Scipio
primum petiturus erat Hispaniam, eaque debellata <i>Sidonias domos</i>
(<a class = "missing" name = "not15_38" id = "not15_38" href =
"#line15_38" title = "numerus deest">v.&nbsp;38</a>), Carthaginem.
&mdash;<a name = "not15_39" id = "not15_39" href =
"#line15_39">39.</a>&nbsp;<i>armisonæ procellæ</i>, periculis belli.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_40" id = "not15_40" href = "#line15_40">40.</a>
<i>Ni fugis hos ritus</i>, quales Virtus exigit, θρησκείαν; invidiose,
quasi in externis ritibus versetur virtutis exercitium; Doering.
&mdash;<i>ritus</i>, leges, cultus et præcepta Virtutis; Lenz.
&mdash;<a name = "not15_41" id = "not15_41" href =
"#line15_41">41.</a>&nbsp;Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#not14_175">ad XIV, 175</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_42" id = "not15_42" href = "#line15_42">42.</a>
<i>prodiga</i>, invidiose, veluti Virtus non parcat viris magnis, sed
eos temere pessumdet; Ern.
&mdash;<i>Paulus</i> ipse <i>prodigus animæ magnæ</i> dicitur Horat. Od.
I,&nbsp;<span class = "smallcaps">xii</span>, 38. Cf. sup. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_225">ad I,&nbsp;225</a>.
&mdash;<a name = "not15_43" id = "not15_43" href =
"#line15_43">43.</a>&nbsp;<i>Decios</i> patrem filium et nepotem, pro
patria se devoventes,
<span class = "pagenum notes">224</span>
si fides habenda Cic. Tusc. Qu. I,&nbsp;87, et fin. II, 19; nam alii non
idem tradunt de nepote.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">224</span>
<p><a name = "line15_44" id = "line15_44"> </a>
Dum cineri titulum, memorandaque nomina bustis</p>
<span class = "linenum">45</span>
<p><a name = "line15_45" id = "line15_45"> </a>
Prætendit, nec sensuræ, <a href = "#var15_45">qui gesserit</a>,
umbræ.</p>
<p><a name = "line15_46" id = "line15_46"> </a>
At si me comitere, puer, non <a href = "#var15_46">limite duro</a></p>
<p><a name = "line15_47" id = "line15_47"> </a>
Jam tibi <a href = "#var15_47">decurrat</a> concessi temporis ætas.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_44" id = "not15_44" href = "#line15_44">44.</a>
Hoc iterum acerbe dictum pro, gloriæ et honoris spe fallit, ut mortis
contemtum animis ingerat; Ern. Summam rerum gestarum sepulcris
inscriptam <i>titulos supremos</i> Plin. Ep. IX, 19 vocat; Cell.
&mdash;<a name = "not15_45" id = "not15_45" href =
"#line15_45">45.</a>&nbsp;<i>non sensuræ, quid gesserit, umbræ</i>,
sententia, quæ animorum post mortem vitam invidiose ridet; Ern.
Epicureorum præcipue ea fuit opinio, animam simul cum homine mori et
interire (vid. Diog. Laert. lib. X): ubique vero Silius Voluptatem ex
opinione Epicureorum, quos Voluptatem summum bonum putasse creditum est,
argumentantem inducit, quemadmodum contra Virtutem ex placitis
Stoicorum; Drak. 46 sqq. Sic et Κακία disputat ap. Xenoph. Mem. Socr.
II, <span class = "smallcaps">i</span>, §.&nbsp;23. Ἐὰν οὖν ἐμὲ φίλην
ποιήσῃς, ἐπὶ τὴν ἡδίστην τε καὶ ῥᾴστην ὁδὸν ἄξω σε, καὶ τῶν μὲν τερπνῶν
οὐδενὸς ἄγευστος ἔση, τῶν δὲ χαλεπῶν ἄπειρος διαβιάσῃ· πρῶτον μὲν γὰρ οὐ
πολέμων, οὐδὲ πραγμάτων φροντιεῖς, ἀλλὰ σκοπούμενος διέσῃ, τὶ ἂν
κεχαρισμένον ἢ σιτίον ἤ ποτὸν εὕροις, etc.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_46" id = "not15_46" href = "#line15_46">46.</a>
<i>limite duro</i>, dura et molesta vitæ via ac conditione, cf. <a class
= "crossref" href = "bookVIII.html#not8_612">ad VIII, 612</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_48" id = "line15_48"> </a>
Haud unquam trepidos abrumpet buccina somnos:</p>
<p><a name = "line15_49" id = "line15_49"> </a>
Non glaciem Arctoam, non experiere furentis</p>
<span class = "linenum">50</span>
<p><a name = "line15_50" id = "line15_50"> </a>
Ardorem Cancri, nec mensas sæpe cruento</p>
<p><a name = "line15_51" id = "line15_51"> </a>
Gramine compositas: aberunt sitis aspera, et haustus</p>
<p><a name = "line15_52" id = "line15_52"> </a>
Sub galea pulvis, <a href = "#var15_52">partique timore labores</a>:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_48" id = "not15_48" href = "#line15_48">48.</a>
Cf. omnino Heyne ad Tibull. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">i</span>,&nbsp;4, ubi exemplis docet, belli aut militiæ
ærumnas et terrores hostiles (unde h.l. <i>trepidos</i>) per somnos
classico interruptos a poetis declarari.
&mdash;<i>abrumpet somnos</i>, ut apud Virgil. Ge. III, 530 et al. Drak.
cf. sup. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_156">ad VII,
156</a>.
&mdash;<a name = "not15_49" id = "not15_49" href =
"#line15_49">49&nbsp;sq.</a>
Conf. Ovid. Met. IV, 624; <i>arctoa glacies</i>, polus arcticus, seu
septemtrionalis: <i>Cancri</i>, poli antarctici, seu australis.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_50" id = "not15_50" href =
"#line15_50" title = "numerus deest">50.</a>&nbsp;<i>mensas sæpe cruento
Gramine composit.</i>, ut fit in vita bellica, quum sub dio, humi, inter
cæsorum cadavera decumbunt ad cibum capiendum; Ernesti, qui et recte jam
monuit, in toto h.l. singula ad extenuandam illam vitam laboribus et
incommodis plenam bene elata esse.
&mdash;<a name = "not15_51" id = "not15_51" href =
"#line15_51">51&nbsp;seq.</a>
<i>haustus pulvis</i>, ut apud
<span class = "pagenum notes">225</span>
Ovid. Met. XIV, 136; Stat. Silv. V,&nbsp;<span class =
"smallcaps">iii</span>, 223; et Theb. VI, 848, quibus locis eleganter
<i>hauriri</i> dicitur pulvis adtractus et conlectus; Doering.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_52" id = "not15_52" href =
"#line15_52" title = "numerus deest">52.</a>&nbsp;<i>labores parti
timore</i>, ærumnæ, quarum causa est timor ab hoste. Possis etiam
interpretari: facta et rerum gestarum gloria, multis curis et timore
parta. Sed illa ratio præstiterit.
&mdash;<i>Labores</i>, ut πόνος et μόχθος, et ærumnæ, et res fortiter
gestæ dicuntur.
&mdash;<i>labores parti timore</i>, curæ et sollicitudines periculis
creatæ; Lenz. coll. Tibull. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">i</span>,&nbsp;3, et Burm. ad Prop. III, <span class =
"smallcaps">ix</span>,&nbsp;6. Cf. Var. Lect.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">225</span>
<p><a name = "line15_53" id = "line15_53"> </a>
Sed current albusque dies, horæque serenæ;</p>
<p><a name = "line15_54" id = "line15_54"> </a>
Et molli dabitur victu sperare senectam.</p>
<span class = "linenum">55</span>
<p><a name = "line15_55" id = "line15_55"> </a>
Quantas ipse Deus lætos generavit in usus</p>
<p><a name = "line15_56" id = "line15_56"> </a>
Res homini, plenaque dedit bona gaudia dextra!</p>
<p><a name = "line15_57" id = "line15_57"> </a>
Atque idem, exemplar lenis mortalibus ævi,</p>
<p><a name = "line15_58" id = "line15_58"> </a>
Inperturbata placidus <a href = "#var15_58">tenet</a> otia mente.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_53" id = "not15_53" href = "#line15_53">53.</a>
<i>album</i>, ut al. <i>candidum</i>, dicitur bonum, lætum, felix, vel a
creta et candido lapillo, quo Thraces Romani aliique populi felices
dies, ut infelices atro calculo, signabant (vid. Intpp. Plin. VII, 40,
et Hor. Od. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">xxxvi</span>, 10); vel, ut
mox <i>serenum</i>, a cælo sereno, ac nullis nubibus tenebrisque obducto
et contristato; vel denique a colore albo, qui olim sacer, divinus,
solennis, lætus, habebatur; ut contra <i>atrum</i> et <i>nigrum</i> est
triste et infaustum a colore atro, signo tristitiæ, et qui rebus inferis
proprius est, cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_211">ad III, 211</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_633">VII, 633</a>. Sic λευκὸν εὐήμερον φάος dixit
Soph. Ajac. 723; λευκὸν ἔαρ, λευκὸν δὲ θέρος, Callim. H.&nbsp;in Cer.
v.&nbsp;123, ubi vid. Spanh. et ad v.&nbsp;136.
&mdash;<i>horæ serenæ</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_544">ad VII, 544</a>.
&mdash;<a name = "not15_54" id = "not15_54" href =
"#line15_54">54.</a>&nbsp;<i>molli</i>, jucundo.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_57" id = "not15_57" href = "#line15_57">57 seq.</a>
Hæc iterum sunt ex dogmate Epicureorum, qui Deos res humanas non curare,
et in perpetuo otio feliciter tempora transigere existimabant; Drak.
coll. Horat. Serm. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">v</span>, 101 sq.;
Sen. de Ben. IV,&nbsp;4; Cic. Ep. ad Div. VII, 12; Virg. Æn, IV, 379
(ubi v. Cerda); Gebhard. Crep. I,&nbsp;17, et Diog. Laert. lib. X,
§.&nbsp;77, ubi v. Menag. Sed sive de industria, sive incuria poetæ
factum videtur, ut huic otio contradicant, quæ de Deorum beneficentia in
vss. 55 sq. dicebantur; Ern.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_59" id = "line15_59"> </a>
«Illa ego sum, Anchisæ Venerem Simoentis ad undas</p>
<span class = "pagenum">226</span>
<span class = "linenum">60</span>
<p><a name = "line15_60" id = "line15_60"> </a>
Quæ junxi, generis vobis unde editus auctor.</p>
<p><a name = "line15_61" id = "line15_61"> </a>
Illa ego sum, verti Superum quæ sæpe parentem</p>
<p><a name = "line15_62" id = "line15_62"> </a>
Nunc avis in formam, nunc <a href = "#var15_62">torvi</a> in cornua
tauri.</p>
<p><a name = "line15_63" id = "line15_63"> </a>
Huc adverte aures; currit mortalibus ævum,</p>
<p><a name = "line15_64" id = "line15_64"> </a>
Nec nasci bis posse datur: fugit hora, rapitque</p>
<span class = "linenum">65</span>
<p><a name = "line15_65" id = "line15_65"> </a>
Tartareus torrens; ac secum ferre sub umbras,</p>
<p><a name = "line15_66" id = "line15_66"> </a>
Si qua animo placuere, negat: quis luce suprema</p>
<p><a name = "line15_67" id = "line15_67"> </a>
Dimisisse meas sero non ingemit <a href = "#var15_67">horas</a>?»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_59" id = "not15_59" href = "#line15_59">59 sq.</a>
Observa, Voluptatem in seq. oratione jactare, quod alias Venus de
potentia sua jactare solet; Doer. Apta calliditate inculcat,
<span class = "pagenum notes">226</span>
Æneam, Rom. gentis auctorem, suis artibus natum esse; Ern. cf. sup. ad
v.&nbsp;23.
&mdash;<i>Illa ego sum</i>, verba eorum, quorum amplissima est fama, cf.
ad <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_128">IX, 128</a>.
&mdash;<i>Simoentis ad undas</i>, Trojæ.
&mdash;<a name = "not15_60" id = "not15_60" href =
"#line15_60">60.</a>&nbsp;<i>Jungere</i> de re Venerea, vid. Drak. et
quem laudat Heins. ad Claud. Epithal. Pall. et Cell. v.&nbsp;32, ad
Ovid. Heroid. III, 107, et Rem. Am. v.&nbsp;407.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_62" id = "not15_62" href = "#line15_62">62.</a>
<i>avis</i>, et aquilæ, et oloris, quum Asteries, Ganymedis et Ledæ
amore captus esset.
&mdash;<i>tauri</i>, quum Europam raperet.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_63" id = "not15_63" href = "#line15_63">63.</a>
<i>currit mortalibus ævum</i>, conf. ad <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_120">VI, 121</a>.
&mdash;<a name = "not15_64" id = "not15_64" href =
"#line15_64">64&nbsp;sqq.</a>
<i>Nec nasci bis posse datur</i>, ipsa Epicuri verba, quod jam Drak.
notavit: Γεγόναμεν ἅπαξ· δὶς δ’ οὐκ ἔστι γενέσθαι, vid. Gatack. ad
Antonin. de se ipso lib. II, §.&nbsp;6.
&mdash;Cf. ad <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_264">V,&nbsp;264 sqq.</a> et Propert. III, <span class
= "smallcaps">v</span> (al. <span class = "smallcaps">iv</span>),
13&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not15_67" id = "not15_67" href =
"#line15_67">67.</a>&nbsp;Doer. comparat Tibull. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">iv</span>, 33&nbsp;seq.
&mdash;<i>Dimisisse meas horas</i>, tempora lætitiæ, ac voluptatis
neglexisse; Lenz.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_68" id = "line15_68"> </a>
Postquam conticuit, finisque est addita dictis,</p>
<p><a name = "line15_69" id = "line15_69"> </a>
Tum Virtus: «Quasnam juvenem florentibus, inquit,</p>
<span class = "linenum">70</span>
<p><a name = "line15_70" id = "line15_70"> </a>
Pellicis in fraudes annis, vitæque tenebras,</p>
<p><a name = "line15_71" id = "line15_71"> </a>
Cui ratio, et magnæ cælestia semina mentis</p>
<p><a name = "line15_72" id = "line15_72"> </a>
<a href = "#var15_72">Munere</a> sunt concessa Deum? Mortalibus alti</p>
<span class = "pagenum">227</span>
<p><a name = "line15_73" id = "line15_73"> </a>
Quantum Cælicolæ, tantumdem animalibus isti</p>
<p><a name = "line15_74" id = "line15_74"> </a>
Præcellunt cunctis; tribuit namque ipsa <a href =
"#var15_74">minores</a></p>
<span class = "linenum">75</span>
<p><a name = "line15_75" id = "line15_75"> </a>
<a href = "#var15_74">Hos terris Natura Deo</a>: sed fœdere certo</p>
<p><a name = "line15_76" id = "line15_76"> </a>
Degeneres tenebris animas damnavit Avernis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_69" id = "not15_69" href = "#line15_69">69... 120.</a>
Bonæ, aureæ sententiæ sunt, quibus Virtus Voluptatem refutat; sed
molesto verborum adparatu dilutas adnosco, inprimis quum de hominum ad
gloriam et virtutem destinatione velut ex cathedra disputat; Ern.
Similiter tamen disserit ἡ Ἀρετὴ apud Xenoph. et, si unquam, nunc certe
declamatorium acumen, commune illius ævi vitium, quo Lucanus toties
lectores obfendit, Silio condonandum est. Virtus disputat more
Stoicorum, forte quia Scipio (et ipse Silius) horum philosophiæ deditus,
et discipulus erat Panætii, qui tamen de animi immortalitate alias
fovebat opiniones; Lenz.
&mdash;<a name = "not15_70" id = "not15_70" href =
"#line15_70">70.</a>&nbsp;<i>vitæ tenebras</i> forte errores dici putat
Doering. ut ap. Lucret. II, 15 sq. 58 et al. Sed aptior h.l. est illa
notio, quam <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_145">ad III,
145</a>, exposui.
&mdash;<a name = "not15_71" id = "not15_71" href =
"#line15_71">71.</a>&nbsp;Disputat Virtus ex opinione, quam de animo
humano fovebant Stoici, qui, quum mentem divinam, seu animam mundi ex
materie
<span class = "pagenum notes">227</span>
vel ætherea (Diog. Laert. VII, 156; Senec. Ep. 50), vel ignea (Cic.
Acad. Qu. I,&nbsp;11) conflatam putarent, animum humanum ejusdem
originis, et divinæ mentis sive animæ mundi σπέρματα quasi et
ἀποσπάσματα esse statuebant; Doer. qui et laudat Tiedeman. <i>Geist der
speculat. Philos.</i> T.&nbsp;II, pag. 490; Meiners. <i>Grundriss. der
Gesch. d. Weltw.</i> p.&nbsp;119 sq.; Heyne ad Virg. Æn. VI, 730; cf. et
Burm. ad Val. Fl. III, 380, et Lips. Manud. ad Philos. Stoic. II, 11:
«Ratio nihil aliud est, quam in corpus humanum pars divini spiritus
mersa,» Senec. Ep. 66.
&mdash;<a name = "not15_72" id = "not15_72" href =
"#line15_72">72&nbsp;sq.</a>
Comparant Oppian. Halieut. V,&nbsp;<span class =
"smallcaps">iv</span>,&nbsp;5, 10, 11, ubi v. Rittersh.
&mdash;<a name = "not15_74" id = "not15_74" href =
"#line15_74">74&nbsp;sq.</a>
<i>minores Deo</i>, solis Diis; inferiores quidem Diis, sed secundi ab
illis, ut <i>Te</i> (Jove) <i>minor latum reget æquus orbem</i> Augustus
ap. Horat. Od. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">xii</span>, 57, ubi
vid. Jani, et ad Od. III, <span class = "smallcaps">v</span>,&nbsp;1...
3; οὐ γάρ τι πέλει καθυπέρτερον ἀνδρῶν Νόσφι θεῶν· μούνοισι δ’ ὑπείξομεν
ἀθανάτοισι, Oppian. loco laudato confer Psalm. VIII,&nbsp;6&nbsp;seq.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_75" id = "not15_75" href =
"#line15_75" title = "numerus deest">75.</a>&nbsp;<i>fœdere certo</i>,
certa lege, ut apud Virgil. Æneid. I,&nbsp;62.
&mdash;<a name = "not15_76" id = "not15_76" href =
"#line15_76">76&nbsp;sq.</a>
Drak. bene comparavit locum Cic. Tusc. Qu. I,&nbsp;30: «Socrates
censebat, duas esse vias duplicesque cursus animorum e corpore
excedentium: nam qui se humanis vitiis contaminavissent,... iis devium
quoddam iter esse, seclusum a concilio Deorum; qui autem se integros
castosque servassent, quibusque fuisset minima cum corporibus contagio,
seseque ab his semper sevocassent, essentque in corporibus humanis vitam
imitati Deorum, his ad illos, a quibus essent profecti, reditum facilem
patere.» Cf. ib. Davis. et ad cap. 12.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_77" id = "line15_77"> </a>
At, quîs ætherei servatur seminis ortus,</p>
<p><a name = "line15_78" id = "line15_78"> </a>
Cæli porta patet; referam quid cuncta domantem</p>
<p><a name = "line15_79" id = "line15_79"> </a>
Amphitryoniaden? quid, cui, post Seras et Indos</p>
<span class = "linenum">80</span>
<p><a name = "line15_80" id = "line15_80"> </a>
Captivo Liber quum signa referret ab Euro,</p>
<p><a name = "line15_81" id = "line15_81"> </a>
Caucaseæ currum duxere per oppida tigres?</p>
<span class = "pagenum">228</span>
<p><a name = "line15_82" id = "line15_82"> </a>
Quid suspiratos magno in discrimine nautis</p>
<p><a name = "line15_83" id = "line15_83"> </a>
Ledæos referam fratres, vestrumque Quirinum?</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_78" id = "not15_78" href = "#line15_78">78 seqq.</a>
<i>Cæli porta patet</i>, formula Ennii, ad quem v. Column. p.&nbsp;164,
cf. Senec. Herc. Œt. 1982&nbsp;seq.
&mdash;Poeta ante oculos habuit Cic. Tusc. Qu. I,&nbsp;12, et Hor. Od.
III, <span class = "smallcaps">iii</span>,&nbsp;9... 16, ubi vid. Jani.
&mdash;<a name = "not15_79" id = "not15_79" href =
"#line15_79">79</a>&nbsp;<a name = "not15_80" id = "not15_80" href =
"#line15_79">sq.</a>
De Bacchi expeditionibus Indicis et triumpho, cf. <a class = "crossref"
href = "bookXVII.html#line17_647">XVII, 647 sq.</a>; Heyne ad Virg. Æn.
VI, 805, et Hermanni Mythol. Lyric. p.&nbsp;262.
<span class = "pagenum notes">228</span>
De <i>tigribus</i> ejus currui junctis vid. Heyne ad Virg. Ecl.
V,&nbsp;29, et Jani ad Horat. III, <span class = "smallcaps">iii</span>,
14.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_82" id = "not15_82" href = "#line15_82">82.</a>
<i>Suspiratos</i>, cum suspiriis invocatos, imploratos; Lenz.
&mdash;<a name = "not15_83" id = "not15_83" href =
"#line15_83">83.</a>&nbsp;<i>Ledæos fratres</i>, Dioscuros,
<i>suspiratos</i>, optatos, invocatos a <i>nautis</i>, quibus sidera
eorum exoptata sunt, vid. Jani ad Horat. Od. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">iii</span>,&nbsp;2; <span class = "smallcaps">xii</span>, 27
sq. et Hermann. l.c. p.&nbsp;142.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_84" id = "line15_84"> </a>
«Nonne vides, hominum ut celsos ad sidera vultus</p>
<span class = "linenum">85</span>
<p><a name = "line15_85" id = "line15_85"> </a>
Sustulerit Deus, ac sublimia <a href = "#var15_85">finxerit</a> ora;</p>
<p><a name = "line15_86" id = "line15_86"> </a>
Quum pecudes, volucrumque genus, formasque ferarum</p>
<p><a name = "line15_87" id = "line15_87"> </a>
Segnem atque obscœnam passim <a href = "#var15_87">stravisset</a> in
alvum?</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_84" id = "not15_84" href = "#line15_84">84.</a>
Comparant Cic. de Legg. I,&nbsp;9, et de Nat. D. II, 56; Ovid. Met.
I,&nbsp;84 sq.; Severi Ætna, v.&nbsp;223 seq.; Isidor. Orig. XI,&nbsp;1;
Sallust. Cat. 1 (ubi vid. Corte), et Herderi <i>Ideen zur Philos. der
Gesch. der Menschh.</i> T.&nbsp;I, p.&nbsp;219&nbsp;sq.
&mdash;Hæc gallice transtulit, magno patri non inficianda proles,
<i>L.&nbsp;Racine, la Religion, chant I</i>, vs. 193&nbsp;sq.:</p>

<div class = "verse">
<p>Le roi, pour qui sont faits tant de biens précieux,</p>
<p>L’homme élève un front noble, et regarde les cieux.</p>

<p class = "right">
<span class = "smallcaps">Ed.</span></p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_86" id = "not15_86" href = "#line15_86">86.</a>
<i>formas ferarum</i>, h.e. feras; ut χρῆμα ὑὸς, Herodot. I,&nbsp;36;
πρόσωπον παρδαλίων, Nonn. Dionys. I,&nbsp;158; τύπος συὸς, ap. eumd.
D.&nbsp;Heins. Sic et <i>forma</i>, <i>simulacrum</i>, <i>corpus</i>,
ἔργον, periphrast. poni monuit Drak. coll. Virg. Æn. VII, 18, 650; Ovid.
Met. I,&nbsp;73; II, 78; IV, 779; Stat. Silv. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">i</span>, 62 (ubi vid. Barth.); Oppian. Halieut.
I,&nbsp;105, ubi vid. Rittersh. Vid. et sup. <a class = "crossref" href
= "bookVI.html#not6_572">ad VI, 572</a>, et, quos Doering. laudat,
Dorvill. ad Charit. p.&nbsp;204, ac Valcken. ad Theocr. XVIII,&nbsp;4.
&mdash;<a name = "not15_87" id = "not15_87" href =
"#line15_87">87.</a>&nbsp;<i>stravisset in alvum</i>, ornate, de
animalibus prona ad terram alvo incedentibus, et <i>obscœnam</i>,
epitheto rei indignitatem notante, ut <i>obscœni canes</i> ap. Virg. Ge.
I,&nbsp;470, quatenus mala portendunt; Ernesti. Rectius Doering. eorum
capita depressisset et flexisset in alvum, <i>obscœnam</i>, cujus
adspectus teter et fœdus est, de quo vid. ad Catull. LXVIII, 99.
&mdash;<i>passim</i>, ubique in terra; Doer. Immo, sine discrimine,
promiscue, h.e. omnes; conf. Broukh. et Heyne ad Tibull. II, <span class
= "smallcaps">iii</span>, 41 al. 69.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_88" id = "line15_88"> </a>
Ad laudes <a href = "#var15_88">genitum</a>, capiat si <a href =
"#var15_88">munera</a> Divum</p>
<span class = "pagenum">229</span>
<p><a name = "line15_89" id = "line15_89"> </a>
Felix, ad laudes hominum genus. Huc, age, paullum</p>
<span class = "linenum">90</span>
<p><a name = "line15_90" id = "line15_90"> </a>
Adspice (nec longe repetam) modo Roma minanti</p>
<p><a name = "line15_91" id = "line15_91"> </a>
Inpar <a href = "#var15_91">Fidenæ</a>, contentaque crescere asylo,</p>
<p><a name = "line15_92" id = "line15_92"> </a>
<a href = "#var15_92">Quo</a> sese extulerit dextris; idem adspice,
late</p>
<p><a name = "line15_93" id = "line15_93"> </a>
Florentes quondam luxus quas <a href = "#var15_93">verterit</a>
urbes.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_88" id = "not15_88" href = "#line15_88">88.</a>
Ἡ Ἀρετὴ ad τὴν Κακίαν apud Xenoph. loc. cit. §.&nbsp;31; τοῦ δὲ πάντων
ἡδίστου ἀκούσματος, ἐπαίνου ἑαυτῆς ἀνήκοος εἶ, et §.&nbsp;3, οἱ μὲν νέοι
(scilicet τῶν ἐμῶν φίλων) τοῖς τῶν πρεσβυτέρων ἐπαίνοις χαίρουσιν, οἱ δὲ
γεραίτεροι ταῖς τῶν νεων τιμαῖς ἀγάλλονται· καὶ ἡδέως μὲν τῶν παλαιῶν
πράξεων μέμνηνται, εὖ δὲ τὰς παρούσας ἥδονται πράττοντες, δι’ ἐμὲ φίλοι
μὲν θεοῖς ὄντες, ἀγαπητοὶ δὲ φίλοις, τίμιοι δὲ πατρίσιν. Ὅταν δ’ ἔλθῃ τὸ
πεπρωμένον τέλος, οὐ μετὰ λήθης ἄτιμοι κεῖνται,
<span class = "pagenum notes">229</span>
ἀλλα μετὰ μνήμης τὸν ἀεὶ χρόνον ὑμνούμενοι θάλλουσι.
&mdash;<i>Ad laudes</i>, gloriam, <i>genitum</i>, modo tam <i>felix</i>
est, ut <i>munera Divum</i>, dotes et bona, quibus præstat cæteris
animalibus, <i>capiat</i>, agnoscat.
&mdash;<a name = "not15_89" id = "not15_89" href =
"#line15_89">89&nbsp;sq.</a>
<i>Huc</i>, Romam, δεικτικῶς, nec <i>longe</i>, a populis peregrinis
<i>repetam</i>, repetenda sunt exempla, ut apud Luc. I,&nbsp;94; Lenz.
Copiosius id exposuit Grat. Cyn. 308... 325.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_90" id = "not15_90" href =
"#line15_90" title = "numerus deest">90.</a>&nbsp;<i>Roma modo
inpar</i>, vix par, <i>Fidenæ</i>, vid. Liv. I,&nbsp;14 seq. conf. V.L.
&mdash;<i>modo</i>, ut <i>nuper</i>, etiam de tempore satis longo;
confer Gron. Obss. IV, 18. Ernesti clav. Cic. Duker. ad Flor.
I,&nbsp;11.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_91" id = "not15_91" href =
"#line15_91" title = "numerus deest">91.</a>&nbsp;<i>asylo</i> vel
tironibus noto ex Liv. I,&nbsp;8.
&mdash;<a name = "not15_92" id = "not15_92" href =
"#line15_92">92.</a>&nbsp;<i>Quo sese extulerit</i>, ad quantum
fastigium evecta sit.
&mdash;<i>dextris</i>, virtute, præclare gestis.
&mdash;<a name = "not15_93" id = "not15_93" href =
"#line15_93">93.</a>&nbsp;Poetam respexisse urbes Italiæ inferioris,
Crotonem, Sybarim, Tarentum, etc. putat Doering.
&mdash;<i>verterit</i>, everterit, ut inf. <a class = "crossref" href =
"#line15_408">v.&nbsp;408</a>; conf. Intp. Virgil. Æn. I,&nbsp;20; II,
625; XI, 264, et Ernesti ad Tac. Ann. XII, 45.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_94" id = "line15_94"> </a>
Quippe nec ira Deum tantum, nec tela, nec hostes,</p>
<span class = "linenum">95</span>
<p><a name = "line15_95" id = "line15_95"> </a>
Quantum sola noces <a href = "#var15_95">animis inlapsa</a>
Voluptas.</p>
<p><a name = "line15_96" id = "line15_96"> </a>
Ebrietas tibi <a href = "#var15_96">fida</a> comes, tibi Luxus, et
atris</p>
<p><a name = "line15_97" id = "line15_97"> </a>
Circa te semper volitans Infamia pennis:</p>
<p><a name = "line15_98" id = "line15_98"> </a>
Mecum Honor, ac Laudes, et læto Gloria vultu,</p>
<p><a name = "line15_99" id = "line15_99"> </a>
Et Decus, ac niveis Victoria concolor alis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_94" id = "not15_94" href = "#line15_94">94... 99.</a>
Locus præclarus, qui ex alio poeta, forte Græco, nescio quo, expressus
videtur. Poeta exornavit verba Scipionis apud Liv. XXX, 14: «non est
tantum ab hostibus armatis ætati nostræ periculum, quantum ab
circumfusis undique voluptatibus, etc.»
&mdash;<a name = "not15_95" id = "not15_95" href =
"#line15_95">95.</a>&nbsp;Conf. <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_400">XI, 400</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_97" id = "not15_97" href = "#line15_97">97.</a>
<i>Infamiæ</i>, et mox <i>Victoriæ</i> alæ tribuuntur, sed illi
<i>atræ</i>, huic <i>niveæ</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#not14_675">ad XIV, 675</a>.
&mdash;<a name = "not15_98" id = "not15_98" href =
"#line15_98">98</a>&nbsp;<a name = "not15_99" id = "not15_99" href =
"#line15_98">sq.</a>
<i>Gloria vultu læto</i>, nitido, fulgente (ut apud Virg. Æn.
I,&nbsp;591, ubi vide Heyne) et <i>Victoria concolor</i> mihi; cf. supra
<a class = "crossref" href = "#line15_31">v.&nbsp;31</a>; Lenz.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">100</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_100" id = "line15_100"> </a>
«Me cinctus lauro <a href = "#var15_100">producit</a> ad astra
triumphus.</p>
<p><a name = "line15_101" id = "line15_101"> </a>
Casta mihi domus, et celso stant colle penates:</p>
<span class = "pagenum">230</span>
<p><a name = "line15_102" id = "line15_102"> </a>
Ardua saxoso perducit semita clivo.</p>
<p><a name = "line15_103" id = "line15_103"> </a>
<a href = "#var15_103">Asper</a> principio (nec enim mihi fallere mos
est)</p>
<p><a name = "line15_104" id = "line15_104"> </a>
<a href = "#var15_104">Prosequitur labor: adnitendum</a> intrare
volenti:</p>
<span class = "linenum">105</span>
<p><a name = "line15_105" id = "line15_105"> </a>
Nec <a href = "#var15_105">bona censendum</a>, quæ Fors infida <a href =
"#var15_105">dedisse</a>,</p>
<p><a name = "line15_106" id = "line15_106"> </a>
Atque eadem rapuisse valet; mox celsus ab alto</p>
<p><a name = "line15_107" id = "line15_107"> </a>
<a href = "#var15_107">Infra te</a> cernes hominum genus. Omnia
contra</p>
<p><a name = "line15_108" id = "line15_108"> </a>
Experienda manent, quam <a href = "#var15_108">spondet</a> blanda
Voluptas.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_101" id = "not15_101" href = "#line15_101">101 sq.</a>
Imitatio
<span class = "pagenum notes">230</span>
manifesta egregii loci Hesiod. Ἔργ. v.&nbsp;289 sq. quem etiam laudavit
Xenoph. l.c. §.&nbsp;20; cf. sup. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_603">ad IV, 603 et 604</a>. Similiter sedem vel ædes
Virtutis δυσεμβάτοις ἐπὶ πέτραις posuit Simonides apud Clement. Alex.
Strom. IV, pag. 585, ut Sapientiæ domum in celso colle Lucret.
II,&nbsp;7 seqq. et inde Virg. Cir. 8&nbsp;seq.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_103" id = "not15_103" href = "#line15_103">103.</a>
<i>nec enim mihi fallere mos est</i>, ut ap. Xenoph. οὐκ ἐξαπατήσω δέ σε
προοιμίοις ἡδονῆς, ἀλλ’ ᾗπερ οἱ θεοὶ διέθεσαν, τὰ ὄντα διηγήσομαι μετ’
ἀληθείας. τῶν γὰρ ὄντων ἀγαθῶν καὶ καλῶν οὐδὲν ἄνευ πόνου καὶ ἐπιμελείας
θεοὶ διδόασιν ἀνθρώποις.
&mdash;<a name = "not15_105" id = "not15_105" href =
"#line15_105">105.</a>&nbsp;<i>bona censendum</i> conf. Var. Lect.
&mdash;<a name = "not15_106" id = "not15_106" href =
"#line15_106">106.</a>&nbsp;Cf. Lucret. II,&nbsp;7&nbsp;seq.
&mdash;<i>mox celsus</i>, si conscenderis celsum illum collem, et ad
ipsam Virtutem perveneris, <i>ab alto infra te</i>, etc. multum excelles
reliquis hominibus, iis superior ac felicior eris. Hunc nexum sententiæ,
quæ cum v.&nbsp;104, tamquam apodosis cohæreat, verbis v.&nbsp;105, 106.
&mdash;<i>Nec bona... valet</i> incommode interrumpi censet Ernesti.
&mdash;<a name = "not15_107" id = "not15_107" href =
"#line15_107">107.</a>&nbsp;<i>contra... quam</i>, contraria iis, quæ
spondet, etc.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_109" id = "line15_109"> </a>
Stramine projectus duro patiere sub astris</p>
<span class = "linenum">110</span>
<p><a name = "line15_110" id = "line15_110"> </a>
Insomnes noctes, frigusque famemque domabis.</p>
<p><a name = "line15_111" id = "line15_111"> </a>
Idem justitiæ cultor, quæcumque capesses,</p>
<p><a name = "line15_112" id = "line15_112"> </a>
Testes factorum stare <a href = "#var15_112">arbitrabere</a> Divos.</p>
<span class = "pagenum">231</span>
<p><a name = "line15_113" id = "line15_113"> </a>
<a href = "#var15_113">Tunc, quoties</a> patriæ rerumque pericula
poscent,</p>
<p><a name = "line15_114" id = "line15_114"> </a>
Arma feres primus: primus te in mœnia tolles</p>
<span class = "linenum">115</span>
<p><a name = "line15_115" id = "line15_115"> </a>
Hostica; nec ferro mentem vincere, nec auro.</p>
<p><a name = "line15_116" id = "line15_116"> </a>
Hinc tibi non Tyrio vitiatas murice vestes,</p>
<p><a name = "line15_117" id = "line15_117"> </a>
Nec donum deforme viro <a href = "#var15_117">fragrantis</a> amomi;</p>
<p><a name = "line15_118" id = "line15_118"> </a>
Sed dabo, qui vestrum sævo nunc Marte fatigat</p>
<p><a name = "line15_119" id = "line15_119"> </a>
Imperium, superare manu, laurumque superbam</p>
<span class = "linenum">120</span>
<p><a name = "line15_120" id = "line15_120"> </a>
In gremio Jovis excisis deponere Pœnis.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_111" id = "not15_111" href = "#line15_111">111.</a>
Aureæ sententiæ, ut plures in hac Virtutis oratione, et in veteribus
poetis Gnomicis obviæ, quæ legendæ sunt ab iis, qui talia præcepta non
nisi in sacris libris reperiri etiam nunc opinantur.
&mdash;<a name = "not15_112" id = "not15_112" href =
"#line15_112">112.</a>&nbsp;<i>stare</i>, vid. Var. Lect.</p>

<span class = "pagenum notes">231</span>
<p class = "notes">
<a name = "not15_116" id = "not15_116" href = "#line15_116">116.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookXI.html#var11_41">ad XI, 41, in
Var. Lect.</a>
&mdash;<i>vitiatas</i> exquisite pro tinctas, ut <i>violaverit</i> apud
Virg. Æn. XII, 67, ubi vid. Heyne.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_117" id = "not15_117" href =
"#line15_117" title = "numerus deest">117.</a>&nbsp;<i>amomi</i>, cf.
<a class = "crossref" href = "bookXI.html#not11_402">ad XI, 402</a>, et ad
Virg. Eclog. III, 89, IV, 25. <span class = "smallcaps">Ed.</span>
&mdash;<a name = "not15_119" id = "not15_119" href =
"#line15_119">119&nbsp;sq.</a>
<i>laurum... deponere</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#not9_546">ad IX, 546</a>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_121" id = "line15_121"> </a>
Quæ postquam cecinit sacrato pectore Virtus,</p>
<p><a name = "line15_122" id = "line15_122"> </a>
Exemplis lætum vultuque audita probantem</p>
<p><a name = "line15_123" id = "line15_123"> </a>
Convertit juvenem. Sed enim indignata Voluptas</p>
<p><a name = "line15_124" id = "line15_124"> </a>
Non tenuit voces: «Nil vos jam demoror ultra,</p>
<span class = "linenum">125</span>
<p><a name = "line15_125" id = "line15_125"> </a>
Exclamat; venient, venient mea tempora quondam</p>
<p><a name = "line15_126" id = "line15_126"> </a>
Quum docilis nostris magno certamine Roma</p>
<p><a name = "line15_127" id = "line15_127"> </a>
Serviet imperiis, et <a href = "#var15_127">honos</a> mihi habebitur
uni.»</p>
<p><a name = "line15_128" id = "line15_128"> </a>
Sic quassans caput in nubes se sustulit atras.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_122" id = "not15_122" href = "#line15_122">122.</a>
<i>lætum</i>, captum et excitatum <i>exemplis</i>, quibus virtutis
studium commendaverat; Doer.
&mdash;<a name = "not15_123" id = "not15_123" href =
"#line15_123">123.</a>&nbsp;<i>Convertit</i> ad se, in suas partes;
<i>nil vos demoror</i>, vos valere jubeo; verba consulum, quum
dimitterent senatum, <i>nil vos moramur</i>, P. C. <span class =
"smallcaps">Ed.</span>
&mdash;<a name = "not15_125" id = "not15_125" href =
"#line15_125">125.</a>&nbsp;Apte insertum est vaticinium eorum temporum,
quibus res Romanæ luxu et superbia labefactatæ ceciderunt; Ern.
&mdash;<a name = "not15_126" id = "not15_126" href =
"#line15_126">126.</a>&nbsp;<i>docilis</i> freni, ut <a class =
"crossref" href = "bookXVI.html#line16_360">XVI, 360</a>, h.e. prona ad
voluptatem.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_128" id = "not15_128" href = "#line15_128">128.</a>
<i>quassans caput</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_298">ad I,&nbsp;298</a>, et <a class = "crossref" href
= "bookVI.html#not6_600">VI, 600</a>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_129" id = "line15_129"> </a>
At juvenis, plenus monitis, ingentia corde</p>
<span class = "linenum">130</span>
<p><a name = "line15_130" id = "line15_130"> </a>
Molitur, <a href = "#var15_130">jussæque</a> calet virtutis amore.</p>
<p><a name = "line15_131" id = "line15_131"> </a>
Ardua rostra petit, nullo fera bella volente,</p>
<p><a name = "line15_132" id = "line15_132"> </a>
Et gravia ancipitis deposcit munera Martis.</p>
<p><a name = "line15_133" id = "line15_133"> </a>
Adrecti cunctorum animi; pars lumina patris,</p>
<span class = "pagenum">232</span>
<p><a name = "line15_134" id = "line15_134"> </a>
Pars credunt torvos patrui <a href = "#var15_134">revirescere</a>
vultus.</p>
<span class = "linenum">135</span>
<p><a name = "line15_135" id = "line15_135"> </a>
Sed <a href = "#var15_135">quamquam</a> instinctis tacitus tamen ægra
periclis</p>
<p><a name = "line15_136" id = "line15_136"> </a>
Pectora <a href = "#var15_136">subrepit</a> terror, molemque
paventes</p>
<p><a name = "line15_137" id = "line15_137"> </a>
Expendunt belli, et numerat favor anxius annos.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_131" id = "not15_131" href = "#line15_131">131.</a>
Hæc ad verbum fere expressa sunt ex Liv. XXVI, 18, et versus 133, 134,
ex cap. 41, extr.
&mdash;<i>Ardua rostra</i>, subgestum oratorum
<span class = "pagenum notes">232</span>
in foro Rom.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_134" id = "not15_134" href = "#line15_134">134.</a>
<i>revirescere credunt</i>, eleganter pro, patris et patrui vultus in
juventam ætatem reductos adnoscere sibi videntur; Barth Adv. IX, 17.
Ipse Scipio apud Liv. l.c. cap. 41. «Brevi faciam,... ut revixisse aut
renatum sibi quisque Scipionem imperatorem dicat.» Conf. <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#not8_226">ad VIII, 226</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_135" id = "not15_135" href = "#line15_135">135 sq.</a>
Cf. Liv. XXVI, 18, extr.
&mdash;<i>instinctis</i>, adspectu Scipionis incitatis, quo sibi egregia
patris ac patrui facta in memoriam revocabant, nec minorem de ipso spem
concipiebant; Drak. cf. Var. Lect.
&mdash;<a name = "not15_137" id = "not15_137" href =
"#line15_137">137.</a>&nbsp;<i>favor anxius</i>, qui Scipioni favebant,
sed de difficultate et exitu rei solliciti erant, <i>numerant annos</i>,
ætatem ejus respiciunt.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_138" id = "line15_138"> </a>
Dumque ea confuso <a href = "#var15_138">percenset</a> murmure
vulgus,</p>
<p><a name = "line15_139" id = "line15_139"> </a>
Ecce, per obliquum cæli squalentibus auro</p>
<span class = "linenum">140</span>
<p><a name = "line15_140" id = "line15_140"> </a>
Effulgens maculis, ferri inter nubila visus</p>
<p><a name = "line15_141" id = "line15_141"> </a>
Anguis, et ardenti radiare per aera sulco,</p>
<p><a name = "line15_142" id = "line15_142"> </a>
Quaque ad cæliferi tendit plaga litus Atlantis,</p>
<p><a name = "line15_143" id = "line15_143"> </a>
Perlabi resonante polo. Bis terque coruscum</p>
<p><a name = "line15_144" id = "line15_144"> </a>
Addidit augurio fulmen pater, et vaga late</p>
<span class = "linenum">145</span>
<p><a name = "line15_145" id = "line15_145"> </a>
<a href = "#var15_145">Per subitum</a> moto strepuere tonitrua
mundo.</p>
<p><a name = "line15_146" id = "line15_146"> </a>
Tum vero capere arma jubent, genibusque salutant</p>
<p><a name = "line15_147" id = "line15_147"> </a>
Submissi augurium, <a href = "#var15_147">ac</a> iret, qua ducere
Divos</p>
<span class = "pagenum">233</span>
<p><a name = "line15_148" id = "line15_148"> </a>
Perspicuum, et patrio monstraret semita signo.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_139" id = "not15_139" href = "#line15_139">139.</a>
seq. Veritatem rei tradit Liv. XXVI, 19. Omen <i>anguis</i> unde
petierit poeta, intelligetur ex not. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_476">ad IV, 476</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_584">II, 584</a>. Confer <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#not16_52">ad XVI, 52</a>. Silius respexisse videtur
Virgil. Æn. II, 692 sq. et forte tempestas coorta fuerat cum tonitribus
fulminibusque ad Oceanum Atlanticum tendentibus (<i>dii auguriis
auspiciisque</i>, etc.) Liv. XXVI, 41, quæ Scipio, vir callidus in rem
suam convertebat; Lenz.
&mdash;<i>squalentibus auro maculis</i>, ut sup. <a class = "crossref"
href = "bookII.html#line2_585">II, 585</a>.
&mdash;<a name = "not15_141" id = "not15_141" href =
"#line15_141">141.</a>&nbsp;<i>sulco</i>, cf. <a class = "crossref" href
= "bookI.html#not1_357">ad I,&nbsp;357</a>.
&mdash;<a name = "not15_142" id = "not15_142" href =
"#line15_142">142.</a>&nbsp;<i>plaga</i>, cæli.
&mdash;<a name = "not15_145" id = "not15_145" href =
"#line15_145">145.</a>&nbsp;<i>Per subitum</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#not7_527">ad VII, 527</a>.
&mdash;<i>moto mundo</i>, cælo, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#var3_205">ad III, 205 (in Var. Lect.)</a> et <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_611">611</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_146" id = "not15_146" href = "#line15_146">146 sq.</a>
<i>salutant augurium</i> clamore,
<span class = "pagenum notes">233</span>
ut <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_411">II, 411</a>, ubi
vid. not.
&mdash;<a name = "not15_148" id = "not15_148" href =
"#line15_148">148.</a>&nbsp;<i>patrio signo</i>, tonitru, omine misso a
Jove, patre Scipionis, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_476">ad IV, 476</a>. Anguis autem in Hispaniam versus
et Libyam volabat.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_149" id = "line15_149"> </a>
Certatim <a href = "#var15_149">comites rerum</a> bellique ministros</p>
<span class = "linenum">150</span>
<p><a name = "line15_150" id = "line15_150"> </a>
Adglomerant sese, atque acres sociare labores</p>
<p><a name = "line15_151" id = "line15_151"> </a>
Exposcunt, laudumque loco est isdem <a href = "#var15_151">esse sub
armis</a>.</p>
<p><a name = "line15_152" id = "line15_152"> </a>
Tum nova cæruleum descendit classis in æquor.</p>
<p><a name = "line15_153" id = "line15_153"> </a>
It comes Ausonia, atque in terras transit Hiberas.</p>
<p><a name = "line15_154" id = "line15_154"> </a>
Ut, quum sæva fretis inmisit prælia, Corus</p>
<span class = "linenum">155</span>
<p><a name = "line15_155" id = "line15_155"> </a>
Isthmon curvata sublime <a href = "#var15_155">suberigit</a> unda,</p>
<p><a name = "line15_156" id = "line15_156"> </a>
Et, spumante ruens per saxa gementia fluctu,</p>
<p><a name = "line15_157" id = "line15_157"> </a>
Ionium Ægæo miscet mare. Celsus in arma</p>
<p><a name = "line15_158" id = "line15_158"> </a>
Emicat, ac prima stans Scipio puppe profatur:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_149" id = "not15_149" href = "#line15_149">149.</a>
<i>rerum</i>, belli, unde <i>res gerere</i>, Drak. Gr. ἔργα πολεμήϊα,
seu μάχης et Ἄρεος. Cf. Klotz. ad Tyrt. p.&nbsp;83.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_152" id = "not15_152" href = "#line15_152">152.</a>
Cf. Liv. XXVI, 19.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_153" id = "not15_153" href = "#line15_153">153.</a>
<i>It</i> classis <i>comes</i> Scipionis ex Ansonia; Lenz.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_154" id = "not15_154" href = "#line15_154">154 sq.</a>
Comparatio non nisi ad tumultum pertinet et turbam, qua classis in mare
inmissa est; et nemo eam, si abesset, desideraverit, vel optaverit certe
aptiorem; Ern. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_468">I,&nbsp;468 sq.</a> <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_395">V,&nbsp;395 sq.</a> <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_569">VII, 569 sq.</a> <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_282">IX, 282&nbsp;seq.</a>
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_155" id = "not15_155" href =
"#line15_155" title = "numerus deest">155.</a>&nbsp;<i>curvata unda</i>,
vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_470">ad I,&nbsp;470,
472</a>.
&mdash;<i>Isthmon</i> Corinthiacum inter <i>Ionium</i> et <i>Ægæum</i>
mare. <i>Isthmon suberigit unda Corus</i>, ut <i>sublatum pulvere
campum</i> sup. <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_203">X,&nbsp;203</a>, et similia passim.
&mdash;<a name = "not15_156" id = "not15_156" href =
"#line15_156">156.</a>&nbsp;<i>saxa gementia</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#not5_398">ad V,&nbsp;398</a>, et Bentl. ad
Hor. Odyss. III, <span class = "smallcaps">xxvii</span>, 23.
&mdash;<a name = "not15_157" id = "not15_157" href =
"#line15_157">157&nbsp;seq.</a>
<i>Emicat in arma</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_85">ad III, 85</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_158" id = "not15_158" href =
"#line15_158" title = "numerus deest">158.</a>&nbsp;<i>prima puppe</i>,
conf. <a class = "crossref" href = "bookXII.html#not12_398">ad XII,
398</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_159" id = "line15_159"> </a>
«Dive <a href = "#var15_159">tridentipotens</a>, cujus maria ire per
alta</p>
<span class = "linenum">160</span>
<p><a name = "line15_160" id = "line15_160"> </a>
Ordimur, si justa paro, decurrere classi</p>
<p><a name = "line15_161" id = "line15_161"> </a>
Da, pater, ac nostros ne sperne juvare labores.</p>
<span class = "pagenum">234</span>
<p><a name = "line15_162" id = "line15_162"> </a>
Per pontum pia bella veho.» Levis inde secunda</p>
<p><a name = "line15_163" id = "line15_163"> </a>
Adspirans aura propellit carbasa flatus.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_159" id = "not15_159" href = "#line15_159">159 sq.</a>
Cf. Liv. XXVI, 45 extr. et Polyb. X,&nbsp;11, ubi Scipio in oratione ad
milites habita dicit, ἐξ ἀρχῆς τὴν ἐπιβολὴν αὐτῷ ταύτην ὑποδεδειχέναι
τὸν Ποσειδῶνα, παραστάντα κατά τὸν ὕπνον, καὶ φάναι, συνεργήσειν
ἐπιφανῶς κατ’ αὐτὸν τὸν τῆς πράξεως καιρὸν οὕτως, ὥστε παντὶ τῷ
στρατοπέδῳ τὴν ἐξ αὐτοῦ χρείαν ἐναργῆ γενέσθαι. Conf. et sup. <a class =
"crossref" href = "#line15_18">v.&nbsp;18&nbsp;sq.</a>
&mdash;<a name = "not15_161" id = "not15_161" href =
"#line15_161">161.</a>&nbsp;<i>pater</i>, <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_606">v.&nbsp;I,&nbsp;606</a>.</p>

<span class = "pagenum notes">234</span>
<p class = "notes">
<a name = "not15_162" id = "not15_162" href = "#line15_162">162.</a>
<i>pia bella</i>, vel rite indictum bellum (vid. Non. voc.
<i>Fetiales</i>); vel quod Scipio se ducem obtulerat, ut patrem ac
patruum, fraude Punica in Hispania interemtos, ulcisceretur; vel quia
Romani hoc bellum susceperant, ut injuriam, Saguntinis sociis a Pœnis
inlatam, vindicarent, unde Scipio ipse apud Liv. XXX, v.&nbsp;31, dixit,
<i>Sagunti excidium Romanis pia ac justa induisse arma</i>; Drak. Conf.
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_406">ad VII,
406</a>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_164" id = "line15_164"> </a>
Jamque agiles, Tyrrhena sonant qua cærula, puppes</p>
<span class = "linenum">165</span>
<p><a name = "line15_165" id = "line15_165"> </a>
Ausonium evasere latus, Ligurumque citatis</p>
<p><a name = "line15_166" id = "line15_166"> </a>
Litora tramittunt proris: hinc gurgite ab alto</p>
<p><a name = "line15_167" id = "line15_167"> </a>
Tellurem procul inrumpentem in sidera cernunt,</p>
<p><a name = "line15_168" id = "line15_168"> </a>
Aerias Alpes: occurrunt mœnia <a href = "#var15_168">Graiis</a></p>
<p><a name = "line15_169" id = "line15_169"> </a>
Condita Massiliæ; populis <a href = "#var15_169">hæc cincta</a>
superbis,</p>
<span class = "linenum">170</span>
<p><a name = "line15_170" id = "line15_170"> </a>
Barbarus inmani <a href = "#var15_170">quum territet</a> adcola
ritu,</p>
<p><a name = "line15_171" id = "line15_171"> </a>
Antiquæ morem patriæ <a href = "#var15_171">cultumque</a> habitumque</p>
<p><a name = "line15_172" id = "line15_172"> </a>
Phocais <a href = "#var15_172">armiferas</a> inter tenet hospita
gentes.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_164" id = "not15_164" href = "#line15_164">164...
179.</a>
Conf. Liv. XXVI, 19.
&mdash;<a name = "not15_167" id = "not15_167" href =
"#line15_167">167.</a>&nbsp;Conf. <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#not11_217">ad XI, 217</a>.
&mdash;<a name = "not15_169" id = "not15_169" href =
"#line15_169">169.</a>&nbsp;<i>Massilia</i> a <i>Graiis condita</i>,
colonia Phocæorum, unde mox <i>Phocais hospita</i>; Confer <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_52">ad IV, 52</a>. Præter exempla
ibi laudata, conf. quoque Cicero de Offic. lib. II, 23, et in Orat. pro
Flacco, cap. 63, ubi Massiliensium disciplinam gravitatemque fere
cunctis gentibus anteponendam censet. <span class =
"smallcaps">Ed.</span>
&mdash;<i>populis superbis</i>, Gallis, ut mox <i>armiferas gentes</i>.
Conf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_45">ad IV, 45</a>.
Vel <i>superbis</i> eo sensu, quo Strabo IV, p.&nbsp;302, de Gallis ait:
πολὺ τὸ ἀνοητὸν καὶ ἀλαζονικὸν πρόσεστι, Ern.
&mdash;<a href = "#line15_169">169... 172.</a>&nbsp;Conf. omnino Strab.
IV, p.&nbsp;270 seqq. 302 seq. et Valer. Max. II, <span class =
"smallcaps">vi</span>,&nbsp;7... 9.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_170" id = "not15_170" href =
"#line15_170" title = "numerus deest">170.</a>&nbsp;<i>Barbarus
adcola</i>, Massiliensis, <i>territat</i> hos populos <i>inmani
ritu</i>, quo sacrificia humana Dianæ Ephesiæ in luco obfert (cf. Lucan.
III, 399 sq. et Strab. l.l.) sed eadem Massilia <i>antiquæ morem patriæ
tenet</i>, republica ad normam græcam constituta; Ern.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_173" id = "line15_173"> </a>
Hinc legit Ausonius sinuatos gurgite ductor</p>
<span class = "pagenum">235</span>
<p><a name = "line15_174" id = "line15_174"> </a>
Anfractus pelagi: nemoroso vertice celsus</p>
<span class = "linenum">175</span>
<p><a name = "line15_175" id = "line15_175"> </a>
Adparet collis, fugiuntque in nubila silvæ</p>
<p><a name = "line15_176" id = "line15_176"> </a>
Pyrenes; tunc Emporiæ, veteresque per ortus</p>
<p><a name = "line15_177" id = "line15_177"> </a>
Graiorum vulgus, tunc <a href = "#var15_177">hospita</a> Tarraco
Baccho.</p>
<p><a name = "line15_178" id = "line15_178"> </a>
Considunt portu; <a href = "#var15_178">securæ</a> gurgite clauso</p>
<p><a name = "line15_179" id = "line15_179"> </a>
Stant puppes; positusque labor terrorque profundi.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_173" id = "not15_173" href = "#line15_173">173.</a>
«Gallicum sinum, et deinde Pyrenæi circumvectus promontorium, Emporiis
urbe Græca (oriundi et ipsi a Phocæa sunt) copias exposuit: inde sequi
navibus jussis, Tarraconem pedibus profectus conventum omnium sociorum
habuit; naves ibi subduci
<span class = "pagenum notes">235</span>
jussit, etc.» Liv. XXVI, 19.
&mdash;<a name = "not15_174" id = "not15_174" href =
"#line15_174">174&nbsp;sq.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_415">III,
415&nbsp;seq.</a>
&mdash;<a name = "not15_176" id = "not15_176" href =
"#line15_176">176</a>&nbsp;<a name = "not15_177" id = "not15_177" href =
"#line15_176">seq.</a>
<i>Emporiæ... hospita Tarraco Baccho</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#not3_369">ad III, 369</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_178" id = "not15_178" href = "#line15_178">178.</a>
<i>gurgite clauso</i>, in portu.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">180</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_180" id = "line15_180"> </a>
Nox similes morti dederat placidissima somnos;</p>
<p><a name = "line15_181" id = "line15_181"> </a>
Visa viro stare effigies ante ora parentis,</p>
<p><a name = "line15_182" id = "line15_182"> </a>
Atque hac <a href = "#var15_182">adspectu turbatum</a> voce monere:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_180" id = "not15_180" href = "#line15_180">180.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_674">ad II, 674, in
Var. Lect.</a> et Val. Flac. v.&nbsp;74.
&mdash;<a href = "#line15_180">180... 207.</a>&nbsp;Consilium
Carthaginis Novæ oppugnandæ Scipioni in somnio dat Neptunus apud Polyb.
X,&nbsp;<span class = "smallcaps">ii</span>,&nbsp;7, et ipse Scipio apud
Liv. XXVI, 41, memorat Deos auguriis auspiciisque <i>et per nocturnos
etiam visus</i> omnia læta ac prospera portendisse; Lenz. «Scipio
oratione adcensis militum animis Iberum trajecit; ubi quibusdam
suadentibus, ut, quoniam in tres tam diversas regiones discessissent
Punici exercitus, proximum adgrederetur, periculum esse ratus, ne eo
facto in unum omnes contraheret, nec par esset unus tot exercitibus,
Carthaginem Novam interim obpugnare statuit, urbem cum ipsam opulentam
suis opibus, tum hostium omni bellico adparatu plenam, sitam præterea
opportune, etc.» Liv. XXVI, 42, pr. Hoc Scipionis consilium poeta
parenti ejus tribuit, cujus species filio oblata sit in somno.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_183" id = "line15_183"> </a>
«Nate, salus quondam genitoris, nate, parentis</p>
<p><a name = "line15_184" id = "line15_184"> </a>
Et post fata decus, bellorum dira creatrix</p>
<span class = "linenum">185</span>
<p><a name = "line15_185" id = "line15_185"> </a>
Evastanda tibi tellus, et cæde superbi</p>
<p><a name = "line15_186" id = "line15_186"> </a>
Ductores Libyæ <a href = "#var15_186">cauta virtute</a> domandi,</p>
<span class = "pagenum">236</span>
<p><a name = "line15_187" id = "line15_187"> </a>
Qui sua nunc trinis <a href = "#var15_187">diducunt</a> agmina
castris.</p>
<p><a name = "line15_188" id = "line15_188"> </a>
Si <a href = "#var15_188">conferre</a> manum libeat, coeantque
vocatæ</p>
<p><a name = "line15_189" id = "line15_189"> </a>
Hinc atque hinc acies, valeat quis ferre ruentes</p>
<span class = "linenum">190</span>
<p><a name = "line15_190" id = "line15_190"> </a>
Ter gemina cum mole viros? Absiste <a href = "#var15_190">labore</a></p>
<p><a name = "line15_191" id = "line15_191"> </a>
Ancipiti, sed nec segnis potiora capesse.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_183" id = "not15_183" href = "#line15_183">183.</a>
<i>salus quondam genitoris</i>, qui me olim in acie servasti, vid. sup.
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_454">IV,
454&nbsp;sqq.</a>
&mdash;<a name = "not15_186" id = "not15_186" href =
"#line15_186">186&nbsp;sq.</a>
«In hiberna diversi concesserunt: Hasdrubal Gisgonis usque ad Oceanum et
Gades: Mago in mediterranea, maxime supra Castulonensem saltum:
Hasdrubal, Hamilcaris filius, proximus Ibero circa Saguntum hibernavit;»
Liv. XXVI, 20, et cap. 41, «tres duces discrepantes, trifariam exercitum
<span class = "pagenum notes">236</span>
in diversissimas regiones distraxere,... et diduxerunt exercitus; quæ
patri patruoque meo causa exitii fuit.» Conf. Polyb. X,&nbsp;7.
&mdash;<a href = "#line15_186">186.</a>&nbsp;<i>cauta virtute</i>, vid.
Var. Lect.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_190" id = "not15_190" href = "#line15_190">190 seq.</a>
Noli pugnare cum tribus his ducibus, sed ante omnia ac sine mora obpugna
Carthaginem novam, quæ res multo <i>potior</i>, ac gravior est. Versus
194... 199, causas hujus consilii continent.
&mdash;<i>Ter gemina</i>, terna.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_192" id = "line15_192"> </a>
«Urbs colitur, Teucro quondam fundata vetusto,</p>
<p><a name = "line15_193" id = "line15_193"> </a>
<a href = "#var15_193">Nomine</a> Carthago; Tyrius tenet incola
muros.</p>
<p><a name = "line15_194" id = "line15_194"> </a>
Ut Libyæ sua, sic terris memorabile Hiberis</p>
<span class = "linenum">195</span>
<p><a name = "line15_195" id = "line15_195"> </a>
Hæc caput est: non <a href = "#var15_195">ulla</a> opibus certaverit
auri,</p>
<p><a name = "line15_196" id = "line15_196"> </a>
Non portu, celsove situ, non dotibus arvi</p>
<p><a name = "line15_197" id = "line15_197"> </a>
Uberis, aut agili fabricanda ad tela vigore.</p>
<p><a name = "line15_198" id = "line15_198"> </a>
Invade aversis, nate, hanc ductoribus urbem.</p>
<p><a name = "line15_199" id = "line15_199"> </a>
Nulla acies famæ tantum prædæve pararit.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_192" id = "not15_192" href = "#line15_192">192.</a>
Vid. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_368">ad III,
v.&nbsp;368</a>.
&mdash;<a name = "not15_193" id = "not15_193" href =
"#line15_193">193.</a>&nbsp;<i>Tyrius incola</i>, Pœni.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_194" id = "not15_194" href = "#line15_194">194.</a>
Cf. Polyb. X,&nbsp;8, et Liv. XXVI, 42, ac 47.
&mdash;<i>Ut Libyæ sua</i> Carthago <i>caput est</i>, etc.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_198" id = "not15_198" href = "#line15_198">198.</a>
<i>ductoribus</i> Pœnorum <i>aversis</i>, longe remotis et in
diversissimas regiones profectis; conf. <a class = "crossref" href =
"#not15_186">ad v.&nbsp;186</a>.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">200</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_200" id = "line15_200"> </a>
Talia monstrabat genitor, propiusque monebat,</p>
<p><a name = "line15_201" id = "line15_201"> </a>
Quum juvenem sopor et dilapsa reliquit imago.</p>
<p><a name = "line15_202" id = "line15_202"> </a>
Surgit, et infernis habitantia numina lucis</p>
<p><a name = "line15_203" id = "line15_203"> </a>
Ac supplex patrios compellat nomine manes:</p>
<span class = "pagenum">237</span>
<p><a name = "line15_204" id = "line15_204"> </a>
«Este duces bello, et monstratam ducite ad urbem:</p>
<span class = "linenum">205</span>
<p><a name = "line15_205" id = "line15_205"> </a>
Vobis ultor ego, et, Sarrano murice fulgens,</p>
<p><a name = "line15_206" id = "line15_206"> </a>
Inferias mittam fusis insignis Hiberis,</p>
<p><a name = "line15_207" id = "line15_207"> </a>
Et tumulis addam <a href = "#var15_207">sacros certamine ludos</a>.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_203" id = "not15_203" href = "#line15_203">203.</a>
Conf. Gron. ad Tac. Ann.
<span class = "pagenum notes">237</span>
II,&nbsp;8.
&mdash;<a name = "not15_205" id = "not15_205" href =
"#line15_205">205.</a>&nbsp;<i>Sarrano</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_72">ad I,&nbsp;72</a>.
&mdash;<a name = "not15_206" id = "not15_206" href =
"#line15_206">206.</a>&nbsp;Cf. inf. <a class = "crossref" href =
"#line15_820">v.&nbsp;820</a>, et sup. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_232">ad IV, 232</a>; <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_213">V,&nbsp;213</a>.
&mdash;<a name = "not15_207" id = "not15_207" href =
"#line15_207">207.</a>&nbsp;Confer <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_293">XVI, 293&nbsp;sq.</a></p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_208" id = "line15_208"> </a>
<a href = "#var15_208">Progreditur</a>, celeratque vias, et conripit
agmen</p>
<p><a name = "line15_209" id = "line15_209"> </a>
Pernici rapidum cursu, camposque fatigat.</p>
<span class = "linenum">210</span>
<p><a name = "line15_210" id = "line15_210"> </a>
Sic, ubi prosiluit Pisæo carcere præceps,</p>
<p><a name = "line15_211" id = "line15_211"> </a>
<a href = "#var15_211">Non solum ante alios, sed enim (mirabile
dictu</a>!)</p>
<p><a name = "line15_212" id = "line15_212"> </a>
Ante suos it victor equus; <a href = "#var15_212">currumque</a> per
auras</p>
<p><a name = "line15_213" id = "line15_213"> </a>
Haud ulli durant visus æquare volantem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_208" id = "not15_208" href = "#line15_208">208...
213.</a>
Summa orationis luxuries est, qua celeritatis notio exprimitur.
&mdash;<a name = "not15_209" id = "not15_209" href =
"#line15_209">209.</a>&nbsp;<i>campos fatigat</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_74">ad II, 74</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_210" id = "not15_210" href = "#line15_210">210 sq.</a>
Conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_224">I,&nbsp;224</a>; Virg. Ge. I,&nbsp;512 seq. III,
103 seq: Ovid. Heroid. Ep. XVIII, 166 sq. Olympica quadrigarum certamina
agebantur ad Alpheum fl. et <i>Pisam</i> urbem Elidis.
&mdash;<i>carcere</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_279">VIII, 279</a>.
&mdash;<a name = "not15_212" id = "not15_212" href =
"#line15_212">212.</a>&nbsp;<i>Ante suos</i> etiam cum quibus est
ligatus ad currum; Mars. et Cell. coll. <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_401">XVI, 401</a>, ubi Panchates equus victor
<i>socios trahit prior ipse jugales</i>, et poeta eumdem lusum
captavit.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_214" id = "line15_214"> </a>
Jamque Hyperionia lux septima lampade surgens</p>
<span class = "linenum">215</span>
<p><a name = "line15_215" id = "line15_215"> </a>
Sensim adtollebat propius subeuntibus arces</p>
<p><a name = "line15_216" id = "line15_216"> </a>
Urbis, et admoto crescebant culmina gressu.</p>
<p><a name = "line15_217" id = "line15_217"> </a>
<a href = "#var15_217">Ac pelago vectus</a> servata Lælius hora,</p>
<p><a name = "line15_218" id = "line15_218"> </a>
Quam dederat ductor <a href = "#var15_218">subigendæ</a> ad mœnia
classi,</p>
<p><a name = "line15_219" id = "line15_219"> </a>
A tergo adfusis cingebat tecta carinis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_214" id = "not15_214" href = "#line15_214">214 sq.</a>
«Septimo die ab Ibero Carthaginem ventum est simul terra marique;»
Livius, XXVI, 42, et Polybius, X,&nbsp;9.
&mdash;<i>Hyperion</i>, Sol, vel ejus pater.
&mdash;<a name = "not15_215" id = "not15_215" href =
"#line15_215">215&nbsp;sq.</a>
Vid. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#var3_157">ad III, 157,
in Var. Lect.</a></p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_217" id = "not15_217" href = "#line15_217">217.</a>
«Nemo omnium, quo iretur, sciebat, præter C. Lælium. Is classe
circummissus ita moderari cursum navium jussus erat, ut eodem tempore
exercitus ostenderetur et classis portum intraret;» Liv. XXVI, 42; cf.
Polyb. X,&nbsp;9.
&mdash;<a name = "not15_218" id = "not15_218" href =
"#line15_218">218.</a>&nbsp;<i>subigendæ classi</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookXIII.html#not13_610">ad XIII, 610</a>.
&mdash;
<span class = "pagenum notes">238</span>
<a name = "not15_219" id = "not15_219" href = "#line15_219">219.</a>
<i>adfusis carinis</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#var4_251">ad IV, 251 (in Var. Lect.)</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookV.html#not5_66">V,&nbsp;66</a>.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">238</span>
<span class = "linenum">220</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_220" id = "line15_220"> </a>
Carthago, impenso naturæ adjuta favore,</p>
<p><a name = "line15_221" id = "line15_221"> </a>
Excelsos tollit pelago circumflua muros.</p>
<p><a name = "line15_222" id = "line15_222"> </a>
Artatas ponti fauces modica insula claudit,</p>
<p><a name = "line15_223" id = "line15_223"> </a>
Qua Titan ortu terras adspergit Eoo.</p>
<p><a name = "line15_224" id = "line15_224"> </a>
At qua prospectat Phœbi juga sera cadentis,</p>
<span class = "linenum">225</span>
<p><a name = "line15_225" id = "line15_225"> </a>
Pigram in planitiem stagnantes egerit undas,</p>
<p><a name = "line15_226" id = "line15_226"> </a>
Quas auget veniens refluusque reciprocat æstus.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_220" id = "not15_220" href = "#line15_220">220.</a>
De situ portuque Carthaginis novæ cf. omnino Polyb. X,&nbsp;10; Liv.
XXVI, 42, et Heyne Exc. VI, ad Virg. Æneid. I.
&mdash;<i>impenso favore</i>, magno, eximio; Drak. coll. Manut. ad Cic.
Ep. ad Div. XIII, 64; Popm. ad Cic. Ep. ad Att. XIV, 13, et Gifan. in
Ind. Lucret.
&mdash;<a name = "not15_221" id = "not15_221" href =
"#line15_221">221.</a>&nbsp;«A sinu maris peninsula excurrit; tumulus is
ipse, in quo condita urbs est,» Liv. loc. cit.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_223" id = "not15_223" href = "#line15_223">223.</a>
«Ab ortu solis mari cincta est urbs» Liv. l.c. ἡ πόλις περιεχομένη
θαλάττῃ μὲν ἀπ’ ἀνατολῶν, Polyb. l.l.
&mdash;<i>ortu terras adspergit Eoo</i>, ut al. radiis; conf. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#line5_56">V,&nbsp;56</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookIX.html#line9_34">IX, 34</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_224" id = "not15_224" href = "#line15_224">224 seq.</a>
<i>Ab occasu stagnum claudit</i>, Liv. l.l. ἡ πόλις περιεχομένη ἀπὸ τῶν
δύσεων λίμνῃ, Polyb. loc. cit.
&mdash;<i>Phœbi juga sera</i>, ad quæ Phœbus sero, ad vesperam, advenit,
unde apud Virg. Ge. I,&nbsp;461.
&mdash;<i>serus vesper</i>; Ernest.
&mdash;<a name = "not15_225" id = "not15_225" href =
"#line15_225">225.</a>&nbsp;Urbs <i>egerit undas in planitiem</i>, docte
pro, undæ maris, ingredientis in campum, egeruntur in planitiem (ut
supra <a class = "crossref" href = "#line15_221">v.&nbsp;221</a>,
<i>tollit muros</i> pro, muri ejus tolluntur) et <i>refl. æstus
reciprocat undas</i>, recessus maris vicissim revocat, retrahit ex
planitie undas; Lenz.
&mdash;<a name = "not15_226" id = "not15_226" href =
"#line15_226">226.</a>&nbsp;«Stagnum incertæ altitudinis, utcumque
exæstuat aut deficit mare.» Liv. l.l. Cf. Polyb. X,&nbsp;10, extr.
&mdash;<i>veniens refluusque reciprocat æstus</i>, cf. <a class =
"crossref" href = "#line15_237">v.&nbsp;237</a>, et sup. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_55">ad III, 55... 60</a> et
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_392">392</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_227" id = "line15_227"> </a>
Sed gelidas a fronte sedet sublimis ad Arctos</p>
<p><a name = "line15_228" id = "line15_228"> </a>
<a href = "#var15_228">Urbs</a> inposta jugo, pronumque excurrit in
æquor,</p>
<p><a name = "line15_229" id = "line15_229"> </a>
Et tuta <a href = "#var15_229">æterno</a> defendit mœnia <a href =
"#var15_229">fluctu</a>.</p>
<span class = "linenum">230</span>
<p><a name = "line15_230" id = "line15_230"> </a>
Audax, ceu plano gradiens victricia campo</p>
<p><a name = "line15_231" id = "line15_231"> </a>
Ferret signa, jugum certabat scandere miles.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_227" id = "not15_227" href = "#line15_227">227 seq.</a>
«Castra ab regione urbis, qua in septemtrionem versa est, posita: his ab
tergo (nam frons natura tuta erat) vallum objectum,» Liv. l.c. Latus
urbis septemtrionale trium collium objectu claudi tradit Polyb. l.l.
&mdash;<a name = "not15_229" id = "not15_229" href =
"#line15_229">229.</a>&nbsp;Cf. Var. Lect.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_230" id = "not15_230" href = "#line15_230">230...
236.</a>
Adcuratius copiosius
<span class = "pagenum notes">239</span>
que hæc narrant Polyb. X,&nbsp;12, 13, et. Liv. XXVI, 44.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">239</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_232" id = "line15_232"> </a>
<a href = "#var15_232">Aris</a> ductor erat; qui contra, amplexus in
artis</p>
<p><a name = "line15_233" id = "line15_233"> </a>
<a href = "#var15_233">Auxilium atque excelsa loci, præsepserat
arcem</a></p>
<p><a name = "line15_234" id = "line15_234"> </a>
Pugnabat natura soli; parvoque superne</p>
<span class = "linenum">235</span>
<p><a name = "line15_235" id = "line15_235"> </a>
Bellantum nisu passim per prona voluti</p>
<p><a name = "line15_236" id = "line15_236"> </a>
Truncato instabiles fundebant corpore vitam.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a class = "missing" name = "not15_232" id = "not15_232" href =
"#line15_232" title = "numerus deest">232</a> <a class = "missing" name
= "not15_233" id = "not15_233" href = "#line15_232" title = "numerus deest">sq.</a> <i>Aris ductor</i> Pœnorum, qui urbem defendebat, vid.
Var. Lect.
&mdash;<i>in artis</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_477">V,&nbsp;477</a>.
&mdash;<i>amplexus auxilium atque excelsa loci</i>, h.e. auxilium celsi
loci, et hoc pro vulg. confugerat in arcem, eamque <i>præsepserat</i>,
jam ante, nisi malis in fronte, munierat, scilicet pluribus operibus,
machinis ac militibus; conf. Liv. XXVI, 46.
&mdash;<a name = "not15_234" id = "not15_234" href =
"#line15_234">234.</a>&nbsp;<i>Pugnabat natura soli</i>, ut apud Liv.
XXVI, 45, «neque viri, nec tela, nec quidquam aliud æque, quam mœnia
ipsa sese defendebant.»
&mdash;<a name = "not15_235" id = "not15_235" href =
"#line15_235">235&nbsp;seq.</a>
«Raræ scalæ altitudini murorum æquari poterant, et, quo quæque altiores,
eo infirmiores erant: itaque... onere ipso frangebantur, etc.» Liv. l.c.
&mdash;<i>per prona voluti</i>, cf. Bentl. ad Horat. A.&nbsp;P.
v.&nbsp;60.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_237" id = "line15_237"> </a>
Verum ubi concessit pelagi revolubilis unda,</p>
<span class = "pagenum">240</span>
<p><a name = "line15_238" id = "line15_238"> </a>
Et fluctus rapido fugiebat in æquora lapsu,</p>
<p><a name = "line15_239" id = "line15_239"> </a>
Quaque modo excelsæ sulcarant cærula puppes,</p>
<span class = "linenum">240</span>
<p><a name = "line15_240" id = "line15_240"> </a>
<a href = "#var15_240">Hac</a> inpune dabat Nereus transcurrere
planta:</p>
<p><a name = "line15_241" id = "line15_241"> </a>
Hinc <a href = "#var15_241">tacite nitens</a> informidatus adire</p>
<p><a name = "line15_242" id = "line15_242"> </a>
Ductor Dardanius, subitam trahit æquore pubem,</p>
<p><a name = "line15_243" id = "line15_243"> </a>
Perque undas muris pedes advolat; inde citati</p>
<p><a name = "line15_244" id = "line15_244"> </a>
A tergo adcelerant, qua <a href = "#var15_244">fisus fluctibus</a>
Aris</p>
<span class = "linenum">245</span>
<p><a name = "line15_245" id = "line15_245"> </a>
Incustoditam sine milite liquerat urbem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_237" id = "not15_237" href = "#line15_237">237...
245.</a>
Quum æstus decederet, Romani ab altera parte in stagno scalas admoverunt
urbi et in mœnia adscenderunt; conf. omnino Polyb. X,&nbsp;14, et Liv.
XXVI, 44, 45.
&mdash;<i>revolubilis unda</i>,
<span class = "pagenum notes">240</span>
ἀψόῤῥοον ὕδωρ. Conf. sup. <a class = "crossref" href = "#not15_226">ad
v.&nbsp;226</a>.
&mdash;<i>concessit</i>, recessit.
&mdash;<a name = "not15_239" id = "not15_239" href =
"#line15_239">239&nbsp;sq.</a>
Conf. sup. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_55">III, 55
sq.</a> et quos Drakenb. laudavit, Ovid. ex Ponto IV, <span class =
"smallcaps">x</span>, 33, 34; Trist. III, <span class =
"smallcaps">x</span>, 31, et Senec. Herc. Fur. v.&nbsp;538&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not15_241" id = "not15_241" href =
"#line15_241">241.</a>&nbsp;<i>informidatus</i>, quem obsessi non
metuebant ab illa parte urbis, qua mare erat; Mars.
&mdash;<a name = "not15_242" id = "not15_242" href =
"#line15_242">242.</a>&nbsp;<i>æquore</i> per stagnum <i>subitam</i>,
subito trahit, rapit.
&mdash;<a name = "not15_244" id = "not15_244" href =
"#line15_244">244.</a>&nbsp;<i>adcelerant</i> adcensum in murum <i>a
tergo</i> oppidanorum, quorum et animi, et oculi, auresque in certamen
cum Romanis, ab terra urbem oppugnantibus, adeo intenti erant, ut nemo
ab tergo sentiret captam urbem. Ita Livius XXVI, 46.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_246" id = "line15_246"> </a>
Tum prostratus humi (miserandum) <a href = "#var15_246">victa</a>
catenis</p>
<p><a name = "line15_247" id = "line15_247"> </a>
Pœnus colla dedit, populumque addixit inermem.</p>
<p><a name = "line15_248" id = "line15_248"> </a>
Hanc oriens vidit Titan, quum surgeret, urbem</p>
<p><a name = "line15_249" id = "line15_249"> </a>
Vallari castris, captamque adspexit eamdem</p>
<span class = "linenum">250</span>
<p><a name = "line15_250" id = "line15_250"> </a>
Ocius, Hesperio quam gurgite tingueret axem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_246" id = "not15_246" href = "#line15_246">246 seq.</a>
Aris se arcemque et præsidium dedidit; cf. Liv XXVI, 46, extr. et Polyb.
X,&nbsp;15.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_247" id = "not15_247" href =
"#line15_247" title = "numerus deest">247.</a>&nbsp;<i>addixit</i>, in
servitutem tradidit; locutione desumta a debitoribus in jure veteri,
qui, si solvendo non erant, creditoribus dedebantur, ut serviendo nomina
expungerent, et proprie <i>addicti</i> dicebantur; Drakenb. coll.
Passerat. ad Prop. III, <span class = "smallcaps">ix</span>,&nbsp;2;
Græv. ad Cic. pro Quint. c. 18 et al.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_248" id = "not15_248" href = "#line15_248">248 sq.</a>
Ornate pro, urbs mane obpugnata et ante vesperam capta est; conf. inf.
<a class = "crossref" href = "#line15_107">v.&nbsp;107</a>; Liv. XXVI,
48, pr. et Senec. Thyest. 612&nbsp;seq.
&mdash;<a name = "not15_250" id = "not15_250" href =
"#line15_250">250.</a>&nbsp;<i>Hesperio gurgite</i>, ut <i>Tartessiaco
æquore</i> sup. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_1">VI,&nbsp;1</a>, ubi vid. not.
&mdash;<i>tingueret axem</i>, currum, h.e. occideret.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">241</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_251" id = "line15_251"> </a>
Aurora ingrediens terris exegerat umbras:</p>
<p><a name = "line15_252" id = "line15_252"> </a>
Principio statuunt aras: cadit ardua taurus</p>
<p><a name = "line15_253" id = "line15_253"> </a>
Victima Neptuno pariter, pariterque Tonanti.</p>
<p><a name = "line15_254" id = "line15_254"> </a>
Tum merita æquantur donis, ac præmia virtus</p>
<span class = "linenum">255</span>
<p><a name = "line15_255" id = "line15_255"> </a>
Sanguine parta capit: phaleris hic pectora fulget;</p>
<p><a name = "line15_256" id = "line15_256"> </a>
Hic torque aurato circumdat bellica colla;</p>
<p><a name = "line15_257" id = "line15_257"> </a>
Ille nitet celsus muralis honore coronæ.</p>
</div>

<span class = "pagenum notes">241</span>
<p class = "notes">
<a name = "not15_251" id = "not15_251" href = "#line15_251">251...
262.</a>
Conf. omnino Liv. XXVI, 48.
&mdash;<a name = "not15_253" id = "not15_253" href =
"#line15_253">253.</a>&nbsp;<i>Neptuno</i>, ut militibus suis
persuadeat, ejus maxime opera factum, ut palus, invia olim, insolitis
æstibus pervia fuerit, idque se numen itineris ducem sequutum esse,
Drak. Confer sup. <a class = "crossref" href = "#not15_159">ad
v.&nbsp;159&nbsp;sq.</a></p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_255" id = "not15_255" href = "#line15_255">255.</a>
<i>phaleræ</i> non modo equorum ornamenta, quod Cerda ad Virgil. Æn.
VII, 278, et IX, 359; contendebat, sed et equitum aliorumque hominum,
etiam feminarum, quod ex Petron. c. 55, et Liv. IX, 46, extr.
intelligitur. De iis vid. Ernesti clav. Cic. Cerda et Heyne ad Virg.
locis citatis. Heins. et Burm. ad Ovid. Met. VIII, 33, et, quos Drak.
laudavit, Lips. de Mil. Rom. V,&nbsp;17, et Intp. Sueton. Ner. 33. In
<i>pectore</i> erant, et pensiles. Illud ex h.l., hoc ex Plin. XXXVII,
12, patet. 256; cf. Lips. loco citato.
&mdash;<a name = "not15_257" id = "not15_257" href =
"#line15_257">257.</a>&nbsp;Cf. Liv. XXVI, 48, et sup. <a class =
"crossref" href = "bookXIII.html#not13_366">ad XIII, 366</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_258" id = "line15_258"> </a>
Lælius ante omnes, cui dextera clara domusque,</p>
<p><a name = "line15_259" id = "line15_259"> </a>
<a href = "#var15_259">Ter dena bove</a> et æquorei certaminis alto</p>
<span class = "linenum">260</span>
<p><a name = "line15_260" id = "line15_260"> </a>
Donatur titulo, Pœnique recentibus armis</p>
<p><a name = "line15_261" id = "line15_261"> </a>
Rectoris: <a href = "#var15_261">tunc</a> hasta viris, tunc Martia
cuique</p>
<p><a name = "line15_262" id = "line15_262"> </a>
Vexilla, <a href = "#var15_262">ut meritum</a>, et prædæ libamina
dantur.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_258" id = "not15_258" href = "#line15_258">258 sq.</a>
Vid. Liv. l.l.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_259" id = "not15_259" href =
"#line15_259" title = "numerus deest">259.</a>&nbsp;<i>Ter dena
bove</i>, antiquorum more, quorum census in bubus erat et pecudibus,
unde ex bobus et præmia proponi, et mulctæ inrogari solitæ;
D.&nbsp;Heins. Cf. Köppen ad Homer. Iliad. β, 449, et ζ, 236; Plin.
XXXIII,&nbsp;2; <i>æquorei certaminis alto titulo</i>, nomine
Thalassiarchæ, seu θαλασσοκράτορος, Dausq. Forte intell. columna
rostrata, vel tropæa.
&mdash;<a name = "not15_260" id = "not15_260" href =
"#line15_260">260.</a>&nbsp;<i>Pœni recentibus armis Rectoris</i> vide
supra ad librum <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_321">V,&nbsp;321</a>.
&mdash;<a name = "not15_261" id = "not15_261" href =
"#line15_261">261.</a>&nbsp;<i>hasta</i> pura præmium ejus, qui primus
in pugna vicerat. Cf. Intpr. Propert. IV, <span class =
"smallcaps">iii</span>, 68, laudatique a Drak. Noris. in Cenot. Pis.
II,&nbsp;5, p.&nbsp;121, et Salmas. Epist. 83.
&mdash;<a name = "not15_262" id = "not15_262" href =
"#line15_262">262.</a>&nbsp;<i>Vexilla</i> etiam dona militaria,
præcipue pura et <ins class = "correction" title = "ἀπύρφυρα legitur">ἀπόρφυρα</ins>, (purpura non admixta) vel unius coloris, vel
versicoloria; Drakenb. coll. Vopisc. in Aurel. c. 13; Casaub. ad Lampr.
Alex. Sev. c. 37, et Salmas. ad Vopisci Prob. c. 5, <i>prædæ
libamina</i>, partes, his præ
<span class = "pagenum notes">242</span>
ceteris, veluti primitiæ quædam, adsignatæ (nam reliqua præda postea in
varias partes <i>digesta</i> v.&nbsp;264) ut ap. Ovid. Ep. Her. II, 130.
<i>Tu nova servatæ carpes libamina famæ</i>, h.e. primus degustabis
pudicitiam hactenus servatam; Ern. Conf. sup. <a class = "crossref" href
= "bookX.html#line10_551">X,&nbsp;551</a>, et ibi not.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">242</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_263" id = "line15_263"> </a>
Postquam perfectæ laudes hominumque Deumque</p>
<p><a name = "line15_264" id = "line15_264"> </a>
Captivæ <a href = "#var15_264">spectantur</a> opes, digestaque
præda.</p>
<span class = "linenum">265</span>
<p><a name = "line15_265" id = "line15_265"> </a>
Hoc aurum Patribus, bello hæc Martique talenta,</p>
<p><a name = "line15_266" id = "line15_266"> </a>
Hoc <a href = "#var15_266">regum donis</a>, Divum hoc ante omnia
templis:</p>
<p><a name = "line15_267" id = "line15_267"> </a>
Cetera bellantum <a href = "#var15_267">dextræ</a> pulchroque
labori.</p>
<p><a name = "line15_268" id = "line15_268"> </a>
Quin etiam adcitus populi regnator Hiberi,</p>
<p><a name = "line15_269" id = "line15_269"> </a>
Cui sponsa et sponsæ defixus in ossibus ardor.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_263" id = "not15_263" href = "#line15_263">263 sq.</a>
Conf. de prædæ divisione Polyb. X,&nbsp;16 seq. Lips. de Mil. Rom.
V,&nbsp;15, et Schelii Diss. IX.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_268" id = "not15_268" href = "#line15_268">268</a>
<a name = "not15_269" id = "not15_269" href = "#line15_268">seq.</a>
Scipio virgine Allucio, principi Celtiberorum adolescenti, desponsam
reddit; de quo vid. Liv. XXVI, 50; conf. Polyb. X,&nbsp;19, qui etiam de
reddita uxore Mandonii similia tradit c. 18.
&mdash;<i>Lucceius</i> dicitur sponsus Plutarcho, et <i>Indibilis</i>
Valer. Max. IV, <span class = "smallcaps">iii</span>,&nbsp;1. Memoria
autem hujus rei servata creditur in clipeo quodam votivo, in Gallia
circa Rhodanum reperto, cujus delineationem ex Tom. IX, ephemerid. <i>le
Journal des Savants</i> exprimendam curavit Drakenb.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">270</span>
<p><a name = "line15_270" id = "line15_270"> </a>
<a href = "#var15_270">Hanc</a> notam formæ concessit lætus ovansque</p>
<p><a name = "line15_271" id = "line15_271"> </a>
Indelibata gaudenti virgine donum.</p>
<p><a name = "line15_272" id = "line15_272"> </a>
Tum vacui curis vicino litore mensas</p>
<p><a name = "line15_273" id = "line15_273"> </a>
Instituunt, festoque agitant convivia ludo</p>
<p><a name = "line15_274" id = "line15_274"> </a>
Lælius <a href = "#var15_274">adfatur</a>: «Macte, o venerande,
pudici,</p>
<span class = "linenum">275</span>
<p><a name = "line15_275" id = "line15_275"> </a>
Ductor, macte animi: cedat tibi gloria lausque</p>
<p><a name = "line15_276" id = "line15_276"> </a>
Magnorum heroum, celebrataque carmine virtus.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_270" id = "not15_270" href = "#line15_270">270.</a>
<i>notam formæ</i>, conf. Bentl. ad Hor. Od. II, <span class =
"smallcaps">ii</span>,&nbsp;6; <i>notus</i> in fratres <i>animi
paterni</i>. <span class = "smallcaps">Ed.</span></p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_274" id = "not15_274" href = "#line15_274">274.</a>
Bene Ernesti: «Ego judicium poetæ in h.l. maxime desidero. Cur Lælium
potissimum, cujus in ea re adsentatio magis, quam vera gratiarum actio
esset, nec potius, ad exemplum Livii, sponsum vel parentes
munificentiam, gravitatem et pudicitiam Scipionis laudantes inducit?
Scilicet sponsus non tam docte laudare poterat. Ergo Lælius Scipionem
cum Agamemnone et aliis heroibus Græcorum comparat, qui tempore belli
amoribus detinebantur et captivis non abstinebant.»
&mdash;<i>Macte</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_475">ad IV, 475</a>.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">243</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_277" id = "line15_277"> </a>
Mille <a href = "#var15_277">Mycenæus</a> qui traxit in <a href =
"#var15_277">æquora</a> proras</p>
<p><a name = "line15_278" id = "line15_278"> </a>
Rector, et Inachiis qui Thessala miscuit arma,</p>
<p><a name = "line15_279" id = "line15_279"> </a>
Femineo socium <a href = "#var15_279">violarunt</a> fœdus amore;</p>
<span class = "linenum">280</span>
<p><a name = "line15_280" id = "line15_280"> </a>
Nullaque tum Phrygio <a href = "#var15_280">steterant</a> tentoria
campo,</p>
<p><a name = "line15_281" id = "line15_281"> </a>
Captivis non plena toris: tibi barbara soli</p>
<p><a name = "line15_282" id = "line15_282"> </a>
Sanctius Iliaca servata est Phœbade virgo.</p>
<p><a name = "line15_283" id = "line15_283"> </a>
Hæc, atque his paria, alterno sermone <a href =
"#var15_283">serebant</a>;</p>
<p><a name = "line15_284" id = "line15_284"> </a>
Donec nox, atro circumdata corpus amictu,</p>
<span class = "linenum">285</span>
<p><a name = "line15_285" id = "line15_285"> </a>
Nigrantes invexit equos, suasitque quietem.</p>
</div>

<span class = "pagenum notes">243</span>
<p class = "notes">
<a name = "not15_277" id = "not15_277" href = "#line15_277">277.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_229">ad III,
229</a>, et <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_620">VIII,
620&nbsp;seq.</a>
&mdash;<a name = "not15_278" id = "not15_278" href =
"#line15_278">278.</a>&nbsp;<i>Inachiis</i>, Argivis vel
Peloponnesiacis, (ab <i>Inacho</i> fluvio ac prisco rege Argolidis)
<i>qui Thessala miscuit</i>, junxit, <i>arma</i>, h.e. Achilles
Thessalus.
&mdash;<a name = "not15_280" id = "not15_280" href =
"#line15_280">280.</a>&nbsp;De heroibus Græcorum, qui servas amarint,
vid. Horat. Odyss. II,&nbsp;4, et Drak. ad h.l.
&mdash;<a name = "not15_282" id = "not15_282" href =
"#line15_282">282.</a>&nbsp;<i>Iliaca Phœbas</i>, non quævis virgo
Vestalis, oraculorum Sibyllinorum custos, quod putabat Barth. Adv. IX,
17, sed, quod alii jam monuere, Cassandra, Priami filia et fatidica,
unde <i>Phœbas</i>, h.e. Phœbi adflatu agitata, dicitur Ovid. Am. II,
<span class = "smallcaps">viii</span>, 12; Prop. III, 11 (al. 13), 62
(ubi vid. Broukh.) Senec. Agam. 710; Sidon. Apoll. V,&nbsp;195;
XV,&nbsp;2, quæ loca jam excitavit Drak. Cassandræ vero Ajax Oilei f.
capta Troja in templo Minervæ stuprum intulisse fertur, vid. Intp. Virg.
Æn. I,&nbsp;41; Hygin. fab. 116; Lipperti Dactyl. II, 194; Maffei Gem.
ant. T.&nbsp;II, tav. 73, p.&nbsp;158. Simile continentiæ exemplum
majores nostri mirati sunt in clarissimo duce, <i>Turennio</i>. <span
class = "smallcaps">Ed.</span></p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_283" id = "not15_283" href = "#line15_283">283.</a>
<i>sermone serebant</i>, ut ap. Virg. Æn. VI, 160.
&mdash;<a name = "not15_284" id = "not15_284" href =
"#line15_284">284&nbsp;sq.</a>
<i>atro amictu</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_613">XII, 613</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_285" id = "not15_285" href =
"#line15_285" title = "numerus deest">285.</a>&nbsp;<i>equos</i>, vid.
<a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_24">ad V,&nbsp;24</a>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_286" id = "line15_286"> </a>
Emathio interea tellus Ætola tumultu</p>
<p><a name = "line15_287" id = "line15_287"> </a>
Fervebat, <a href = "#var15_287">Macetum</a> subitis perculsa
carinis.</p>
<p><a name = "line15_288" id = "line15_288"> </a>
Proximus <a href = "#var15_288">hinc</a> hosti dextras jungebat
Acarnan.</p>
<p><a name = "line15_289" id = "line15_289"> </a>
Caussa novi motus, Pœnis regique Philippo</p>
<span class = "pagenum">244</span>
<span class = "linenum">290</span>
<p><a name = "line15_290" id = "line15_290"> </a>
In bellum Ausonium sociatæ fœdere vires.</p>
<p><a name = "line15_291" id = "line15_291"> </a>
Hic, gente egregius, veterisque ab origine regni</p>
<p><a name = "line15_292" id = "line15_292"> </a>
Æacidum sceptris proavoque tumebat Achille.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_286" id = "not15_286" href = "#line15_286">286.</a>
Brevis historia belli a Romanis gesti cum Philippo, rege Maced., qui
fœdere cum Hannibale junctus et ab Acarnanibus arcessitus, Ætolos,
Romanorum socios, vexabat. Adcuratius de eo egit Livius XXVI, 24, XL et
Polyb. IV, 15; V,&nbsp;112, et VIII, 14; XXIV,&nbsp;8.
&mdash;<i>Emathio</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_400">ad III, 400</a>.
&mdash;<a name = "not15_287" id = "not15_287" href =
"#line15_287">287.</a>&nbsp;<i>Macetum</i>, ut <a class = "crossref"
href = "bookXIII.html#line13_878">XIII, 878</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_288" id = "not15_288" href = "#line15_288">288.</a>
<i>Proximus</i>, finitimus. Ætolis.
&mdash;<i>hosti</i>, Punico, N.&nbsp;Heins. Immo Philippo.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_289" id = "not15_289" href = "#line15_289">289 sq.</a>
Cf. Liv. XXIII, 33, 34,
<span class = "pagenum notes">244</span>
39, et Polyb. III,&nbsp;2, VII,&nbsp;9.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_292" id = "not15_292" href = "#line15_292">292.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_627">ad
I,&nbsp;627</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#not14_94">XIV, 94 seq.</a> Heyne ad Virgil. VI, 837...
841. Philippus II, genus referebat ad <i>Achillem Æaci</i> nepotem: nam
Olympias, conjux Philippi I, filia erat Neoptolemi, filii Achillis; cf.
Justin. VII,&nbsp;6. Similis orationis color sup. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#line3_246">III, 246 seq.</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookXIV.html#line14_94">XIV, 94&nbsp;sq.</a>
&mdash;<i>tumebat</i>, conf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_288">ad II, 288</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_293" id = "line15_293"> </a>
Ille et nocturnis conterruit Oricon armis:</p>
<p><a name = "line15_294" id = "line15_294"> </a>
Quaque per Illyricum <a href = "#var15_294">Taulantius</a> incola
litus</p>
<span class = "linenum">295</span>
<p><a name = "line15_295" id = "line15_295"> </a>
Exiguos habitat <a href = "#var15_295">non ullo nomine</a> muros,</p>
<p><a name = "line15_296" id = "line15_296"> </a>
Turbidus incessit telis: ille æquore vectus,</p>
<p><a name = "line15_297" id = "line15_297"> </a>
<a href = "#var15_297">Nunc et</a> Phæacum Thesprotiaque arva
lacessens,</p>
<p><a name = "line15_298" id = "line15_298"> </a>
Epirum <a href = "#var15_298">cassis</a> lustrabat futilis ausis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_293" id = "not15_293" href = "#line15_293">293.</a>
Conf. omnino Liv. XXVI, 25 pr.
&mdash;<i>Oricos</i>, seu Oricum, urbs Epiri cum portu, hod.
<i>Orco</i>, vid. Plin. III, 23; Liv. XXIV, 40 al.
&mdash;<a name = "not15_294" id = "not15_294" href =
"#line15_294">294.</a>&nbsp;<i>Taulentius incola</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookX.html#not10_508">ad X,&nbsp;508</a>.
&mdash;<a name = "not15_295" id = "not15_295" href =
"#line15_295">295.</a>&nbsp;Dausq. bene contulit locum Plin. III, 21, s.
25, de Illyrico: <i>populorum pauca effatu digna aut facilia nomina</i>.
&mdash;<a name = "not15_296" id = "not15_296" href =
"#line15_296">296.</a>&nbsp;<i>Turbidus</i>, ut <a class = "crossref"
href = "bookI.html#line1_477">I,&nbsp;477</a>, ubi vid. not.
&mdash;<a name = "not15_297" id = "not15_297" href =
"#line15_297">297.</a>&nbsp;<i>Phæacum</i> insula, olim <i>Drepane</i>
et <i>Scheria</i> dicta, deinde <i>Corcyra</i>, et nunc <i>Corfu</i>,
Gr. Κέρκυρα, Thesprotiæ objecta; conf. Schol. Hom. Odyss. ε, 34, et
Apollon. IV, 983; Heyne ad Virg. Æn. III, 291.
&mdash;<i>Thesprotia</i>, media Epiri pars; conf. Var. Lect.
&mdash;<a name = "not15_298" id = "not15_298" href =
"#line15_298">298.</a>&nbsp;<i>futilis</i>, vanus, unde h.l. forte
stultus ostentator, et quem fortuna ad intolerabilem inflavit superbiam.
&mdash;<i>cassis</i>, inanibus, levibus; conf. <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#not7_698">ad VII, 698</a>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_299" id = "line15_299"> </a>
<a href = "#var15_299">Nunc</a> et Anactoria signa ostentavit in
ora,</p>
<span class = "linenum">300</span>
<p><a name = "line15_300" id = "line15_300"> </a>
Ambraciosque sinus <a href = "#var15_300">Pellæaque</a> litora bello</p>
<span class = "pagenum">245</span>
<p><a name = "line15_301" id = "line15_301"> </a>
<a href = "#var15_301">Perfudit</a> rapido: pepulit vada fervida
remis</p>
<p><a name = "line15_302" id = "line15_302"> </a>
Leucatæ, et Phœbi <a href = "#var15_302">vidit citus</a> Actia
templa.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_299" id = "not15_299" href = "#line15_299">299.</a>
<i>Anactorium</i>, Acarnaniæ oppidum, in peninsula et ipso ore
<i>Ambracii sinus</i>. Hic sinus, Augusti victoria Actiaca nobilitatus,
inter Epirum et Acarnaniam in mare Ionium excurrit, et nunc <i>Golfo di
Larta</i> vocatur, vid. Plin. IV,&nbsp;1, et Polyb. IV, 63... 66;
V,&nbsp;5, 6, quibus locis et Philippi navigatio describitur. Ad eum
sita Ambracia, caput Epiri et Pyrrhi regia.
&mdash;<a name = "not15_300" id = "not15_300" href =
"#line15_300">300.</a>&nbsp;<i>Pella</i>, caput Macedoniæ, vid. <a class
= "crossref" href = "bookXI.html#not11_381">ad XI, 381</a>. Sed hæc urbs
ab hoc loco aliena.
&mdash;<i>Pella</i> etiam Achaiæ opp. apud Steph. Byz. Sed vid. Var.
Lect.</p>

<span class = "pagenum notes">245</span>
<p class = "notes">
<a name = "not15_302" id = "not15_302" href = "#line15_302">302.</a>
<i>Leucate</i> (hod. <i>Cabo Ducato</i>), prom. Leucadiæ, quæ olim
peninsula erat, Acarnaniæ cohærens, et deinde, perfosso isthmo, insula
facta est, in qua Leucas urbs, quæ nunc <i>Leucada</i> dicitur, vid.
Liv. XXXIII, 17; Plin. IV,&nbsp;1, (ubi conf. Hard.) Strab. I,
p.&nbsp;59; X, p.&nbsp;452 seq. al. 691, 693, 704 seq. Heyne ad Virg.
Æn. III, 274, qui locus Silio forte hic ante oculos fuit.
&mdash;<i>Actium</i> Acarnaniæ opp. et prom. in quo templum Apollinis
Actii erat, et ludi Actiaci in memoriam Actiacæ victoriæ agebantur, vid.
Strab. VII, pag. 325, al. 500, X, pag. 452, al. 693; Heyne ad Virgil.
III, 275, 280; Hard. ad Plin. IV,&nbsp;1.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_303" id = "line15_303"> </a>
Nec portus Ithacæ, Laertia regna, Samenque</p>
<p><a name = "line15_304" id = "line15_304"> </a>
Liquit <a href = "#var15_304">inadcessam</a>, fluctuque sonantia
cano</p>
<span class = "linenum">305</span>
<p><a name = "line15_305" id = "line15_305"> </a>
Saxa Cephallenum, et <a href = "#var15_305">scopulosis Neriton
arvis</a>.</p>
<p><a name = "line15_306" id = "line15_306"> </a>
Ille etiam, Pelopis sedes et <a href = "#var15_306">Achaia</a> adire</p>
<p><a name = "line15_307" id = "line15_307"> </a>
Mœnia <a href = "#var15_307">prægaudens</a>, tristem Calydona Dianæ,</p>
<span class = "pagenum">246</span>
<p><a name = "line15_308" id = "line15_308"> </a>
Œneasque domos, Curetica tecta, subibat,</p>
<p><a name = "line15_309" id = "line15_309"> </a>
Promittens contra Hesperiam sua prælia Graiis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_303" id = "not15_303" href = "#line15_303">303.</a>
<i>portus Ithacæ, Laertia, regna, Samenque</i>, ut apud Virg. Æn. III,
271, 272, ubi vid. notas nostræ edit. T.&nbsp;II, p.&nbsp;386. <span
class = "smallcaps">Ed.</span>
&mdash;<i>Same</i> opp. Cephalleniæ, sed h.l. diversa ab ea insula, ut
apud Mel. II,&nbsp;7, el Plin. IV, 12, s. 19, ubi vid. Harduin.
&mdash;<a name = "not15_305" id = "not15_305" href =
"#line15_305">305.</a>&nbsp;<i>Cephallenia</i>, maxima Græcorum in Ionio
mari insula; hod. <i>Cefalonia</i>, seu <i>Cefalogna</i>.
&mdash;<i>Neriton</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_317">ad II, 317</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_306" id = "not15_306" href = "#line15_306">306 sq.</a>
Conf. Polyb. IV, 67 sq. Liv. XXVII, 29&nbsp;sq.
&mdash;<i>Pelopis sedes</i>, Peloponnesus, cujus nominis origo nota ex
Thucyd. I,&nbsp;9; Herodot. VII, 11; Pausan. V,&nbsp;1; Strab. VII, pag.
494; Diodor. IV, 73.
&mdash;<i>Achaia Mœnia</i>, urbes Achaiæ in Peloponneso, vel Græciæ
propr. sive τῆς Ἕλλαδος, unde mox Parnasi mentio fit. Sed cf. Liv.
XXVII, 29, extr.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_307" id = "not15_307" href =
"#line15_307" title = "numerus deest">307.</a>&nbsp;<i>Calydon</i>, urbs
Ætoliæ, cujus agro <i>Diana</i>, irata <i>Œneo</i>, qui huic deæ soli
primitias non obtulerat, aprum Calydonium inmisit; conf. Heyne ad Virg.
Æn. VII, 306 seq. Köppen ad Hom. Iliad ι, 529 sq. Gierig. ad Ovid. Met.
VIII, 270 sqq. Muncker. ad Hygin. fab. 172&nbsp;seq.
&mdash;<i>tristem</i>, iratam (vid. Broukh. ad Tibull. IV, <span class =
"smallcaps">iv</span>, 18, et Prop. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">vi</span>, 10), vel <i>tristem Dianæ</i>, scilicet <ins
class = "correction" title = "ἔνεκα legitur">ἕνεκα</ins>, propter Dianam
<span class = "pagenum notes">246</span>
ejusque iram.
&mdash;<a name = "not15_308" id = "not15_308" href =
"#line15_308">308.</a>&nbsp;<i>Œneas domos</i>, ut <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#line3_367">III, 367</a>.
&mdash;<i>Curetica tecta</i>, vel Ætolia, vel Acarnania, in quam
Curetes, ab Ætolo ex Ætolia pulsi, concessere; vid. Strab. X, pag. 319,
al. 463 al. 710 seq. Köppen ad Homer. Iliad. ι, 525; Heyne ad Apollod.
pag. 107, et Heins. ad Ovid. Met. VIII, 153.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">310</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_310" id = "line15_310"> </a>
Tum lustrata Ephyre, Patræque, et regia Pleuron,</p>
<p><a name = "line15_311" id = "line15_311"> </a>
<a href = "#var15_311">Parnasusque</a> biceps, Phœboque loquentia
saxa.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_310" id = "not15_310" href = "#line15_310">310.</a>
Urbes remotissimæ junguntur.
&mdash;<i>Ephyre</i>, Corinthus; confer ad <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#line14_52">XIV, 52</a>. Philippum eo venisse docet Polyb.
IV, 22 et 25.
&mdash;<i>Patræ</i> urbs Achaiæ ad mare, quam Philippus aliquoties
classe adpulit, vid. Polyb. V,&nbsp;2, 3, 28, 91, 101.
&mdash;<i>Pleuron regia</i>: nam Pleuron et Calydon principes Ætoliæ
urbes, (unde pro tota Ætolia dicuntur Hom. Iliad. ν, 218; ξ, 116) a
fratribus horum nominum conditæ, qui in iis regnabant; vid. Apollod.
I,&nbsp;<span class = "smallcaps">vii</span>,&nbsp;6 seq. Barth. ad
Stat. Theb. II, 727, et IV, 103.
&mdash;<a name = "not15_311" id = "not15_311" href =
"#line15_311">311.</a>&nbsp;<i>Parnasus</i>, notus Bœotiæ et Phocidis
mons.
&mdash;<i>biceps</i>, ut apud Ovid. Met. II, 221, et Pers. Prol.
v.&nbsp;2, δικόρυμβος ap. Lucian. in Contempl. (Opp. T.&nbsp;II, pag.
210, ed. Schmid.) δικάρηνος ap. Nonn. Dionys. XIII; <i>bivertex</i> et
<i>uterque</i> ap. Stat. Theb. I,&nbsp;628, et VII, 346. Nam duo habuit
juga, seu vertices, Tithoream et Hyampeum, vel Cithæronem et Heliconem;
confer Serv. ad Virg. Æn. X,&nbsp;163; Ovid. Met. I,&nbsp;316; Lucan.
V,&nbsp;71&nbsp;seq.
&mdash;<i>Phœbo loquentia saxa</i>, Delphi, cujus urbis incolæ primum
Lycoream in summo Parnasi vertice tenuere, et deinde degressi Delphos
condiderunt in media montis parte circa templum Apollinis; cf. Pausan.
Phoc. c. 6, et Strab. IX, pag. 288 al. 637 sq. «Templum Apollinis
positum est in monte Parnaso, in rupe undique inpendente,» Justinus
XXIV,&nbsp;6. Inde hoc loco <i>saxa</i>, ut apud Hom. Πυθὼν (quod
priscum Delphorum nomen fuit) πετρήεσσα, Iliad. β, 519, Δελφὶς πέτρα
apud Theocr. Epigr. I,&nbsp;4. Vox <i>loquentia</i> ad oraculum spectat;
cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_416">I,&nbsp;416</a>.
Similiter vocales fingebantur quercus Dodonææ, et Argo navis vel lignum
in ejus puppi, φωνῆεν φηγοῆ τῆς Δωδωνίδος ξύλον Apollod. I,&nbsp;<span
class = "smallcaps">ix</span>, 16; αὐδῆεν γλαφυρῆς νηὸς δόρυ Apollon.
IV, 582; cf. Burm. et Carr. ad Valer. Fl. I,&nbsp;301, 304.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_312" id = "line15_312"> </a>
Ac, sæpe ad patrios bello revocante penates,</p>
<span class = "pagenum">247</span>
<p><a name = "line15_313" id = "line15_313"> </a>
Quum modo <a href = "#var15_313">Sarmaticus</a> regna infestaret <a href
= "#var15_313">Orestes</a>,</p>
<p><a name = "line15_314" id = "line15_314"> </a>
Aspera nunc Dolopum vis exundasset in agros,</p>
<span class = "linenum">315</span>
<p><a name = "line15_315" id = "line15_315"> </a>
Incepto tamen haud facilis desistere vano,</p>
<p><a name = "line15_316" id = "line15_316"> </a>
Belli per Graias umbram circumtulit oras;</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_312" id = "not15_312" href = "#line15_312">312.</a>
Conf. Liv. XXVII, 32 seq. XXVIII,&nbsp;8; extr. XXXII, 13, et Polyb. IV,
29, 64 seq. V,&nbsp;30, 97, 109&nbsp;sq.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_313" id = "not15_313" href =
"#line15_313" title = "numerus deest">313.</a>&nbsp;<i>Sarmaticus
Orestes</i> Cellario et Ernest. videtur fictum esse nomen ducis
Dardanorum, qui ex Scythia traxerint originem, et Macedoniam illo
tempore infestaverint, de quo vid. Liv. et Polyb. ll.cc. Populum
Sarmaticum Thraciumque
<span class = "pagenum notes">247</span>
intelligit Lefeb. in indice Gall. neque ignoro, Orestiadem vel Orestam
urbem Thraciæ memorari a Zonara et Lamprid. Heliog.&nbsp;7. Idem vero in
notis <i>Orestas</i>, Epiri olim et deinde Macedonum gentem, designari
putat, quæ et Dausq. ac Drak. sententia est. Hi <i>Orestæ</i> dicuntur
Liv. XXXIII, 34; XLII, 38; Steph. Byz.
&mdash;<i>Orestes</i> Curt. IV, 13, 28, eorumque urbs <i>Orestia</i>
Steph. et regio <i>Orestis</i>, de qua Liv. XXVII, 33: «Philippo nuncii
obcurrunt, Dardanos, in Macedoniam effusos, Orestidem jam tenere, etc.»
Sed h.l. de hoste Philippi, regnum ejus invadente, sermo est; conf. Var.
Lect.
&mdash;<a name = "not15_314" id = "not15_314" href =
"#line15_314">314.</a>&nbsp;<i>Dolopes</i>, populus Epiri et Thessaliæ
ad Pindum, supra Acarnaniam et Ætoliam, de quo vid. Polyb. XVIII, 30;
XXII,&nbsp;8, 14; Liv. XXXIII, 34; XXXVI, 33, XXXVIII,&nbsp;3... 8; XLI,
27. Sed h.l. designantur omnino Ætoli, finitimi Acarnaniæ, Epiro et
Thessaliæ, quarum partes incolebant Dolopes; gens fera ac ferox, unde
h.l.
&mdash;<i>Aspera</i>, vid. Polyb. II,&nbsp;3, 4, 45, 46, 49; IV,&nbsp;3,
67; IX, 38; Liv. XXXI, 28; XXXIII, 11, 44; XXXVI, 17. Iidem Ætoli
acerrimi hostes Philippi et Acarnanum, v. Polyb. IV,&nbsp;2 sq. 62;
V,&nbsp;1... 30; IX, 28 sq. XVIII, 10, 19 sq. Liv. XXVI, 24 sq.
XXVIII,&nbsp;5 sq. XXXI, 41.
&mdash;<a name = "not15_316" id = "not15_316" href =
"#line15_316">316.</a>&nbsp;<i>Belli umbram circumtulit</i>, σκιαμαχίᾳ,
belli simulacro usus est, quo aptius regnum turbatum a se peti
dissimularet; Dausq. Finitimam quoque Græciam bello vexabat, ut sociis
opem ferret, et ne plane <i>incepto abstitisse</i> videretur, vel
infestaretur Macedonia, si
<span class = "pagenum notes">248</span>
quod longinquum bellum eum occupasset; conf. Liv.
XXVIII,&nbsp;5&nbsp;sq.
&mdash;<i>per Graias oras</i>, temporibus belli socialis, τοῦ συμμαχικοῦ
πολέμου, Ætolorum et Spartanorum adversus Philippum, Achæos, Acarnanas,
Messenios, Epirotas, Phocenses, Thessalos, Bœotos, vid. Polyb.
IV,&nbsp;3... 37, 57 seq. V,&nbsp;1... 30, 91... 105.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">248</span>
<p><a name = "line15_317" id = "line15_317"> </a>
Donec, nunc pelago, nunc terra exutus, omisit</p>
<p><a name = "line15_318" id = "line15_318"> </a>
Spem positam in Tyriis, et supplex fœdera sanxit</p>
<p><a name = "line15_319" id = "line15_319"> </a>
Dardana, nec legem regno adcepisse refugit.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_317" id = "not15_317" href = "#line15_317">317.</a>
Philippus a Romanis victus pacem petit; vid. Liv. XXXIII, 3... 13, 25,
30; XXXIV, 52; Polyb. XVIII,&nbsp;4... 27.
&mdash;<a name = "not15_318" id = "not15_318" href =
"#line15_318">318.</a>&nbsp;<i>Tyriis</i>, Pœnis.
&mdash;<a name = "not15_319" id = "not15_319" href =
"#line15_319">319.</a>&nbsp;<i>Dardana</i>, cum Romanis.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">320</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_320" id = "line15_320"> </a>
Tunc et <a href = "#var15_320">Tyndariis</a> Latias Fortuna Tarenti</p>
<p><a name = "line15_321" id = "line15_321"> </a>
Auxit opes laudemque simul: nam perfida tandem</p>
<p><a name = "line15_322" id = "line15_322"> </a>
Urbs Fabio devicta seni, postremus in armis</p>
<p><a name = "line15_323" id = "line15_323"> </a>
Ductoris titulus <a href = "#var15_323">cauti</a>. Sollertia tutum</p>
<p><a name = "line15_324" id = "line15_324"> </a>
Tum quoque adepta decus, captis sine sanguine muris.</p>
<span class = "linenum">325</span>
<p><a name = "line15_325" id = "line15_325"> </a>
Namque <a href = "#var15_325">ut</a> compertum, qui Punica signa
regebat,</p>
<p><a name = "line15_326" id = "line15_326"> </a>
Feminea exuri flamma, tacitusque <a href = "#var15_326">quietæ</a></p>
<p><a name = "line15_327" id = "line15_327"> </a>
Exin virtuti placuit dolus; <a href = "#var15_327">ire sorori</a>,</p>
<p><a name = "line15_328" id = "line15_328"> </a>
Nam castris erat in Rutulis, germanus amatæ</p>
<p><a name = "line15_329" id = "line15_329"> </a>
Cogitur, et magnis muliebria vincere corda</p>
<span class = "linenum">330</span>
<p><a name = "line15_330" id = "line15_330"> </a>
Pollicitis, si reclusas tramittere portas</p>
<span class = "pagenum">249</span>
<p><a name = "line15_331" id = "line15_331"> </a>
Concedat Libycus rector: votique potitus</p>
<p><a name = "line15_332" id = "line15_332"> </a>
Evicto Fabius Pœno circumdata telis</p>
<p><a name = "line15_333" id = "line15_333"> </a>
Incustodita penetravit mœnia nocte.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_320" id = "not15_320" href = "#line15_320">320.</a>
Tarentum, Hannibali proditum (v. <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_434">XII, 434 sq.</a>), a Fabio Maximo per
proditionem recipitur; cf. Liv. XXVII, 15; Appian. de bello Hannib. c.
49; Plut. in Fabio Opp. T.&nbsp;I, p.&nbsp;186, ed. Frft. Polyb.
X,&nbsp;1; XIII,&nbsp;4.
&mdash;<i>Tyndarii Tarenti</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_665">ad VII, 665</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#not11_16">XI, 16</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#not12_451">XII, 451</a>.
&mdash;<a name = "not15_322" id = "not15_322" href =
"#line15_322">322&nbsp;sq.</a>
Hæc fuit postrema res a Fabio præclare in bello gesta.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_323" id = "not15_323" href =
"#line15_323" title = "numerus deest">323.</a>&nbsp;<i>cauti</i>,
Cunctatoris.
&mdash;<i>titulus</i>, honos, et deinde factum laude dignum.
&mdash;<i>Sollertia</i>, Fabius, cautus dux, ut <i>quieta virtus</i>,
v.&nbsp;326.
&mdash;<i>tutum</i>, sine periculo.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_325" id = "not15_325" href = "#line15_325">325.</a>
Vid. Liv. l.l.
&mdash;<i>qui Punica signa regebat</i>. Cononeus, Dausq. Sed is Tarentum
potius antea Hannibali prodiderat, de quo vid. Oudend. ad Frontin.
Strat. III, <span class = "smallcaps">iii</span>,&nbsp;6, et Appian. b.
Hannib. 32.
&mdash;<a name = "not15_326" id = "not15_326" href =
"#line15_326">326.</a>&nbsp;<i>exuri flamma</i> amoris; cf. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#not5_15">ad V,&nbsp;15</a> et <a class =
"crossref" href = "bookV.html#not5_19">19</a>.
&mdash;<a name = "not15_328" id = "not15_328" href =
"#line15_328">328.</a>&nbsp;In castris Romanis erat frater mulierculæ,
cujus amore flagrabat præfectus præsidii Tarentini.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_334" id = "line15_334"> </a>
Sed quisnam <a href = "#var15_334">aversos</a> Phœbum tunc jungere ab
urbe</p>
<span class = "linenum">335</span>
<p><a name = "line15_335" id = "line15_335"> </a>
Romulea dubitaret equos, qui tempore eodem</p>
<p><a name = "line15_336" id = "line15_336"> </a>
Marcellum adciperet letum obpetiisse sub armis?</p>
<p><a name = "line15_337" id = "line15_337"> </a>
Moles illa viri, <a href = "#var15_337">calidoque</a> habitata
Gradivo</p>
<p><a name = "line15_338" id = "line15_338"> </a>
Pectora, et haud ullis unquam tremefacta periclis,</p>
<p><a name = "line15_339" id = "line15_339"> </a>
(<a href = "#var15_339">Heu quantum</a> Hannibalem clara fractura
ruina!)</p>
<span class = "linenum">340</span>
<p><a name = "line15_340" id = "line15_340"> </a>
Procubuere; jacet campis Carthaginis horror.</p>
<p><a name = "line15_341" id = "line15_341"> </a>
Forsan Scipiadæ confecti nomina belli</p>
<p><a name = "line15_342" id = "line15_342"> </a>
Rapturus, si quis paullum Deus adderet ævo.</p>
</div>

<span class = "pagenum notes">249</span>
<p class = "notes">
<a name = "not15_334" id = "not15_334" href = "#line15_334">334 sq.</a>
De morte Marcelli conf. Liv. XXVII, 25 sq; Polyb. X,&nbsp;32; Appian. b.
Hannib. c. 50; Plut. in Marcello Opp. T.&nbsp;I, p.&nbsp;315 seq.
Imitatio loci Virg. Æneid. I,&nbsp;568, cujus sententia quoque ex h.l.
expedienda videbatur Marso et Ern. cf. ibi Heyne, qui <i>solem
aversum</i> etiam ad horrorem et aversationem nefandi facinoris spectare
monet, coll. Stat. Theb. V,&nbsp;297 sq. Similiter contra Sol, voluptate
captus diutius inspiciendi Nympharum chorum, inhibuisse cursum diesque
produxisse fingitur in Callim. H.&nbsp;in Dian. vs. 181 seq. ubi vid.
Spanhem.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_337" id = "not15_337" href = "#line15_337">337 sq.</a>
Graphica imago et insignis ac vera Marcelli laus.
&mdash;<i>Moles viri</i>, vir magnus ac fortis.
&mdash;<i>calido inhabitata Marte pectora</i>, at <i>calenti Pœno</i>,
<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_33">XIII, 33</a>, et
<i>calida consilia</i> apud Liv. XXXV, 32, ubi vid. Gron. cf. <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#not7_34">ad VII, 34</a>.
&mdash;<a name = "not15_339" id = "not15_339" href =
"#line15_339">339.</a>&nbsp;Vid. Var. Lect.
&mdash;<a name = "not15_340" id = "not15_340" href =
"#line15_340">340.</a>&nbsp;<i>Carthaginis horror</i>, ut ap. Lucr. III,
1047. Scipio dicitur.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_341" id = "not15_341" href = "#line15_341">341 sq.</a>
Forsan Scipioni hujus belli confecti gloriam et nomen Africani
eripuisset, si vita ei contigisset aliquanto longior.
&mdash;<i>Scipiadæ</i>, v.&nbsp;<a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_107">ad VII, 107</a>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_343" id = "line15_343"> </a>
Collis Agenoreum dirimebat ab aggere vallum</p>
<p><a name = "line15_344" id = "line15_344"> </a>
Ausonio (Dauni Mavors consederat arvis):</p>
<span class = "linenum">345</span>
<p><a name = "line15_345" id = "line15_345"> </a>
Curarum comes et summi Crispinus honoris</p>
<span class = "pagenum">250</span>
<p><a name = "line15_346" id = "line15_346"> </a>
Marcello socius communia bella ciebat.</p>
<p><a name = "line15_347" id = "line15_347"> </a>
Ad quem Marcellus: «Gestit lustrare propinquas</p>
<p><a name = "line15_348" id = "line15_348"> </a>
Mens silvas, medioque viros inponere monti,</p>
<p><a name = "line15_349" id = "line15_349"> </a>
Ne Libys <a href = "#var15_349">occultis tumulum prior occupet
ausis</a>.</p>
<span class = "linenum">350</span>
<p><a name = "line15_350" id = "line15_350"> </a>
Si cordi est, te participem, Crispine, laboris</p>
<p><a name = "line15_351" id = "line15_351"> </a>
Esse velim: nunquam desunt consulta duobus.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_343" id = "not15_343" href = "#line15_343">343.</a>
«Tumulus erat silvestris inter Punica et Romana castra, etc.» Livius,
XXVII, 26.
&mdash;<a name = "not15_344" id = "not15_344" href =
"#line15_344">344&nbsp;seq.</a>
«In Apulia, inter Venusiam Bantiamque, minus trium millium passuum
intervallo, consules (M. Claudius Marcellus et T. Quinctius Crispinus)
binis castris consederunt: in quam regionem et Hannibal rediit, etc.»
Liv. XXVII, 25.
&mdash; <i>Dauni</i> in <i>arvis</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_291">ad I,&nbsp;291&nbsp;sq.</a></p>

<span class = "pagenum notes">250</span>
<p class = "notes">
<a name = "not15_347" id = "not15_347" href = "#line15_347">347 sq.</a>
Conf. Liv. <ins class = "correction" title = "sic scriptum">l.l.c.</ins>
26.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_352" id = "line15_352"> </a>
Hæc ubi sedere, ardentes adtollere sese</p>
<p><a name = "line15_353" id = "line15_353"> </a>
Jam dudum certant in equos. Marcellus, ut arma</p>
<p><a name = "line15_354" id = "line15_354"> </a>
Aptantem natum adspexit, <a href = "#var15_354">lætumque
tumultu</a>;</p>
<span class = "linenum">355</span>
<p><a name = "line15_355" id = "line15_355"> </a>
«Vincis, ait, nostros mirando ardore vigores.</p>
<p><a name = "line15_356" id = "line15_356"> </a>
Sit <a href = "#var15_356">præmaturus</a> felix labor: urbe Sicana</p>
<p><a name = "line15_357" id = "line15_357"> </a>
Qualem te vidi, nondum permitteret ætas</p>
<p><a name = "line15_358" id = "line15_358"> </a>
Quum tibi bella, meo tractantem prælia <a href =
"#var15_358">vultu</a>.</p>
<p><a name = "line15_359" id = "line15_359"> </a>
Huc, decus, huc, nostrum, lateri te junge paterno,</p>
<span class = "linenum">360</span>
<p><a name = "line15_360" id = "line15_360"> </a>
Et me disce novum Martem tentare magistro.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_352" id = "not15_352" href = "#line15_352">352 sq.</a>
<i>Hæc ubi sedere</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_385">ad II, 385</a>.
&mdash;<i>ardentes certant</i> junxerim, (<i>consules ingenio
feroces</i>, ap. Liv.) non <i>ardentes in equos</i>.
&mdash;<a name = "not15_354" id = "not15_354" href =
"#line15_354">354.</a>&nbsp;«Secuti M. Marcellus, consulis filius, et A.
Manlius tribuni militum;» Liv. l.l.
&mdash;<a name = "not15_355" id = "not15_355" href =
"#line15_355">355.</a>&nbsp;Hæc apte commentus est poeta, et expressit
forte ex Virg. Æn. XII, 432&nbsp;sqq.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_356" id = "not15_356" href = "#line15_356">356.</a>
Pater optat, ne filio (quem Silius nondum puberem fingit) hic labor
infaustus sit; respiciens ad illud, quod Seneca dixit Controv.
I,&nbsp;1: «tam inmature magnum ingenium non esse vitale,» vel Quintil.
Inst. Or. I,&nbsp;3: «illud ingeniorum velut præcox genus non temere
unquam pervenire ad frugem,» et in præf. lib. VI: «celerius occidere
festinatam maturitatem, et esse nescio quam, quæ spes tantas decerpat,
invidiam;» Drak. conf. Hor. Serm. II, <span class =
"smallcaps">vii</span>,&nbsp;4, et ibi Bentl. quamvis <i>vitale</i> de
servo aliter explicandum sit. <span class = "smallcaps">Ed.</span>
&mdash;<i>urbe Sicana</i>, Syracusis, a Marcello expugnatis.
&mdash;<a name = "not15_358" id = "not15_358" href =
"#line15_358">358.</a>&nbsp;<i>meo vultu</i>, ardore et ferocia meæ
simili; Mars. At vix illo tempore ferocia pugnandi in puero locum
habuerit; unde puto hoc potius notari, imitatum esse puerum, quæcumque
pater vultu etiam et nutu militibus imperasset, Ern. cf. Var. Lect.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_360" id = "not15_360" href = "#line15_360">360.</a>
Conf. Virg. Æn. XII, 435.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_361" id = "line15_361"> </a>
Tum, pueri colla amplectens, sic pauca <a href =
"#var15_361">precatur</a>:</p>
<p><a name = "line15_362" id = "line15_362"> </a>
«Summe Deum, Libyco, faxis, de præside <a href = "#var15_362">nunc
his</a>,</p>
<span class = "pagenum">251</span>
<p><a name = "line15_363" id = "line15_363"> </a>
His humeris tibi opima feram.» Nec plura, sereno</p>
<p><a name = "line15_364" id = "line15_364"> </a>
Sanguineos fudit quum Jupiter æthere rores,</p>
<span class = "linenum">365</span>
<p><a name = "line15_365" id = "line15_365"> </a>
Atque atris arma adspersit non prospera guttis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_362" id = "not15_362" href = "#line15_362">362.</a>
<i>Libyco de
<span class = "pagenum notes">251</span>
præside</i>, duce, Hannibale.
&mdash;<a name = "not15_363" id = "not15_363" href =
"#line15_363">363.</a>&nbsp;<i>opima feram</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_133">ad I,&nbsp;133</a>.
&mdash;<a name = "not15_364" id = "not15_364" href =
"#line15_364">364&nbsp;sq.</a>
Aliud omen infaustum memorat Liv. XXVII, 26, extr. De pluvia cruenta
veraque hujus portenti causa vid. Köppen ad Hom. Iliad. λ, 54 sq. (quem
locum jam Dausq. contulit) et Heyne Opusc. Acad. T.&nbsp;II, pag. 212,
266. Minus apte Virg. Æn. VIII, 528, laudavit Ern.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_366" id = "line15_366"> </a>
Vixdum finitis intrarant vocibus artas</p>
<p><a name = "line15_367" id = "line15_367"> </a>
Letiferi collis fauces, quum turba <a href =
"#var15_367">volucris</a></p>
<p><a name = "line15_368" id = "line15_368"> </a>
Invadunt Nomades jaculis, nimboque feruntur</p>
<p><a name = "line15_369" id = "line15_369"> </a>
Æthereo similes, cæca fundente latebra</p>
<span class = "linenum">370</span>
<p><a name = "line15_370" id = "line15_370"> </a>
Armatos in bella globos. Circumdata postquam</p>
<p><a name = "line15_371" id = "line15_371"> </a>
Nil restare videt virtus, quod debeat ultra</p>
<p><a name = "line15_372" id = "line15_372"> </a>
Jam Superis, magnum secum portare sub umbras</p>
<p><a name = "line15_373" id = "line15_373"> </a>
Nomen mortis <a href = "#var15_373">avet: tortæ</a> nunc eminus
hastæ</p>
<p><a name = "line15_374" id = "line15_374"> </a>
Altius insurgit, nunc sævit comminus ense.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_366" id = "not15_366" href = "#line15_366">366 sq.</a>
Cf. Liv. l.l. cap. 27.
&mdash;<a name = "not15_368" id = "not15_368" href =
"#line15_368">368.</a>&nbsp;<i>nimbo</i>, turbini.
&mdash;<i>feruntur</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_261">ad IV, 261</a>.
&mdash;<a name = "not15_369" id = "not15_369" href =
"#line15_369">369.</a>&nbsp;<i>cæca latebra</i>; insidiis. Cf. <a class
= "crossref" href = "bookV.html#not5_3">ad V,&nbsp;3</a>.
&mdash;<a name = "not15_370" id = "not15_370" href =
"#line15_370">370</a>&nbsp;<a name = "not15_371" id = "not15_371" href =
"#line15_370">sqq.</a>
Singula ad epicam gravitatem mutata sunt ex historica Livii narratione;
nec male poeta hunc locum ita extulit, ut animos legentium mollibus
etiam sensibus et commiseratione quadam detineret, quum Livius non nisi
cædes et vulnera narraret; Ern. <i>Nil restare, quod debeat ultra Jam
superis</i>, h.e. preces (<a class = "crossref" href =
"#line15_362">v.&nbsp;362</a>) ac vota (nam preces olim simul vota
erant) irrita esse, et de salute desperandum. Manifesta imitatio Virg.
Æn. XI, 51 sq. ubi v. Heyne.
&mdash;<a name = "not15_373" id = "not15_373" href =
"#line15_373">373&nbsp;sq.</a>
<i>Altius insurgit hastæ tortæ</i>, h.e. hastam altius sublatam torquet,
vibrat. Cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_400">ad
I,&nbsp;401</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_610">IV, 610</a>.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">375</span>
<p><a name = "line15_375" id = "line15_375"> </a>
Forsan et <a href = "#var15_375">enasset</a> rapidi freta sæva
pericli,</p>
<p><a name = "line15_376" id = "line15_376"> </a>
Ni telum adversos nati <a href = "#var15_376">venisset</a> in artus.</p>
<p><a name = "line15_377" id = "line15_377"> </a>
Tum patriæ tremuere manus, laxataque luctu</p>
<p><a name = "line15_378" id = "line15_378"> </a>
Fluxerunt rigidis arma infelicia palmis.</p>
<span class = "pagenum">252</span>
<p><a name = "line15_379" id = "line15_379"> </a>
Obvia nudatum tramittit lancea pectus,</p>
<span class = "linenum">380</span>
<p><a name = "line15_380" id = "line15_380"> </a>
Labensque inpresso signavit gramina mento.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_375" id = "not15_375" href = "#line15_375">375.</a>
<i>enasset freta pericli</i>, h.e. Marcellus evasisset e periculo vitæ.
Conf. <a class = "crossref" href = "bookXVII.html#line17_365">XVII,
365</a>, et <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_662">ad III,
662</a>.
&mdash;<a name = "not15_376" id = "not15_376" href =
"#line15_376">376.</a>&nbsp;Marcellum adolescentem, saucium et ipsum,
effugisse cum Crispino memorat Livius XXVII, 27.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_378" id = "not15_378" href = "#line15_378">378.</a>
<i>Fluxerunt arma palmis</i>, manibus exciderunt. Vid. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_131">ad II, 131</a>; <a class =
"crossref" href = "bookIX.html#line9_120">IX, 120 sqq.</a> et ad
Virgilium,
<span class = "pagenum notes">252</span>
Æneid, VI, 33. <span class = "smallcaps">Ed.</span></p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_379" id = "not15_379" href = "#line15_379">379.</a>
«Marcellum transfixum lancea prolabentem ex equo moribundum videre;»
Liv. l.c.
&mdash;<a name = "not15_380" id = "not15_380" href =
"#line15_380">380.</a>&nbsp;Cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_526">ad V,&nbsp;526</a>, ad Virg. Æn. XI, 418; <i>humum
ore momordit</i>: et ad Hor. Od. II, <span class =
"smallcaps">vii</span>, 12.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_381" id = "line15_381"> </a>
At postquam Tyrius sæva inter prælia ductor</p>
<p><a name = "line15_382" id = "line15_382"> </a>
Infixum adverso vidit sub pectore telum,</p>
<p><a name = "line15_383" id = "line15_383"> </a>
Inmane exclamat: «Latias, Carthago, timere</p>
<p><a name = "line15_384" id = "line15_384"> </a>
Desine jam leges; jacet exitiabile nomen,</p>
<span class = "linenum">385</span>
<p><a name = "line15_385" id = "line15_385"> </a>
Ausonii columen regni: sed dextera nostræ</p>
<p><a name = "line15_386" id = "line15_386"> </a>
Tam similis non obscuras mittatur ad umbras.»</p>
<p><a name = "line15_387" id = "line15_387"> </a>
Magnanima invidia virtus caret: alta sepulcri</p>
<p><a name = "line15_388" id = "line15_388"> </a>
Protinus exstruitur, cæloque educitur, ara.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_381" id = "not15_381" href = "#line15_381">381.</a>
Et hæc apte a poeta finguntur, qui exornavit Liviana: «Hannibal magnum
terrorem hostibus morte consulis unius, vulnere alterius injectum esse
ratus... inventum Marcelli corpus sepelit,» XXVII, 28, pr.
&mdash;<a name = "not15_382" id = "not15_382" href =
"#line15_382">382.</a>&nbsp;<i>adverso sub pectore</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#not5_594">ad V,&nbsp;594</a>.
&mdash;<a name = "not15_383" id = "not15_383" href =
"#line15_383">383&nbsp;sq.</a>
<i>Latias leges</i>, conf. sup. <a class = "crossref" href =
"#line15_5">v.&nbsp;5</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_384" id = "not15_384" href =
"#line15_384" title = "numerus deest">384.</a>&nbsp;<i>exitiabile
nomen</i>, vid. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_729">ad
IV, 729</a>.
&mdash;<a name = "not15_385" id = "not15_385" href =
"#line15_385">385</a>&nbsp;<a name = "not15_386" id = "not15_386" href =
"#line15_385">sq.</a>
Cf. <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_519">X,&nbsp;519&nbsp;sqq.</a>
&mdash;<i>dextera</i>, virtus, et hoc pro viro forti.
&mdash;<i>dextera nostræ tam similis</i>, bene, servato adrogantiæ
charactere, et <i>obscuræ umbræ</i> sunt illorum, qui sine funeris et
exsequiarum honore ad inferos mittuntur.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_387" id = "not15_387" href = "#line15_387">387.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookX.html#line10_525">X, 525...
565</a>. <i>Alta sepulcri... ara</i>, hæc ad verbum expressa ex Virg.
Æn. VI, 177 sq. ubi vid. Heyne. Drak. ad h.l. «<i>Ara</i> non τάφος, seu
tumulus, sed rogus, qui in formam aræ, vel in altitudinem (nam omne,
quod eminet, <i>ara</i> dicitur) exstruitur. Ceteroquin <i>aram</i>
etiam notare urnam, basin, seu cippum funebrem, docuit Fabrett.
Inscript. p.&nbsp;107. <i>Aram</i> autem <i>sepulcri</i> dixit, rogum
innuens, quod veteres voc. <i>sepelire</i> non de humatione solum
usurparint, sed etiam de combustione et omni alio sepulturæ genere, de
quo vid. Cuper. Obss. I,&nbsp;7.» Sic et θάπτειν, conf. Burm. ad Val.
Fl. V,&nbsp;10, et Ernesti ad Sueton. Domit. c. 16.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_389" id = "line15_389"> </a>
Convectant silvis ingentia robora; credas</p>
<span class = "linenum">390</span>
<p><a name = "line15_390" id = "line15_390"> </a>
Sidonium cecidisse ducem. Tum tura dapesque,</p>
<p><a name = "line15_391" id = "line15_391"> </a>
Et fasces, clipeusque viri, pompa ultima, fertur.</p>
<p><a name = "line15_392" id = "line15_392"> </a>
Ipse facem subdens, «Laus, inquit, parta perennis.</p>
<p><a name = "line15_393" id = "line15_393"> </a>
Marcellum abstulimus Latio; deponere forsan</p>
<span class = "pagenum">253</span>
<p><a name = "line15_394" id = "line15_394"> </a>
Gens Italum tandem arma velit: vos ite superbæ</p>
<span class = "linenum">395</span>
<p><a name = "line15_395" id = "line15_395"> </a>
Exsequias animæ, et cinerem donate supremi</p>
<p><a name = "line15_396" id = "line15_396"> </a>
<a href = "#var15_396">Muneris officio: nunquam hoc tibi, Roma,
negabo</a>.»</p>
<p><a name = "line15_397" id = "line15_397"> </a>
Alterius par atque <a href = "#var15_397">eadem fortuna laborum</a></p>
<p><a name = "line15_398" id = "line15_398"> </a>
Consulis: exanimum sonipes ad signa revexit.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_389" id = "not15_389" href = "#line15_389">389.</a>
Cf. <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_530">X,&nbsp;530&nbsp;sq.</a>
&mdash;<a name = "not15_390" id = "not15_390" href =
"#line15_390">390.</a>&nbsp;De donis in rogum conjectis cf. <a class =
"crossref" href = "bookX.html#line10_528">X,&nbsp;528</a>, <a class =
"crossref" href = "bookX.html#line10_562">562 sq.</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXIII.html#line13_692">XIII, 692</a>, et Noris. ad
Cenot. Pis. III,&nbsp;5.
&mdash;<a name = "not15_391" id = "not15_391" href =
"#line15_391">391.</a>&nbsp;<i>fasces</i>: quinque enim lictores vivos
in potestatem hostium venisse, Livius XXVII, 27, auctor est; Drak.
&mdash;<i>pompa ultima</i>, ut <i>extrema munera</i>, ap. Val. Fl.
V,&nbsp;13, ubi vid. Burm.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_392" id = "not15_392" href = "#line15_392">392 sq.</a>
Cf. <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_550">X,&nbsp;550&nbsp;sq.</a></p>

<span class = "pagenum notes">253</span>
<p class = "notes">
<a name = "not15_394" id = "not15_394" href = "#line15_394">394.</a>
Cf. Virg. Æn. XI, 24&nbsp;sq.
&mdash;<i>Exsequias ite animæ</i>, ut ap. Terent. Phorm. V,&nbsp;<span
class = "smallcaps">x</span>, 37, et al.
&mdash;<i>ire inficias</i>; Dausq. cf. Heins. ad Ovid. Amor. II, <span
class = "smallcaps">vi</span>,&nbsp;2.
&mdash;<a name = "not15_395" id = "not15_395" href =
"#line15_395">395.</a>&nbsp;<i>cinerem donate</i> filio vel patriæ, ut
sepulcro inferatur; Dausq. Cineres Marcelli Romam relatos, Appianus
tradit; ossa filio remissa in Rom. castra, Plut. notavit; Ern.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_397" id = "not15_397" href = "#line15_397">397 seq.</a>
De Crispini vulnere letali ac morte cf. Liv. XXVII, 27, 29, 33.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_399" id = "line15_399"> </a>
Talia in Ausonia; <a href = "#var15_399">sed non et</a> talis
Hiberis</p>
<span class = "linenum">400</span>
<p><a name = "line15_400" id = "line15_400"> </a>
Armorum eventus campis: Carthaginis omnes</p>
<p><a name = "line15_401" id = "line15_401"> </a>
Per subitum raptæ pernix victoria late</p>
<p><a name = "line15_402" id = "line15_402"> </a>
Terruerat gentes. Ducibus spes una salutis,</p>
<p><a name = "line15_403" id = "line15_403"> </a>
Si socias jungant vires: ingentibus orsum</p>
<p><a name = "line15_404" id = "line15_404"> </a>
Auspiciis juvenem, <a href = "#var15_404">ceu patria</a> gestet in
armis</p>
<span class = "linenum">405</span>
<p><a name = "line15_405" id = "line15_405"> </a>
Fulmina, sublimi vallatam vertice montis</p>
<span class = "pagenum">254</span>
<p><a name = "line15_406" id = "line15_406"> </a>
<a href = "#var15_406">Ex oculis</a> urbem, cumulatam strage
virorum,</p>
<p><a name = "line15_407" id = "line15_407"> </a>
Non toto rapuisse die, <a href = "#var15_407">qua</a> Martius ille</p>
<p><a name = "line15_408" id = "line15_408"> </a>
Hannibal <a href = "#var15_408">in terra</a> consumto verterit anno,</p>
<p><a name = "line15_409" id = "line15_409"> </a>
<a href = "#var15_409">Nec</a> pube æquandam nec opum ubertate,
Saguntum.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_399" id = "not15_399" href = "#line15_399">399 sq.</a>
Poeta retexit filum narrationis, inde a <a class = "crossref" href =
"#line15_286">v.&nbsp;286</a>, abruptum. Cf. Liv. XXVI, 51, et XXVII,
17&nbsp;sqq.
&mdash;<a name = "not15_401" id = "not15_401" href =
"#line15_401">401.</a>&nbsp;<i>Per subitum raptæ pernix</i> verba
luxuriantis ingenii.
&mdash;<i>Per subitum</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_527">ad VII, 527</a>.
&mdash;<i>raptæ Carthaginis</i>, raptim, celeriter captæ, cf. <a class =
"crossref" href = "#line15_407">v.&nbsp;407</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_570">ad I,&nbsp;570</a>.
&mdash;<a name = "not15_402" id = "not15_402" href =
"#line15_402">402.</a>&nbsp;Cf. Liv. XXVI, 51, extr.
&mdash;<i>Ducibus Pœnorum</i>.
&mdash;<a name = "not15_403" id = "not15_403" href =
"#line15_403">403.</a>&nbsp;<i>jungant vires</i>, vid. sup. <a class =
"crossref" href = "#not15_186">ad v.&nbsp;186</a>.
&mdash;Hæc sunt verba et cogitationes Pœnorum.
&mdash;<a name = "not15_404" id = "not15_404" href =
"#line15_404">404&nbsp;sq.</a>
<i>patria Fulmina</i>, Drak. et Lef. patris et patrui, qui <i>fulmina
belli</i> dicuntur <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_106">VII, 106</a>, sed rectius Ern. Jovis, cujus
ille filius credebatur. Cf. supra <a class = "crossref" href =
"#line15_148">v.&nbsp;148</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_476">ad IV, 476</a>, de sensu autem verborum sup.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_421">ad I,&nbsp;421</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_405" id = "not15_405" href =
"#line15_405" title = "numerus deest">405.</a>&nbsp;<i>sublimi vertice
montis</i>, cf.
<span class = "pagenum notes">254</span>
sup. <a class = "crossref" href = "#line15_196">v.&nbsp;196</a> et
<a class = "crossref" href = "#line15_228">228</a>.
&mdash;<a name = "not15_406" id = "not15_406" href =
"#line15_406">406.</a>&nbsp;Vid. Var. Lect.
&mdash;<a name = "not15_407" id = "not15_407" href =
"#line15_407">407&nbsp;sq.</a>
<i>Non toto die</i>, cf. sup. <a class = "crossref" href =
"#line15_248">v.&nbsp;248</a>.
&mdash;<i>rapuisse</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"#not15_401">ad v.&nbsp;401</a>.
&mdash;<i>qua in terra</i>, Hispania.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_408" id = "not15_408" href =
"#line15_408" title = "numerus deest">408.</a>&nbsp;<i>verterit</i>,
everterit, vid. sup. <a class = "crossref" href = "#not15_93">ad
v.&nbsp;93</a>.
&mdash;<a name = "not15_409" id = "not15_409" href =
"#line15_409">409.</a>&nbsp;<i>pube</i>, militum et incolarum copia.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">410</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_410" id = "line15_410"> </a>
Proximus, adplicito saxosis aggere silvis,</p>
<p><a name = "line15_411" id = "line15_411"> </a>
Tendebat, fratris spirans ingentia facta,</p>
<p><a name = "line15_412" id = "line15_412"> </a>
Hasdrubal: <a href = "#var15_412">hic</a> robur, mixtusque rebellibus
Afris</p>
<p><a name = "line15_413" id = "line15_413"> </a>
Cantaber, <a href = "#var15_412">hic</a> volucri Mauro pernicior
Astur:</p>
<p><a name = "line15_414" id = "line15_414"> </a>
Tantaque majestas terra rectoris Hibera,</p>
<span class = "linenum">415</span>
<p><a name = "line15_415" id = "line15_415"> </a>
Hannibalis quantus Laurenti terror in ora.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_410" id = "not15_410" href = "#line15_410">410.</a>
Cf. Liv. XXVII, 18, pr.
&mdash;<i>Proximus</i>, proxime Scipionem, <i>tendebat</i>, castra
habehat (vid. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_274">ad
III, 274</a>), <i>Hasdrubal</i>, frater Hannibalis.
&mdash;<a name = "not15_411" id = "not15_411" href =
"#line15_411">411.</a>&nbsp;<i>fratris spirans facta</i>, vid. <a class
= "crossref" href = "bookIII.html#not3_240">ad III, 240</a>.
&mdash;<a name = "not15_412" id = "not15_412" href =
"#line15_412">412.</a>&nbsp;<i>Hic robur</i> Punicarum copiarum
tendebat.
&mdash;<a name = "not15_413" id = "not15_413" href =
"#line15_413">413.</a>&nbsp;<i>Astur</i>, Hispani. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_231">I,&nbsp;231 sq.</a>, <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_252">252</a>; <a class = "crossref"
href = "bookV.html#line5_192">V,&nbsp;192</a>.
&mdash;<a name = "not15_415" id = "not15_415" href =
"#line15_415">415.</a>&nbsp;<i>Laurenti in ora</i>, in Italia. C.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_110">ad
I,&nbsp;110</a>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_416" id = "line15_416"> </a>
Forte dies priscum Tyriis sollemnis honorem</p>
<p><a name = "line15_417" id = "line15_417"> </a>
Rettulerat, quo primum orsi Carthaginis altæ</p>
<p><a name = "line15_418" id = "line15_418"> </a>
Fundamenta, novam <a href = "#var15_418">cœpere mapalibus</a> urbem.</p>
<p><a name = "line15_419" id = "line15_419"> </a>
Et lætus, repetens gentis primordia, ductor</p>
<span class = "linenum">420</span>
<p><a name = "line15_420" id = "line15_420"> </a>
Festa coronatis <a href = "#var15_420">agitabat</a> gaudia signis,</p>
<span class = "pagenum">255</span>
<p><a name = "line15_421" id = "line15_421"> </a>
Pacificans Divos: fraternum <a href = "#var15_421">læna</a> nitebat</p>
<p><a name = "line15_422" id = "line15_422"> </a>
Demissa ex humeris donum, quam fœderis arti</p>
<p><a name = "line15_423" id = "line15_423"> </a>
Trinacrius Libyco rex inter munera pignus</p>
<p><a name = "line15_424" id = "line15_424"> </a>
Miserat, Æoliis gestatum insigne tyrannis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_416" id = "not15_416" href = "#line15_416">416...
440.</a>
Episodium de natali die Carthaginis veteris, ab Hasdrubale celebrato, a
poetæ ingenio profectum est.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_417" id = "not15_417" href =
"#line15_417" title = "numerus deest">417.</a>&nbsp;<i>Retulerat</i>,
conf. Heins. ad Ovid. Fast. II, 532.
&mdash;<a name = "not15_418" id = "not15_418" href =
"#line15_418">418.</a>&nbsp;<i>mapalibus</i>, vid. Var. Lect.
&mdash;<a name = "not15_420" id = "not15_420" href =
"#line15_420">420.</a>&nbsp;De more, festis diebus signa
<span class = "pagenum notes">255</span>
militaria coronis ornandi vid. Lips. de Mil. Rom. IV,&nbsp;5.
&mdash;<a name = "not15_421" id = "not15_421" href =
"#line15_421">421... 432.</a>&nbsp;Imitat. Virg. Æn. V,&nbsp;250... 257,
ubi vid. Heyne in not. et Exc. IV, cf. sup. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_321">ad V,&nbsp;321 sq.</a> Læna Hasdrubalis erat donum
Hannibalis fratris, cui eam <i>rex Trinacrius</i> h.e. Siculus,
Hieronymus, miserat, præter alia <i>munera</i>, tanquam <i>pignus</i>
amicitiæ ac <i>fœderis</i>; de quo fœdere cf. <a class = "crossref" href
= "bookXIV.html#line14_96">XIV, 96&nbsp;sq.</a>
&mdash;<a name = "not15_424" id = "not15_424" href =
"#line15_424">424.</a>&nbsp;<i>Æoliis</i>, Siculis, opinor, qui ab
Æoliis insulis (cf. <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#line14_70">XIV, 70 sq.</a>) ita dicti videntur.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">425</span>
<p><a name = "line15_425" id = "line15_425"> </a>
Aurata puerum rapiebat <a href = "#var15_425">ad</a> æthera penna</p>
<p><a name = "line15_426" id = "line15_426"> </a>
Per nubes aquila, intexto <a href = "#var15_426">librata</a> volatu.</p>
<p><a name = "line15_427" id = "line15_427"> </a>
Antrum ingens juxta, quod acus <a href = "#var15_427">similavit</a> in
ostro,</p>
<p><a name = "line15_428" id = "line15_428"> </a>
Cyclopum domus: hic recubans manantia tabo</p>
<p><a name = "line15_429" id = "line15_429"> </a>
Corpora letifero sorbet Polyphemus hiatu.</p>
<span class = "linenum">430</span>
<p><a name = "line15_430" id = "line15_430"> </a>
Circa <a href = "#var15_430">fracta</a> jacent excussaque morsibus
ossa.</p>
<p><a name = "line15_431" id = "line15_431"> </a>
Ipse manu extenta Laertia pocula poscit,</p>
<p><a name = "line15_432" id = "line15_432"> </a>
Permiscetque mero ructatos ore cruores.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_425" id = "not15_425" href = "#line15_425">425.</a>
Lænæ intexta erant raptus Ganymedis et antrum Polyphemi. Poeta utrumque
picturæ argumentum (nam uno non contentus erat) ex Virgilio petiit,
illud ex Æn. V,&nbsp;262 sqq. hoc vero, certe ornatum, ex Æn. III, 618
sq., 631 sq. In illo breviorem fuisse Silium, quum idem vidisset a
Marone copiosius exornatum, jam monuit Ern.
&mdash;<i>rapiebat aquila</i> exquisite pro, intexta erat aquila, quæ
rapiebat, ut mox <a class = "crossref" href =
"#line15_429">v.&nbsp;429</a>: <i>sorbet</i>, et <a class = "crossref"
href = "#line15_431">431</a>: <i>poscit permiscetque</i>. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_406">ad II, 406</a>, <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_417">417</a>, al.
&mdash;<a name = "not15_426" id = "not15_426" href =
"#line15_426">426.</a>&nbsp;<i>librata</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_317">ad I,&nbsp;317</a>, et Var. Lect.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_427" id = "not15_427" href = "#line15_427">427 sq.</a>
<i>Antrum ingens, Cyclopum domus</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#not14_527">ad XIV, 527</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_431" id = "not15_431" href = "#line15_431">431.</a>
<i>pocula Laertia</i>, Ulyssis, qui eum vino inebriatum excæcavit; quod
notum ex Hom. Odyss. ι, 346 sq.; Eurip. Cyclope et aliis.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_433" id = "line15_433"> </a>
Conspicuus Siculi Tyrius subteminis arte</p>
<p><a name = "line15_434" id = "line15_434"> </a>
Gramineas pacem Superum poscebat ad aras:</p>
<span class = "pagenum">256</span>
<span class = "linenum">435</span>
<p><a name = "line15_435" id = "line15_435"> </a>
Ecce inter medios hostilia nuntius arma,</p>
<p><a name = "line15_436" id = "line15_436"> </a>
Quadrupedante invectus equo, adventare ferebat.</p>
<p><a name = "line15_437" id = "line15_437"> </a>
Turbatæ mentes, inperfectusque Deorum</p>
<p><a name = "line15_438" id = "line15_438"> </a>
<a href = "#var15_438">Cessit</a> honos: ruptis linquunt altaria
sacris:</p>
<p><a name = "line15_439" id = "line15_439"> </a>
Clauduntur vallo; tenuemque ut roscida misit</p>
<span class = "linenum">440</span>
<p><a name = "line15_440" id = "line15_440"> </a>
Lucem Aurora polo, rapiunt certamina Martis.</p>
<p><a name = "line15_441" id = "line15_441"> </a>
Audax Scipiadæ stridentem <a href = "#var15_441">Sabbura</a> cornum</p>
<p><a name = "line15_442" id = "line15_442"> </a>
Excepit; geminæque acies velut omine motæ.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_433" id = "not15_433" href = "#line15_433">433.</a>
<i>Tyrius</i>, Pœnorum dux, Hasdrubal.
&mdash;<i>Siculi subteminis</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"#not15_421">ad v.&nbsp;421&nbsp;seq.</a>
&mdash;<i>arte subteminis</i>, læna, summa arte texta.
&mdash;<a name = "not15_434" id = "not15_434" href =
"#line15_434">434.</a>&nbsp;<i>Gramineas aras</i>, cf. <a class =
"crossref" href = "bookXVI.html#line16_263">XVI, 263</a>, et sup.
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_701">ad IV, 701</a>.
&mdash;<i>pacem Superum</i>
<span class = "pagenum notes">256</span>
<i>poscebat</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_766">ad IV, 766</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_437" id = "not15_437" href = "#line15_437">437 sq.</a>
Sacrorum religio hostium adventu aliisque malis ominibus turbabatur, et,
ne quid mali ominis exaudiretur, sacrificantes capita velare,
tibicinesque precationibus et sacrificiis præcinere, profani autem
removeri, et, qui aderant, linguis favere solebant. Cf. Virg. Æn. III,
405 seq.; VIII, 107 seq.; Burm. ad Val. Fl. III, 120.
&mdash;<a name = "not15_440" id = "not15_440" href =
"#line15_440">440.</a>&nbsp;<i>rapiunt</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_570">ad I,&nbsp;570</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_441" id = "not15_441" href = "#line15_441">441 sqq.</a>
De prælio, quo Hasdrubal ad Bæculam a Scipione victus est, vid. Liv.
XXVII, 18, et Polyb. X,&nbsp;38 sqq. A poeta non adcurate ordinem ejus
modumque, sed cædes tantum singulares memorari, jam notavit Ern.
&mdash;<i>Scipiadæ</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_107">ad VII, 107</a>.
&mdash;<i>stridentem cornum</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_124">ad II, 124</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_567">IV, 567</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_443" id = "line15_443"> </a>
Exclamat Latius ductor: «Prima hostia vobis,</p>
<p><a name = "line15_444" id = "line15_444"> </a>
Sacrati manes, campo jacet: en age, miles,</p>
<span class = "linenum">445</span>
<p><a name = "line15_445" id = "line15_445"> </a>
In pugnam et cædes, qualis spirantibus ire</p>
<p><a name = "line15_446" id = "line15_446"> </a>
Adsueras ducibus, talis rue.» Dumque ea fatur,</p>
<p><a name = "line15_447" id = "line15_447"> </a>
Incumbunt. Myconum <a href = "#var15_447">Lænas</a>, Cirtamque
Latinus,</p>
<p><a name = "line15_448" id = "line15_448"> </a>
Et Thysdrum Maro, et incestum Catilina Nealcen</p>
<p><a name = "line15_449" id = "line15_449"> </a>
Germanæ thalamo obtruncat: cadit obvius acri</p>
<span class = "linenum">450</span>
<p><a name = "line15_450" id = "line15_450"> </a>
<a href = "#var15_450">Carthalo Nasidio</a>, Libycæ regnator arenæ.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_444" id = "not15_444" href = "#line15_444">444.</a>
<i>Sacrati manes</i>, patris et patrui.
&mdash;<a name = "not15_445" id = "not15_445" href =
"#line15_445">445.</a>&nbsp;<i>spirantibus</i>, viventibus.
&mdash;<a name = "not15_446" id = "not15_446" href =
"#line15_446">446.</a>&nbsp;<i>ducibus</i>, Cn. et P. Scipionibus.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_451" id = "line15_451"> </a>
Te quoque <a href = "#var15_451">Pyrenes</a> vidit conterrita tellus</p>
<span class = "pagenum">257</span>
<p><a name = "line15_452" id = "line15_452"> </a>
Permixtum Pœnis, et vix credenda <a href =
"#var15_452">furentem</a>,</p>
<p><a name = "line15_453" id = "line15_453"> </a>
<a href = "#var15_452">Magnum Dardaniæ</a>, Læli, decus; omnia felix</p>
<p><a name = "line15_454" id = "line15_454"> </a>
Cui natura dedit, nullo renuente Deorum.</p>
<span class = "linenum">455</span>
<p><a name = "line15_455" id = "line15_455"> </a>
Ille foro auditus, quum dulcia <a href = "#var15_455">solverat</a>
ora,</p>
<p><a name = "line15_456" id = "line15_456"> </a>
Æquabat Pyliæ Neleia <a href = "#var15_456">mella</a> senectæ.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_451" id = "not15_451" href = "#line15_451">451.</a>
Laudatur C. Lælius, legatus et a puero sodalis comesque Scipionis Afr.
majoris, avus vero (vel, si Cic. Phil. XI,&nbsp;7, fides potius
<span class = "pagenum notes">257</span>
habenda, pater) C. Lælii Sapientis, qui amicissimus Africano minori et
eloquentissimus fuit, ad quem itaque potissimum laus hæc spectat. Silius
enim ita confundere nomina, vel, quas hæc illi ideas subgerebant,
quamque hac occasione doctrinam ostentare poterat, expromere solet, v.c.
<a class = "crossref" href = "bookXIV.html#line14_462">XIV, 462
sqq.</a>, <a class = "crossref" href = "bookXIV.html#line14_527">527
sq.</a> et al. passim. Talis quidem ingenii lusus et tale ornatus
quærendi studium, in nominibus præcipue tam notis, vereor ut multis
placeat. Singularem tamen hujus loci elegantiam et suavitatem esse, quod
ne ipse quidem Clemeus, iniquus carminis Siliani censor, negaverit
(<i>Essai de critique</i>, T.&nbsp;I, p.&nbsp;85.), recte monuit Ern.
&mdash;<i>Pyrenes tellus</i>, Hispania.
&mdash;<a name = "not15_452" id = "not15_452" href =
"#line15_452">452.</a>&nbsp;<i>furentem</i>, cum furore, h.e. animi
fervore et audacia summa, perpetrantem, <i>vix credenda</i> facta.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_456" id = "not15_456" href = "#line15_456">456.</a>
Lælius eloquentia par erat Nestori, τοῦ ἀπὸ γλώσσης μέλιτος γλυκίων ῥέεν
αὐδή, Homer. Iliad. α, 249, unde h.l. mella, ut ap. Cic. de Sen. 10;
Plin. Ep. IV,&nbsp;3; Auson. grat. act. c. 8 (ubi vid. Heins.) et al.
Drak.
&mdash;<i>senectæ</i>, senis. Epitheta <i>Pylius</i> et <i>Neleius</i>
centies in poetis obvia, nec longe petita sunt, ut putat Ernesti: nam
Nestor fuit filius <i>Nelei</i>, ejusque regia <i>Pylos</i>; cujus
nominis duæ urbes in Elide, Pylos Triphyliacos et Eliacos, fuere, ac
tertia in Messenia. Priorem illam Nestorei regni sedem fuisse, probabile
fit ex iis, quæ dixit Strabo, lib. VIII, p.&nbsp;519 et 529.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_457" id = "line15_457"> </a>
Ille, ubi suspensi Patres, et curia vocem</p>
<p><a name = "line15_458" id = "line15_458"> </a>
Posceret, <a href = "#var15_458">ut cantu</a>, ducebat corda
Senatus.</p>
<p><a name = "line15_459" id = "line15_459"> </a>
Idem, quum <a href = "#var15_459">subitum</a> campo perstrinxerat
aures</p>
<span class = "linenum">460</span>
<p><a name = "line15_460" id = "line15_460"> </a>
Murmur triste tubæ, tanto fervore ruebat</p>
<p><a name = "line15_461" id = "line15_461"> </a>
In pugnam atque acies, ut natum ad sola liqueret</p>
<span class = "pagenum">258</span>
<p><a name = "line15_462" id = "line15_462"> </a>
Bella: nihil vitæ peragi sine laude placebat.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_457" id = "not15_457" href = "#line15_457">457</a>
<a name = "not15_458" id = "not15_458" href = "#line15_457">sq.</a>
Lælius in consulendo et persuadendo artifex: illuc pertinent
<i>suspensi</i>, dubii, incerti quid sequantur, huc <i>cantus</i>, cum
cujus efficacia dexteritas persuadendi comparatur; Ern. Eleganter orator
dicitur <i>ducere</i> auditores, ut apud Cic. de clar. Orat. 50; Quint.
Inst. Or. II, 15 al. quum dicendo persuadet, animisque motum, quem
velit, induit: verba autem <i>ut cantu</i> respiciunt ad Amphionis et
Orphei fabulas, qui cantu lyræ feras resque inanimatas <i>duxisse</i>
perhibentur; Drak. cf. ad XIII, 347.
&mdash;<a name = "not15_461" id = "not15_461" href =
"#line15_461">461.</a>&nbsp;<i>natum ad sola bella</i>, cf.
<span class = "pagenum notes">258</span>
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#var3_335">ad III, 335, in
Var. Lect.</a>
&mdash;<a name = "not15_462" id = "not15_462" href =
"#line15_462">462.</a>&nbsp;<i>nihil vitæ</i>, nec belli, nec pacis
tempore.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_463" id = "line15_463"> </a>
Tunc <a href = "#var15_463">e furtiva tractantem prælia luce</a></p>
<p><a name = "line15_464" id = "line15_464"> </a>
Dejecit <a href = "#var15_464">Galam</a>: sacris Carthaginis illum</p>
<span class = "linenum">465</span>
<p><a name = "line15_465" id = "line15_465"> </a>
Subposito mater partu subduxerat olim.</p>
<p><a name = "line15_466" id = "line15_466"> </a>
Sed stant nulla diu deceptis gaudia Divis.</p>
<p><a name = "line15_467" id = "line15_467"> </a>
Tunc Alabim, <a href = "#var15_467">Murrum</a>, atque Dracen, <a href =
"#var15_467">demisit</a> ad umbras,</p>
<p><a name = "line15_468" id = "line15_468"> </a>
Femineo clamore Dracen extrema rogantem:</p>
<p><a name = "line15_469" id = "line15_469"> </a>
Hujus cervicem gladio inter verba precesque</p>
<span class = "linenum">470</span>
<p><a name = "line15_470" id = "line15_470"> </a>
Amputat: <a href = "#var15_470">absciso</a> durabant murmura collo.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_463" id = "not15_463" href = "#line15_463">463.</a>
<i>furtiva lux</i> forsan est obscura, qua defensus Gala secure prælia
tractabat; Drak. Sed recte Marsus intellexit vitam, quam Gala furto
matris habebat, quæ <i>olim</i> eum <i>subduxerat sacris</i> illis
<i>Punicis</i>, de quibus v. sup. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_765">ad IV, 765 sqq.</a> Ergo <i>subpositus partus</i>
est alienus, oblatusque iis, qui infantem ad sacra poscebant: hinc et
<i>deceptos Divos</i> expedies, felici brevitate expressam sententiam;
Ern. Piaculum duxere Pœni in sacris Saturni suis præteritis externos
puellos coemtos aut suppositicios mactare; quod quum olim factum esset,
et causarentur Saturnum sibi adversari, ducentos nobilissimorum
puellorum publicitus inmolarunt, et facinorosi facile trecenti suapte
sponte hostiati ceciderunt; Dausq. coll. Diodor. XX, 14, et Euseb. Præp.
Evang.
&mdash;<a name = "not15_464" id = "not15_464" href =
"#line15_464">464.</a>&nbsp;<i>Dejicere</i> usitata vox est in præliis
et venationibus pro interficere; Drakenb. coll. Virg. Æn. XI, 642; Ovid.
Met. III, 303 al. Cf. Burm. ad Valer. Fl. I,&nbsp;191, et Phædr. II,
<span class = "smallcaps">i</span>,&nbsp;1; Staver. et Harles. ad Nepot.
Thrasyb. c. 3.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_467" id = "not15_467" href = "#line15_467">467.</a>
<i>demisit ad umbras</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_439">ad I,&nbsp;439</a>.
&mdash;<a name = "not15_468" id = "not15_468" href =
"#line15_468">468.</a>&nbsp;<i>extrema</i>, extremum, postremo, vel
potius vehementissime.
&mdash;<a name = "not15_470" id = "not15_470" href =
"#line15_470">470.</a>&nbsp;Sic et poeta lusit sup. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_173">IV, 173</a>, ubi vid. not.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_471" id = "line15_471"> </a>
At non ductori Libyco par ardor in armis.</p>
<p><a name = "line15_472" id = "line15_472"> </a>
Frondosi collis latebras ac saxa capessit</p>
<p><a name = "line15_473" id = "line15_473"> </a>
Avia, nec cædes extremave damna movebant</p>
<span class = "pagenum">259</span>
<p><a name = "line15_474" id = "line15_474"> </a>
Agminis; Italiam profugus spectabat et Alpes,</p>
<span class = "linenum">475</span>
<p><a name = "line15_475" id = "line15_475"> </a>
Præmia magna fugæ: tacitum dat tessera signum;</p>
<p><a name = "line15_476" id = "line15_476"> </a>
Dimissa in colles pugna silvasque ferantur</p>
<p><a name = "line15_477" id = "line15_477"> </a>
Dispersi, et summam, quicumque evaserit, arcem</p>
<p><a name = "line15_478" id = "line15_478"> </a>
Pyrenes culmenque petat: tum primus, honore</p>
<p><a name = "line15_479" id = "line15_479"> </a>
Armorum exuto, et parma celatus Hibera,</p>
<span class = "linenum">480</span>
<p><a name = "line15_480" id = "line15_480"> </a>
In montes abit, atque <a href = "#var15_480">volens</a> palantia
linquit</p>
<p><a name = "line15_481" id = "line15_481"> </a>
Agmina: desertis Latius victricia signa</p>
<p><a name = "line15_482" id = "line15_482"> </a>
Inmittit miles castris: non urbe recepta</p>
<p><a name = "line15_483" id = "line15_483"> </a>
Plus ulla partum prædæ, tenuitque moratas</p>
<p><a name = "line15_484" id = "line15_484"> </a>
A cæde, ut Libycus ductor <a href = "#var15_484">providerat</a>,
iras:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_471" id = "not15_471" href = "#line15_471">471 sqq.</a>
Cf. Liv. XXVII, 19 pr. Hanc Hasdrubalis fugam Silius suo modo, ornandi
magis libidine, quam historica veritate ex ordine ductus extulit, ut
luxuriantem in his et prope loquacem se prodiderit;
<span class = "pagenum notes">259</span>
Ern.
&mdash;<a name = "not15_475" id = "not15_475" href =
"#line15_475">475.</a>&nbsp;De <i>tessera</i> vid. <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#not7_347">ad VII, 347</a>.
&mdash;<a name = "not15_478" id = "not15_478" href =
"#line15_478">478&nbsp;sq.</a>
<i>honore Armorum</i>, paludamento aliisque insignibus ducis.
&mdash;<a name = "not15_480" id = "not15_480" href =
"#line15_480">480.</a>&nbsp;<i>volens</i>, cf. <a class = "crossref
missing" href = "bookXI.html#not11_442" title = "recte 442">ad XI,
443</a>, et <a class = "crossref" href = "bookXII.html#not12_473">XII,
473</a>.
&mdash;<a name = "not15_481" id = "not15_481" href =
"#line15_481">481.</a>&nbsp;De castris Pœnorum a Scipione captis cf.
Liv. XXVII, 19 pr.
&mdash;<a name = "not15_484" id = "not15_484" href =
"#line15_484">484&nbsp;sqq.</a>
Hasdrubal, ut hostem in persequendi studio retardaret, castrorum prædam
reliquit, similis fibro vel castori, qui, ab hominibus exagitatus,
testiculos suos morsu avulsos abjicit, ut ipse salvus evadat, quippe qui
novit, se propter castoreum (quæ <i>causa periculi</i> est) maxime
expeti. Apta est comparatio, etsi continetur errore vulgi, de quo cf.
simil. loc. Juvenal. XII, 34 seq.; Plin. VIII, 30, seu 47 (ubi vid.
Harduin.); XXXII,&nbsp;3, seu 13; XXXVII,&nbsp;6; Aristot. hist. Anim.
VII,&nbsp;5; Ælian. H. A. VI, 33 et 34; Dioscor. II, 23 et 26; Horus
Hierogl. II, 65 et 214; Solin. c. 23 et al.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">485</span>
<p><a name = "line15_485" id = "line15_485"> </a>
Fluminei veluti deprensus gurgitis undis,</p>
<p><a name = "line15_486" id = "line15_486"> </a>
Avulsa parte inguinibus caussaque pericli,</p>
<p><a name = "line15_487" id = "line15_487"> </a>
Enatat intento prædæ fiber avius hoste.</p>
<p><a name = "line15_488" id = "line15_488"> </a>
Inpiger occultis Pœnus postquam <a href = "#var15_488">abditur</a>
umbris,</p>
<p><a name = "line15_489" id = "line15_489"> </a>
Saxosæ fidens silvæ, majora petuntur</p>
<span class = "linenum">490</span>
<p><a name = "line15_490" id = "line15_490"> </a>
Rursus bella retro, et superari certior hostis.</p>
<p><a name = "line15_491" id = "line15_491"> </a>
Pyrenes tumulo clipeum cum carmine figunt,</p>
<p><a name = "line15_492" id = "line15_492"> </a>
<span class = "smallcaps">Hasdrubalis spolium gradivo Scipio
victor</span>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_488" id = "not15_488" href = "#line15_488">488 seq.</a>
Cf. Liv. XXVII, 20 pr.
&mdash;<i>umbris</i> nemorum, <i>saxosæ silvæ</i> Pyrenæi montis.
&mdash;<a name = "not15_490" id = "not15_490" href =
"#line15_490">490.</a>&nbsp;Scipio omissa persecutione Hasdrubalis
reliquos Pœnorum duces, quorum victoriam certius sperabat, obpugnare
meditabatur; Ernest. conf. Liv. l.c.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">260</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_493" id = "line15_493"> </a>
Terrore interea posito trans ardua montis</p>
<p><a name = "line15_494" id = "line15_494"> </a>
Bebrycia populos armabat Pœnus in aula,</p>
<span class = "linenum">495</span>
<p><a name = "line15_495" id = "line15_495"> </a>
Mercandi dextras largus, belloque parata</p>
<p><a name = "line15_496" id = "line15_496"> </a>
Prodigere in bellum facilis: <a href = "#var15_496">præmissa</a>
feroces</p>
<p><a name = "line15_497" id = "line15_497"> </a>
Augebant animos argenti pondera et auri,</p>
<p><a name = "line15_498" id = "line15_498"> </a>
Parta metalliferis longo discrimine terris.</p>
<p><a name = "line15_499" id = "line15_499"> </a>
Hinc nova complerunt haud tardo milite castra</p>
<span class = "linenum">500</span>
<p><a name = "line15_500" id = "line15_500"> </a>
Venales animæ, Rhodani <a href = "#var15_500">qui</a> gurgite
gaudent,</p>
<p><a name = "line15_501" id = "line15_501"> </a>
Quorum serpit Arar per rura pigerrimus undæ.</p>
<p><a name = "line15_502" id = "line15_502"> </a>
Jamque, hieme adfecta, mitescere cœperat annus.</p>
<p><a name = "line15_503" id = "line15_503"> </a>
Inde, iter ingrediens rapidum per Celtica rura,</p>
<p><a name = "line15_504" id = "line15_504"> </a>
Miratur domitas Alpes, ac pervia montis</p>
<span class = "linenum">505</span>
<p><a name = "line15_505" id = "line15_505"> </a>
Ardua, et Herculeæ quærit vestigia plantæ,</p>
<p><a name = "line15_506" id = "line15_506"> </a>
Germanique vias divinis comparat ausis.</p>
</div>

<span class = "pagenum notes">260</span>
<p class = "notes">
<a name = "not15_493" id = "not15_493" href = "#line15_493">493...
514.</a>
Hasdrubal superato <i>monte</i> Pyrenæo in Gallia conducit milites et
Alpes transit; Conf. Liv. XXVII, 20, 36 et 39.
&mdash;<a name = "not15_494" id = "not15_494" href =
"#line15_494">494.</a>&nbsp;<i>Bebrycia aula</i> pro tota Gallia, quæ et
v.&nbsp;500 seq. fluviorum nominibus designatur; conf. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_423">ad III, 423</a>.
&mdash;<a name = "not15_495" id = "not15_495" href =
"#line15_495">495.</a>&nbsp;<i>Mercandi dextras</i> sq. conf. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#not5_195">ad V,&nbsp;195 sq.</a> et
<a class = "crossref" href = "bookXI.html#not11_539">XI, 539</a>.
&mdash;<a name = "not15_498" id = "not15_498" href =
"#line15_498">498.</a>&nbsp;<i>metalliferis terris</i>, in Hispania.
&mdash;<i>discrimine</i>, bello.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_500" id = "not15_500" href = "#line15_500">500.</a>
<i>Venales animæ</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_195">V,&nbsp;195</a>.
&mdash;<i>animæ, qui</i> cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_495">ad V,&nbsp;495</a>.
&mdash;<a name = "not15_501" id = "not15_501" href =
"#line15_501">501.</a>&nbsp;<i>Arar pigerrimus undæ</i>, cf. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_451">ad III, 451&nbsp;seq.</a></p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_502" id = "not15_502" href = "#line15_502">502.</a>
<i>hiems adfecta</i> est pene finita, ad finem vergens; Drak. coll.
Gell. III, 16, et XV,&nbsp;5. Proprie <i>adfectæ</i> dicuntur vires ac
res debilitatæ et inminutæ.
&mdash;<i>mitescere</i> ineunte vere.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_504" id = "not15_504" href = "#line15_504">504 sq.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_356">II, 356
seq.</a> <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_496">III, 496
seq.</a> <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_4">IV,&nbsp;4</a> al.
&mdash;<i>domitas</i>, superatas, ut <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_499">III, 499</a>.
&mdash;<a name = "not15_506" id = "not15_506" href =
"#line15_506">506.</a>&nbsp;<i>Germani</i> Hannibalis.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_507" id = "line15_507"> </a>
Ut vero ventum in culmen, castrisque resedit</p>
<p><a name = "line15_508" id = "line15_508"> </a>
Hannibalis, «Quos Roma, inquit, quos altius, oro,</p>
<p><a name = "line15_509" id = "line15_509"> </a>
Adtollit muros, qui post hæc mœnia, fratri</p>
<span class = "linenum">510</span>
<p><a name = "line15_510" id = "line15_510"> </a>
Victa meo, stent incolumes? sit gloria dextræ</p>
<p><a name = "line15_511" id = "line15_511"> </a>
Felix tanta precor; <a href = "#var15_511">neve usque ad sidera
adisse</a></p>
<p><a name = "line15_512" id = "line15_512"> </a>
Invideat lævus nobis Deus:» agmine celso</p>
<span class = "pagenum">261</span>
<p><a name = "line15_513" id = "line15_513"> </a>
Inde alacer, qua munitum declivis ab alto</p>
<p><a name = "line15_514" id = "line15_514"> </a>
Agger monstrat iter, properatis devolat armis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_508" id = "not15_508" href = "#line15_508">508.</a>
Miratur Hasdrubal, fratris armis nondum occupatam esse Romam, quum tam
inmanes montes superaverit; Mars. et Cell.
&mdash;<a name = "not15_509" id = "not15_509" href =
"#line15_509">509.</a>&nbsp;<i>hæc mœnia</i>, Alpes.
&mdash;<a name = "not15_510" id = "not15_510" href =
"#line15_510">510.</a>&nbsp;<i>dextræ</i>, virtutis fraternæ ac meæ.
&mdash;<a name = "not15_511" id = "not15_511" href =
"#line15_511">511.</a>&nbsp;<i>usque ad sidera adisse</i>, transiisse
Alpes.
&mdash;<a name = "not15_512" id = "not15_512" href =
"#line15_512">512.</a>&nbsp;<i>Invideat</i>, cf. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#var3_78">ad III, 78, in Var. Lect.</a>
&mdash;<i>lævus Deus</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_94">ad III, 94</a>. Sic Ge. IV,&nbsp;7: si quem
Numina læva sinunt. <span class = "smallcaps">Ed.</span></p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">515</span>
<p><a name = "line15_515" id = "line15_515"> </a>
Non tanto strepuere metu primordia belli:</p>
<p><a name = "line15_516" id = "line15_516"> </a>
Nunc geminum Hannibalem, nunc jactant bina coire</p>
<p><a name = "line15_517" id = "line15_517"> </a>
Hinc atque hinc castra, et pastos per prospera <a href =
"#var15_517">bella</a></p>
<p><a name = "line15_518" id = "line15_518"> </a>
Sanguine ductores Italo conjungere Martem,</p>
<p><a name = "line15_519" id = "line15_519"> </a>
Et duplicare acies; venturum ad mœnia cursu</p>
<span class = "linenum">520</span>
<p><a name = "line15_520" id = "line15_520"> </a>
Hostem præcipiti, et visurum hærentia <a href =
"#var15_520">porta</a></p>
<p><a name = "line15_521" id = "line15_521"> </a>
Spicula, <a href = "#var15_521">Elissæis</a> nuper contorta
lacertis.</p>
</div>

<span class = "pagenum notes">261</span>
<p class = "notes">
<a name = "not15_515" id = "not15_515" href = "#line15_515">515 seq.</a>
Silius expressit Liv. XXVII, 38, pr. 39, inpr. 40 et 44 pr.
&mdash;<i>Non tanto strepuere</i>, etc. ne principio quidem belli
adventus ipsius Hannibalis tantum Romanis terrorem incusserat.
&mdash;<a name = "not15_517" id = "not15_517" href =
"#line15_517">517&nbsp;seq.</a>
<i>pastos Sanguine Italo</i>, conf. Heins. ad Ovid. Amor. III, <span
class = "smallcaps">viii</span>, 10.
&mdash;<a name = "not15_520" id = "not15_520" href =
"#line15_520">520&nbsp;sq.</a>
<i>hærentia porta Spicula</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_617">I,&nbsp;617 sq.</a> et <a class = "crossref" href
= "bookXIV.html#line14_650">XIV, 650</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_521" id = "not15_521" href =
"#line15_521" title = "numerus deest">521.</a>&nbsp;<i>Elissæis
lacertis</i>, a Pœnis; cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_81">ad I,&nbsp;81</a>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_522" id = "line15_522"> </a>
His super infrendens sic secum Œnotria tellus:</p>
<p><a name = "line15_523" id = "line15_523"> </a>
«Tantone, heu Superi! spernor contemta furore</p>
<p><a name = "line15_524" id = "line15_524"> </a>
Sidoniæ gentis, quæ quondam sceptra timentem</p>
<span class = "linenum">525</span>
<p><a name = "line15_525" id = "line15_525"> </a>
Nati Saturnum nostris considere in oris,</p>
<p><a name = "line15_526" id = "line15_526"> </a>
Et regnare dedi? decima <a href = "#var15_526">hæc jam vertitur</a>
æstas,</p>
<span class = "pagenum">262</span>
<p><a name = "line15_527" id = "line15_527"> </a>
Ex quo proterimur: juvenis, cui sola supersunt</p>
<p><a name = "line15_528" id = "line15_528"> </a>
In Superos bella, extremo de litore rapta</p>
<p><a name = "line15_529" id = "line15_529"> </a>
Intulit arma mihi, temeratisque Alpibus ardens</p>
<span class = "linenum">530</span>
<p><a name = "line15_530" id = "line15_530"> </a>
In nostros descendit agros: quot corpora texi</p>
<p><a name = "line15_531" id = "line15_531"> </a>
<a href = "#var15_531">Cæsorum, stratis</a> toties deformis alumnis!</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_522" id = "not15_522" href = "#line15_522">522...
576.</a>
Hasdrubali, qui transcenderat Alpes, ut se Hannibali conjungeret,
ingentem inlatam esse cladem, opera potissimum C. Claudii Neronis
consulis, qui, quum Hannibali in Lucanis obpositus esset, parvo in
castris relicto præsidio, ut hostem falleret, clam noctu cum electa manu
ad conlegam, M. Livium Salinatorem consulem, contendisset, notum est ex.
Liv. XXVII, 36... 46. Hanc summi momenti rem, quæ maximum periculum,
quod Romæ inpendebat, propulsavit, Silius tractavit more poetarum.
Ernesti: «hac prosopopœia utitur non inepte, si varietatem carminis
probes, ut Italiæ imaginem (conf. <a class = "crossref" href =
"#line15_546">v.&nbsp;546</a>), vel genium quemdam inducat lamentantem
hostis adventantis metum, et Claudium Neronem ad auxilium Romæ ferendum
ex Lucanis excitantem: sed fortasse nimia loquacitas est, qua episodium
ornavit et extulit.»
&mdash;<i>Œnotria tellus</i>, Italia, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_2">ad I,&nbsp;2</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_46">VIII, 46</a>.
&mdash;<a name = "not15_523" id = "not15_523" href =
"#line15_523">523.</a>&nbsp;<i>spernor contemta</i>, emphatice, ut apud
Virg. Æn. IV, 54.
&mdash;<i>incensum inflammare</i>, Lefeb. conf. <a class = "crossref"
href = "bookIX.html#not9_99">ad IX, 99</a>.
&mdash;<a name = "not15_524" id = "not15_524" href =
"#line15_524">524&nbsp;seq.</a>
De Saturno metu nati, Jovis, in Italia latente, cf. Virgil. Æneid. VIII,
319 sq. et ibi Heyne, Exc. II. Hinc <i>Saturnia arva</i>, <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_70">I,&nbsp;70</a>,
<span class = "pagenum notes">262</span>
et <i>Saturnia sedes</i>, <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_442">IV, 442</a>.
&mdash;<a name = "not15_527" id = "not15_527" href =
"#line15_527">527.</a>&nbsp;Verbis <i>juvenis, cui sola</i>, etc. quum
virtus ac fortuna, tum furor et adrogantia Hannibalis designatur.
&mdash;<a name = "not15_528" id = "not15_528" href =
"#line15_528">528.</a>&nbsp;<i>extremo de litore</i> Hispaniæ; conf.
inf. <a class = "crossref" href = "#line15_638">v.&nbsp;638</a>;
<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_141">I,&nbsp;141</a>;
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_171">VII, 171&nbsp;sq.</a>
&mdash;<a name = "not15_529" id = "not15_529" href =
"#line15_529">529.</a>&nbsp;De <i>temeratis Alpibus</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_499">ad III, 499</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_532" id = "line15_532"> </a>
Nulla mihi floret <a href = "#var15_532">baccis</a> felicibus arbor;</p>
<p><a name = "line15_533" id = "line15_533"> </a>
Inmatura seges rapido subciditur ense;</p>
<p><a name = "line15_534" id = "line15_534"> </a>
Culmina villarum nostrum delapsa feruntur</p>
<span class = "linenum">535</span>
<p><a name = "line15_535" id = "line15_535"> </a>
In gremium, fœdantque suis <a href = "#var15_535">mea regna</a>
ruinis.</p>
<p><a name = "line15_536" id = "line15_536"> </a>
Hunc etiam, <a href = "#var15_536">vastis qui nunc sese intulit
oris</a>,</p>
<p><a name = "line15_537" id = "line15_537"> </a>
Perpetiar, miseras quærentem <a href = "#var15_537">exurere
belli</a></p>
<p><a name = "line15_538" id = "line15_538"> </a>
Relliquias? tum me scindat vagus Afer aratro,</p>
<p><a name = "line15_539" id = "line15_539"> </a>
Et Libys Ausoniis commendet semina sulcis,</p>
<span class = "linenum">540</span>
<p><a name = "line15_540" id = "line15_540"> </a>
Ni cuncta, exsultant quæ latis agmina campis,</p>
<p><a name = "line15_541" id = "line15_541"> </a>
Uno condiderim tumulo.» Dum talia versat,</p>
<p><a name = "line15_542" id = "line15_542"> </a>
Et thalamos clausit nox atra <a href = "#var15_542">hominumque
Deumque</a>,</p>
<p><a name = "line15_543" id = "line15_543"> </a>
Tendit Amyclæi præceps ad castra nepotis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_536" id = "not15_536" href = "#line15_536">536.</a>
<i>Hunc</i> Hasdrubalem.
&mdash;<a name = "not15_537" id = "not15_537" href =
"#line15_537">537&nbsp;sq.</a>
<i>exurere belli Reliquias</i>, regiones et loca, quæ mihi bella
reliquerunt, quæ Hannibal nondum vastavit; cf. <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#not7_490">ad VII, 490</a>.
&mdash;<a name = "not15_538" id = "not15_538" href =
"#line15_538">538.</a>&nbsp;<i>vagus Afer</i>, ut <i>Quorum plaustra
vagas rite trahunt domos</i> apud Horat. Odyss. III, <span class =
"smallcaps">xxiv</span>, 10; cf. sup. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_291">III, 291</a>.
&mdash;<a name = "not15_539" id = "not15_539" href =
"#line15_539">539.</a>&nbsp;Imitat. Ge. I,&nbsp;223, committas sulcis
semina.
&mdash;<a name = "not15_541" id = "not15_541" href =
"#line15_541">541.</a>&nbsp;<i>Uno condiderim tumulo</i>, ut mox factum
videbimus cæso Hasdrubale.
&mdash;<i>talia versat</i> consilia in animo Italiæ genius vel imago.
&mdash;<a name = "not15_543" id = "not15_543" href =
"#line15_543">543.</a>&nbsp;<i>Amyclæi nepotis</i>, Claudii Neronis; cf.
<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#not8_412">ad VIII,
412</a>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_544" id = "line15_544"> </a>
Is tum, Lucanis cohibentem finibus arma,</p>
<span class = "linenum">545</span>
<p><a name = "line15_545" id = "line15_545"> </a>
Pœnum vicini servabat cespite valli.</p>
<p><a name = "line15_546" id = "line15_546"> </a>
Hic juvenem adgreditur Latiæ telluris imago:</p>
<span class = "pagenum">263</span>
<p><a name = "line15_547" id = "line15_547"> </a>
«Clausorum decus, atque erepto maxima Romæ</p>
<p><a name = "line15_548" id = "line15_548"> </a>
Spes Nero Marcello, rumpe, atque expelle quietem.</p>
<p><a name = "line15_549" id = "line15_549"> </a>
Magnum aliquid tibi, si patriæ vis addere fatis,</p>
<span class = "linenum">550</span>
<p><a name = "line15_550" id = "line15_550"> </a>
Audendum est, quod, depulso quoque mœnibus hoste,</p>
<p><a name = "line15_551" id = "line15_551"> </a>
Victores fecisse tremant: fulgentibus armis</p>
<p><a name = "line15_552" id = "line15_552"> </a>
Pœnus inundavit campos, qua Sena relictum</p>
<p><a name = "line15_553" id = "line15_553"> </a>
Gallorum a populis servat per secula nomen.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_544" id = "not15_544" href = "#line15_544">544.</a>
Cf. Liv. XXVII, 40&nbsp;seq.
&mdash;<a name = "not15_545" id = "not15_545" href =
"#line15_545">545.</a>&nbsp;<i>servabat</i>, confer <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_522">VII, 522</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_546" id = "not15_546" href = "#line15_546">546.</a>
<i>Clausorum decus</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_412">ad VIII, 412</a>,
<span class = "pagenum notes">263</span>
et <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_466">XIII,
466</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_549" id = "not15_549" href = "#line15_549">549 seq.</a>
Hæc ipsa esse Claudii verba apud Liv. XXVII, 43, jam vidit Drak.
«audendum aliquid inprovisum inopinatum, quod cœptum non minorem apud
cives, quam hostes, terrorem faceret, perpetratum in magnam lætitiam ex
magno metu verteret.»
&mdash;<i>si patriæ fatis vis addere</i> aliquid, h.e. ejus fortunam
adjuvare; ut <i>addere fatis cursum</i> <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_45">XII, 45</a>, et similia, de quibus vid.
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_731">ad IV, 731</a>. An
poeta <i>vires</i> pro <i>fatis</i> scripsit? conf. Virg. Æn. IX, 717.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_550" id = "not15_550" href =
"#line15_550" title = "numerus deest">550.</a>&nbsp;<i>quod Victores
fecisse tremant</i>, quod ita arduum et periculosum sit, ut, quum
perpetratum fuerit, ipsi victores rei magnitudinem admirentur: qua
felici brevitate sententiam summi ponderis et magni ambitus expressam
adnosco; Ern.
&mdash;<a name = "not15_552" id = "not15_552" href =
"#line15_552">552&nbsp;seq.</a>
<i>qua Sena... nomen</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_453">ad VIII, 453</a>, et Liv. XXVII, 46.
&mdash;<i>Sena</i> fluvius, et <i>Sena Gallica</i> urbs Senonum in
Umbria.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_554" id = "line15_554"> </a>
Ni propere alipedes rapis ad certamina turmas,</p>
<span class = "linenum">555</span>
<p><a name = "line15_555" id = "line15_555"> </a>
Serus <a href = "#var15_555">deletæ</a> post auxiliabere Romæ.</p>
<p><a name = "line15_556" id = "line15_556"> </a>
Surge, age; fer gressus: patulos regione <a href =
"#var15_556">Metauri</a></p>
<p><a name = "line15_557" id = "line15_557"> </a>
Damnavi tumulis Pœnorum atque ossibus agros.»</p>
<p><a name = "line15_558" id = "line15_558"> </a>
His dictis abit, atque <a href = "#var15_558">abscedens visa
paventem</a></p>
<p><a name = "line15_559" id = "line15_559"> </a>
Adtrahere, et fractis turmas propellere portis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_556" id = "not15_556" href = "#line15_556">556.</a>
<i>Metauri</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_486">ad VII, 486</a>.
&mdash;<a name = "not15_557" id = "not15_557" href =
"#line15_557">557.</a>&nbsp;<i>Damnavi</i>, destinavi, sed illud
acerbius et fortius; Ern.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">560</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_560" id = "line15_560"> </a>
Rumpit flammato turbatus corde soporem,</p>
<p><a name = "line15_561" id = "line15_561"> </a>
Ac supplex, geminas tendens ad sidera palmas,</p>
<p><a name = "line15_562" id = "line15_562"> </a>
Tellurem Noctemque, et cælo sparsa precatur</p>
<p><a name = "line15_563" id = "line15_563"> </a>
Astra, ducemque viæ tacito sub lumine Phœben.</p>
<span class = "pagenum">264</span>
<p><a name = "line15_564" id = "line15_564"> </a>
Inde legit dignas tanta ad conamina dextras.</p>
<span class = "linenum">565</span>
<p><a name = "line15_565" id = "line15_565"> </a>
Quaque jacet superi Larinas adcola ponti,</p>
<p><a name = "line15_566" id = "line15_566"> </a>
Qua duri bello gens Marrucina, fidemque</p>
<p><a name = "line15_567" id = "line15_567"> </a>
Exuere indocilis sociis Frentanus in armis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_561" id = "not15_561" href = "#line15_561">561 seq.</a>
Milites contra Claudii Deos, ut faustum iter et felix pugna sit,
precantur ap. Liv. XXVII, 45.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_562" id = "not15_562" href =
"#line15_562" title = "numerus deest">562.</a>&nbsp;<i>Noctem</i>,
<i>Astra</i> et <i>Phœben</i>, Lunam, <i>precatur</i> Claudius, quoniam
nocturnum est iter.
&mdash;<a name = "not15_563" id = "not15_563" href =
"#line15_563">563.</a>&nbsp;<i>tacito sub lumine Phœbes</i>, cf.
<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_2">V,&nbsp;2</a>; <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#line8_638">VIII, 638</a>, et Virgil,
Æn. II, 255,
<span class = "pagenum notes">264</span>
ubi vid. Heyne.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_564" id = "not15_564" href = "#line15_564">564.</a>
<i>dextras</i>, viros fortes; conf. <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#not11_539">ad XI, 539</a>. «Ipse de toto exercitu, quod
roboris erat, delegit,» etc. Liv. XXVII, 43; conf. inf. <a class =
"crossref" href = "#not15_655">ad v.&nbsp;655</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_565" id = "not15_565" href = "#line15_565">565.</a>
Confer Liv. l.l.
&mdash;<i>Larinas superi adcola ponti</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookVIII.html#not8_402">ad VIII, 402</a>.
&mdash;<a name = "not15_566" id = "not15_566" href =
"#line15_566">566.</a>&nbsp;<i>Marrucina gens</i>, et <i>Frentanus</i>,
vid. <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#not8_519">ad VIII,
519</a>.
&mdash;<i>duri bello</i>, conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_558">ad I,&nbsp;558</a>, et <a class = "crossref" href
= "bookVI.html#line6_308">VI, 308</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_568" id = "line15_568"> </a>
Tum, qua vitiferos domitat Prætutia pubes,</p>
<p><a name = "line15_569" id = "line15_569"> </a>
Læta laboris, agros, et penna, et fulmine, et undis</p>
<span class = "linenum">570</span>
<p><a name = "line15_570" id = "line15_570"> </a>
Hibernis, et <a href = "#var15_570">Achæmenio</a> velocior arcu</p>
<p><a name = "line15_571" id = "line15_571"> </a>
Evolat: hortator sibi quisque; «Age, perge, salutem</p>
<p><a name = "line15_572" id = "line15_572"> </a>
Ausoniæ <a href = "#var15_572">ancipites</a> Superi, et, stet Roma
cadatne,</p>
<p><a name = "line15_573" id = "line15_573"> </a>
In pedibus posuere tuis,» clamantque, ruuntque.</p>
<p><a name = "line15_574" id = "line15_574"> </a>
Hortandi genus acer habet præcedere ductor.</p>
<span class = "linenum">575</span>
<p><a name = "line15_575" id = "line15_575"> </a>
<a href = "#var15_575">Illum augent</a> cursus adnisi æquare
sequendo,</p>
<span class = "pagenum">265</span>
<p><a name = "line15_576" id = "line15_576"> </a>
Atque indefessi noctemque diemque feruntur.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_568" id = "not15_568" href = "#line15_568">568.</a>
<i>Prætutianus</i> ager Piceno adjacet, inter Vomanum et Helvinum
fluvios. Vina ejus laudat Plin. XIV,&nbsp;6 et 7.
&mdash;<a name = "not15_569" id = "not15_569" href =
"#line15_569">569&nbsp;sq.</a>
Celeritatis notio magna orationis luxurie, ut passim, expressa. Ernesti
similem comparat locum Claud. R. Pros. II, 198 sq. conf. et inf.
<a class = "crossref" href = "#line15_711">v.&nbsp;711&nbsp;sqq.</a>
&mdash;<i>penna</i>, avibus, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_344">ad III, 344</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_121">IV, 121</a>. De sagitta adciperem, ut inf.
<a class = "crossref" href = "#line15_630">v.&nbsp;630</a>; <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#line8_373">VIII, 373</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookX.html#line10_11">X,&nbsp;11</a>, nisi mox
<i>Achæmenio arcus</i> sequeretur.
&mdash;<i>Undæ hibernæ</i>, ut χειμέριον ὕδωρ ap. Hom. Iliad. ψ, 420,
torrens e tempestate orta; Gesner. ad Claud. l.c. Similiter χείμαῤῥος
ποταμὸς apud Hom. Iliad. δ, 452; ν, 138, al. cf. Horat. Od. IV, <span
class = "smallcaps">xii</span>,&nbsp;3, et Serm. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">vii</span>, 26.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_570" id = "not15_570" href =
"#line15_570" title = "numerus deest">570.</a>&nbsp;<i>Achæmenio
arcu</i>, conf. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_646">ad
VII, 646&nbsp;sq.</a>
&mdash;<a name = "not15_571" id = "not15_571" href =
"#line15_571">571.</a>&nbsp;Confer Liv. XXVII, 45, extr.
&mdash;<a name = "not15_572" id = "not15_572" href =
"#line15_572">572</a>&nbsp;<a name = "not15_573" id = "not15_573" href =
"#line15_572">sq.</a>
Omnis spes victoriæ et fortunæ in celeritate posita: quæ sententia
incommode et nimis argute enunciata; Ern. «Aut ruet in vestris, aut
stabit Roma lacertis» Claud. bell. Gild. v.&nbsp;460. Silium autem
expressisse Homericum σοὶ ἐν γούνασι κεῖται, suspicatur Lefeb.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_574" id = "not15_574" href = "#line15_574">574.</a>
Præire exemplo et labore iis, quos hortamur, efficacissimum genus
hortandi est; Cell. adumbratio ex Æn. II, vs. 349: «si vobis audentem
extrema cupido Certa sequi.» <span class = "smallcaps">Ed.</span></p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_575" id = "not15_575" href = "#line15_575">575.</a>
«Milites
<span class = "pagenum notes">265</span>
adnisi illum <i>ductorem</i> æquare sequendo, augent cursus, atque,
etc.»
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_576" id = "not15_576" href =
"#line15_576" title = "numerus deest">576.</a>&nbsp;<i>feruntur</i>,
vid. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_261">ad IV,
261</a>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_577" id = "line15_577"> </a>
At Roma adversi <a href = "#var15_577">tantum mala</a> gliscere
belli</p>
<p><a name = "line15_578" id = "line15_578"> </a>
Adcipiens, trepidare metu, nimiumque Neronem</p>
<p><a name = "line15_579" id = "line15_579"> </a>
<a href = "#var15_579">Speravisse</a> queri, atque uno sibi vulnere
posse</p>
<span class = "linenum">580</span>
<p><a name = "line15_580" id = "line15_580"> </a>
Auferri restantem animam: non arma, nec aurum,</p>
<p><a name = "line15_581" id = "line15_581"> </a>
Nec pubem, nec, <a href = "#var15_581">quem fundant</a>, superesse
cruorem.</p>
<p><a name = "line15_582" id = "line15_582"> </a>
Scilicet Hasdrubalem <a href = "#var15_582">invadat, qui ad prælia</a>
soli</p>
<p><a name = "line15_583" id = "line15_583"> </a>
Hannibali satis esse nequit? jam rursus, ubi arma</p>
<p><a name = "line15_584" id = "line15_584"> </a>
Avertisse suo cognorit devia vallo,</p>
<span class = "linenum">585</span>
<p><a name = "line15_585" id = "line15_585"> </a>
Hæsurum portis Pœnum: venisse, superbo</p>
<p><a name = "line15_586" id = "line15_586"> </a>
Qui fratri certet, cui maxima gloria cedat</p>
<p><a name = "line15_587" id = "line15_587"> </a>
Urbis deletæ: fremit amens corde sub <a href = "#var15_587">imo</a></p>
<p><a name = "line15_588" id = "line15_588"> </a>
Ordo Patrum, ac magno interea meditatur amore</p>
<p><a name = "line15_589" id = "line15_589"> </a>
Servandi decoris, quonam se fine minanti</p>
<span class = "linenum">590</span>
<p><a name = "line15_590" id = "line15_590"> </a>
Servitio eripiat, Divosque evadat iniquos.</p>
<p><a name = "line15_591" id = "line15_591"> </a>
Hos inter gemitus obscuro noctis opacæ</p>
<p><a name = "line15_592" id = "line15_592"> </a>
Subcedit castris Nero, quæ conjuncta feroci</p>
<p><a name = "line15_593" id = "line15_593"> </a>
Livius Hasdrubali vallo custode tenebat.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_577" id = "not15_577" href = "#line15_577">577 seq.</a>
Conf. Liv. XXVII, 44, et sup. <a class = "crossref" href =
"#line15_515">515 sq.</a> ubi brevior fuerat poeta.
&mdash;<a name = "not15_579" id = "not15_579" href =
"#line15_579">579.</a>&nbsp;<i>uno vulnere</i>, una clade.
&mdash;<a name = "not15_580" id = "not15_580" href =
"#line15_580">580.</a>&nbsp;<i>restantem animam</i>, quidquid virium
supersit.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_584" id = "not15_584" href = "#line15_584">584.</a>
<i>Avertisse</i> se, aversa esse, <i>arma</i> Romanorum a <i>suo
vallo</i>, suis castris; conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_539">ad I,&nbsp;539</a>.
&mdash;<a name = "not15_589" id = "not15_589" href =
"#line15_589">589.</a>&nbsp;<i>fine</i>, modo (ut apud Gell. I,&nbsp;3,
extr. XIII, 20 al.), vel consilio.
&mdash;<a name = "not15_590" id = "not15_590" href =
"#line15_590">590.</a>&nbsp;<i>Divos evadat iniquos</i>, iram deorum
averruncet.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_591" id = "not15_591" href = "#line15_591">591 sqq.</a>
Conf. Liv. XXVII, 46.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_593" id = "not15_593" href =
"#line15_593" title = "numerus deest">593.</a>&nbsp;<i>vallo
custode</i>, castra vallo munita.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_594" id = "line15_594"> </a>
<a href = "#var15_594">Belliger</a> is quondam, scitusque adcendere
Martem</p>
<span class = "pagenum">266</span>
<span class = "linenum">595</span>
<p><a name = "line15_595" id = "line15_595"> </a>
Floruerat primo clarus pugnator in ævo.</p>
<p><a name = "line15_596" id = "line15_596"> </a>
Mox falso læsus non æqui crimine vulgi,</p>
<p><a name = "line15_597" id = "line15_597"> </a>
<a href = "#var15_597">Secretis</a> ruris tristes absconderat annos.</p>
<p><a name = "line15_598" id = "line15_598"> </a>
Sed, postquam gravior moles terrorque periclo</p>
<p><a name = "line15_599" id = "line15_599"> </a>
Poscebat propiore virum, revocatus ad arma</p>
<span class = "linenum">600</span>
<p><a name = "line15_600" id = "line15_600"> </a>
Tot cæsis ducibus, patriæ <a href = "#var15_600">donaverat</a> iram.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_594" id = "not15_594" href = "#line15_594">594...
600.</a>
«M. Livius erat multis ante annis ex consulatu populi judicio damnatus
(scil. «quod prædam non æqualiter diviserat militibus» Frontin. Straton.
IV, <span class = "smallcaps">i</span>, 45) quam ignominiam adeo ægre
tulerat, ut et rus migraret et per multos annos et urbe et omni cœtu
careret hominum, etc.» Liv.
<span class = "pagenum notes">266</span>
XXVII, 34, quod caput totum legendum est; conf. Liv. XXII, 35; Aurel.
Victor de viris ill. c. 50; Pighii Ann. ad a. U.&nbsp;C. DXXXIV, et sup.
<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#not8_286">ad VIII,
286&nbsp;sq.</a></p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_597" id = "not15_597" href = "#line15_597">597.</a>
<i>Secretis ruris</i>, ut <i>secreta nemorum</i> dixit Ovid. Met.
I,&nbsp;594.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_598" id = "not15_598" href = "#line15_598">598.</a>
Conf. Sidon. Apoll. II, 530 seqq. Drak.
&mdash;<a name = "not15_599" id = "not15_599" href =
"#line15_599">599.</a>&nbsp;<i>revocatus</i>, ut Camillus et alii.
&mdash;<a name = "not15_600" id = "not15_600" href =
"#line15_600">600.</a>&nbsp;<i>donaverat</i>, condonaverat, remiserat
<i>iram</i> in patriam, ut <i>inimicitias reip. donare</i> dixit Cic. ad
Div. V,&nbsp;4 (ubi vid. Græv.), et διδόναι pro ἀντιδιδόναι Græci; cf.
Musgrav. et Hœpfner ad Eurip. Cycl. v.&nbsp;295, et sup. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_487">ad I,&nbsp;487</a>. Livius
tamen, lib. XXVII, 40, memorat, eum plenum adhuc iræ in cives profectum
esse ad bellum.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_601" id = "line15_601"> </a>
At non Hasdrubalem fraudes latuere <a href =
"#var15_601">recentum</a></p>
<p><a name = "line15_602" id = "line15_602"> </a>
Armorum, quamquam tenebris nox texerat astus.</p>
<p><a name = "line15_603" id = "line15_603"> </a>
Pulveris in clipeis vestigia visa <a href =
"#var15_603">movebant</a>,</p>
<p><a name = "line15_604" id = "line15_604"> </a>
<a href = "#var15_604">Et properi signum adcursus</a>, sonipesque,
virique</p>
<span class = "linenum">605</span>
<p><a name = "line15_605" id = "line15_605"> </a>
<a href = "#var15_605">Substricti corpus, bis clarum buccina
signum</a>.</p>
<span class = "pagenum">267</span>
<p><a name = "line15_606" id = "line15_606"> </a>
Præterea gemino prodebant juncta magistro</p>
<p><a name = "line15_607" id = "line15_607"> </a>
Castra regi: verum, fratri si vita supersit,</p>
<p><a name = "line15_608" id = "line15_608"> </a>
Qui tandem licitum socias conjungere vires</p>
<p><a name = "line15_609" id = "line15_609"> </a>
Consulibus? sed enim solum (dum vera <a href =
"#var15_609">patescant</a>)</p>
<span class = "linenum">610</span>
<p><a name = "line15_610" id = "line15_610"> </a>
Cunctandi restare dolum, Martemque trahendi.</p>
<p><a name = "line15_611" id = "line15_611"> </a>
Nec consulta fugæ segni formidine differt.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_601" id = "not15_601" href = "#line15_601">601...
625.</a>
Hasdrubal, multitudinem hostium crevisse sentiens, ad Metaurum fl.
castra noctu movet, transiturus, luce exorta; conf. omnino Liv. XXVII,
47, cujus narrationem Silius vestitu poetici sermonis ornavit.
&mdash;<i>recentum Armorum</i> conf. Var. Lect.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_603" id = "not15_603" href = "#line15_603">603.</a>
<i>Pulvis in clipeis</i>, ex motu agminis vehementiori, et <i>equi
virique substricti corpus</i>, ut <i>strigosiores equi</i> apud Liv.
h.e. ex continuis itineris laboribus graciles, languidi; Ern.
&mdash;<a name = "not15_605" id = "not15_605" href =
"#line15_605">605.</a>&nbsp;<i>Substricta</i> et <i>strigosa</i> proprie
dicuntur quæ contracta sunt et constricta, hinc tenuia et macie
confecta, ἄτροφα; <i>bis clarum buccina signum</i>, etc. ut apud Liv.
l.c. «adtendant, semel bisne signum canat in castris, el illud veterem
ducem adsuetumque Rom. hosti movit, quod semel in prætoriis
<span class = "pagenum notes">267</span>
castris signum, bis in consularibus referebant cecinisse, duos profecto
consules esse, etc.» Cf. Lips. de Mil. Rom. V,&nbsp;9, p.&nbsp;308,
T.&nbsp;III, Opp. et sup. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_154">ad VII, 154</a>.
&mdash;<a name = "not15_607" id = "not15_607" href =
"#line15_607">607&nbsp;sqq.</a> Verba Hasdrubalis, de quo Liv. l.l.
«quonam modo alter <i>consul</i> ab Hannibale abscessisset, cura
angebat. Minime id, quod erat, suspicari poterat, etc.»</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_612" id = "line15_612"> </a>
Nox, somni genetrix, mortalia pectora curis</p>
<p><a name = "line15_613" id = "line15_613"> </a>
Purgarat, tenebræque horrenda silentia alebant:</p>
<p><a name = "line15_614" id = "line15_614"> </a>
<a href = "#var15_614">Erepit</a>, suspensa ferens vestigia,
castris,</p>
<span class = "linenum">615</span>
<p><a name = "line15_615" id = "line15_615"> </a>
Et muta elabi tacito jubet agmina passu.</p>
<p><a name = "line15_616" id = "line15_616"> </a>
<a href = "#var15_616">Inlunem</a> nacti per rura tacentia noctem</p>
<p><a name = "line15_617" id = "line15_617"> </a>
Adcelerant, <a href = "#var15_617">vitantque</a> sonos; sed percita
falli</p>
<p><a name = "line15_618" id = "line15_618"> </a>
Sub tanto motu tellus nequit: inplicat actas</p>
<p><a name = "line15_619" id = "line15_619"> </a>
Cæco errore vias, umbrisque ferentibus arto</p>
<span class = "linenum">620</span>
<p><a name = "line15_620" id = "line15_620"> </a>
Circumagit spatio sua per vestigia ductos.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_612" id = "not15_612" href = "#line15_612">612...
625.</a>
Conf. Liv. l.l. Poeta hunc locum eleganti oratione extulit, quamvis non
sine luxurie colorum, quibus clandestinam Hasdrubalis fugam, eamque
noctu factam describeret; Ern.
&mdash;<i>Nox, somni genitrix</i>, ut μελαίνης νυκτὸς ἐκπαίδευμα, Ὕπνος,
apud Euryp. Cyclop. v.&nbsp;597, ubi vid. Cl. Hœpfner.
&mdash;<a name = "not15_614" id = "not15_614" href =
"#line15_614">614.</a>&nbsp;Eleganter tacita occultaque Hasdrubalis fuga
exprimitur.
&mdash;<i>suspensa vestigia</i>, ut mox <i>tacito passu</i>; conf. Ovid.
Fast. I,&nbsp;425 sq. VI, 338; Drak. ad h.l. et Schwarz. ad Plin. Paneg.
c. 22, p.&nbsp;55.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_616" id = "not15_616" href = "#line15_616">616.</a>
<i>Inlunem noctem</i>, ut apud Anacr. III, 12; ἀσέληνον νύκτα, Drak.
&mdash;<a name = "not15_618" id = "not15_618" href =
"#line15_618">618...&nbsp;625.</a> Cf. Liv. XXVII, 47, extr.
&mdash;<a name = "not15_619" id = "not15_619" href =
"#line15_619">619.</a>&nbsp;«Per tortuosi amnis (Metauri) sinus
flexusque errorem volvens haud multum processit;» Liv. l.c. Vias, quas
jam perfecerant cursu, repetebant <i>errore cæco</i> h.e. nocturno;
Cellar.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_621" id = "line15_621"> </a>
Nam, qua curvatas <a href = "#var15_621">sinuosis</a> flexibus amnis</p>
<span class = "pagenum">268</span>
<p><a name = "line15_622" id = "line15_622"> </a>
Obliquat ripas, refluoque per aspera lapsu</p>
<p><a name = "line15_623" id = "line15_623"> </a>
In sese redit, hac, casso ducente labore,</p>
<p><a name = "line15_624" id = "line15_624"> </a>
<a href = "#var15_624">Exiguum involvunt frustratis gressibus
orbem</a>,</p>
<span class = "linenum">625</span>
<p><a name = "line15_625" id = "line15_625"> </a>
Inque errore viæ tenebrarum munus ademtum.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_621" id = "not15_621" href = "#line15_621">621 seq.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_139">V,&nbsp;139
seq.</a> et <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_227">IX, 227
seq.</a> Cogitabis Hasdrubalem nocturni
<span class = "pagenum notes">268</span>
itineris errore, et fluminis, quod sequebatur, curvo flexu ita delusum,
ut veluti in orbem illuc rediret, unde venerat; et <i>munus
tenebrarum</i>, quibus ad fugam uti volebat, <i>ademtum</i>, quia hæ
ipsæ tenebræ illum errorem viæ et orbem itineris fecerant; Ern.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_626" id = "line15_626"> </a>
Lux urguet, panditque fugam: ruit acer apertis</p>
<p><a name = "line15_627" id = "line15_627"> </a>
Turbo equitum portis, atque <a href = "#var15_627">omnis</a> ferrea
late</p>
<p><a name = "line15_628" id = "line15_628"> </a>
Tempestas operit campos: nondum arma manusque</p>
<p><a name = "line15_629" id = "line15_629"> </a>
Permixtæ, jam tela bibunt <a href = "#var15_629">præmissa</a>
cruorem</p>
<span class = "linenum">630</span>
<p><a name = "line15_630" id = "line15_630"> </a>
Hinc, jussæ Pœnum fugientem sistere, pennæ</p>
<p><a name = "line15_631" id = "line15_631"> </a>
Dictææ volitant; hinc lancea turbine nigro</p>
<p><a name = "line15_632" id = "line15_632"> </a>
Fert letum cuicumque viro, quem <a href = "#var15_632">prenderit</a>
ictus.</p>
<p><a name = "line15_633" id = "line15_633"> </a>
Deponunt abitus curam, trepidique coactas</p>
<p><a name = "line15_634" id = "line15_634"> </a>
<a href = "#var15_634">Constituunt</a> acies, et spes ad prælia
vertunt.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_626" id = "not15_626" href = "#line15_626">626 sqq.</a>
Conf. Liv. XXVII, 48.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_627" id = "not15_627" href =
"#line15_627" title = "numerus deest">627.</a>&nbsp;<i>Turbo equitum</i>
et <i>ferrea tempestas</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_311">ad I,&nbsp;311</a>.
&mdash;<a name = "not15_629" id = "not15_629" href =
"#line15_629">629.</a>&nbsp;<i>tela bibunt cruorem</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#not5_274">ad V,&nbsp;274</a>.
&mdash;<a name = "not15_630" id = "not15_630" href =
"#line15_630">630.</a>&nbsp;<i>pennæ</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookVIII.html#not8_373">ad VIII, 373</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookX.html#not10_11">X,&nbsp;11</a>.
&mdash;<a name = "not15_631" id = "not15_631" href =
"#line15_631">631.</a>&nbsp;<i>Dictææ</i>, conf. <a class = "crossref"
href = "bookII.html#not2_90">ad II, 90</a>.
&mdash;<i>turbine nigro</i>, conf. inf. <a class = "crossref" href =
"#line15_765">v.&nbsp;765</a>, et sup. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_37">II, 37</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_551">IV, 551</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_634" id = "not15_634" href = "#line15_634">634.</a>
<i>Constituant acies</i>, vid. Gronov. ad Liv. XXVII, 16.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">635</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_635" id = "line15_635"> </a>
Ipse inter medios (nam rerum <a href = "#var15_635">dura
videbat</a>)</p>
<p><a name = "line15_636" id = "line15_636"> </a>
Sidonius ductor, tergo sublimis ab alto</p>
<p><a name = "line15_637" id = "line15_637"> </a>
Quadrupedantis equi, tendens <a href = "#var15_637">vocemque</a>
manusque,</p>
<p><a name = "line15_638" id = "line15_638"> </a>
«Per decora, extremo vobis quæsita sub axe,</p>
<span class = "pagenum">269</span>
<p><a name = "line15_639" id = "line15_639"> </a>
Per fratris laudes oro, venisse probemus</p>
<span class = "linenum">640</span>
<p><a name = "line15_640" id = "line15_640"> </a>
Germanum Hannibalis: Latio fortuna laborat</p>
<p><a name = "line15_641" id = "line15_641"> </a>
Adversis documenta dare, atque ostendere, quantus</p>
<p><a name = "line15_642" id = "line15_642"> </a>
Verterit in Rutulos domitor telluris Hiberæ,</p>
<p><a name = "line15_643" id = "line15_643"> </a>
Suetus ad Herculeas miles bellare columnas.</p>
<p><a name = "line15_644" id = "line15_644"> </a>
<a href = "#var15_644">Forsitan</a> et pugnas <a href =
"#var15_644">veniet</a> germanus in ipsas.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_635" id = "not15_635" href = "#line15_635">635...
651.</a>
Confer Liv. XXVII, 49, quem locum etiam Silius inf. <a class =
"crossref" href = "#line15_742">v.&nbsp;742 seqq.</a> expressit.
&mdash;<a name = "not15_636" id = "not15_636" href =
"#line15_636">636.</a>&nbsp;<i>Sidonius ductor</i>, Hasdrubal.
&mdash;<a name = "not15_637" id = "not15_637" href =
"#line15_637">637.</a>&nbsp;Conf. Var. Lect.
&mdash;<a name = "not15_638" id = "not15_638" href =
"#line15_638">638.</a>&nbsp;<i>extremo sub axe</i>, vid. sup. <a class =
"crossref" href = "#not15_650">ad vers. 528</a>, et
<span class = "pagenum notes">269</span>
<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_650">VIII, 650</a>.
&mdash;<a name = "not15_640" id = "not15_640" href =
"#line15_640">640... 643.</a>&nbsp;Fortuna populo Rom. calamitatibus
studet probare, quales sint milites, qui devicta Hispania in Italiam
venerint; Cell. et Ern.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">645</span>
<p><a name = "line15_645" id = "line15_645"> </a>
<a href = "#var15_645">Digna viro</a>, digna, obtestor, spectacula
pleno</p>
<p><a name = "line15_646" id = "line15_646"> </a>
Corporibus properate solo: quicumque timeri</p>
<p><a name = "line15_647" id = "line15_647"> </a>
Dux bello poterat, fratri jacet: unica nunc spes,</p>
<p><a name = "line15_648" id = "line15_648"> </a>
<a href = "#var15_648">Et pœna et</a> latebris infracto Livius ævo</p>
<p><a name = "line15_649" id = "line15_649"> </a>
Damnatum obfertur vobis caput. Ite, agite, oro,</p>
<span class = "linenum">650</span>
<p><a name = "line15_650" id = "line15_650"> </a>
Sternite ductorem, cum quo concurrere fratri</p>
<p><a name = "line15_651" id = "line15_651"> </a>
Sit pudor, et <a href = "#var15_651">turpi</a> finem donate
senectæ.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_645" id = "not15_645" href = "#line15_645">645.</a>
<i>spectacula</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_554">VIII, 554</a>, vel θέαμα, rem spectandam,
adspectum.
&mdash;<i>pleno</i>, tecto, constrato.
&mdash;<a name = "not15_647" id = "not15_647" href =
"#line15_647">647.</a>&nbsp;<i>Dux</i>, Servilius, Æmilius Paulus,
Marcellus.
&mdash;<i>jacet fratri meo</i>, ab eo cæsus est.
&mdash;<a name = "not15_648" id = "not15_648" href =
"#line15_648">648&nbsp;sq.</a>
Contemtim de Livio, de quo cf. sup. <a class = "crossref" href =
"#line15_596">v.&nbsp;596&nbsp;sq.</a>
&mdash;<i>infracto ævo</i>, senex debilis; conf. <a class = "crossref"
href = "#line15_651">v.&nbsp;651</a>, <a class = "crossref" href =
"#line15_658">658</a> et <a class = "crossref" href =
"#line15_667">667</a>, qui nisi obstarent, non ad senectutem referrem
hæc verba, quum vix crediderim, Livium exactæ jam ætatis virum fuisse,
quippe qui, si Livio, XXVII, 34, fides habenda, octavo, vel, si aliis,
duodecimo post damnationem anno ad secundum consulatum pene invitus
protractus est. Ex fastis intelligitur, eum a. U.&nbsp;C. DXXXIV, DXLVI,
consulem fuisse. Quod si igitur nunc jam grandis natu fuit, priorem
consulatum sero obtinuerit necesse est.
&mdash;<a name = "not15_650" id = "not15_650" href =
"#line15_650">650.</a>&nbsp;<i>fratri</i>, Hannibali.
&mdash;<a name = "not15_651" id = "not15_651" href =
"#line15_651">651.</a>&nbsp;<i>turpi senectæ</i>, Livio, seni decrepito,
et qui populi judicio olim damnatus est. Sed præstat interpretari: cui
ad pugnandum satis nec animi nec virium est. Silio enim præivit Virg.
Ge. III, 96: «nec turpi ignosce senectæ», ubi vid. Cerda et Heyne.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_652" id = "line15_652"> </a>
At contra Nero: «Quid cessas <a href = "#var15_652">clusisse</a>
labores</p>
<p><a name = "line15_653" id = "line15_653"> </a>
Ingentis belli? pedibus tibi gloria, miles,</p>
<span class = "pagenum">270</span>
<p><a name = "line15_654" id = "line15_654"> </a>
Parta ingens: nunc adcumula cœpta ardua dextra.</p>
<span class = "linenum">655</span>
<p><a name = "line15_655" id = "line15_655"> </a>
Heu! temere <a href = "#var15_655">abducto liquisti</a> robore
castra,</p>
<p><a name = "line15_656" id = "line15_656"> </a>
Ni factum absolvit victoria; <a href = "#var15_656">præcipe</a>
laudem.</p>
<p><a name = "line15_657" id = "line15_657"> </a>
Adventu cecidisse tuo memorabitur hostis.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_652" id = "not15_652" href = "#line15_652">652.</a>
Cf. Liv. XXVII, 45, inpr. 46 et 48.
&mdash;<i>clusisse</i>, conf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#not13_686">ad XIII, 686</a>.
&mdash;<a name = "not15_653" id = "not15_653" href =
"#line15_653">653.</a>&nbsp;<i>pedibus</i>, veloci
<span class = "pagenum notes">270</span>
adventu ex Lucanis.
&mdash;<a name = "not15_654" id = "not15_654" href =
"#line15_654">654.</a>&nbsp;<i>adcumula ardua cæpta dextra</i>, virtute.
Conf. <a class = "crossref" href = "bookXI.html#not11_254">ad XI,
254</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_655" id = "not15_655" href = "#line15_655">655.</a>
<i>abducto robore</i>, ut ap. Liv. XXVII, 44, Pr. «Castra prope
Hannibalem hostem relicta sine duce cum exercitu, cui detractum foret
omne, quod roboris, quod floris fuerit.» Conf. <a class = "crossref"
href = "#not15_564">ad v.&nbsp;564</a>.
&mdash;<a name = "not15_656" id = "not15_656" href =
"#line15_656">656.</a>&nbsp;<i>Ni victoria factum</i> temerarium
<i>absolvit</i>, culpa liberat et eximit. «Adparebat, quo nihil iniquius
est, ex eventu famam habiturum,» Liv. XXVII, 44; cf. et cap. 46, extr.
&mdash;<i>præcipe laudem</i>, vid. Var. Lect.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_657" id = "not15_657" href = "#line15_657">657.</a>
<i>Adventu tuo</i>, quia vos advenistis. Ipse Nero ap. Liv. XXVII, 45:
«Gloriæ quidem, <i>inquit</i>, ex re bene gesta partæ fructum prope
omnem ipsos laturos. Semper, quod postremum adjectum sit, id rem totam
videri traxisse.» Ernesti ad Cæsaris expeditionem Ponticam respici
putat, et titulum trium verborum, <i>veni, vidi, vici</i>, in triumpho
prælatum.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_658" id = "line15_658"> </a>
Parte alia, insignis nudatis casside canis,</p>
<p><a name = "line15_659" id = "line15_659"> </a>
Livius: «Huc, juvenes, huc me spectate ruentem</p>
<span class = "linenum">660</span>
<p><a name = "line15_660" id = "line15_660"> </a>
In pugnas; quantumque meus patefecerit ensis,</p>
<p><a name = "line15_661" id = "line15_661"> </a>
Tantum intrate loci; et <a href = "#var15_661">tandem præcludite</a>
ferro</p>
<p><a name = "line15_662" id = "line15_662"> </a>
Jam nimium patulas Pœnis grassantibus Alpes.</p>
<p><a name = "line15_663" id = "line15_663"> </a>
Quod ni veloci prosternimus agmina Marte,</p>
<p><a name = "line15_664" id = "line15_664"> </a>
Et fulmem subitum Carthaginis Hannibal adsit,</p>
<span class = "linenum">665</span>
<p><a name = "line15_665" id = "line15_665"> </a>
<a href = "#var15_665">Qui</a> Deus infernis quemquam nostrum eximat
umbris?»</p>
<p><a name = "line15_666" id = "line15_666"> </a>
Hinc, galea capite adcepta, dicta horrida ferro</p>
<p><a name = "line15_667" id = "line15_667"> </a>
Sancit, et, obtectus senium, fera prælia miscet.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_658" id = "not15_658" href = "#line15_658">658...
665.</a>
Hanc orationem poeta commentus est.
&mdash;<i>insignis canis</i> capillis, <i>nudatis casside</i>, sine
galea; conf. <a class = "crossref" href =
"#line15_666">v.&nbsp;666&nbsp;sq.</a>
&mdash;<a name = "not15_661" id = "not15_661" href =
"#line15_661">661&nbsp;sq.</a>
<i>præcludite ferro Alpes</i>, h.e. insigni clade Pœnis inlata efficite
ne iterum Alpes transire conentur. Ernesti: Alpes veluti obstruite
cadaveribus.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_664" id = "not15_664" href = "#line15_664">664.</a>
<i>fulmen Carthaginis</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_106">ad lib. I, v.&nbsp;421</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_106">VII, 106</a>, et Virgil.
Æneid. VI, vs. 843.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_666" id = "not15_666" href = "#line15_666">666 sq.</a>
<i>Sancit dicta ferro</i>, conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_305">ad I,&nbsp;305</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_667" id = "not15_667" href =
"#line15_667" title = "numerus deest">667.</a>&nbsp;<i>obtectus
senium</i>, caput.
&mdash;<i>prælia miscet</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_69">ad I,&nbsp;69</a>. Sic nostras <i>Voltaire</i>,
<i>Henriade, chant. VIII</i>:</p>
<span class = "pagenum notes">271</span>

<div class = "verse ital">
<p>D’Ailly portait partout la crainte et le trépas;</p>
<p>D’Ailly, tout orgueilleux de trente ans de combats,</p>
<p>Et qui, dans les horreurs de la guerre cruelle,</p>
<p>Reprend, malgré son âge, une force nouvelle.</p>

<p class = "right">
<span class = "smallcaps">Ed.</span></p>
</div>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">271</span>
<p><a name = "line15_668" id = "line15_668"> </a>
Illum, per cuneos et per densissima campi</p>
<p><a name = "line15_669" id = "line15_669"> </a>
Corpora tot dantem leto, quot spicula torsit,</p>
<span class = "linenum">670</span>
<p><a name = "line15_670" id = "line15_670"> </a>
Turbati fugere Macæ, fugere feroces</p>
<p><a name = "line15_671" id = "line15_671"> </a>
Autololes, Rhodanique comas intonsa juventus.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_670" id = "not15_670" href = "#line15_670">670.</a>
<i>Macæ</i> et <i>Autololes</i> pro Pœnis; conf. <a class = "crossref"
href = "bookII.html#not2_60">ad II, 60</a> et <a class = "crossref" href
= "bookII.html#not2_63">63</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_671" id = "not15_671" href =
"#line15_671" title = "numerus deest">671.</a>&nbsp;<i>Rhodani juventus
intonsa comas</i>, Galli, qui comam pascere solebant; unde <i>Gallia
comata</i>. Ita Dausq. Cell. Drak. Ern. recte coll. Plin. IV, 17; XI,
37. D.&nbsp;Heinsius hæc adcipiebat de coma votiva, quam in bellum
profecturi, fluviis potissimum, vovere, et reduces tondere consueverint,
de quo vid. Hom. Iliad. ψ, 144 sq. Nonn. III, 343 sq. Stat. Silv. III,
<span class = "smallcaps">iv</span>, 84&nbsp;sq.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_672" id = "line15_672"> </a>
<a href = "#var15_672">Fatidicis Nabis</a> veniens Hammonis arenis</p>
<p><a name = "line15_673" id = "line15_673"> </a>
Inproba miscebat securus prælia fati,</p>
<p><a name = "line15_674" id = "line15_674"> </a>
Ceu tutante Deo; ac patriis spolia <a href = "#var15_674">Itala
templis</a></p>
<span class = "linenum">675</span>
<p><a name = "line15_675" id = "line15_675"> </a>
Fixurum vano tumidus promiserat ore.</p>
<p><a name = "line15_676" id = "line15_676"> </a>
Ardebat gemma Garamantide cærula vestis,</p>
<p><a name = "line15_677" id = "line15_677"> </a>
Ut quum sparsa micant stellarum lumina cælo,</p>
<p><a name = "line15_678" id = "line15_678"> </a>
Et gemmis galeam, clipeumque adcenderat auro.</p>
<p><a name = "line15_679" id = "line15_679"> </a>
Casside <a href = "#var15_679">cornigera</a> dependens infula sacros</p>
<span class = "pagenum">272</span>
<span class = "linenum">680</span>
<p><a name = "line15_680" id = "line15_680"> </a>
Præ se terrores <a href = "#var15_680">Divumque</a> ferebat honorem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_672" id = "not15_672" href = "#line15_672">672.</a>
Conf. simil. loc. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_414">I,&nbsp;414&nbsp;sq.</a>
&mdash;<i>Nabis</i>, sacerdos Jovis Hammonis; conf. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_150">ad II, 150</a>.
&mdash;<a name = "not15_673" id = "not15_673" href =
"#line15_673">673.</a>&nbsp;<i>miscebat prælia</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_69">ad lib. I, v.&nbsp;69</a>; et
Virg. Æneid. XII, 628; et X,&nbsp;23; et Georg. lib. II, v.&nbsp;282.
&mdash;<i>Inproba prælia</i>, sæva, cum inmani furore (cf. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_536">ad IV, 536</a>), quia
<i>securus fati</i> (conf. <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#not16_344">ad XVI, 344</a>) et fretus auxilio Dei sui
mortem et pericula negligebat; Ern.
&mdash;<a name = "not15_674" id = "not15_674" href =
"#line15_674">674.</a>&nbsp;<i>spolia templis fixurum</i>, conf.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_617">ad I,&nbsp;617 seq.</a>
et <a class = "crossref" href = "bookXIV.html#line14_650">XIV, 650</a>.
&mdash;<i>Itala</i>, erepta Romanis eorumque sociis.
&mdash;<a name = "not15_675" id = "not15_675" href =
"#line15_675">675.</a>&nbsp;<i>tumidus</i>, conf. <a class = "crossref"
href = "bookII.html#not2_288">ad II, 288</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_676" id = "not15_676" href = "#line15_676">676.</a>
<i>Ardebat gemma vestis</i>, ut mox <i>gemmis galeam clipeumque
adcenderat auro</i>, conf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_268">ad IV, 268</a>; Virgil. Æn. II, 734; V,&nbsp;88;
Claud. Cons. Hon. VI, 167; Burmann. ad Val. Fl. V,&nbsp;370.
&mdash;<a name = "not15_678" id = "not15_678" href =
"#line15_678">678.</a>&nbsp;<i>adcenderat</i> exquisite pro, clipeo
utebatur, qui adcensus erat, h.e. fulgebat auro.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_679" id = "not15_679" href = "#line15_679">679.</a>
<i>Casside cornigera</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_415">ad I,&nbsp;415</a>. Perperam D.&nbsp;Heins.
intelligebat galeam setis equinis ornatam, quod crines etiam
<i>cornua</i>, ut Virg. Æneid. XII, 89, et κέρατα dicantur.
&mdash;<i>infula</i> insigne sacerdotis.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_681" id = "line15_681"> </a>
Arcus <a href = "#var15_681">erat</a> pharetræque viro, atque incocta
cerastis</p>
<p><a name = "line15_682" id = "line15_682"> </a>
Spicula, et armatus peragebat bella veneno.</p>
<p><a name = "line15_683" id = "line15_683"> </a>
Necnon, cornipedis tergo de more repostus,</p>
<p><a name = "line15_684" id = "line15_684"> </a>
Sustentata genu per campum pondera conti</p>
<span class = "linenum">685</span>
<p><a name = "line15_685" id = "line15_685"> </a>
Sarmatici prona adversos urguebat in hostes.</p>
</div>

<span class = "pagenum notes">272</span>
<p class = "notes">
<a name = "not15_681" id = "not15_681" href = "#line15_681">681.</a>
<i>incocta cerastis</i>, infecta veneno, serpentis, cui nomen cerasta,
unde mox <i>armatus veneno</i> (<a class = "missing" name = "not15_682"
id = "not15_682" href = "#line15_682" title = "numerus deest">v.&nbsp;682</a>); conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_219">ad I,&nbsp;219</a> et <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_322">322&nbsp;sq.</a></p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_684" id = "not15_684" href = "#line15_684">684.</a>
<i>conti</i>, hastæ prælongæ ac ponderosæ (unde <i>pondera conti</i>, de
quo vid. <a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_246">ad II, 246,
in Var. Lect.</a>), amentatæ ut retrahi possent, prominentes per armos
ac capita equorum, et, ob longitudinem pondusque, equitum <i>genibus
sustentatæ</i> et innixæ, quibus <i>Sarmatæ</i> potissimum et Scythæ
utebantur, ut cominus ferirent hostem, vel equo dejicerent; cf. Grat.
Cyneg. 117 seq. Iscan. b. Troi. VI, 494; Tac. Hist. I,&nbsp;79, inpr.
Burm. ad Valer. Flac. VI, 162 et 234 sq. Gron. et Barth. ad Stat.
Achill. II, 418 sq. Lips. de Mil. Rom. III,&nbsp;7, extr.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_686" id = "line15_686"> </a>
<a href = "#var15_686">Tum quoque</a> transfixum telo per membra, per
arma,</p>
<p><a name = "line15_687" id = "line15_687"> </a>
Consulis ante oculos, magno clamore Sabellum</p>
<p><a name = "line15_688" id = "line15_688"> </a>
Absportabat ovans, et ovans Hammona canebat.</p>
<p><a name = "line15_689" id = "line15_689"> </a>
Non tulit hanc iram tantosque in corde tumores</p>
<span class = "linenum">690</span>
<p><a name = "line15_690" id = "line15_690"> </a>
Barbarico senior, telumque intorsit, et una</p>
<p><a name = "line15_691" id = "line15_691"> </a>
Prædam animamque simul victori victor ademit.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_688" id = "not15_688" href = "#line15_688">688.</a>
<i>Absportabat</i>, ut <i>summa in cuspide portat</i> ap. Stat. Theb.
VIII, 496, et <i>vehit</i> ap. Val. Fl. VI, 252.
&mdash;<i>magno clamore ovans, et ovans Hammona canebat</i> conf.
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_215">ad IV, 215</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_689" id = "not15_689" href = "#line15_689">689.</a>
<i>tumores</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_288">ad II, 288</a>.
&mdash;<a name = "not15_690" id = "not15_690" href =
"#line15_690">690.</a>&nbsp;<i>senior</i>, Livius consul.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_692" id = "line15_692"> </a>
<a href = "#var15_692">Adsilit</a>, audito tristis clamore ruinæ,</p>
<p><a name = "line15_693" id = "line15_693"> </a>
Hasdrubal, et cœptantem <a href = "#var15_693">Arabum</a> raptare
peremto</p>
<p><a name = "line15_694" id = "line15_694"> </a>
Gemmiferi spolium cultus, auroque rigentes</p>
<span class = "linenum">695</span>
<p><a name = "line15_695" id = "line15_695"> </a>
Exuvias, jaculum a tergo perlibrat ad ossa.</p>
<span class = "pagenum">273</span>
<p><a name = "line15_696" id = "line15_696"> </a>
Jam conrepta miser geminis velamina palmis</p>
<p><a name = "line15_697" id = "line15_697"> </a>
Carpebat propere, et <a href = "#var15_697">tepidos</a> nudaverat
artus.</p>
<p><a name = "line15_698" id = "line15_698"> </a>
Concidit, et sacras vestes atque aurea fila</p>
<p><a name = "line15_699" id = "line15_699"> </a>
Reddidit exanimo, spoliatum lapsus in hostem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_693" id = "not15_693" href = "#line15_693">693.</a>
<i>Hasdrubal</i> Arabum, qui peremto Nabi <i>spolia</i> detracturus
erat, occidit.
&mdash;<a name = "not15_694" id = "not15_694" href =
"#line15_694">694.</a>&nbsp;<i>auro rigentes</i>, ut apud Virg. Æn.
I,&nbsp;648, ubi vid. Heyne.
&mdash;<a name = "not15_695" id = "not15_695" href =
"#line15_695">695.</a>&nbsp;<i>jaculum perlibrat</i> in <i>Arabum
cœptantem</i>, etc. nisi potius <i>cœptanti Arabo... jaculum
perlibrat</i> legendum est. Durior est interpretatio Ernesti, qui
<i>cœptantem Arabum</i>, accusat. absol.
<span class = "pagenum notes">273</span>
Græcorum more pro cœptante Arabo dictum existimat.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_696" id = "not15_696" href = "#line15_696">696.</a>
<i>miser</i> Arabus. Hinc <a name = "not15_698" id = "not15_698" href =
"#line15_698">v.&nbsp;698</a>, <i>aurea fila</i>; conf. Virg. Æn. XI,
75.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">700</span>
<p><a name = "line15_700" id = "line15_700"> </a>
<a href = "#var15_700">At Canthus Rutulum, Canthus possessor
arenæ</a>,</p>
<p><a name = "line15_701" id = "line15_701"> </a>
Qua celebre invicti nomen posuere Philæni,</p>
<p><a name = "line15_702" id = "line15_702"> </a>
Ditem <a href = "#var15_702">ovium Rutulum obtruncat</a>, cui mille sub
altis</p>
<p><a name = "line15_703" id = "line15_703"> </a>
Lanigeræ balant stabulis: ipse, otia molli</p>
<p><a name = "line15_704" id = "line15_704"> </a>
Exercens cura, gelido nunc flumine soles</p>
<span class = "linenum">705</span>
<p><a name = "line15_705" id = "line15_705"> </a>
Frangebat nimios pecori, nunc lætus in <a href =
"#var15_705">herba</a></p>
<p><a name = "line15_706" id = "line15_706"> </a>
Tondebat niveæ splendentia vellera lanæ,</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_700" id = "not15_700" href = "#line15_700">700</a>
<a name = "not15_701" id = "not15_701" href = "#line15_700">seq.</a>
<i>Canthus</i> erat <i>possessor arenæ</i>, loci vel tractus arenosi ad
Syrtes, <i>qua</i> parte, ubi, huic tractui <i>celebre nomen
posuere</i>, h.e. dedere (vid. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_593">ad VI, 593</a>).
&mdash;<i>Philæni</i> fratres Carthaginienses, qui vitam suam devoverunt
patriæ, vivi obruti, ut reipubl. terminos proferrent. Locus ille ab
aris, quæ iis ibi consecrabantur, dictus οἱ Φιλαίνου, vel Φιλαίνων
βωμοὶ, et situs prope majorem Syrtin, terminus ditionis Pœnorum in
Africa; conf. Sallust. B. I,&nbsp;79; Plin. V,&nbsp;4; Strab. III, et
XVII, p.&nbsp;836; Valer. Max. V,&nbsp;6, ext. 4, Mela I,&nbsp;7; Polyb.
III, 39; X,&nbsp;40; Ptolem. IV,&nbsp;3; Scylax in Periplo p.&nbsp;45,
ed. Voss. (p.&nbsp;113, ed. Gron.); Solin. c. 40.
&mdash;<a name = "not15_702" id = "not15_702" href =
"#line15_702">702.</a>&nbsp;Suavissimus locus, et tam sententiarum quam
verborum luminibus distinctus. Poeta forte exornavit Virgiliana Æn. VII,
538&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not15_703" id = "not15_703" href =
"#line15_703">703&nbsp;sqq.</a>
<i>cura molli</i>, jucunda, ut apud Ovid. Fast. VI, 416; Trist.
V,&nbsp;<span class = "smallcaps">iii</span>,&nbsp;9, et al.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_704" id = "not15_704" href =
"#line15_704" title = "numerus deest">704.</a>&nbsp;<i>Frangebat
soles</i>, vim æstus minuebat, ut <i>æstus frangere Tago</i> apud
Martial. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">l</span>, 15, et <i>calor se
frangit</i> apud Cic. Or. I,&nbsp;62.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_707" id = "line15_707"> </a>
Aut, pecus e pastu quum sese <a href = "#var15_707">ad tecta</a>
referret,</p>
<span class = "pagenum">274</span>
<p><a name = "line15_708" id = "line15_708"> </a>
Noscentes <a href = "#var15_708">matrem</a> spectabat ovilibus
agnos.</p>
<p><a name = "line15_709" id = "line15_709"> </a>
Obcubuit clipei transfixo proditus ære,</p>
<span class = "linenum">710</span>
<p><a name = "line15_710" id = "line15_710"> </a>
Et sero ingemuit stabulis <a href = "#var15_710">exire</a> paternis.</p>
</div>

<span class = "pagenum notes">274</span>
<p class = "notes">
<a name = "not15_708" id = "not15_708" href = "#line15_708">708.</a>
Ovibus ad pastum abeuntibus, agni in ovilibus concludebantur, quorum
quisque matrem domum redeuntem noscebat; Drakenb. coll. Martial. III,
58, ibique Gruter. in App.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_709" id = "not15_709" href = "#line15_709">709.</a>
<i>clipei transfixo proditus ære</i>, destitutus munimine justo, quia
clipeus perforatus erat; Cell. Nempe æs molle fiduciam domini decepit,
tramittendo ictum, cui resistere, quemque retro agere debuerat; Gron.
Obss. III, 20; conf. sup. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_247">ad II, 247</a>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_711" id = "line15_711"> </a>
Acrius hoc Italum pubes incurrit, et urguet:</p>
<p><a name = "line15_712" id = "line15_712"> </a>
Ut torrens, ut tempestas, ut flamma corusci</p>
<p><a name = "line15_713" id = "line15_713"> </a>
Fulminis, ut <a href = "#var15_713">Boream pontus fugit</a>, ut cava
currunt</p>
<p><a name = "line15_714" id = "line15_714"> </a>
Nubila, quum pelago cælum permiscuit Eurus.</p>
<span class = "linenum">715</span>
<p><a name = "line15_715" id = "line15_715"> </a>
Proceræ stabant, Celtarum signa, cohortes,</p>
<p><a name = "line15_716" id = "line15_716"> </a>
Prima acies; hos inpulsu cuneoque feroci</p>
<p><a name = "line15_717" id = "line15_717"> </a>
Laxat <a href = "#var15_717">vis subita</a>, et fessos errore
viarum,</p>
<p><a name = "line15_718" id = "line15_718"> </a>
Nec <a href = "#var15_718">soli faciles</a>; longique laboris
anhelos</p>
<p><a name = "line15_719" id = "line15_719"> </a>
Avertit patrius <a href = "#var15_719">genti</a> pavor: addere tergo</p>
<span class = "linenum">720</span>
<p><a name = "line15_720" id = "line15_720"> </a>
Hastas Ausonius, teloque instare sequaci,</p>
<p><a name = "line15_721" id = "line15_721"> </a>
Nec donare fugam: cadit uno vulnere <a href =
"#var15_721">Thyrmis</a>,</p>
<span class = "pagenum">275</span>
<p><a name = "line15_722" id = "line15_722"> </a>
Non uno Rhodanus; profligatumque <a href = "#var15_722">sagitta</a></p>
<p><a name = "line15_723" id = "line15_723"> </a>
Lancea deturbat Morinum, et jam jamque cadentem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_711" id = "not15_711" href = "#line15_711">711 sq.</a>
Luxuriantis ingenii verba, quibus Romanorum impetus adumbratur; conf.
sup. <a class = "crossref" href = "#line15_569">569&nbsp;seq.</a>
&mdash;<a name = "not15_714" id = "not15_714" href =
"#line15_714">714.</a>&nbsp;Conf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#not13_587">ad XIII, 587</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_715" id = "not15_715" href = "#line15_715">715 seq.</a>
Quo modo acies steterit, docet Liv. XXVII, 48.
&mdash;<a name = "not15_717" id = "not15_717" href =
"#line15_717">717.</a>&nbsp;Gallorum «pars magna ab signis aberant,
nocte dilapsi stratique somno passim per agros; et qui aderant, itinere
ac vigiliis fessi, intolerantissima laboris corpora, vix arma humeris
gestabant;» Liv. l.c. conf. sup. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_311">ad IV, 311</a>.
&mdash;<a name = "not15_718" id = "not15_718" href =
"#line15_718">718.</a>&nbsp;<i>Nec soli faciles</i>, non idonei ad
tolerandos solis calores; Mars. conf. ad I,&nbsp;615.
&mdash;<i>laboris</i>, ob laborem, <i>anhelos</i>, ejus inpatientes.
&mdash;<a name = "not15_719" id = "not15_719" href =
"#line15_719">719.</a>&nbsp;<i>pavor genti patrius</i>, a parentibus
traditus, h.e. naturalis, ut ἐμοὶ πατρώϊον οὕτω apud Callim. H.&nbsp;in
Apoll. conf. <a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_236">XVI,
236</a>, sup. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_82">ad
I,&nbsp;82</a>, et Ernesti clav. Cic.
<span class = "pagenum notes">275</span>
&mdash;<i>Addere</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookX.html#not10_105">ad X,&nbsp;105</a>.
&mdash;<a name = "not15_722" id = "not15_722" href =
"#line15_722">722... 727.</a>&nbsp;Cf. Var. Lect.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_724" id = "line15_724"> </a>
<a href = "#var15_724">Cedentes</a> urguet, totas largitus habenas,</p>
<span class = "linenum">725</span>
<p><a name = "line15_725" id = "line15_725"> </a>
Livius acer equo, et turmis abeuntibus infert</p>
<p><a name = "line15_726" id = "line15_726"> </a>
Cornipedem: tunc aversi <a href = "#var15_726">turgentia colla</a></p>
<p><a name = "line15_727" id = "line15_727"> </a>
<a href = "#var15_727">Diripit</a> ense Mosæ: percussit pondere
terram</p>
<p><a name = "line15_728" id = "line15_728"> </a>
Cum galea ex alto lapsum caput, ac residentem</p>
<p><a name = "line15_729" id = "line15_729"> </a>
Turbatus rapuit sonipes in prælia truncum.</p>
</div>

<div class = "text">
<span class = "linenum">730</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_730" id = "line15_730"> </a>
Hic Cato (nam medio <a href = "#var15_730">vibrabat</a> et ipse
tumultu)</p>
<p><a name = "line15_731" id = "line15_731"> </a>
«Si, primas, inquit, bello quum amisimus Alpes,</p>
<p><a name = "line15_732" id = "line15_732"> </a>
Hic juveni obpositus Tyrio foret! <a href = "#var15_732">hei mihi!
quanta</a></p>
<p><a name = "line15_733" id = "line15_733"> </a>
<a href = "#var15_732">Cessavit Latio dextra</a>, et quot funera
Pœnis</p>
<span class = "pagenum">276</span>
<p><a name = "line15_734" id = "line15_734"> </a>
Donarunt pravi suffragia tristia campi!»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_730" id = "not15_730" href = "#line15_730">730.</a>
Cellar. «Porcius <i>Cato</i>, levi armaturæ præfectus, Liv. XXVII, 48.»
Sed ibi L. Porcium Licinum memorari jam monuit Ern.
&mdash;<i>vibrabat</i>, scilicet se, ultro citroque se movebat,
ferebatur, ardore pugnandi huc illuc raptus; conf. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_539">ad I,&nbsp;539</a>.
&mdash;<i>medio tumultu</i> pugnæ, ut φλοῖσβος et al. ap. Hom.
&mdash;<a name = "not15_731" id = "not15_731" href =
"#line15_731">731.</a>&nbsp;Utinam Livius consul primus <i>Tyrio
juveni</i>, Hannibali, Alpes transituro, <i>obpositus</i> fuisset!
&mdash;<i>Si</i> vox optantis, ut εἰ, εἰ γὰρ; conf. Virg. Æneid. VI, 187
(ubi vid. Heyne); VIII, 560 al.
&mdash;<i>primas</i>, primum, id est, in principio belli, <i>amisimus
Alpes</i>, quoniam hic mons propugnaculum quasi Italiæ est; quo superato
jam victi Romani videbantur. <span class = "smallcaps">Ed.</span>
&mdash;<a name = "not15_732" id = "not15_732" href =
"#line15_732">732&nbsp;seq.</a>
<i>quanta dextra</i>, quam fortis vir, <i>cessavit Latio</i> succurrere,
vel otiosum se spectatorem præbuit calamitatis Romanorum! Apud Liv.
XXVII, 34: «indigno injuriam a populo factam, magnoque id damno fuisse,
quod tam gravi bello nec opera nec consilio talis viri usa respubl.
esset.»
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_733" id = "not15_733" href =
"#line15_733" title = "numerus deest">733.</a>&nbsp;<i>quot funera Pœnis
donarunt</i>, etc. Conf.
<span class = "pagenum notes">276</span>
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_487">ad I,&nbsp;487</a>,
et simil. loc. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_326">II,
326</a>.
&mdash;<a name = "not15_734" id = "not15_734" href =
"#line15_734">734.</a>&nbsp;<i>suffragia tristia pravi campi</i> Martii,
ubi populi judicio damnatus est, et a publicis negotiis remotus; conf.
<a class = "crossref" href = "#line15_596">v.&nbsp;596 seq.</a> Ernesti
hæc dicta putat obscura adlusione ad Varronem consulem, temerariis
populi suffragiis creatum, cladisque Cannensis auctorem. Conf. <a class
= "crossref" href = "bookVIII.html#line8_255">VIII, 255 sq.</a> et
<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_636">IX, 636</a>.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">735</span>
<p class = "indent">
<a name = "line15_735" id = "line15_735"> </a>
Jamque inclinabant acies, <a href = "#var15_735">cunctisque</a>
pavorem</p>
<p><a name = "line15_736" id = "line15_736"> </a>
Gallorum induerat pavor, et Fortuna ruebat</p>
<p><a name = "line15_737" id = "line15_737"> </a>
Sidonia: ad <a href = "#var15_737">Rutulos</a> Victoria verterat
alas.</p>
<p><a name = "line15_738" id = "line15_738"> </a>
Celsus, ceu prima reflorescente juventa,</p>
<p><a name = "line15_739" id = "line15_739"> </a>
Ibat consul, ovans major majorque videri.</p>
<span class = "linenum">740</span>
<p><a name = "line15_740" id = "line15_740"> </a>
Ecce, trahens secum canentem pulvere turmam,</p>
<p><a name = "line15_741" id = "line15_741"> </a>
Ductor Agenoreus subit, intorquensque lacertis</p>
<p><a name = "line15_742" id = "line15_742"> </a>
Tela, sonat: «Cohibete fugam: cui cedimus hosti?</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_735" id = "not15_735" href = "#line15_735">735 sqq.</a>
<i>cunctis</i>, ceteris omnibus populis, unde præter Gallos Hasdrubalis
exercitus conlectus erat; Drak.
&mdash;<i>pavorem induerat</i>, incusserat; conf. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_38">ad I,&nbsp;38</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_736" id = "not15_736" href =
"#line15_736" title = "numerus deest">736.</a>&nbsp;<i>fortuna
Sidonia</i>, Pœnorum, <i>ruebat</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXVII.html#line17_172">XVII, 172</a>, et al. vid. Ind.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_737" id = "not15_737" href =
"#line15_737" title = "numerus deest">737.</a>&nbsp;<i>Rutulos</i>,
Romanos.
&mdash;<i>Victoria verterat alas</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#not14_675">ad lib. XIV, v.&nbsp;675</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_739" id = "not15_739" href = "#line15_739">739.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_496">I,&nbsp;496
seq.</a> ibique not. et Ovid. Met. VII, 639.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_741" id = "not15_741" href = "#line15_741">741.</a>
<i>Ductor Agenoreus</i>, Hasdrubal, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_15">ad I,&nbsp;15</a>.
&mdash;<a name = "not15_742" id = "not15_742" href =
"#line15_742">742.</a>&nbsp;Cf. sup. <a class = "crossref" href =
"#not15_635">ad v.&nbsp;635</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_743" id = "line15_743"> </a>
Nonne pudet? conversa senex marcentibus <a href =
"#var15_743">annis</a></p>
<p><a name = "line15_744" id = "line15_744"> </a>
Agmina agit: nunc, quæso, mihi nunc dextera <a href = "#var15_744">in
armis</a></p>
<span class = "linenum">745</span>
<p><a name = "line15_745" id = "line15_745"> </a>
Degenerat, nostrique piget? mihi Belus avorum</p>
<p><a name = "line15_746" id = "line15_746"> </a>
Principium, mihi cognatum Sidonia Dido</p>
<p><a name = "line15_747" id = "line15_747"> </a>
Nomen, et ante omnes bello <a href = "#var15_747">numerandus</a>
Hamilcar</p>
<span class = "pagenum">277</span>
<p><a name = "line15_748" id = "line15_748"> </a>
Est genitor: mihi, cui cedunt montesque, lacusque,</p>
<p><a name = "line15_749" id = "line15_749"> </a>
Et campi, atque amnes, frater: me magna secundum</p>
<span class = "linenum">750</span>
<p><a name = "line15_750" id = "line15_750"> </a>
Carthago putat Hannibali: me Bætis in oris</p>
<p><a name = "line15_751" id = "line15_751"> </a>
Æquant germano passæ mea prælia gentes.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_743" id = "not15_743" href = "#line15_743">743.</a>
<i>senex</i> Livius consul.
&mdash;<a name = "not15_745" id = "not15_745" href =
"#line15_745">745</a>&nbsp;<a name = "not15_746" id = "not15_746" href =
"#line15_745">sq.</a>
Bene Ernesti: «Heroes ut sibi auctoritatem concilient, originem et
natales jactant, ut v.c. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_150">IV, 150</a>. Sed quis adrogantiam jactantis
Hasdrubalis ferat? Quamvis hæc potius poetæ culpa est, qui, dum singula
auget dicendo, in vitium incurrit, et a tramite naturæ aberrat.» De
<i>Belo</i> confer <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_71">I,&nbsp;71 seq.</a> et 87.
&mdash;<i>avorum Principium</i>, generis nostri princeps et auctor;
Drak. v. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_479">ad
I,&nbsp;479</a>.
<span class = "pagenum notes">277</span>
&mdash;<a name = "not15_750" id = "not15_750" href =
"#line15_750">750.</a>&nbsp;<i>Bætis in oris</i>, in Hispania; conf.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_146">ad I,&nbsp;146</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_752" id = "line15_752"> </a>
<a href = "#var15_752">Talia dum memorat</a>, medios <a href =
"#var15_752">ablatus in hostes</a>,</p>
<p><a name = "line15_753" id = "line15_753"> </a>
Ut nova conspecti fulserunt consulis arma,</p>
<p><a name = "line15_754" id = "line15_754"> </a>
Hastam præpropero nisu jacit: illa per oras</p>
<span class = "linenum">755</span>
<p><a name = "line15_755" id = "line15_755"> </a>
Ærati clipei et loricæ <a href = "#var15_755">tegmina summo</a></p>
<p><a name = "line15_756" id = "line15_756"> </a>
Incidit haud felix <a href = "#var15_755">humero</a>, parceque
petitum</p>
<p><a name = "line15_757" id = "line15_757"> </a>
<a href = "#var15_757">Perstrinxit</a> corpus, nec multo tincta
cruore:</p>
<p><a name = "line15_758" id = "line15_758"> </a>
Vana sed optanti promisit gaudia Pœno.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_752" id = "not15_752" href = "#line15_752">752.</a>
Conf. Liv. XXVII, 49.
&mdash;<i>ablatus</i> cursu et impetu; cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_633">ad V,&nbsp;633</a>.
&mdash;<a name = "not15_753" id = "not15_753" href =
"#line15_753">753.</a>&nbsp;«Inter Livium Hasdrubalemque ingens
contractum certamen erat, atroxque cædes utrimque edebatur, etc.» Liv.
c. 48. Hinc poeta fingit, Livium ab Hasdrubale vulneratum esse.
&mdash;<a name = "not15_754" id = "not15_754" href =
"#line15_754">754&nbsp;seq.</a>
Imitat. Virgil. Æn. X,&nbsp;476 sq. ubi <i>tegmina summa</i> ad loricam,
non omnia ad clipeum referenda esse, ex voc. <i>tandem</i>, et ex nostro
loco probabile sit. Hasta primum per clipei oram, ἄντυγα, deinde per
loricam adacta in humerum: id quod verbis perspicuis Silius, et Maro
paulo obscurioribus enuntiat.
&mdash;<a name = "not15_756" id = "not15_756" href =
"#line15_756">756.</a>&nbsp;<i>parce</i>, leviter, <i>perstrinxit</i>,
ut <i>strinxit</i> apud Virg. l.c. conf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_273">ad V,&nbsp;273&nbsp;sq.</a></p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_759" id = "line15_759"> </a>
Turbati Rutuli, confusaque pectora visu</p>
<span class = "linenum">760</span>
<p><a name = "line15_760" id = "line15_760"> </a>
Terrifico: <a href = "#var15_760">tunc</a> increpitans conamina
consul:</p>
<p><a name = "line15_761" id = "line15_761"> </a>
«Femineis <a href = "#var15_761">læsum vana inter cornua</a> corpus</p>
<p><a name = "line15_762" id = "line15_762"> </a>
Unguibus, aut palmis credas puerilibus ictum.</p>
<span class = "pagenum">278</span>
<p><a name = "line15_763" id = "line15_763"> </a>
Ite, docete, viri, Romanæ vulnera suerint</p>
<p><a name = "line15_764" id = "line15_764"> </a>
Quanta adferre manus.» Tum vero effunditur ingens</p>
<span class = "linenum">765</span>
<p><a name = "line15_765" id = "line15_765"> </a>
Telorum vis, et densa sol vincitur umbra.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_759" id = "not15_759" href = "#line15_759">759.</a>
<i>Rutuli</i>, Romani.
&mdash;<a name = "not15_762" id = "not15_762" href =
"#line15_762">762&nbsp;sq.</a>
Imitat. Homer. Iliad. λ, 389: Οὐκ ἀλέγω, ὡσεὶ με γυνὴ βάλοι, ἢ πάϊς
ἄφρων e quo uno duos versus efficit Silius; D.&nbsp;Heins.
&mdash;<i>cornua</i> Barthius (Adv. IX, 17) refert, ad insultus,
<span class = "pagenum notes">278</span>
vel ad sacrorum muliebrium carmina buccinarumque festarum concentum;
Gron. (Obss. I,&nbsp;17) ad furores orgiorum Bacchi feminarumque
bacchantium, quarum vulnera, <i>inter cornua</i> inflicta, h.e.
canentibus tibiis (quæ <i>cornua</i> dicuntur Ovid. A.&nbsp;A. II, 380;
Met. III, 533; XI, 16, et Fast. IV, 181; Val. Fl. I,&nbsp;726; III, 238;
Juvenal. II, 90) minime superstitiosus consul elevet; Lefeb. ad iram
muliebrem cassamque. Rectius forte adceperis de muliebri animo vel
audacia, quo sensu <i>cornua</i> dicuntur Horat. Od. III, <span class =
"smallcaps">xxi</span>, 18; Ovid. Am. III, 11, 6, et A.&nbsp;A.
I,&nbsp;239. Sed vid. Var. Lect.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_763" id = "not15_763" href = "#line15_763">763.</a>
<i>suerint</i>, consueverint.
&mdash;<i>Quanta vulnera</i>, quæ Florus, II,&nbsp;7, ultra mortem
patere dixit; Drak.
&mdash;<a name = "not15_765" id = "not15_765" href =
"#line15_765">765.</a>&nbsp;Conf. supra <a class = "crossref" href =
"#not15_631">ad v.&nbsp;631</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_766" id = "line15_766"> </a>
Jamque per extentos alterna strage virorum</p>
<p><a name = "line15_767" id = "line15_767"> </a>
Corpora fusa jacent campos, <a href = "#var15_767">demersaque</a> in
undam</p>
<p><a name = "line15_768" id = "line15_768"> </a>
Junxerunt cumulo crescente cadavera ripas.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_766" id = "not15_766" href = "#line15_766">766.</a>
<i>extentos</i>, late sparsos, stratos. Proprie <i>extenta</i>, late
fusa jacent corpora in campo.
&mdash;<a name = "not15_767" id = "not15_767" href =
"#line15_767">767.</a>&nbsp;<i>fusa</i>, recumbentia, ut <i>fusa
jacent</i> pro simpl. <i>jacent</i> dictum sit (vid. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#var3_57">ad III, 57, in Var. Lect.</a>),
vel potius prostrata, cæsa, vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_112">ad II, 112</a>.
&mdash;<a name = "not15_768" id = "not15_768" href =
"#line15_768">768.</a>&nbsp;<i>Junxerunt cadavera ripas</i> Metauri,
quoniam alveus iis replebatur totus, et fluvius strage eorum tamquam
ponte jungebatur; conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_52">I,&nbsp;52</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_668">VIII, 668 seq.</a> Eamdem rem, quamquam alia
imagine, depingit <i>Voltaire</i>, <i>Henriade, chant VIII</i>:</p>

<div class = "verse ital">
<p>Les flots couverts de morts interrompent leur course,</p>
<p>Et le fleuve sanglant remonte vers sa source.</p>

<p class = "right">
<span class = "smallcaps">Ed.</span></p>
</div>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_769" id = "line15_769"> </a>
Ut, quum venatu saltus exercet opacos</p>
<span class = "linenum">770</span>
<p><a name = "line15_770" id = "line15_770"> </a>
Dictynna, et lætæ præbet spectacula matri,</p>
<p><a name = "line15_771" id = "line15_771"> </a>
Aut Pindi nemora excutiens, aut Mænala lustrans,</p>
<span class = "pagenum">279</span>
<p><a name = "line15_772" id = "line15_772"> </a>
Omnis Naiadum plenis comitata pharetris</p>
<p><a name = "line15_773" id = "line15_773"> </a>
<a href = "#var15_773">Turba ruit, striduntque sagittiferi
coryti</a>.</p>
<p><a name = "line15_774" id = "line15_774"> </a>
Tum per saxa feræ, <a href = "#var15_774">perque ipsa</a> cubilia
fusæ,</p>
<span class = "linenum">775</span>
<p><a name = "line15_775" id = "line15_775"> </a>
Per valles, fluviosque, atque antra virentia musco,</p>
<p><a name = "line15_776" id = "line15_776"> </a>
Multa strage jacent: exsultat vertice montis</p>
<p><a name = "line15_777" id = "line15_777"> </a>
<a href = "#var15_777">Gratam</a> perlustrans oculis Latonia prædam.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_769" id = "not15_769" href = "#line15_769">769.</a>
Poeta non numerum cæsorum exsequitur, ut Livius, XXVII, 49, sed eorum
multitudinem epicis adumbrat coloribus, passim obviis; conf. inpr.
Homeri hymn. II, in Dian. et Ovid. Met. II, 441&nbsp;sqq.
&mdash;<i>saltus exercere</i>, ut al. <i>fatigare</i>; conf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_63">ad I,&nbsp;63... 363</a>, inpr.
<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_74">II, 74</a>.
&mdash;<a name = "not15_770" id = "not15_770" href =
"#line15_770">770.</a>&nbsp;<i>Dictynna</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookII.html#not2_71">ad II, 71</a>.
&mdash;<a name = "not15_771" id = "not15_771" href =
"#line15_771">771.</a>&nbsp;Pro <i>Pindi</i> Schrader in Observatt.
libro (Franequeræ, 1761;
<span class = "pagenum notes">279</span>
in-4<sup>o</sup>) ingeniose conj. <i>Cynthi</i>, quoniam gratissimus is
mons Dianæ (quæ inde dicta <i>Cynthia</i>, sicut frater
<i>Cynthius</i>), et Silius imitatur Virg. Æn. I,&nbsp;498, nec quisquam
poetarum venantem Dianam <i>Pindi</i> nemora peragrasse tradit,
prætereaque similiter voces illæ apud Ovidium Metam. VI, 204,
commutantur.
&mdash;<i>Mænala</i>, conf. sup. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_363">ad IV, 363</a>.
&mdash;<a name = "not15_772" id = "not15_772" href =
"#line15_772">772.</a>&nbsp;<i>Naiades</i> passim quævis Nymphæ
dicuntur.
&mdash;<a name = "not15_773" id = "not15_773" href =
"#line15_773">773.</a>&nbsp;<i>stridunt</i>, conf. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_334">ad I,&nbsp;334</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_567">IV, 567</a>.
&mdash;<i>De corytis</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_106">ad II, 106</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_774" id = "not15_774" href = "#line15_774">774.</a>
<i>fusæ</i>, vid. <a class = "crossref" href = "#not15_767">ad
v.&nbsp;767</a>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_778" id = "line15_778"> </a>
Audito ante alios senioris vulnere, rumpit</p>
<p><a name = "line15_779" id = "line15_779"> </a>
Per medios Nero sævus iter, visaque virorum</p>
<span class = "linenum">780</span>
<p><a name = "line15_780" id = "line15_780"> </a>
Æquali pugna: «Quid enim, quid deinde relictum est</p>
<p><a name = "line15_781" id = "line15_781"> </a>
Italiæ fatis? hunc si non vincitis hostem,</p>
<p><a name = "line15_782" id = "line15_782"> </a>
Hannibalem vincetis, ait?» Ruit ocius amens</p>
<p><a name = "line15_783" id = "line15_783"> </a>
In medios: Tyriumque ducem inter prima frementem</p>
<p><a name = "line15_784" id = "line15_784"> </a>
Agmina ut adspexit, rabidi ceu bellua ponti,</p>
<span class = "linenum">785</span>
<p><a name = "line15_785" id = "line15_785"> </a>
Per longum sterili ad pastus jactata profundo,</p>
<p><a name = "line15_786" id = "line15_786"> </a>
Quum procul in fluctu piscem male saucia vidit,</p>
<span class = "pagenum">280</span>
<p><a name = "line15_787" id = "line15_787"> </a>
Æstuat, et, lustrans nantem sub gurgite prædam,</p>
<p><a name = "line15_788" id = "line15_788"> </a>
Absorbet late permixtum piscibus æquor.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_778" id = "not15_778" href = "#line15_778">778...
807.</a>
Et hæc commentus est poeta in gratiam Claudii Neronis, cui potissimum
debebatur victoria.
&mdash;<i>rumpit iter</i>, ut. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_54">I,&nbsp;54</a>, ubi vid. not.
&mdash;<a name = "not15_779" id = "not15_779" href =
"#line15_779">779.</a>&nbsp;<i>virorum</i>, Romanorum Pœnorumque,
<i>æquali pugna</i>, dubia, in qua æquo Marte pugnabatur.
&mdash;<a name = "not15_780" id = "not15_780" href =
"#line15_780">780&nbsp;seq.</a>
Pauca æstuantis animi, sed magni ponderis verba, quibus dictis confestim
exemplum bellicæ virtutis datur militibus.
&mdash;<a name = "not15_784" id = "not15_784" href =
"#line15_784">784.</a>&nbsp;Balænæ, ut leoni, lupo aliisque feris
famelicis, comparatur vir fortis et in hostem ruens.
&mdash;<i>rabida</i> proprie est bellua.
&mdash;<a name = "not15_785" id = "not15_785" href =
"#line15_785">785.</a>&nbsp;<i>Per longum</i> tempus; cf. <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#not7_527">ad VII, 527</a>.
&mdash;<a name = "not15_786" id = "not15_786" href =
"#line15_786">786.</a>&nbsp;<i>saucia</i>, ægrota, laborans, adflicta,
scilicet fame, ut ap. Apul. Met. IV, p.&nbsp;152. ed. Elm. Nam
<i>saucia</i> dicuntur corpora, animi omniaque ea, quæ graviter
adficiuntur et, dolores acutos sentiunt.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_789" id = "line15_789"> </a>
Non telo mora, non dictis. «Haud amplius, inquit,</p>
<span class = "linenum">790</span>
<p><a name = "line15_790" id = "line15_790"> </a>
Elabere mihi: non hic nemora avia fallent</p>
<p><a name = "line15_791" id = "line15_791"> </a>
Pyrenes, nec promissis frustrabere vanis,</p>
<p><a name = "line15_792" id = "line15_792"> </a>
Ut quondam terra fallax deprensus Hibera</p>
<p><a name = "line15_793" id = "line15_793"> </a>
Evasti nostram mentito fœdere dextram.»</p>
</div>

<span class = "pagenum notes">280</span>
<p class = "notes">
<a name = "not15_790" id = "not15_790" href = "#line15_790">790...
793.</a>
Hæc Marsus et Cell. perperam referebant ad Pyrenæam silvam, quæ
Scipionem fefellerit, quum Hasdrubalem persequeretur (vide supra
<a class = "crossref" href = "#line15_475">v.&nbsp;475</a> seq. <a class =
"crossref" href = "#line15_488">488</a>), recte autem Dausq. et Drakenb.
ad dolum <i>vanaque promissa</i>, quibus Hasdrubal, in Hispania loco
iniquo deprehensus, frustratus sit ipsum hunc Neronem, et incolumis ex
angustiis evaserit, simulans se de conditionibus acturum, quibus omni
Hispania decederet; de quo strategemate, vid. Zonar. lib. II, Liv. XXVI,
17; XXVII, 44; Frontin. Strat. I, v, 19. Hinc Hasdrubal dicitur
<i>fallax</i>, et <a class = "crossref" href =
"#line15_807">v.&nbsp;807</a>, <i>infidum caput</i>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not15_793" id = "not15_793" href =
"#line15_793" title = "numerus deest">793.</a>&nbsp;<i>Evasti</i>,
evasisti, conf. App.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_794" id = "line15_794"> </a>
Hæc Nero, et intorquet jaculum: nec futilis ictus.</p>
<span class = "linenum">795</span>
<p><a name = "line15_795" id = "line15_795"> </a>
Nam latere extremo cuspis <a href = "#var15_795">librata</a>
resedit.</p>
<p><a name = "line15_796" id = "line15_796"> </a>
Invadit stricto super hæc interritus ense,</p>
<p><a name = "line15_797" id = "line15_797"> </a>
Conlapsique premens umbone trementia membra,</p>
<p><a name = "line15_798" id = "line15_798"> </a>
«Si qua sub extremo casu mandata referri</p>
<p><a name = "line15_799" id = "line15_799"> </a>
Germano vis forte tuo, portabimus, inquit.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_794" id = "not15_794" href = "#line15_794">794.</a>
<i>ictus futilis</i>, vanus, inritus, ut <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_297">V,&nbsp;297</a>; conf. <a class = "crossref" href
= "bookVII.html#not7_629">ad VII, 629</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_798" id = "not15_798" href = "#line15_798">798 sq.</a>
Similis sarcasmus victoris passim obvius; conf. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_383">ad I,&nbsp;383</a> et <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_398">398</a>.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">800</span>
<p><a name = "line15_800" id = "line15_800"> </a>
Contra Sidonius: «Leto non terreor ullo.</p>
<p><a name = "line15_801" id = "line15_801"> </a>
Utere Marte tuo, dum nostris manibus adsit</p>
<p><a name = "line15_802" id = "line15_802"> </a>
Actutum vindex; mea si suprema referre</p>
<p><a name = "line15_803" id = "line15_803"> </a>
Fratri verba paras, mando, Capitolia victor</p>
<p><a name = "line15_804" id = "line15_804"> </a>
Exurat, cinerique Jovis permisceat ossa</p>
<span class = "linenum">805</span>
<p><a name = "line15_805" id = "line15_805"> </a>
Et cineres nostros.» Cupientem adnectere plura</p>
<p><a name = "line15_806" id = "line15_806"> </a>
Ferventemque ira <a href = "#var15_806">mortis</a> transverberat
ense,</p>
<span class = "pagenum">281</span>
<p><a name = "line15_807" id = "line15_807"> </a>
Et rapit infidum victor caput: agmina fuso</p>
<p><a name = "line15_808" id = "line15_808"> </a>
Sternuntur duce, non ultra fidentia Marti.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_800" id = "not15_800" href = "#line15_800">800
seqq.</a>
Verba virtuti Hasdrubalis consentanea, de quo Liv. XXVII, 49: «Ut patre
Hamilcare et Hannibale fratre dignum erat, pugnans cecidit.»</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_801" id = "not15_801" href = "#line15_801">801.</a>
<i>Utere Marte tuo</i>, ut apud Virg. Æn. XII, 932; conf. sup. <a class
= "crossref" href = "bookI.html#not1_118">ad I,&nbsp;118</a>.
&mdash;<i>manibus adsit vindex</i>, quod et optat moritura Dido apud
Virg. Æn. IV, 625&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not15_804" id = "not15_804" href =
"#line15_804">804&nbsp;seq.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_86">III, 86</a>,
et ibi not.
&mdash;<i>cineri</i>
<span class = "pagenum notes">281</span>
<i>Jovis</i>, simulacro ejus cinefacto; Dausq.
&mdash;<a name = "not15_807" id = "not15_807" href =
"#line15_807">807.</a>&nbsp;rapit, ut <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_704">VII, 704</a>.
&mdash;<i>infidum caput</i>, vide supra <a class = "crossref" href =
"#not15_790">ad v.&nbsp;790&nbsp;sq.</a></p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line15_809" id = "line15_809"> </a>
Jamque diem solisque <a href = "#var15_809">vias</a> nox abstulit
<a href = "#var15_809">atra</a>,</p>
<span class = "linenum">810</span>
<p><a name = "line15_810" id = "line15_810"> </a>
Quum vires parco victu somnoque reducunt;</p>
<p><a name = "line15_811" id = "line15_811"> </a>
Ac, nondum remeante die, victricia signa,</p>
<p><a name = "line15_812" id = "line15_812"> </a>
Qua ventum, referunt clausis formidine castris.</p>
<p><a name = "line15_813" id = "line15_813"> </a>
Tum Nero, procera sublimia cuspide portans</p>
<p><a name = "line15_814" id = "line15_814"> </a>
Ora ducis cæsi, «Cannas pensavimus, inquit,</p>
<span class = "linenum">815</span>
<p><a name = "line15_815" id = "line15_815"> </a>
Hannibal, et Trebiam, et Trasymeni litora tecum</p>
<p><a name = "line15_816" id = "line15_816"> </a>
Fraterno capite: i, duplica nunc perfida bella,</p>
<p><a name = "line15_817" id = "line15_817"> </a>
Et geminas arcesse acies: hæc præmia restant,</p>
<p><a name = "line15_818" id = "line15_818"> </a>
Qui tua tramissis optarint Alpibus arma.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_809" id = "not15_809" href = "#line15_809">809.</a>
«Nero ea nocte, quæ sequuta est pugnam, citatiore, quam inde venerat,
agmine, die sexto ad stativa sua atque ad hostem (Hannibalem) pervenit;»
Liv. XXVII, 50 pr.
&mdash;<i>solis vias</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_659">XVI, 659</a>, cursum, vel spatium, quod sol
percurrit, et hinc solem, seu diem.
&mdash;<a name = "not15_810" id = "not15_810" href =
"#line15_810">810.</a>&nbsp;<i>parco victu</i>; nam cibus uberior
stomacho lassorum et valetudini nocet; conf. Valer. Fl. II, 70, et sup.
<a class = "crossref" href = "bookVI.html#not6_94">ad VI, 95</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not15_813" id = "not15_813" href = "#line15_813">813.</a>
«C. Claudius consul quum in castra redisset, caput Hasdrubalis, quod
servatum cum cura adtulerat, projici ante hostium stationes, captivosque
Afros vinctos, ut erant, ostendi, duos etiam ex iis solutos ire ad
Hannibalem, et expromere, quæ acta essent, jussit,» Liv. XXVII, 51.
&mdash;<a name = "not15_814" id = "not15_814" href =
"#line15_814">814.</a>&nbsp;<i>Cannas pensavimus</i>, etc. ut apud Liv.
c. 49: «Numquam eo bello una acie tantum hostium interfectum est,
redditaque æqua Cannensi clades vel ducis, vel exercitus interitu
videbatur.»
&mdash;<i>Cannas</i>, cladem Cannensem, ut <i>Trebiam</i>, etc.
&mdash;<a name = "not15_816" id = "not15_816" href =
"#line15_816">816.</a>&nbsp;<i>duplica bella</i>, etc. Cf. <a class =
"crossref" href = "#line15_516">v.&nbsp;516&nbsp;sq.</a></p>

<div class = "text">
<p><a name = "line15_819" id = "line15_819"> </a>
Compressit lacrimas Pœnus, minuitque ferendo</p>
<span class = "linenum">820</span>
<p><a name = "line15_820" id = "line15_820"> </a>
Constanter mala, et, inferias in tempore dignas</p>
<p><a name = "line15_821" id = "line15_821"> </a>
Missurum fratri, clauso conmurmurat ore.</p>
<span class = "pagenum">282</span>
<p><a name = "line15_822" id = "line15_822"> </a>
Tum, castris procul amotis, adversa <a href =
"#var15_822">quiete</a></p>
<p><a name = "line15_823" id = "line15_823"> </a>
Dissimulans, <a href = "#var15_823">dubia exclusit certamina
Martis</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not15_819" id = "not15_819" href = "#line15_819">819.</a>
<i>Pœnus</i>, Hannibal, de hac clade certior factus per nuntios.
&mdash;<i>minuit ferendo</i>. Eamdem sententiam conf. apud Hor. Od.
I,&nbsp;<span class = "smallcaps">xxv</span>, 19: «... levius fit
patientia Quidquid corrigere est nefas,» <span class =
"smallcaps">Ed.</span>
&mdash;<a name = "not15_820" id = "not15_820" href =
"#line15_820">820.</a>&nbsp;<i>inferias</i>, etc. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_232">IV, 232</a>, <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_465">465</a>; <a class = "crossref"
href = "bookV.html#line5_213">V,&nbsp;213</a>.</p>

<span class = "pagenum notes">282</span>
<p class = "notes">
<a name = "not15_822" id = "not15_822" href = "#line15_822">822.</a>
«Hannibal tanto simul publico familiarique ictus luctu, adnoscere se
fortunam Carthaginis, fertur dixisse, castrisque motis... auxilia in
Bruttium agrum traduxit,» Liv. lib. XXVII, cap. 51, extr.
&mdash;<i>quiete</i>, abstinendo a prælio et omni expeditione militari,
ac milites in castris continendo; Drakenb. «Neque ipse se obtulit in tam
recenti vulnere publico privatoque, neque lacessierunt quietum Romani;»
Liv. XXVIII, 12.
&mdash;<a name = "not15_823" id = "not15_823" href =
"#line15_823">823.</a>&nbsp;<i>exclusit</i>, vitavit, vel prohibuit;
confer <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_1">XVI,&nbsp;1&nbsp;seqq.</a>
&mdash;Recte quidem egit Hannibal, quum lacrymas compressit; sed
incautissimus sane fuisset, si ea, quæ memorat Livius, dixisset coram
suis militibus. <span class = "smallcaps">Ed.</span></p>

<p class = "notes">
Sic ea exponit V. C. <i>Montesquieu</i>, <i>Grandeur et Décadence des
Romains</i>, c. V: «Encore faudrait-il que les discours qu’on fait tenir
à Annibal fussent sensés. Que si, en apprenant la défaite de son frère,
il avoua qu’il en prévoyait la ruine de Carthage, je ne sache rien de
plus propre à désespérer des peuples qui s’étaient donnés à lui, et à
décourager une armée qui attendait de si grandes récompenses après la
guerre.» <span class = "smallcaps">Ed.</span></p>


<hr class = "mid">

<h5 class = "variae"><a name = "variae15" id = "variae15">
Liber XV: Variæ Lectiones</a></h5>

<div class = "variae">

<span class = "pagenum">218</span>
<p><a class = "missing" name = "var15_5" id = "var15_5" href =
"#line15_5" title = "‘1’ legitur">5.</a>
<i>Tartesia</i> R.&nbsp;2. <i>Tarthesia</i> Tell. <i>Carchesia</i> Put.
<i>Carthesia</i> R.&nbsp;1, et Med. Conf.
<span class = "pagenum">219</span>
<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#var13_674">ad XIII, 674</a>.
&mdash;<a name = "var15_7" id = "var15_7" href =
"#line15_7">7.</a>&nbsp;<i>Anxin turba Patres</i>, per adposit. ut inf.
<a class = "crossref" href = "#line15_367">v.&nbsp;367</a>, malebat
N.&nbsp;Heins. idque recepit Lefeb.
&mdash;<a name = "var15_9" id = "var15_9" href =
"#line15_9">9.</a>&nbsp;<i>Quis</i> opinabatur N.&nbsp;Heins. per
interrogat. notam, quam post <i>castris</i> exprimendam curarunt Lefeb.
et Ern. exemplo Drak. qui etiam punctum posuit post <i>precantur</i>.
Ego revocavi vulgatam distinctionem, ut sensus sit: a Diis precantur,
expetunt, ductorem, qui, etc. Nolim quoque cum Burm. pro <i>laceris</i>
substituere <i>vacuis</i>, h.e. quæ ducibus suis orbata sunt.</p>

<p><a name = "var15_10" id = "var15_10" href = "#line15_10">10.</a>
<i>patrios patruosque</i> conj. N.&nbsp;Heins. quem vide ad Claud.
Epithal. Honor. et Mar. v.&nbsp;39, et ad Ovid. Amor. III, <span class =
"smallcaps">vi</span>, 49.
&mdash;<a name = "var15_12" id = "var15_12" href =
"#line15_12">12.</a>&nbsp;<i>cognato e sanguine</i> emend. idem, et
<a name = "var14_14" id = "var15_14" href = "#line15_14">v.&nbsp;14</a>,
<i>arma duorum Inconsulta ducum</i>, quod recte displicuit Drak. quum
parum dextre argumentati essent cognati, si Cn. et P. Scipiones sua
temeritate in exitium ruisse dixissent.
&mdash;<a name = "var15_15" id = "var15_15" href =
"#line15_15">15.</a>&nbsp;Primam syll. voc. <i>Gradivo</i> corripi, ut
inf. <a class = "crossref" href = "#line15_337">v.&nbsp;337</a>, et apud
Valer. Fl. V,&nbsp;650, notandum videbatur Barth. Adv. XXII,&nbsp;8; cf.
sup. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#var4_776">ad IV, 776</a>.
&mdash;<a name = "var15_17" id = "var15_17" href =
"#line15_17">17.</a>&nbsp;<i>Molliri</i> primum operarum errore in
secunda Marsi Veneta editum.</p>

<span class = "pagenum">220</span>
<p><a name = "var15_19" id = "var15_19" href = "#line15_19">19.</a>
<i>Ædibus et mediis</i> suspicari possis; cf. not.
<span class = "pagenum">&nbsp;<br>221</span>
&mdash;<a name = "var15_25" id = "var15_25" href =
"#line15_25">25.</a>&nbsp;<i>qua</i> Oxon. Put. Tell. R.&nbsp;1, Parm.
Med. Ben. Mars. et al. <i>quam</i> Col. R.&nbsp;2; Junt. et inde al.
edd. quod, nescio quare, placet Lefeb. Dausqueius vel ita interpungendum
putabat, <i>veste refulgens Ostrum, quam</i>, etc. vel scribendum <i>e
veste refulgens Ostrum, quod fulvo Tyrius</i> (artifex) <i>s. auro</i>.
Neutra ratio probanda, <i>quæ</i> Cell. edidit ex emend. Gronov. Obss.
II,&nbsp;6, quod forte verum est et maxime adridet Doering. Nostram
tamen lectionem eodem sensu capere possis, stamini scilicet purpureo
aurum vel aureum subtemen intextum fuisse.
<span class = "pagenum">222</span>
&mdash;<a name = "var15_30" id = "var15_30" href =
"#line15_30">30.</a>&nbsp;<i>Incessusque</i> ed. Gryph. unde <i>et ora
Incessusque viro propior</i> conj. Dausq. et N.&nbsp;Heins. ut sit
Græcismus.</p>

<span class = "pagenum">223</span>
<p><a name = "var15_35" id = "var15_35" href = "#line15_35">35.</a>
<i>Padusne</i> male opinabatur Dausq.
&mdash;<a name = "var15_37" id = "var15_37" href =
"#line15_37">37.</a>&nbsp;<i>Atlantica</i> scripti; <i>ad Atlantica</i>
R.&nbsp;2. Vulgo <i>Atlantia</i>.
&mdash;<a name = "var15_42" id = "var15_42" href =
"#line15_42">42.</a>&nbsp;Hunc versum sequenti postposuit Lefeb. non
addita causa. Poeta certe ad tantam subtilitatem non exigendus est, et
ne sic quidem singula ordine procedunt: nam Paulus ante Scipiones
periit.
<span class = "pagenum">224</span>
&mdash;<a name = "var15_45" id = "var15_45" href =
"#line15_45">45.</a>&nbsp;<i>quid gesseris</i> scribendum censebat
N.&nbsp;Heins. vel invitis libris vett. Ego tamen non adsequor, cur ei
displicuerit vulgata lectio: <i>cineri, bustis et umbro, non sensuræ,
quid gesserit</i>.
&mdash;<a name = "var15_46" id = "var15_46" href =
"#line15_46">46.</a>&nbsp;<i>tramite duro</i> in duobus veteribus,
nescio quibus, invenit Lefeb. et recepit.
&mdash;<a name = "var15_47" id = "var15_47" href =
"#line15_47">47.</a>&nbsp;<i>decurrat</i> scripti et Rom. 2. Vulgo
<i>decurret</i>. Deinde <i>congressi</i> Rom. 1, et Mediol.
<i>congesti</i> ad marg. Rom. 1.
&mdash;<a name = "var15_52" id = "var15_52" href =
"#line15_52">52.</a>&nbsp;Verba <i>partique timore labores</i>, quæ
reliqui interpr. silentio prætermittunt, in vitio
<span class = "pagenum">225</span>
cubare putant N.&nbsp;Heins. et Heyne, qui in Obss. ad loc. simil.
Tibulli I,&nbsp;<span class = "smallcaps">i</span>,&nbsp;4, monet, recte
quidem <i>terrorem</i> et <i>laborem</i> jungi, tamquam militiæ comites,
<i>terrere</i> tamen ea, quæ metuantur, mala, pericula, discrimina,
<i>laborem</i> autem, quippe qui tolerandus sit, premere, urgere,
exercere. Equidem, si quid mutandum, legerim, <i>partique labore
timores</i>; nisi malis <i>junctique</i>, vel <i>plenique</i>, vel cum
N.&nbsp;Heins. quod propius ad literarum ductum adcedit, etsi a Lefeb.
inter nugas refertur, <i>pastique timore labores</i>. Sed vulgata
opinor, lectio bene se habet, vid. not.
&mdash;<a name = "var15_58" id = "var15_58" href =
"#line15_58">58.</a>&nbsp;<i>terit</i> conj. N.&nbsp;Heins.</p>

<span class = "pagenum">226</span>
<p><a name = "var15_62" id = "var15_62" href = "#line15_62">62.</a>
<i>torvi</i> scripti et R.&nbsp;2. Vulg. <i>torva</i>.
&mdash;<a name = "var15_67" id = "var15_67" href =
"#line15_67">67.</a>&nbsp;<i>auras</i> opinabatur N.&nbsp;Heins. quia
<i>hora</i> præcessit.</p>

<span class = "pagenum">227</span>
<p><a name = "var15_72" id = "var15_72" href = "#line15_72">72.</a>
<i>Munera</i> Put.
&mdash;<a name = "var15_74" id = "var15_74" href =
"#line15_74">74.</a>&nbsp;<i>minore... Deo</i> scripti, eleganter judice
N.&nbsp;Heins. Id recepere Drak. et Ern. sed vellem sensum quoque horum
verborum exposuissent, quem non satis adsequor. <i>minores Deo</i> e
R.&nbsp;2, edidi cum Lefeb. et Doering. Forte tamen non spernenda
vulgaris lectio <i>minores Deos</i>.</p>

<span class = "pagenum">228</span>
<p><a name = "var15_85" id = "var15_85" href = "#line15_85">85.</a>
<i>fixerit</i> Col.
&mdash;<a name = "var15_87" id = "var15_87" href =
"#line15_87">87.</a>&nbsp;<i>traxisset</i> R.&nbsp;2.
&mdash;<a name = "var15_88" id = "var15_88" href =
"#line15_88">88.</a>&nbsp;<i>genitum est</i> malebat N.&nbsp;Heins. Pro
<i>munera</i> in R.&nbsp;1; <i>innuam</i>, et in ora <i>numina</i>.
<span class = "pagenum">229</span>
&mdash;<a name = "var15_91" id = "var15_91" href =
"#line15_91">91.</a>&nbsp;Pro <i>Fidenæ</i> malim <i>Porsenæ</i>, vel
<i>Porsennæ</i>. Fidenates certe a Romanis victi sunt, non Porsena.
&mdash;<a name = "var15_92" id = "var15_92" href =
"#line15_92">92.</a>&nbsp;<i>Quæ</i>, vel <i>Que</i> Ox. Put. R.&nbsp;1,
2, Med. <i>Quam</i> Parm. Deinde <i>terris</i> pro <i>dextris</i> Put.
et Parm.
&mdash;<a name = "var15_93" id = "var15_93" href =
"#line15_93">93.</a>&nbsp;<i>verteret</i> Ox. et Put.
&mdash;<a name = "var15_95" id = "var15_95" href =
"#line15_95">95.</a>&nbsp;<i>Animas illapsa</i> Oxon. Non male, judice
Drak. si refingatur <i>Animos i.</i> ut ap. Cic. Legg. II, 15. Sed idem
vulgatum firmat coll. Virgil. Æn. II, 240, et III, 89.
&mdash;<a name = "var15_96" id = "var15_96" href =
"#line15_96">96.</a>&nbsp;<i>fœda</i>, vel <i>feda</i>, Oxon. et
Put.</p>

<p><a name = "var15_100" id = "var15_100" href = "#line15_100">100.</a>
<i>producit</i> Col. <i>pducit</i> Put. ex quo scripturæ compendio
<span class = "pagenum">230</span>
ortum est vulgatum <i>perducit</i>, quod mox denuo sequitur.
&mdash;<a name = "var15_103" id = "var15_103" href =
"#line15_103">103.</a>&nbsp;<i>Asper</i> scripti. Vulgo <i>perducit
semita clivo Aspera</i>, etc.
&mdash;<a name = "var15_104" id = "var15_104" href =
"#line15_104">104.</a>&nbsp;Ita scribendum distinguendumque viderunt jam
Barth. Adv. IX, 17, et N.&nbsp;Heins. Vulgo legitur <i>Prosequitur,
labor ad nitendum</i>, etc.
&mdash;<a name = "var15_105" id = "var15_105" href =
"#line15_105">105.</a>&nbsp;<i>bona censendum</i> Col. et R.&nbsp;2,
vid. <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#var8_36">ad VIII,
36</a>. In iisdem recte <i>Fors</i> h.e. Fortuna. Vulgo <i>bona
conscendunt, quæ sors</i>, et <i>concendunt</i> in Oxon. Denique
<i>dedisse</i> Barth. Adv. IX,&nbsp;7, et N.&nbsp;Heins. bene pro vulg.
<i>dedisset</i> substituerunt etsi invitis libris.
&mdash;<a name = "var15_107" id = "var15_107" href =
"#line15_107">107.</a>&nbsp;<i>intra te</i> Put. non inepte, judice
Drakenb. quum <i>intra aliquem</i> esse dicatur, qui minor sit eo, ut
ap. Flor. IV, 11; Senec. Med. 520, (ubi vid. Gron.) Quintil. Inst. Or.
XI,&nbsp;3, et Prop. III, <span class = "smallcaps">vii</span>, (al.
<span class = "smallcaps">ix</span>) 2, vid. Brockh. Sed conf. Heins. ad
Ovid. Trist. III, <span class = "smallcaps">iv</span>, 25, et Burm. ad
Petron. c. 84.
&mdash;<a name = "var15_108" id = "var15_108" href =
"#line15_108">108.</a>&nbsp;<i>spondet</i> Col. Vulgo <i>sponte</i>.
&mdash;<a name = "var15_112" id = "var15_112" href =
"#line15_112">112.</a>&nbsp;Syllabam sec. voc. <i>arbitrabere</i> ab
optimis poetis corripi monet Drak. <i>adstare</i> conj. N.&nbsp;Heins.
prob. Doering. nisi <i>stare</i> pro <i>adstare</i> positum sit. Immo
simpl. <i>esse</i> significat, ut <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_94">III, 94</a>, et al.
<span class = "pagenum">231</span>
vid. <a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_639">ad II, 639</a>.
&mdash;<a name = "var15_113" id = "var15_113" href =
"#line15_113">113.</a>&nbsp;<i>Tu quoties</i> legendum videbatur
N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var15_117" id = "var15_117" href =
"#line15_117">117.</a>&nbsp;Vulgo <i>flagrantis</i>, non inprob. Dausq.
quum unguenta caleant omnia. Sed recte idem et N.&nbsp;Heins. emend.
<i>fragrantis</i> Proxime <i>fraglantis</i> Tell.</p>

<p><a name = "var15_127" id = "var15_127" href = "#line15_127">127.</a>
<i>honos</i>, non <i>honor</i>, Col. et Oxon.</p>

<p><a name = "var15_130" id = "var15_130" href = "#line15_130">130.</a>
<i>jussæque</i> scripti et R.&nbsp;2. Vulg. <i>visæque</i>.
<span class = "pagenum">232</span>
&mdash;<a name = "var15_134" id = "var15_134" href =
"#line15_134">134.</a>&nbsp;<i>revirescere</i> scripti, R.&nbsp;1, 2,
Parm. Med. Ben. <i>reviscere</i> Marsi prima Ven. errore operarum. Inde
<i>revisere</i> sec. Ven. et hinc aliæ, <i>se visere</i> Ald.
&mdash;<a name = "var15_135" id = "var15_135" href =
"#line15_135">135.</a>&nbsp;Ita Col. <i>postquam</i> Put. R.&nbsp;1,
Ben. Vulgo <i>quamquam tacitus magnis tamen æ. p.</i> N.&nbsp;Heins.
corrig. <i>ægra pericli</i>, quum <i>instinctis periclis</i> nihili sit.
Sed recte Lef. hæc notat: «<i>instinctis</i> tertius casus est; terror
subrepit illis instinctis pectora, quæ ægra erant periclis.»
&mdash;<a name = "var15_136" id = "var15_136" href =
"#line15_136">136.</a>&nbsp;<i>subrepsit</i> R.&nbsp;1, et Med.</p>

<p><a name = "var15_138" id = "var15_138" href = "#line15_138">138.</a>
<i>percensent</i> Parm. non male.
&mdash;<a name = "var15_145" id = "var15_145" href =
"#line15_145">145.</a>&nbsp;<i>Ter subitum</i> emend. Barth. Adv. IX,
17, quia numerus ternarius in ejusmodi præsagiis auspicatus fuit. Sed
vid. not.
&mdash;<a name = "var15_147" id = "var15_147" href =
"#line15_147">147.</a>&nbsp;<i>ac</i> Col. Vulgo <i>atque</i>.</p>

<span class = "pagenum">233</span>
<p><a name = "var15_149" id = "var15_149" href = "#line15_149">149.</a>
<i>comites operum</i> malebat N.&nbsp;Heins. <i>ministros</i> scripti.
Vulg. <i>ministri</i>.
&mdash;<a name = "var15_151" id = "var15_151" href =
"#line15_151">151.</a>&nbsp;<i>isse sub armis</i>, ut <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_64">IV, 64</a>, et Lucan. IX, 21,
non male conj. Dausq. et recepit Lef.
&mdash;<a name = "var15_155" id = "var15_155" href =
"#line15_155">155.</a>&nbsp;<i>superrigat</i> opinabatur N.&nbsp;Heins.
ut <i>superspargere</i> ap. Caton. R.&nbsp;R.&nbsp;54, vel
<i>superstagnare</i> ap. Tac. Ann. I,&nbsp;79, et <i>tramittere Cycladas
unda</i> sup. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_472">I,&nbsp;472</a>, quo sensu <i>Isthmo
incurvatam... undam</i> reposuit Lef. quum Corus non suberigat Isthmon
sed undam, quam incurvatam Isthmo, seu in Isthmum efferat. At vulgata
lectio doctior est, vid. not.
&mdash;<a name = "var15_159" id = "var15_159" href =
"#line15_159">159.</a>&nbsp;<i>tridentipotens</i> scripti et R.&nbsp;2;
bene, ut <i>armipotens</i>, <i>arcipotens</i>, <i>bellipotens</i>,
<i>ignipotens</i> et similia. Vulgo <i>tridente potens</i>.</p>

<span class = "pagenum">234</span>
<p><a name = "var15_168" id = "var15_168" href = "#line15_168">168.</a>
<i>Graiis</i> Col. et Ox. Vulg. <i>Graio</i>.
&mdash;<a name = "var15_169" id = "var15_169" href =
"#line15_169">169.</a>&nbsp;<i>hæc cincta</i> Col. R.&nbsp;1, Parm. Med.
<i>hæc cuncta</i> Put. <i>hinc cincta</i> Ox. <i>excincta</i> edd.
Marsi, Martini Herbip. Junt. Ald. Gryph. <i>accincta</i> Basil. Wolfii,
Colin. et Nut.
&mdash;<a name = "var15_170" id = "var15_170" href =
"#line15_170">170.</a>&nbsp;<i>cum territet</i> Col. et Put. <i>tunc et
territet</i> Ox. <i>nunc territat</i> R.&nbsp;1, Parm. Med. <i>cum
territat</i> Mars. Vulgo <i>quæ territat</i>.
&mdash;<a name = "var15_171" id = "var15_171" href =
"#line15_171">171.</a>&nbsp;<i>cultumque</i>, non <i>cultusque</i>, Col.
&mdash;<a name = "var15_172" id = "var15_172" href =
"#line15_172">172.</a>&nbsp;<i>armiferas</i> scripti et R.&nbsp;2. Vulgo
<span class = "pagenum">235</span>
<i>armisonas</i>.
&mdash;<a name = "var15_177" id = "var15_177" href =
"#line15_177">177.</a>&nbsp;<i>hospite</i> ed. Dausq. vitiose. Post hunc
versum nonnulla excidisse suspicabatur N.&nbsp;Heins. nescio quare.
&mdash;<a name = "var15_178" id = "var15_178" href =
"#line15_178">178.</a>&nbsp;Voculam <i>et</i> ante <i>securæ</i> omnes
codd. scripti et edd. ante Juntinam ignorant.</p>

<p><a name = "var15_182" id = "var15_182" href = "#line15_182">182.</a>
Hic et seq. versus deest in Put. <i>adspectus turbatum</i> conj.
N.&nbsp;Heins. coll. XIV, 678.
&mdash;<a name = "var15_186" id = "var15_186" href =
"#line15_186">186.</a>&nbsp;<i>tanta virtute</i> Put. Male: innuit enim,
Pœnos non virtute tantum, sed artibus etiam et dolo superandos esse;
quare filium pater monet, ut videat, ne duces hostium dispersas
<span class = "pagenum">236</span>
copias in unum cogant, sed ut potius singulos adoriatur; Drak.
&mdash;<a name = "var15_187" id = "var15_187" href =
"#line15_187">187.</a>&nbsp;<i>diducunt</i>, pro vulg. <i>deducunt</i>,
ex emendat. N.&nbsp;Heinsii, quæ firmatur loco Livii, in notis laudato.
&mdash;<a name = "var15_188" id = "var15_188" href =
"#line15_188">188.</a>&nbsp;<i>conferre manum</i> (ut <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_599">VII, 599</a>, et similiter
<i>conferre gradum</i>) scripti et priscæ edd. <i>c. manu</i> sec.
Veneta Marsi, et inde aliæ edd. <i>liceat</i> et <i>coeantque
coactæ</i>, scilicet in unum, malebat N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var15_190" id = "var15_190" href =
"#line15_190">190.</a>&nbsp;<i>labore</i> Oxon. et Put. Vulgo
<i>labori</i>.</p>

<p><a name = "var15_193" id = "var15_193" href = "#line15_193">193.</a>
<i>Nomine C.</i> (ut apud Liv. XXI, 31, <i>Brancus nomine</i>, Cic. pro
Mil. 17, <i>cognomento Schola</i>, et Ovid. Am. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">viii</span>,&nbsp;2, <i>nomine Dipsas</i>) Col. et Put.
Vulgo <i>Nomen</i>.
&mdash;<a name = "var15_195" id = "var15_195" href =
"#line15_195">195.</a>&nbsp;<i>illa</i>, scilicet vetus in Africa
Carthago, corrig. Dausq. quia urbes ditiores, etc. alibi exstiterint.
Sed <i>ulla</i> scilicet Hispaniæ urbs; Drakenb. <i>urbi</i>, vel <i>aut
vi</i> pro <i>auri</i> scribendum putabat N.&nbsp;Heins. forte quod ibi
non auri, sed argentifodinas fuisse Strabo doceat. Sed τὸ <i>auri</i> ad
divitias civium recte referebat Drak.</p>

<span class = "pagenum">237</span>
<p><a name = "var15_207" id = "var15_207" href = "#line15_207">207.</a>
<i>sacros</i>, <i>certamina</i>, <i>ludos</i> reposuit Lefeb. ut
designentur certamina, quæ sint ludi sacri respectu funerum.</p>

<p><a name = "var15_208" id = "var15_208" href = "#line15_208">208.</a>
<i>Prægreditur</i> Colon.
&mdash;<a name = "var15_211" id = "var15_211" href = "#line15_211">211,
212.</a>&nbsp;Hoc ordine versus leguntur in cod. Oxon. Putean. et, si
Lefeb. fides habenda, in aliis veteribus, nescio quibus. Vulgo male
transponuntur.
&mdash;<a name = "var15_212" id = "var15_212" href =
"#line15_212">212.</a>&nbsp;<i>curritque</i> primus edidit Wolfius in
Basil. et deinde alii.
&mdash;<a name = "var15_217" id = "var15_217" href =
"#line15_217">217.</a>&nbsp;<i>advectus</i>, vel <i>invectus</i> emend.
N.&nbsp;Heins. <i>At pelago</i> R.&nbsp;1, a m. sec.
&mdash;<a name = "var15_218" id = "var15_218" href =
"#line15_218">218.</a>&nbsp;<i>subigentem</i> Put. <i>subeunda ad
mœnia</i> conj. N.&nbsp;Heins. coll. Liv. XXVI, 42, extr. Sed deinde
vulgatam
<span class = "pagenum">238</span>
lect. loco non movendam recte putabat.</p>

<p><a name = "var15_228" id = "var15_228" href = "#line15_228">228.</a>
<i>Urbi</i> quædam edd.
&mdash;<a name = "var15_229" id = "var15_229" href =
"#line15_229">229.</a>&nbsp;<i>Etneo</i> pro <i>æterno</i> R.&nbsp;1,
<i>alterno fluctu</i> i.e. æstu corrig. N.&nbsp;Heins. coll.
v.&nbsp;226, 237; Prop. II, <span class =
"smallcaps">xii</span>,&nbsp;7; Claud. Cons. Hon. III, 58, et sup.
<a class = "crossref missing" href = "bookIII.html#not3_392" title = "‘292’ legitur">III, 392, ubi vid. not.</a> Sed Drak. jam bene monuit, nunc
illud urbia latus describi, quod mari obversum numquam possit pedibus
adiri, sed æterno fluctu tutum sit.</p>

<span class = "pagenum">239</span>
<p><a name = "var15_232" id = "var15_232" href = "#line15_232">232.</a>
<i>Aris</i> scripti, R.&nbsp;1, Parm. Mediol. <i>Arris</i> R.&nbsp;2, et
inde aliæ edd. <i>Aris</i> nom. propr. notum ex Prisc. lib. VI, et Cic.
Or. pro Scauro. Sed Liv. XXVI, 44, et Polyb. X,&nbsp;12, 15, 18 et 19,
solius meminere Magonis, qui præfectus urbi fuerit. Inde Ernesti: «Quid
Silius in hac re præter arbitrium suum sequutus sit, dici non potest;
hoc tamen ex ejusmodi locis intelligitur, Silium non hoc egisse, ut
historiam belli Pun. sec. scriberet: quomodo enim sine dementia mutare
ista nomina instituerit?» Apud Livium vero XXVI, 49, hæc leguntur:
<i>Armen præfuisse Punico præsidio deditumque Romanis, Antias Valerius;
Magonem alii scriptores tradunt</i>. Hinc <i>Arnes</i> (f. <i>Armes</i>)
h.l. pro <i>Arris</i> legendum videbatur N.&nbsp;Heins. Drak. contra in
Livii l.l. <i>Arinem</i> edidit; unde <i>Arin</i> h.l. reponendum
crediderim.
&mdash;<a name = "var15_233" id = "var15_233" href =
"#line15_233">233.</a>&nbsp;Ita hunc versum ex Col. codd. restituere
Modius et N.&nbsp;Heins. qui et <i>arce</i> scribi posse monet.
<i>Auxiliumque excelsa loci processerat artem</i> Oxon. <i>pcesserat</i>
R.&nbsp;2. <i>ptesserat</i> Tell. <i>Auxiliumque excelsa loci
præcesserat arcem</i> Put. atque ita omnes priscæ edd. nisi quod
R.&nbsp;1, Parm. Med. al. <i>protexerat</i>, aliæ vero
<i>præcinxerat</i> habeant. Vulgatam lectionem <i>Auxilium excelsamque
loci præcinxerat arcem</i> primum exhibet ed. Basil. Wolfii. <i>qui
cuncta amplexus in arctis Auxilia, excelsam sociis præcinxerat arcem</i>
conj. Dausq. <i>qui contra a. in a. Auxilium, qua excelsa loci,
protexerat arcem</i> Barth. Adv. IX, 17, ut sensus sit: arcem non
legebat, qua urbem spectabat, sed qua editior pelagus, cujus æstu
recedente Scipio muros scandit. <i>qui contra, amplexus inertis
Auxilium</i>, (h.e. perfugium in arcem, non audens in æquo ante muros
manum conserere) vel <i>qui, ponti amplexus in artis Auxilium, qua
excelsa, loci præsepserat arcem</i> emend. Burm. h.e. urbem incustoditam
fere relinquebat ab illa parte, qua marinis undis tuta erat; eam solum
partem muniebat, qua adiri poterat. Alterutram conj. veram putabat Drak.
Sed lectio c. Col. bene se habet.
<span class = "pagenum">240</span>
&mdash;<a name = "var15_240" id = "var15_240" href =
"#line15_240">240.</a>&nbsp;<i>Hic</i> Oxon. Deinde <i>plantæ</i>
maluerit N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var15_241" id = "var15_241" href =
"#line15_241">241.</a>&nbsp;<i>taciti nectens</i> Oxon. Putean. et Rom.
2. <i>tacite nectens</i> in reliquis libris, quod Marsus interpretabatur
cogitans. Sed <i>tacite nitens</i> bene emendarunt Dausq. (qui et
<i>Hac</i> malebat) Cell. Drakenb. Ern. <i>tacite enitens</i> conj.
N.&nbsp;Heins. <i>tacite innitens</i> scripsit Lefeb.
&mdash;<a name = "var15_244" id = "var15_244" href =
"#line15_244">244.</a>&nbsp;<i>visis fluctibus</i> quædam edd. et
<i>fixus</i> aliæ.
&mdash;<a name = "var15_246" id = "var15_246" href =
"#line15_246">246.</a>&nbsp;<i>victa</i> Col. Ox. et R.&nbsp;2, prob.
Drak. quum Pœnus non dederit <i>vincta colla</i>, sed <i>victa</i>, ut
nempe catenis vincirentur. <i>vincta</i> Put. Tell. R.&nbsp;1, aliæque
priscæ edd. non inprob. Lefeb. ut non inelegans tautologia sit, qualis
apud Virgil. <i>incensum inflammat</i>, vel in Silio <i>spernor
contemta</i> et similia: quasi <i>vincta catenis colla dare</i> sit
tautologia!</p>

<span class = "pagenum">241</span>
<p><a name = "var15_259" id = "var15_259" href = "#line15_259">259.</a>
<i>Ter dena bove</i> Col. et Mars. Vulgo <i>Ter deno b.</i> cf. <a class
= "crossref" href = "bookIII.html#var3_39">ad III, 39</a>.
&mdash;<a name = "var15_261" id = "var15_261" href =
"#line15_261">261.</a>&nbsp;<i>tunc Martia</i> Col. et Ox. <i>tum M.</i>
Put. Vulgo <i>et M.</i>
&mdash;<a name = "var15_262" id = "var15_262" href =
"#line15_262">262.</a>&nbsp;<i>ut meritum</i> scripti et R.&nbsp;2. Sic
<i>prout cuique meritum</i> ap. Liv. XXVI, 48. Vulgo <i>et meritum</i>.
Posse etiam <i>cuique
<span class = "pagenum">242</span>
emerito</i>, vel <i>ut meriti</i> legi monebat N.&nbsp;Heins.</p>

<p><a name = "var15_264" id = "var15_264" href = "#line15_264">264.</a>
<i>vectantur</i>, vel <i>avectantur</i> conj. idem.
&mdash;<a name = "var15_266" id = "var15_266" href =
"#line15_266">266.</a>&nbsp;<i>regi donis Divum</i> Tell. et Mars. unde
<i>regi donat Divum</i>, h.e. Jovi Capitolino, conj. Lefeb. qui tamen
vulgatam lect. præfert, quum sic dona Masinissæ regi missa memoret Liv.
XXX, 17.
&mdash;<a name = "var15_267" id = "var15_267" href =
"#line15_267">267.</a>&nbsp;<i>dextris</i> primus edidit Nicander.
&mdash;<a name = "var15_270" id = "var15_270" href =
"#line15_270">270.</a>&nbsp;<i>Huic</i> emend. Dausq. et N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var15_274" id = "var15_274" href =
"#line15_274">274.</a>&nbsp;<i>effatur</i> Col.</p>

<span class = "pagenum">243</span>
<p><a name = "var15_277" id = "var15_277" href = "#line15_277">277.</a>
<i>Mycenæas</i> et <i>in æquore</i> Basil. Wolfii et inde aliæ edd.
&mdash;<a name = "var15_279" id = "var15_279" href =
"#line15_279">279.</a>&nbsp;<i>violarunt</i> Col. et Put.
<i>vigilavit</i> Oxon. Vulgo <i>violavit</i>.
&mdash;<a name = "var15_280" id = "var15_280" href =
"#line15_280">280.</a>&nbsp;<i>steterunt</i> malebat N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var15_283" id = "var15_283" href =
"#line15_283">283.</a>&nbsp;<i>ferebant</i> scripti et R.&nbsp;2, unde
<i>serebant</i> emend. N.&nbsp;Heins. et recepere Drak. Lefeb. Ernest.
Vulgo <i>requirunt</i>.</p>

<p><a name = "var15_287" id = "var15_287" href = "#line15_287">287.</a>
<i>Macetum</i> Col. Vulgo <i>Macedum</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookXIII.html#var13_878">ad XIII, 878</a>.
&mdash;<a name = "var15_288" id = "var15_288" href =
"#line15_288">288.</a>&nbsp;<i>hinc</i>, non <i>huic</i>, Col.
<span class = "pagenum">244</span>
&mdash;<a name = "var15_294" id = "var15_294" href =
"#line15_294">294.</a>&nbsp;<i>Taulentius</i> Colon.
&mdash;<a name = "var15_295" id = "var15_295" href =
"#line15_295">295.</a>&nbsp;<i>nullo munimine</i> male conj. non nemo
apud Dausq.
&mdash;<a name = "var15_297" id = "var15_297" href =
"#line15_297">297.</a>&nbsp;<i>Hinc et</i> malebat Dausq. Sed vid.
<a class = "crossref" href = "#var15_299">ad vers. 299</a>.
<i>Tesprotiaque</i> edd. tantum non omnes, etiam Drakenborch. Lefeb. et
Ern. Sed Gr. <span class = "greek" title = "Thesprôtia">Θεσπρωτία</span>
Steph. <span class = "greek" title = "Thesprôtis">Θεσπρωτὶς</span> et
<span class = "greek" title = "Thesprôtis gê">Θεσπρωτὶς γῆ</span>
Thucyd. I, <span class = "greek" title = "Thesprôtoi">Θεσπρωτοὶ</span>
Herodot. VIII, 46, dicuntur; conf. Scylac. Peripl. pagg. 26, 27.
&mdash;<a name = "var15_298" id = "var15_298" href =
"#line15_298">298.</a>&nbsp;<i>cassi ausi</i> rectius putabat
N.&nbsp;Heins. Siliano more. Sed conf. Virgil. Æneid. XI, 339.</p>

<p><a name = "var15_299" id = "var15_299" href = "#line15_299">299.</a>
<i>Nunc</i> scripti, R.&nbsp;1, Parm. Mediol. Vulgo <i>Hinc</i>.
&mdash;<a name = "var15_300" id = "var15_300" href =
"#line15_300">300.</a>&nbsp;Pro <i>Pellæaque</i> forte legendum
<i>Pallæaque</i>,
<span class = "pagenum">245</span>
(Pale, s. Palle opp. Cephalleniæ, ins. maris Ionii prope Acarnaniam) vel
<i>Pharæaque</i>, (Phara, seu Pheræ, urbs Acarnaniæ inter Leucadem et
Alyziam in Scylac. Peripl. p.&nbsp;30, ubi vid. Voss.) vel
<i>Palæraque</i>, a Palæro Acarnaniæ opp. ad sinum ingentem.
&mdash;<a name = "var15_301" id = "var15_301" href =
"#line15_301">301.</a>&nbsp;<i>Perfudit</i>, non <i>Perfundit</i>, Col.
et R.&nbsp;1, ad marg. ut et conj. Scalig. ad oram libri sui.
&mdash;<a name = "var15_302" id = "var15_302" href =
"#line15_302">302.</a>&nbsp;<i>videt incitus</i> conj. N.&nbsp;Heins.
Sed <i>vidit</i> ut <i>ostentavit</i>, <i>perfudit</i>, <i>pepulit</i>,
<i>liquit</i>.
&mdash;<a name = "var15_304" id = "var15_304" href =
"#line15_304">304.</a>&nbsp;<i>inaccensam</i> Col.
&mdash;<a name = "var15_305" id = "var15_305" href =
"#line15_305">305.</a>&nbsp;<i>scopulosæ Neriton arcis</i> (h.e. rupis,
montis, ut ἄκρον et ἄκρα) ingeniose emend. N.&nbsp;Heins. Sic <i>Neritos
ardua saxis</i> dicitur Virg. Æneid. III, 271; Νήριτος εἰνοσίφυλλος Hom.
Iliad. β, 632, <i>scopulosi verticis Anxur</i> sup. <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#line8_390">VIII, 390</a>.
&mdash;<a name = "var15_306" id = "var15_306" href =
"#line15_306">306.</a>&nbsp;<i>Achaica</i> Put. <i>Sed</i> vid. <a class
= "crossref" href = "bookXIV.html#var14_5">ad XIV,&nbsp;5</a>.
&mdash;<a name = "var15_307" id = "var15_307" href =
"#line15_307">307.</a>&nbsp;<i>prægaudens</i> Col. eleganter, judice
N.&nbsp;Heins. <i>gavisum</i> Put.
<span class = "pagenum">246</span>
Vulgo <i>gavisus</i>.</p>

<p><a name = "var15_311" id = "var15_311" href = "#line15_311">311.</a>
<i>Parnasus</i>, non <i>Parnassus</i>, priscæ edd. Gr. <span class =
"greek" title = "Parnasos">Παρνασὸς</span> et <span class = "greek"
title = "Parnassos">Παρνασσὸς</span>; sed illa scriptura antiquior est;
conf. <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_320">XII,
320</a>; Casaub. ad Pers. Prol. v.&nbsp;2; Heins. ad Virg. Ecl.
X,&nbsp;11, et Ovid. Met. I,&nbsp;468; Perizon. ad Ælian.
<span class = "pagenum">247</span>
V.&nbsp;H. VIII, 11, vid. tamen Heyne ad Apollod. p.&nbsp;110.
&mdash;<a name = "var15_313" id = "var15_313" href =
"#line15_313">313.</a>&nbsp;In hoc versu et quidem in nominibus
propriis, qui a librariis plerumque corrumpuntur, mendum latere
crediderim. Pro <i>Orestes</i> forte leg. <i>Eropus</i>, quem incursasse
Macedonum fines, et Dardanos etiam concivisse, tradit Liv. XXVII, 32.
Eum <i>Sarmaticum</i> fingit poeta, quum Livius <i>Eropum quemdam</i>
dixisset; <i>Orestes</i> autem notius librariis nomen erat. Possis etiam
reponere <i>Quum modo Sulpicius</i>, vel <i>Scopas dux</i>, vel
<i>Dorimachus</i>, vel denique <i>Pergameus</i> (rex Attalus) <i>regna
infestaret, Orestum Aspera nunc Dolopum vis exundasset in agros</i>. De
<i>Sulpicio</i> ejusque incursionibus in Macedoniam vid. Liv. XXVI, 22,
28; XXVII,&nbsp;7, 10, 22, 31 seq. XXVIII,&nbsp;5 seq. XXXI,&nbsp;4...
40; Polyb. VIII,&nbsp;3; IX, 42; X,&nbsp;41; XVIII,&nbsp;6, de
<i>Scopa</i> et <i>Dorimacho</i>, Ætolorum prætoribus, de illo Liv.
XXVI, 24 seq. Polyb. IV,&nbsp;5, et 62; V,&nbsp;11, de hoc Liv. XXVI,
24; Polyb. IV, 67, 77; V,&nbsp;3, 5, 9, 11; IX, 42, de <i>Attalo</i>
Liv. XXVIII,&nbsp;7; XXXI, 46; Polyb. IX, 30; X,&nbsp;41; XVI,&nbsp;2
seq. 30, de <i>Orestis</i>, vel <i>Orestibus</i>, vid. not. Sed
præstiterit haud dubie <i>Quum modo Sarmata ei regna infestaret,
Orestum</i>, vel <i>Orestis</i> (dat. plur.) <i>Aspera nunc</i>, etc.
Tum <i>Sarmata</i> h.l. pro Dardanis, gente Mœsiæ, (hod. Serviæ) et
quidem fera (Plin. IV,&nbsp;1; Strab. VII), ac tunc temporis
infestissima Macedoniæ, quod ex Liv. XXVII, 33; XXVIII,&nbsp;8; XXXI,
28, 43; XXXIII, 19; XL, 57, notissimum est, <i>in agros Orestum</i>,
h.e. Macedoniæ, cujus pars est Orestis, et cui non minus tum infesti
erant <i>Dolopes</i>, h.e. Ætoli vid. not.
<span class = "pagenum">248</span>
&mdash;<a name = "var15_320" id = "var15_320" href =
"#line15_320">320.</a>&nbsp;<i>Tænarii</i> etiam legi posse pro
<i>Tyndarii</i>, monet N.&nbsp;Heins. At necesse non est.</p>

<p><a name = "var15_323" id = "var15_323" href = "#line15_323">323.</a>
<i>tanti</i> pro <i>cauti</i> Putean.
&mdash;<a name = "var15_325" id = "var15_325" href =
"#line15_325">325.</a>&nbsp;<i>et</i> pro <i>ut</i> Colon. quod forte
non spernendum, ne <i>que</i> in <i>tacitusque</i> abundet, quod certe
apodosi parum convenit.
&mdash;<a name = "var15_326" id = "var15_326" href =
"#line15_326">326.</a>&nbsp;<i>quietæ</i>, non <i>quiete</i>, Colon. et
Rom. 1, ad marg.
&mdash;<a name = "var15_327" id = "var15_327" href =
"#line15_327">327.</a>&nbsp;<i>ire sororis</i> Colon. male, vid.
<a class = "crossref" href = "bookX.html#not10_621">not. ad
X,&nbsp;621</a>.</p>

<span class = "pagenum">249</span>
<p><a name = "var15_334" id = "var15_334" href = "#line15_334">334.</a>
<i>adversos</i> quædam edd.
&mdash;<a name = "var15_337" id = "var15_337" href =
"#line15_337">337.</a>&nbsp;<i>calidoque</i> scripti et Mars. Vulgo
<i>validoque</i>.
&mdash;<a name = "var15_339" id = "var15_339" href =
"#line15_339">339.</a>&nbsp;Forte leg. <i>Heu quam tum</i>, etc. ut
jungantur <i>quam clara ruina</i>. Sed <i>Heu quanta, Hannibalem clarum
factura, ruina!</i> recte, opinor, edidit Lefeb. ex emendat.
N.&nbsp;Heins. qui tamen contra metrum jungebat <i>quanta, H. c.
factura, ruina Procubuere</i>.</p>

<span class = "pagenum">250</span>
<p><a name = "var15_349" id = "var15_349" href = "#line15_349">349.</a>
<i>occulti astus</i>, vel <i>occulto astu</i> conj. N.&nbsp;Heins. et
<a name = "var14_354" id = "var15_354" href =
"#line15_354">v.&nbsp;354</a>,
<i>lætumque tumultus</i>, et
<a name = "var14_356" id = "var15_356" href =
"#line15_356">v.&nbsp;356</a>,
<i>præmaturo</i>, quod tacite recepit Lef.
&mdash;<a name = "var15_358" id = "var15_358" href =
"#line15_358">358.</a>&nbsp;<i>ritu</i> pro <i>vultu</i> opinabatur idem
N.&nbsp;Heins. ut <i>arte paterna et stimulis gaudens</i> Fabii filius
sup. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_712">VII, 712</a>;
cf. not. <i>nutu</i>, vel potius <i>ductu</i>, pro <i>vultu</i> legendum
putabat Withof.</p>

<p><a name = "var15_361" id = "var15_361" href = "#line15_361">361.</a>
<i>precatur</i>, non <i>profatur</i>, scripti.
&mdash;<a name = "var15_362" id = "var15_362" href =
"#line15_362">362.</a>&nbsp;<i>nunc his</i> Col. <i>vinclis</i> Put.
R.&nbsp;1, Parm. Med. Vulgo
<span class = "pagenum">251</span>
<i>victor</i>.
&mdash;<a name = "var15_367" id = "var15_367" href =
"#line15_367">367.</a>&nbsp;<i>volucris</i> scripti et R.&nbsp;1, ad
marg. Vulg. <i>volucres</i>.
&mdash;<a name = "var15_373" id = "var15_373" href =
"#line15_373">373.</a>&nbsp;<i>habet</i>, non <i>avet</i>, scripti.
Deinde <i>torvæ</i> R.&nbsp;2, <i>torta hasta</i> conj. Lefeb. Male!
&mdash;<a name = "var15_375" id = "var15_375" href =
"#line15_375">375.</a>&nbsp;<i>enasset</i> Col. Oxon. Tell. Parm. Ben.
<i>enoscet</i> R.&nbsp;1. Vulgo <i>enasset</i> h.e. evasisset.
&mdash;<a name = "var15_376" id = "var15_376" href =
"#line15_376">376.</a>&nbsp;<i>venisset</i>, non <i>evenisset</i>,
Col.</p>

<span class = "pagenum">253</span>
<p><a name = "var15_396" id = "var15_396" href = "#line15_396">396.</a>
Hunc versum in vulg. libris excipiunt tres alii, a Nicandri ingenio
profecti, (nam in Junt. ed. primum leguntur) <i>Quod virtute viri
titulis decorare sepulcrum Ingentis bello liceat, nomenque futuros
Æternum in Rutulos possis mandare nepotes</i>. Eos Drakenborch. uncinis
inclusit, nos vero abesse jussimus exemplo Cell. Lefeb. et Ern.
&mdash;<a name = "var15_397" id = "var15_397" href =
"#line15_397">397.</a>&nbsp;<i>eadem labori</i> non male conj.
N.&nbsp;Heins. ut <i>ex iisdem tibi elementis</i> apud Macrob. Sat.
I,&nbsp;11; Drakenborch. Sic et αὐτὸς τινὶ eleganter dicitur, qui alteri
par vel similis est, nec quidquam ab eo differt, ut τὰ ὑποδήματα αὐτὰ
φορεῖν τοῖς ἀνδράσιν ap. Ælian. V.&nbsp;H. VII, 11; cf. Heins. ad Claud.
laud. Stil. II, 30, et ad Ov. Am. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">iv</span>,&nbsp;1; Cort. ad Sallust. B.&nbsp;C. c. 20; Ern.
ad Xen. Mem. Socr. II, <span class = "smallcaps">i</span>,&nbsp;5; Zenn.
ad Xen. Cyrop. III, <span class = "smallcaps">iii</span>, 35; Viger. de
Idiot. Gr. L. p.&nbsp;164; Findeisen. Ind. in Isocr. Paneg. et Hœpfner.
ad Eurip. Cycl. p.&nbsp;54, 55.</p>

<p><a name = "var15_399" id = "var15_399" href = "#line15_399">399.</a>
<i>Sed non et</i> scripti, ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_43">IV, 43</a>; <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_523">V,&nbsp;523</a>; Virg. Æn. X,&nbsp;343; conf.
Heins. ad Claud. Cons. Hon. IV, 500, ad Ovid. Met. IV, 273, et Ep. Her.
III,&nbsp;4. Vulgo <i>Sed non est</i>.
&mdash;<a name = "var15_404" id = "var15_404" href =
"#line15_404">404.</a>&nbsp;<i>ceu patria</i> Col. Oxon. Put. R.&nbsp;2,
<i>ceu patriæ</i> Tell.
<span class = "pagenum">254</span>
<i>patriæ ceu</i> R.&nbsp;1, Parm. Med. et prima Marsi ed.
&mdash;<a name = "var15_406" id = "var15_406" href =
"#line15_406">406.</a>&nbsp;<i>Et scopulis</i>, vel <i>Et populis</i>
pro <i>Ex oculis</i> non male conj. N.&nbsp;Heins. quum <i>ex oculis
rapta</i> dici nequeat Carthago, quæ expugnata quidem, sed non eversa
sit. Ernesti jungit verba <i>vallatam ex oculis</i>, et intelligit urbem
ita sublimi in vertice positam, ut oculi eam adsequi prope non possent.
At dura est hæc et coacta interpretatio, quam exemplo firmari posse vix
crediderim. Deinde <i>cumulata strage</i> recte, opinor, emend. idem
N.&nbsp;Heins. quod τὸ <i>vallatam</i> jam præcesserit.
&mdash;<a name = "var15_407" id = "var15_407" href =
"#line15_407">407.</a>&nbsp;<i>qua</i> Ox. Put. Tell. R.&nbsp;1, Parm.
Med. aliæque priscæ edd. <i>quo</i> Col. <i>quam</i> Junt. et inde aliæ,
<i>quum</i> conj. Dausq.
&mdash;<a name = "var15_408" id = "var15_408" href =
"#line15_408">408.</a>&nbsp;<i>in terra</i> scripti. Vulgo
<i>interea</i>. Deinde <i>everterit</i>, vel <i>haud verterit</i>
malebat N.&nbsp;Heins. et posterius quidem, Drakenb. judice, quod
Saguntus octavo mense, (vid. Liv. XXI, 15) adeoque intra annum capta
sit.
&mdash;<a name = "var15_409" id = "var15_409" href =
"#line15_409">409.</a>&nbsp;<i>Non</i> Col.</p>

<p><a name = "var15_412" id = "var15_412" href = "#line15_412">412 et
413.</a>
<i>hic</i>, non <i>hinc</i>, scripti, R.&nbsp;1, Parm. Mediol.
<i>huic</i> emend. Livineius.</p>

<p><a name = "var15_418" id = "var15_418" href = "#line15_418">418.</a>
<i>cepere</i> Parm. <i>sepsere</i> conj. N.&nbsp;Heins. Pro
<i>mapalibus</i> rectius scribitur <i>magalibus</i>, vel potius
<i>magaribus</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#var14_7">ad XIV,&nbsp;7</a>.
&mdash;<a name = "var15_420" id = "var15_420" href =
"#line15_420">420.</a>&nbsp;<i>agitabat gaudia</i> scripti et R.&nbsp;2,
ut ap. Sallust. B.&nbsp;C. cap. ult. vel <i>agitare otia, convivia</i>,
etc. Vulgo <i>a laurea</i>.
<span class = "pagenum">255</span>
&mdash;<a name = "var15_421" id = "var15_421" href =
"#line15_421">421.</a>&nbsp;<i>læna</i>, non <i>lena</i>, scripti. Est
Gr. <span class = "greek" title = "Chlaina">Χλαῖνα</span>.
&mdash;<a name = "var15_425" id = "var15_425" href =
"#line15_425">425.</a>&nbsp;<i>ad</i>, non <i>in æthera</i>, scripti et
Parm.
&mdash;<a name = "var15_426" id = "var15_426" href =
"#line15_426">426.</a>&nbsp;<i>librata</i>, non <i>vibrata</i>, scripti
et R.&nbsp;2, quam lect. multis exemplis firmavit Drak. ad h.l. et
Heins. ad Ovid. Am. II, <span class = "smallcaps">vi</span>, 11.
&mdash;<a name = "var15_427" id = "var15_427" href =
"#line15_427">427.</a>&nbsp;<i>similavit</i> h.e. simile fecit,
effinxit, expressit, scripsi pro <i>simulavit</i>, et ita ubivis
scribendum existimo; confer sup. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#var2_553">ad II, 553</a>.
&mdash;<a name = "var15_430" id = "var15_430" href =
"#line15_430">430.</a>&nbsp;<i>freta</i> pro <i>fracta</i> R.&nbsp;1, et
Med. <i>frusta</i> ad marg. R.&nbsp;1, <i>fressa</i> conj. non nemo ap.
Lefeb.</p>

<span class = "pagenum">256</span>
<p><a name = "var15_438" id = "var15_438" href = "#line15_438">438.</a>
<i>Cesset</i> Col. <i>Cessat</i> edidit Lefeb. ex emend. N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var15_441" id = "var15_441" href =
"#line15_441">441.</a>&nbsp;<i>Sabura</i> Put. et nonnullæ edd. Confer
Intpp. Lucan. IV, 724, et Cæs. B.&nbsp;C. II, 38; <i>Sabrata</i> emend.
Dausq. Conf. <a class = "crossref" href = "bookXIV.html#var14_437">ad
XIV, 437</a>.
&mdash;<a name = "var15_447" id = "var15_447" href =
"#line15_447">447.</a>&nbsp;<i>Lænas</i>, non <i>Lenas</i>, Col. Conf.
Sigon. ad Liv. VII, 12.
&mdash;<a name = "var15_450" id = "var15_450" href =
"#line15_450">450.</a>&nbsp;<i>Castabo</i> Oxon. Put. R.&nbsp;1, Parm.
Med. Vulgo <i>Cartalo</i>, vel <i>Kartalo</i>. Sed <i>Karthalo</i>
reposuit Drakenb. vid. ad I,&nbsp;406. Deinde <i>Nasidio</i> Col. quod
est nomen Rom. v.c. ap. Appian. B. Civ. V,&nbsp;139; Cic. ad Att. XI,
17, et Phil. VII,&nbsp;9; (ubi tamen vulgo <i>Visidius</i> legitur)
Dion. et al. <i>Nascidio</i> Oxon. et Put. <i>Vascidio</i> Parm. Vulgo
<i>Vasidio</i>, prob. Dausq. cui et <i>Vibidio</i>, vel <i>Vinidio</i>
in mentem venit.</p>

<p><a name = "var15_451" id = "var15_451" href = "#line15_451">451.</a>
<i>Pyrenes</i> Col. Vulgo <i>Cyrenes</i>.
<span class = "pagenum">257</span>
&mdash;<a name = "var15_452" id = "var15_452" href =
"#line15_452">452.</a>&nbsp;<i>furentis... Dardaniæ</i> Col.
&mdash;<a name = "var15_455" id = "var15_455" href =
"#line15_455">455.</a>&nbsp;<i>solverat</i> Col. et Tell. ut <a class =
"crossref" href = "#line15_459">v.&nbsp;459</a>, <i>quum
perstrinxerat</i>. Vulgo <i>solveret</i>.
&mdash;<a name = "var15_456" id = "var15_456" href =
"#line15_456">456.</a>&nbsp;<i>mella</i> Col. <i>membra</i> Ox. et Put.
Vulgo <i>verba</i>.
&mdash;<a name = "var15_458" id = "var15_458" href =
"#line15_458">458.</a>&nbsp;<i>et cantu</i> Marsi Veneta posterior et
inde aliæ, <i>attenti d. c. senatus</i> conj. Dausq. Male!
&mdash;<a name = "var15_459" id = "var15_459" href =
"#line15_459">459.</a>&nbsp;<i>subitam</i> Put. <i>subitæ tubæ</i>, vel
<i>subitas aures</i> opinabatur N.&nbsp;Heins. Sed
<span class = "pagenum">258</span>
<i>subitum</i> est id. qd. <i>subito</i>; conf. <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#not7_527">not. ad VII, 527</a>.
&mdash;<a name = "var15_463" id = "var15_463" href =
"#line15_463">463.</a>&nbsp;<i>et furtiva luci</i> Col. <i>e furtivo
lustro</i>, in quo, scilicet se condiderat, emend. Burm. et <i>e f.
loco</i> N.&nbsp;Heins. coll. XVII, 91. At vid. not.
&mdash;<a name = "var15_464" id = "var15_464" href =
"#line15_464">464.</a>&nbsp;<i>Galeam</i> Put. R.&nbsp;1, Parm. Med. Sed
<i>Gala</i> nomen est Libycum, et v.c. patris Masanissæ.
&mdash;<a name = "var15_467" id = "var15_467" href =
"#line15_467">467.</a>&nbsp;<i>Murrum</i>, non <i>Murum</i>, Col.
omnesque antiquiss. edd. Nomen notum ex lib. <a class = "crossref" href
= "bookI.html#line1_377">I,&nbsp;377</a> sq. <a class = "crossref" href
= "bookII.html#line2_556">II, 556</a>; <i>dimisit</i> Put.
&mdash;<a name = "var15_470" id = "var15_470" href =
"#line15_470">470.</a>&nbsp;<i>abscisso</i> primus edidit Nicander in
Junt. vid. sup. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#var3_552">ad
III, 552</a>; Duker. ad Flor. II,&nbsp;2; Markl. ad Stat. Silv. III,
<span class = "smallcaps">ii</span>, 61, et Oudend. ad Frontin. Strat.
I,&nbsp;<span class = "smallcaps">iv</span>,&nbsp;7.</p>

<span class = "pagenum">259</span>
<p><a name = "var15_480" id = "var15_480" href = "#line15_480">480.</a>
<i>volens</i> Col. et Ox. <i>volvens</i> Put. Vulgo <i>volans</i>.
&mdash;<a name = "var15_484" id = "var15_484" href =
"#line15_484">484.</a>&nbsp;<i>providerit</i> Col.
&mdash;<a name = "var15_488" id = "var15_488" href =
"#line15_488">488.</a>&nbsp;<i>abditur</i> scripti duo (teste Lefeb.),
R.&nbsp;2, Parm. et Raphel. Vulgo <i>additur</i>.</p>

<span class = "pagenum">260</span>
<p><a name = "var15_496" id = "var15_496" href = "#line15_496">496.</a>
<i>promissa</i> Put. R.&nbsp;1, et Med.
&mdash;<a name = "var15_500" id = "var15_500" href =
"#line15_500">500.</a>&nbsp;<i>quæ</i> pro <i>qui</i> Put.</p>

<p><a name = "var15_511" id = "var15_511" href = "#line15_511">511.</a>
<i>neu quisquam
<span class = "pagenum">261</span>
ad sidera adisse</i> conj. N.&nbsp;Heins. et
<a name = "var14_517" id = "var15_517" href =
"#line15_517">v.&nbsp;517</a>,
<i>belli</i>.
&mdash;<a name = "var15_520" id = "var15_520" href =
"#line15_520">520.</a>&nbsp;<i>porta</i>, non <i>portæ</i>, scripti,
R.&nbsp;1, Parm. Med.
&mdash;<a name = "var15_521" id = "var15_521" href =
"#line15_521">521.</a>&nbsp;Vulgo <i>Elisæis</i>. Sed vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#var1_81">ad I,&nbsp;81</a>.</p>

<p><a name = "var15_526" id = "var15_526" href = "#line15_526">526.</a>
<i>hæc jam vertitur</i> Put. ac edd. D.&nbsp;Heins. et Raphel. Vulgata
lectio <i>jam hæc vertitur</i> in
<span class = "pagenum">262</span>
metrum inpingit.
&mdash;<a name = "var15_531" id = "var15_531" href =
"#line15_531">531.</a>&nbsp;<i>Cæsorum heu stratis</i> Nicander reposuit
et deinde alii.
&mdash;<a name = "var15_532" id = "var15_532" href =
"#line15_532">532.</a>&nbsp;<i>bacis</i> Oxon. R.&nbsp;1, Med. vid. ad
III, 596.
&mdash;<a name = "var15_535" id = "var15_535" href =
"#line15_535">535.</a>&nbsp;<i>mea terga</i> conj. N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var15_536" id = "var15_536" href =
"#line15_536">536.</a>&nbsp;<i>Hunc</i>, non <i>Nunc</i>, Col. Deinde
<i>vastis qui nunc sese intulit armis</i> suspicari possis, quæ sunt
ipsa verba Virg. Æn. X,&nbsp;768, et tam multitudinem quam magnitudinem
armorum armatorumque designare possunt.
&mdash;<a name = "var15_537" id = "var15_537" href =
"#line15_537">537.</a>&nbsp;<i>exurere bello</i> malebat Drak.
&mdash;<a name = "var15_542" id = "var15_542" href =
"#line15_542">542.</a>&nbsp;<i>Deumque hominumque</i> Oxon. et Put.</p>

<span class = "pagenum">263</span>
<p><a name = "var15_555" id = "var15_555" href = "#line15_555">555.</a>
<i>dilectæ</i> Put.
&mdash;<a name = "var15_556" id = "var15_556" href =
"#line15_556">556.</a>&nbsp;<i>Matauri</i> Colon. vid. ad VII, 486.
&mdash;<a name = "var15_558" id = "var15_558" href =
"#line15_558">558.</a>&nbsp;<i>abscedens</i> Col. Ben. Asul. Dausq.
Cell. <i>absedens</i> Put. <i>abscendens</i> Tell. Vulgo
<i>ascendens</i>. Deinde <i>jussa paventem</i> R.&nbsp;2, et alii
codices, teste Marso, et prob. Lefeb. ut sensus sit, timentem jussa
<i>adtrahere</i> h.e. adtrahebat.</p>

<span class = "pagenum">264</span>
<p><a name = "var15_570" id = "var15_570" href = "#line15_570">570.</a>
<i>Achemonio</i> quædam edd.
&mdash;<a name = "var15_572" id = "var15_572" href =
"#line15_572">572.</a>&nbsp;<i>anticipes</i> Putean. non inprob. Lefeb.
si et <i>Superi, en, stet</i> reponatur, ut <i>anticipare</i> sit idem
quod <i>præripere</i>, vel <i>præcipere</i> infra <a class = "crossref"
href = "#line15_656">vers. 656</a>, et apud Virgil. Æneid. lib. XI,
v.&nbsp;491, quum non <i>anceps</i> sit, qui v.&nbsp;557,
<i>Damnavi</i>, etc. adfirmative dixerit. Sed idem deinde nihil mutandum
recte censuit.
&mdash;<a name = "var15_575" id = "var15_575" href =
"#line15_575">575.</a>&nbsp;<i>Illum ardent</i>, vel <i>urguent
æquare</i> scribendum videbatur N.&nbsp;Heins. At conf. not.
<i>adnisi</i>, non <i>adnixi</i>, scripti, R.&nbsp;1, Med. Mars. confer
<span class = "pagenum">265</span>
ad <a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_123">II, 123</a>.</p>

<p><a name = "var15_577" id = "var15_577" href = "#line15_577">577.</a>
<i>tantum et mala</i> omnes scripti et R.&nbsp;2, unde <i>tantum, en,
mala</i> edidit Lefeb. ut sit elegantissima emphasis.
&mdash;<a name = "var15_579" id = "var15_579" href =
"#line15_579">579.</a>&nbsp;<i>Spiravisse</i> conj. N.&nbsp;Heins. et
<a name = "var14_581" id = "var15_581" href =
"#line15_581">v.&nbsp;581</a>,
<i>quem fundat</i>; non male, ut ad Romam ipsam referatur.
&mdash;<a name = "var15_582" id = "var15_582" href =
"#line15_582">582.</a>&nbsp;Ita Col. et Oxon. non, ut vulgo,
<i>invadant, ad prælia</i>, etc.
&mdash;<a name = "var15_587" id = "var15_587" href =
"#line15_587">587.</a>&nbsp;<i>imo</i> Col. Tell. Rom. 1, Parm. Med.
Marsi Ven. prima, <i>uno</i> Oxon. Put. R.&nbsp;2, Marsi sec. Asul. et
aliæ, probb. Dausq. et Barth. Adv. IX, 17, ut consensus Patrum in timore
designetur.</p>

<p><a name = "var15_594" id = "var15_594" href = "#line15_594">594.</a>
<i>Belliger is</i> Col. Tell. R.&nbsp;1, <i>Belligere is</i> Put.
<i>Belliger his</i> R.&nbsp;2. Vulgo <i>Belligeris</i>.
<span class = "pagenum">266</span>
&mdash;<a name = "var15_597" id = "var15_597" href =
"#line15_597">597.</a>&nbsp;<i>Secretis</i>, non <i>Secretus</i>,
scripti et R.&nbsp;2, <i>ruris</i>, non <i>ruri</i>, Col.
&mdash;<a name = "var15_600" id = "var15_600" href =
"#line15_600">600.</a>&nbsp;<i>donaverat</i> Col. Tell. R.&nbsp;2, et
Mars. in comment. Vulgo <i>devoverat</i>.</p>

<p><a name = "var15_601" id = "var15_601" href = "#line15_601">601.</a>
<i>repentum</i>, h.e. repentinorum, malebat N.&nbsp;Heins. Sed non
video, cur displiceat nobis vulgata lectio. Recentes Neronis copiæ ex
Lucanis adcesserant.
&mdash;<a name = "var15_603" id = "var15_603" href =
"#line15_603">603.</a>&nbsp;<i>movebant</i> Col. et Oxon. ut ap. Liv.
XXVII, 47. <i>Illud veterem ducem... movit, quod</i>, etc.
<i>manebant</i> Put. Vulgo <i>monebant</i>.
&mdash;<a name = "var15_604" id = "var15_604" href =
"#line15_604">604.</a>&nbsp;<i>Et properi signum adcursus</i> Col. et
Oxon. Vulgo <i>Et propere signum ad cursus</i>.
&mdash;<a name = "var15_605" id = "var15_605" href =
"#line15_605">605.</a>&nbsp;<i>Stricti corpus, bis clarum quoque buccina
signum</i> Colon. quod recepit Lefeb. cujus hæc nota est: «Adcipe de
<i>coartatione</i>, de qua vid. Liv. XXVII, 46, pr. et quæ in eo fuit
signum <i>properi adcursus</i>, quod hinc videbantur Romani nondum sat
temporis habuisse ad castra
<span class = "pagenum">267</span>
more solito ponenda.» <i>Substricti corpus, clarum quoque b. s.</i>
emend. N.&nbsp;Heins. extruso voc. <i>bis</i>, de quo vid. tamen not.
&mdash;<a name = "var15_609" id = "var15_609" href =
"#line15_609">609.</a>&nbsp;<i>patescant</i>, non <i>patescunt</i>,
Col.</p>

<p><a name = "var15_614" id = "var15_614" href = "#line15_614">614.</a>
<i>Erepit</i> Col. et R.&nbsp;2; <i>Eripit</i> Oxon. <i>Eripuit</i> Put.
et Parm. Vulgo <i>Erupit</i>.
&mdash;<a name = "var15_616" id = "var15_616" href =
"#line15_616">616.</a>&nbsp;<i>Illunem</i> Col. Parm. Ben.
D.&nbsp;Heins. Cell. <i>In lumen</i> Oxon. R.&nbsp;1, Med. Marsi Ven.
prior. Vulgo <i>Illumen</i>, vel <i>Illumem</i>.
&mdash;<a name = "var15_617" id = "var15_617" href =
"#line15_617">617.</a>&nbsp;<i>vitantque sonos</i> Col. <i>vitant
sonitus</i> conj. Barth. Adv. IX, 17, quod recepit Cell. Vulgo <i>vitant
socios</i>.</p>

<span class = "pagenum">268</span>
<p><a name = "var15_621" id = "var15_621" href = "#line15_621">621.</a>
<i>sinuosis</i> Col. Vulg. <i>sinuatis</i>, ut <a class = "crossref"
href = "bookII.html#line2_172">II, 172</a>; <a class = "crossref" href =
"#line15_173">XV, 173</a>.
Nil interest.
&mdash;<a name = "var15_624" id = "var15_624" href =
"#line15_624">624.</a>&nbsp;<i>Irriguum... orbem</i> conj.
N.&nbsp;Heins.</p>

<p><a name = "var15_627" id = "var15_627" href = "#line15_627">627.</a>
<i>omnes</i> emend. idem. Sed <i>omnis</i> ἀρχαϊκῶς pro <i>omnes</i>
dictum crediderim.
&mdash;<a name = "var15_629" id = "var15_629" href =
"#line15_629">629.</a>&nbsp;<i>permixta</i> pro <i>præmissa</i> ed.
Raphel. pessime, <i>permissa</i> Marsi Ven. posterior, probb. Dausq. et
Gruter. ad Martial. X,&nbsp;12.
&mdash;<a name = "var15_632" id = "var15_632" href =
"#line15_632">632.</a>&nbsp;<i>prenderit</i> Col. Vulg.
<i>prendidit</i>, quod latinum non est.
&mdash;<a name = "var15_634" id = "var15_634" href =
"#line15_634">634.</a>&nbsp;<i>Constituunt</i> scripti et Parm. Vulgo
<i>Consistunt</i>.</p>

<p><a name = "var15_635" id = "var15_635" href = "#line15_635">635.</a>
<i>dura jubebant</i> maluerit N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var15_637" id = "var15_637" href =
"#line15_637">637.</a>&nbsp;<i>vocemque</i>, non <i>vocesque</i>,
scripti, <i>intendens</i> emend. N.&nbsp;Heins. quem vid. ad Valer. Fl.
III, 269. Sed <i>vox tensior</i> etiam dicitur Quintil. XI, <span class
= "smallcaps">iii</span>, 42, et alibi passim <i>manus tendere</i> ad
cælum vel milites, quod tot exemplis a Drak. firmari non opus erat.
Poeta autem verbum <i>tendere</i> duplici significatu posuit (vid.
<a class = "crossref" href = "bookVI.html#var6_179">ad VI, 179</a>), vel
expressit Virg. Æneid. X,&nbsp;667, <i>duplices cum voce manus ad sidera
tendit</i>.
<span class = "pagenum">269</span>
&mdash;<a name = "var15_644" id = "var15_644" href =
"#line15_644">644.</a>&nbsp;<i>veniat</i> Col. et R.&nbsp;2, quod
recepit Lefeb. prob. N.&nbsp;Heins. qui ad Ovid. Ep. Her. IV, 53,
docuit, τὸ <i>forsitan</i> a poetis passim cum subjunctivo necti.
&mdash;<a name = "var15_645" id = "var15_645" href =
"#line15_645">645.</a>&nbsp;<i>Digna, viri</i>, o corrig. N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var15_648" id = "var15_648" href =
"#line15_648">648.</a>&nbsp;<i>Et pœna et</i> Col. <i>Et pœne et</i>
Tell. <i>Et pœnæ e</i> R.&nbsp;2, aliæque priscæ edd. <i>Et pene e</i>
vulgatæ edd. <i>Ex pœnæ l.</i> edidit Cell. ex emend. Barth. Adv. IX,
17.
&mdash;<a name = "var15_651" id = "var15_651" href =
"#line15_651">651.</a>&nbsp;<i>turpi</i>, non <i>turpis</i>, Col.</p>

<span class = "pagenum">270</span>
<p><a name = "var15_652" id = "var15_652" href = "#line15_652">652.</a>
<i>clusisse</i>, non <i>clausisse</i>, Put. R.&nbsp;1, Parm. Med. al.
conf. <a class = "crossref" href = "bookVI.html#var6_451">ad VI,
451</a>.
&mdash;<a name = "var15_655" id = "var15_655" href =
"#line15_655">655.</a>&nbsp;<i>adducto</i> quidam libri, <i>adductæ</i>
Put. Deinde <i>liquisti</i> Col. Vulgo <i>rupisti</i>.
&mdash;<a name = "var15_656" id = "var15_656" href =
"#line15_656">656.</a>&nbsp;<i>præcipe</i> Ox. et Put. h.e. cape laudem,
victoriam ex hoste refer, ante adventum Hannibalis; cf. <a class =
"crossref" href = "#line15_663">v.&nbsp;663 sq.</a> et <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#var4_802">ad IV, 802</a>. Vulgatam
lectionem <i>præripe</i> tuetur Lefeb. et videtur omnino major ei vis
subesse; conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_570">not.
ad I,&nbsp;570</a>.</p>

<p><a name = "var15_661" id = "var15_661" href = "#line15_661">661.</a>
<i>tantum præcludite</i> Ox. R.&nbsp;1, Parm. Med.
&mdash;<a name = "var15_665" id = "var15_665" href =
"#line15_665">665.</a>&nbsp;<i>Qui</i>, non <i>Quis</i>, scripti; cf.
<a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_645">ad II, 645</a>.</p>

<span class = "pagenum">271</span>
<p><a name = "var15_672" id = "var15_672" href = "#line15_672">672.</a>
<i>Fatidicus</i> Med. Deinde <i>Nabus</i> Put. <i>Nabin</i> Æthiopes
camelopardalim vocant (vid. Plin. VIII, 18, et Solin. c. 30), unde id
nomen militi Africano inpositum esse suspicabatur Drak. Sed נביא
orientalibus vatem ac sacerdotem dici, non male monet Lefeb.
&mdash;<a name = "var15_674" id = "var15_674" href =
"#line15_674">674.</a>&nbsp;<i>Itala templis</i> scripti et R.&nbsp;2.
Vulgo <i>inproba terris</i>; unde et <i>tectis</i> reponi posse putabat
N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var15_679" id = "var15_679" href =
"#line15_679">679.</a>&nbsp;<i>conigera</i> malebant Heinsii. At vid.
not.
<span class = "pagenum">272</span>
&mdash;<a name = "var15_680" id = "var15_680" href =
"#line15_680">680.</a>&nbsp;<i>Divique</i>, scilicet Hammonis, reposuit
Lefeb.
&mdash;<a name = "var15_681" id = "var15_681" href =
"#line15_681">681.</a>&nbsp;<i>erant</i> conj. N.&nbsp;Heins.</p>

<p><a name = "var15_686" id = "var15_686" href = "#line15_686">686.</a>
<i>Tum quoque</i>, non <i>Tanto</i>, Col. et R.&nbsp;2.</p>

<p><a name = "var15_692" id = "var15_692" href = "#line15_692">692.</a>
<i>Adsilit</i> Col. <i>Adsistit</i> Oxon. Vulgo <i>Adstitit</i>.
&mdash;<a name = "var15_693" id = "var15_693" href =
"#line15_693">693.</a>&nbsp;<i>Arabum</i> scripti, R.&nbsp;1, 2, Parm.
Med. Vulgo <i>Atabum</i>. Utrumque nomen in monimentis antt. occurrere
ap. Gruter. p.&nbsp;59, n. 8, p.&nbsp;687, n. 11, p.&nbsp;914, n. 13,
monuit Drak.
<span class = "pagenum">273</span>
&mdash;<a name = "var15_697" id = "var15_697" href =
"#line15_697">697.</a>&nbsp;<i>trepidos</i> Putean. Teller. Rom. 1, 2,
Mediol. Marsi Venet. prior al.
&mdash;<a name = "var15_700" id = "var15_700" href =
"#line15_700">700.</a>&nbsp;Ita scripti, Rom. 2, et Benes. Vulgo <i>At
Canthus Lybicæ latæ possessor arenæ</i>. In priscis edd. ex tribus
verss. unus factus, <i>At Canthus Rutulum obtruncat, cui mille sub
altis</i>, typographorum errore, in quem eos repetitio voc.
<i>Rutulum</i> induxit; conf. <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#var16_568">ad lib. XVI, vers. 568</a>. Marsus tamen in
comment. vers. 701 et 702, exposuit, etsi ab ejus edd. exsulant.
&mdash;<a name = "var15_702" id = "var15_702" href =
"#line15_702">702.</a>&nbsp;<i>ovium</i> Colon Vulgo <i>Obium</i>.
Deinde <i>Rutulum obtruncat</i>, non <i>obtruncat Rutulum</i>, scripti
et antt. edd.
&mdash;<a name = "var15_705" id = "var15_705" href =
"#line15_705">705.</a>&nbsp;<i>herba</i> scripti. Vulgo <i>umbra</i>,
quod forte non spernendum, <i>lentus in umbra</i>, ut apud Virg. Ecl.
I,&nbsp;4, non male conj. N.&nbsp;Heins. et recepit Lefeb. qui hanc
lect. duobus veteribus, nescio quibus, firmari dicit.
&mdash;<a name = "var15_707" id = "var15_707" href =
"#line15_707">707.</a>&nbsp;<i>ad septa</i>, hoc est ovile, ut ap. Virg.
Eclog. I,&nbsp;34, et al., malebat N.&nbsp;Heins. et
<a name = "var14_708" id = "var15_708" href =
"#line15_708">v.&nbsp;708</a>;
<i>matrem</i> pro vulg. <i>matres</i>, ut ambiguitas vitaretur, et
<i>Poscentes</i>. Illud recepit Drak. hoc ei acutum videbatur, ut
quisque agnorum balatu matrem quasi vocaverit.
<span class = "pagenum">274</span>
&mdash;<a name = "var15_710" id = "var15_710" href =
"#line15_710">710.</a>&nbsp;<i>exire</i> scripti. Vulgatum <i>exisse</i>
retinuit Lef. Deinde <i>parentis</i> Col.</p>

<p><a name = "var15_713" id = "var15_713" href = "#line15_713">713.</a>
<i>Borea pontus furit</i> emend. N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var15_717" id = "var15_717" href =
"#line15_717">717.</a>&nbsp;<i>vis subita</i> Col. Ox. Tell. Vulgo <i>vi
subita</i>.
&mdash;<a name = "var15_718" id = "var15_718" href =
"#line15_718">718.</a>&nbsp;<i>solis faciles</i>, duo veteres, teste ac
prob. Lefeb. <i>ac solvi faciles</i> conj. Dausq.
&mdash;<a name = "var15_719" id = "var15_719" href =
"#line15_719">719.</a>&nbsp;<i>genti</i>, non <i>gentem</i>, scripti.
&mdash;<a name = "var15_721" id = "var15_721" href =
"#line15_721">721.</a>&nbsp;<i>Thyrmis</i> Col. Vox Gallica, quæ fulmen
significat; Lefeb. <i>Thirius</i> R.&nbsp;2. In aliis edd. antt.
<i>Tirrus</i>, vel <i>Tyrrus</i> et <i>Thyrrus</i>. Vulgatum
<i>Tyrus</i> primus edidit Mars. in Ven. poster. contra metrum.
<i>Turus</i> reposuit Cellar. quia <i>Turias</i> Hispaniæ fluvius, et
nomina quoque <i>Rhodani</i> ac <i>Mosæ</i> a fluviis sumta sint. Non
male! cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_306">ad
I,&nbsp;306</a>. Gallis quidem militibus non recte <i>Turum</i> Hispanum
jungi posse existimabat Drak. Sed in exercitu Hasdrubalis
<span class = "pagenum">275</span>
etiam Hispani erant.
&mdash;<a name = "var15_722" id = "var15_722" href =
"#line15_722">722.</a>&nbsp;<i>sagitta</i> pro vulgato <i>sagittæ</i>
reposui cum Lefeb. et Ern. Forte et aliud mendum his verbis subest.
Sensus tamen est, quod N.&nbsp;Heins. jam monuit, saucium sagittæ
vulnere Morinum lancea deturbatum porro fuisse ex equo.
&mdash;<a name = "var15_724" id = "var15_724" href =
"#line15_724">724.</a>&nbsp;<i>Cedentes</i>, scilicet turmas Col.
<i>Cedentis</i> Oxon. et Put. Vulgo <i>Cadentem Cedentemque</i>. Post
<i>habenas</i> comma posuere Drak. Lefeb. Ern. Sed jungenda sunt verba:
<i>totas largitus habenas equo</i>. Sic alibi <i>dare</i>, vel
<i>inmittere habenas equis, classi</i>, etc.
&mdash;<a name = "var15_726" id = "var15_726" href =
"#line15_726">726.</a>&nbsp;<i>fugientia colla</i> malebat
N.&nbsp;Heins. ut <i>fugientia terga</i> <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_250">II, 250</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_1">VIII,&nbsp;1</a>; conf. <a class = "crossref"
href = "bookXIII.html#var13_171">ad XIII, 171</a>.
&mdash;<a name = "var15_727" id = "var15_727" href =
"#line15_727">727.</a>&nbsp;<i>Destitit</i> scripti. <i>Decidit</i>
Parm. Med. <i>Dicidit</i> R.&nbsp;1, et Ven. Marsi. <i>Discidit</i> ad
marg. R.&nbsp;1. <i>Disjicit</i> non male conj. N.&nbsp;Heins. et
proxime lectioni antt. membranarum, in quibus semper fere
<i>Dissicit</i>, vel <i>Dessicit</i> scribitur; conf. <a class =
"crossref" href = "bookIX.html#var9_538">ad IX, 538</a>. <i>Deripit</i>
emend. Lefeb. conf. ad IX, 29; X,&nbsp;318, et <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#not7_704">not. ad VII, 704</a>.</p>

<p><a name = "var15_730" id = "var15_730" href = "#line15_730">730.</a>
<i>vibrarat</i> Oxon. et Put. <i>vibrat</i> Tell.
&mdash;<a name = "var15_732" id = "var15_732" href =
"#line15_732">732.</a>&nbsp;Verba <i>hei mihi! quanta Cessavit Latio
dextra</i> absunt ab Oxon. Put. et primis edd. Post <i>foret</i> vulgo
colon vel comma ponitur, ut verba seq. <i>hei mihi</i>, etc. sint
apodosis.
<span class = "pagenum">276</span>
Ego substitui signum exclamandi, vid. not.</p>

<p><a name = "var15_735" id = "var15_735" href = "#line15_735">735.</a>
<i>cuneisque</i> legendum videbatur N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var15_737" id = "var15_737" href =
"#line15_737">737.</a>&nbsp;<i>Rutilos</i> Col.
&mdash;<a name = "var15_743" id = "var15_743" href =
"#line15_743">743.</a>&nbsp;<i>annis</i> Col. <i>amnis</i> Tell. Vulgo
<i>armis</i>.
&mdash;<a name = "var15_744" id = "var15_744" href =
"#line15_744">744.</a>&nbsp;<i>in annis</i> Oxon. <i>num... num</i>
conj. N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var15_747" id = "var15_747" href =
"#line15_747">747.</a>&nbsp;<i>mirandus</i> Ox. <i>Belo numerandus</i>
Med. <i>belli memorandus</i> (ut <i>venerandus senectæ</i>, <i>curæ</i>,
<i>sceptri</i>, <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_409">II,
409</a>; <a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_574">VI,
574</a>; <a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_249">XVI,
249</a>; <i>damnandus facti</i>, <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_191">VI, 191</a>; <i>laudandus vitæ</i>, <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_585">I,&nbsp;585</a>; <a class =
"crossref" href = "bookV.html#line5_561">V,&nbsp;561</a>; <i>lugendus
formæ</i>, <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_424">III,
424</a>, et similia) vel <i>Belo adnumerandus</i> emend. N.&nbsp;Heins.
et posteriorem conj. recepere Lefeb. et Ern. Ego priorem prætulerim, et
verba <i>memorare</i> ac <i>numerare</i> sæpe a librariis inter se
commutari, docent Drak. ad h.l. Heins. ad Ovid. Trist. I,&nbsp;<span
class = "smallcaps">iv</span>,&nbsp;1; Gron. in gustu ad Stat. Achill.
I,&nbsp;13; cf.
<span class = "pagenum">277</span>
sup. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_4">II,&nbsp;4</a>.
&mdash;<a name = "var15_751" id = "var15_751" href =
"#line15_751">751.</a>&nbsp;<i>Æquat</i> Col.
&mdash;<a name = "var15_752" id = "var15_752" href =
"#line15_752">752.</a>&nbsp;<i>Talia commemorat</i>, vel <i>aufertur in
hostes</i> conj. Dausq.
&mdash;<a name = "var15_755" id = "var15_755" href =
"#line15_755">755.</a>&nbsp;<i>tegmina</i> Put. recte. Vox petita ex
Virg. Æneid. X,&nbsp;476, ex quo loco etiam <i>tegmina summa</i>
suspicari possis cum Drak. h.e. superiorem loricæ partem. Sed <i>summo
humero</i> non minus bene et eodem sensu dicitur. Vulgo <i>tegmine</i>.
&mdash;<a name = "var15_757" id = "var15_757" href =
"#line15_757">757.</a>&nbsp;<i>Præstrinxit</i> emendav. et edidit Lefeb.
At vid. not.</p>

<p><a name = "var15_760" id = "var15_760" href = "#line15_760">760.</a>
<i>Tunc</i> Oxon. Put. et R.&nbsp;1, ad marg. quod recte receperunt
Lefeb. et Ern. Vulgo <i>tum</i>, contra metri leges.
&mdash;<a name = "var15_761" id = "var15_761" href =
"#line15_761">761.</a>&nbsp;<i>cæsum</i> conj. Gronov. Obss. I,&nbsp;17.
Deinde <i>vana inter crimina</i>, vel <i>vano conamine</i>, vel
<i>certamine</i> emend. Dausq. <i>vana inter jurgia</i> Barth. Adv. IX,
17, et Livineius. Recte Ernesti: «<i>Jurgia</i>, non <i>cornua</i>, omni
consilio comparationis apta sunt: nam in severis jurgiis erret fortasse,
qui feminarum ungues leves vel suaves existimet.» Sed quomodo librarii
<i>cornua</i> pro <i>jurgiis</i>, et tam difficilem expeditu lectionem
pro tam perspicua ac vulgari substituere potuerint,
<span class = "pagenum">278</span>
vix adsequor. Equidem <i>vana prælia</i> reponerem, nisi et hæc
scriptura a vulgata nimis ahhorreret. Ita plane congrueret locus Horat.
Od. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">vi</span>, 17, <i>prælia virginum
Sectis in juvenes unguibus aerium</i>, et <i>prælia</i> h.l. <i>vana</i>
dicerentur, quia mulierum sunt, non virorum, et in quibus levia, non
letalia infliguntur vulnera (conf. <a class = "crossref" href =
"#line15_763">v.&nbsp;763, 764</a>), vel <i>sectis</i> pugnatur
<i>unguibus</i>, quæ dilectum hostem non admodum <i>lædunt</i>, h.e.
vulnerant.
&mdash;<a name = "var15_767" id = "var15_767" href =
"#line15_767">767.</a>&nbsp;<i>demersaque</i> Col. Ox. Tell. Asul.
<i>demensaque</i> Put. Vulgo <i>diversaque</i>.
<span class = "pagenum">279</span>
&mdash;<a name = "var15_773" id = "var15_773" href =
"#line15_773">773.</a>&nbsp;Hunc locum, inmutatis quibusdam verbis, et
duobus additis versibus, fœde interpolavit Nicander hoc modo: <i>Turba
ruit, cursuque leves nemora avia cingunt. Corythi interea stridunt,
ductisque sagittis Pendentes saliunt, Nymphis obeuntibus arva. Tum per
saxa feræ</i>, etc.
&mdash;<a name = "var15_774" id = "var15_774" href =
"#line15_774">774.</a>&nbsp;<i>et per ipsa</i> Oxon. <i>per spissa
cubilia</i>, ut <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_303">IV,
303</a>, putabat aliquando N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var15_777" id = "var15_777" href =
"#line15_777">777.</a>&nbsp;<i>Gratam</i> Col. et R.&nbsp;2, <i>Et
latam</i> Oxon. Put. et primæ edd. Vulgo <i>Tum</i>, vel <i>Tunc
latam</i>.</p>

<span class = "pagenum">280</span>
<p><a name = "var15_795" id = "var15_795" href = "#line15_795">795.</a>
<i>librata</i> Col. Vulgo <i>vibrata</i>. Nil interest.
&mdash;<a name = "var15_806" id = "var15_806" href =
"#line15_806">806.</a>&nbsp;<i>mortis</i>, non <i>Martis</i>, Ox.
<span class = "pagenum">281</span>
Put. Tell. R.&nbsp;2, Ben. Asul. Gryph.</p>

<p><a name = "var15_809" id = "var15_809" href = "#line15_809">809.</a>
<i>vias</i> scripti et R.&nbsp;2, <i>vicens</i> Tell. Vulgo
<i>vices</i>, non inprob. Draken. quum sol et luna per vices adpareant.
Conf. Heins. et Burm. ad Valer. Fl. I,&nbsp;283, et exempla a Drak.
congesta; <i>solis jubar</i> malebat N.&nbsp;Heins. Deinde <i>atras</i>
Put.
<span class = "pagenum">282</span>
&mdash;<a name = "var15_822" id = "var15_822" href =
"#line15_822">822.</a>&nbsp;<i>caute</i> pro <i>quiete</i> conj.
N.&nbsp;Heins. et
<a name = "var14_823" id = "var15_823" href =
"#line15_823">v.&nbsp;823</a>,
<i>dubii Martis</i>.</p>

</div>

<table class = "contents">
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "../main.html">Præfatio</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<a href = "bookI.html">Liber I</a><br>
<a href = "bookII.html">Liber II</a><br>
<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br>
<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br>
<a href = "bookV.html">Liber V</a>
</td>
<td>
<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br>
<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br>
<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br>
<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br>
<a href = "bookX.html">Liber X</a><br>
<a href = "bookXI.html">Liber XI</a>
</td>
<td>
<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br>
<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br>
<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br>
<b>Liber XV</b><br>
<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br>
<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "comm.html">Appendices</a><br>
<a href = "indexAF.html">Index</a><br>
<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a>
</td>
</tr>
</table>

</body>
</html>