diff options
Diffstat (limited to 'old/files/bookXV.html')
| -rw-r--r-- | old/files/bookXV.html | 7124 |
1 files changed, 7124 insertions, 0 deletions
diff --git a/old/files/bookXV.html b/old/files/bookXV.html new file mode 100644 index 0000000..0d0ea29 --- /dev/null +++ b/old/files/bookXV.html @@ -0,0 +1,7124 @@ + +<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN"> +<html> +<head> +<title>Punicorum Liber Decimus Quintus</title> +<meta http-equiv = "Content-Type" content = "text/html; charset=UTF-8"> + +<link rel = "stylesheet" type = "text/css" href = "siliusstyles.css"> + +<body> + +<table class = "contents"> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "../main.html">Præfatio</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td> +<a href = "bookI.html">Liber I</a><br> +<a href = "bookII.html">Liber II</a><br> +<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br> +<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br> +<a href = "bookV.html">Liber V</a> +</td> +<td> +<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br> +<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br> +<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br> +<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br> +<a href = "bookX.html">Liber X</a><br> +<a href = "bookXI.html">Liber XI</a> +</td> +<td> +<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br> +<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br> +<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br> +<b>Liber XV</b><br> +<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br> +<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "comm.html">Appendices</a><br> +<a href = "indexAF.html">Index</a><br> +<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a> +</td> +</tr> +</table> + +<hr class = "mid"> + +<span class = "pagenum">215</span> + +<h3>C. SILII ITALICI</h3> + +<h1 class = "extended">PUNICORUM</h1> + + +<h3>LIBER DECIMUS QUINTUS.</h3> + +<hr> + +<h4><a name = "lib15_arg" id = "lib15_arg">ARGUMENTUM.</a></h4> + +<div class = "argument"> +<p><span class = "smallcaps">Cnæo</span> et Publio Scipionibus in +Hispania cæsis, Senatus Rom. de duce, qui in eorum subcedat locum, +deligendo consilia agitat, precibusque ad Deos fusis solliciti +exspectant Patres, ut, qui imperium in Hispaniam audeant adcipere, +nomina profiteantur; <a href = "#line15_1">1-9</a>.</p> + +<p>P. Cornelius Scipio, Publii, qui in Hispania ceciderat, filius, +quatuor et viginti ferme annos natus, illud quidem petere gestit, ut +patris patruique necem ulciscatur; sed absterretur consiliis cognatorum, +qui juvenilem respiciunt ætatem, horrentque et funestam domus fortunam, +et gentem terramque mali ominis, ubi inter sepulcra parentis ac patrui +res gerendæ sint, et hostes, qui duos summos imperatores devicerint +animosque conlegerint secundo Marte; <a href = +"#line15_10">10-17</a>.</p> + +<p>Juveni in inpluvio domus sub lauri umbra hæc secum reputanti +fluctuantique animo subito per aerem adlapsæ <i>Voluptas</i> ac +<i>Virtus</i> diverso oris vestisque habitu adparent, et utraque dat +operam, ut eam blande adpellando deleniat; <a href = +"#line15_18">18-31</a>.</p> + +<p>Voluptas, argumentis ex Epicureorum disciplina petitis, dissuadet +militiam, vitamque mollem, otiosam, bellicis publicisque negotiis, +periculis ac curis vacuam, omnibusque voluptatibus diffluentem +commendat; <a href = "#line15_32">32-67</a>.</p> + +<p>Virtus contra, secundum doctrinam Stoicorum, de divina animi humani +origine, de hominum præ ceteris animalibus præstantia, de inani brevique +voluptatis fructu et malis, quæ inde nascantur, de veris ac perennibus +præmiis virtuti propositis, disputat, et ad studium laudis patriæque +defensionem exhortatur; <a href = "#line15_68">68-120</a>.</p> + +<p>Hæc præcepta juveni adrident, et Voluptas irata in nubes se tollit; +<a href = "#line15_121">121-128</a>.</p> + +<p>Scipio igitur, Virtutis instinctus monitis, imperium, +<span class = "pagenum">216</span> +quod nemo sibi deposcere audet, palam profitetur se petere, et ora in se +convertit omnium, qui patrem ejus aut patruum revixisse et renatum sibi +opinantur; <a href = "#line15_129">129-134</a>.</p> + +<p>Impetus quidem animorum et ardor mox residet, silentio orto ac tacita +cogitatione, quanta moles rerum quantumque imperium ætati haudquaquam +maturæ permittatur: sed eum excitant rursus fausta omina anguis +occidentem versus per aerem volantis, et tonitru, quo cælum bis terque +contremit; <a href = "#line15_135">135-145</a>.</p> + +<p>Iis confirmati omnes Scipioni imperium esse in Hispania jubent, et +certatim dant nomina; <a href = "#line15_146">146-151</a>.</p> + +<p>Ille itaque, precibus ad Neptunum missis, cum classe oram Tusci +Ligusticique maris, Alpes ac Gallicum sinum, et deinde Pyrenei promont. +et Emporias prætervectus, Tarraconem proficiscitur, ubi naves subduci +jubet; <a href = "#line15_152">152-179</a>.</p> + +<p>Ibidem ei in somno obfertur species parentis, qui filio vehementer +auctor est, ut prius quam tres Pœnorum duces, qui trifariam exercitus in +diversissimas regiones distraxerint, castra conjungant, Carthaginem +Novam obpugnet, urbem opulentissimam omnium in Hispania, ac insignem +præterea portu, celso situ et ubertate agrorum; <a href = +"#line15_180">180-199</a>.</p> + +<p>Eo itaque raptim ducitur agmen, eodemque tempore, quo ad mœnia subit, +C. Lælius cum classe intrat portum; <a href = +"#line15_200">200-231</a>.</p> + +<p>Contra Aris, Pœnorum dux, arcem militibus insidet, et urbs potissimum +altitudine murorum defenditur: raræ enim scalæ iis æquari possunt, et, +quo quæque altiores, eo infirmiores sunt, ipsoque hominum, qui +adscendunt, onere franguntur; <a href = "#line15_232">232-236</a>.</p> + +<p>Verum Scipio, ubi comperit, æstum decedere, et, qua parte stagnum +claudat urbem, facilem per illud pedibus ad mœnia transitum dari, eo +secum armatos ducit, et, nulla ibi hostium statione aut custodia +obposita, sine certamine Carthaginem uno die capit; <a href = +"#line15_237">237-250</a>.</p> + +<p>Postridie Neptuno Jovique tauros mactat, et militibus, prout cuique +meritum virtusque fuerat, ante omnes vero C. Lælio, dat dona; <a href = +"#line15_251">251-262</a>.</p> + +<p>Tum prædam dividit, et adultam virginem eximia forma principi +Hispaniæ adolescenti, cui ea desponsa erat, inviolatam reddit: quæ +continentia ac benignitas in convivio amplissimis a Lælio laudibus +celebratur; <a href = "#line15_263">263-285</a>.</p> + +<p>Interea Philippus, Macedonum rex, fœdere cum Pœnis Acarnanibusque +junctus, bellum infert Ætolis, sociis Romanorum, subitamque expeditionem +facit in fines Epiri, Illyrici ac Græciæ; <a href = +"#line15_286">286-311</a>.</p> + +<p>Idem tamen sæpius in Macedoniam, a Dardanis aliisque hostibus +infestatam, retro concedit, nec nisi finitimam Græciam bello vexat, +donec, terra marique a Romanis victus, +<span class = "pagenum">217</span> +pacem petere cogitur; <a href = "#line15_312">312-319</a>.</p> + +<p>Eodem tempore Tarentus per proditionem recipitur a Fabio Maximo, in +cujus exercitu erat frater mulierculæ, quam præfectus præsidii perdite +amabat; <a href = "#line15_320">320-333</a>.</p> + +<p>Anno autem insequenti in Apulia cæditur M. Claudius Marcellus consul +et vir fortissimus, qui, si diutius vixisset, Scipioni forte gloriam +eripuisset confecti belli; <a href = "#line15_334">334-342</a>.</p> + +<p>Is, tumulum inter Punica et Romana castra occupandum ratus, ipse eo +cum T. Quinctio Crispino conlega, M. Marcello filio paucisque equitibus, +non perturbatus malo omine, speculatum proficiscitur; <a href = +"#line15_343">343-365</a>.</p> + +<p>Ab tergo deinde circumventus a Numidis, qui ex insidiis +consurrexerant, fortissime pugnat, et forsan evasisset e manibus +hostium, nisi saucium vidisset filium: sed adtonito ea specie arma +excidunt e manibus, et mox transfixus lancea prolabitur ex equo; <a href += "#line15_366">366-380</a>.</p> + +<p>Inventum Marcelli corpus Hannibal comburendum curat, tantumque virum +honore solemni ac laudatione prosequitur; <a href = +"#line15_381">381-398</a>.</p> + +<p>Quæ dum in Italia aguntur, fama captæ Carthaginis Novæ terrorem +incutit Hispaniæ populis, et tres Pœnorum duces omnem salutis spem in eo +positam putant, ut exercitus in unum omnes contrahantur; <a href = +"#line15_399">399-409</a>.</p> + +<p>Proximus Scipioni est Hasdrubal, Hannibalis frater, qui, quum forte +primordia Carthaginis veteris sacris epulisque celebranda instituisset, +turbatur Romanorum adventu, et in castra trepide confugit; <a href = +"#line15_410">410-439</a>.</p> + +<p>Postero die prælium committitur, in quo maxime eminet virtus C. +Lælii, viri non minus eloquentiæ, quam rei militaris gloria conspicui; +<a href = "#line15_439">439-470</a>.</p> + +<p>Pœni fusi ad Pyrenæum tendunt, et Scipio castris hostium potitus +ingentem prædam concedit militibus; <a href = +"#line15_471">471-492</a>.</p> + +<p>Tum Hasdrubal in Galliam transgressus magno auri pondere conducit ibi +auxilia, et vere ineunte Alpes transit, ut fratri se conjungat; <a href += "#line15_493">493-514</a>.</p> + +<p>Quo nuntio Romam perlato omnia terrore ac tumultu strepunt, et Italiæ +imago vel genius, ægre ferens hostis audaciam et calamitates, quas hæc +terra per decem jam annos perpessa sit, C. Claudium Neronem consulem, in +Lucanis Hannibali obpositum, per somnum in eam inpellere mentem conatur, +ut, castris clam noctu relictis, cum electa manu ad Metaurum, Umbriæ +fluvium, proficiscatur et Hasdrubali obviam eat; <a href = +"#line15_515">515-559</a>.</p> + +<p>Is quoque expergefactus confestim de toto exercitu, quod roboris est, +deligit, magnisque itineribus contendit ad castra M. Livii conlegæ, viri +fortis ac prudentis, qui, multis ante annis ex consulatu populi judicio +damnatus, nunc eumdem honorem sibi delatum, ut laboranti patriæ opera et +consilio suo subveniret, +<span class = "pagenum">218</span> +etsi invitus receperat; <a href = "#line15_560">560-600</a>.</p> + +<p>Hasdrubal mox ex variis indiciis conligit, multitudinem hostium +crevisse, eaque cura anxius noctu furtim signa ferri jubet; at per +tortuosi Metauri amnis sinus flexusque errorem volvens haud multum +procedit; <a href = "#line15_601">601-625</a>.</p> + +<p>Postquam itaque orto sole fuga fit manifesta, Romani extemplo fessum +agmen hostium insequuntur, et duces orationibus animos militum ad pugnam +excitant; <a href = "#line15_626">626-665</a>.</p> + +<p>Tum Livius, vir exactæ jam ætatis, acer in hostes ruit, et Nabim, +Jovis Hammonis sacerdotem, armis veneno infectis et conto ferocem, +Hasdrubal vero Arabum, in spoliando Nabis corpore occupatum, et Canthus +Rutulum, pecoris olim ditissimum, telo transfigit; <a href = +"#line15_666">666-710</a>.</p> + +<p>Inpetum Romanorum non sustinent Galli, intolerantissima laboris +corpora, et Livius, juvenili ardore pugnans, cedentibus instat; <a href += "#line15_711">711-739</a>.</p> + +<p>Fugientes nunc precando, nunc castigando revocat Hasdrubal, et leve +vulnus infligit consuli, quo facto atrox utrimque editur cædes; <a href += "#line15_740">740-777</a>.</p> + +<p>Tandem Nero, ubi conlegam vulneratum esse resciverat, ira incensus +cæco inpetu fertur in Hasdrubalem, eumque jaculo ictum gladio obtruncat; +<a href = "#line15_778">778-807</a>.</p> + +<p>Cæso duce reliqui Pœni aut sternuntur aut fugiunt: Nero autem jam +ipsa nocte, quæ sequuta est pugnam, raptim ad stativa sua, in Lucanis +posita, redit; <a href = "#line15_807">807-812</a>.</p> + +<p>Illuc nuntium ingentis cladis adfert, caputque Hasdrubalis, hastæ +cuspidi infixum, ostendit Hannibali, qui tacito dolore cruciatus castra +inde movet; <a href = "#line15_813">813-823</a>.</p> +</div> + +<hr class = "tiny"> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_1" id = "line15_1"> </a> +<span class = "smallcaps">At</span> nova Romuleum carpebat cura +senatum,</p> +<p><a name = "line15_2" id = "line15_2"> </a> +Quis trepidas gentes Martemque subiret Hiberum,</p> +<p><a name = "line15_3" id = "line15_3"> </a> +Adtritis rebus: geminus jacet hoste superbo</p> +<span class = "pagenum">219</span> +<p><a name = "line15_4" id = "line15_4"> </a> +Scipio, belligeri Mavortia pectora fratres.</p> +<span class = "linenum">5</span> +<p><a name = "line15_5" id = "line15_5"> </a> +Hinc metus, in Tyrias ne jam <a href = "#var15_5">Tartessia</a> +leges</p> +<p><a name = "line15_6" id = "line15_6"> </a> +Concedat tellus, propioraque bella pavescat.</p> +<p><a name = "line15_7" id = "line15_7"> </a> +<a href = "#var15_7">Anxia turba Patrum</a> quasso medicamina mæsti</p> +<p><a name = "line15_8" id = "line15_8"> </a> +Imperio circumspectant, Divosque precantur,</p> +<p><a name = "line15_9" id = "line15_9"> </a> +<a href = "#var15_9">Qui</a> laceris ausit ductor subcedere castris.</p> +</div> + +<span class = "pagenum notes">218</span> +<p class = "notes"> +Hic liber continet historiam belli in Hispania a Romanis duce Scipione +Africano gesti, quum Cn. et P. Scipiones ibi periissent; de quo v. sup. +<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_381">XIII, 381 +sqq.</a></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_1" id = "not15_1" href = "#line15_1">1.</a> +Conf. omnino Liv. XXVI, 18. +—<a name = "not15_2" id = "not15_2" href = "#line15_2">2.</a> +<i>gentes</i>, copias Rom. +—<i>trepidas</i>, cæsis Scipionibus et utroque exercitu. +—<i>gentesque Martemque Hiberum</i>, h.e. periculosum copiarum +Rom. in Hispania residuarum imperium, tanquam grave onus, +<i>subiret</i>. Cf. <a class = "crossref" href = +"#line15_9">v. 9</a>. +—<a name = "not15_3" id = "not15_3" href = +"#line15_3">3.</a> <i>hoste superbo</i>, per hostem superbum; Lenz. +Immo, hoste superbiente, triumphante.</p> + +<span class = "pagenum notes">219</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not15_5" id = "not15_5" href = "#line15_5">5 sq.</a> +<i>Tartessia t.</i>, Hispania, a Tartaro, ob subterraneas cavernas, sic +dicta. Strab. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_399">ad III, 399</a>. +—<i>in Tyrias leg. Conc.</i>, imperio et potestati Pœnorum se +subjiciat; Drak. coll. <a class = "crossref" href = +"#line15_383">v. 383</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_2">I, 2</a>. +—<a class = "missing" name = "not15_6" id = "not15_6" href = +"#line15_6" title = "numerus deest">6.</a> <i>propiora bella</i>, +in Libya, Hispaniæ vicina.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">10</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_10" id = "line15_10"> </a> +Absterret juvenem, <a href = "#var15_10">patrios patruique</a> piare</p> +<p><a name = "line15_11" id = "line15_11"> </a> +Optantem manes, tristi conterrita luctu,</p> +<p><a name = "line15_12" id = "line15_12"> </a> +Et reputans annos, <a href = "#var15_12">cognato sanguine</a> turba.</p> +<p><a name = "line15_13" id = "line15_13"> </a> +Si gentem petat infaustam, inter busta suorum</p> +<p><a name = "line15_14" id = "line15_14"> </a> +Decertandum hosti, qui fregerit <a href = "#var15_14">arma +duorum</a>,</p> +<span class = "linenum">15</span> +<p><a name = "line15_15" id = "line15_15"> </a> +Qui consulta ducum, ac flagret meliore <a href = +"#var15_15">Gradivo</a>;</p> +<p><a name = "line15_16" id = "line15_16"> </a> +Nec promtum teneris inmania bella lacertis</p> +<p><a name = "line15_17" id = "line15_17"> </a> +<a href = "#var15_17">Moliri</a>, regimenque rudi deposcere in ævo.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_10" id = "not15_10" href = "#line15_10">10</a> <a name += "not15_11" id = "not15_11" href = "#line15_10">sq.</a> +Cf. Liv. XXVI, 18, extr. <i>juvenem</i>, Scipionem Africanum. +—<i>patrios manes</i>, cf. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_487">ad VII, 487</a>. +—<i>piare</i>, vindicare, <i>manes</i>, mortem. +—<a name = "not15_12" id = "not15_12" href = +"#line15_12">12.</a> <i>annos</i>, juvenilem ætatem Scipionis, +quatuor et viginti ferme annos nati. +—<i>cognato sanguine turba</i>, cognati. Id toti populo tribuit +Livius l.l.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_13" id = "not15_13" href = "#line15_13">13.</a> +<i>gentem infaustam</i>, Hispanam, Scipionibus perniciosam, vel mali +ominis. +—<a name = "not15_14" id = "not15_14" href = +"#line15_14">14.</a> <i>Decertandum</i> esse Scipioni, +<i>hosti</i>, cum hoste. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_234">ad I, 234</a>. +—<a class = "missing" name = "not15_15" id = "not15_15" href = +"#line15_15" title = "numerus deest">15.</a> <i>Gradivo</i>, belli +fortuna <i>meliore flagret</i>, ad virtutem incendatur. +—<a name = "not15_16" id = "not15_16" href = +"#line15_16">16.</a> Nec facile esse puero vel juveni, tam +periculosi gravisque belli molem sustinere. Conf. <a class = "crossref" +href = "bookXVI.html#line16_656">XVI, 656 sq.</a></p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_18" id = "line15_18"> </a> +Has, lauri residens juvenis viridante sub umbra,</p> +<span class = "pagenum">220</span> +<p><a name = "line15_19" id = "line15_19"> </a> +<a href = "#var15_19">Ædibus extremis</a> volvebat pectore curas;</p> +<span class = "linenum">20</span> +<p><a name = "line15_20" id = "line15_20"> </a> +Quum subito adsistunt, dextra lævaque per auras</p> +<p><a name = "line15_21" id = "line15_21"> </a> +Adlapsæ, haud paullum mortali major imago,</p> +<p><a name = "line15_22" id = "line15_22"> </a> +Hinc Virtus, illinc virtuti inimica Voluptas.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_18" id = "not15_18" href = "#line15_18">18... 128.</a> +Præclarum commentum, quo fabula de Hercule a Prodico +<span class = "pagenum notes">220</span> +narrata et omnibus notissima e Xenoph. Mem. Socr. II, 1, §. 21 +seqq.; et Cic. Off. I, 32 (quam et Ovid. Amor. III, 1 sq.; +Lucian. in Somn. aliique imitati sunt), ad Scipionem transfertur, facile +animum docti poetæ subire poterat ex iis, quæ de origine vulgatæ +opinionis, qua Scipio divinæ originis vir esse credebatur, memorant Liv. +XXVI, 19, et Polyb. X, 2 et 5, quæ loca insignia neminem comparasse +pœnitebit. Fabulam venustam Prodici Sophistæ, quam Xenophon memorat e +libro, cui titulus fuit Ὡραι (f. ætates vitæ), ingeniose etiam +tractarunt Ill. Wieland (in <i>N. Amadis</i> et <i>Musarion</i>, +Ges. I) et Stiernhiehn in carmine Danico, quod Sæc. XVII edidit et +inscripsit: <i>Hercules</i>; Lenz. Eamdem nuper erudite copioseque +interpretatus est juvenis doctiss. <i>Goth. Aug. Cubæus</i> Misnensis in +libello, quem nondum vidi, et cujus titulus est: <i>Xenophontis Hercules +Prodicius et Silii Italici Scipio, perpetua nota illustrati, præmissa de +Prodico dissert.</i> Lips. 1797, in-8<sup>o</sup>. +—Episodium hoc docte illustrarunt Ill. <i>Doering</i> in Eclogis +vett. poett. lat. p. 255 sqq., quem comment. passim laudabo, et Cl. +Weiske in vers. germ. Xenoph. Mem. Socr. Lips. 1794, quem librum mihi +nunc ad manus haud esse doleo. Conf. qui iisdem coloribus adumbrarunt +Virtutem ac Voluptatem, Philostr. in Imagin., Philo Jud. de mercede +meretr. p. 863; Lactant. VI, 3 et 4; Maxim. Tyr. λογος δ, +pr. Basil. orat. de legendis Græc. libris §. 10; Themist. Orat. +XXII, p. 280, ed. Hard. +—<a href = "#line15_18">18</a> <a name = "not15_19" id = +"not15_19" href = "#line15_19">seq.</a> Impluvium, seu cavædium (al. +cavum ædium), μεσαύλιον, media ædium pars, non modo porticibus cingi, +sed et amœnis arboretis (unde h.l. <i>lauri sub umbra</i>), xystis vel +ambulationibus ornari solebat, vid. Heyne ad Virg. Æn. II, 512 sq.; VII, +59; et ad Tibull. III, <span class = "smallcaps">iii</span>, 15; Jani ad +Horat. Od. III, <span class = "smallcaps">x</span>, 5 sq.; Ernesti +clav. Cic. v. <i>impluvium</i> et <i>xystus</i>. Hinc <i>extremas +ædes</i> adcipio de extrema parte impluvii, prope ὀπισθόδομον. «Hortus +erat posticis ædium partibus,» Liv. XXIII, 8. +—<a name = "not15_20" id = "not15_20" href = +"#line15_20">20.</a> <i>per auras</i>, de cælo, ut Deæ. +—<a name = "not15_21" id = "not15_21" href = +"#line15_21">21.</a> <i>haud paulum mortali major imago</i> iis +fuit, ut Diis, qui humana forma, sed majore, pulchriore et augustiore, +induti hominibus adparent. Vid. Heyne Exc. XIII, ad Virg. Æn. I. +—<a name = "not15_22" id = "not15_22" href = +"#line15_22">22.</a> <i>Virtuti inimica Voluptas</i>, cf. Cic. de +Senect. c. 12.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_23" id = "line15_23"> </a> +Altera Achæmenium spirabat vertice odorem,</p> +<span class = "pagenum">221</span> +<p><a name = "line15_24" id = "line15_24"> </a> +Ambrosias diffusa comas, et veste refulgens,</p> +<span class = "linenum">25</span> +<p><a name = "line15_25" id = "line15_25"> </a> +Ostrum <a href = "#var15_25">qua</a> fulvo Tyrium subfuderat auro:</p> +<p><a name = "line15_26" id = "line15_26"> </a> +Fronte decor quæsitus acu, lascivaque crebras</p> +<p><a name = "line15_27" id = "line15_27"> </a> +Ancipiti motu jaciebant lumina flammas.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_23" id = "not15_23" href = "#line15_23">23 sq.</a> +Hoc loco Lenzius notat Voluptatem Silii, qualis est orientalis meretrix, +pretioso cultu adornatam: «illa vero Prodici, inquit, similior est +ionicæ ἑταίρῃ.» <span class = "smallcaps">Ed.</span> +—<i>odorem</i>, unguentum, et quidem h.l. Deorum, ambrosiam, unde +mox <i>Ambrosius diffusa comas</i>, ut +<span class = "pagenum notes">221</span> +de Venere ap. Virg. Æn. I, 403, cf. sup. <a class = "crossref" href += "bookVII.html#not7_468">ad VII, 469</a>, et <a class = "crossref" href += "bookXII.html#not12_245">XII, 245</a>. Silius autem ad Voluptatem +transtulit imaginem Veneris. Ἀφροδίτη γὰρ ἔστιν ἡδονὴ, Athen. Deipn. +XII, pag. 510. +—<i>Achæmenium</i>, Persicum, pro quovis pretioso et optimo, cf. +<a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_647">ad VII, 647</a>; +Plin. XIII, <span class = "smallcaps">i</span>, s. 1; Salmas. ad +Solin. p. 947.</p> + +<!-- several Greek lines on this page missing accent --> + +<p class = "notes"> +—<a name = "not15_24" id = "not15_24" href = +"#line15_24">24 sq.</a> +Apud Xenoph. Κακία habet ἐσθῆτα, ἐξ ἧς ἂν μάλιστα ὥρα διαλάμποι. Apud +Philostr. Ἡ μὲν Κακία χρυσῷ τε κατεσκευασμένη, καὶ ὅρμοις, ἐσθῆτι τε +ἁλιπορφύρῳ, καὶ παρεῖας ἄνθει, καὶ χαίτης ἐμπλοκαῖς καὶ γραφαῖς ὀμμάτων, +cf. Var. Lect. +—<a class = "missing" name = "not15_25" id = "not15_25" href = +"#line15_25" title = "numerus deest">25 sqq.</a> Voluptas +<i>subfuderat</i>, trajecerat, <i>ostrum</i>, purpuream tramam, <i>fulvo +auro</i>, subtemine aureorum filorum; et in <i>fronte</i> crinis +constringebatur <i>acu</i> aurea; <i>lascivaque lumina motu +ancipiti</i>, incerto, fluctuante, <i>jaciebant crebras flammas</i>, +radios amoris, ut ap. Lucian. Amor. III: ἱλαραι τῶν ὀμματων αἱ βολαι +τακερως ἀνυγραινοντο; Lenz. +—<a name = "not15_26" id = "not15_26" href = +"#line15_26">26 seq.</a> <i>acu</i> comatoria, seu crinali, vel +discriminali, qua nodi capillorum a fronte in verticem reductorum +(tutuli, κρωβυλοι, κορδυλαι, κορυμβοι, σκορπιοι) figebantur, cf. Salmas. +Exerc. Plin. p. 534, et Intpp. Petron. c. 21. Eodem forte sensu +Virg. Æn. IV, 138, dixit <i>crines nodantur in aurum</i>, h.e. acu +aurea. Ea sic <i>decor quæritur</i> in <i>fronte</i>, fronti. Contra +<a class = "crossref" href = "#line15_28">vers. 28</a>. +—<i>frons hirta</i> est, ubi capilli, ut ap. Terent. Heaut. II, +<span class = "smallcaps">ii</span>, 49, passi et circum caput rejecti +negligenter sunt; Doering. +—Sic ap. Xenoph. l.l. ὄμματα ἀναπεπταμένα, oculi huc illuc +volitantes, τῆς Κακίας, lascivi et mobiles, ap. Lucian. Merced. cond. c. +33, T. I, p. 692: τὸ βλέμμα διασεσαλευμένη; Doer. Philo Jud. +l.l. ὑπὸ τρυφῆς τε ἄγαν καὶ χλίδης σαλεύουσα τὼ ὀφθαλμὼ, οἷς τὰς τῶν +νέων ἀγκιστρεύεται ψυχὰς.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_28" id = "line15_28"> </a> +Alterius dispar habitus, frons hirta, nec unquam</p> +<span class = "pagenum">222</span> +<p><a name = "line15_29" id = "line15_29"> </a> +Composita mutata coma; stans vultus, et ore</p> +<span class = "linenum">30</span> +<p><a name = "line15_30" id = "line15_30"> </a> +<a href = "#var15_30">Incessuque</a> viro propior, lætique pudoris,</p> +<p><a name = "line15_31" id = "line15_31"> </a> +Celsa humeros niveæ fulgebat stamine pallæ.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_28" id = "not15_28" href = "#line15_28">28 sq.</a> +Ἀρετη Prodici virtutes in qualibet vitæ conditione complectitur, et +mitiorem elegantioremque animi formæque indolem præ se fert: Virtus +Silii est virago, aspera heroina et imago bellicæ virtutis, juveni +fortissimo consentanea, non Virtus elegantioris Græciæ, sed veteris +Romæ, cujus <i>frons</i> est <i>hirta</i>, incomtis et fruticantibus +capillis, <i>stans vultus</i>, βλεμμα καθεστηκος (vid. <i>D’Orvill.</i> +Charit. p. 404), oculus eodem obtutu sibi constans (quo animi +tranquillitas significatur, ut contra mentis motus æstusque +<span class = "pagenum notes">222</span> +luminibus lascivis mobilibusque Voluptatis), et <i>lætus pudor</i>, +grata verecundia; Lenz. +—<i>Alterius</i>, Virtutis. +—<i>frons hirta</i>, crinibus negligenter in ea sparsis, cf. +<a class = "crossref" href = "#not15_26">ad v. 26</a>. Sed quoniam hæc +notio verbis seq. exprimitur, malim intelligere frontem rugis horridam +et deformem (ut <i>hispida facies</i> ap. Hor. Od. IV, <span class = +"smallcaps">x</span>, 5), qualis meditabundis est, sive acribus et +industriis in rebus gerendis; vel tristem ac torvam, quæ +<i>corrugari</i>, <i>contrahi</i>, <i>adduci</i> solet, ut contra serena +ac læta <i>exporrigi</i>, <i>remitti</i>, <i>explicari</i>, +<i>solvi</i>. <i>Hirtum</i>, vel <i>hispidum</i> proprie dicitur +quidquid non satis cultum ac politum, et sic asperum vel ingratum +adspectu est, quod jam monuit Jani ad Hor. Od. II, <span class = +"smallcaps">ix</span>, 1. Ille vero oris cultus habitusque Virtuti +tribuitur a Philostr. Ἡ δὲ Ἀρετὴ πεπονηκυίᾳ μὲν προσφερὴς, τραχὺ δὲ +ὁρῶσα, etc. et Justitiæ ab antiquis poetis, sculptoribus pictoribusque +(qui eam iisdem coloribus, quibus Virtutem, depingebant), quod vel ex +verbis Chrysippi ap. Gell. XIV, 4, intelligitur: σκυθρωπὴ γράφεται, +καὶ συνεστηκὸς ἔχουσα τὸ πρόσωπον, καὶ δεδορκὸς βλέπουσα, ὥς τε τοῖς μὲν +ἀδίκοις φόβον ἐμποιεῖν, τοῖς δὲ δικαίοις θάρσος. +—<a name = "not15_29" id = "not15_29" href = +"#line15_29">29 sq.</a> +<i>nec unquam composita mutata coma</i>, nativa frontis forma non +exornata et mutata fuit crispatis et arte compositis capillis; Doering. +—<i>Vultus stans</i>, constans, semper idem et compositus, vel in +unam rem defixus, quod constantiæ, gravitatis, probitatisque indicium +est, ut levitatis contra et lasciviæ, si quis oculos perpetuo movet et +ubivis circumfert, vel obliquat eos, et limis alium adspicit, cf. +<a class = "crossref" href = "#line15_27">v. 27</a>, et sup. <a class += "crossref" href = "bookIII.html#not3_173">ad III, 173</a>; Stat. Theb. +X, 688. Sic συνεστηκὸς ἔχουσα τὸ πρόσωπον, ap. Gell. l.l. λογισμὸς +ἑστὼς, χρεία et ἐλπις ἑστηκυία, vel ἔστη τῇ διανοίᾳ ap. Polyb. III, 105; +VI, 25; X, 16; XXI, 9: τὸ τοῦ βλέμματος καθεστηκὸς ap. +Eustath. in Iliad. γ. +—<i>ore Incessuque viro propior</i>; καί μοι ἔδοξεν ἀνδρῶν εἶναι +περιπτῶν τὰ θεῖα, etc. Philost. +—<a class = "missing" name = "not15_30" id = "not15_30" href = +"#line15_30" title = "numerus deest">30.</a> <i>læti pudoris</i>, +grata oris verecundia; κεκοσμημένη τὰ ὄμματα αἰδοῖ, Xenoph. +—<i>Lætus pudor</i> est, qui vultum decorat, et animos +adspicientium læto quodam et jucundo sensu adficit; ut Venus ap. Virg. +Æn. I, 591 (ubi vid. Heyne), Æneas <i>oculis lætos adflat +honores</i>; Doering. +—<a name = "not15_31" id = "not15_31" href = +"#line15_31">31.</a> <i>Celsa humeros</i>, naturæ convenienter, +Dausq. qui contulit Terent. Eun. II, <span class = +"smallcaps">iii</span>, 21 seq. «Haud similis virgo est virginum +nostrarum, quas matres student Demissis humeris esse, vincto pectore, ut +graciles sient, etc<ins class = "correction" title = "» deest">.»</ins> +—<i>niveæ fulgebat stamine pallæ</i>, κεκοσμημένη τὸ σχῆμα +σωφροσύνῃ, ἐσθῆτι δὲ λευκῆ, Xenoph. Vestis quoque naturalis, non +adscititii coloris.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_32" id = "line15_32"> </a> +Occupat inde prior, promissis fisa, Voluptas:</p> +<span class = "pagenum">223</span> +<p><a name = "line15_33" id = "line15_33"> </a> +«Quis furor hic, non digne puer, consumere bello</p> +<p><a name = "line15_34" id = "line15_34"> </a> +Florem ævi? Cannæne tibi, graviorque palude</p> +<span class = "linenum">35</span> +<p><a name = "line15_35" id = "line15_35"> </a> +Mæonius Stygia lacus excessere, <a href = "#var15_35">Padusque</a>?</p> +<p><a name = "line15_36" id = "line15_36"> </a> +Quem tandem ad finem bellando fata lacesses?</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_32" id = "not15_32" href = +"#line15_32">32.</a> <i>Occupat</i>, scil. loqui h.e. festinat +loqui, vel potius prior dixit, +<span class = "pagenum notes">223</span> +ut ap. Stat. Theb. VII, 538, φθάνει, vel προλαμβάνει λέγειν. Ap. Xenoph. +τὴν Κακίαν φθάσαι βουλομένην, προσδραμεῖν τῶ Ἡρακλεῖ καὶ εἰπεῖν, etc. +—<i>promissis</i>, quæ datura, et quibus Scipionis animum motura +esset. +—<a name = "not15_33" id = "not15_33" href = +"#line15_33">33.</a> Simillima est oratio τῆς Κακίας ap. Xenoph. +l.l. cf. mox <a class = "crossref" href = "#not15_45">ad v. 45</a>. +—<a name = "not15_34" id = "not15_34" href = +"#line15_34">34.</a> Num inmemor es cladum, quas Romani adceperunt +ad Cannas, etc.? +—<i>gravior</i>, tristior Romanis Styge. +—<a name = "not15_35" id = "not15_35" href = +"#line15_35">35.</a> <i>lacus Mæonius</i>, Trasymenus, cf. <a class += "crossref" href = "bookIV.html#not4_719">ad IV, 719 sqq.</a>, et +<a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_9">V, 9 sq.</a> +—<i>Padus</i>, clades ad Trebiam et Ticinum, in Padum influentes, +cf. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_149">ad VII, +149</a>. +—<i>excessere</i> ex animo vel memoria tua, vid. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_628">ad II, 628</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_36" id = "not15_36" href = "#line15_36">36.</a> +<i>Quem ad finem</i>, quo usque, ad quos fines et terminos bella et +expugnationes tuas quasi proferes, et <i>fata lacesses</i>, mortem +adcelerabis, ut contra <a class = "crossref" href = +"#line15_47">v. 47</a> <i>ætas concessi</i> a fatis +<i>temporis</i>; Lenz. Immo <i>quem ad finem</i>, quo fine, cur. Illa +certe explicatio a juvene, qui nondum administraverat bellum, et a +verbis <i>fata lacesses</i> aliena videtur. +—<i>fata lacesses</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_680">ad I, 680</a>; <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_731">IV, 731</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#not12_61">XII, 61</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_37" id = "line15_37"> </a> +Tune etiam tentare paras <a href = "#var15_37">Atlantica</a> regna,</p> +<p><a name = "line15_38" id = "line15_38"> </a> +Sidoniasque domos? moneo, certare periclis</p> +<p><a name = "line15_39" id = "line15_39"> </a> +Desine, et armisonæ caput objectare procellæ.</p> +<span class = "linenum">40</span> +<p><a name = "line15_40" id = "line15_40"> </a> +Ni fugis hos ritus, Virtus te sæva jubebit</p> +<p><a name = "line15_41" id = "line15_41"> </a> +Per medias volitare acies, mediosque per ignes.</p> +<p><a name = "line15_42" id = "line15_42"> </a> +<a href = "#var15_42">Hæc patrem patruumque tuos, hæc prodiga +Paulum</a>,</p> +<p><a name = "line15_43" id = "line15_43"> </a> +Hæc Decios Stygias Erebi detrusit ad undas:</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_37" id = "not15_37" href = "#line15_37">37.</a> +<i>Atlantica regna</i>, extremam Libyam, ubi mons Atlas: nisi potius +intell. h.l. Hispania, a mari Atlantico sic dicta, cf. <a class = +"crossref" href = "bookXIII.html#line13_200">XIII, 200</a>. Scipio +primum petiturus erat Hispaniam, eaque debellata <i>Sidonias domos</i> +(<a class = "missing" name = "not15_38" id = "not15_38" href = +"#line15_38" title = "numerus deest">v. 38</a>), Carthaginem. +—<a name = "not15_39" id = "not15_39" href = +"#line15_39">39.</a> <i>armisonæ procellæ</i>, periculis belli.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_40" id = "not15_40" href = "#line15_40">40.</a> +<i>Ni fugis hos ritus</i>, quales Virtus exigit, θρησκείαν; invidiose, +quasi in externis ritibus versetur virtutis exercitium; Doering. +—<i>ritus</i>, leges, cultus et præcepta Virtutis; Lenz. +—<a name = "not15_41" id = "not15_41" href = +"#line15_41">41.</a> Cf. <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#not14_175">ad XIV, 175</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_42" id = "not15_42" href = "#line15_42">42.</a> +<i>prodiga</i>, invidiose, veluti Virtus non parcat viris magnis, sed +eos temere pessumdet; Ern. +—<i>Paulus</i> ipse <i>prodigus animæ magnæ</i> dicitur Horat. Od. +I, <span class = "smallcaps">xii</span>, 38. Cf. sup. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_225">ad I, 225</a>. +—<a name = "not15_43" id = "not15_43" href = +"#line15_43">43.</a> <i>Decios</i> patrem filium et nepotem, pro +patria se devoventes, +<span class = "pagenum notes">224</span> +si fides habenda Cic. Tusc. Qu. I, 87, et fin. II, 19; nam alii non +idem tradunt de nepote.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">224</span> +<p><a name = "line15_44" id = "line15_44"> </a> +Dum cineri titulum, memorandaque nomina bustis</p> +<span class = "linenum">45</span> +<p><a name = "line15_45" id = "line15_45"> </a> +Prætendit, nec sensuræ, <a href = "#var15_45">qui gesserit</a>, +umbræ.</p> +<p><a name = "line15_46" id = "line15_46"> </a> +At si me comitere, puer, non <a href = "#var15_46">limite duro</a></p> +<p><a name = "line15_47" id = "line15_47"> </a> +Jam tibi <a href = "#var15_47">decurrat</a> concessi temporis ætas.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_44" id = "not15_44" href = "#line15_44">44.</a> +Hoc iterum acerbe dictum pro, gloriæ et honoris spe fallit, ut mortis +contemtum animis ingerat; Ern. Summam rerum gestarum sepulcris +inscriptam <i>titulos supremos</i> Plin. Ep. IX, 19 vocat; Cell. +—<a name = "not15_45" id = "not15_45" href = +"#line15_45">45.</a> <i>non sensuræ, quid gesserit, umbræ</i>, +sententia, quæ animorum post mortem vitam invidiose ridet; Ern. +Epicureorum præcipue ea fuit opinio, animam simul cum homine mori et +interire (vid. Diog. Laert. lib. X): ubique vero Silius Voluptatem ex +opinione Epicureorum, quos Voluptatem summum bonum putasse creditum est, +argumentantem inducit, quemadmodum contra Virtutem ex placitis +Stoicorum; Drak. 46 sqq. Sic et Κακία disputat ap. Xenoph. Mem. Socr. +II, <span class = "smallcaps">i</span>, §. 23. Ἐὰν οὖν ἐμὲ φίλην +ποιήσῃς, ἐπὶ τὴν ἡδίστην τε καὶ ῥᾴστην ὁδὸν ἄξω σε, καὶ τῶν μὲν τερπνῶν +οὐδενὸς ἄγευστος ἔση, τῶν δὲ χαλεπῶν ἄπειρος διαβιάσῃ· πρῶτον μὲν γὰρ οὐ +πολέμων, οὐδὲ πραγμάτων φροντιεῖς, ἀλλὰ σκοπούμενος διέσῃ, τὶ ἂν +κεχαρισμένον ἢ σιτίον ἤ ποτὸν εὕροις, etc.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_46" id = "not15_46" href = "#line15_46">46.</a> +<i>limite duro</i>, dura et molesta vitæ via ac conditione, cf. <a class += "crossref" href = "bookVIII.html#not8_612">ad VIII, 612</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_48" id = "line15_48"> </a> +Haud unquam trepidos abrumpet buccina somnos:</p> +<p><a name = "line15_49" id = "line15_49"> </a> +Non glaciem Arctoam, non experiere furentis</p> +<span class = "linenum">50</span> +<p><a name = "line15_50" id = "line15_50"> </a> +Ardorem Cancri, nec mensas sæpe cruento</p> +<p><a name = "line15_51" id = "line15_51"> </a> +Gramine compositas: aberunt sitis aspera, et haustus</p> +<p><a name = "line15_52" id = "line15_52"> </a> +Sub galea pulvis, <a href = "#var15_52">partique timore labores</a>:</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_48" id = "not15_48" href = "#line15_48">48.</a> +Cf. omnino Heyne ad Tibull. I, <span class = +"smallcaps">i</span>, 4, ubi exemplis docet, belli aut militiæ +ærumnas et terrores hostiles (unde h.l. <i>trepidos</i>) per somnos +classico interruptos a poetis declarari. +—<i>abrumpet somnos</i>, ut apud Virgil. Ge. III, 530 et al. Drak. +cf. sup. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_156">ad VII, +156</a>. +—<a name = "not15_49" id = "not15_49" href = +"#line15_49">49 sq.</a> +Conf. Ovid. Met. IV, 624; <i>arctoa glacies</i>, polus arcticus, seu +septemtrionalis: <i>Cancri</i>, poli antarctici, seu australis. +—<a class = "missing" name = "not15_50" id = "not15_50" href = +"#line15_50" title = "numerus deest">50.</a> <i>mensas sæpe cruento +Gramine composit.</i>, ut fit in vita bellica, quum sub dio, humi, inter +cæsorum cadavera decumbunt ad cibum capiendum; Ernesti, qui et recte jam +monuit, in toto h.l. singula ad extenuandam illam vitam laboribus et +incommodis plenam bene elata esse. +—<a name = "not15_51" id = "not15_51" href = +"#line15_51">51 seq.</a> +<i>haustus pulvis</i>, ut apud +<span class = "pagenum notes">225</span> +Ovid. Met. XIV, 136; Stat. Silv. V, <span class = +"smallcaps">iii</span>, 223; et Theb. VI, 848, quibus locis eleganter +<i>hauriri</i> dicitur pulvis adtractus et conlectus; Doering. +—<a class = "missing" name = "not15_52" id = "not15_52" href = +"#line15_52" title = "numerus deest">52.</a> <i>labores parti +timore</i>, ærumnæ, quarum causa est timor ab hoste. Possis etiam +interpretari: facta et rerum gestarum gloria, multis curis et timore +parta. Sed illa ratio præstiterit. +—<i>Labores</i>, ut πόνος et μόχθος, et ærumnæ, et res fortiter +gestæ dicuntur. +—<i>labores parti timore</i>, curæ et sollicitudines periculis +creatæ; Lenz. coll. Tibull. I, <span class = +"smallcaps">i</span>, 3, et Burm. ad Prop. III, <span class = +"smallcaps">ix</span>, 6. Cf. Var. Lect.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">225</span> +<p><a name = "line15_53" id = "line15_53"> </a> +Sed current albusque dies, horæque serenæ;</p> +<p><a name = "line15_54" id = "line15_54"> </a> +Et molli dabitur victu sperare senectam.</p> +<span class = "linenum">55</span> +<p><a name = "line15_55" id = "line15_55"> </a> +Quantas ipse Deus lætos generavit in usus</p> +<p><a name = "line15_56" id = "line15_56"> </a> +Res homini, plenaque dedit bona gaudia dextra!</p> +<p><a name = "line15_57" id = "line15_57"> </a> +Atque idem, exemplar lenis mortalibus ævi,</p> +<p><a name = "line15_58" id = "line15_58"> </a> +Inperturbata placidus <a href = "#var15_58">tenet</a> otia mente.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_53" id = "not15_53" href = "#line15_53">53.</a> +<i>album</i>, ut al. <i>candidum</i>, dicitur bonum, lætum, felix, vel a +creta et candido lapillo, quo Thraces Romani aliique populi felices +dies, ut infelices atro calculo, signabant (vid. Intpp. Plin. VII, 40, +et Hor. Od. I, <span class = "smallcaps">xxxvi</span>, 10); vel, ut +mox <i>serenum</i>, a cælo sereno, ac nullis nubibus tenebrisque obducto +et contristato; vel denique a colore albo, qui olim sacer, divinus, +solennis, lætus, habebatur; ut contra <i>atrum</i> et <i>nigrum</i> est +triste et infaustum a colore atro, signo tristitiæ, et qui rebus inferis +proprius est, cf. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_211">ad III, 211</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_633">VII, 633</a>. Sic λευκὸν εὐήμερον φάος dixit +Soph. Ajac. 723; λευκὸν ἔαρ, λευκὸν δὲ θέρος, Callim. H. in Cer. +v. 123, ubi vid. Spanh. et ad v. 136. +—<i>horæ serenæ</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_544">ad VII, 544</a>. +—<a name = "not15_54" id = "not15_54" href = +"#line15_54">54.</a> <i>molli</i>, jucundo.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_57" id = "not15_57" href = "#line15_57">57 seq.</a> +Hæc iterum sunt ex dogmate Epicureorum, qui Deos res humanas non curare, +et in perpetuo otio feliciter tempora transigere existimabant; Drak. +coll. Horat. Serm. I, <span class = "smallcaps">v</span>, 101 sq.; +Sen. de Ben. IV, 4; Cic. Ep. ad Div. VII, 12; Virg. Æn, IV, 379 +(ubi v. Cerda); Gebhard. Crep. I, 17, et Diog. Laert. lib. X, +§. 77, ubi v. Menag. Sed sive de industria, sive incuria poetæ +factum videtur, ut huic otio contradicant, quæ de Deorum beneficentia in +vss. 55 sq. dicebantur; Ern.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_59" id = "line15_59"> </a> +«Illa ego sum, Anchisæ Venerem Simoentis ad undas</p> +<span class = "pagenum">226</span> +<span class = "linenum">60</span> +<p><a name = "line15_60" id = "line15_60"> </a> +Quæ junxi, generis vobis unde editus auctor.</p> +<p><a name = "line15_61" id = "line15_61"> </a> +Illa ego sum, verti Superum quæ sæpe parentem</p> +<p><a name = "line15_62" id = "line15_62"> </a> +Nunc avis in formam, nunc <a href = "#var15_62">torvi</a> in cornua +tauri.</p> +<p><a name = "line15_63" id = "line15_63"> </a> +Huc adverte aures; currit mortalibus ævum,</p> +<p><a name = "line15_64" id = "line15_64"> </a> +Nec nasci bis posse datur: fugit hora, rapitque</p> +<span class = "linenum">65</span> +<p><a name = "line15_65" id = "line15_65"> </a> +Tartareus torrens; ac secum ferre sub umbras,</p> +<p><a name = "line15_66" id = "line15_66"> </a> +Si qua animo placuere, negat: quis luce suprema</p> +<p><a name = "line15_67" id = "line15_67"> </a> +Dimisisse meas sero non ingemit <a href = "#var15_67">horas</a>?»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_59" id = "not15_59" href = "#line15_59">59 sq.</a> +Observa, Voluptatem in seq. oratione jactare, quod alias Venus de +potentia sua jactare solet; Doer. Apta calliditate inculcat, +<span class = "pagenum notes">226</span> +Æneam, Rom. gentis auctorem, suis artibus natum esse; Ern. cf. sup. ad +v. 23. +—<i>Illa ego sum</i>, verba eorum, quorum amplissima est fama, cf. +ad <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_128">IX, 128</a>. +—<i>Simoentis ad undas</i>, Trojæ. +—<a name = "not15_60" id = "not15_60" href = +"#line15_60">60.</a> <i>Jungere</i> de re Venerea, vid. Drak. et +quem laudat Heins. ad Claud. Epithal. Pall. et Cell. v. 32, ad +Ovid. Heroid. III, 107, et Rem. Am. v. 407.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_62" id = "not15_62" href = "#line15_62">62.</a> +<i>avis</i>, et aquilæ, et oloris, quum Asteries, Ganymedis et Ledæ +amore captus esset. +—<i>tauri</i>, quum Europam raperet.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_63" id = "not15_63" href = "#line15_63">63.</a> +<i>currit mortalibus ævum</i>, conf. ad <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_120">VI, 121</a>. +—<a name = "not15_64" id = "not15_64" href = +"#line15_64">64 sqq.</a> +<i>Nec nasci bis posse datur</i>, ipsa Epicuri verba, quod jam Drak. +notavit: Γεγόναμεν ἅπαξ· δὶς δ’ οὐκ ἔστι γενέσθαι, vid. Gatack. ad +Antonin. de se ipso lib. II, §. 6. +—Cf. ad <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_264">V, 264 sqq.</a> et Propert. III, <span class += "smallcaps">v</span> (al. <span class = "smallcaps">iv</span>), +13 sq. +—<a name = "not15_67" id = "not15_67" href = +"#line15_67">67.</a> Doer. comparat Tibull. I, <span class = +"smallcaps">iv</span>, 33 seq. +—<i>Dimisisse meas horas</i>, tempora lætitiæ, ac voluptatis +neglexisse; Lenz.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_68" id = "line15_68"> </a> +Postquam conticuit, finisque est addita dictis,</p> +<p><a name = "line15_69" id = "line15_69"> </a> +Tum Virtus: «Quasnam juvenem florentibus, inquit,</p> +<span class = "linenum">70</span> +<p><a name = "line15_70" id = "line15_70"> </a> +Pellicis in fraudes annis, vitæque tenebras,</p> +<p><a name = "line15_71" id = "line15_71"> </a> +Cui ratio, et magnæ cælestia semina mentis</p> +<p><a name = "line15_72" id = "line15_72"> </a> +<a href = "#var15_72">Munere</a> sunt concessa Deum? Mortalibus alti</p> +<span class = "pagenum">227</span> +<p><a name = "line15_73" id = "line15_73"> </a> +Quantum Cælicolæ, tantumdem animalibus isti</p> +<p><a name = "line15_74" id = "line15_74"> </a> +Præcellunt cunctis; tribuit namque ipsa <a href = +"#var15_74">minores</a></p> +<span class = "linenum">75</span> +<p><a name = "line15_75" id = "line15_75"> </a> +<a href = "#var15_74">Hos terris Natura Deo</a>: sed fœdere certo</p> +<p><a name = "line15_76" id = "line15_76"> </a> +Degeneres tenebris animas damnavit Avernis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_69" id = "not15_69" href = "#line15_69">69... 120.</a> +Bonæ, aureæ sententiæ sunt, quibus Virtus Voluptatem refutat; sed +molesto verborum adparatu dilutas adnosco, inprimis quum de hominum ad +gloriam et virtutem destinatione velut ex cathedra disputat; Ern. +Similiter tamen disserit ἡ Ἀρετὴ apud Xenoph. et, si unquam, nunc certe +declamatorium acumen, commune illius ævi vitium, quo Lucanus toties +lectores obfendit, Silio condonandum est. Virtus disputat more +Stoicorum, forte quia Scipio (et ipse Silius) horum philosophiæ deditus, +et discipulus erat Panætii, qui tamen de animi immortalitate alias +fovebat opiniones; Lenz. +—<a name = "not15_70" id = "not15_70" href = +"#line15_70">70.</a> <i>vitæ tenebras</i> forte errores dici putat +Doering. ut ap. Lucret. II, 15 sq. 58 et al. Sed aptior h.l. est illa +notio, quam <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_145">ad III, +145</a>, exposui. +—<a name = "not15_71" id = "not15_71" href = +"#line15_71">71.</a> Disputat Virtus ex opinione, quam de animo +humano fovebant Stoici, qui, quum mentem divinam, seu animam mundi ex +materie +<span class = "pagenum notes">227</span> +vel ætherea (Diog. Laert. VII, 156; Senec. Ep. 50), vel ignea (Cic. +Acad. Qu. I, 11) conflatam putarent, animum humanum ejusdem +originis, et divinæ mentis sive animæ mundi σπέρματα quasi et +ἀποσπάσματα esse statuebant; Doer. qui et laudat Tiedeman. <i>Geist der +speculat. Philos.</i> T. II, pag. 490; Meiners. <i>Grundriss. der +Gesch. d. Weltw.</i> p. 119 sq.; Heyne ad Virg. Æn. VI, 730; cf. et +Burm. ad Val. Fl. III, 380, et Lips. Manud. ad Philos. Stoic. II, 11: +«Ratio nihil aliud est, quam in corpus humanum pars divini spiritus +mersa,» Senec. Ep. 66. +—<a name = "not15_72" id = "not15_72" href = +"#line15_72">72 sq.</a> +Comparant Oppian. Halieut. V, <span class = +"smallcaps">iv</span>, 5, 10, 11, ubi v. Rittersh. +—<a name = "not15_74" id = "not15_74" href = +"#line15_74">74 sq.</a> +<i>minores Deo</i>, solis Diis; inferiores quidem Diis, sed secundi ab +illis, ut <i>Te</i> (Jove) <i>minor latum reget æquus orbem</i> Augustus +ap. Horat. Od. I, <span class = "smallcaps">xii</span>, 57, ubi +vid. Jani, et ad Od. III, <span class = "smallcaps">v</span>, 1... +3; οὐ γάρ τι πέλει καθυπέρτερον ἀνδρῶν Νόσφι θεῶν· μούνοισι δ’ ὑπείξομεν +ἀθανάτοισι, Oppian. loco laudato confer Psalm. VIII, 6 seq. +—<a class = "missing" name = "not15_75" id = "not15_75" href = +"#line15_75" title = "numerus deest">75.</a> <i>fœdere certo</i>, +certa lege, ut apud Virgil. Æneid. I, 62. +—<a name = "not15_76" id = "not15_76" href = +"#line15_76">76 sq.</a> +Drak. bene comparavit locum Cic. Tusc. Qu. I, 30: «Socrates +censebat, duas esse vias duplicesque cursus animorum e corpore +excedentium: nam qui se humanis vitiis contaminavissent,... iis devium +quoddam iter esse, seclusum a concilio Deorum; qui autem se integros +castosque servassent, quibusque fuisset minima cum corporibus contagio, +seseque ab his semper sevocassent, essentque in corporibus humanis vitam +imitati Deorum, his ad illos, a quibus essent profecti, reditum facilem +patere.» Cf. ib. Davis. et ad cap. 12.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_77" id = "line15_77"> </a> +At, quîs ætherei servatur seminis ortus,</p> +<p><a name = "line15_78" id = "line15_78"> </a> +Cæli porta patet; referam quid cuncta domantem</p> +<p><a name = "line15_79" id = "line15_79"> </a> +Amphitryoniaden? quid, cui, post Seras et Indos</p> +<span class = "linenum">80</span> +<p><a name = "line15_80" id = "line15_80"> </a> +Captivo Liber quum signa referret ab Euro,</p> +<p><a name = "line15_81" id = "line15_81"> </a> +Caucaseæ currum duxere per oppida tigres?</p> +<span class = "pagenum">228</span> +<p><a name = "line15_82" id = "line15_82"> </a> +Quid suspiratos magno in discrimine nautis</p> +<p><a name = "line15_83" id = "line15_83"> </a> +Ledæos referam fratres, vestrumque Quirinum?</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_78" id = "not15_78" href = "#line15_78">78 seqq.</a> +<i>Cæli porta patet</i>, formula Ennii, ad quem v. Column. p. 164, +cf. Senec. Herc. Œt. 1982 seq. +—Poeta ante oculos habuit Cic. Tusc. Qu. I, 12, et Hor. Od. +III, <span class = "smallcaps">iii</span>, 9... 16, ubi vid. Jani. +—<a name = "not15_79" id = "not15_79" href = +"#line15_79">79</a> <a name = "not15_80" id = "not15_80" href = +"#line15_79">sq.</a> +De Bacchi expeditionibus Indicis et triumpho, cf. <a class = "crossref" +href = "bookXVII.html#line17_647">XVII, 647 sq.</a>; Heyne ad Virg. Æn. +VI, 805, et Hermanni Mythol. Lyric. p. 262. +<span class = "pagenum notes">228</span> +De <i>tigribus</i> ejus currui junctis vid. Heyne ad Virg. Ecl. +V, 29, et Jani ad Horat. III, <span class = "smallcaps">iii</span>, +14.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_82" id = "not15_82" href = "#line15_82">82.</a> +<i>Suspiratos</i>, cum suspiriis invocatos, imploratos; Lenz. +—<a name = "not15_83" id = "not15_83" href = +"#line15_83">83.</a> <i>Ledæos fratres</i>, Dioscuros, +<i>suspiratos</i>, optatos, invocatos a <i>nautis</i>, quibus sidera +eorum exoptata sunt, vid. Jani ad Horat. Od. I, <span class = +"smallcaps">iii</span>, 2; <span class = "smallcaps">xii</span>, 27 +sq. et Hermann. l.c. p. 142.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_84" id = "line15_84"> </a> +«Nonne vides, hominum ut celsos ad sidera vultus</p> +<span class = "linenum">85</span> +<p><a name = "line15_85" id = "line15_85"> </a> +Sustulerit Deus, ac sublimia <a href = "#var15_85">finxerit</a> ora;</p> +<p><a name = "line15_86" id = "line15_86"> </a> +Quum pecudes, volucrumque genus, formasque ferarum</p> +<p><a name = "line15_87" id = "line15_87"> </a> +Segnem atque obscœnam passim <a href = "#var15_87">stravisset</a> in +alvum?</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_84" id = "not15_84" href = "#line15_84">84.</a> +Comparant Cic. de Legg. I, 9, et de Nat. D. II, 56; Ovid. Met. +I, 84 sq.; Severi Ætna, v. 223 seq.; Isidor. Orig. XI, 1; +Sallust. Cat. 1 (ubi vid. Corte), et Herderi <i>Ideen zur Philos. der +Gesch. der Menschh.</i> T. I, p. 219 sq. +—Hæc gallice transtulit, magno patri non inficianda proles, +<i>L. Racine, la Religion, chant I</i>, vs. 193 sq.:</p> + +<div class = "verse"> +<p>Le roi, pour qui sont faits tant de biens précieux,</p> +<p>L’homme élève un front noble, et regarde les cieux.</p> + +<p class = "right"> +<span class = "smallcaps">Ed.</span></p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_86" id = "not15_86" href = "#line15_86">86.</a> +<i>formas ferarum</i>, h.e. feras; ut χρῆμα ὑὸς, Herodot. I, 36; +πρόσωπον παρδαλίων, Nonn. Dionys. I, 158; τύπος συὸς, ap. eumd. +D. Heins. Sic et <i>forma</i>, <i>simulacrum</i>, <i>corpus</i>, +ἔργον, periphrast. poni monuit Drak. coll. Virg. Æn. VII, 18, 650; Ovid. +Met. I, 73; II, 78; IV, 779; Stat. Silv. I, <span class = +"smallcaps">i</span>, 62 (ubi vid. Barth.); Oppian. Halieut. +I, 105, ubi vid. Rittersh. Vid. et sup. <a class = "crossref" href += "bookVI.html#not6_572">ad VI, 572</a>, et, quos Doering. laudat, +Dorvill. ad Charit. p. 204, ac Valcken. ad Theocr. XVIII, 4. +—<a name = "not15_87" id = "not15_87" href = +"#line15_87">87.</a> <i>stravisset in alvum</i>, ornate, de +animalibus prona ad terram alvo incedentibus, et <i>obscœnam</i>, +epitheto rei indignitatem notante, ut <i>obscœni canes</i> ap. Virg. Ge. +I, 470, quatenus mala portendunt; Ernesti. Rectius Doering. eorum +capita depressisset et flexisset in alvum, <i>obscœnam</i>, cujus +adspectus teter et fœdus est, de quo vid. ad Catull. LXVIII, 99. +—<i>passim</i>, ubique in terra; Doer. Immo, sine discrimine, +promiscue, h.e. omnes; conf. Broukh. et Heyne ad Tibull. II, <span class += "smallcaps">iii</span>, 41 al. 69.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_88" id = "line15_88"> </a> +Ad laudes <a href = "#var15_88">genitum</a>, capiat si <a href = +"#var15_88">munera</a> Divum</p> +<span class = "pagenum">229</span> +<p><a name = "line15_89" id = "line15_89"> </a> +Felix, ad laudes hominum genus. Huc, age, paullum</p> +<span class = "linenum">90</span> +<p><a name = "line15_90" id = "line15_90"> </a> +Adspice (nec longe repetam) modo Roma minanti</p> +<p><a name = "line15_91" id = "line15_91"> </a> +Inpar <a href = "#var15_91">Fidenæ</a>, contentaque crescere asylo,</p> +<p><a name = "line15_92" id = "line15_92"> </a> +<a href = "#var15_92">Quo</a> sese extulerit dextris; idem adspice, +late</p> +<p><a name = "line15_93" id = "line15_93"> </a> +Florentes quondam luxus quas <a href = "#var15_93">verterit</a> +urbes.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_88" id = "not15_88" href = "#line15_88">88.</a> +Ἡ Ἀρετὴ ad τὴν Κακίαν apud Xenoph. loc. cit. §. 31; τοῦ δὲ πάντων +ἡδίστου ἀκούσματος, ἐπαίνου ἑαυτῆς ἀνήκοος εἶ, et §. 3, οἱ μὲν νέοι +(scilicet τῶν ἐμῶν φίλων) τοῖς τῶν πρεσβυτέρων ἐπαίνοις χαίρουσιν, οἱ δὲ +γεραίτεροι ταῖς τῶν νεων τιμαῖς ἀγάλλονται· καὶ ἡδέως μὲν τῶν παλαιῶν +πράξεων μέμνηνται, εὖ δὲ τὰς παρούσας ἥδονται πράττοντες, δι’ ἐμὲ φίλοι +μὲν θεοῖς ὄντες, ἀγαπητοὶ δὲ φίλοις, τίμιοι δὲ πατρίσιν. Ὅταν δ’ ἔλθῃ τὸ +πεπρωμένον τέλος, οὐ μετὰ λήθης ἄτιμοι κεῖνται, +<span class = "pagenum notes">229</span> +ἀλλα μετὰ μνήμης τὸν ἀεὶ χρόνον ὑμνούμενοι θάλλουσι. +—<i>Ad laudes</i>, gloriam, <i>genitum</i>, modo tam <i>felix</i> +est, ut <i>munera Divum</i>, dotes et bona, quibus præstat cæteris +animalibus, <i>capiat</i>, agnoscat. +—<a name = "not15_89" id = "not15_89" href = +"#line15_89">89 sq.</a> +<i>Huc</i>, Romam, δεικτικῶς, nec <i>longe</i>, a populis peregrinis +<i>repetam</i>, repetenda sunt exempla, ut apud Luc. I, 94; Lenz. +Copiosius id exposuit Grat. Cyn. 308... 325. +—<a class = "missing" name = "not15_90" id = "not15_90" href = +"#line15_90" title = "numerus deest">90.</a> <i>Roma modo +inpar</i>, vix par, <i>Fidenæ</i>, vid. Liv. I, 14 seq. conf. V.L. +—<i>modo</i>, ut <i>nuper</i>, etiam de tempore satis longo; +confer Gron. Obss. IV, 18. Ernesti clav. Cic. Duker. ad Flor. +I, 11. +—<a class = "missing" name = "not15_91" id = "not15_91" href = +"#line15_91" title = "numerus deest">91.</a> <i>asylo</i> vel +tironibus noto ex Liv. I, 8. +—<a name = "not15_92" id = "not15_92" href = +"#line15_92">92.</a> <i>Quo sese extulerit</i>, ad quantum +fastigium evecta sit. +—<i>dextris</i>, virtute, præclare gestis. +—<a name = "not15_93" id = "not15_93" href = +"#line15_93">93.</a> Poetam respexisse urbes Italiæ inferioris, +Crotonem, Sybarim, Tarentum, etc. putat Doering. +—<i>verterit</i>, everterit, ut inf. <a class = "crossref" href = +"#line15_408">v. 408</a>; conf. Intp. Virgil. Æn. I, 20; II, +625; XI, 264, et Ernesti ad Tac. Ann. XII, 45.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_94" id = "line15_94"> </a> +Quippe nec ira Deum tantum, nec tela, nec hostes,</p> +<span class = "linenum">95</span> +<p><a name = "line15_95" id = "line15_95"> </a> +Quantum sola noces <a href = "#var15_95">animis inlapsa</a> +Voluptas.</p> +<p><a name = "line15_96" id = "line15_96"> </a> +Ebrietas tibi <a href = "#var15_96">fida</a> comes, tibi Luxus, et +atris</p> +<p><a name = "line15_97" id = "line15_97"> </a> +Circa te semper volitans Infamia pennis:</p> +<p><a name = "line15_98" id = "line15_98"> </a> +Mecum Honor, ac Laudes, et læto Gloria vultu,</p> +<p><a name = "line15_99" id = "line15_99"> </a> +Et Decus, ac niveis Victoria concolor alis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_94" id = "not15_94" href = "#line15_94">94... 99.</a> +Locus præclarus, qui ex alio poeta, forte Græco, nescio quo, expressus +videtur. Poeta exornavit verba Scipionis apud Liv. XXX, 14: «non est +tantum ab hostibus armatis ætati nostræ periculum, quantum ab +circumfusis undique voluptatibus, etc.» +—<a name = "not15_95" id = "not15_95" href = +"#line15_95">95.</a> Conf. <a class = "crossref" href = +"bookXI.html#line11_400">XI, 400</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_97" id = "not15_97" href = "#line15_97">97.</a> +<i>Infamiæ</i>, et mox <i>Victoriæ</i> alæ tribuuntur, sed illi +<i>atræ</i>, huic <i>niveæ</i>; cf. <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#not14_675">ad XIV, 675</a>. +—<a name = "not15_98" id = "not15_98" href = +"#line15_98">98</a> <a name = "not15_99" id = "not15_99" href = +"#line15_98">sq.</a> +<i>Gloria vultu læto</i>, nitido, fulgente (ut apud Virg. Æn. +I, 591, ubi vide Heyne) et <i>Victoria concolor</i> mihi; cf. supra +<a class = "crossref" href = "#line15_31">v. 31</a>; Lenz.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">100</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_100" id = "line15_100"> </a> +«Me cinctus lauro <a href = "#var15_100">producit</a> ad astra +triumphus.</p> +<p><a name = "line15_101" id = "line15_101"> </a> +Casta mihi domus, et celso stant colle penates:</p> +<span class = "pagenum">230</span> +<p><a name = "line15_102" id = "line15_102"> </a> +Ardua saxoso perducit semita clivo.</p> +<p><a name = "line15_103" id = "line15_103"> </a> +<a href = "#var15_103">Asper</a> principio (nec enim mihi fallere mos +est)</p> +<p><a name = "line15_104" id = "line15_104"> </a> +<a href = "#var15_104">Prosequitur labor: adnitendum</a> intrare +volenti:</p> +<span class = "linenum">105</span> +<p><a name = "line15_105" id = "line15_105"> </a> +Nec <a href = "#var15_105">bona censendum</a>, quæ Fors infida <a href = +"#var15_105">dedisse</a>,</p> +<p><a name = "line15_106" id = "line15_106"> </a> +Atque eadem rapuisse valet; mox celsus ab alto</p> +<p><a name = "line15_107" id = "line15_107"> </a> +<a href = "#var15_107">Infra te</a> cernes hominum genus. Omnia +contra</p> +<p><a name = "line15_108" id = "line15_108"> </a> +Experienda manent, quam <a href = "#var15_108">spondet</a> blanda +Voluptas.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_101" id = "not15_101" href = "#line15_101">101 sq.</a> +Imitatio +<span class = "pagenum notes">230</span> +manifesta egregii loci Hesiod. Ἔργ. v. 289 sq. quem etiam laudavit +Xenoph. l.c. §. 20; cf. sup. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_603">ad IV, 603 et 604</a>. Similiter sedem vel ædes +Virtutis δυσεμβάτοις ἐπὶ πέτραις posuit Simonides apud Clement. Alex. +Strom. IV, pag. 585, ut Sapientiæ domum in celso colle Lucret. +II, 7 seqq. et inde Virg. Cir. 8 seq.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_103" id = "not15_103" href = "#line15_103">103.</a> +<i>nec enim mihi fallere mos est</i>, ut ap. Xenoph. οὐκ ἐξαπατήσω δέ σε +προοιμίοις ἡδονῆς, ἀλλ’ ᾗπερ οἱ θεοὶ διέθεσαν, τὰ ὄντα διηγήσομαι μετ’ +ἀληθείας. τῶν γὰρ ὄντων ἀγαθῶν καὶ καλῶν οὐδὲν ἄνευ πόνου καὶ ἐπιμελείας +θεοὶ διδόασιν ἀνθρώποις. +—<a name = "not15_105" id = "not15_105" href = +"#line15_105">105.</a> <i>bona censendum</i> conf. Var. Lect. +—<a name = "not15_106" id = "not15_106" href = +"#line15_106">106.</a> Cf. Lucret. II, 7 seq. +—<i>mox celsus</i>, si conscenderis celsum illum collem, et ad +ipsam Virtutem perveneris, <i>ab alto infra te</i>, etc. multum excelles +reliquis hominibus, iis superior ac felicior eris. Hunc nexum sententiæ, +quæ cum v. 104, tamquam apodosis cohæreat, verbis v. 105, 106. +—<i>Nec bona... valet</i> incommode interrumpi censet Ernesti. +—<a name = "not15_107" id = "not15_107" href = +"#line15_107">107.</a> <i>contra... quam</i>, contraria iis, quæ +spondet, etc.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_109" id = "line15_109"> </a> +Stramine projectus duro patiere sub astris</p> +<span class = "linenum">110</span> +<p><a name = "line15_110" id = "line15_110"> </a> +Insomnes noctes, frigusque famemque domabis.</p> +<p><a name = "line15_111" id = "line15_111"> </a> +Idem justitiæ cultor, quæcumque capesses,</p> +<p><a name = "line15_112" id = "line15_112"> </a> +Testes factorum stare <a href = "#var15_112">arbitrabere</a> Divos.</p> +<span class = "pagenum">231</span> +<p><a name = "line15_113" id = "line15_113"> </a> +<a href = "#var15_113">Tunc, quoties</a> patriæ rerumque pericula +poscent,</p> +<p><a name = "line15_114" id = "line15_114"> </a> +Arma feres primus: primus te in mœnia tolles</p> +<span class = "linenum">115</span> +<p><a name = "line15_115" id = "line15_115"> </a> +Hostica; nec ferro mentem vincere, nec auro.</p> +<p><a name = "line15_116" id = "line15_116"> </a> +Hinc tibi non Tyrio vitiatas murice vestes,</p> +<p><a name = "line15_117" id = "line15_117"> </a> +Nec donum deforme viro <a href = "#var15_117">fragrantis</a> amomi;</p> +<p><a name = "line15_118" id = "line15_118"> </a> +Sed dabo, qui vestrum sævo nunc Marte fatigat</p> +<p><a name = "line15_119" id = "line15_119"> </a> +Imperium, superare manu, laurumque superbam</p> +<span class = "linenum">120</span> +<p><a name = "line15_120" id = "line15_120"> </a> +In gremio Jovis excisis deponere Pœnis.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_111" id = "not15_111" href = "#line15_111">111.</a> +Aureæ sententiæ, ut plures in hac Virtutis oratione, et in veteribus +poetis Gnomicis obviæ, quæ legendæ sunt ab iis, qui talia præcepta non +nisi in sacris libris reperiri etiam nunc opinantur. +—<a name = "not15_112" id = "not15_112" href = +"#line15_112">112.</a> <i>stare</i>, vid. Var. Lect.</p> + +<span class = "pagenum notes">231</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not15_116" id = "not15_116" href = "#line15_116">116.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = "bookXI.html#var11_41">ad XI, 41, in +Var. Lect.</a> +—<i>vitiatas</i> exquisite pro tinctas, ut <i>violaverit</i> apud +Virg. Æn. XII, 67, ubi vid. Heyne. +—<a class = "missing" name = "not15_117" id = "not15_117" href = +"#line15_117" title = "numerus deest">117.</a> <i>amomi</i>, cf. +<a class = "crossref" href = "bookXI.html#not11_402">ad XI, 402</a>, et ad +Virg. Eclog. III, 89, IV, 25. <span class = "smallcaps">Ed.</span> +—<a name = "not15_119" id = "not15_119" href = +"#line15_119">119 sq.</a> +<i>laurum... deponere</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#not9_546">ad IX, 546</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_121" id = "line15_121"> </a> +Quæ postquam cecinit sacrato pectore Virtus,</p> +<p><a name = "line15_122" id = "line15_122"> </a> +Exemplis lætum vultuque audita probantem</p> +<p><a name = "line15_123" id = "line15_123"> </a> +Convertit juvenem. Sed enim indignata Voluptas</p> +<p><a name = "line15_124" id = "line15_124"> </a> +Non tenuit voces: «Nil vos jam demoror ultra,</p> +<span class = "linenum">125</span> +<p><a name = "line15_125" id = "line15_125"> </a> +Exclamat; venient, venient mea tempora quondam</p> +<p><a name = "line15_126" id = "line15_126"> </a> +Quum docilis nostris magno certamine Roma</p> +<p><a name = "line15_127" id = "line15_127"> </a> +Serviet imperiis, et <a href = "#var15_127">honos</a> mihi habebitur +uni.»</p> +<p><a name = "line15_128" id = "line15_128"> </a> +Sic quassans caput in nubes se sustulit atras.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_122" id = "not15_122" href = "#line15_122">122.</a> +<i>lætum</i>, captum et excitatum <i>exemplis</i>, quibus virtutis +studium commendaverat; Doer. +—<a name = "not15_123" id = "not15_123" href = +"#line15_123">123.</a> <i>Convertit</i> ad se, in suas partes; +<i>nil vos demoror</i>, vos valere jubeo; verba consulum, quum +dimitterent senatum, <i>nil vos moramur</i>, P. C. <span class = +"smallcaps">Ed.</span> +—<a name = "not15_125" id = "not15_125" href = +"#line15_125">125.</a> Apte insertum est vaticinium eorum temporum, +quibus res Romanæ luxu et superbia labefactatæ ceciderunt; Ern. +—<a name = "not15_126" id = "not15_126" href = +"#line15_126">126.</a> <i>docilis</i> freni, ut <a class = +"crossref" href = "bookXVI.html#line16_360">XVI, 360</a>, h.e. prona ad +voluptatem.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_128" id = "not15_128" href = "#line15_128">128.</a> +<i>quassans caput</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_298">ad I, 298</a>, et <a class = "crossref" href += "bookVI.html#not6_600">VI, 600</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_129" id = "line15_129"> </a> +At juvenis, plenus monitis, ingentia corde</p> +<span class = "linenum">130</span> +<p><a name = "line15_130" id = "line15_130"> </a> +Molitur, <a href = "#var15_130">jussæque</a> calet virtutis amore.</p> +<p><a name = "line15_131" id = "line15_131"> </a> +Ardua rostra petit, nullo fera bella volente,</p> +<p><a name = "line15_132" id = "line15_132"> </a> +Et gravia ancipitis deposcit munera Martis.</p> +<p><a name = "line15_133" id = "line15_133"> </a> +Adrecti cunctorum animi; pars lumina patris,</p> +<span class = "pagenum">232</span> +<p><a name = "line15_134" id = "line15_134"> </a> +Pars credunt torvos patrui <a href = "#var15_134">revirescere</a> +vultus.</p> +<span class = "linenum">135</span> +<p><a name = "line15_135" id = "line15_135"> </a> +Sed <a href = "#var15_135">quamquam</a> instinctis tacitus tamen ægra +periclis</p> +<p><a name = "line15_136" id = "line15_136"> </a> +Pectora <a href = "#var15_136">subrepit</a> terror, molemque +paventes</p> +<p><a name = "line15_137" id = "line15_137"> </a> +Expendunt belli, et numerat favor anxius annos.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_131" id = "not15_131" href = "#line15_131">131.</a> +Hæc ad verbum fere expressa sunt ex Liv. XXVI, 18, et versus 133, 134, +ex cap. 41, extr. +—<i>Ardua rostra</i>, subgestum oratorum +<span class = "pagenum notes">232</span> +in foro Rom.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_134" id = "not15_134" href = "#line15_134">134.</a> +<i>revirescere credunt</i>, eleganter pro, patris et patrui vultus in +juventam ætatem reductos adnoscere sibi videntur; Barth Adv. IX, 17. +Ipse Scipio apud Liv. l.c. cap. 41. «Brevi faciam,... ut revixisse aut +renatum sibi quisque Scipionem imperatorem dicat.» Conf. <a class = +"crossref" href = "bookVIII.html#not8_226">ad VIII, 226</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_135" id = "not15_135" href = "#line15_135">135 sq.</a> +Cf. Liv. XXVI, 18, extr. +—<i>instinctis</i>, adspectu Scipionis incitatis, quo sibi egregia +patris ac patrui facta in memoriam revocabant, nec minorem de ipso spem +concipiebant; Drak. cf. Var. Lect. +—<a name = "not15_137" id = "not15_137" href = +"#line15_137">137.</a> <i>favor anxius</i>, qui Scipioni favebant, +sed de difficultate et exitu rei solliciti erant, <i>numerant annos</i>, +ætatem ejus respiciunt.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_138" id = "line15_138"> </a> +Dumque ea confuso <a href = "#var15_138">percenset</a> murmure +vulgus,</p> +<p><a name = "line15_139" id = "line15_139"> </a> +Ecce, per obliquum cæli squalentibus auro</p> +<span class = "linenum">140</span> +<p><a name = "line15_140" id = "line15_140"> </a> +Effulgens maculis, ferri inter nubila visus</p> +<p><a name = "line15_141" id = "line15_141"> </a> +Anguis, et ardenti radiare per aera sulco,</p> +<p><a name = "line15_142" id = "line15_142"> </a> +Quaque ad cæliferi tendit plaga litus Atlantis,</p> +<p><a name = "line15_143" id = "line15_143"> </a> +Perlabi resonante polo. Bis terque coruscum</p> +<p><a name = "line15_144" id = "line15_144"> </a> +Addidit augurio fulmen pater, et vaga late</p> +<span class = "linenum">145</span> +<p><a name = "line15_145" id = "line15_145"> </a> +<a href = "#var15_145">Per subitum</a> moto strepuere tonitrua +mundo.</p> +<p><a name = "line15_146" id = "line15_146"> </a> +Tum vero capere arma jubent, genibusque salutant</p> +<p><a name = "line15_147" id = "line15_147"> </a> +Submissi augurium, <a href = "#var15_147">ac</a> iret, qua ducere +Divos</p> +<span class = "pagenum">233</span> +<p><a name = "line15_148" id = "line15_148"> </a> +Perspicuum, et patrio monstraret semita signo.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_139" id = "not15_139" href = "#line15_139">139.</a> +seq. Veritatem rei tradit Liv. XXVI, 19. Omen <i>anguis</i> unde +petierit poeta, intelligetur ex not. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_476">ad IV, 476</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_584">II, 584</a>. Confer <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#not16_52">ad XVI, 52</a>. Silius respexisse videtur +Virgil. Æn. II, 692 sq. et forte tempestas coorta fuerat cum tonitribus +fulminibusque ad Oceanum Atlanticum tendentibus (<i>dii auguriis +auspiciisque</i>, etc.) Liv. XXVI, 41, quæ Scipio, vir callidus in rem +suam convertebat; Lenz. +—<i>squalentibus auro maculis</i>, ut sup. <a class = "crossref" +href = "bookII.html#line2_585">II, 585</a>. +—<a name = "not15_141" id = "not15_141" href = +"#line15_141">141.</a> <i>sulco</i>, cf. <a class = "crossref" href += "bookI.html#not1_357">ad I, 357</a>. +—<a name = "not15_142" id = "not15_142" href = +"#line15_142">142.</a> <i>plaga</i>, cæli. +—<a name = "not15_145" id = "not15_145" href = +"#line15_145">145.</a> <i>Per subitum</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookVII.html#not7_527">ad VII, 527</a>. +—<i>moto mundo</i>, cælo, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#var3_205">ad III, 205 (in Var. Lect.)</a> et <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#not3_611">611</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_146" id = "not15_146" href = "#line15_146">146 sq.</a> +<i>salutant augurium</i> clamore, +<span class = "pagenum notes">233</span> +ut <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_411">II, 411</a>, ubi +vid. not. +—<a name = "not15_148" id = "not15_148" href = +"#line15_148">148.</a> <i>patrio signo</i>, tonitru, omine misso a +Jove, patre Scipionis, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_476">ad IV, 476</a>. Anguis autem in Hispaniam versus +et Libyam volabat.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_149" id = "line15_149"> </a> +Certatim <a href = "#var15_149">comites rerum</a> bellique ministros</p> +<span class = "linenum">150</span> +<p><a name = "line15_150" id = "line15_150"> </a> +Adglomerant sese, atque acres sociare labores</p> +<p><a name = "line15_151" id = "line15_151"> </a> +Exposcunt, laudumque loco est isdem <a href = "#var15_151">esse sub +armis</a>.</p> +<p><a name = "line15_152" id = "line15_152"> </a> +Tum nova cæruleum descendit classis in æquor.</p> +<p><a name = "line15_153" id = "line15_153"> </a> +It comes Ausonia, atque in terras transit Hiberas.</p> +<p><a name = "line15_154" id = "line15_154"> </a> +Ut, quum sæva fretis inmisit prælia, Corus</p> +<span class = "linenum">155</span> +<p><a name = "line15_155" id = "line15_155"> </a> +Isthmon curvata sublime <a href = "#var15_155">suberigit</a> unda,</p> +<p><a name = "line15_156" id = "line15_156"> </a> +Et, spumante ruens per saxa gementia fluctu,</p> +<p><a name = "line15_157" id = "line15_157"> </a> +Ionium Ægæo miscet mare. Celsus in arma</p> +<p><a name = "line15_158" id = "line15_158"> </a> +Emicat, ac prima stans Scipio puppe profatur:</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_149" id = "not15_149" href = "#line15_149">149.</a> +<i>rerum</i>, belli, unde <i>res gerere</i>, Drak. Gr. ἔργα πολεμήϊα, +seu μάχης et Ἄρεος. Cf. Klotz. ad Tyrt. p. 83.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_152" id = "not15_152" href = "#line15_152">152.</a> +Cf. Liv. XXVI, 19.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_153" id = "not15_153" href = "#line15_153">153.</a> +<i>It</i> classis <i>comes</i> Scipionis ex Ansonia; Lenz.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_154" id = "not15_154" href = "#line15_154">154 sq.</a> +Comparatio non nisi ad tumultum pertinet et turbam, qua classis in mare +inmissa est; et nemo eam, si abesset, desideraverit, vel optaverit certe +aptiorem; Ern. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_468">I, 468 sq.</a> <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_395">V, 395 sq.</a> <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#line7_569">VII, 569 sq.</a> <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_282">IX, 282 seq.</a> +—<a class = "missing" name = "not15_155" id = "not15_155" href = +"#line15_155" title = "numerus deest">155.</a> <i>curvata unda</i>, +vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_470">ad I, 470, +472</a>. +—<i>Isthmon</i> Corinthiacum inter <i>Ionium</i> et <i>Ægæum</i> +mare. <i>Isthmon suberigit unda Corus</i>, ut <i>sublatum pulvere +campum</i> sup. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_203">X, 203</a>, et similia passim. +—<a name = "not15_156" id = "not15_156" href = +"#line15_156">156.</a> <i>saxa gementia</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookV.html#not5_398">ad V, 398</a>, et Bentl. ad +Hor. Odyss. III, <span class = "smallcaps">xxvii</span>, 23. +—<a name = "not15_157" id = "not15_157" href = +"#line15_157">157 seq.</a> +<i>Emicat in arma</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_85">ad III, 85</a>. +—<a class = "missing" name = "not15_158" id = "not15_158" href = +"#line15_158" title = "numerus deest">158.</a> <i>prima puppe</i>, +conf. <a class = "crossref" href = "bookXII.html#not12_398">ad XII, +398</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_159" id = "line15_159"> </a> +«Dive <a href = "#var15_159">tridentipotens</a>, cujus maria ire per +alta</p> +<span class = "linenum">160</span> +<p><a name = "line15_160" id = "line15_160"> </a> +Ordimur, si justa paro, decurrere classi</p> +<p><a name = "line15_161" id = "line15_161"> </a> +Da, pater, ac nostros ne sperne juvare labores.</p> +<span class = "pagenum">234</span> +<p><a name = "line15_162" id = "line15_162"> </a> +Per pontum pia bella veho.» Levis inde secunda</p> +<p><a name = "line15_163" id = "line15_163"> </a> +Adspirans aura propellit carbasa flatus.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_159" id = "not15_159" href = "#line15_159">159 sq.</a> +Cf. Liv. XXVI, 45 extr. et Polyb. X, 11, ubi Scipio in oratione ad +milites habita dicit, ἐξ ἀρχῆς τὴν ἐπιβολὴν αὐτῷ ταύτην ὑποδεδειχέναι +τὸν Ποσειδῶνα, παραστάντα κατά τὸν ὕπνον, καὶ φάναι, συνεργήσειν +ἐπιφανῶς κατ’ αὐτὸν τὸν τῆς πράξεως καιρὸν οὕτως, ὥστε παντὶ τῷ +στρατοπέδῳ τὴν ἐξ αὐτοῦ χρείαν ἐναργῆ γενέσθαι. Conf. et sup. <a class = +"crossref" href = "#line15_18">v. 18 sq.</a> +—<a name = "not15_161" id = "not15_161" href = +"#line15_161">161.</a> <i>pater</i>, <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_606">v. I, 606</a>.</p> + +<span class = "pagenum notes">234</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not15_162" id = "not15_162" href = "#line15_162">162.</a> +<i>pia bella</i>, vel rite indictum bellum (vid. Non. voc. +<i>Fetiales</i>); vel quod Scipio se ducem obtulerat, ut patrem ac +patruum, fraude Punica in Hispania interemtos, ulcisceretur; vel quia +Romani hoc bellum susceperant, ut injuriam, Saguntinis sociis a Pœnis +inlatam, vindicarent, unde Scipio ipse apud Liv. XXX, v. 31, dixit, +<i>Sagunti excidium Romanis pia ac justa induisse arma</i>; Drak. Conf. +<a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_406">ad VII, +406</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_164" id = "line15_164"> </a> +Jamque agiles, Tyrrhena sonant qua cærula, puppes</p> +<span class = "linenum">165</span> +<p><a name = "line15_165" id = "line15_165"> </a> +Ausonium evasere latus, Ligurumque citatis</p> +<p><a name = "line15_166" id = "line15_166"> </a> +Litora tramittunt proris: hinc gurgite ab alto</p> +<p><a name = "line15_167" id = "line15_167"> </a> +Tellurem procul inrumpentem in sidera cernunt,</p> +<p><a name = "line15_168" id = "line15_168"> </a> +Aerias Alpes: occurrunt mœnia <a href = "#var15_168">Graiis</a></p> +<p><a name = "line15_169" id = "line15_169"> </a> +Condita Massiliæ; populis <a href = "#var15_169">hæc cincta</a> +superbis,</p> +<span class = "linenum">170</span> +<p><a name = "line15_170" id = "line15_170"> </a> +Barbarus inmani <a href = "#var15_170">quum territet</a> adcola +ritu,</p> +<p><a name = "line15_171" id = "line15_171"> </a> +Antiquæ morem patriæ <a href = "#var15_171">cultumque</a> habitumque</p> +<p><a name = "line15_172" id = "line15_172"> </a> +Phocais <a href = "#var15_172">armiferas</a> inter tenet hospita +gentes.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_164" id = "not15_164" href = "#line15_164">164... +179.</a> +Conf. Liv. XXVI, 19. +—<a name = "not15_167" id = "not15_167" href = +"#line15_167">167.</a> Conf. <a class = "crossref" href = +"bookXI.html#not11_217">ad XI, 217</a>. +—<a name = "not15_169" id = "not15_169" href = +"#line15_169">169.</a> <i>Massilia</i> a <i>Graiis condita</i>, +colonia Phocæorum, unde mox <i>Phocais hospita</i>; Confer <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#not4_52">ad IV, 52</a>. Præter exempla +ibi laudata, conf. quoque Cicero de Offic. lib. II, 23, et in Orat. pro +Flacco, cap. 63, ubi Massiliensium disciplinam gravitatemque fere +cunctis gentibus anteponendam censet. <span class = +"smallcaps">Ed.</span> +—<i>populis superbis</i>, Gallis, ut mox <i>armiferas gentes</i>. +Conf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_45">ad IV, 45</a>. +Vel <i>superbis</i> eo sensu, quo Strabo IV, p. 302, de Gallis ait: +πολὺ τὸ ἀνοητὸν καὶ ἀλαζονικὸν πρόσεστι, Ern. +—<a href = "#line15_169">169... 172.</a> Conf. omnino Strab. +IV, p. 270 seqq. 302 seq. et Valer. Max. II, <span class = +"smallcaps">vi</span>, 7... 9. +—<a class = "missing" name = "not15_170" id = "not15_170" href = +"#line15_170" title = "numerus deest">170.</a> <i>Barbarus +adcola</i>, Massiliensis, <i>territat</i> hos populos <i>inmani +ritu</i>, quo sacrificia humana Dianæ Ephesiæ in luco obfert (cf. Lucan. +III, 399 sq. et Strab. l.l.) sed eadem Massilia <i>antiquæ morem patriæ +tenet</i>, republica ad normam græcam constituta; Ern.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_173" id = "line15_173"> </a> +Hinc legit Ausonius sinuatos gurgite ductor</p> +<span class = "pagenum">235</span> +<p><a name = "line15_174" id = "line15_174"> </a> +Anfractus pelagi: nemoroso vertice celsus</p> +<span class = "linenum">175</span> +<p><a name = "line15_175" id = "line15_175"> </a> +Adparet collis, fugiuntque in nubila silvæ</p> +<p><a name = "line15_176" id = "line15_176"> </a> +Pyrenes; tunc Emporiæ, veteresque per ortus</p> +<p><a name = "line15_177" id = "line15_177"> </a> +Graiorum vulgus, tunc <a href = "#var15_177">hospita</a> Tarraco +Baccho.</p> +<p><a name = "line15_178" id = "line15_178"> </a> +Considunt portu; <a href = "#var15_178">securæ</a> gurgite clauso</p> +<p><a name = "line15_179" id = "line15_179"> </a> +Stant puppes; positusque labor terrorque profundi.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_173" id = "not15_173" href = "#line15_173">173.</a> +«Gallicum sinum, et deinde Pyrenæi circumvectus promontorium, Emporiis +urbe Græca (oriundi et ipsi a Phocæa sunt) copias exposuit: inde sequi +navibus jussis, Tarraconem pedibus profectus conventum omnium sociorum +habuit; naves ibi subduci +<span class = "pagenum notes">235</span> +jussit, etc.» Liv. XXVI, 19. +—<a name = "not15_174" id = "not15_174" href = +"#line15_174">174 sq.</a> +Conf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_415">III, +415 seq.</a> +—<a name = "not15_176" id = "not15_176" href = +"#line15_176">176</a> <a name = "not15_177" id = "not15_177" href = +"#line15_176">seq.</a> +<i>Emporiæ... hospita Tarraco Baccho</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookIII.html#not3_369">ad III, 369</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_178" id = "not15_178" href = "#line15_178">178.</a> +<i>gurgite clauso</i>, in portu.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">180</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_180" id = "line15_180"> </a> +Nox similes morti dederat placidissima somnos;</p> +<p><a name = "line15_181" id = "line15_181"> </a> +Visa viro stare effigies ante ora parentis,</p> +<p><a name = "line15_182" id = "line15_182"> </a> +Atque hac <a href = "#var15_182">adspectu turbatum</a> voce monere:</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_180" id = "not15_180" href = "#line15_180">180.</a> +Conf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_674">ad II, 674, in +Var. Lect.</a> et Val. Flac. v. 74. +—<a href = "#line15_180">180... 207.</a> Consilium +Carthaginis Novæ oppugnandæ Scipioni in somnio dat Neptunus apud Polyb. +X, <span class = "smallcaps">ii</span>, 7, et ipse Scipio apud +Liv. XXVI, 41, memorat Deos auguriis auspiciisque <i>et per nocturnos +etiam visus</i> omnia læta ac prospera portendisse; Lenz. «Scipio +oratione adcensis militum animis Iberum trajecit; ubi quibusdam +suadentibus, ut, quoniam in tres tam diversas regiones discessissent +Punici exercitus, proximum adgrederetur, periculum esse ratus, ne eo +facto in unum omnes contraheret, nec par esset unus tot exercitibus, +Carthaginem Novam interim obpugnare statuit, urbem cum ipsam opulentam +suis opibus, tum hostium omni bellico adparatu plenam, sitam præterea +opportune, etc.» Liv. XXVI, 42, pr. Hoc Scipionis consilium poeta +parenti ejus tribuit, cujus species filio oblata sit in somno.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_183" id = "line15_183"> </a> +«Nate, salus quondam genitoris, nate, parentis</p> +<p><a name = "line15_184" id = "line15_184"> </a> +Et post fata decus, bellorum dira creatrix</p> +<span class = "linenum">185</span> +<p><a name = "line15_185" id = "line15_185"> </a> +Evastanda tibi tellus, et cæde superbi</p> +<p><a name = "line15_186" id = "line15_186"> </a> +Ductores Libyæ <a href = "#var15_186">cauta virtute</a> domandi,</p> +<span class = "pagenum">236</span> +<p><a name = "line15_187" id = "line15_187"> </a> +Qui sua nunc trinis <a href = "#var15_187">diducunt</a> agmina +castris.</p> +<p><a name = "line15_188" id = "line15_188"> </a> +Si <a href = "#var15_188">conferre</a> manum libeat, coeantque +vocatæ</p> +<p><a name = "line15_189" id = "line15_189"> </a> +Hinc atque hinc acies, valeat quis ferre ruentes</p> +<span class = "linenum">190</span> +<p><a name = "line15_190" id = "line15_190"> </a> +Ter gemina cum mole viros? Absiste <a href = "#var15_190">labore</a></p> +<p><a name = "line15_191" id = "line15_191"> </a> +Ancipiti, sed nec segnis potiora capesse.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_183" id = "not15_183" href = "#line15_183">183.</a> +<i>salus quondam genitoris</i>, qui me olim in acie servasti, vid. sup. +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_454">IV, +454 sqq.</a> +—<a name = "not15_186" id = "not15_186" href = +"#line15_186">186 sq.</a> +«In hiberna diversi concesserunt: Hasdrubal Gisgonis usque ad Oceanum et +Gades: Mago in mediterranea, maxime supra Castulonensem saltum: +Hasdrubal, Hamilcaris filius, proximus Ibero circa Saguntum hibernavit;» +Liv. XXVI, 20, et cap. 41, «tres duces discrepantes, trifariam exercitum +<span class = "pagenum notes">236</span> +in diversissimas regiones distraxere,... et diduxerunt exercitus; quæ +patri patruoque meo causa exitii fuit.» Conf. Polyb. X, 7. +—<a href = "#line15_186">186.</a> <i>cauta virtute</i>, vid. +Var. Lect.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_190" id = "not15_190" href = "#line15_190">190 seq.</a> +Noli pugnare cum tribus his ducibus, sed ante omnia ac sine mora obpugna +Carthaginem novam, quæ res multo <i>potior</i>, ac gravior est. Versus +194... 199, causas hujus consilii continent. +—<i>Ter gemina</i>, terna.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_192" id = "line15_192"> </a> +«Urbs colitur, Teucro quondam fundata vetusto,</p> +<p><a name = "line15_193" id = "line15_193"> </a> +<a href = "#var15_193">Nomine</a> Carthago; Tyrius tenet incola +muros.</p> +<p><a name = "line15_194" id = "line15_194"> </a> +Ut Libyæ sua, sic terris memorabile Hiberis</p> +<span class = "linenum">195</span> +<p><a name = "line15_195" id = "line15_195"> </a> +Hæc caput est: non <a href = "#var15_195">ulla</a> opibus certaverit +auri,</p> +<p><a name = "line15_196" id = "line15_196"> </a> +Non portu, celsove situ, non dotibus arvi</p> +<p><a name = "line15_197" id = "line15_197"> </a> +Uberis, aut agili fabricanda ad tela vigore.</p> +<p><a name = "line15_198" id = "line15_198"> </a> +Invade aversis, nate, hanc ductoribus urbem.</p> +<p><a name = "line15_199" id = "line15_199"> </a> +Nulla acies famæ tantum prædæve pararit.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_192" id = "not15_192" href = "#line15_192">192.</a> +Vid. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_368">ad III, +v. 368</a>. +—<a name = "not15_193" id = "not15_193" href = +"#line15_193">193.</a> <i>Tyrius incola</i>, Pœni.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_194" id = "not15_194" href = "#line15_194">194.</a> +Cf. Polyb. X, 8, et Liv. XXVI, 42, ac 47. +—<i>Ut Libyæ sua</i> Carthago <i>caput est</i>, etc.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_198" id = "not15_198" href = "#line15_198">198.</a> +<i>ductoribus</i> Pœnorum <i>aversis</i>, longe remotis et in +diversissimas regiones profectis; conf. <a class = "crossref" href = +"#not15_186">ad v. 186</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">200</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_200" id = "line15_200"> </a> +Talia monstrabat genitor, propiusque monebat,</p> +<p><a name = "line15_201" id = "line15_201"> </a> +Quum juvenem sopor et dilapsa reliquit imago.</p> +<p><a name = "line15_202" id = "line15_202"> </a> +Surgit, et infernis habitantia numina lucis</p> +<p><a name = "line15_203" id = "line15_203"> </a> +Ac supplex patrios compellat nomine manes:</p> +<span class = "pagenum">237</span> +<p><a name = "line15_204" id = "line15_204"> </a> +«Este duces bello, et monstratam ducite ad urbem:</p> +<span class = "linenum">205</span> +<p><a name = "line15_205" id = "line15_205"> </a> +Vobis ultor ego, et, Sarrano murice fulgens,</p> +<p><a name = "line15_206" id = "line15_206"> </a> +Inferias mittam fusis insignis Hiberis,</p> +<p><a name = "line15_207" id = "line15_207"> </a> +Et tumulis addam <a href = "#var15_207">sacros certamine ludos</a>.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_203" id = "not15_203" href = "#line15_203">203.</a> +Conf. Gron. ad Tac. Ann. +<span class = "pagenum notes">237</span> +II, 8. +—<a name = "not15_205" id = "not15_205" href = +"#line15_205">205.</a> <i>Sarrano</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_72">ad I, 72</a>. +—<a name = "not15_206" id = "not15_206" href = +"#line15_206">206.</a> Cf. inf. <a class = "crossref" href = +"#line15_820">v. 820</a>, et sup. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_232">ad IV, 232</a>; <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_213">V, 213</a>. +—<a name = "not15_207" id = "not15_207" href = +"#line15_207">207.</a> Confer <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_293">XVI, 293 sq.</a></p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_208" id = "line15_208"> </a> +<a href = "#var15_208">Progreditur</a>, celeratque vias, et conripit +agmen</p> +<p><a name = "line15_209" id = "line15_209"> </a> +Pernici rapidum cursu, camposque fatigat.</p> +<span class = "linenum">210</span> +<p><a name = "line15_210" id = "line15_210"> </a> +Sic, ubi prosiluit Pisæo carcere præceps,</p> +<p><a name = "line15_211" id = "line15_211"> </a> +<a href = "#var15_211">Non solum ante alios, sed enim (mirabile +dictu</a>!)</p> +<p><a name = "line15_212" id = "line15_212"> </a> +Ante suos it victor equus; <a href = "#var15_212">currumque</a> per +auras</p> +<p><a name = "line15_213" id = "line15_213"> </a> +Haud ulli durant visus æquare volantem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_208" id = "not15_208" href = "#line15_208">208... +213.</a> +Summa orationis luxuries est, qua celeritatis notio exprimitur. +—<a name = "not15_209" id = "not15_209" href = +"#line15_209">209.</a> <i>campos fatigat</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_74">ad II, 74</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_210" id = "not15_210" href = "#line15_210">210 sq.</a> +Conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_224">I, 224</a>; Virg. Ge. I, 512 seq. III, +103 seq: Ovid. Heroid. Ep. XVIII, 166 sq. Olympica quadrigarum certamina +agebantur ad Alpheum fl. et <i>Pisam</i> urbem Elidis. +—<i>carcere</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_279">VIII, 279</a>. +—<a name = "not15_212" id = "not15_212" href = +"#line15_212">212.</a> <i>Ante suos</i> etiam cum quibus est +ligatus ad currum; Mars. et Cell. coll. <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_401">XVI, 401</a>, ubi Panchates equus victor +<i>socios trahit prior ipse jugales</i>, et poeta eumdem lusum +captavit.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_214" id = "line15_214"> </a> +Jamque Hyperionia lux septima lampade surgens</p> +<span class = "linenum">215</span> +<p><a name = "line15_215" id = "line15_215"> </a> +Sensim adtollebat propius subeuntibus arces</p> +<p><a name = "line15_216" id = "line15_216"> </a> +Urbis, et admoto crescebant culmina gressu.</p> +<p><a name = "line15_217" id = "line15_217"> </a> +<a href = "#var15_217">Ac pelago vectus</a> servata Lælius hora,</p> +<p><a name = "line15_218" id = "line15_218"> </a> +Quam dederat ductor <a href = "#var15_218">subigendæ</a> ad mœnia +classi,</p> +<p><a name = "line15_219" id = "line15_219"> </a> +A tergo adfusis cingebat tecta carinis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_214" id = "not15_214" href = "#line15_214">214 sq.</a> +«Septimo die ab Ibero Carthaginem ventum est simul terra marique;» +Livius, XXVI, 42, et Polybius, X, 9. +—<i>Hyperion</i>, Sol, vel ejus pater. +—<a name = "not15_215" id = "not15_215" href = +"#line15_215">215 sq.</a> +Vid. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#var3_157">ad III, 157, +in Var. Lect.</a></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_217" id = "not15_217" href = "#line15_217">217.</a> +«Nemo omnium, quo iretur, sciebat, præter C. Lælium. Is classe +circummissus ita moderari cursum navium jussus erat, ut eodem tempore +exercitus ostenderetur et classis portum intraret;» Liv. XXVI, 42; cf. +Polyb. X, 9. +—<a name = "not15_218" id = "not15_218" href = +"#line15_218">218.</a> <i>subigendæ classi</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookXIII.html#not13_610">ad XIII, 610</a>. +— +<span class = "pagenum notes">238</span> +<a name = "not15_219" id = "not15_219" href = "#line15_219">219.</a> +<i>adfusis carinis</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#var4_251">ad IV, 251 (in Var. Lect.)</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookV.html#not5_66">V, 66</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">238</span> +<span class = "linenum">220</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_220" id = "line15_220"> </a> +Carthago, impenso naturæ adjuta favore,</p> +<p><a name = "line15_221" id = "line15_221"> </a> +Excelsos tollit pelago circumflua muros.</p> +<p><a name = "line15_222" id = "line15_222"> </a> +Artatas ponti fauces modica insula claudit,</p> +<p><a name = "line15_223" id = "line15_223"> </a> +Qua Titan ortu terras adspergit Eoo.</p> +<p><a name = "line15_224" id = "line15_224"> </a> +At qua prospectat Phœbi juga sera cadentis,</p> +<span class = "linenum">225</span> +<p><a name = "line15_225" id = "line15_225"> </a> +Pigram in planitiem stagnantes egerit undas,</p> +<p><a name = "line15_226" id = "line15_226"> </a> +Quas auget veniens refluusque reciprocat æstus.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_220" id = "not15_220" href = "#line15_220">220.</a> +De situ portuque Carthaginis novæ cf. omnino Polyb. X, 10; Liv. +XXVI, 42, et Heyne Exc. VI, ad Virg. Æneid. I. +—<i>impenso favore</i>, magno, eximio; Drak. coll. Manut. ad Cic. +Ep. ad Div. XIII, 64; Popm. ad Cic. Ep. ad Att. XIV, 13, et Gifan. in +Ind. Lucret. +—<a name = "not15_221" id = "not15_221" href = +"#line15_221">221.</a> «A sinu maris peninsula excurrit; tumulus is +ipse, in quo condita urbs est,» Liv. loc. cit.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_223" id = "not15_223" href = "#line15_223">223.</a> +«Ab ortu solis mari cincta est urbs» Liv. l.c. ἡ πόλις περιεχομένη +θαλάττῃ μὲν ἀπ’ ἀνατολῶν, Polyb. l.l. +—<i>ortu terras adspergit Eoo</i>, ut al. radiis; conf. <a class = +"crossref" href = "bookV.html#line5_56">V, 56</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookIX.html#line9_34">IX, 34</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_224" id = "not15_224" href = "#line15_224">224 seq.</a> +<i>Ab occasu stagnum claudit</i>, Liv. l.l. ἡ πόλις περιεχομένη ἀπὸ τῶν +δύσεων λίμνῃ, Polyb. loc. cit. +—<i>Phœbi juga sera</i>, ad quæ Phœbus sero, ad vesperam, advenit, +unde apud Virg. Ge. I, 461. +—<i>serus vesper</i>; Ernest. +—<a name = "not15_225" id = "not15_225" href = +"#line15_225">225.</a> Urbs <i>egerit undas in planitiem</i>, docte +pro, undæ maris, ingredientis in campum, egeruntur in planitiem (ut +supra <a class = "crossref" href = "#line15_221">v. 221</a>, +<i>tollit muros</i> pro, muri ejus tolluntur) et <i>refl. æstus +reciprocat undas</i>, recessus maris vicissim revocat, retrahit ex +planitie undas; Lenz. +—<a name = "not15_226" id = "not15_226" href = +"#line15_226">226.</a> «Stagnum incertæ altitudinis, utcumque +exæstuat aut deficit mare.» Liv. l.l. Cf. Polyb. X, 10, extr. +—<i>veniens refluusque reciprocat æstus</i>, cf. <a class = +"crossref" href = "#line15_237">v. 237</a>, et sup. <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#not3_55">ad III, 55... 60</a> et +<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_392">392</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_227" id = "line15_227"> </a> +Sed gelidas a fronte sedet sublimis ad Arctos</p> +<p><a name = "line15_228" id = "line15_228"> </a> +<a href = "#var15_228">Urbs</a> inposta jugo, pronumque excurrit in +æquor,</p> +<p><a name = "line15_229" id = "line15_229"> </a> +Et tuta <a href = "#var15_229">æterno</a> defendit mœnia <a href = +"#var15_229">fluctu</a>.</p> +<span class = "linenum">230</span> +<p><a name = "line15_230" id = "line15_230"> </a> +Audax, ceu plano gradiens victricia campo</p> +<p><a name = "line15_231" id = "line15_231"> </a> +Ferret signa, jugum certabat scandere miles.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_227" id = "not15_227" href = "#line15_227">227 seq.</a> +«Castra ab regione urbis, qua in septemtrionem versa est, posita: his ab +tergo (nam frons natura tuta erat) vallum objectum,» Liv. l.c. Latus +urbis septemtrionale trium collium objectu claudi tradit Polyb. l.l. +—<a name = "not15_229" id = "not15_229" href = +"#line15_229">229.</a> Cf. Var. Lect.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_230" id = "not15_230" href = "#line15_230">230... +236.</a> +Adcuratius copiosius +<span class = "pagenum notes">239</span> +que hæc narrant Polyb. X, 12, 13, et. Liv. XXVI, 44.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">239</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_232" id = "line15_232"> </a> +<a href = "#var15_232">Aris</a> ductor erat; qui contra, amplexus in +artis</p> +<p><a name = "line15_233" id = "line15_233"> </a> +<a href = "#var15_233">Auxilium atque excelsa loci, præsepserat +arcem</a></p> +<p><a name = "line15_234" id = "line15_234"> </a> +Pugnabat natura soli; parvoque superne</p> +<span class = "linenum">235</span> +<p><a name = "line15_235" id = "line15_235"> </a> +Bellantum nisu passim per prona voluti</p> +<p><a name = "line15_236" id = "line15_236"> </a> +Truncato instabiles fundebant corpore vitam.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a class = "missing" name = "not15_232" id = "not15_232" href = +"#line15_232" title = "numerus deest">232</a> <a class = "missing" name += "not15_233" id = "not15_233" href = "#line15_232" title = "numerus deest">sq.</a> <i>Aris ductor</i> Pœnorum, qui urbem defendebat, vid. +Var. Lect. +—<i>in artis</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_477">V, 477</a>. +—<i>amplexus auxilium atque excelsa loci</i>, h.e. auxilium celsi +loci, et hoc pro vulg. confugerat in arcem, eamque <i>præsepserat</i>, +jam ante, nisi malis in fronte, munierat, scilicet pluribus operibus, +machinis ac militibus; conf. Liv. XXVI, 46. +—<a name = "not15_234" id = "not15_234" href = +"#line15_234">234.</a> <i>Pugnabat natura soli</i>, ut apud Liv. +XXVI, 45, «neque viri, nec tela, nec quidquam aliud æque, quam mœnia +ipsa sese defendebant.» +—<a name = "not15_235" id = "not15_235" href = +"#line15_235">235 seq.</a> +«Raræ scalæ altitudini murorum æquari poterant, et, quo quæque altiores, +eo infirmiores erant: itaque... onere ipso frangebantur, etc.» Liv. l.c. +—<i>per prona voluti</i>, cf. Bentl. ad Horat. A. P. +v. 60.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_237" id = "line15_237"> </a> +Verum ubi concessit pelagi revolubilis unda,</p> +<span class = "pagenum">240</span> +<p><a name = "line15_238" id = "line15_238"> </a> +Et fluctus rapido fugiebat in æquora lapsu,</p> +<p><a name = "line15_239" id = "line15_239"> </a> +Quaque modo excelsæ sulcarant cærula puppes,</p> +<span class = "linenum">240</span> +<p><a name = "line15_240" id = "line15_240"> </a> +<a href = "#var15_240">Hac</a> inpune dabat Nereus transcurrere +planta:</p> +<p><a name = "line15_241" id = "line15_241"> </a> +Hinc <a href = "#var15_241">tacite nitens</a> informidatus adire</p> +<p><a name = "line15_242" id = "line15_242"> </a> +Ductor Dardanius, subitam trahit æquore pubem,</p> +<p><a name = "line15_243" id = "line15_243"> </a> +Perque undas muris pedes advolat; inde citati</p> +<p><a name = "line15_244" id = "line15_244"> </a> +A tergo adcelerant, qua <a href = "#var15_244">fisus fluctibus</a> +Aris</p> +<span class = "linenum">245</span> +<p><a name = "line15_245" id = "line15_245"> </a> +Incustoditam sine milite liquerat urbem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_237" id = "not15_237" href = "#line15_237">237... +245.</a> +Quum æstus decederet, Romani ab altera parte in stagno scalas admoverunt +urbi et in mœnia adscenderunt; conf. omnino Polyb. X, 14, et Liv. +XXVI, 44, 45. +—<i>revolubilis unda</i>, +<span class = "pagenum notes">240</span> +ἀψόῤῥοον ὕδωρ. Conf. sup. <a class = "crossref" href = "#not15_226">ad +v. 226</a>. +—<i>concessit</i>, recessit. +—<a name = "not15_239" id = "not15_239" href = +"#line15_239">239 sq.</a> +Conf. sup. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_55">III, 55 +sq.</a> et quos Drakenb. laudavit, Ovid. ex Ponto IV, <span class = +"smallcaps">x</span>, 33, 34; Trist. III, <span class = +"smallcaps">x</span>, 31, et Senec. Herc. Fur. v. 538 sq. +—<a name = "not15_241" id = "not15_241" href = +"#line15_241">241.</a> <i>informidatus</i>, quem obsessi non +metuebant ab illa parte urbis, qua mare erat; Mars. +—<a name = "not15_242" id = "not15_242" href = +"#line15_242">242.</a> <i>æquore</i> per stagnum <i>subitam</i>, +subito trahit, rapit. +—<a name = "not15_244" id = "not15_244" href = +"#line15_244">244.</a> <i>adcelerant</i> adcensum in murum <i>a +tergo</i> oppidanorum, quorum et animi, et oculi, auresque in certamen +cum Romanis, ab terra urbem oppugnantibus, adeo intenti erant, ut nemo +ab tergo sentiret captam urbem. Ita Livius XXVI, 46.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_246" id = "line15_246"> </a> +Tum prostratus humi (miserandum) <a href = "#var15_246">victa</a> +catenis</p> +<p><a name = "line15_247" id = "line15_247"> </a> +Pœnus colla dedit, populumque addixit inermem.</p> +<p><a name = "line15_248" id = "line15_248"> </a> +Hanc oriens vidit Titan, quum surgeret, urbem</p> +<p><a name = "line15_249" id = "line15_249"> </a> +Vallari castris, captamque adspexit eamdem</p> +<span class = "linenum">250</span> +<p><a name = "line15_250" id = "line15_250"> </a> +Ocius, Hesperio quam gurgite tingueret axem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_246" id = "not15_246" href = "#line15_246">246 seq.</a> +Aris se arcemque et præsidium dedidit; cf. Liv XXVI, 46, extr. et Polyb. +X, 15. +—<a class = "missing" name = "not15_247" id = "not15_247" href = +"#line15_247" title = "numerus deest">247.</a> <i>addixit</i>, in +servitutem tradidit; locutione desumta a debitoribus in jure veteri, +qui, si solvendo non erant, creditoribus dedebantur, ut serviendo nomina +expungerent, et proprie <i>addicti</i> dicebantur; Drakenb. coll. +Passerat. ad Prop. III, <span class = "smallcaps">ix</span>, 2; +Græv. ad Cic. pro Quint. c. 18 et al.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_248" id = "not15_248" href = "#line15_248">248 sq.</a> +Ornate pro, urbs mane obpugnata et ante vesperam capta est; conf. inf. +<a class = "crossref" href = "#line15_107">v. 107</a>; Liv. XXVI, +48, pr. et Senec. Thyest. 612 seq. +—<a name = "not15_250" id = "not15_250" href = +"#line15_250">250.</a> <i>Hesperio gurgite</i>, ut <i>Tartessiaco +æquore</i> sup. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_1">VI, 1</a>, ubi vid. not. +—<i>tingueret axem</i>, currum, h.e. occideret.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">241</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_251" id = "line15_251"> </a> +Aurora ingrediens terris exegerat umbras:</p> +<p><a name = "line15_252" id = "line15_252"> </a> +Principio statuunt aras: cadit ardua taurus</p> +<p><a name = "line15_253" id = "line15_253"> </a> +Victima Neptuno pariter, pariterque Tonanti.</p> +<p><a name = "line15_254" id = "line15_254"> </a> +Tum merita æquantur donis, ac præmia virtus</p> +<span class = "linenum">255</span> +<p><a name = "line15_255" id = "line15_255"> </a> +Sanguine parta capit: phaleris hic pectora fulget;</p> +<p><a name = "line15_256" id = "line15_256"> </a> +Hic torque aurato circumdat bellica colla;</p> +<p><a name = "line15_257" id = "line15_257"> </a> +Ille nitet celsus muralis honore coronæ.</p> +</div> + +<span class = "pagenum notes">241</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not15_251" id = "not15_251" href = "#line15_251">251... +262.</a> +Conf. omnino Liv. XXVI, 48. +—<a name = "not15_253" id = "not15_253" href = +"#line15_253">253.</a> <i>Neptuno</i>, ut militibus suis +persuadeat, ejus maxime opera factum, ut palus, invia olim, insolitis +æstibus pervia fuerit, idque se numen itineris ducem sequutum esse, +Drak. Confer sup. <a class = "crossref" href = "#not15_159">ad +v. 159 sq.</a></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_255" id = "not15_255" href = "#line15_255">255.</a> +<i>phaleræ</i> non modo equorum ornamenta, quod Cerda ad Virgil. Æn. +VII, 278, et IX, 359; contendebat, sed et equitum aliorumque hominum, +etiam feminarum, quod ex Petron. c. 55, et Liv. IX, 46, extr. +intelligitur. De iis vid. Ernesti clav. Cic. Cerda et Heyne ad Virg. +locis citatis. Heins. et Burm. ad Ovid. Met. VIII, 33, et, quos Drak. +laudavit, Lips. de Mil. Rom. V, 17, et Intp. Sueton. Ner. 33. In +<i>pectore</i> erant, et pensiles. Illud ex h.l., hoc ex Plin. XXXVII, +12, patet. 256; cf. Lips. loco citato. +—<a name = "not15_257" id = "not15_257" href = +"#line15_257">257.</a> Cf. Liv. XXVI, 48, et sup. <a class = +"crossref" href = "bookXIII.html#not13_366">ad XIII, 366</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_258" id = "line15_258"> </a> +Lælius ante omnes, cui dextera clara domusque,</p> +<p><a name = "line15_259" id = "line15_259"> </a> +<a href = "#var15_259">Ter dena bove</a> et æquorei certaminis alto</p> +<span class = "linenum">260</span> +<p><a name = "line15_260" id = "line15_260"> </a> +Donatur titulo, Pœnique recentibus armis</p> +<p><a name = "line15_261" id = "line15_261"> </a> +Rectoris: <a href = "#var15_261">tunc</a> hasta viris, tunc Martia +cuique</p> +<p><a name = "line15_262" id = "line15_262"> </a> +Vexilla, <a href = "#var15_262">ut meritum</a>, et prædæ libamina +dantur.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_258" id = "not15_258" href = "#line15_258">258 sq.</a> +Vid. Liv. l.l. +—<a class = "missing" name = "not15_259" id = "not15_259" href = +"#line15_259" title = "numerus deest">259.</a> <i>Ter dena +bove</i>, antiquorum more, quorum census in bubus erat et pecudibus, +unde ex bobus et præmia proponi, et mulctæ inrogari solitæ; +D. Heins. Cf. Köppen ad Homer. Iliad. β, 449, et ζ, 236; Plin. +XXXIII, 2; <i>æquorei certaminis alto titulo</i>, nomine +Thalassiarchæ, seu θαλασσοκράτορος, Dausq. Forte intell. columna +rostrata, vel tropæa. +—<a name = "not15_260" id = "not15_260" href = +"#line15_260">260.</a> <i>Pœni recentibus armis Rectoris</i> vide +supra ad librum <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_321">V, 321</a>. +—<a name = "not15_261" id = "not15_261" href = +"#line15_261">261.</a> <i>hasta</i> pura præmium ejus, qui primus +in pugna vicerat. Cf. Intpr. Propert. IV, <span class = +"smallcaps">iii</span>, 68, laudatique a Drak. Noris. in Cenot. Pis. +II, 5, p. 121, et Salmas. Epist. 83. +—<a name = "not15_262" id = "not15_262" href = +"#line15_262">262.</a> <i>Vexilla</i> etiam dona militaria, +præcipue pura et <ins class = "correction" title = "ἀπύρφυρα legitur">ἀπόρφυρα</ins>, (purpura non admixta) vel unius coloris, vel +versicoloria; Drakenb. coll. Vopisc. in Aurel. c. 13; Casaub. ad Lampr. +Alex. Sev. c. 37, et Salmas. ad Vopisci Prob. c. 5, <i>prædæ +libamina</i>, partes, his præ +<span class = "pagenum notes">242</span> +ceteris, veluti primitiæ quædam, adsignatæ (nam reliqua præda postea in +varias partes <i>digesta</i> v. 264) ut ap. Ovid. Ep. Her. II, 130. +<i>Tu nova servatæ carpes libamina famæ</i>, h.e. primus degustabis +pudicitiam hactenus servatam; Ern. Conf. sup. <a class = "crossref" href += "bookX.html#line10_551">X, 551</a>, et ibi not.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">242</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_263" id = "line15_263"> </a> +Postquam perfectæ laudes hominumque Deumque</p> +<p><a name = "line15_264" id = "line15_264"> </a> +Captivæ <a href = "#var15_264">spectantur</a> opes, digestaque +præda.</p> +<span class = "linenum">265</span> +<p><a name = "line15_265" id = "line15_265"> </a> +Hoc aurum Patribus, bello hæc Martique talenta,</p> +<p><a name = "line15_266" id = "line15_266"> </a> +Hoc <a href = "#var15_266">regum donis</a>, Divum hoc ante omnia +templis:</p> +<p><a name = "line15_267" id = "line15_267"> </a> +Cetera bellantum <a href = "#var15_267">dextræ</a> pulchroque +labori.</p> +<p><a name = "line15_268" id = "line15_268"> </a> +Quin etiam adcitus populi regnator Hiberi,</p> +<p><a name = "line15_269" id = "line15_269"> </a> +Cui sponsa et sponsæ defixus in ossibus ardor.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_263" id = "not15_263" href = "#line15_263">263 sq.</a> +Conf. de prædæ divisione Polyb. X, 16 seq. Lips. de Mil. Rom. +V, 15, et Schelii Diss. IX.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_268" id = "not15_268" href = "#line15_268">268</a> +<a name = "not15_269" id = "not15_269" href = "#line15_268">seq.</a> +Scipio virgine Allucio, principi Celtiberorum adolescenti, desponsam +reddit; de quo vid. Liv. XXVI, 50; conf. Polyb. X, 19, qui etiam de +reddita uxore Mandonii similia tradit c. 18. +—<i>Lucceius</i> dicitur sponsus Plutarcho, et <i>Indibilis</i> +Valer. Max. IV, <span class = "smallcaps">iii</span>, 1. Memoria +autem hujus rei servata creditur in clipeo quodam votivo, in Gallia +circa Rhodanum reperto, cujus delineationem ex Tom. IX, ephemerid. <i>le +Journal des Savants</i> exprimendam curavit Drakenb.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">270</span> +<p><a name = "line15_270" id = "line15_270"> </a> +<a href = "#var15_270">Hanc</a> notam formæ concessit lætus ovansque</p> +<p><a name = "line15_271" id = "line15_271"> </a> +Indelibata gaudenti virgine donum.</p> +<p><a name = "line15_272" id = "line15_272"> </a> +Tum vacui curis vicino litore mensas</p> +<p><a name = "line15_273" id = "line15_273"> </a> +Instituunt, festoque agitant convivia ludo</p> +<p><a name = "line15_274" id = "line15_274"> </a> +Lælius <a href = "#var15_274">adfatur</a>: «Macte, o venerande, +pudici,</p> +<span class = "linenum">275</span> +<p><a name = "line15_275" id = "line15_275"> </a> +Ductor, macte animi: cedat tibi gloria lausque</p> +<p><a name = "line15_276" id = "line15_276"> </a> +Magnorum heroum, celebrataque carmine virtus.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_270" id = "not15_270" href = "#line15_270">270.</a> +<i>notam formæ</i>, conf. Bentl. ad Hor. Od. II, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 6; <i>notus</i> in fratres <i>animi +paterni</i>. <span class = "smallcaps">Ed.</span></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_274" id = "not15_274" href = "#line15_274">274.</a> +Bene Ernesti: «Ego judicium poetæ in h.l. maxime desidero. Cur Lælium +potissimum, cujus in ea re adsentatio magis, quam vera gratiarum actio +esset, nec potius, ad exemplum Livii, sponsum vel parentes +munificentiam, gravitatem et pudicitiam Scipionis laudantes inducit? +Scilicet sponsus non tam docte laudare poterat. Ergo Lælius Scipionem +cum Agamemnone et aliis heroibus Græcorum comparat, qui tempore belli +amoribus detinebantur et captivis non abstinebant.» +—<i>Macte</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_475">ad IV, 475</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">243</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_277" id = "line15_277"> </a> +Mille <a href = "#var15_277">Mycenæus</a> qui traxit in <a href = +"#var15_277">æquora</a> proras</p> +<p><a name = "line15_278" id = "line15_278"> </a> +Rector, et Inachiis qui Thessala miscuit arma,</p> +<p><a name = "line15_279" id = "line15_279"> </a> +Femineo socium <a href = "#var15_279">violarunt</a> fœdus amore;</p> +<span class = "linenum">280</span> +<p><a name = "line15_280" id = "line15_280"> </a> +Nullaque tum Phrygio <a href = "#var15_280">steterant</a> tentoria +campo,</p> +<p><a name = "line15_281" id = "line15_281"> </a> +Captivis non plena toris: tibi barbara soli</p> +<p><a name = "line15_282" id = "line15_282"> </a> +Sanctius Iliaca servata est Phœbade virgo.</p> +<p><a name = "line15_283" id = "line15_283"> </a> +Hæc, atque his paria, alterno sermone <a href = +"#var15_283">serebant</a>;</p> +<p><a name = "line15_284" id = "line15_284"> </a> +Donec nox, atro circumdata corpus amictu,</p> +<span class = "linenum">285</span> +<p><a name = "line15_285" id = "line15_285"> </a> +Nigrantes invexit equos, suasitque quietem.</p> +</div> + +<span class = "pagenum notes">243</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not15_277" id = "not15_277" href = "#line15_277">277.</a> +Conf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_229">ad III, +229</a>, et <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_620">VIII, +620 seq.</a> +—<a name = "not15_278" id = "not15_278" href = +"#line15_278">278.</a> <i>Inachiis</i>, Argivis vel +Peloponnesiacis, (ab <i>Inacho</i> fluvio ac prisco rege Argolidis) +<i>qui Thessala miscuit</i>, junxit, <i>arma</i>, h.e. Achilles +Thessalus. +—<a name = "not15_280" id = "not15_280" href = +"#line15_280">280.</a> De heroibus Græcorum, qui servas amarint, +vid. Horat. Odyss. II, 4, et Drak. ad h.l. +—<a name = "not15_282" id = "not15_282" href = +"#line15_282">282.</a> <i>Iliaca Phœbas</i>, non quævis virgo +Vestalis, oraculorum Sibyllinorum custos, quod putabat Barth. Adv. IX, +17, sed, quod alii jam monuere, Cassandra, Priami filia et fatidica, +unde <i>Phœbas</i>, h.e. Phœbi adflatu agitata, dicitur Ovid. Am. II, +<span class = "smallcaps">viii</span>, 12; Prop. III, 11 (al. 13), 62 +(ubi vid. Broukh.) Senec. Agam. 710; Sidon. Apoll. V, 195; +XV, 2, quæ loca jam excitavit Drak. Cassandræ vero Ajax Oilei f. +capta Troja in templo Minervæ stuprum intulisse fertur, vid. Intp. Virg. +Æn. I, 41; Hygin. fab. 116; Lipperti Dactyl. II, 194; Maffei Gem. +ant. T. II, tav. 73, p. 158. Simile continentiæ exemplum +majores nostri mirati sunt in clarissimo duce, <i>Turennio</i>. <span +class = "smallcaps">Ed.</span></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_283" id = "not15_283" href = "#line15_283">283.</a> +<i>sermone serebant</i>, ut ap. Virg. Æn. VI, 160. +—<a name = "not15_284" id = "not15_284" href = +"#line15_284">284 sq.</a> +<i>atro amictu</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#line12_613">XII, 613</a>. +—<a class = "missing" name = "not15_285" id = "not15_285" href = +"#line15_285" title = "numerus deest">285.</a> <i>equos</i>, vid. +<a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_24">ad V, 24</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_286" id = "line15_286"> </a> +Emathio interea tellus Ætola tumultu</p> +<p><a name = "line15_287" id = "line15_287"> </a> +Fervebat, <a href = "#var15_287">Macetum</a> subitis perculsa +carinis.</p> +<p><a name = "line15_288" id = "line15_288"> </a> +Proximus <a href = "#var15_288">hinc</a> hosti dextras jungebat +Acarnan.</p> +<p><a name = "line15_289" id = "line15_289"> </a> +Caussa novi motus, Pœnis regique Philippo</p> +<span class = "pagenum">244</span> +<span class = "linenum">290</span> +<p><a name = "line15_290" id = "line15_290"> </a> +In bellum Ausonium sociatæ fœdere vires.</p> +<p><a name = "line15_291" id = "line15_291"> </a> +Hic, gente egregius, veterisque ab origine regni</p> +<p><a name = "line15_292" id = "line15_292"> </a> +Æacidum sceptris proavoque tumebat Achille.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_286" id = "not15_286" href = "#line15_286">286.</a> +Brevis historia belli a Romanis gesti cum Philippo, rege Maced., qui +fœdere cum Hannibale junctus et ab Acarnanibus arcessitus, Ætolos, +Romanorum socios, vexabat. Adcuratius de eo egit Livius XXVI, 24, XL et +Polyb. IV, 15; V, 112, et VIII, 14; XXIV, 8. +—<i>Emathio</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_400">ad III, 400</a>. +—<a name = "not15_287" id = "not15_287" href = +"#line15_287">287.</a> <i>Macetum</i>, ut <a class = "crossref" +href = "bookXIII.html#line13_878">XIII, 878</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_288" id = "not15_288" href = "#line15_288">288.</a> +<i>Proximus</i>, finitimus. Ætolis. +—<i>hosti</i>, Punico, N. Heins. Immo Philippo.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_289" id = "not15_289" href = "#line15_289">289 sq.</a> +Cf. Liv. XXIII, 33, 34, +<span class = "pagenum notes">244</span> +39, et Polyb. III, 2, VII, 9.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_292" id = "not15_292" href = "#line15_292">292.</a> +Conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_627">ad +I, 627</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#not14_94">XIV, 94 seq.</a> Heyne ad Virgil. VI, 837... +841. Philippus II, genus referebat ad <i>Achillem Æaci</i> nepotem: nam +Olympias, conjux Philippi I, filia erat Neoptolemi, filii Achillis; cf. +Justin. VII, 6. Similis orationis color sup. <a class = "crossref" +href = "bookIII.html#line3_246">III, 246 seq.</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookXIV.html#line14_94">XIV, 94 sq.</a> +—<i>tumebat</i>, conf. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_288">ad II, 288</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_293" id = "line15_293"> </a> +Ille et nocturnis conterruit Oricon armis:</p> +<p><a name = "line15_294" id = "line15_294"> </a> +Quaque per Illyricum <a href = "#var15_294">Taulantius</a> incola +litus</p> +<span class = "linenum">295</span> +<p><a name = "line15_295" id = "line15_295"> </a> +Exiguos habitat <a href = "#var15_295">non ullo nomine</a> muros,</p> +<p><a name = "line15_296" id = "line15_296"> </a> +Turbidus incessit telis: ille æquore vectus,</p> +<p><a name = "line15_297" id = "line15_297"> </a> +<a href = "#var15_297">Nunc et</a> Phæacum Thesprotiaque arva +lacessens,</p> +<p><a name = "line15_298" id = "line15_298"> </a> +Epirum <a href = "#var15_298">cassis</a> lustrabat futilis ausis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_293" id = "not15_293" href = "#line15_293">293.</a> +Conf. omnino Liv. XXVI, 25 pr. +—<i>Oricos</i>, seu Oricum, urbs Epiri cum portu, hod. +<i>Orco</i>, vid. Plin. III, 23; Liv. XXIV, 40 al. +—<a name = "not15_294" id = "not15_294" href = +"#line15_294">294.</a> <i>Taulentius incola</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookX.html#not10_508">ad X, 508</a>. +—<a name = "not15_295" id = "not15_295" href = +"#line15_295">295.</a> Dausq. bene contulit locum Plin. III, 21, s. +25, de Illyrico: <i>populorum pauca effatu digna aut facilia nomina</i>. +—<a name = "not15_296" id = "not15_296" href = +"#line15_296">296.</a> <i>Turbidus</i>, ut <a class = "crossref" +href = "bookI.html#line1_477">I, 477</a>, ubi vid. not. +—<a name = "not15_297" id = "not15_297" href = +"#line15_297">297.</a> <i>Phæacum</i> insula, olim <i>Drepane</i> +et <i>Scheria</i> dicta, deinde <i>Corcyra</i>, et nunc <i>Corfu</i>, +Gr. Κέρκυρα, Thesprotiæ objecta; conf. Schol. Hom. Odyss. ε, 34, et +Apollon. IV, 983; Heyne ad Virg. Æn. III, 291. +—<i>Thesprotia</i>, media Epiri pars; conf. Var. Lect. +—<a name = "not15_298" id = "not15_298" href = +"#line15_298">298.</a> <i>futilis</i>, vanus, unde h.l. forte +stultus ostentator, et quem fortuna ad intolerabilem inflavit superbiam. +—<i>cassis</i>, inanibus, levibus; conf. <a class = "crossref" +href = "bookVII.html#not7_698">ad VII, 698</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_299" id = "line15_299"> </a> +<a href = "#var15_299">Nunc</a> et Anactoria signa ostentavit in +ora,</p> +<span class = "linenum">300</span> +<p><a name = "line15_300" id = "line15_300"> </a> +Ambraciosque sinus <a href = "#var15_300">Pellæaque</a> litora bello</p> +<span class = "pagenum">245</span> +<p><a name = "line15_301" id = "line15_301"> </a> +<a href = "#var15_301">Perfudit</a> rapido: pepulit vada fervida +remis</p> +<p><a name = "line15_302" id = "line15_302"> </a> +Leucatæ, et Phœbi <a href = "#var15_302">vidit citus</a> Actia +templa.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_299" id = "not15_299" href = "#line15_299">299.</a> +<i>Anactorium</i>, Acarnaniæ oppidum, in peninsula et ipso ore +<i>Ambracii sinus</i>. Hic sinus, Augusti victoria Actiaca nobilitatus, +inter Epirum et Acarnaniam in mare Ionium excurrit, et nunc <i>Golfo di +Larta</i> vocatur, vid. Plin. IV, 1, et Polyb. IV, 63... 66; +V, 5, 6, quibus locis et Philippi navigatio describitur. Ad eum +sita Ambracia, caput Epiri et Pyrrhi regia. +—<a name = "not15_300" id = "not15_300" href = +"#line15_300">300.</a> <i>Pella</i>, caput Macedoniæ, vid. <a class += "crossref" href = "bookXI.html#not11_381">ad XI, 381</a>. Sed hæc urbs +ab hoc loco aliena. +—<i>Pella</i> etiam Achaiæ opp. apud Steph. Byz. Sed vid. Var. +Lect.</p> + +<span class = "pagenum notes">245</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not15_302" id = "not15_302" href = "#line15_302">302.</a> +<i>Leucate</i> (hod. <i>Cabo Ducato</i>), prom. Leucadiæ, quæ olim +peninsula erat, Acarnaniæ cohærens, et deinde, perfosso isthmo, insula +facta est, in qua Leucas urbs, quæ nunc <i>Leucada</i> dicitur, vid. +Liv. XXXIII, 17; Plin. IV, 1, (ubi conf. Hard.) Strab. I, +p. 59; X, p. 452 seq. al. 691, 693, 704 seq. Heyne ad Virg. +Æn. III, 274, qui locus Silio forte hic ante oculos fuit. +—<i>Actium</i> Acarnaniæ opp. et prom. in quo templum Apollinis +Actii erat, et ludi Actiaci in memoriam Actiacæ victoriæ agebantur, vid. +Strab. VII, pag. 325, al. 500, X, pag. 452, al. 693; Heyne ad Virgil. +III, 275, 280; Hard. ad Plin. IV, 1.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_303" id = "line15_303"> </a> +Nec portus Ithacæ, Laertia regna, Samenque</p> +<p><a name = "line15_304" id = "line15_304"> </a> +Liquit <a href = "#var15_304">inadcessam</a>, fluctuque sonantia +cano</p> +<span class = "linenum">305</span> +<p><a name = "line15_305" id = "line15_305"> </a> +Saxa Cephallenum, et <a href = "#var15_305">scopulosis Neriton +arvis</a>.</p> +<p><a name = "line15_306" id = "line15_306"> </a> +Ille etiam, Pelopis sedes et <a href = "#var15_306">Achaia</a> adire</p> +<p><a name = "line15_307" id = "line15_307"> </a> +Mœnia <a href = "#var15_307">prægaudens</a>, tristem Calydona Dianæ,</p> +<span class = "pagenum">246</span> +<p><a name = "line15_308" id = "line15_308"> </a> +Œneasque domos, Curetica tecta, subibat,</p> +<p><a name = "line15_309" id = "line15_309"> </a> +Promittens contra Hesperiam sua prælia Graiis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_303" id = "not15_303" href = "#line15_303">303.</a> +<i>portus Ithacæ, Laertia, regna, Samenque</i>, ut apud Virg. Æn. III, +271, 272, ubi vid. notas nostræ edit. T. II, p. 386. <span +class = "smallcaps">Ed.</span> +—<i>Same</i> opp. Cephalleniæ, sed h.l. diversa ab ea insula, ut +apud Mel. II, 7, el Plin. IV, 12, s. 19, ubi vid. Harduin. +—<a name = "not15_305" id = "not15_305" href = +"#line15_305">305.</a> <i>Cephallenia</i>, maxima Græcorum in Ionio +mari insula; hod. <i>Cefalonia</i>, seu <i>Cefalogna</i>. +—<i>Neriton</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_317">ad II, 317</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_306" id = "not15_306" href = "#line15_306">306 sq.</a> +Conf. Polyb. IV, 67 sq. Liv. XXVII, 29 sq. +—<i>Pelopis sedes</i>, Peloponnesus, cujus nominis origo nota ex +Thucyd. I, 9; Herodot. VII, 11; Pausan. V, 1; Strab. VII, pag. +494; Diodor. IV, 73. +—<i>Achaia Mœnia</i>, urbes Achaiæ in Peloponneso, vel Græciæ +propr. sive τῆς Ἕλλαδος, unde mox Parnasi mentio fit. Sed cf. Liv. +XXVII, 29, extr. +—<a class = "missing" name = "not15_307" id = "not15_307" href = +"#line15_307" title = "numerus deest">307.</a> <i>Calydon</i>, urbs +Ætoliæ, cujus agro <i>Diana</i>, irata <i>Œneo</i>, qui huic deæ soli +primitias non obtulerat, aprum Calydonium inmisit; conf. Heyne ad Virg. +Æn. VII, 306 seq. Köppen ad Hom. Iliad ι, 529 sq. Gierig. ad Ovid. Met. +VIII, 270 sqq. Muncker. ad Hygin. fab. 172 seq. +—<i>tristem</i>, iratam (vid. Broukh. ad Tibull. IV, <span class = +"smallcaps">iv</span>, 18, et Prop. I, <span class = +"smallcaps">vi</span>, 10), vel <i>tristem Dianæ</i>, scilicet <ins +class = "correction" title = "ἔνεκα legitur">ἕνεκα</ins>, propter Dianam +<span class = "pagenum notes">246</span> +ejusque iram. +—<a name = "not15_308" id = "not15_308" href = +"#line15_308">308.</a> <i>Œneas domos</i>, ut <a class = "crossref" +href = "bookIII.html#line3_367">III, 367</a>. +—<i>Curetica tecta</i>, vel Ætolia, vel Acarnania, in quam +Curetes, ab Ætolo ex Ætolia pulsi, concessere; vid. Strab. X, pag. 319, +al. 463 al. 710 seq. Köppen ad Homer. Iliad. ι, 525; Heyne ad Apollod. +pag. 107, et Heins. ad Ovid. Met. VIII, 153.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">310</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_310" id = "line15_310"> </a> +Tum lustrata Ephyre, Patræque, et regia Pleuron,</p> +<p><a name = "line15_311" id = "line15_311"> </a> +<a href = "#var15_311">Parnasusque</a> biceps, Phœboque loquentia +saxa.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_310" id = "not15_310" href = "#line15_310">310.</a> +Urbes remotissimæ junguntur. +—<i>Ephyre</i>, Corinthus; confer ad <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#line14_52">XIV, 52</a>. Philippum eo venisse docet Polyb. +IV, 22 et 25. +—<i>Patræ</i> urbs Achaiæ ad mare, quam Philippus aliquoties +classe adpulit, vid. Polyb. V, 2, 3, 28, 91, 101. +—<i>Pleuron regia</i>: nam Pleuron et Calydon principes Ætoliæ +urbes, (unde pro tota Ætolia dicuntur Hom. Iliad. ν, 218; ξ, 116) a +fratribus horum nominum conditæ, qui in iis regnabant; vid. Apollod. +I, <span class = "smallcaps">vii</span>, 6 seq. Barth. ad +Stat. Theb. II, 727, et IV, 103. +—<a name = "not15_311" id = "not15_311" href = +"#line15_311">311.</a> <i>Parnasus</i>, notus Bœotiæ et Phocidis +mons. +—<i>biceps</i>, ut apud Ovid. Met. II, 221, et Pers. Prol. +v. 2, δικόρυμβος ap. Lucian. in Contempl. (Opp. T. II, pag. +210, ed. Schmid.) δικάρηνος ap. Nonn. Dionys. XIII; <i>bivertex</i> et +<i>uterque</i> ap. Stat. Theb. I, 628, et VII, 346. Nam duo habuit +juga, seu vertices, Tithoream et Hyampeum, vel Cithæronem et Heliconem; +confer Serv. ad Virg. Æn. X, 163; Ovid. Met. I, 316; Lucan. +V, 71 seq. +—<i>Phœbo loquentia saxa</i>, Delphi, cujus urbis incolæ primum +Lycoream in summo Parnasi vertice tenuere, et deinde degressi Delphos +condiderunt in media montis parte circa templum Apollinis; cf. Pausan. +Phoc. c. 6, et Strab. IX, pag. 288 al. 637 sq. «Templum Apollinis +positum est in monte Parnaso, in rupe undique inpendente,» Justinus +XXIV, 6. Inde hoc loco <i>saxa</i>, ut apud Hom. Πυθὼν (quod +priscum Delphorum nomen fuit) πετρήεσσα, Iliad. β, 519, Δελφὶς πέτρα +apud Theocr. Epigr. I, 4. Vox <i>loquentia</i> ad oraculum spectat; +cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_416">I, 416</a>. +Similiter vocales fingebantur quercus Dodonææ, et Argo navis vel lignum +in ejus puppi, φωνῆεν φηγοῆ τῆς Δωδωνίδος ξύλον Apollod. I, <span +class = "smallcaps">ix</span>, 16; αὐδῆεν γλαφυρῆς νηὸς δόρυ Apollon. +IV, 582; cf. Burm. et Carr. ad Valer. Fl. I, 301, 304.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_312" id = "line15_312"> </a> +Ac, sæpe ad patrios bello revocante penates,</p> +<span class = "pagenum">247</span> +<p><a name = "line15_313" id = "line15_313"> </a> +Quum modo <a href = "#var15_313">Sarmaticus</a> regna infestaret <a href += "#var15_313">Orestes</a>,</p> +<p><a name = "line15_314" id = "line15_314"> </a> +Aspera nunc Dolopum vis exundasset in agros,</p> +<span class = "linenum">315</span> +<p><a name = "line15_315" id = "line15_315"> </a> +Incepto tamen haud facilis desistere vano,</p> +<p><a name = "line15_316" id = "line15_316"> </a> +Belli per Graias umbram circumtulit oras;</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_312" id = "not15_312" href = "#line15_312">312.</a> +Conf. Liv. XXVII, 32 seq. XXVIII, 8; extr. XXXII, 13, et Polyb. IV, +29, 64 seq. V, 30, 97, 109 sq. +—<a class = "missing" name = "not15_313" id = "not15_313" href = +"#line15_313" title = "numerus deest">313.</a> <i>Sarmaticus +Orestes</i> Cellario et Ernest. videtur fictum esse nomen ducis +Dardanorum, qui ex Scythia traxerint originem, et Macedoniam illo +tempore infestaverint, de quo vid. Liv. et Polyb. ll.cc. Populum +Sarmaticum Thraciumque +<span class = "pagenum notes">247</span> +intelligit Lefeb. in indice Gall. neque ignoro, Orestiadem vel Orestam +urbem Thraciæ memorari a Zonara et Lamprid. Heliog. 7. Idem vero in +notis <i>Orestas</i>, Epiri olim et deinde Macedonum gentem, designari +putat, quæ et Dausq. ac Drak. sententia est. Hi <i>Orestæ</i> dicuntur +Liv. XXXIII, 34; XLII, 38; Steph. Byz. +—<i>Orestes</i> Curt. IV, 13, 28, eorumque urbs <i>Orestia</i> +Steph. et regio <i>Orestis</i>, de qua Liv. XXVII, 33: «Philippo nuncii +obcurrunt, Dardanos, in Macedoniam effusos, Orestidem jam tenere, etc.» +Sed h.l. de hoste Philippi, regnum ejus invadente, sermo est; conf. Var. +Lect. +—<a name = "not15_314" id = "not15_314" href = +"#line15_314">314.</a> <i>Dolopes</i>, populus Epiri et Thessaliæ +ad Pindum, supra Acarnaniam et Ætoliam, de quo vid. Polyb. XVIII, 30; +XXII, 8, 14; Liv. XXXIII, 34; XXXVI, 33, XXXVIII, 3... 8; XLI, +27. Sed h.l. designantur omnino Ætoli, finitimi Acarnaniæ, Epiro et +Thessaliæ, quarum partes incolebant Dolopes; gens fera ac ferox, unde +h.l. +—<i>Aspera</i>, vid. Polyb. II, 3, 4, 45, 46, 49; IV, 3, +67; IX, 38; Liv. XXXI, 28; XXXIII, 11, 44; XXXVI, 17. Iidem Ætoli +acerrimi hostes Philippi et Acarnanum, v. Polyb. IV, 2 sq. 62; +V, 1... 30; IX, 28 sq. XVIII, 10, 19 sq. Liv. XXVI, 24 sq. +XXVIII, 5 sq. XXXI, 41. +—<a name = "not15_316" id = "not15_316" href = +"#line15_316">316.</a> <i>Belli umbram circumtulit</i>, σκιαμαχίᾳ, +belli simulacro usus est, quo aptius regnum turbatum a se peti +dissimularet; Dausq. Finitimam quoque Græciam bello vexabat, ut sociis +opem ferret, et ne plane <i>incepto abstitisse</i> videretur, vel +infestaretur Macedonia, si +<span class = "pagenum notes">248</span> +quod longinquum bellum eum occupasset; conf. Liv. +XXVIII, 5 sq. +—<i>per Graias oras</i>, temporibus belli socialis, τοῦ συμμαχικοῦ +πολέμου, Ætolorum et Spartanorum adversus Philippum, Achæos, Acarnanas, +Messenios, Epirotas, Phocenses, Thessalos, Bœotos, vid. Polyb. +IV, 3... 37, 57 seq. V, 1... 30, 91... 105.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">248</span> +<p><a name = "line15_317" id = "line15_317"> </a> +Donec, nunc pelago, nunc terra exutus, omisit</p> +<p><a name = "line15_318" id = "line15_318"> </a> +Spem positam in Tyriis, et supplex fœdera sanxit</p> +<p><a name = "line15_319" id = "line15_319"> </a> +Dardana, nec legem regno adcepisse refugit.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_317" id = "not15_317" href = "#line15_317">317.</a> +Philippus a Romanis victus pacem petit; vid. Liv. XXXIII, 3... 13, 25, +30; XXXIV, 52; Polyb. XVIII, 4... 27. +—<a name = "not15_318" id = "not15_318" href = +"#line15_318">318.</a> <i>Tyriis</i>, Pœnis. +—<a name = "not15_319" id = "not15_319" href = +"#line15_319">319.</a> <i>Dardana</i>, cum Romanis.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">320</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_320" id = "line15_320"> </a> +Tunc et <a href = "#var15_320">Tyndariis</a> Latias Fortuna Tarenti</p> +<p><a name = "line15_321" id = "line15_321"> </a> +Auxit opes laudemque simul: nam perfida tandem</p> +<p><a name = "line15_322" id = "line15_322"> </a> +Urbs Fabio devicta seni, postremus in armis</p> +<p><a name = "line15_323" id = "line15_323"> </a> +Ductoris titulus <a href = "#var15_323">cauti</a>. Sollertia tutum</p> +<p><a name = "line15_324" id = "line15_324"> </a> +Tum quoque adepta decus, captis sine sanguine muris.</p> +<span class = "linenum">325</span> +<p><a name = "line15_325" id = "line15_325"> </a> +Namque <a href = "#var15_325">ut</a> compertum, qui Punica signa +regebat,</p> +<p><a name = "line15_326" id = "line15_326"> </a> +Feminea exuri flamma, tacitusque <a href = "#var15_326">quietæ</a></p> +<p><a name = "line15_327" id = "line15_327"> </a> +Exin virtuti placuit dolus; <a href = "#var15_327">ire sorori</a>,</p> +<p><a name = "line15_328" id = "line15_328"> </a> +Nam castris erat in Rutulis, germanus amatæ</p> +<p><a name = "line15_329" id = "line15_329"> </a> +Cogitur, et magnis muliebria vincere corda</p> +<span class = "linenum">330</span> +<p><a name = "line15_330" id = "line15_330"> </a> +Pollicitis, si reclusas tramittere portas</p> +<span class = "pagenum">249</span> +<p><a name = "line15_331" id = "line15_331"> </a> +Concedat Libycus rector: votique potitus</p> +<p><a name = "line15_332" id = "line15_332"> </a> +Evicto Fabius Pœno circumdata telis</p> +<p><a name = "line15_333" id = "line15_333"> </a> +Incustodita penetravit mœnia nocte.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_320" id = "not15_320" href = "#line15_320">320.</a> +Tarentum, Hannibali proditum (v. <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#line12_434">XII, 434 sq.</a>), a Fabio Maximo per +proditionem recipitur; cf. Liv. XXVII, 15; Appian. de bello Hannib. c. +49; Plut. in Fabio Opp. T. I, p. 186, ed. Frft. Polyb. +X, 1; XIII, 4. +—<i>Tyndarii Tarenti</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_665">ad VII, 665</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXI.html#not11_16">XI, 16</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#not12_451">XII, 451</a>. +—<a name = "not15_322" id = "not15_322" href = +"#line15_322">322 sq.</a> +Hæc fuit postrema res a Fabio præclare in bello gesta. +—<a class = "missing" name = "not15_323" id = "not15_323" href = +"#line15_323" title = "numerus deest">323.</a> <i>cauti</i>, +Cunctatoris. +—<i>titulus</i>, honos, et deinde factum laude dignum. +—<i>Sollertia</i>, Fabius, cautus dux, ut <i>quieta virtus</i>, +v. 326. +—<i>tutum</i>, sine periculo.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_325" id = "not15_325" href = "#line15_325">325.</a> +Vid. Liv. l.l. +—<i>qui Punica signa regebat</i>. Cononeus, Dausq. Sed is Tarentum +potius antea Hannibali prodiderat, de quo vid. Oudend. ad Frontin. +Strat. III, <span class = "smallcaps">iii</span>, 6, et Appian. b. +Hannib. 32. +—<a name = "not15_326" id = "not15_326" href = +"#line15_326">326.</a> <i>exuri flamma</i> amoris; cf. <a class = +"crossref" href = "bookV.html#not5_15">ad V, 15</a> et <a class = +"crossref" href = "bookV.html#not5_19">19</a>. +—<a name = "not15_328" id = "not15_328" href = +"#line15_328">328.</a> In castris Romanis erat frater mulierculæ, +cujus amore flagrabat præfectus præsidii Tarentini.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_334" id = "line15_334"> </a> +Sed quisnam <a href = "#var15_334">aversos</a> Phœbum tunc jungere ab +urbe</p> +<span class = "linenum">335</span> +<p><a name = "line15_335" id = "line15_335"> </a> +Romulea dubitaret equos, qui tempore eodem</p> +<p><a name = "line15_336" id = "line15_336"> </a> +Marcellum adciperet letum obpetiisse sub armis?</p> +<p><a name = "line15_337" id = "line15_337"> </a> +Moles illa viri, <a href = "#var15_337">calidoque</a> habitata +Gradivo</p> +<p><a name = "line15_338" id = "line15_338"> </a> +Pectora, et haud ullis unquam tremefacta periclis,</p> +<p><a name = "line15_339" id = "line15_339"> </a> +(<a href = "#var15_339">Heu quantum</a> Hannibalem clara fractura +ruina!)</p> +<span class = "linenum">340</span> +<p><a name = "line15_340" id = "line15_340"> </a> +Procubuere; jacet campis Carthaginis horror.</p> +<p><a name = "line15_341" id = "line15_341"> </a> +Forsan Scipiadæ confecti nomina belli</p> +<p><a name = "line15_342" id = "line15_342"> </a> +Rapturus, si quis paullum Deus adderet ævo.</p> +</div> + +<span class = "pagenum notes">249</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not15_334" id = "not15_334" href = "#line15_334">334 sq.</a> +De morte Marcelli conf. Liv. XXVII, 25 sq; Polyb. X, 32; Appian. b. +Hannib. c. 50; Plut. in Marcello Opp. T. I, p. 315 seq. +Imitatio loci Virg. Æneid. I, 568, cujus sententia quoque ex h.l. +expedienda videbatur Marso et Ern. cf. ibi Heyne, qui <i>solem +aversum</i> etiam ad horrorem et aversationem nefandi facinoris spectare +monet, coll. Stat. Theb. V, 297 sq. Similiter contra Sol, voluptate +captus diutius inspiciendi Nympharum chorum, inhibuisse cursum diesque +produxisse fingitur in Callim. H. in Dian. vs. 181 seq. ubi vid. +Spanhem.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_337" id = "not15_337" href = "#line15_337">337 sq.</a> +Graphica imago et insignis ac vera Marcelli laus. +—<i>Moles viri</i>, vir magnus ac fortis. +—<i>calido inhabitata Marte pectora</i>, at <i>calenti Pœno</i>, +<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_33">XIII, 33</a>, et +<i>calida consilia</i> apud Liv. XXXV, 32, ubi vid. Gron. cf. <a class = +"crossref" href = "bookVII.html#not7_34">ad VII, 34</a>. +—<a name = "not15_339" id = "not15_339" href = +"#line15_339">339.</a> Vid. Var. Lect. +—<a name = "not15_340" id = "not15_340" href = +"#line15_340">340.</a> <i>Carthaginis horror</i>, ut ap. Lucr. III, +1047. Scipio dicitur.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_341" id = "not15_341" href = "#line15_341">341 sq.</a> +Forsan Scipioni hujus belli confecti gloriam et nomen Africani +eripuisset, si vita ei contigisset aliquanto longior. +—<i>Scipiadæ</i>, v. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_107">ad VII, 107</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_343" id = "line15_343"> </a> +Collis Agenoreum dirimebat ab aggere vallum</p> +<p><a name = "line15_344" id = "line15_344"> </a> +Ausonio (Dauni Mavors consederat arvis):</p> +<span class = "linenum">345</span> +<p><a name = "line15_345" id = "line15_345"> </a> +Curarum comes et summi Crispinus honoris</p> +<span class = "pagenum">250</span> +<p><a name = "line15_346" id = "line15_346"> </a> +Marcello socius communia bella ciebat.</p> +<p><a name = "line15_347" id = "line15_347"> </a> +Ad quem Marcellus: «Gestit lustrare propinquas</p> +<p><a name = "line15_348" id = "line15_348"> </a> +Mens silvas, medioque viros inponere monti,</p> +<p><a name = "line15_349" id = "line15_349"> </a> +Ne Libys <a href = "#var15_349">occultis tumulum prior occupet +ausis</a>.</p> +<span class = "linenum">350</span> +<p><a name = "line15_350" id = "line15_350"> </a> +Si cordi est, te participem, Crispine, laboris</p> +<p><a name = "line15_351" id = "line15_351"> </a> +Esse velim: nunquam desunt consulta duobus.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_343" id = "not15_343" href = "#line15_343">343.</a> +«Tumulus erat silvestris inter Punica et Romana castra, etc.» Livius, +XXVII, 26. +—<a name = "not15_344" id = "not15_344" href = +"#line15_344">344 seq.</a> +«In Apulia, inter Venusiam Bantiamque, minus trium millium passuum +intervallo, consules (M. Claudius Marcellus et T. Quinctius Crispinus) +binis castris consederunt: in quam regionem et Hannibal rediit, etc.» +Liv. XXVII, 25. +— <i>Dauni</i> in <i>arvis</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_291">ad I, 291 sq.</a></p> + +<span class = "pagenum notes">250</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not15_347" id = "not15_347" href = "#line15_347">347 sq.</a> +Conf. Liv. <ins class = "correction" title = "sic scriptum">l.l.c.</ins> +26.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_352" id = "line15_352"> </a> +Hæc ubi sedere, ardentes adtollere sese</p> +<p><a name = "line15_353" id = "line15_353"> </a> +Jam dudum certant in equos. Marcellus, ut arma</p> +<p><a name = "line15_354" id = "line15_354"> </a> +Aptantem natum adspexit, <a href = "#var15_354">lætumque +tumultu</a>;</p> +<span class = "linenum">355</span> +<p><a name = "line15_355" id = "line15_355"> </a> +«Vincis, ait, nostros mirando ardore vigores.</p> +<p><a name = "line15_356" id = "line15_356"> </a> +Sit <a href = "#var15_356">præmaturus</a> felix labor: urbe Sicana</p> +<p><a name = "line15_357" id = "line15_357"> </a> +Qualem te vidi, nondum permitteret ætas</p> +<p><a name = "line15_358" id = "line15_358"> </a> +Quum tibi bella, meo tractantem prælia <a href = +"#var15_358">vultu</a>.</p> +<p><a name = "line15_359" id = "line15_359"> </a> +Huc, decus, huc, nostrum, lateri te junge paterno,</p> +<span class = "linenum">360</span> +<p><a name = "line15_360" id = "line15_360"> </a> +Et me disce novum Martem tentare magistro.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_352" id = "not15_352" href = "#line15_352">352 sq.</a> +<i>Hæc ubi sedere</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_385">ad II, 385</a>. +—<i>ardentes certant</i> junxerim, (<i>consules ingenio +feroces</i>, ap. Liv.) non <i>ardentes in equos</i>. +—<a name = "not15_354" id = "not15_354" href = +"#line15_354">354.</a> «Secuti M. Marcellus, consulis filius, et A. +Manlius tribuni militum;» Liv. l.l. +—<a name = "not15_355" id = "not15_355" href = +"#line15_355">355.</a> Hæc apte commentus est poeta, et expressit +forte ex Virg. Æn. XII, 432 sqq.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_356" id = "not15_356" href = "#line15_356">356.</a> +Pater optat, ne filio (quem Silius nondum puberem fingit) hic labor +infaustus sit; respiciens ad illud, quod Seneca dixit Controv. +I, 1: «tam inmature magnum ingenium non esse vitale,» vel Quintil. +Inst. Or. I, 3: «illud ingeniorum velut præcox genus non temere +unquam pervenire ad frugem,» et in præf. lib. VI: «celerius occidere +festinatam maturitatem, et esse nescio quam, quæ spes tantas decerpat, +invidiam;» Drak. conf. Hor. Serm. II, <span class = +"smallcaps">vii</span>, 4, et ibi Bentl. quamvis <i>vitale</i> de +servo aliter explicandum sit. <span class = "smallcaps">Ed.</span> +—<i>urbe Sicana</i>, Syracusis, a Marcello expugnatis. +—<a name = "not15_358" id = "not15_358" href = +"#line15_358">358.</a> <i>meo vultu</i>, ardore et ferocia meæ +simili; Mars. At vix illo tempore ferocia pugnandi in puero locum +habuerit; unde puto hoc potius notari, imitatum esse puerum, quæcumque +pater vultu etiam et nutu militibus imperasset, Ern. cf. Var. Lect.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_360" id = "not15_360" href = "#line15_360">360.</a> +Conf. Virg. Æn. XII, 435.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_361" id = "line15_361"> </a> +Tum, pueri colla amplectens, sic pauca <a href = +"#var15_361">precatur</a>:</p> +<p><a name = "line15_362" id = "line15_362"> </a> +«Summe Deum, Libyco, faxis, de præside <a href = "#var15_362">nunc +his</a>,</p> +<span class = "pagenum">251</span> +<p><a name = "line15_363" id = "line15_363"> </a> +His humeris tibi opima feram.» Nec plura, sereno</p> +<p><a name = "line15_364" id = "line15_364"> </a> +Sanguineos fudit quum Jupiter æthere rores,</p> +<span class = "linenum">365</span> +<p><a name = "line15_365" id = "line15_365"> </a> +Atque atris arma adspersit non prospera guttis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_362" id = "not15_362" href = "#line15_362">362.</a> +<i>Libyco de +<span class = "pagenum notes">251</span> +præside</i>, duce, Hannibale. +—<a name = "not15_363" id = "not15_363" href = +"#line15_363">363.</a> <i>opima feram</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_133">ad I, 133</a>. +—<a name = "not15_364" id = "not15_364" href = +"#line15_364">364 sq.</a> +Aliud omen infaustum memorat Liv. XXVII, 26, extr. De pluvia cruenta +veraque hujus portenti causa vid. Köppen ad Hom. Iliad. λ, 54 sq. (quem +locum jam Dausq. contulit) et Heyne Opusc. Acad. T. II, pag. 212, +266. Minus apte Virg. Æn. VIII, 528, laudavit Ern.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_366" id = "line15_366"> </a> +Vixdum finitis intrarant vocibus artas</p> +<p><a name = "line15_367" id = "line15_367"> </a> +Letiferi collis fauces, quum turba <a href = +"#var15_367">volucris</a></p> +<p><a name = "line15_368" id = "line15_368"> </a> +Invadunt Nomades jaculis, nimboque feruntur</p> +<p><a name = "line15_369" id = "line15_369"> </a> +Æthereo similes, cæca fundente latebra</p> +<span class = "linenum">370</span> +<p><a name = "line15_370" id = "line15_370"> </a> +Armatos in bella globos. Circumdata postquam</p> +<p><a name = "line15_371" id = "line15_371"> </a> +Nil restare videt virtus, quod debeat ultra</p> +<p><a name = "line15_372" id = "line15_372"> </a> +Jam Superis, magnum secum portare sub umbras</p> +<p><a name = "line15_373" id = "line15_373"> </a> +Nomen mortis <a href = "#var15_373">avet: tortæ</a> nunc eminus +hastæ</p> +<p><a name = "line15_374" id = "line15_374"> </a> +Altius insurgit, nunc sævit comminus ense.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_366" id = "not15_366" href = "#line15_366">366 sq.</a> +Cf. Liv. l.l. cap. 27. +—<a name = "not15_368" id = "not15_368" href = +"#line15_368">368.</a> <i>nimbo</i>, turbini. +—<i>feruntur</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_261">ad IV, 261</a>. +—<a name = "not15_369" id = "not15_369" href = +"#line15_369">369.</a> <i>cæca latebra</i>; insidiis. Cf. <a class += "crossref" href = "bookV.html#not5_3">ad V, 3</a>. +—<a name = "not15_370" id = "not15_370" href = +"#line15_370">370</a> <a name = "not15_371" id = "not15_371" href = +"#line15_370">sqq.</a> +Singula ad epicam gravitatem mutata sunt ex historica Livii narratione; +nec male poeta hunc locum ita extulit, ut animos legentium mollibus +etiam sensibus et commiseratione quadam detineret, quum Livius non nisi +cædes et vulnera narraret; Ern. <i>Nil restare, quod debeat ultra Jam +superis</i>, h.e. preces (<a class = "crossref" href = +"#line15_362">v. 362</a>) ac vota (nam preces olim simul vota +erant) irrita esse, et de salute desperandum. Manifesta imitatio Virg. +Æn. XI, 51 sq. ubi v. Heyne. +—<a name = "not15_373" id = "not15_373" href = +"#line15_373">373 sq.</a> +<i>Altius insurgit hastæ tortæ</i>, h.e. hastam altius sublatam torquet, +vibrat. Cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_400">ad +I, 401</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_610">IV, 610</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">375</span> +<p><a name = "line15_375" id = "line15_375"> </a> +Forsan et <a href = "#var15_375">enasset</a> rapidi freta sæva +pericli,</p> +<p><a name = "line15_376" id = "line15_376"> </a> +Ni telum adversos nati <a href = "#var15_376">venisset</a> in artus.</p> +<p><a name = "line15_377" id = "line15_377"> </a> +Tum patriæ tremuere manus, laxataque luctu</p> +<p><a name = "line15_378" id = "line15_378"> </a> +Fluxerunt rigidis arma infelicia palmis.</p> +<span class = "pagenum">252</span> +<p><a name = "line15_379" id = "line15_379"> </a> +Obvia nudatum tramittit lancea pectus,</p> +<span class = "linenum">380</span> +<p><a name = "line15_380" id = "line15_380"> </a> +Labensque inpresso signavit gramina mento.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_375" id = "not15_375" href = "#line15_375">375.</a> +<i>enasset freta pericli</i>, h.e. Marcellus evasisset e periculo vitæ. +Conf. <a class = "crossref" href = "bookXVII.html#line17_365">XVII, +365</a>, et <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_662">ad III, +662</a>. +—<a name = "not15_376" id = "not15_376" href = +"#line15_376">376.</a> Marcellum adolescentem, saucium et ipsum, +effugisse cum Crispino memorat Livius XXVII, 27.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_378" id = "not15_378" href = "#line15_378">378.</a> +<i>Fluxerunt arma palmis</i>, manibus exciderunt. Vid. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_131">ad II, 131</a>; <a class = +"crossref" href = "bookIX.html#line9_120">IX, 120 sqq.</a> et ad +Virgilium, +<span class = "pagenum notes">252</span> +Æneid, VI, 33. <span class = "smallcaps">Ed.</span></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_379" id = "not15_379" href = "#line15_379">379.</a> +«Marcellum transfixum lancea prolabentem ex equo moribundum videre;» +Liv. l.c. +—<a name = "not15_380" id = "not15_380" href = +"#line15_380">380.</a> Cf. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_526">ad V, 526</a>, ad Virg. Æn. XI, 418; <i>humum +ore momordit</i>: et ad Hor. Od. II, <span class = +"smallcaps">vii</span>, 12.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_381" id = "line15_381"> </a> +At postquam Tyrius sæva inter prælia ductor</p> +<p><a name = "line15_382" id = "line15_382"> </a> +Infixum adverso vidit sub pectore telum,</p> +<p><a name = "line15_383" id = "line15_383"> </a> +Inmane exclamat: «Latias, Carthago, timere</p> +<p><a name = "line15_384" id = "line15_384"> </a> +Desine jam leges; jacet exitiabile nomen,</p> +<span class = "linenum">385</span> +<p><a name = "line15_385" id = "line15_385"> </a> +Ausonii columen regni: sed dextera nostræ</p> +<p><a name = "line15_386" id = "line15_386"> </a> +Tam similis non obscuras mittatur ad umbras.»</p> +<p><a name = "line15_387" id = "line15_387"> </a> +Magnanima invidia virtus caret: alta sepulcri</p> +<p><a name = "line15_388" id = "line15_388"> </a> +Protinus exstruitur, cæloque educitur, ara.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_381" id = "not15_381" href = "#line15_381">381.</a> +Et hæc apte a poeta finguntur, qui exornavit Liviana: «Hannibal magnum +terrorem hostibus morte consulis unius, vulnere alterius injectum esse +ratus... inventum Marcelli corpus sepelit,» XXVII, 28, pr. +—<a name = "not15_382" id = "not15_382" href = +"#line15_382">382.</a> <i>adverso sub pectore</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookV.html#not5_594">ad V, 594</a>. +—<a name = "not15_383" id = "not15_383" href = +"#line15_383">383 sq.</a> +<i>Latias leges</i>, conf. sup. <a class = "crossref" href = +"#line15_5">v. 5</a>. +—<a class = "missing" name = "not15_384" id = "not15_384" href = +"#line15_384" title = "numerus deest">384.</a> <i>exitiabile +nomen</i>, vid. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_729">ad +IV, 729</a>. +—<a name = "not15_385" id = "not15_385" href = +"#line15_385">385</a> <a name = "not15_386" id = "not15_386" href = +"#line15_385">sq.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_519">X, 519 sqq.</a> +—<i>dextera</i>, virtus, et hoc pro viro forti. +—<i>dextera nostræ tam similis</i>, bene, servato adrogantiæ +charactere, et <i>obscuræ umbræ</i> sunt illorum, qui sine funeris et +exsequiarum honore ad inferos mittuntur.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_387" id = "not15_387" href = "#line15_387">387.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = "bookX.html#line10_525">X, 525... +565</a>. <i>Alta sepulcri... ara</i>, hæc ad verbum expressa ex Virg. +Æn. VI, 177 sq. ubi vid. Heyne. Drak. ad h.l. «<i>Ara</i> non τάφος, seu +tumulus, sed rogus, qui in formam aræ, vel in altitudinem (nam omne, +quod eminet, <i>ara</i> dicitur) exstruitur. Ceteroquin <i>aram</i> +etiam notare urnam, basin, seu cippum funebrem, docuit Fabrett. +Inscript. p. 107. <i>Aram</i> autem <i>sepulcri</i> dixit, rogum +innuens, quod veteres voc. <i>sepelire</i> non de humatione solum +usurparint, sed etiam de combustione et omni alio sepulturæ genere, de +quo vid. Cuper. Obss. I, 7.» Sic et θάπτειν, conf. Burm. ad Val. +Fl. V, 10, et Ernesti ad Sueton. Domit. c. 16.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_389" id = "line15_389"> </a> +Convectant silvis ingentia robora; credas</p> +<span class = "linenum">390</span> +<p><a name = "line15_390" id = "line15_390"> </a> +Sidonium cecidisse ducem. Tum tura dapesque,</p> +<p><a name = "line15_391" id = "line15_391"> </a> +Et fasces, clipeusque viri, pompa ultima, fertur.</p> +<p><a name = "line15_392" id = "line15_392"> </a> +Ipse facem subdens, «Laus, inquit, parta perennis.</p> +<p><a name = "line15_393" id = "line15_393"> </a> +Marcellum abstulimus Latio; deponere forsan</p> +<span class = "pagenum">253</span> +<p><a name = "line15_394" id = "line15_394"> </a> +Gens Italum tandem arma velit: vos ite superbæ</p> +<span class = "linenum">395</span> +<p><a name = "line15_395" id = "line15_395"> </a> +Exsequias animæ, et cinerem donate supremi</p> +<p><a name = "line15_396" id = "line15_396"> </a> +<a href = "#var15_396">Muneris officio: nunquam hoc tibi, Roma, +negabo</a>.»</p> +<p><a name = "line15_397" id = "line15_397"> </a> +Alterius par atque <a href = "#var15_397">eadem fortuna laborum</a></p> +<p><a name = "line15_398" id = "line15_398"> </a> +Consulis: exanimum sonipes ad signa revexit.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_389" id = "not15_389" href = "#line15_389">389.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_530">X, 530 sq.</a> +—<a name = "not15_390" id = "not15_390" href = +"#line15_390">390.</a> De donis in rogum conjectis cf. <a class = +"crossref" href = "bookX.html#line10_528">X, 528</a>, <a class = +"crossref" href = "bookX.html#line10_562">562 sq.</a>; <a class = +"crossref" href = "bookXIII.html#line13_692">XIII, 692</a>, et Noris. ad +Cenot. Pis. III, 5. +—<a name = "not15_391" id = "not15_391" href = +"#line15_391">391.</a> <i>fasces</i>: quinque enim lictores vivos +in potestatem hostium venisse, Livius XXVII, 27, auctor est; Drak. +—<i>pompa ultima</i>, ut <i>extrema munera</i>, ap. Val. Fl. +V, 13, ubi vid. Burm.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_392" id = "not15_392" href = "#line15_392">392 sq.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_550">X, 550 sq.</a></p> + +<span class = "pagenum notes">253</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not15_394" id = "not15_394" href = "#line15_394">394.</a> +Cf. Virg. Æn. XI, 24 sq. +—<i>Exsequias ite animæ</i>, ut ap. Terent. Phorm. V, <span +class = "smallcaps">x</span>, 37, et al. +—<i>ire inficias</i>; Dausq. cf. Heins. ad Ovid. Amor. II, <span +class = "smallcaps">vi</span>, 2. +—<a name = "not15_395" id = "not15_395" href = +"#line15_395">395.</a> <i>cinerem donate</i> filio vel patriæ, ut +sepulcro inferatur; Dausq. Cineres Marcelli Romam relatos, Appianus +tradit; ossa filio remissa in Rom. castra, Plut. notavit; Ern.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_397" id = "not15_397" href = "#line15_397">397 seq.</a> +De Crispini vulnere letali ac morte cf. Liv. XXVII, 27, 29, 33.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_399" id = "line15_399"> </a> +Talia in Ausonia; <a href = "#var15_399">sed non et</a> talis +Hiberis</p> +<span class = "linenum">400</span> +<p><a name = "line15_400" id = "line15_400"> </a> +Armorum eventus campis: Carthaginis omnes</p> +<p><a name = "line15_401" id = "line15_401"> </a> +Per subitum raptæ pernix victoria late</p> +<p><a name = "line15_402" id = "line15_402"> </a> +Terruerat gentes. Ducibus spes una salutis,</p> +<p><a name = "line15_403" id = "line15_403"> </a> +Si socias jungant vires: ingentibus orsum</p> +<p><a name = "line15_404" id = "line15_404"> </a> +Auspiciis juvenem, <a href = "#var15_404">ceu patria</a> gestet in +armis</p> +<span class = "linenum">405</span> +<p><a name = "line15_405" id = "line15_405"> </a> +Fulmina, sublimi vallatam vertice montis</p> +<span class = "pagenum">254</span> +<p><a name = "line15_406" id = "line15_406"> </a> +<a href = "#var15_406">Ex oculis</a> urbem, cumulatam strage +virorum,</p> +<p><a name = "line15_407" id = "line15_407"> </a> +Non toto rapuisse die, <a href = "#var15_407">qua</a> Martius ille</p> +<p><a name = "line15_408" id = "line15_408"> </a> +Hannibal <a href = "#var15_408">in terra</a> consumto verterit anno,</p> +<p><a name = "line15_409" id = "line15_409"> </a> +<a href = "#var15_409">Nec</a> pube æquandam nec opum ubertate, +Saguntum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_399" id = "not15_399" href = "#line15_399">399 sq.</a> +Poeta retexit filum narrationis, inde a <a class = "crossref" href = +"#line15_286">v. 286</a>, abruptum. Cf. Liv. XXVI, 51, et XXVII, +17 sqq. +—<a name = "not15_401" id = "not15_401" href = +"#line15_401">401.</a> <i>Per subitum raptæ pernix</i> verba +luxuriantis ingenii. +—<i>Per subitum</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_527">ad VII, 527</a>. +—<i>raptæ Carthaginis</i>, raptim, celeriter captæ, cf. <a class = +"crossref" href = "#line15_407">v. 407</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_570">ad I, 570</a>. +—<a name = "not15_402" id = "not15_402" href = +"#line15_402">402.</a> Cf. Liv. XXVI, 51, extr. +—<i>Ducibus Pœnorum</i>. +—<a name = "not15_403" id = "not15_403" href = +"#line15_403">403.</a> <i>jungant vires</i>, vid. sup. <a class = +"crossref" href = "#not15_186">ad v. 186</a>. +—Hæc sunt verba et cogitationes Pœnorum. +—<a name = "not15_404" id = "not15_404" href = +"#line15_404">404 sq.</a> +<i>patria Fulmina</i>, Drak. et Lef. patris et patrui, qui <i>fulmina +belli</i> dicuntur <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#line7_106">VII, 106</a>, sed rectius Ern. Jovis, cujus +ille filius credebatur. Cf. supra <a class = "crossref" href = +"#line15_148">v. 148</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_476">ad IV, 476</a>, de sensu autem verborum sup. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_421">ad I, 421</a>. +—<a class = "missing" name = "not15_405" id = "not15_405" href = +"#line15_405" title = "numerus deest">405.</a> <i>sublimi vertice +montis</i>, cf. +<span class = "pagenum notes">254</span> +sup. <a class = "crossref" href = "#line15_196">v. 196</a> et +<a class = "crossref" href = "#line15_228">228</a>. +—<a name = "not15_406" id = "not15_406" href = +"#line15_406">406.</a> Vid. Var. Lect. +—<a name = "not15_407" id = "not15_407" href = +"#line15_407">407 sq.</a> +<i>Non toto die</i>, cf. sup. <a class = "crossref" href = +"#line15_248">v. 248</a>. +—<i>rapuisse</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"#not15_401">ad v. 401</a>. +—<i>qua in terra</i>, Hispania. +—<a class = "missing" name = "not15_408" id = "not15_408" href = +"#line15_408" title = "numerus deest">408.</a> <i>verterit</i>, +everterit, vid. sup. <a class = "crossref" href = "#not15_93">ad +v. 93</a>. +—<a name = "not15_409" id = "not15_409" href = +"#line15_409">409.</a> <i>pube</i>, militum et incolarum copia.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">410</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_410" id = "line15_410"> </a> +Proximus, adplicito saxosis aggere silvis,</p> +<p><a name = "line15_411" id = "line15_411"> </a> +Tendebat, fratris spirans ingentia facta,</p> +<p><a name = "line15_412" id = "line15_412"> </a> +Hasdrubal: <a href = "#var15_412">hic</a> robur, mixtusque rebellibus +Afris</p> +<p><a name = "line15_413" id = "line15_413"> </a> +Cantaber, <a href = "#var15_412">hic</a> volucri Mauro pernicior +Astur:</p> +<p><a name = "line15_414" id = "line15_414"> </a> +Tantaque majestas terra rectoris Hibera,</p> +<span class = "linenum">415</span> +<p><a name = "line15_415" id = "line15_415"> </a> +Hannibalis quantus Laurenti terror in ora.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_410" id = "not15_410" href = "#line15_410">410.</a> +Cf. Liv. XXVII, 18, pr. +—<i>Proximus</i>, proxime Scipionem, <i>tendebat</i>, castra +habehat (vid. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_274">ad +III, 274</a>), <i>Hasdrubal</i>, frater Hannibalis. +—<a name = "not15_411" id = "not15_411" href = +"#line15_411">411.</a> <i>fratris spirans facta</i>, vid. <a class += "crossref" href = "bookIII.html#not3_240">ad III, 240</a>. +—<a name = "not15_412" id = "not15_412" href = +"#line15_412">412.</a> <i>Hic robur</i> Punicarum copiarum +tendebat. +—<a name = "not15_413" id = "not15_413" href = +"#line15_413">413.</a> <i>Astur</i>, Hispani. Cf. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#line1_231">I, 231 sq.</a>, <a class = +"crossref" href = "bookI.html#line1_252">252</a>; <a class = "crossref" +href = "bookV.html#line5_192">V, 192</a>. +—<a name = "not15_415" id = "not15_415" href = +"#line15_415">415.</a> <i>Laurenti in ora</i>, in Italia. C. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_110">ad +I, 110</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_416" id = "line15_416"> </a> +Forte dies priscum Tyriis sollemnis honorem</p> +<p><a name = "line15_417" id = "line15_417"> </a> +Rettulerat, quo primum orsi Carthaginis altæ</p> +<p><a name = "line15_418" id = "line15_418"> </a> +Fundamenta, novam <a href = "#var15_418">cœpere mapalibus</a> urbem.</p> +<p><a name = "line15_419" id = "line15_419"> </a> +Et lætus, repetens gentis primordia, ductor</p> +<span class = "linenum">420</span> +<p><a name = "line15_420" id = "line15_420"> </a> +Festa coronatis <a href = "#var15_420">agitabat</a> gaudia signis,</p> +<span class = "pagenum">255</span> +<p><a name = "line15_421" id = "line15_421"> </a> +Pacificans Divos: fraternum <a href = "#var15_421">læna</a> nitebat</p> +<p><a name = "line15_422" id = "line15_422"> </a> +Demissa ex humeris donum, quam fœderis arti</p> +<p><a name = "line15_423" id = "line15_423"> </a> +Trinacrius Libyco rex inter munera pignus</p> +<p><a name = "line15_424" id = "line15_424"> </a> +Miserat, Æoliis gestatum insigne tyrannis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_416" id = "not15_416" href = "#line15_416">416... +440.</a> +Episodium de natali die Carthaginis veteris, ab Hasdrubale celebrato, a +poetæ ingenio profectum est. +—<a class = "missing" name = "not15_417" id = "not15_417" href = +"#line15_417" title = "numerus deest">417.</a> <i>Retulerat</i>, +conf. Heins. ad Ovid. Fast. II, 532. +—<a name = "not15_418" id = "not15_418" href = +"#line15_418">418.</a> <i>mapalibus</i>, vid. Var. Lect. +—<a name = "not15_420" id = "not15_420" href = +"#line15_420">420.</a> De more, festis diebus signa +<span class = "pagenum notes">255</span> +militaria coronis ornandi vid. Lips. de Mil. Rom. IV, 5. +—<a name = "not15_421" id = "not15_421" href = +"#line15_421">421... 432.</a> Imitat. Virg. Æn. V, 250... 257, +ubi vid. Heyne in not. et Exc. IV, cf. sup. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_321">ad V, 321 sq.</a> Læna Hasdrubalis erat donum +Hannibalis fratris, cui eam <i>rex Trinacrius</i> h.e. Siculus, +Hieronymus, miserat, præter alia <i>munera</i>, tanquam <i>pignus</i> +amicitiæ ac <i>fœderis</i>; de quo fœdere cf. <a class = "crossref" href += "bookXIV.html#line14_96">XIV, 96 sq.</a> +—<a name = "not15_424" id = "not15_424" href = +"#line15_424">424.</a> <i>Æoliis</i>, Siculis, opinor, qui ab +Æoliis insulis (cf. <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#line14_70">XIV, 70 sq.</a>) ita dicti videntur.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">425</span> +<p><a name = "line15_425" id = "line15_425"> </a> +Aurata puerum rapiebat <a href = "#var15_425">ad</a> æthera penna</p> +<p><a name = "line15_426" id = "line15_426"> </a> +Per nubes aquila, intexto <a href = "#var15_426">librata</a> volatu.</p> +<p><a name = "line15_427" id = "line15_427"> </a> +Antrum ingens juxta, quod acus <a href = "#var15_427">similavit</a> in +ostro,</p> +<p><a name = "line15_428" id = "line15_428"> </a> +Cyclopum domus: hic recubans manantia tabo</p> +<p><a name = "line15_429" id = "line15_429"> </a> +Corpora letifero sorbet Polyphemus hiatu.</p> +<span class = "linenum">430</span> +<p><a name = "line15_430" id = "line15_430"> </a> +Circa <a href = "#var15_430">fracta</a> jacent excussaque morsibus +ossa.</p> +<p><a name = "line15_431" id = "line15_431"> </a> +Ipse manu extenta Laertia pocula poscit,</p> +<p><a name = "line15_432" id = "line15_432"> </a> +Permiscetque mero ructatos ore cruores.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_425" id = "not15_425" href = "#line15_425">425.</a> +Lænæ intexta erant raptus Ganymedis et antrum Polyphemi. Poeta utrumque +picturæ argumentum (nam uno non contentus erat) ex Virgilio petiit, +illud ex Æn. V, 262 sqq. hoc vero, certe ornatum, ex Æn. III, 618 +sq., 631 sq. In illo breviorem fuisse Silium, quum idem vidisset a +Marone copiosius exornatum, jam monuit Ern. +—<i>rapiebat aquila</i> exquisite pro, intexta erat aquila, quæ +rapiebat, ut mox <a class = "crossref" href = +"#line15_429">v. 429</a>: <i>sorbet</i>, et <a class = "crossref" +href = "#line15_431">431</a>: <i>poscit permiscetque</i>. Cf. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_406">ad II, 406</a>, <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_417">417</a>, al. +—<a name = "not15_426" id = "not15_426" href = +"#line15_426">426.</a> <i>librata</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_317">ad I, 317</a>, et Var. Lect.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_427" id = "not15_427" href = "#line15_427">427 sq.</a> +<i>Antrum ingens, Cyclopum domus</i>, cf. <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#not14_527">ad XIV, 527</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_431" id = "not15_431" href = "#line15_431">431.</a> +<i>pocula Laertia</i>, Ulyssis, qui eum vino inebriatum excæcavit; quod +notum ex Hom. Odyss. ι, 346 sq.; Eurip. Cyclope et aliis.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_433" id = "line15_433"> </a> +Conspicuus Siculi Tyrius subteminis arte</p> +<p><a name = "line15_434" id = "line15_434"> </a> +Gramineas pacem Superum poscebat ad aras:</p> +<span class = "pagenum">256</span> +<span class = "linenum">435</span> +<p><a name = "line15_435" id = "line15_435"> </a> +Ecce inter medios hostilia nuntius arma,</p> +<p><a name = "line15_436" id = "line15_436"> </a> +Quadrupedante invectus equo, adventare ferebat.</p> +<p><a name = "line15_437" id = "line15_437"> </a> +Turbatæ mentes, inperfectusque Deorum</p> +<p><a name = "line15_438" id = "line15_438"> </a> +<a href = "#var15_438">Cessit</a> honos: ruptis linquunt altaria +sacris:</p> +<p><a name = "line15_439" id = "line15_439"> </a> +Clauduntur vallo; tenuemque ut roscida misit</p> +<span class = "linenum">440</span> +<p><a name = "line15_440" id = "line15_440"> </a> +Lucem Aurora polo, rapiunt certamina Martis.</p> +<p><a name = "line15_441" id = "line15_441"> </a> +Audax Scipiadæ stridentem <a href = "#var15_441">Sabbura</a> cornum</p> +<p><a name = "line15_442" id = "line15_442"> </a> +Excepit; geminæque acies velut omine motæ.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_433" id = "not15_433" href = "#line15_433">433.</a> +<i>Tyrius</i>, Pœnorum dux, Hasdrubal. +—<i>Siculi subteminis</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"#not15_421">ad v. 421 seq.</a> +—<i>arte subteminis</i>, læna, summa arte texta. +—<a name = "not15_434" id = "not15_434" href = +"#line15_434">434.</a> <i>Gramineas aras</i>, cf. <a class = +"crossref" href = "bookXVI.html#line16_263">XVI, 263</a>, et sup. +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_701">ad IV, 701</a>. +—<i>pacem Superum</i> +<span class = "pagenum notes">256</span> +<i>poscebat</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_766">ad IV, 766</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_437" id = "not15_437" href = "#line15_437">437 sq.</a> +Sacrorum religio hostium adventu aliisque malis ominibus turbabatur, et, +ne quid mali ominis exaudiretur, sacrificantes capita velare, +tibicinesque precationibus et sacrificiis præcinere, profani autem +removeri, et, qui aderant, linguis favere solebant. Cf. Virg. Æn. III, +405 seq.; VIII, 107 seq.; Burm. ad Val. Fl. III, 120. +—<a name = "not15_440" id = "not15_440" href = +"#line15_440">440.</a> <i>rapiunt</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_570">ad I, 570</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_441" id = "not15_441" href = "#line15_441">441 sqq.</a> +De prælio, quo Hasdrubal ad Bæculam a Scipione victus est, vid. Liv. +XXVII, 18, et Polyb. X, 38 sqq. A poeta non adcurate ordinem ejus +modumque, sed cædes tantum singulares memorari, jam notavit Ern. +—<i>Scipiadæ</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_107">ad VII, 107</a>. +—<i>stridentem cornum</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_124">ad II, 124</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_567">IV, 567</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_443" id = "line15_443"> </a> +Exclamat Latius ductor: «Prima hostia vobis,</p> +<p><a name = "line15_444" id = "line15_444"> </a> +Sacrati manes, campo jacet: en age, miles,</p> +<span class = "linenum">445</span> +<p><a name = "line15_445" id = "line15_445"> </a> +In pugnam et cædes, qualis spirantibus ire</p> +<p><a name = "line15_446" id = "line15_446"> </a> +Adsueras ducibus, talis rue.» Dumque ea fatur,</p> +<p><a name = "line15_447" id = "line15_447"> </a> +Incumbunt. Myconum <a href = "#var15_447">Lænas</a>, Cirtamque +Latinus,</p> +<p><a name = "line15_448" id = "line15_448"> </a> +Et Thysdrum Maro, et incestum Catilina Nealcen</p> +<p><a name = "line15_449" id = "line15_449"> </a> +Germanæ thalamo obtruncat: cadit obvius acri</p> +<span class = "linenum">450</span> +<p><a name = "line15_450" id = "line15_450"> </a> +<a href = "#var15_450">Carthalo Nasidio</a>, Libycæ regnator arenæ.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_444" id = "not15_444" href = "#line15_444">444.</a> +<i>Sacrati manes</i>, patris et patrui. +—<a name = "not15_445" id = "not15_445" href = +"#line15_445">445.</a> <i>spirantibus</i>, viventibus. +—<a name = "not15_446" id = "not15_446" href = +"#line15_446">446.</a> <i>ducibus</i>, Cn. et P. Scipionibus.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_451" id = "line15_451"> </a> +Te quoque <a href = "#var15_451">Pyrenes</a> vidit conterrita tellus</p> +<span class = "pagenum">257</span> +<p><a name = "line15_452" id = "line15_452"> </a> +Permixtum Pœnis, et vix credenda <a href = +"#var15_452">furentem</a>,</p> +<p><a name = "line15_453" id = "line15_453"> </a> +<a href = "#var15_452">Magnum Dardaniæ</a>, Læli, decus; omnia felix</p> +<p><a name = "line15_454" id = "line15_454"> </a> +Cui natura dedit, nullo renuente Deorum.</p> +<span class = "linenum">455</span> +<p><a name = "line15_455" id = "line15_455"> </a> +Ille foro auditus, quum dulcia <a href = "#var15_455">solverat</a> +ora,</p> +<p><a name = "line15_456" id = "line15_456"> </a> +Æquabat Pyliæ Neleia <a href = "#var15_456">mella</a> senectæ.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_451" id = "not15_451" href = "#line15_451">451.</a> +Laudatur C. Lælius, legatus et a puero sodalis comesque Scipionis Afr. +majoris, avus vero (vel, si Cic. Phil. XI, 7, fides potius +<span class = "pagenum notes">257</span> +habenda, pater) C. Lælii Sapientis, qui amicissimus Africano minori et +eloquentissimus fuit, ad quem itaque potissimum laus hæc spectat. Silius +enim ita confundere nomina, vel, quas hæc illi ideas subgerebant, +quamque hac occasione doctrinam ostentare poterat, expromere solet, v.c. +<a class = "crossref" href = "bookXIV.html#line14_462">XIV, 462 +sqq.</a>, <a class = "crossref" href = "bookXIV.html#line14_527">527 +sq.</a> et al. passim. Talis quidem ingenii lusus et tale ornatus +quærendi studium, in nominibus præcipue tam notis, vereor ut multis +placeat. Singularem tamen hujus loci elegantiam et suavitatem esse, quod +ne ipse quidem Clemeus, iniquus carminis Siliani censor, negaverit +(<i>Essai de critique</i>, T. I, p. 85.), recte monuit Ern. +—<i>Pyrenes tellus</i>, Hispania. +—<a name = "not15_452" id = "not15_452" href = +"#line15_452">452.</a> <i>furentem</i>, cum furore, h.e. animi +fervore et audacia summa, perpetrantem, <i>vix credenda</i> facta.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_456" id = "not15_456" href = "#line15_456">456.</a> +Lælius eloquentia par erat Nestori, τοῦ ἀπὸ γλώσσης μέλιτος γλυκίων ῥέεν +αὐδή, Homer. Iliad. α, 249, unde h.l. mella, ut ap. Cic. de Sen. 10; +Plin. Ep. IV, 3; Auson. grat. act. c. 8 (ubi vid. Heins.) et al. +Drak. +—<i>senectæ</i>, senis. Epitheta <i>Pylius</i> et <i>Neleius</i> +centies in poetis obvia, nec longe petita sunt, ut putat Ernesti: nam +Nestor fuit filius <i>Nelei</i>, ejusque regia <i>Pylos</i>; cujus +nominis duæ urbes in Elide, Pylos Triphyliacos et Eliacos, fuere, ac +tertia in Messenia. Priorem illam Nestorei regni sedem fuisse, probabile +fit ex iis, quæ dixit Strabo, lib. VIII, p. 519 et 529.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_457" id = "line15_457"> </a> +Ille, ubi suspensi Patres, et curia vocem</p> +<p><a name = "line15_458" id = "line15_458"> </a> +Posceret, <a href = "#var15_458">ut cantu</a>, ducebat corda +Senatus.</p> +<p><a name = "line15_459" id = "line15_459"> </a> +Idem, quum <a href = "#var15_459">subitum</a> campo perstrinxerat +aures</p> +<span class = "linenum">460</span> +<p><a name = "line15_460" id = "line15_460"> </a> +Murmur triste tubæ, tanto fervore ruebat</p> +<p><a name = "line15_461" id = "line15_461"> </a> +In pugnam atque acies, ut natum ad sola liqueret</p> +<span class = "pagenum">258</span> +<p><a name = "line15_462" id = "line15_462"> </a> +Bella: nihil vitæ peragi sine laude placebat.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_457" id = "not15_457" href = "#line15_457">457</a> +<a name = "not15_458" id = "not15_458" href = "#line15_457">sq.</a> +Lælius in consulendo et persuadendo artifex: illuc pertinent +<i>suspensi</i>, dubii, incerti quid sequantur, huc <i>cantus</i>, cum +cujus efficacia dexteritas persuadendi comparatur; Ern. Eleganter orator +dicitur <i>ducere</i> auditores, ut apud Cic. de clar. Orat. 50; Quint. +Inst. Or. II, 15 al. quum dicendo persuadet, animisque motum, quem +velit, induit: verba autem <i>ut cantu</i> respiciunt ad Amphionis et +Orphei fabulas, qui cantu lyræ feras resque inanimatas <i>duxisse</i> +perhibentur; Drak. cf. ad XIII, 347. +—<a name = "not15_461" id = "not15_461" href = +"#line15_461">461.</a> <i>natum ad sola bella</i>, cf. +<span class = "pagenum notes">258</span> +<a class = "crossref" href = "bookIII.html#var3_335">ad III, 335, in +Var. Lect.</a> +—<a name = "not15_462" id = "not15_462" href = +"#line15_462">462.</a> <i>nihil vitæ</i>, nec belli, nec pacis +tempore.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_463" id = "line15_463"> </a> +Tunc <a href = "#var15_463">e furtiva tractantem prælia luce</a></p> +<p><a name = "line15_464" id = "line15_464"> </a> +Dejecit <a href = "#var15_464">Galam</a>: sacris Carthaginis illum</p> +<span class = "linenum">465</span> +<p><a name = "line15_465" id = "line15_465"> </a> +Subposito mater partu subduxerat olim.</p> +<p><a name = "line15_466" id = "line15_466"> </a> +Sed stant nulla diu deceptis gaudia Divis.</p> +<p><a name = "line15_467" id = "line15_467"> </a> +Tunc Alabim, <a href = "#var15_467">Murrum</a>, atque Dracen, <a href = +"#var15_467">demisit</a> ad umbras,</p> +<p><a name = "line15_468" id = "line15_468"> </a> +Femineo clamore Dracen extrema rogantem:</p> +<p><a name = "line15_469" id = "line15_469"> </a> +Hujus cervicem gladio inter verba precesque</p> +<span class = "linenum">470</span> +<p><a name = "line15_470" id = "line15_470"> </a> +Amputat: <a href = "#var15_470">absciso</a> durabant murmura collo.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_463" id = "not15_463" href = "#line15_463">463.</a> +<i>furtiva lux</i> forsan est obscura, qua defensus Gala secure prælia +tractabat; Drak. Sed recte Marsus intellexit vitam, quam Gala furto +matris habebat, quæ <i>olim</i> eum <i>subduxerat sacris</i> illis +<i>Punicis</i>, de quibus v. sup. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_765">ad IV, 765 sqq.</a> Ergo <i>subpositus partus</i> +est alienus, oblatusque iis, qui infantem ad sacra poscebant: hinc et +<i>deceptos Divos</i> expedies, felici brevitate expressam sententiam; +Ern. Piaculum duxere Pœni in sacris Saturni suis præteritis externos +puellos coemtos aut suppositicios mactare; quod quum olim factum esset, +et causarentur Saturnum sibi adversari, ducentos nobilissimorum +puellorum publicitus inmolarunt, et facinorosi facile trecenti suapte +sponte hostiati ceciderunt; Dausq. coll. Diodor. XX, 14, et Euseb. Præp. +Evang. +—<a name = "not15_464" id = "not15_464" href = +"#line15_464">464.</a> <i>Dejicere</i> usitata vox est in præliis +et venationibus pro interficere; Drakenb. coll. Virg. Æn. XI, 642; Ovid. +Met. III, 303 al. Cf. Burm. ad Valer. Fl. I, 191, et Phædr. II, +<span class = "smallcaps">i</span>, 1; Staver. et Harles. ad Nepot. +Thrasyb. c. 3.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_467" id = "not15_467" href = "#line15_467">467.</a> +<i>demisit ad umbras</i>, cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_439">ad I, 439</a>. +—<a name = "not15_468" id = "not15_468" href = +"#line15_468">468.</a> <i>extrema</i>, extremum, postremo, vel +potius vehementissime. +—<a name = "not15_470" id = "not15_470" href = +"#line15_470">470.</a> Sic et poeta lusit sup. <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#line4_173">IV, 173</a>, ubi vid. not.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_471" id = "line15_471"> </a> +At non ductori Libyco par ardor in armis.</p> +<p><a name = "line15_472" id = "line15_472"> </a> +Frondosi collis latebras ac saxa capessit</p> +<p><a name = "line15_473" id = "line15_473"> </a> +Avia, nec cædes extremave damna movebant</p> +<span class = "pagenum">259</span> +<p><a name = "line15_474" id = "line15_474"> </a> +Agminis; Italiam profugus spectabat et Alpes,</p> +<span class = "linenum">475</span> +<p><a name = "line15_475" id = "line15_475"> </a> +Præmia magna fugæ: tacitum dat tessera signum;</p> +<p><a name = "line15_476" id = "line15_476"> </a> +Dimissa in colles pugna silvasque ferantur</p> +<p><a name = "line15_477" id = "line15_477"> </a> +Dispersi, et summam, quicumque evaserit, arcem</p> +<p><a name = "line15_478" id = "line15_478"> </a> +Pyrenes culmenque petat: tum primus, honore</p> +<p><a name = "line15_479" id = "line15_479"> </a> +Armorum exuto, et parma celatus Hibera,</p> +<span class = "linenum">480</span> +<p><a name = "line15_480" id = "line15_480"> </a> +In montes abit, atque <a href = "#var15_480">volens</a> palantia +linquit</p> +<p><a name = "line15_481" id = "line15_481"> </a> +Agmina: desertis Latius victricia signa</p> +<p><a name = "line15_482" id = "line15_482"> </a> +Inmittit miles castris: non urbe recepta</p> +<p><a name = "line15_483" id = "line15_483"> </a> +Plus ulla partum prædæ, tenuitque moratas</p> +<p><a name = "line15_484" id = "line15_484"> </a> +A cæde, ut Libycus ductor <a href = "#var15_484">providerat</a>, +iras:</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_471" id = "not15_471" href = "#line15_471">471 sqq.</a> +Cf. Liv. XXVII, 19 pr. Hanc Hasdrubalis fugam Silius suo modo, ornandi +magis libidine, quam historica veritate ex ordine ductus extulit, ut +luxuriantem in his et prope loquacem se prodiderit; +<span class = "pagenum notes">259</span> +Ern. +—<a name = "not15_475" id = "not15_475" href = +"#line15_475">475.</a> De <i>tessera</i> vid. <a class = "crossref" +href = "bookVII.html#not7_347">ad VII, 347</a>. +—<a name = "not15_478" id = "not15_478" href = +"#line15_478">478 sq.</a> +<i>honore Armorum</i>, paludamento aliisque insignibus ducis. +—<a name = "not15_480" id = "not15_480" href = +"#line15_480">480.</a> <i>volens</i>, cf. <a class = "crossref +missing" href = "bookXI.html#not11_442" title = "recte 442">ad XI, +443</a>, et <a class = "crossref" href = "bookXII.html#not12_473">XII, +473</a>. +—<a name = "not15_481" id = "not15_481" href = +"#line15_481">481.</a> De castris Pœnorum a Scipione captis cf. +Liv. XXVII, 19 pr. +—<a name = "not15_484" id = "not15_484" href = +"#line15_484">484 sqq.</a> +Hasdrubal, ut hostem in persequendi studio retardaret, castrorum prædam +reliquit, similis fibro vel castori, qui, ab hominibus exagitatus, +testiculos suos morsu avulsos abjicit, ut ipse salvus evadat, quippe qui +novit, se propter castoreum (quæ <i>causa periculi</i> est) maxime +expeti. Apta est comparatio, etsi continetur errore vulgi, de quo cf. +simil. loc. Juvenal. XII, 34 seq.; Plin. VIII, 30, seu 47 (ubi vid. +Harduin.); XXXII, 3, seu 13; XXXVII, 6; Aristot. hist. Anim. +VII, 5; Ælian. H. A. VI, 33 et 34; Dioscor. II, 23 et 26; Horus +Hierogl. II, 65 et 214; Solin. c. 23 et al.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">485</span> +<p><a name = "line15_485" id = "line15_485"> </a> +Fluminei veluti deprensus gurgitis undis,</p> +<p><a name = "line15_486" id = "line15_486"> </a> +Avulsa parte inguinibus caussaque pericli,</p> +<p><a name = "line15_487" id = "line15_487"> </a> +Enatat intento prædæ fiber avius hoste.</p> +<p><a name = "line15_488" id = "line15_488"> </a> +Inpiger occultis Pœnus postquam <a href = "#var15_488">abditur</a> +umbris,</p> +<p><a name = "line15_489" id = "line15_489"> </a> +Saxosæ fidens silvæ, majora petuntur</p> +<span class = "linenum">490</span> +<p><a name = "line15_490" id = "line15_490"> </a> +Rursus bella retro, et superari certior hostis.</p> +<p><a name = "line15_491" id = "line15_491"> </a> +Pyrenes tumulo clipeum cum carmine figunt,</p> +<p><a name = "line15_492" id = "line15_492"> </a> +<span class = "smallcaps">Hasdrubalis spolium gradivo Scipio +victor</span>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_488" id = "not15_488" href = "#line15_488">488 seq.</a> +Cf. Liv. XXVII, 20 pr. +—<i>umbris</i> nemorum, <i>saxosæ silvæ</i> Pyrenæi montis. +—<a name = "not15_490" id = "not15_490" href = +"#line15_490">490.</a> Scipio omissa persecutione Hasdrubalis +reliquos Pœnorum duces, quorum victoriam certius sperabat, obpugnare +meditabatur; Ernest. conf. Liv. l.c.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">260</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_493" id = "line15_493"> </a> +Terrore interea posito trans ardua montis</p> +<p><a name = "line15_494" id = "line15_494"> </a> +Bebrycia populos armabat Pœnus in aula,</p> +<span class = "linenum">495</span> +<p><a name = "line15_495" id = "line15_495"> </a> +Mercandi dextras largus, belloque parata</p> +<p><a name = "line15_496" id = "line15_496"> </a> +Prodigere in bellum facilis: <a href = "#var15_496">præmissa</a> +feroces</p> +<p><a name = "line15_497" id = "line15_497"> </a> +Augebant animos argenti pondera et auri,</p> +<p><a name = "line15_498" id = "line15_498"> </a> +Parta metalliferis longo discrimine terris.</p> +<p><a name = "line15_499" id = "line15_499"> </a> +Hinc nova complerunt haud tardo milite castra</p> +<span class = "linenum">500</span> +<p><a name = "line15_500" id = "line15_500"> </a> +Venales animæ, Rhodani <a href = "#var15_500">qui</a> gurgite +gaudent,</p> +<p><a name = "line15_501" id = "line15_501"> </a> +Quorum serpit Arar per rura pigerrimus undæ.</p> +<p><a name = "line15_502" id = "line15_502"> </a> +Jamque, hieme adfecta, mitescere cœperat annus.</p> +<p><a name = "line15_503" id = "line15_503"> </a> +Inde, iter ingrediens rapidum per Celtica rura,</p> +<p><a name = "line15_504" id = "line15_504"> </a> +Miratur domitas Alpes, ac pervia montis</p> +<span class = "linenum">505</span> +<p><a name = "line15_505" id = "line15_505"> </a> +Ardua, et Herculeæ quærit vestigia plantæ,</p> +<p><a name = "line15_506" id = "line15_506"> </a> +Germanique vias divinis comparat ausis.</p> +</div> + +<span class = "pagenum notes">260</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not15_493" id = "not15_493" href = "#line15_493">493... +514.</a> +Hasdrubal superato <i>monte</i> Pyrenæo in Gallia conducit milites et +Alpes transit; Conf. Liv. XXVII, 20, 36 et 39. +—<a name = "not15_494" id = "not15_494" href = +"#line15_494">494.</a> <i>Bebrycia aula</i> pro tota Gallia, quæ et +v. 500 seq. fluviorum nominibus designatur; conf. <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#not3_423">ad III, 423</a>. +—<a name = "not15_495" id = "not15_495" href = +"#line15_495">495.</a> <i>Mercandi dextras</i> sq. conf. <a class = +"crossref" href = "bookV.html#not5_195">ad V, 195 sq.</a> et +<a class = "crossref" href = "bookXI.html#not11_539">XI, 539</a>. +—<a name = "not15_498" id = "not15_498" href = +"#line15_498">498.</a> <i>metalliferis terris</i>, in Hispania. +—<i>discrimine</i>, bello.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_500" id = "not15_500" href = "#line15_500">500.</a> +<i>Venales animæ</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_195">V, 195</a>. +—<i>animæ, qui</i> cf. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_495">ad V, 495</a>. +—<a name = "not15_501" id = "not15_501" href = +"#line15_501">501.</a> <i>Arar pigerrimus undæ</i>, cf. <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#not3_451">ad III, 451 seq.</a></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_502" id = "not15_502" href = "#line15_502">502.</a> +<i>hiems adfecta</i> est pene finita, ad finem vergens; Drak. coll. +Gell. III, 16, et XV, 5. Proprie <i>adfectæ</i> dicuntur vires ac +res debilitatæ et inminutæ. +—<i>mitescere</i> ineunte vere.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_504" id = "not15_504" href = "#line15_504">504 sq.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_356">II, 356 +seq.</a> <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_496">III, 496 +seq.</a> <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_4">IV, 4</a> al. +—<i>domitas</i>, superatas, ut <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#line3_499">III, 499</a>. +—<a name = "not15_506" id = "not15_506" href = +"#line15_506">506.</a> <i>Germani</i> Hannibalis.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_507" id = "line15_507"> </a> +Ut vero ventum in culmen, castrisque resedit</p> +<p><a name = "line15_508" id = "line15_508"> </a> +Hannibalis, «Quos Roma, inquit, quos altius, oro,</p> +<p><a name = "line15_509" id = "line15_509"> </a> +Adtollit muros, qui post hæc mœnia, fratri</p> +<span class = "linenum">510</span> +<p><a name = "line15_510" id = "line15_510"> </a> +Victa meo, stent incolumes? sit gloria dextræ</p> +<p><a name = "line15_511" id = "line15_511"> </a> +Felix tanta precor; <a href = "#var15_511">neve usque ad sidera +adisse</a></p> +<p><a name = "line15_512" id = "line15_512"> </a> +Invideat lævus nobis Deus:» agmine celso</p> +<span class = "pagenum">261</span> +<p><a name = "line15_513" id = "line15_513"> </a> +Inde alacer, qua munitum declivis ab alto</p> +<p><a name = "line15_514" id = "line15_514"> </a> +Agger monstrat iter, properatis devolat armis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_508" id = "not15_508" href = "#line15_508">508.</a> +Miratur Hasdrubal, fratris armis nondum occupatam esse Romam, quum tam +inmanes montes superaverit; Mars. et Cell. +—<a name = "not15_509" id = "not15_509" href = +"#line15_509">509.</a> <i>hæc mœnia</i>, Alpes. +—<a name = "not15_510" id = "not15_510" href = +"#line15_510">510.</a> <i>dextræ</i>, virtutis fraternæ ac meæ. +—<a name = "not15_511" id = "not15_511" href = +"#line15_511">511.</a> <i>usque ad sidera adisse</i>, transiisse +Alpes. +—<a name = "not15_512" id = "not15_512" href = +"#line15_512">512.</a> <i>Invideat</i>, cf. <a class = "crossref" +href = "bookIII.html#var3_78">ad III, 78, in Var. Lect.</a> +—<i>lævus Deus</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_94">ad III, 94</a>. Sic Ge. IV, 7: si quem +Numina læva sinunt. <span class = "smallcaps">Ed.</span></p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">515</span> +<p><a name = "line15_515" id = "line15_515"> </a> +Non tanto strepuere metu primordia belli:</p> +<p><a name = "line15_516" id = "line15_516"> </a> +Nunc geminum Hannibalem, nunc jactant bina coire</p> +<p><a name = "line15_517" id = "line15_517"> </a> +Hinc atque hinc castra, et pastos per prospera <a href = +"#var15_517">bella</a></p> +<p><a name = "line15_518" id = "line15_518"> </a> +Sanguine ductores Italo conjungere Martem,</p> +<p><a name = "line15_519" id = "line15_519"> </a> +Et duplicare acies; venturum ad mœnia cursu</p> +<span class = "linenum">520</span> +<p><a name = "line15_520" id = "line15_520"> </a> +Hostem præcipiti, et visurum hærentia <a href = +"#var15_520">porta</a></p> +<p><a name = "line15_521" id = "line15_521"> </a> +Spicula, <a href = "#var15_521">Elissæis</a> nuper contorta +lacertis.</p> +</div> + +<span class = "pagenum notes">261</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not15_515" id = "not15_515" href = "#line15_515">515 seq.</a> +Silius expressit Liv. XXVII, 38, pr. 39, inpr. 40 et 44 pr. +—<i>Non tanto strepuere</i>, etc. ne principio quidem belli +adventus ipsius Hannibalis tantum Romanis terrorem incusserat. +—<a name = "not15_517" id = "not15_517" href = +"#line15_517">517 seq.</a> +<i>pastos Sanguine Italo</i>, conf. Heins. ad Ovid. Amor. III, <span +class = "smallcaps">viii</span>, 10. +—<a name = "not15_520" id = "not15_520" href = +"#line15_520">520 sq.</a> +<i>hærentia porta Spicula</i>, cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_617">I, 617 sq.</a> et <a class = "crossref" href += "bookXIV.html#line14_650">XIV, 650</a>. +—<a class = "missing" name = "not15_521" id = "not15_521" href = +"#line15_521" title = "numerus deest">521.</a> <i>Elissæis +lacertis</i>, a Pœnis; cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_81">ad I, 81</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_522" id = "line15_522"> </a> +His super infrendens sic secum Œnotria tellus:</p> +<p><a name = "line15_523" id = "line15_523"> </a> +«Tantone, heu Superi! spernor contemta furore</p> +<p><a name = "line15_524" id = "line15_524"> </a> +Sidoniæ gentis, quæ quondam sceptra timentem</p> +<span class = "linenum">525</span> +<p><a name = "line15_525" id = "line15_525"> </a> +Nati Saturnum nostris considere in oris,</p> +<p><a name = "line15_526" id = "line15_526"> </a> +Et regnare dedi? decima <a href = "#var15_526">hæc jam vertitur</a> +æstas,</p> +<span class = "pagenum">262</span> +<p><a name = "line15_527" id = "line15_527"> </a> +Ex quo proterimur: juvenis, cui sola supersunt</p> +<p><a name = "line15_528" id = "line15_528"> </a> +In Superos bella, extremo de litore rapta</p> +<p><a name = "line15_529" id = "line15_529"> </a> +Intulit arma mihi, temeratisque Alpibus ardens</p> +<span class = "linenum">530</span> +<p><a name = "line15_530" id = "line15_530"> </a> +In nostros descendit agros: quot corpora texi</p> +<p><a name = "line15_531" id = "line15_531"> </a> +<a href = "#var15_531">Cæsorum, stratis</a> toties deformis alumnis!</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_522" id = "not15_522" href = "#line15_522">522... +576.</a> +Hasdrubali, qui transcenderat Alpes, ut se Hannibali conjungeret, +ingentem inlatam esse cladem, opera potissimum C. Claudii Neronis +consulis, qui, quum Hannibali in Lucanis obpositus esset, parvo in +castris relicto præsidio, ut hostem falleret, clam noctu cum electa manu +ad conlegam, M. Livium Salinatorem consulem, contendisset, notum est ex. +Liv. XXVII, 36... 46. Hanc summi momenti rem, quæ maximum periculum, +quod Romæ inpendebat, propulsavit, Silius tractavit more poetarum. +Ernesti: «hac prosopopœia utitur non inepte, si varietatem carminis +probes, ut Italiæ imaginem (conf. <a class = "crossref" href = +"#line15_546">v. 546</a>), vel genium quemdam inducat lamentantem +hostis adventantis metum, et Claudium Neronem ad auxilium Romæ ferendum +ex Lucanis excitantem: sed fortasse nimia loquacitas est, qua episodium +ornavit et extulit.» +—<i>Œnotria tellus</i>, Italia, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_2">ad I, 2</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_46">VIII, 46</a>. +—<a name = "not15_523" id = "not15_523" href = +"#line15_523">523.</a> <i>spernor contemta</i>, emphatice, ut apud +Virg. Æn. IV, 54. +—<i>incensum inflammare</i>, Lefeb. conf. <a class = "crossref" +href = "bookIX.html#not9_99">ad IX, 99</a>. +—<a name = "not15_524" id = "not15_524" href = +"#line15_524">524 seq.</a> +De Saturno metu nati, Jovis, in Italia latente, cf. Virgil. Æneid. VIII, +319 sq. et ibi Heyne, Exc. II. Hinc <i>Saturnia arva</i>, <a class = +"crossref" href = "bookI.html#line1_70">I, 70</a>, +<span class = "pagenum notes">262</span> +et <i>Saturnia sedes</i>, <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_442">IV, 442</a>. +—<a name = "not15_527" id = "not15_527" href = +"#line15_527">527.</a> Verbis <i>juvenis, cui sola</i>, etc. quum +virtus ac fortuna, tum furor et adrogantia Hannibalis designatur. +—<a name = "not15_528" id = "not15_528" href = +"#line15_528">528.</a> <i>extremo de litore</i> Hispaniæ; conf. +inf. <a class = "crossref" href = "#line15_638">v. 638</a>; +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_141">I, 141</a>; +<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_171">VII, 171 sq.</a> +—<a name = "not15_529" id = "not15_529" href = +"#line15_529">529.</a> De <i>temeratis Alpibus</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#not3_499">ad III, 499</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_532" id = "line15_532"> </a> +Nulla mihi floret <a href = "#var15_532">baccis</a> felicibus arbor;</p> +<p><a name = "line15_533" id = "line15_533"> </a> +Inmatura seges rapido subciditur ense;</p> +<p><a name = "line15_534" id = "line15_534"> </a> +Culmina villarum nostrum delapsa feruntur</p> +<span class = "linenum">535</span> +<p><a name = "line15_535" id = "line15_535"> </a> +In gremium, fœdantque suis <a href = "#var15_535">mea regna</a> +ruinis.</p> +<p><a name = "line15_536" id = "line15_536"> </a> +Hunc etiam, <a href = "#var15_536">vastis qui nunc sese intulit +oris</a>,</p> +<p><a name = "line15_537" id = "line15_537"> </a> +Perpetiar, miseras quærentem <a href = "#var15_537">exurere +belli</a></p> +<p><a name = "line15_538" id = "line15_538"> </a> +Relliquias? tum me scindat vagus Afer aratro,</p> +<p><a name = "line15_539" id = "line15_539"> </a> +Et Libys Ausoniis commendet semina sulcis,</p> +<span class = "linenum">540</span> +<p><a name = "line15_540" id = "line15_540"> </a> +Ni cuncta, exsultant quæ latis agmina campis,</p> +<p><a name = "line15_541" id = "line15_541"> </a> +Uno condiderim tumulo.» Dum talia versat,</p> +<p><a name = "line15_542" id = "line15_542"> </a> +Et thalamos clausit nox atra <a href = "#var15_542">hominumque +Deumque</a>,</p> +<p><a name = "line15_543" id = "line15_543"> </a> +Tendit Amyclæi præceps ad castra nepotis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_536" id = "not15_536" href = "#line15_536">536.</a> +<i>Hunc</i> Hasdrubalem. +—<a name = "not15_537" id = "not15_537" href = +"#line15_537">537 sq.</a> +<i>exurere belli Reliquias</i>, regiones et loca, quæ mihi bella +reliquerunt, quæ Hannibal nondum vastavit; cf. <a class = "crossref" +href = "bookVII.html#not7_490">ad VII, 490</a>. +—<a name = "not15_538" id = "not15_538" href = +"#line15_538">538.</a> <i>vagus Afer</i>, ut <i>Quorum plaustra +vagas rite trahunt domos</i> apud Horat. Odyss. III, <span class = +"smallcaps">xxiv</span>, 10; cf. sup. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#line3_291">III, 291</a>. +—<a name = "not15_539" id = "not15_539" href = +"#line15_539">539.</a> Imitat. Ge. I, 223, committas sulcis +semina. +—<a name = "not15_541" id = "not15_541" href = +"#line15_541">541.</a> <i>Uno condiderim tumulo</i>, ut mox factum +videbimus cæso Hasdrubale. +—<i>talia versat</i> consilia in animo Italiæ genius vel imago. +—<a name = "not15_543" id = "not15_543" href = +"#line15_543">543.</a> <i>Amyclæi nepotis</i>, Claudii Neronis; cf. +<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#not8_412">ad VIII, +412</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_544" id = "line15_544"> </a> +Is tum, Lucanis cohibentem finibus arma,</p> +<span class = "linenum">545</span> +<p><a name = "line15_545" id = "line15_545"> </a> +Pœnum vicini servabat cespite valli.</p> +<p><a name = "line15_546" id = "line15_546"> </a> +Hic juvenem adgreditur Latiæ telluris imago:</p> +<span class = "pagenum">263</span> +<p><a name = "line15_547" id = "line15_547"> </a> +«Clausorum decus, atque erepto maxima Romæ</p> +<p><a name = "line15_548" id = "line15_548"> </a> +Spes Nero Marcello, rumpe, atque expelle quietem.</p> +<p><a name = "line15_549" id = "line15_549"> </a> +Magnum aliquid tibi, si patriæ vis addere fatis,</p> +<span class = "linenum">550</span> +<p><a name = "line15_550" id = "line15_550"> </a> +Audendum est, quod, depulso quoque mœnibus hoste,</p> +<p><a name = "line15_551" id = "line15_551"> </a> +Victores fecisse tremant: fulgentibus armis</p> +<p><a name = "line15_552" id = "line15_552"> </a> +Pœnus inundavit campos, qua Sena relictum</p> +<p><a name = "line15_553" id = "line15_553"> </a> +Gallorum a populis servat per secula nomen.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_544" id = "not15_544" href = "#line15_544">544.</a> +Cf. Liv. XXVII, 40 seq. +—<a name = "not15_545" id = "not15_545" href = +"#line15_545">545.</a> <i>servabat</i>, confer <a class = +"crossref" href = "bookVII.html#line7_522">VII, 522</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_546" id = "not15_546" href = "#line15_546">546.</a> +<i>Clausorum decus</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#not8_412">ad VIII, 412</a>, +<span class = "pagenum notes">263</span> +et <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_466">XIII, +466</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_549" id = "not15_549" href = "#line15_549">549 seq.</a> +Hæc ipsa esse Claudii verba apud Liv. XXVII, 43, jam vidit Drak. +«audendum aliquid inprovisum inopinatum, quod cœptum non minorem apud +cives, quam hostes, terrorem faceret, perpetratum in magnam lætitiam ex +magno metu verteret.» +—<i>si patriæ fatis vis addere</i> aliquid, h.e. ejus fortunam +adjuvare; ut <i>addere fatis cursum</i> <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#line12_45">XII, 45</a>, et similia, de quibus vid. +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_731">ad IV, 731</a>. An +poeta <i>vires</i> pro <i>fatis</i> scripsit? conf. Virg. Æn. IX, 717. +—<a class = "missing" name = "not15_550" id = "not15_550" href = +"#line15_550" title = "numerus deest">550.</a> <i>quod Victores +fecisse tremant</i>, quod ita arduum et periculosum sit, ut, quum +perpetratum fuerit, ipsi victores rei magnitudinem admirentur: qua +felici brevitate sententiam summi ponderis et magni ambitus expressam +adnosco; Ern. +—<a name = "not15_552" id = "not15_552" href = +"#line15_552">552 seq.</a> +<i>qua Sena... nomen</i>, cf. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#not8_453">ad VIII, 453</a>, et Liv. XXVII, 46. +—<i>Sena</i> fluvius, et <i>Sena Gallica</i> urbs Senonum in +Umbria.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_554" id = "line15_554"> </a> +Ni propere alipedes rapis ad certamina turmas,</p> +<span class = "linenum">555</span> +<p><a name = "line15_555" id = "line15_555"> </a> +Serus <a href = "#var15_555">deletæ</a> post auxiliabere Romæ.</p> +<p><a name = "line15_556" id = "line15_556"> </a> +Surge, age; fer gressus: patulos regione <a href = +"#var15_556">Metauri</a></p> +<p><a name = "line15_557" id = "line15_557"> </a> +Damnavi tumulis Pœnorum atque ossibus agros.»</p> +<p><a name = "line15_558" id = "line15_558"> </a> +His dictis abit, atque <a href = "#var15_558">abscedens visa +paventem</a></p> +<p><a name = "line15_559" id = "line15_559"> </a> +Adtrahere, et fractis turmas propellere portis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_556" id = "not15_556" href = "#line15_556">556.</a> +<i>Metauri</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_486">ad VII, 486</a>. +—<a name = "not15_557" id = "not15_557" href = +"#line15_557">557.</a> <i>Damnavi</i>, destinavi, sed illud +acerbius et fortius; Ern.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">560</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_560" id = "line15_560"> </a> +Rumpit flammato turbatus corde soporem,</p> +<p><a name = "line15_561" id = "line15_561"> </a> +Ac supplex, geminas tendens ad sidera palmas,</p> +<p><a name = "line15_562" id = "line15_562"> </a> +Tellurem Noctemque, et cælo sparsa precatur</p> +<p><a name = "line15_563" id = "line15_563"> </a> +Astra, ducemque viæ tacito sub lumine Phœben.</p> +<span class = "pagenum">264</span> +<p><a name = "line15_564" id = "line15_564"> </a> +Inde legit dignas tanta ad conamina dextras.</p> +<span class = "linenum">565</span> +<p><a name = "line15_565" id = "line15_565"> </a> +Quaque jacet superi Larinas adcola ponti,</p> +<p><a name = "line15_566" id = "line15_566"> </a> +Qua duri bello gens Marrucina, fidemque</p> +<p><a name = "line15_567" id = "line15_567"> </a> +Exuere indocilis sociis Frentanus in armis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_561" id = "not15_561" href = "#line15_561">561 seq.</a> +Milites contra Claudii Deos, ut faustum iter et felix pugna sit, +precantur ap. Liv. XXVII, 45. +—<a class = "missing" name = "not15_562" id = "not15_562" href = +"#line15_562" title = "numerus deest">562.</a> <i>Noctem</i>, +<i>Astra</i> et <i>Phœben</i>, Lunam, <i>precatur</i> Claudius, quoniam +nocturnum est iter. +—<a name = "not15_563" id = "not15_563" href = +"#line15_563">563.</a> <i>tacito sub lumine Phœbes</i>, cf. +<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_2">V, 2</a>; <a class = +"crossref" href = "bookVIII.html#line8_638">VIII, 638</a>, et Virgil, +Æn. II, 255, +<span class = "pagenum notes">264</span> +ubi vid. Heyne.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_564" id = "not15_564" href = "#line15_564">564.</a> +<i>dextras</i>, viros fortes; conf. <a class = "crossref" href = +"bookXI.html#not11_539">ad XI, 539</a>. «Ipse de toto exercitu, quod +roboris erat, delegit,» etc. Liv. XXVII, 43; conf. inf. <a class = +"crossref" href = "#not15_655">ad v. 655</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_565" id = "not15_565" href = "#line15_565">565.</a> +Confer Liv. l.l. +—<i>Larinas superi adcola ponti</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookVIII.html#not8_402">ad VIII, 402</a>. +—<a name = "not15_566" id = "not15_566" href = +"#line15_566">566.</a> <i>Marrucina gens</i>, et <i>Frentanus</i>, +vid. <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#not8_519">ad VIII, +519</a>. +—<i>duri bello</i>, conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_558">ad I, 558</a>, et <a class = "crossref" href += "bookVI.html#line6_308">VI, 308</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_568" id = "line15_568"> </a> +Tum, qua vitiferos domitat Prætutia pubes,</p> +<p><a name = "line15_569" id = "line15_569"> </a> +Læta laboris, agros, et penna, et fulmine, et undis</p> +<span class = "linenum">570</span> +<p><a name = "line15_570" id = "line15_570"> </a> +Hibernis, et <a href = "#var15_570">Achæmenio</a> velocior arcu</p> +<p><a name = "line15_571" id = "line15_571"> </a> +Evolat: hortator sibi quisque; «Age, perge, salutem</p> +<p><a name = "line15_572" id = "line15_572"> </a> +Ausoniæ <a href = "#var15_572">ancipites</a> Superi, et, stet Roma +cadatne,</p> +<p><a name = "line15_573" id = "line15_573"> </a> +In pedibus posuere tuis,» clamantque, ruuntque.</p> +<p><a name = "line15_574" id = "line15_574"> </a> +Hortandi genus acer habet præcedere ductor.</p> +<span class = "linenum">575</span> +<p><a name = "line15_575" id = "line15_575"> </a> +<a href = "#var15_575">Illum augent</a> cursus adnisi æquare +sequendo,</p> +<span class = "pagenum">265</span> +<p><a name = "line15_576" id = "line15_576"> </a> +Atque indefessi noctemque diemque feruntur.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_568" id = "not15_568" href = "#line15_568">568.</a> +<i>Prætutianus</i> ager Piceno adjacet, inter Vomanum et Helvinum +fluvios. Vina ejus laudat Plin. XIV, 6 et 7. +—<a name = "not15_569" id = "not15_569" href = +"#line15_569">569 sq.</a> +Celeritatis notio magna orationis luxurie, ut passim, expressa. Ernesti +similem comparat locum Claud. R. Pros. II, 198 sq. conf. et inf. +<a class = "crossref" href = "#line15_711">v. 711 sqq.</a> +—<i>penna</i>, avibus, vid. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_344">ad III, 344</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_121">IV, 121</a>. De sagitta adciperem, ut inf. +<a class = "crossref" href = "#line15_630">v. 630</a>; <a class = +"crossref" href = "bookVIII.html#line8_373">VIII, 373</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookX.html#line10_11">X, 11</a>, nisi mox +<i>Achæmenio arcus</i> sequeretur. +—<i>Undæ hibernæ</i>, ut χειμέριον ὕδωρ ap. Hom. Iliad. ψ, 420, +torrens e tempestate orta; Gesner. ad Claud. l.c. Similiter χείμαῤῥος +ποταμὸς apud Hom. Iliad. δ, 452; ν, 138, al. cf. Horat. Od. IV, <span +class = "smallcaps">xii</span>, 3, et Serm. I, <span class = +"smallcaps">vii</span>, 26. +—<a class = "missing" name = "not15_570" id = "not15_570" href = +"#line15_570" title = "numerus deest">570.</a> <i>Achæmenio +arcu</i>, conf. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_646">ad +VII, 646 sq.</a> +—<a name = "not15_571" id = "not15_571" href = +"#line15_571">571.</a> Confer Liv. XXVII, 45, extr. +—<a name = "not15_572" id = "not15_572" href = +"#line15_572">572</a> <a name = "not15_573" id = "not15_573" href = +"#line15_572">sq.</a> +Omnis spes victoriæ et fortunæ in celeritate posita: quæ sententia +incommode et nimis argute enunciata; Ern. «Aut ruet in vestris, aut +stabit Roma lacertis» Claud. bell. Gild. v. 460. Silium autem +expressisse Homericum σοὶ ἐν γούνασι κεῖται, suspicatur Lefeb.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_574" id = "not15_574" href = "#line15_574">574.</a> +Præire exemplo et labore iis, quos hortamur, efficacissimum genus +hortandi est; Cell. adumbratio ex Æn. II, vs. 349: «si vobis audentem +extrema cupido Certa sequi.» <span class = "smallcaps">Ed.</span></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_575" id = "not15_575" href = "#line15_575">575.</a> +«Milites +<span class = "pagenum notes">265</span> +adnisi illum <i>ductorem</i> æquare sequendo, augent cursus, atque, +etc.» +—<a class = "missing" name = "not15_576" id = "not15_576" href = +"#line15_576" title = "numerus deest">576.</a> <i>feruntur</i>, +vid. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_261">ad IV, +261</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_577" id = "line15_577"> </a> +At Roma adversi <a href = "#var15_577">tantum mala</a> gliscere +belli</p> +<p><a name = "line15_578" id = "line15_578"> </a> +Adcipiens, trepidare metu, nimiumque Neronem</p> +<p><a name = "line15_579" id = "line15_579"> </a> +<a href = "#var15_579">Speravisse</a> queri, atque uno sibi vulnere +posse</p> +<span class = "linenum">580</span> +<p><a name = "line15_580" id = "line15_580"> </a> +Auferri restantem animam: non arma, nec aurum,</p> +<p><a name = "line15_581" id = "line15_581"> </a> +Nec pubem, nec, <a href = "#var15_581">quem fundant</a>, superesse +cruorem.</p> +<p><a name = "line15_582" id = "line15_582"> </a> +Scilicet Hasdrubalem <a href = "#var15_582">invadat, qui ad prælia</a> +soli</p> +<p><a name = "line15_583" id = "line15_583"> </a> +Hannibali satis esse nequit? jam rursus, ubi arma</p> +<p><a name = "line15_584" id = "line15_584"> </a> +Avertisse suo cognorit devia vallo,</p> +<span class = "linenum">585</span> +<p><a name = "line15_585" id = "line15_585"> </a> +Hæsurum portis Pœnum: venisse, superbo</p> +<p><a name = "line15_586" id = "line15_586"> </a> +Qui fratri certet, cui maxima gloria cedat</p> +<p><a name = "line15_587" id = "line15_587"> </a> +Urbis deletæ: fremit amens corde sub <a href = "#var15_587">imo</a></p> +<p><a name = "line15_588" id = "line15_588"> </a> +Ordo Patrum, ac magno interea meditatur amore</p> +<p><a name = "line15_589" id = "line15_589"> </a> +Servandi decoris, quonam se fine minanti</p> +<span class = "linenum">590</span> +<p><a name = "line15_590" id = "line15_590"> </a> +Servitio eripiat, Divosque evadat iniquos.</p> +<p><a name = "line15_591" id = "line15_591"> </a> +Hos inter gemitus obscuro noctis opacæ</p> +<p><a name = "line15_592" id = "line15_592"> </a> +Subcedit castris Nero, quæ conjuncta feroci</p> +<p><a name = "line15_593" id = "line15_593"> </a> +Livius Hasdrubali vallo custode tenebat.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_577" id = "not15_577" href = "#line15_577">577 seq.</a> +Conf. Liv. XXVII, 44, et sup. <a class = "crossref" href = +"#line15_515">515 sq.</a> ubi brevior fuerat poeta. +—<a name = "not15_579" id = "not15_579" href = +"#line15_579">579.</a> <i>uno vulnere</i>, una clade. +—<a name = "not15_580" id = "not15_580" href = +"#line15_580">580.</a> <i>restantem animam</i>, quidquid virium +supersit.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_584" id = "not15_584" href = "#line15_584">584.</a> +<i>Avertisse</i> se, aversa esse, <i>arma</i> Romanorum a <i>suo +vallo</i>, suis castris; conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_539">ad I, 539</a>. +—<a name = "not15_589" id = "not15_589" href = +"#line15_589">589.</a> <i>fine</i>, modo (ut apud Gell. I, 3, +extr. XIII, 20 al.), vel consilio. +—<a name = "not15_590" id = "not15_590" href = +"#line15_590">590.</a> <i>Divos evadat iniquos</i>, iram deorum +averruncet.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_591" id = "not15_591" href = "#line15_591">591 sqq.</a> +Conf. Liv. XXVII, 46. +—<a class = "missing" name = "not15_593" id = "not15_593" href = +"#line15_593" title = "numerus deest">593.</a> <i>vallo +custode</i>, castra vallo munita.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_594" id = "line15_594"> </a> +<a href = "#var15_594">Belliger</a> is quondam, scitusque adcendere +Martem</p> +<span class = "pagenum">266</span> +<span class = "linenum">595</span> +<p><a name = "line15_595" id = "line15_595"> </a> +Floruerat primo clarus pugnator in ævo.</p> +<p><a name = "line15_596" id = "line15_596"> </a> +Mox falso læsus non æqui crimine vulgi,</p> +<p><a name = "line15_597" id = "line15_597"> </a> +<a href = "#var15_597">Secretis</a> ruris tristes absconderat annos.</p> +<p><a name = "line15_598" id = "line15_598"> </a> +Sed, postquam gravior moles terrorque periclo</p> +<p><a name = "line15_599" id = "line15_599"> </a> +Poscebat propiore virum, revocatus ad arma</p> +<span class = "linenum">600</span> +<p><a name = "line15_600" id = "line15_600"> </a> +Tot cæsis ducibus, patriæ <a href = "#var15_600">donaverat</a> iram.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_594" id = "not15_594" href = "#line15_594">594... +600.</a> +«M. Livius erat multis ante annis ex consulatu populi judicio damnatus +(scil. «quod prædam non æqualiter diviserat militibus» Frontin. Straton. +IV, <span class = "smallcaps">i</span>, 45) quam ignominiam adeo ægre +tulerat, ut et rus migraret et per multos annos et urbe et omni cœtu +careret hominum, etc.» Liv. +<span class = "pagenum notes">266</span> +XXVII, 34, quod caput totum legendum est; conf. Liv. XXII, 35; Aurel. +Victor de viris ill. c. 50; Pighii Ann. ad a. U. C. DXXXIV, et sup. +<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#not8_286">ad VIII, +286 sq.</a></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_597" id = "not15_597" href = "#line15_597">597.</a> +<i>Secretis ruris</i>, ut <i>secreta nemorum</i> dixit Ovid. Met. +I, 594.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_598" id = "not15_598" href = "#line15_598">598.</a> +Conf. Sidon. Apoll. II, 530 seqq. Drak. +—<a name = "not15_599" id = "not15_599" href = +"#line15_599">599.</a> <i>revocatus</i>, ut Camillus et alii. +—<a name = "not15_600" id = "not15_600" href = +"#line15_600">600.</a> <i>donaverat</i>, condonaverat, remiserat +<i>iram</i> in patriam, ut <i>inimicitias reip. donare</i> dixit Cic. ad +Div. V, 4 (ubi vid. Græv.), et διδόναι pro ἀντιδιδόναι Græci; cf. +Musgrav. et Hœpfner ad Eurip. Cycl. v. 295, et sup. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_487">ad I, 487</a>. Livius +tamen, lib. XXVII, 40, memorat, eum plenum adhuc iræ in cives profectum +esse ad bellum.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_601" id = "line15_601"> </a> +At non Hasdrubalem fraudes latuere <a href = +"#var15_601">recentum</a></p> +<p><a name = "line15_602" id = "line15_602"> </a> +Armorum, quamquam tenebris nox texerat astus.</p> +<p><a name = "line15_603" id = "line15_603"> </a> +Pulveris in clipeis vestigia visa <a href = +"#var15_603">movebant</a>,</p> +<p><a name = "line15_604" id = "line15_604"> </a> +<a href = "#var15_604">Et properi signum adcursus</a>, sonipesque, +virique</p> +<span class = "linenum">605</span> +<p><a name = "line15_605" id = "line15_605"> </a> +<a href = "#var15_605">Substricti corpus, bis clarum buccina +signum</a>.</p> +<span class = "pagenum">267</span> +<p><a name = "line15_606" id = "line15_606"> </a> +Præterea gemino prodebant juncta magistro</p> +<p><a name = "line15_607" id = "line15_607"> </a> +Castra regi: verum, fratri si vita supersit,</p> +<p><a name = "line15_608" id = "line15_608"> </a> +Qui tandem licitum socias conjungere vires</p> +<p><a name = "line15_609" id = "line15_609"> </a> +Consulibus? sed enim solum (dum vera <a href = +"#var15_609">patescant</a>)</p> +<span class = "linenum">610</span> +<p><a name = "line15_610" id = "line15_610"> </a> +Cunctandi restare dolum, Martemque trahendi.</p> +<p><a name = "line15_611" id = "line15_611"> </a> +Nec consulta fugæ segni formidine differt.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_601" id = "not15_601" href = "#line15_601">601... +625.</a> +Hasdrubal, multitudinem hostium crevisse sentiens, ad Metaurum fl. +castra noctu movet, transiturus, luce exorta; conf. omnino Liv. XXVII, +47, cujus narrationem Silius vestitu poetici sermonis ornavit. +—<i>recentum Armorum</i> conf. Var. Lect.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_603" id = "not15_603" href = "#line15_603">603.</a> +<i>Pulvis in clipeis</i>, ex motu agminis vehementiori, et <i>equi +virique substricti corpus</i>, ut <i>strigosiores equi</i> apud Liv. +h.e. ex continuis itineris laboribus graciles, languidi; Ern. +—<a name = "not15_605" id = "not15_605" href = +"#line15_605">605.</a> <i>Substricta</i> et <i>strigosa</i> proprie +dicuntur quæ contracta sunt et constricta, hinc tenuia et macie +confecta, ἄτροφα; <i>bis clarum buccina signum</i>, etc. ut apud Liv. +l.c. «adtendant, semel bisne signum canat in castris, el illud veterem +ducem adsuetumque Rom. hosti movit, quod semel in prætoriis +<span class = "pagenum notes">267</span> +castris signum, bis in consularibus referebant cecinisse, duos profecto +consules esse, etc.» Cf. Lips. de Mil. Rom. V, 9, p. 308, +T. III, Opp. et sup. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_154">ad VII, 154</a>. +—<a name = "not15_607" id = "not15_607" href = +"#line15_607">607 sqq.</a> Verba Hasdrubalis, de quo Liv. l.l. +«quonam modo alter <i>consul</i> ab Hannibale abscessisset, cura +angebat. Minime id, quod erat, suspicari poterat, etc.»</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_612" id = "line15_612"> </a> +Nox, somni genetrix, mortalia pectora curis</p> +<p><a name = "line15_613" id = "line15_613"> </a> +Purgarat, tenebræque horrenda silentia alebant:</p> +<p><a name = "line15_614" id = "line15_614"> </a> +<a href = "#var15_614">Erepit</a>, suspensa ferens vestigia, +castris,</p> +<span class = "linenum">615</span> +<p><a name = "line15_615" id = "line15_615"> </a> +Et muta elabi tacito jubet agmina passu.</p> +<p><a name = "line15_616" id = "line15_616"> </a> +<a href = "#var15_616">Inlunem</a> nacti per rura tacentia noctem</p> +<p><a name = "line15_617" id = "line15_617"> </a> +Adcelerant, <a href = "#var15_617">vitantque</a> sonos; sed percita +falli</p> +<p><a name = "line15_618" id = "line15_618"> </a> +Sub tanto motu tellus nequit: inplicat actas</p> +<p><a name = "line15_619" id = "line15_619"> </a> +Cæco errore vias, umbrisque ferentibus arto</p> +<span class = "linenum">620</span> +<p><a name = "line15_620" id = "line15_620"> </a> +Circumagit spatio sua per vestigia ductos.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_612" id = "not15_612" href = "#line15_612">612... +625.</a> +Conf. Liv. l.l. Poeta hunc locum eleganti oratione extulit, quamvis non +sine luxurie colorum, quibus clandestinam Hasdrubalis fugam, eamque +noctu factam describeret; Ern. +—<i>Nox, somni genitrix</i>, ut μελαίνης νυκτὸς ἐκπαίδευμα, Ὕπνος, +apud Euryp. Cyclop. v. 597, ubi vid. Cl. Hœpfner. +—<a name = "not15_614" id = "not15_614" href = +"#line15_614">614.</a> Eleganter tacita occultaque Hasdrubalis fuga +exprimitur. +—<i>suspensa vestigia</i>, ut mox <i>tacito passu</i>; conf. Ovid. +Fast. I, 425 sq. VI, 338; Drak. ad h.l. et Schwarz. ad Plin. Paneg. +c. 22, p. 55.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_616" id = "not15_616" href = "#line15_616">616.</a> +<i>Inlunem noctem</i>, ut apud Anacr. III, 12; ἀσέληνον νύκτα, Drak. +—<a name = "not15_618" id = "not15_618" href = +"#line15_618">618... 625.</a> Cf. Liv. XXVII, 47, extr. +—<a name = "not15_619" id = "not15_619" href = +"#line15_619">619.</a> «Per tortuosi amnis (Metauri) sinus +flexusque errorem volvens haud multum processit;» Liv. l.c. Vias, quas +jam perfecerant cursu, repetebant <i>errore cæco</i> h.e. nocturno; +Cellar.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_621" id = "line15_621"> </a> +Nam, qua curvatas <a href = "#var15_621">sinuosis</a> flexibus amnis</p> +<span class = "pagenum">268</span> +<p><a name = "line15_622" id = "line15_622"> </a> +Obliquat ripas, refluoque per aspera lapsu</p> +<p><a name = "line15_623" id = "line15_623"> </a> +In sese redit, hac, casso ducente labore,</p> +<p><a name = "line15_624" id = "line15_624"> </a> +<a href = "#var15_624">Exiguum involvunt frustratis gressibus +orbem</a>,</p> +<span class = "linenum">625</span> +<p><a name = "line15_625" id = "line15_625"> </a> +Inque errore viæ tenebrarum munus ademtum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_621" id = "not15_621" href = "#line15_621">621 seq.</a> +Conf. <a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_139">V, 139 +seq.</a> et <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_227">IX, 227 +seq.</a> Cogitabis Hasdrubalem nocturni +<span class = "pagenum notes">268</span> +itineris errore, et fluminis, quod sequebatur, curvo flexu ita delusum, +ut veluti in orbem illuc rediret, unde venerat; et <i>munus +tenebrarum</i>, quibus ad fugam uti volebat, <i>ademtum</i>, quia hæ +ipsæ tenebræ illum errorem viæ et orbem itineris fecerant; Ern.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_626" id = "line15_626"> </a> +Lux urguet, panditque fugam: ruit acer apertis</p> +<p><a name = "line15_627" id = "line15_627"> </a> +Turbo equitum portis, atque <a href = "#var15_627">omnis</a> ferrea +late</p> +<p><a name = "line15_628" id = "line15_628"> </a> +Tempestas operit campos: nondum arma manusque</p> +<p><a name = "line15_629" id = "line15_629"> </a> +Permixtæ, jam tela bibunt <a href = "#var15_629">præmissa</a> +cruorem</p> +<span class = "linenum">630</span> +<p><a name = "line15_630" id = "line15_630"> </a> +Hinc, jussæ Pœnum fugientem sistere, pennæ</p> +<p><a name = "line15_631" id = "line15_631"> </a> +Dictææ volitant; hinc lancea turbine nigro</p> +<p><a name = "line15_632" id = "line15_632"> </a> +Fert letum cuicumque viro, quem <a href = "#var15_632">prenderit</a> +ictus.</p> +<p><a name = "line15_633" id = "line15_633"> </a> +Deponunt abitus curam, trepidique coactas</p> +<p><a name = "line15_634" id = "line15_634"> </a> +<a href = "#var15_634">Constituunt</a> acies, et spes ad prælia +vertunt.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_626" id = "not15_626" href = "#line15_626">626 sqq.</a> +Conf. Liv. XXVII, 48. +—<a class = "missing" name = "not15_627" id = "not15_627" href = +"#line15_627" title = "numerus deest">627.</a> <i>Turbo equitum</i> +et <i>ferrea tempestas</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_311">ad I, 311</a>. +—<a name = "not15_629" id = "not15_629" href = +"#line15_629">629.</a> <i>tela bibunt cruorem</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookV.html#not5_274">ad V, 274</a>. +—<a name = "not15_630" id = "not15_630" href = +"#line15_630">630.</a> <i>pennæ</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookVIII.html#not8_373">ad VIII, 373</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookX.html#not10_11">X, 11</a>. +—<a name = "not15_631" id = "not15_631" href = +"#line15_631">631.</a> <i>Dictææ</i>, conf. <a class = "crossref" +href = "bookII.html#not2_90">ad II, 90</a>. +—<i>turbine nigro</i>, conf. inf. <a class = "crossref" href = +"#line15_765">v. 765</a>, et sup. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#line2_37">II, 37</a>; <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_551">IV, 551</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_634" id = "not15_634" href = "#line15_634">634.</a> +<i>Constituant acies</i>, vid. Gronov. ad Liv. XXVII, 16.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">635</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_635" id = "line15_635"> </a> +Ipse inter medios (nam rerum <a href = "#var15_635">dura +videbat</a>)</p> +<p><a name = "line15_636" id = "line15_636"> </a> +Sidonius ductor, tergo sublimis ab alto</p> +<p><a name = "line15_637" id = "line15_637"> </a> +Quadrupedantis equi, tendens <a href = "#var15_637">vocemque</a> +manusque,</p> +<p><a name = "line15_638" id = "line15_638"> </a> +«Per decora, extremo vobis quæsita sub axe,</p> +<span class = "pagenum">269</span> +<p><a name = "line15_639" id = "line15_639"> </a> +Per fratris laudes oro, venisse probemus</p> +<span class = "linenum">640</span> +<p><a name = "line15_640" id = "line15_640"> </a> +Germanum Hannibalis: Latio fortuna laborat</p> +<p><a name = "line15_641" id = "line15_641"> </a> +Adversis documenta dare, atque ostendere, quantus</p> +<p><a name = "line15_642" id = "line15_642"> </a> +Verterit in Rutulos domitor telluris Hiberæ,</p> +<p><a name = "line15_643" id = "line15_643"> </a> +Suetus ad Herculeas miles bellare columnas.</p> +<p><a name = "line15_644" id = "line15_644"> </a> +<a href = "#var15_644">Forsitan</a> et pugnas <a href = +"#var15_644">veniet</a> germanus in ipsas.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_635" id = "not15_635" href = "#line15_635">635... +651.</a> +Confer Liv. XXVII, 49, quem locum etiam Silius inf. <a class = +"crossref" href = "#line15_742">v. 742 seqq.</a> expressit. +—<a name = "not15_636" id = "not15_636" href = +"#line15_636">636.</a> <i>Sidonius ductor</i>, Hasdrubal. +—<a name = "not15_637" id = "not15_637" href = +"#line15_637">637.</a> Conf. Var. Lect. +—<a name = "not15_638" id = "not15_638" href = +"#line15_638">638.</a> <i>extremo sub axe</i>, vid. sup. <a class = +"crossref" href = "#not15_650">ad vers. 528</a>, et +<span class = "pagenum notes">269</span> +<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_650">VIII, 650</a>. +—<a name = "not15_640" id = "not15_640" href = +"#line15_640">640... 643.</a> Fortuna populo Rom. calamitatibus +studet probare, quales sint milites, qui devicta Hispania in Italiam +venerint; Cell. et Ern.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">645</span> +<p><a name = "line15_645" id = "line15_645"> </a> +<a href = "#var15_645">Digna viro</a>, digna, obtestor, spectacula +pleno</p> +<p><a name = "line15_646" id = "line15_646"> </a> +Corporibus properate solo: quicumque timeri</p> +<p><a name = "line15_647" id = "line15_647"> </a> +Dux bello poterat, fratri jacet: unica nunc spes,</p> +<p><a name = "line15_648" id = "line15_648"> </a> +<a href = "#var15_648">Et pœna et</a> latebris infracto Livius ævo</p> +<p><a name = "line15_649" id = "line15_649"> </a> +Damnatum obfertur vobis caput. Ite, agite, oro,</p> +<span class = "linenum">650</span> +<p><a name = "line15_650" id = "line15_650"> </a> +Sternite ductorem, cum quo concurrere fratri</p> +<p><a name = "line15_651" id = "line15_651"> </a> +Sit pudor, et <a href = "#var15_651">turpi</a> finem donate +senectæ.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_645" id = "not15_645" href = "#line15_645">645.</a> +<i>spectacula</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_554">VIII, 554</a>, vel θέαμα, rem spectandam, +adspectum. +—<i>pleno</i>, tecto, constrato. +—<a name = "not15_647" id = "not15_647" href = +"#line15_647">647.</a> <i>Dux</i>, Servilius, Æmilius Paulus, +Marcellus. +—<i>jacet fratri meo</i>, ab eo cæsus est. +—<a name = "not15_648" id = "not15_648" href = +"#line15_648">648 sq.</a> +Contemtim de Livio, de quo cf. sup. <a class = "crossref" href = +"#line15_596">v. 596 sq.</a> +—<i>infracto ævo</i>, senex debilis; conf. <a class = "crossref" +href = "#line15_651">v. 651</a>, <a class = "crossref" href = +"#line15_658">658</a> et <a class = "crossref" href = +"#line15_667">667</a>, qui nisi obstarent, non ad senectutem referrem +hæc verba, quum vix crediderim, Livium exactæ jam ætatis virum fuisse, +quippe qui, si Livio, XXVII, 34, fides habenda, octavo, vel, si aliis, +duodecimo post damnationem anno ad secundum consulatum pene invitus +protractus est. Ex fastis intelligitur, eum a. U. C. DXXXIV, DXLVI, +consulem fuisse. Quod si igitur nunc jam grandis natu fuit, priorem +consulatum sero obtinuerit necesse est. +—<a name = "not15_650" id = "not15_650" href = +"#line15_650">650.</a> <i>fratri</i>, Hannibali. +—<a name = "not15_651" id = "not15_651" href = +"#line15_651">651.</a> <i>turpi senectæ</i>, Livio, seni decrepito, +et qui populi judicio olim damnatus est. Sed præstat interpretari: cui +ad pugnandum satis nec animi nec virium est. Silio enim præivit Virg. +Ge. III, 96: «nec turpi ignosce senectæ», ubi vid. Cerda et Heyne.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_652" id = "line15_652"> </a> +At contra Nero: «Quid cessas <a href = "#var15_652">clusisse</a> +labores</p> +<p><a name = "line15_653" id = "line15_653"> </a> +Ingentis belli? pedibus tibi gloria, miles,</p> +<span class = "pagenum">270</span> +<p><a name = "line15_654" id = "line15_654"> </a> +Parta ingens: nunc adcumula cœpta ardua dextra.</p> +<span class = "linenum">655</span> +<p><a name = "line15_655" id = "line15_655"> </a> +Heu! temere <a href = "#var15_655">abducto liquisti</a> robore +castra,</p> +<p><a name = "line15_656" id = "line15_656"> </a> +Ni factum absolvit victoria; <a href = "#var15_656">præcipe</a> +laudem.</p> +<p><a name = "line15_657" id = "line15_657"> </a> +Adventu cecidisse tuo memorabitur hostis.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_652" id = "not15_652" href = "#line15_652">652.</a> +Cf. Liv. XXVII, 45, inpr. 46 et 48. +—<i>clusisse</i>, conf. <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#not13_686">ad XIII, 686</a>. +—<a name = "not15_653" id = "not15_653" href = +"#line15_653">653.</a> <i>pedibus</i>, veloci +<span class = "pagenum notes">270</span> +adventu ex Lucanis. +—<a name = "not15_654" id = "not15_654" href = +"#line15_654">654.</a> <i>adcumula ardua cæpta dextra</i>, virtute. +Conf. <a class = "crossref" href = "bookXI.html#not11_254">ad XI, +254</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_655" id = "not15_655" href = "#line15_655">655.</a> +<i>abducto robore</i>, ut ap. Liv. XXVII, 44, Pr. «Castra prope +Hannibalem hostem relicta sine duce cum exercitu, cui detractum foret +omne, quod roboris, quod floris fuerit.» Conf. <a class = "crossref" +href = "#not15_564">ad v. 564</a>. +—<a name = "not15_656" id = "not15_656" href = +"#line15_656">656.</a> <i>Ni victoria factum</i> temerarium +<i>absolvit</i>, culpa liberat et eximit. «Adparebat, quo nihil iniquius +est, ex eventu famam habiturum,» Liv. XXVII, 44; cf. et cap. 46, extr. +—<i>præcipe laudem</i>, vid. Var. Lect.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_657" id = "not15_657" href = "#line15_657">657.</a> +<i>Adventu tuo</i>, quia vos advenistis. Ipse Nero ap. Liv. XXVII, 45: +«Gloriæ quidem, <i>inquit</i>, ex re bene gesta partæ fructum prope +omnem ipsos laturos. Semper, quod postremum adjectum sit, id rem totam +videri traxisse.» Ernesti ad Cæsaris expeditionem Ponticam respici +putat, et titulum trium verborum, <i>veni, vidi, vici</i>, in triumpho +prælatum.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_658" id = "line15_658"> </a> +Parte alia, insignis nudatis casside canis,</p> +<p><a name = "line15_659" id = "line15_659"> </a> +Livius: «Huc, juvenes, huc me spectate ruentem</p> +<span class = "linenum">660</span> +<p><a name = "line15_660" id = "line15_660"> </a> +In pugnas; quantumque meus patefecerit ensis,</p> +<p><a name = "line15_661" id = "line15_661"> </a> +Tantum intrate loci; et <a href = "#var15_661">tandem præcludite</a> +ferro</p> +<p><a name = "line15_662" id = "line15_662"> </a> +Jam nimium patulas Pœnis grassantibus Alpes.</p> +<p><a name = "line15_663" id = "line15_663"> </a> +Quod ni veloci prosternimus agmina Marte,</p> +<p><a name = "line15_664" id = "line15_664"> </a> +Et fulmem subitum Carthaginis Hannibal adsit,</p> +<span class = "linenum">665</span> +<p><a name = "line15_665" id = "line15_665"> </a> +<a href = "#var15_665">Qui</a> Deus infernis quemquam nostrum eximat +umbris?»</p> +<p><a name = "line15_666" id = "line15_666"> </a> +Hinc, galea capite adcepta, dicta horrida ferro</p> +<p><a name = "line15_667" id = "line15_667"> </a> +Sancit, et, obtectus senium, fera prælia miscet.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_658" id = "not15_658" href = "#line15_658">658... +665.</a> +Hanc orationem poeta commentus est. +—<i>insignis canis</i> capillis, <i>nudatis casside</i>, sine +galea; conf. <a class = "crossref" href = +"#line15_666">v. 666 sq.</a> +—<a name = "not15_661" id = "not15_661" href = +"#line15_661">661 sq.</a> +<i>præcludite ferro Alpes</i>, h.e. insigni clade Pœnis inlata efficite +ne iterum Alpes transire conentur. Ernesti: Alpes veluti obstruite +cadaveribus.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_664" id = "not15_664" href = "#line15_664">664.</a> +<i>fulmen Carthaginis</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_106">ad lib. I, v. 421</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookVII.html#line7_106">VII, 106</a>, et Virgil. +Æneid. VI, vs. 843.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_666" id = "not15_666" href = "#line15_666">666 sq.</a> +<i>Sancit dicta ferro</i>, conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_305">ad I, 305</a>. +—<a class = "missing" name = "not15_667" id = "not15_667" href = +"#line15_667" title = "numerus deest">667.</a> <i>obtectus +senium</i>, caput. +—<i>prælia miscet</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_69">ad I, 69</a>. Sic nostras <i>Voltaire</i>, +<i>Henriade, chant. VIII</i>:</p> +<span class = "pagenum notes">271</span> + +<div class = "verse ital"> +<p>D’Ailly portait partout la crainte et le trépas;</p> +<p>D’Ailly, tout orgueilleux de trente ans de combats,</p> +<p>Et qui, dans les horreurs de la guerre cruelle,</p> +<p>Reprend, malgré son âge, une force nouvelle.</p> + +<p class = "right"> +<span class = "smallcaps">Ed.</span></p> +</div> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">271</span> +<p><a name = "line15_668" id = "line15_668"> </a> +Illum, per cuneos et per densissima campi</p> +<p><a name = "line15_669" id = "line15_669"> </a> +Corpora tot dantem leto, quot spicula torsit,</p> +<span class = "linenum">670</span> +<p><a name = "line15_670" id = "line15_670"> </a> +Turbati fugere Macæ, fugere feroces</p> +<p><a name = "line15_671" id = "line15_671"> </a> +Autololes, Rhodanique comas intonsa juventus.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_670" id = "not15_670" href = "#line15_670">670.</a> +<i>Macæ</i> et <i>Autololes</i> pro Pœnis; conf. <a class = "crossref" +href = "bookII.html#not2_60">ad II, 60</a> et <a class = "crossref" href += "bookII.html#not2_63">63</a>. +—<a class = "missing" name = "not15_671" id = "not15_671" href = +"#line15_671" title = "numerus deest">671.</a> <i>Rhodani juventus +intonsa comas</i>, Galli, qui comam pascere solebant; unde <i>Gallia +comata</i>. Ita Dausq. Cell. Drak. Ern. recte coll. Plin. IV, 17; XI, +37. D. Heinsius hæc adcipiebat de coma votiva, quam in bellum +profecturi, fluviis potissimum, vovere, et reduces tondere consueverint, +de quo vid. Hom. Iliad. ψ, 144 sq. Nonn. III, 343 sq. Stat. Silv. III, +<span class = "smallcaps">iv</span>, 84 sq.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_672" id = "line15_672"> </a> +<a href = "#var15_672">Fatidicis Nabis</a> veniens Hammonis arenis</p> +<p><a name = "line15_673" id = "line15_673"> </a> +Inproba miscebat securus prælia fati,</p> +<p><a name = "line15_674" id = "line15_674"> </a> +Ceu tutante Deo; ac patriis spolia <a href = "#var15_674">Itala +templis</a></p> +<span class = "linenum">675</span> +<p><a name = "line15_675" id = "line15_675"> </a> +Fixurum vano tumidus promiserat ore.</p> +<p><a name = "line15_676" id = "line15_676"> </a> +Ardebat gemma Garamantide cærula vestis,</p> +<p><a name = "line15_677" id = "line15_677"> </a> +Ut quum sparsa micant stellarum lumina cælo,</p> +<p><a name = "line15_678" id = "line15_678"> </a> +Et gemmis galeam, clipeumque adcenderat auro.</p> +<p><a name = "line15_679" id = "line15_679"> </a> +Casside <a href = "#var15_679">cornigera</a> dependens infula sacros</p> +<span class = "pagenum">272</span> +<span class = "linenum">680</span> +<p><a name = "line15_680" id = "line15_680"> </a> +Præ se terrores <a href = "#var15_680">Divumque</a> ferebat honorem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_672" id = "not15_672" href = "#line15_672">672.</a> +Conf. simil. loc. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_414">I, 414 sq.</a> +—<i>Nabis</i>, sacerdos Jovis Hammonis; conf. <a class = +"crossref" href = "bookII.html#not2_150">ad II, 150</a>. +—<a name = "not15_673" id = "not15_673" href = +"#line15_673">673.</a> <i>miscebat prælia</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_69">ad lib. I, v. 69</a>; et +Virg. Æneid. XII, 628; et X, 23; et Georg. lib. II, v. 282. +—<i>Inproba prælia</i>, sæva, cum inmani furore (cf. <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#not4_536">ad IV, 536</a>), quia +<i>securus fati</i> (conf. <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#not16_344">ad XVI, 344</a>) et fretus auxilio Dei sui +mortem et pericula negligebat; Ern. +—<a name = "not15_674" id = "not15_674" href = +"#line15_674">674.</a> <i>spolia templis fixurum</i>, conf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_617">ad I, 617 seq.</a> +et <a class = "crossref" href = "bookXIV.html#line14_650">XIV, 650</a>. +—<i>Itala</i>, erepta Romanis eorumque sociis. +—<a name = "not15_675" id = "not15_675" href = +"#line15_675">675.</a> <i>tumidus</i>, conf. <a class = "crossref" +href = "bookII.html#not2_288">ad II, 288</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_676" id = "not15_676" href = "#line15_676">676.</a> +<i>Ardebat gemma vestis</i>, ut mox <i>gemmis galeam clipeumque +adcenderat auro</i>, conf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_268">ad IV, 268</a>; Virgil. Æn. II, 734; V, 88; +Claud. Cons. Hon. VI, 167; Burmann. ad Val. Fl. V, 370. +—<a name = "not15_678" id = "not15_678" href = +"#line15_678">678.</a> <i>adcenderat</i> exquisite pro, clipeo +utebatur, qui adcensus erat, h.e. fulgebat auro.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_679" id = "not15_679" href = "#line15_679">679.</a> +<i>Casside cornigera</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_415">ad I, 415</a>. Perperam D. Heins. +intelligebat galeam setis equinis ornatam, quod crines etiam +<i>cornua</i>, ut Virg. Æneid. XII, 89, et κέρατα dicantur. +—<i>infula</i> insigne sacerdotis.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_681" id = "line15_681"> </a> +Arcus <a href = "#var15_681">erat</a> pharetræque viro, atque incocta +cerastis</p> +<p><a name = "line15_682" id = "line15_682"> </a> +Spicula, et armatus peragebat bella veneno.</p> +<p><a name = "line15_683" id = "line15_683"> </a> +Necnon, cornipedis tergo de more repostus,</p> +<p><a name = "line15_684" id = "line15_684"> </a> +Sustentata genu per campum pondera conti</p> +<span class = "linenum">685</span> +<p><a name = "line15_685" id = "line15_685"> </a> +Sarmatici prona adversos urguebat in hostes.</p> +</div> + +<span class = "pagenum notes">272</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not15_681" id = "not15_681" href = "#line15_681">681.</a> +<i>incocta cerastis</i>, infecta veneno, serpentis, cui nomen cerasta, +unde mox <i>armatus veneno</i> (<a class = "missing" name = "not15_682" +id = "not15_682" href = "#line15_682" title = "numerus deest">v. 682</a>); conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_219">ad I, 219</a> et <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_322">322 sq.</a></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_684" id = "not15_684" href = "#line15_684">684.</a> +<i>conti</i>, hastæ prælongæ ac ponderosæ (unde <i>pondera conti</i>, de +quo vid. <a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_246">ad II, 246, +in Var. Lect.</a>), amentatæ ut retrahi possent, prominentes per armos +ac capita equorum, et, ob longitudinem pondusque, equitum <i>genibus +sustentatæ</i> et innixæ, quibus <i>Sarmatæ</i> potissimum et Scythæ +utebantur, ut cominus ferirent hostem, vel equo dejicerent; cf. Grat. +Cyneg. 117 seq. Iscan. b. Troi. VI, 494; Tac. Hist. I, 79, inpr. +Burm. ad Valer. Flac. VI, 162 et 234 sq. Gron. et Barth. ad Stat. +Achill. II, 418 sq. Lips. de Mil. Rom. III, 7, extr.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_686" id = "line15_686"> </a> +<a href = "#var15_686">Tum quoque</a> transfixum telo per membra, per +arma,</p> +<p><a name = "line15_687" id = "line15_687"> </a> +Consulis ante oculos, magno clamore Sabellum</p> +<p><a name = "line15_688" id = "line15_688"> </a> +Absportabat ovans, et ovans Hammona canebat.</p> +<p><a name = "line15_689" id = "line15_689"> </a> +Non tulit hanc iram tantosque in corde tumores</p> +<span class = "linenum">690</span> +<p><a name = "line15_690" id = "line15_690"> </a> +Barbarico senior, telumque intorsit, et una</p> +<p><a name = "line15_691" id = "line15_691"> </a> +Prædam animamque simul victori victor ademit.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_688" id = "not15_688" href = "#line15_688">688.</a> +<i>Absportabat</i>, ut <i>summa in cuspide portat</i> ap. Stat. Theb. +VIII, 496, et <i>vehit</i> ap. Val. Fl. VI, 252. +—<i>magno clamore ovans, et ovans Hammona canebat</i> conf. +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_215">ad IV, 215</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_689" id = "not15_689" href = "#line15_689">689.</a> +<i>tumores</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_288">ad II, 288</a>. +—<a name = "not15_690" id = "not15_690" href = +"#line15_690">690.</a> <i>senior</i>, Livius consul.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_692" id = "line15_692"> </a> +<a href = "#var15_692">Adsilit</a>, audito tristis clamore ruinæ,</p> +<p><a name = "line15_693" id = "line15_693"> </a> +Hasdrubal, et cœptantem <a href = "#var15_693">Arabum</a> raptare +peremto</p> +<p><a name = "line15_694" id = "line15_694"> </a> +Gemmiferi spolium cultus, auroque rigentes</p> +<span class = "linenum">695</span> +<p><a name = "line15_695" id = "line15_695"> </a> +Exuvias, jaculum a tergo perlibrat ad ossa.</p> +<span class = "pagenum">273</span> +<p><a name = "line15_696" id = "line15_696"> </a> +Jam conrepta miser geminis velamina palmis</p> +<p><a name = "line15_697" id = "line15_697"> </a> +Carpebat propere, et <a href = "#var15_697">tepidos</a> nudaverat +artus.</p> +<p><a name = "line15_698" id = "line15_698"> </a> +Concidit, et sacras vestes atque aurea fila</p> +<p><a name = "line15_699" id = "line15_699"> </a> +Reddidit exanimo, spoliatum lapsus in hostem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_693" id = "not15_693" href = "#line15_693">693.</a> +<i>Hasdrubal</i> Arabum, qui peremto Nabi <i>spolia</i> detracturus +erat, occidit. +—<a name = "not15_694" id = "not15_694" href = +"#line15_694">694.</a> <i>auro rigentes</i>, ut apud Virg. Æn. +I, 648, ubi vid. Heyne. +—<a name = "not15_695" id = "not15_695" href = +"#line15_695">695.</a> <i>jaculum perlibrat</i> in <i>Arabum +cœptantem</i>, etc. nisi potius <i>cœptanti Arabo... jaculum +perlibrat</i> legendum est. Durior est interpretatio Ernesti, qui +<i>cœptantem Arabum</i>, accusat. absol. +<span class = "pagenum notes">273</span> +Græcorum more pro cœptante Arabo dictum existimat.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_696" id = "not15_696" href = "#line15_696">696.</a> +<i>miser</i> Arabus. Hinc <a name = "not15_698" id = "not15_698" href = +"#line15_698">v. 698</a>, <i>aurea fila</i>; conf. Virg. Æn. XI, +75.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">700</span> +<p><a name = "line15_700" id = "line15_700"> </a> +<a href = "#var15_700">At Canthus Rutulum, Canthus possessor +arenæ</a>,</p> +<p><a name = "line15_701" id = "line15_701"> </a> +Qua celebre invicti nomen posuere Philæni,</p> +<p><a name = "line15_702" id = "line15_702"> </a> +Ditem <a href = "#var15_702">ovium Rutulum obtruncat</a>, cui mille sub +altis</p> +<p><a name = "line15_703" id = "line15_703"> </a> +Lanigeræ balant stabulis: ipse, otia molli</p> +<p><a name = "line15_704" id = "line15_704"> </a> +Exercens cura, gelido nunc flumine soles</p> +<span class = "linenum">705</span> +<p><a name = "line15_705" id = "line15_705"> </a> +Frangebat nimios pecori, nunc lætus in <a href = +"#var15_705">herba</a></p> +<p><a name = "line15_706" id = "line15_706"> </a> +Tondebat niveæ splendentia vellera lanæ,</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_700" id = "not15_700" href = "#line15_700">700</a> +<a name = "not15_701" id = "not15_701" href = "#line15_700">seq.</a> +<i>Canthus</i> erat <i>possessor arenæ</i>, loci vel tractus arenosi ad +Syrtes, <i>qua</i> parte, ubi, huic tractui <i>celebre nomen +posuere</i>, h.e. dedere (vid. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#not6_593">ad VI, 593</a>). +—<i>Philæni</i> fratres Carthaginienses, qui vitam suam devoverunt +patriæ, vivi obruti, ut reipubl. terminos proferrent. Locus ille ab +aris, quæ iis ibi consecrabantur, dictus οἱ Φιλαίνου, vel Φιλαίνων +βωμοὶ, et situs prope majorem Syrtin, terminus ditionis Pœnorum in +Africa; conf. Sallust. B. I, 79; Plin. V, 4; Strab. III, et +XVII, p. 836; Valer. Max. V, 6, ext. 4, Mela I, 7; Polyb. +III, 39; X, 40; Ptolem. IV, 3; Scylax in Periplo p. 45, +ed. Voss. (p. 113, ed. Gron.); Solin. c. 40. +—<a name = "not15_702" id = "not15_702" href = +"#line15_702">702.</a> Suavissimus locus, et tam sententiarum quam +verborum luminibus distinctus. Poeta forte exornavit Virgiliana Æn. VII, +538 sq. +—<a name = "not15_703" id = "not15_703" href = +"#line15_703">703 sqq.</a> +<i>cura molli</i>, jucunda, ut apud Ovid. Fast. VI, 416; Trist. +V, <span class = "smallcaps">iii</span>, 9, et al. +—<a class = "missing" name = "not15_704" id = "not15_704" href = +"#line15_704" title = "numerus deest">704.</a> <i>Frangebat +soles</i>, vim æstus minuebat, ut <i>æstus frangere Tago</i> apud +Martial. I, <span class = "smallcaps">l</span>, 15, et <i>calor se +frangit</i> apud Cic. Or. I, 62.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_707" id = "line15_707"> </a> +Aut, pecus e pastu quum sese <a href = "#var15_707">ad tecta</a> +referret,</p> +<span class = "pagenum">274</span> +<p><a name = "line15_708" id = "line15_708"> </a> +Noscentes <a href = "#var15_708">matrem</a> spectabat ovilibus +agnos.</p> +<p><a name = "line15_709" id = "line15_709"> </a> +Obcubuit clipei transfixo proditus ære,</p> +<span class = "linenum">710</span> +<p><a name = "line15_710" id = "line15_710"> </a> +Et sero ingemuit stabulis <a href = "#var15_710">exire</a> paternis.</p> +</div> + +<span class = "pagenum notes">274</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not15_708" id = "not15_708" href = "#line15_708">708.</a> +Ovibus ad pastum abeuntibus, agni in ovilibus concludebantur, quorum +quisque matrem domum redeuntem noscebat; Drakenb. coll. Martial. III, +58, ibique Gruter. in App.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_709" id = "not15_709" href = "#line15_709">709.</a> +<i>clipei transfixo proditus ære</i>, destitutus munimine justo, quia +clipeus perforatus erat; Cell. Nempe æs molle fiduciam domini decepit, +tramittendo ictum, cui resistere, quemque retro agere debuerat; Gron. +Obss. III, 20; conf. sup. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_247">ad II, 247</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_711" id = "line15_711"> </a> +Acrius hoc Italum pubes incurrit, et urguet:</p> +<p><a name = "line15_712" id = "line15_712"> </a> +Ut torrens, ut tempestas, ut flamma corusci</p> +<p><a name = "line15_713" id = "line15_713"> </a> +Fulminis, ut <a href = "#var15_713">Boream pontus fugit</a>, ut cava +currunt</p> +<p><a name = "line15_714" id = "line15_714"> </a> +Nubila, quum pelago cælum permiscuit Eurus.</p> +<span class = "linenum">715</span> +<p><a name = "line15_715" id = "line15_715"> </a> +Proceræ stabant, Celtarum signa, cohortes,</p> +<p><a name = "line15_716" id = "line15_716"> </a> +Prima acies; hos inpulsu cuneoque feroci</p> +<p><a name = "line15_717" id = "line15_717"> </a> +Laxat <a href = "#var15_717">vis subita</a>, et fessos errore +viarum,</p> +<p><a name = "line15_718" id = "line15_718"> </a> +Nec <a href = "#var15_718">soli faciles</a>; longique laboris +anhelos</p> +<p><a name = "line15_719" id = "line15_719"> </a> +Avertit patrius <a href = "#var15_719">genti</a> pavor: addere tergo</p> +<span class = "linenum">720</span> +<p><a name = "line15_720" id = "line15_720"> </a> +Hastas Ausonius, teloque instare sequaci,</p> +<p><a name = "line15_721" id = "line15_721"> </a> +Nec donare fugam: cadit uno vulnere <a href = +"#var15_721">Thyrmis</a>,</p> +<span class = "pagenum">275</span> +<p><a name = "line15_722" id = "line15_722"> </a> +Non uno Rhodanus; profligatumque <a href = "#var15_722">sagitta</a></p> +<p><a name = "line15_723" id = "line15_723"> </a> +Lancea deturbat Morinum, et jam jamque cadentem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_711" id = "not15_711" href = "#line15_711">711 sq.</a> +Luxuriantis ingenii verba, quibus Romanorum impetus adumbratur; conf. +sup. <a class = "crossref" href = "#line15_569">569 seq.</a> +—<a name = "not15_714" id = "not15_714" href = +"#line15_714">714.</a> Conf. <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#not13_587">ad XIII, 587</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_715" id = "not15_715" href = "#line15_715">715 seq.</a> +Quo modo acies steterit, docet Liv. XXVII, 48. +—<a name = "not15_717" id = "not15_717" href = +"#line15_717">717.</a> Gallorum «pars magna ab signis aberant, +nocte dilapsi stratique somno passim per agros; et qui aderant, itinere +ac vigiliis fessi, intolerantissima laboris corpora, vix arma humeris +gestabant;» Liv. l.c. conf. sup. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_311">ad IV, 311</a>. +—<a name = "not15_718" id = "not15_718" href = +"#line15_718">718.</a> <i>Nec soli faciles</i>, non idonei ad +tolerandos solis calores; Mars. conf. ad I, 615. +—<i>laboris</i>, ob laborem, <i>anhelos</i>, ejus inpatientes. +—<a name = "not15_719" id = "not15_719" href = +"#line15_719">719.</a> <i>pavor genti patrius</i>, a parentibus +traditus, h.e. naturalis, ut ἐμοὶ πατρώϊον οὕτω apud Callim. H. in +Apoll. conf. <a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_236">XVI, +236</a>, sup. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_82">ad +I, 82</a>, et Ernesti clav. Cic. +<span class = "pagenum notes">275</span> +—<i>Addere</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#not10_105">ad X, 105</a>. +—<a name = "not15_722" id = "not15_722" href = +"#line15_722">722... 727.</a> Cf. Var. Lect.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_724" id = "line15_724"> </a> +<a href = "#var15_724">Cedentes</a> urguet, totas largitus habenas,</p> +<span class = "linenum">725</span> +<p><a name = "line15_725" id = "line15_725"> </a> +Livius acer equo, et turmis abeuntibus infert</p> +<p><a name = "line15_726" id = "line15_726"> </a> +Cornipedem: tunc aversi <a href = "#var15_726">turgentia colla</a></p> +<p><a name = "line15_727" id = "line15_727"> </a> +<a href = "#var15_727">Diripit</a> ense Mosæ: percussit pondere +terram</p> +<p><a name = "line15_728" id = "line15_728"> </a> +Cum galea ex alto lapsum caput, ac residentem</p> +<p><a name = "line15_729" id = "line15_729"> </a> +Turbatus rapuit sonipes in prælia truncum.</p> +</div> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">730</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_730" id = "line15_730"> </a> +Hic Cato (nam medio <a href = "#var15_730">vibrabat</a> et ipse +tumultu)</p> +<p><a name = "line15_731" id = "line15_731"> </a> +«Si, primas, inquit, bello quum amisimus Alpes,</p> +<p><a name = "line15_732" id = "line15_732"> </a> +Hic juveni obpositus Tyrio foret! <a href = "#var15_732">hei mihi! +quanta</a></p> +<p><a name = "line15_733" id = "line15_733"> </a> +<a href = "#var15_732">Cessavit Latio dextra</a>, et quot funera +Pœnis</p> +<span class = "pagenum">276</span> +<p><a name = "line15_734" id = "line15_734"> </a> +Donarunt pravi suffragia tristia campi!»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_730" id = "not15_730" href = "#line15_730">730.</a> +Cellar. «Porcius <i>Cato</i>, levi armaturæ præfectus, Liv. XXVII, 48.» +Sed ibi L. Porcium Licinum memorari jam monuit Ern. +—<i>vibrabat</i>, scilicet se, ultro citroque se movebat, +ferebatur, ardore pugnandi huc illuc raptus; conf. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_539">ad I, 539</a>. +—<i>medio tumultu</i> pugnæ, ut φλοῖσβος et al. ap. Hom. +—<a name = "not15_731" id = "not15_731" href = +"#line15_731">731.</a> Utinam Livius consul primus <i>Tyrio +juveni</i>, Hannibali, Alpes transituro, <i>obpositus</i> fuisset! +—<i>Si</i> vox optantis, ut εἰ, εἰ γὰρ; conf. Virg. Æneid. VI, 187 +(ubi vid. Heyne); VIII, 560 al. +—<i>primas</i>, primum, id est, in principio belli, <i>amisimus +Alpes</i>, quoniam hic mons propugnaculum quasi Italiæ est; quo superato +jam victi Romani videbantur. <span class = "smallcaps">Ed.</span> +—<a name = "not15_732" id = "not15_732" href = +"#line15_732">732 seq.</a> +<i>quanta dextra</i>, quam fortis vir, <i>cessavit Latio</i> succurrere, +vel otiosum se spectatorem præbuit calamitatis Romanorum! Apud Liv. +XXVII, 34: «indigno injuriam a populo factam, magnoque id damno fuisse, +quod tam gravi bello nec opera nec consilio talis viri usa respubl. +esset.» +—<a class = "missing" name = "not15_733" id = "not15_733" href = +"#line15_733" title = "numerus deest">733.</a> <i>quot funera Pœnis +donarunt</i>, etc. Conf. +<span class = "pagenum notes">276</span> +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_487">ad I, 487</a>, +et simil. loc. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_326">II, +326</a>. +—<a name = "not15_734" id = "not15_734" href = +"#line15_734">734.</a> <i>suffragia tristia pravi campi</i> Martii, +ubi populi judicio damnatus est, et a publicis negotiis remotus; conf. +<a class = "crossref" href = "#line15_596">v. 596 seq.</a> Ernesti +hæc dicta putat obscura adlusione ad Varronem consulem, temerariis +populi suffragiis creatum, cladisque Cannensis auctorem. Conf. <a class += "crossref" href = "bookVIII.html#line8_255">VIII, 255 sq.</a> et +<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_636">IX, 636</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">735</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_735" id = "line15_735"> </a> +Jamque inclinabant acies, <a href = "#var15_735">cunctisque</a> +pavorem</p> +<p><a name = "line15_736" id = "line15_736"> </a> +Gallorum induerat pavor, et Fortuna ruebat</p> +<p><a name = "line15_737" id = "line15_737"> </a> +Sidonia: ad <a href = "#var15_737">Rutulos</a> Victoria verterat +alas.</p> +<p><a name = "line15_738" id = "line15_738"> </a> +Celsus, ceu prima reflorescente juventa,</p> +<p><a name = "line15_739" id = "line15_739"> </a> +Ibat consul, ovans major majorque videri.</p> +<span class = "linenum">740</span> +<p><a name = "line15_740" id = "line15_740"> </a> +Ecce, trahens secum canentem pulvere turmam,</p> +<p><a name = "line15_741" id = "line15_741"> </a> +Ductor Agenoreus subit, intorquensque lacertis</p> +<p><a name = "line15_742" id = "line15_742"> </a> +Tela, sonat: «Cohibete fugam: cui cedimus hosti?</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_735" id = "not15_735" href = "#line15_735">735 sqq.</a> +<i>cunctis</i>, ceteris omnibus populis, unde præter Gallos Hasdrubalis +exercitus conlectus erat; Drak. +—<i>pavorem induerat</i>, incusserat; conf. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_38">ad I, 38</a>. +—<a class = "missing" name = "not15_736" id = "not15_736" href = +"#line15_736" title = "numerus deest">736.</a> <i>fortuna +Sidonia</i>, Pœnorum, <i>ruebat</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookXVII.html#line17_172">XVII, 172</a>, et al. vid. Ind. +—<a class = "missing" name = "not15_737" id = "not15_737" href = +"#line15_737" title = "numerus deest">737.</a> <i>Rutulos</i>, +Romanos. +—<i>Victoria verterat alas</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#not14_675">ad lib. XIV, v. 675</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_739" id = "not15_739" href = "#line15_739">739.</a> +Cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_496">I, 496 +seq.</a> ibique not. et Ovid. Met. VII, 639.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_741" id = "not15_741" href = "#line15_741">741.</a> +<i>Ductor Agenoreus</i>, Hasdrubal, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_15">ad I, 15</a>. +—<a name = "not15_742" id = "not15_742" href = +"#line15_742">742.</a> Cf. sup. <a class = "crossref" href = +"#not15_635">ad v. 635</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_743" id = "line15_743"> </a> +Nonne pudet? conversa senex marcentibus <a href = +"#var15_743">annis</a></p> +<p><a name = "line15_744" id = "line15_744"> </a> +Agmina agit: nunc, quæso, mihi nunc dextera <a href = "#var15_744">in +armis</a></p> +<span class = "linenum">745</span> +<p><a name = "line15_745" id = "line15_745"> </a> +Degenerat, nostrique piget? mihi Belus avorum</p> +<p><a name = "line15_746" id = "line15_746"> </a> +Principium, mihi cognatum Sidonia Dido</p> +<p><a name = "line15_747" id = "line15_747"> </a> +Nomen, et ante omnes bello <a href = "#var15_747">numerandus</a> +Hamilcar</p> +<span class = "pagenum">277</span> +<p><a name = "line15_748" id = "line15_748"> </a> +Est genitor: mihi, cui cedunt montesque, lacusque,</p> +<p><a name = "line15_749" id = "line15_749"> </a> +Et campi, atque amnes, frater: me magna secundum</p> +<span class = "linenum">750</span> +<p><a name = "line15_750" id = "line15_750"> </a> +Carthago putat Hannibali: me Bætis in oris</p> +<p><a name = "line15_751" id = "line15_751"> </a> +Æquant germano passæ mea prælia gentes.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_743" id = "not15_743" href = "#line15_743">743.</a> +<i>senex</i> Livius consul. +—<a name = "not15_745" id = "not15_745" href = +"#line15_745">745</a> <a name = "not15_746" id = "not15_746" href = +"#line15_745">sq.</a> +Bene Ernesti: «Heroes ut sibi auctoritatem concilient, originem et +natales jactant, ut v.c. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_150">IV, 150</a>. Sed quis adrogantiam jactantis +Hasdrubalis ferat? Quamvis hæc potius poetæ culpa est, qui, dum singula +auget dicendo, in vitium incurrit, et a tramite naturæ aberrat.» De +<i>Belo</i> confer <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_71">I, 71 seq.</a> et 87. +—<i>avorum Principium</i>, generis nostri princeps et auctor; +Drak. v. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_479">ad +I, 479</a>. +<span class = "pagenum notes">277</span> +—<a name = "not15_750" id = "not15_750" href = +"#line15_750">750.</a> <i>Bætis in oris</i>, in Hispania; conf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_146">ad I, 146</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_752" id = "line15_752"> </a> +<a href = "#var15_752">Talia dum memorat</a>, medios <a href = +"#var15_752">ablatus in hostes</a>,</p> +<p><a name = "line15_753" id = "line15_753"> </a> +Ut nova conspecti fulserunt consulis arma,</p> +<p><a name = "line15_754" id = "line15_754"> </a> +Hastam præpropero nisu jacit: illa per oras</p> +<span class = "linenum">755</span> +<p><a name = "line15_755" id = "line15_755"> </a> +Ærati clipei et loricæ <a href = "#var15_755">tegmina summo</a></p> +<p><a name = "line15_756" id = "line15_756"> </a> +Incidit haud felix <a href = "#var15_755">humero</a>, parceque +petitum</p> +<p><a name = "line15_757" id = "line15_757"> </a> +<a href = "#var15_757">Perstrinxit</a> corpus, nec multo tincta +cruore:</p> +<p><a name = "line15_758" id = "line15_758"> </a> +Vana sed optanti promisit gaudia Pœno.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_752" id = "not15_752" href = "#line15_752">752.</a> +Conf. Liv. XXVII, 49. +—<i>ablatus</i> cursu et impetu; cf. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_633">ad V, 633</a>. +—<a name = "not15_753" id = "not15_753" href = +"#line15_753">753.</a> «Inter Livium Hasdrubalemque ingens +contractum certamen erat, atroxque cædes utrimque edebatur, etc.» Liv. +c. 48. Hinc poeta fingit, Livium ab Hasdrubale vulneratum esse. +—<a name = "not15_754" id = "not15_754" href = +"#line15_754">754 seq.</a> +Imitat. Virgil. Æn. X, 476 sq. ubi <i>tegmina summa</i> ad loricam, +non omnia ad clipeum referenda esse, ex voc. <i>tandem</i>, et ex nostro +loco probabile sit. Hasta primum per clipei oram, ἄντυγα, deinde per +loricam adacta in humerum: id quod verbis perspicuis Silius, et Maro +paulo obscurioribus enuntiat. +—<a name = "not15_756" id = "not15_756" href = +"#line15_756">756.</a> <i>parce</i>, leviter, <i>perstrinxit</i>, +ut <i>strinxit</i> apud Virg. l.c. conf. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#not5_273">ad V, 273 sq.</a></p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_759" id = "line15_759"> </a> +Turbati Rutuli, confusaque pectora visu</p> +<span class = "linenum">760</span> +<p><a name = "line15_760" id = "line15_760"> </a> +Terrifico: <a href = "#var15_760">tunc</a> increpitans conamina +consul:</p> +<p><a name = "line15_761" id = "line15_761"> </a> +«Femineis <a href = "#var15_761">læsum vana inter cornua</a> corpus</p> +<p><a name = "line15_762" id = "line15_762"> </a> +Unguibus, aut palmis credas puerilibus ictum.</p> +<span class = "pagenum">278</span> +<p><a name = "line15_763" id = "line15_763"> </a> +Ite, docete, viri, Romanæ vulnera suerint</p> +<p><a name = "line15_764" id = "line15_764"> </a> +Quanta adferre manus.» Tum vero effunditur ingens</p> +<span class = "linenum">765</span> +<p><a name = "line15_765" id = "line15_765"> </a> +Telorum vis, et densa sol vincitur umbra.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_759" id = "not15_759" href = "#line15_759">759.</a> +<i>Rutuli</i>, Romani. +—<a name = "not15_762" id = "not15_762" href = +"#line15_762">762 sq.</a> +Imitat. Homer. Iliad. λ, 389: Οὐκ ἀλέγω, ὡσεὶ με γυνὴ βάλοι, ἢ πάϊς +ἄφρων e quo uno duos versus efficit Silius; D. Heins. +—<i>cornua</i> Barthius (Adv. IX, 17) refert, ad insultus, +<span class = "pagenum notes">278</span> +vel ad sacrorum muliebrium carmina buccinarumque festarum concentum; +Gron. (Obss. I, 17) ad furores orgiorum Bacchi feminarumque +bacchantium, quarum vulnera, <i>inter cornua</i> inflicta, h.e. +canentibus tibiis (quæ <i>cornua</i> dicuntur Ovid. A. A. II, 380; +Met. III, 533; XI, 16, et Fast. IV, 181; Val. Fl. I, 726; III, 238; +Juvenal. II, 90) minime superstitiosus consul elevet; Lefeb. ad iram +muliebrem cassamque. Rectius forte adceperis de muliebri animo vel +audacia, quo sensu <i>cornua</i> dicuntur Horat. Od. III, <span class = +"smallcaps">xxi</span>, 18; Ovid. Am. III, 11, 6, et A. A. +I, 239. Sed vid. Var. Lect.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_763" id = "not15_763" href = "#line15_763">763.</a> +<i>suerint</i>, consueverint. +—<i>Quanta vulnera</i>, quæ Florus, II, 7, ultra mortem +patere dixit; Drak. +—<a name = "not15_765" id = "not15_765" href = +"#line15_765">765.</a> Conf. supra <a class = "crossref" href = +"#not15_631">ad v. 631</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_766" id = "line15_766"> </a> +Jamque per extentos alterna strage virorum</p> +<p><a name = "line15_767" id = "line15_767"> </a> +Corpora fusa jacent campos, <a href = "#var15_767">demersaque</a> in +undam</p> +<p><a name = "line15_768" id = "line15_768"> </a> +Junxerunt cumulo crescente cadavera ripas.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_766" id = "not15_766" href = "#line15_766">766.</a> +<i>extentos</i>, late sparsos, stratos. Proprie <i>extenta</i>, late +fusa jacent corpora in campo. +—<a name = "not15_767" id = "not15_767" href = +"#line15_767">767.</a> <i>fusa</i>, recumbentia, ut <i>fusa +jacent</i> pro simpl. <i>jacent</i> dictum sit (vid. <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#var3_57">ad III, 57, in Var. Lect.</a>), +vel potius prostrata, cæsa, vid. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_112">ad II, 112</a>. +—<a name = "not15_768" id = "not15_768" href = +"#line15_768">768.</a> <i>Junxerunt cadavera ripas</i> Metauri, +quoniam alveus iis replebatur totus, et fluvius strage eorum tamquam +ponte jungebatur; conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_52">I, 52</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_668">VIII, 668 seq.</a> Eamdem rem, quamquam alia +imagine, depingit <i>Voltaire</i>, <i>Henriade, chant VIII</i>:</p> + +<div class = "verse ital"> +<p>Les flots couverts de morts interrompent leur course,</p> +<p>Et le fleuve sanglant remonte vers sa source.</p> + +<p class = "right"> +<span class = "smallcaps">Ed.</span></p> +</div> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_769" id = "line15_769"> </a> +Ut, quum venatu saltus exercet opacos</p> +<span class = "linenum">770</span> +<p><a name = "line15_770" id = "line15_770"> </a> +Dictynna, et lætæ præbet spectacula matri,</p> +<p><a name = "line15_771" id = "line15_771"> </a> +Aut Pindi nemora excutiens, aut Mænala lustrans,</p> +<span class = "pagenum">279</span> +<p><a name = "line15_772" id = "line15_772"> </a> +Omnis Naiadum plenis comitata pharetris</p> +<p><a name = "line15_773" id = "line15_773"> </a> +<a href = "#var15_773">Turba ruit, striduntque sagittiferi +coryti</a>.</p> +<p><a name = "line15_774" id = "line15_774"> </a> +Tum per saxa feræ, <a href = "#var15_774">perque ipsa</a> cubilia +fusæ,</p> +<span class = "linenum">775</span> +<p><a name = "line15_775" id = "line15_775"> </a> +Per valles, fluviosque, atque antra virentia musco,</p> +<p><a name = "line15_776" id = "line15_776"> </a> +Multa strage jacent: exsultat vertice montis</p> +<p><a name = "line15_777" id = "line15_777"> </a> +<a href = "#var15_777">Gratam</a> perlustrans oculis Latonia prædam.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_769" id = "not15_769" href = "#line15_769">769.</a> +Poeta non numerum cæsorum exsequitur, ut Livius, XXVII, 49, sed eorum +multitudinem epicis adumbrat coloribus, passim obviis; conf. inpr. +Homeri hymn. II, in Dian. et Ovid. Met. II, 441 sqq. +—<i>saltus exercere</i>, ut al. <i>fatigare</i>; conf. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_63">ad I, 63... 363</a>, inpr. +<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_74">II, 74</a>. +—<a name = "not15_770" id = "not15_770" href = +"#line15_770">770.</a> <i>Dictynna</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookII.html#not2_71">ad II, 71</a>. +—<a name = "not15_771" id = "not15_771" href = +"#line15_771">771.</a> Pro <i>Pindi</i> Schrader in Observatt. +libro (Franequeræ, 1761; +<span class = "pagenum notes">279</span> +in-4<sup>o</sup>) ingeniose conj. <i>Cynthi</i>, quoniam gratissimus is +mons Dianæ (quæ inde dicta <i>Cynthia</i>, sicut frater +<i>Cynthius</i>), et Silius imitatur Virg. Æn. I, 498, nec quisquam +poetarum venantem Dianam <i>Pindi</i> nemora peragrasse tradit, +prætereaque similiter voces illæ apud Ovidium Metam. VI, 204, +commutantur. +—<i>Mænala</i>, conf. sup. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#not4_363">ad IV, 363</a>. +—<a name = "not15_772" id = "not15_772" href = +"#line15_772">772.</a> <i>Naiades</i> passim quævis Nymphæ +dicuntur. +—<a name = "not15_773" id = "not15_773" href = +"#line15_773">773.</a> <i>stridunt</i>, conf. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_334">ad I, 334</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#line4_567">IV, 567</a>. +—<i>De corytis</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_106">ad II, 106</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_774" id = "not15_774" href = "#line15_774">774.</a> +<i>fusæ</i>, vid. <a class = "crossref" href = "#not15_767">ad +v. 767</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_778" id = "line15_778"> </a> +Audito ante alios senioris vulnere, rumpit</p> +<p><a name = "line15_779" id = "line15_779"> </a> +Per medios Nero sævus iter, visaque virorum</p> +<span class = "linenum">780</span> +<p><a name = "line15_780" id = "line15_780"> </a> +Æquali pugna: «Quid enim, quid deinde relictum est</p> +<p><a name = "line15_781" id = "line15_781"> </a> +Italiæ fatis? hunc si non vincitis hostem,</p> +<p><a name = "line15_782" id = "line15_782"> </a> +Hannibalem vincetis, ait?» Ruit ocius amens</p> +<p><a name = "line15_783" id = "line15_783"> </a> +In medios: Tyriumque ducem inter prima frementem</p> +<p><a name = "line15_784" id = "line15_784"> </a> +Agmina ut adspexit, rabidi ceu bellua ponti,</p> +<span class = "linenum">785</span> +<p><a name = "line15_785" id = "line15_785"> </a> +Per longum sterili ad pastus jactata profundo,</p> +<p><a name = "line15_786" id = "line15_786"> </a> +Quum procul in fluctu piscem male saucia vidit,</p> +<span class = "pagenum">280</span> +<p><a name = "line15_787" id = "line15_787"> </a> +Æstuat, et, lustrans nantem sub gurgite prædam,</p> +<p><a name = "line15_788" id = "line15_788"> </a> +Absorbet late permixtum piscibus æquor.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_778" id = "not15_778" href = "#line15_778">778... +807.</a> +Et hæc commentus est poeta in gratiam Claudii Neronis, cui potissimum +debebatur victoria. +—<i>rumpit iter</i>, ut. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_54">I, 54</a>, ubi vid. not. +—<a name = "not15_779" id = "not15_779" href = +"#line15_779">779.</a> <i>virorum</i>, Romanorum Pœnorumque, +<i>æquali pugna</i>, dubia, in qua æquo Marte pugnabatur. +—<a name = "not15_780" id = "not15_780" href = +"#line15_780">780 seq.</a> +Pauca æstuantis animi, sed magni ponderis verba, quibus dictis confestim +exemplum bellicæ virtutis datur militibus. +—<a name = "not15_784" id = "not15_784" href = +"#line15_784">784.</a> Balænæ, ut leoni, lupo aliisque feris +famelicis, comparatur vir fortis et in hostem ruens. +—<i>rabida</i> proprie est bellua. +—<a name = "not15_785" id = "not15_785" href = +"#line15_785">785.</a> <i>Per longum</i> tempus; cf. <a class = +"crossref" href = "bookVII.html#not7_527">ad VII, 527</a>. +—<a name = "not15_786" id = "not15_786" href = +"#line15_786">786.</a> <i>saucia</i>, ægrota, laborans, adflicta, +scilicet fame, ut ap. Apul. Met. IV, p. 152. ed. Elm. Nam +<i>saucia</i> dicuntur corpora, animi omniaque ea, quæ graviter +adficiuntur et, dolores acutos sentiunt.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_789" id = "line15_789"> </a> +Non telo mora, non dictis. «Haud amplius, inquit,</p> +<span class = "linenum">790</span> +<p><a name = "line15_790" id = "line15_790"> </a> +Elabere mihi: non hic nemora avia fallent</p> +<p><a name = "line15_791" id = "line15_791"> </a> +Pyrenes, nec promissis frustrabere vanis,</p> +<p><a name = "line15_792" id = "line15_792"> </a> +Ut quondam terra fallax deprensus Hibera</p> +<p><a name = "line15_793" id = "line15_793"> </a> +Evasti nostram mentito fœdere dextram.»</p> +</div> + +<span class = "pagenum notes">280</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not15_790" id = "not15_790" href = "#line15_790">790... +793.</a> +Hæc Marsus et Cell. perperam referebant ad Pyrenæam silvam, quæ +Scipionem fefellerit, quum Hasdrubalem persequeretur (vide supra +<a class = "crossref" href = "#line15_475">v. 475</a> seq. <a class = +"crossref" href = "#line15_488">488</a>), recte autem Dausq. et Drakenb. +ad dolum <i>vanaque promissa</i>, quibus Hasdrubal, in Hispania loco +iniquo deprehensus, frustratus sit ipsum hunc Neronem, et incolumis ex +angustiis evaserit, simulans se de conditionibus acturum, quibus omni +Hispania decederet; de quo strategemate, vid. Zonar. lib. II, Liv. XXVI, +17; XXVII, 44; Frontin. Strat. I, v, 19. Hinc Hasdrubal dicitur +<i>fallax</i>, et <a class = "crossref" href = +"#line15_807">v. 807</a>, <i>infidum caput</i>. +—<a class = "missing" name = "not15_793" id = "not15_793" href = +"#line15_793" title = "numerus deest">793.</a> <i>Evasti</i>, +evasisti, conf. App.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_794" id = "line15_794"> </a> +Hæc Nero, et intorquet jaculum: nec futilis ictus.</p> +<span class = "linenum">795</span> +<p><a name = "line15_795" id = "line15_795"> </a> +Nam latere extremo cuspis <a href = "#var15_795">librata</a> +resedit.</p> +<p><a name = "line15_796" id = "line15_796"> </a> +Invadit stricto super hæc interritus ense,</p> +<p><a name = "line15_797" id = "line15_797"> </a> +Conlapsique premens umbone trementia membra,</p> +<p><a name = "line15_798" id = "line15_798"> </a> +«Si qua sub extremo casu mandata referri</p> +<p><a name = "line15_799" id = "line15_799"> </a> +Germano vis forte tuo, portabimus, inquit.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_794" id = "not15_794" href = "#line15_794">794.</a> +<i>ictus futilis</i>, vanus, inritus, ut <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_297">V, 297</a>; conf. <a class = "crossref" href += "bookVII.html#not7_629">ad VII, 629</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_798" id = "not15_798" href = "#line15_798">798 sq.</a> +Similis sarcasmus victoris passim obvius; conf. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_383">ad I, 383</a> et <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_398">398</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">800</span> +<p><a name = "line15_800" id = "line15_800"> </a> +Contra Sidonius: «Leto non terreor ullo.</p> +<p><a name = "line15_801" id = "line15_801"> </a> +Utere Marte tuo, dum nostris manibus adsit</p> +<p><a name = "line15_802" id = "line15_802"> </a> +Actutum vindex; mea si suprema referre</p> +<p><a name = "line15_803" id = "line15_803"> </a> +Fratri verba paras, mando, Capitolia victor</p> +<p><a name = "line15_804" id = "line15_804"> </a> +Exurat, cinerique Jovis permisceat ossa</p> +<span class = "linenum">805</span> +<p><a name = "line15_805" id = "line15_805"> </a> +Et cineres nostros.» Cupientem adnectere plura</p> +<p><a name = "line15_806" id = "line15_806"> </a> +Ferventemque ira <a href = "#var15_806">mortis</a> transverberat +ense,</p> +<span class = "pagenum">281</span> +<p><a name = "line15_807" id = "line15_807"> </a> +Et rapit infidum victor caput: agmina fuso</p> +<p><a name = "line15_808" id = "line15_808"> </a> +Sternuntur duce, non ultra fidentia Marti.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_800" id = "not15_800" href = "#line15_800">800 +seqq.</a> +Verba virtuti Hasdrubalis consentanea, de quo Liv. XXVII, 49: «Ut patre +Hamilcare et Hannibale fratre dignum erat, pugnans cecidit.»</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_801" id = "not15_801" href = "#line15_801">801.</a> +<i>Utere Marte tuo</i>, ut apud Virg. Æn. XII, 932; conf. sup. <a class += "crossref" href = "bookI.html#not1_118">ad I, 118</a>. +—<i>manibus adsit vindex</i>, quod et optat moritura Dido apud +Virg. Æn. IV, 625 sq. +—<a name = "not15_804" id = "not15_804" href = +"#line15_804">804 seq.</a> +Conf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_86">III, 86</a>, +et ibi not. +—<i>cineri</i> +<span class = "pagenum notes">281</span> +<i>Jovis</i>, simulacro ejus cinefacto; Dausq. +—<a name = "not15_807" id = "not15_807" href = +"#line15_807">807.</a> rapit, ut <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#line7_704">VII, 704</a>. +—<i>infidum caput</i>, vide supra <a class = "crossref" href = +"#not15_790">ad v. 790 sq.</a></p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line15_809" id = "line15_809"> </a> +Jamque diem solisque <a href = "#var15_809">vias</a> nox abstulit +<a href = "#var15_809">atra</a>,</p> +<span class = "linenum">810</span> +<p><a name = "line15_810" id = "line15_810"> </a> +Quum vires parco victu somnoque reducunt;</p> +<p><a name = "line15_811" id = "line15_811"> </a> +Ac, nondum remeante die, victricia signa,</p> +<p><a name = "line15_812" id = "line15_812"> </a> +Qua ventum, referunt clausis formidine castris.</p> +<p><a name = "line15_813" id = "line15_813"> </a> +Tum Nero, procera sublimia cuspide portans</p> +<p><a name = "line15_814" id = "line15_814"> </a> +Ora ducis cæsi, «Cannas pensavimus, inquit,</p> +<span class = "linenum">815</span> +<p><a name = "line15_815" id = "line15_815"> </a> +Hannibal, et Trebiam, et Trasymeni litora tecum</p> +<p><a name = "line15_816" id = "line15_816"> </a> +Fraterno capite: i, duplica nunc perfida bella,</p> +<p><a name = "line15_817" id = "line15_817"> </a> +Et geminas arcesse acies: hæc præmia restant,</p> +<p><a name = "line15_818" id = "line15_818"> </a> +Qui tua tramissis optarint Alpibus arma.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_809" id = "not15_809" href = "#line15_809">809.</a> +«Nero ea nocte, quæ sequuta est pugnam, citatiore, quam inde venerat, +agmine, die sexto ad stativa sua atque ad hostem (Hannibalem) pervenit;» +Liv. XXVII, 50 pr. +—<i>solis vias</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_659">XVI, 659</a>, cursum, vel spatium, quod sol +percurrit, et hinc solem, seu diem. +—<a name = "not15_810" id = "not15_810" href = +"#line15_810">810.</a> <i>parco victu</i>; nam cibus uberior +stomacho lassorum et valetudini nocet; conf. Valer. Fl. II, 70, et sup. +<a class = "crossref" href = "bookVI.html#not6_94">ad VI, 95</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_813" id = "not15_813" href = "#line15_813">813.</a> +«C. Claudius consul quum in castra redisset, caput Hasdrubalis, quod +servatum cum cura adtulerat, projici ante hostium stationes, captivosque +Afros vinctos, ut erant, ostendi, duos etiam ex iis solutos ire ad +Hannibalem, et expromere, quæ acta essent, jussit,» Liv. XXVII, 51. +—<a name = "not15_814" id = "not15_814" href = +"#line15_814">814.</a> <i>Cannas pensavimus</i>, etc. ut apud Liv. +c. 49: «Numquam eo bello una acie tantum hostium interfectum est, +redditaque æqua Cannensi clades vel ducis, vel exercitus interitu +videbatur.» +—<i>Cannas</i>, cladem Cannensem, ut <i>Trebiam</i>, etc. +—<a name = "not15_816" id = "not15_816" href = +"#line15_816">816.</a> <i>duplica bella</i>, etc. Cf. <a class = +"crossref" href = "#line15_516">v. 516 sq.</a></p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line15_819" id = "line15_819"> </a> +Compressit lacrimas Pœnus, minuitque ferendo</p> +<span class = "linenum">820</span> +<p><a name = "line15_820" id = "line15_820"> </a> +Constanter mala, et, inferias in tempore dignas</p> +<p><a name = "line15_821" id = "line15_821"> </a> +Missurum fratri, clauso conmurmurat ore.</p> +<span class = "pagenum">282</span> +<p><a name = "line15_822" id = "line15_822"> </a> +Tum, castris procul amotis, adversa <a href = +"#var15_822">quiete</a></p> +<p><a name = "line15_823" id = "line15_823"> </a> +Dissimulans, <a href = "#var15_823">dubia exclusit certamina +Martis</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not15_819" id = "not15_819" href = "#line15_819">819.</a> +<i>Pœnus</i>, Hannibal, de hac clade certior factus per nuntios. +—<i>minuit ferendo</i>. Eamdem sententiam conf. apud Hor. Od. +I, <span class = "smallcaps">xxv</span>, 19: «... levius fit +patientia Quidquid corrigere est nefas,» <span class = +"smallcaps">Ed.</span> +—<a name = "not15_820" id = "not15_820" href = +"#line15_820">820.</a> <i>inferias</i>, etc. Cf. <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#line4_232">IV, 232</a>, <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#line4_465">465</a>; <a class = "crossref" +href = "bookV.html#line5_213">V, 213</a>.</p> + +<span class = "pagenum notes">282</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not15_822" id = "not15_822" href = "#line15_822">822.</a> +«Hannibal tanto simul publico familiarique ictus luctu, adnoscere se +fortunam Carthaginis, fertur dixisse, castrisque motis... auxilia in +Bruttium agrum traduxit,» Liv. lib. XXVII, cap. 51, extr. +—<i>quiete</i>, abstinendo a prælio et omni expeditione militari, +ac milites in castris continendo; Drakenb. «Neque ipse se obtulit in tam +recenti vulnere publico privatoque, neque lacessierunt quietum Romani;» +Liv. XXVIII, 12. +—<a name = "not15_823" id = "not15_823" href = +"#line15_823">823.</a> <i>exclusit</i>, vitavit, vel prohibuit; +confer <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_1">XVI, 1 seqq.</a> +—Recte quidem egit Hannibal, quum lacrymas compressit; sed +incautissimus sane fuisset, si ea, quæ memorat Livius, dixisset coram +suis militibus. <span class = "smallcaps">Ed.</span></p> + +<p class = "notes"> +Sic ea exponit V. C. <i>Montesquieu</i>, <i>Grandeur et Décadence des +Romains</i>, c. V: «Encore faudrait-il que les discours qu’on fait tenir +à Annibal fussent sensés. Que si, en apprenant la défaite de son frère, +il avoua qu’il en prévoyait la ruine de Carthage, je ne sache rien de +plus propre à désespérer des peuples qui s’étaient donnés à lui, et à +décourager une armée qui attendait de si grandes récompenses après la +guerre.» <span class = "smallcaps">Ed.</span></p> + + +<hr class = "mid"> + +<h5 class = "variae"><a name = "variae15" id = "variae15"> +Liber XV: Variæ Lectiones</a></h5> + +<div class = "variae"> + +<span class = "pagenum">218</span> +<p><a class = "missing" name = "var15_5" id = "var15_5" href = +"#line15_5" title = "‘1’ legitur">5.</a> +<i>Tartesia</i> R. 2. <i>Tarthesia</i> Tell. <i>Carchesia</i> Put. +<i>Carthesia</i> R. 1, et Med. Conf. +<span class = "pagenum">219</span> +<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#var13_674">ad XIII, 674</a>. +—<a name = "var15_7" id = "var15_7" href = +"#line15_7">7.</a> <i>Anxin turba Patres</i>, per adposit. ut inf. +<a class = "crossref" href = "#line15_367">v. 367</a>, malebat +N. Heins. idque recepit Lefeb. +—<a name = "var15_9" id = "var15_9" href = +"#line15_9">9.</a> <i>Quis</i> opinabatur N. Heins. per +interrogat. notam, quam post <i>castris</i> exprimendam curarunt Lefeb. +et Ern. exemplo Drak. qui etiam punctum posuit post <i>precantur</i>. +Ego revocavi vulgatam distinctionem, ut sensus sit: a Diis precantur, +expetunt, ductorem, qui, etc. Nolim quoque cum Burm. pro <i>laceris</i> +substituere <i>vacuis</i>, h.e. quæ ducibus suis orbata sunt.</p> + +<p><a name = "var15_10" id = "var15_10" href = "#line15_10">10.</a> +<i>patrios patruosque</i> conj. N. Heins. quem vide ad Claud. +Epithal. Honor. et Mar. v. 39, et ad Ovid. Amor. III, <span class = +"smallcaps">vi</span>, 49. +—<a name = "var15_12" id = "var15_12" href = +"#line15_12">12.</a> <i>cognato e sanguine</i> emend. idem, et +<a name = "var14_14" id = "var15_14" href = "#line15_14">v. 14</a>, +<i>arma duorum Inconsulta ducum</i>, quod recte displicuit Drak. quum +parum dextre argumentati essent cognati, si Cn. et P. Scipiones sua +temeritate in exitium ruisse dixissent. +—<a name = "var15_15" id = "var15_15" href = +"#line15_15">15.</a> Primam syll. voc. <i>Gradivo</i> corripi, ut +inf. <a class = "crossref" href = "#line15_337">v. 337</a>, et apud +Valer. Fl. V, 650, notandum videbatur Barth. Adv. XXII, 8; cf. +sup. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#var4_776">ad IV, 776</a>. +—<a name = "var15_17" id = "var15_17" href = +"#line15_17">17.</a> <i>Molliri</i> primum operarum errore in +secunda Marsi Veneta editum.</p> + +<span class = "pagenum">220</span> +<p><a name = "var15_19" id = "var15_19" href = "#line15_19">19.</a> +<i>Ædibus et mediis</i> suspicari possis; cf. not. +<span class = "pagenum"> <br>221</span> +—<a name = "var15_25" id = "var15_25" href = +"#line15_25">25.</a> <i>qua</i> Oxon. Put. Tell. R. 1, Parm. +Med. Ben. Mars. et al. <i>quam</i> Col. R. 2; Junt. et inde al. +edd. quod, nescio quare, placet Lefeb. Dausqueius vel ita interpungendum +putabat, <i>veste refulgens Ostrum, quam</i>, etc. vel scribendum <i>e +veste refulgens Ostrum, quod fulvo Tyrius</i> (artifex) <i>s. auro</i>. +Neutra ratio probanda, <i>quæ</i> Cell. edidit ex emend. Gronov. Obss. +II, 6, quod forte verum est et maxime adridet Doering. Nostram +tamen lectionem eodem sensu capere possis, stamini scilicet purpureo +aurum vel aureum subtemen intextum fuisse. +<span class = "pagenum">222</span> +—<a name = "var15_30" id = "var15_30" href = +"#line15_30">30.</a> <i>Incessusque</i> ed. Gryph. unde <i>et ora +Incessusque viro propior</i> conj. Dausq. et N. Heins. ut sit +Græcismus.</p> + +<span class = "pagenum">223</span> +<p><a name = "var15_35" id = "var15_35" href = "#line15_35">35.</a> +<i>Padusne</i> male opinabatur Dausq. +—<a name = "var15_37" id = "var15_37" href = +"#line15_37">37.</a> <i>Atlantica</i> scripti; <i>ad Atlantica</i> +R. 2. Vulgo <i>Atlantia</i>. +—<a name = "var15_42" id = "var15_42" href = +"#line15_42">42.</a> Hunc versum sequenti postposuit Lefeb. non +addita causa. Poeta certe ad tantam subtilitatem non exigendus est, et +ne sic quidem singula ordine procedunt: nam Paulus ante Scipiones +periit. +<span class = "pagenum">224</span> +—<a name = "var15_45" id = "var15_45" href = +"#line15_45">45.</a> <i>quid gesseris</i> scribendum censebat +N. Heins. vel invitis libris vett. Ego tamen non adsequor, cur ei +displicuerit vulgata lectio: <i>cineri, bustis et umbro, non sensuræ, +quid gesserit</i>. +—<a name = "var15_46" id = "var15_46" href = +"#line15_46">46.</a> <i>tramite duro</i> in duobus veteribus, +nescio quibus, invenit Lefeb. et recepit. +—<a name = "var15_47" id = "var15_47" href = +"#line15_47">47.</a> <i>decurrat</i> scripti et Rom. 2. Vulgo +<i>decurret</i>. Deinde <i>congressi</i> Rom. 1, et Mediol. +<i>congesti</i> ad marg. Rom. 1. +—<a name = "var15_52" id = "var15_52" href = +"#line15_52">52.</a> Verba <i>partique timore labores</i>, quæ +reliqui interpr. silentio prætermittunt, in vitio +<span class = "pagenum">225</span> +cubare putant N. Heins. et Heyne, qui in Obss. ad loc. simil. +Tibulli I, <span class = "smallcaps">i</span>, 4, monet, recte +quidem <i>terrorem</i> et <i>laborem</i> jungi, tamquam militiæ comites, +<i>terrere</i> tamen ea, quæ metuantur, mala, pericula, discrimina, +<i>laborem</i> autem, quippe qui tolerandus sit, premere, urgere, +exercere. Equidem, si quid mutandum, legerim, <i>partique labore +timores</i>; nisi malis <i>junctique</i>, vel <i>plenique</i>, vel cum +N. Heins. quod propius ad literarum ductum adcedit, etsi a Lefeb. +inter nugas refertur, <i>pastique timore labores</i>. Sed vulgata +opinor, lectio bene se habet, vid. not. +—<a name = "var15_58" id = "var15_58" href = +"#line15_58">58.</a> <i>terit</i> conj. N. Heins.</p> + +<span class = "pagenum">226</span> +<p><a name = "var15_62" id = "var15_62" href = "#line15_62">62.</a> +<i>torvi</i> scripti et R. 2. Vulg. <i>torva</i>. +—<a name = "var15_67" id = "var15_67" href = +"#line15_67">67.</a> <i>auras</i> opinabatur N. Heins. quia +<i>hora</i> præcessit.</p> + +<span class = "pagenum">227</span> +<p><a name = "var15_72" id = "var15_72" href = "#line15_72">72.</a> +<i>Munera</i> Put. +—<a name = "var15_74" id = "var15_74" href = +"#line15_74">74.</a> <i>minore... Deo</i> scripti, eleganter judice +N. Heins. Id recepere Drak. et Ern. sed vellem sensum quoque horum +verborum exposuissent, quem non satis adsequor. <i>minores Deo</i> e +R. 2, edidi cum Lefeb. et Doering. Forte tamen non spernenda +vulgaris lectio <i>minores Deos</i>.</p> + +<span class = "pagenum">228</span> +<p><a name = "var15_85" id = "var15_85" href = "#line15_85">85.</a> +<i>fixerit</i> Col. +—<a name = "var15_87" id = "var15_87" href = +"#line15_87">87.</a> <i>traxisset</i> R. 2. +—<a name = "var15_88" id = "var15_88" href = +"#line15_88">88.</a> <i>genitum est</i> malebat N. Heins. Pro +<i>munera</i> in R. 1; <i>innuam</i>, et in ora <i>numina</i>. +<span class = "pagenum">229</span> +—<a name = "var15_91" id = "var15_91" href = +"#line15_91">91.</a> Pro <i>Fidenæ</i> malim <i>Porsenæ</i>, vel +<i>Porsennæ</i>. Fidenates certe a Romanis victi sunt, non Porsena. +—<a name = "var15_92" id = "var15_92" href = +"#line15_92">92.</a> <i>Quæ</i>, vel <i>Que</i> Ox. Put. R. 1, +2, Med. <i>Quam</i> Parm. Deinde <i>terris</i> pro <i>dextris</i> Put. +et Parm. +—<a name = "var15_93" id = "var15_93" href = +"#line15_93">93.</a> <i>verteret</i> Ox. et Put. +—<a name = "var15_95" id = "var15_95" href = +"#line15_95">95.</a> <i>Animas illapsa</i> Oxon. Non male, judice +Drak. si refingatur <i>Animos i.</i> ut ap. Cic. Legg. II, 15. Sed idem +vulgatum firmat coll. Virgil. Æn. II, 240, et III, 89. +—<a name = "var15_96" id = "var15_96" href = +"#line15_96">96.</a> <i>fœda</i>, vel <i>feda</i>, Oxon. et +Put.</p> + +<p><a name = "var15_100" id = "var15_100" href = "#line15_100">100.</a> +<i>producit</i> Col. <i>pducit</i> Put. ex quo scripturæ compendio +<span class = "pagenum">230</span> +ortum est vulgatum <i>perducit</i>, quod mox denuo sequitur. +—<a name = "var15_103" id = "var15_103" href = +"#line15_103">103.</a> <i>Asper</i> scripti. Vulgo <i>perducit +semita clivo Aspera</i>, etc. +—<a name = "var15_104" id = "var15_104" href = +"#line15_104">104.</a> Ita scribendum distinguendumque viderunt jam +Barth. Adv. IX, 17, et N. Heins. Vulgo legitur <i>Prosequitur, +labor ad nitendum</i>, etc. +—<a name = "var15_105" id = "var15_105" href = +"#line15_105">105.</a> <i>bona censendum</i> Col. et R. 2, +vid. <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#var8_36">ad VIII, +36</a>. In iisdem recte <i>Fors</i> h.e. Fortuna. Vulgo <i>bona +conscendunt, quæ sors</i>, et <i>concendunt</i> in Oxon. Denique +<i>dedisse</i> Barth. Adv. IX, 7, et N. Heins. bene pro vulg. +<i>dedisset</i> substituerunt etsi invitis libris. +—<a name = "var15_107" id = "var15_107" href = +"#line15_107">107.</a> <i>intra te</i> Put. non inepte, judice +Drakenb. quum <i>intra aliquem</i> esse dicatur, qui minor sit eo, ut +ap. Flor. IV, 11; Senec. Med. 520, (ubi vid. Gron.) Quintil. Inst. Or. +XI, 3, et Prop. III, <span class = "smallcaps">vii</span>, (al. +<span class = "smallcaps">ix</span>) 2, vid. Brockh. Sed conf. Heins. ad +Ovid. Trist. III, <span class = "smallcaps">iv</span>, 25, et Burm. ad +Petron. c. 84. +—<a name = "var15_108" id = "var15_108" href = +"#line15_108">108.</a> <i>spondet</i> Col. Vulgo <i>sponte</i>. +—<a name = "var15_112" id = "var15_112" href = +"#line15_112">112.</a> Syllabam sec. voc. <i>arbitrabere</i> ab +optimis poetis corripi monet Drak. <i>adstare</i> conj. N. Heins. +prob. Doering. nisi <i>stare</i> pro <i>adstare</i> positum sit. Immo +simpl. <i>esse</i> significat, ut <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#line3_94">III, 94</a>, et al. +<span class = "pagenum">231</span> +vid. <a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_639">ad II, 639</a>. +—<a name = "var15_113" id = "var15_113" href = +"#line15_113">113.</a> <i>Tu quoties</i> legendum videbatur +N. Heins. +—<a name = "var15_117" id = "var15_117" href = +"#line15_117">117.</a> Vulgo <i>flagrantis</i>, non inprob. Dausq. +quum unguenta caleant omnia. Sed recte idem et N. Heins. emend. +<i>fragrantis</i> Proxime <i>fraglantis</i> Tell.</p> + +<p><a name = "var15_127" id = "var15_127" href = "#line15_127">127.</a> +<i>honos</i>, non <i>honor</i>, Col. et Oxon.</p> + +<p><a name = "var15_130" id = "var15_130" href = "#line15_130">130.</a> +<i>jussæque</i> scripti et R. 2. Vulg. <i>visæque</i>. +<span class = "pagenum">232</span> +—<a name = "var15_134" id = "var15_134" href = +"#line15_134">134.</a> <i>revirescere</i> scripti, R. 1, 2, +Parm. Med. Ben. <i>reviscere</i> Marsi prima Ven. errore operarum. Inde +<i>revisere</i> sec. Ven. et hinc aliæ, <i>se visere</i> Ald. +—<a name = "var15_135" id = "var15_135" href = +"#line15_135">135.</a> Ita Col. <i>postquam</i> Put. R. 1, +Ben. Vulgo <i>quamquam tacitus magnis tamen æ. p.</i> N. Heins. +corrig. <i>ægra pericli</i>, quum <i>instinctis periclis</i> nihili sit. +Sed recte Lef. hæc notat: «<i>instinctis</i> tertius casus est; terror +subrepit illis instinctis pectora, quæ ægra erant periclis.» +—<a name = "var15_136" id = "var15_136" href = +"#line15_136">136.</a> <i>subrepsit</i> R. 1, et Med.</p> + +<p><a name = "var15_138" id = "var15_138" href = "#line15_138">138.</a> +<i>percensent</i> Parm. non male. +—<a name = "var15_145" id = "var15_145" href = +"#line15_145">145.</a> <i>Ter subitum</i> emend. Barth. Adv. IX, +17, quia numerus ternarius in ejusmodi præsagiis auspicatus fuit. Sed +vid. not. +—<a name = "var15_147" id = "var15_147" href = +"#line15_147">147.</a> <i>ac</i> Col. Vulgo <i>atque</i>.</p> + +<span class = "pagenum">233</span> +<p><a name = "var15_149" id = "var15_149" href = "#line15_149">149.</a> +<i>comites operum</i> malebat N. Heins. <i>ministros</i> scripti. +Vulg. <i>ministri</i>. +—<a name = "var15_151" id = "var15_151" href = +"#line15_151">151.</a> <i>isse sub armis</i>, ut <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#line4_64">IV, 64</a>, et Lucan. IX, 21, +non male conj. Dausq. et recepit Lef. +—<a name = "var15_155" id = "var15_155" href = +"#line15_155">155.</a> <i>superrigat</i> opinabatur N. Heins. +ut <i>superspargere</i> ap. Caton. R. R. 54, vel +<i>superstagnare</i> ap. Tac. Ann. I, 79, et <i>tramittere Cycladas +unda</i> sup. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_472">I, 472</a>, quo sensu <i>Isthmo +incurvatam... undam</i> reposuit Lef. quum Corus non suberigat Isthmon +sed undam, quam incurvatam Isthmo, seu in Isthmum efferat. At vulgata +lectio doctior est, vid. not. +—<a name = "var15_159" id = "var15_159" href = +"#line15_159">159.</a> <i>tridentipotens</i> scripti et R. 2; +bene, ut <i>armipotens</i>, <i>arcipotens</i>, <i>bellipotens</i>, +<i>ignipotens</i> et similia. Vulgo <i>tridente potens</i>.</p> + +<span class = "pagenum">234</span> +<p><a name = "var15_168" id = "var15_168" href = "#line15_168">168.</a> +<i>Graiis</i> Col. et Ox. Vulg. <i>Graio</i>. +—<a name = "var15_169" id = "var15_169" href = +"#line15_169">169.</a> <i>hæc cincta</i> Col. R. 1, Parm. Med. +<i>hæc cuncta</i> Put. <i>hinc cincta</i> Ox. <i>excincta</i> edd. +Marsi, Martini Herbip. Junt. Ald. Gryph. <i>accincta</i> Basil. Wolfii, +Colin. et Nut. +—<a name = "var15_170" id = "var15_170" href = +"#line15_170">170.</a> <i>cum territet</i> Col. et Put. <i>tunc et +territet</i> Ox. <i>nunc territat</i> R. 1, Parm. Med. <i>cum +territat</i> Mars. Vulgo <i>quæ territat</i>. +—<a name = "var15_171" id = "var15_171" href = +"#line15_171">171.</a> <i>cultumque</i>, non <i>cultusque</i>, Col. +—<a name = "var15_172" id = "var15_172" href = +"#line15_172">172.</a> <i>armiferas</i> scripti et R. 2. Vulgo +<span class = "pagenum">235</span> +<i>armisonas</i>. +—<a name = "var15_177" id = "var15_177" href = +"#line15_177">177.</a> <i>hospite</i> ed. Dausq. vitiose. Post hunc +versum nonnulla excidisse suspicabatur N. Heins. nescio quare. +—<a name = "var15_178" id = "var15_178" href = +"#line15_178">178.</a> Voculam <i>et</i> ante <i>securæ</i> omnes +codd. scripti et edd. ante Juntinam ignorant.</p> + +<p><a name = "var15_182" id = "var15_182" href = "#line15_182">182.</a> +Hic et seq. versus deest in Put. <i>adspectus turbatum</i> conj. +N. Heins. coll. XIV, 678. +—<a name = "var15_186" id = "var15_186" href = +"#line15_186">186.</a> <i>tanta virtute</i> Put. Male: innuit enim, +Pœnos non virtute tantum, sed artibus etiam et dolo superandos esse; +quare filium pater monet, ut videat, ne duces hostium dispersas +<span class = "pagenum">236</span> +copias in unum cogant, sed ut potius singulos adoriatur; Drak. +—<a name = "var15_187" id = "var15_187" href = +"#line15_187">187.</a> <i>diducunt</i>, pro vulg. <i>deducunt</i>, +ex emendat. N. Heinsii, quæ firmatur loco Livii, in notis laudato. +—<a name = "var15_188" id = "var15_188" href = +"#line15_188">188.</a> <i>conferre manum</i> (ut <a class = +"crossref" href = "bookVII.html#line7_599">VII, 599</a>, et similiter +<i>conferre gradum</i>) scripti et priscæ edd. <i>c. manu</i> sec. +Veneta Marsi, et inde aliæ edd. <i>liceat</i> et <i>coeantque +coactæ</i>, scilicet in unum, malebat N. Heins. +—<a name = "var15_190" id = "var15_190" href = +"#line15_190">190.</a> <i>labore</i> Oxon. et Put. Vulgo +<i>labori</i>.</p> + +<p><a name = "var15_193" id = "var15_193" href = "#line15_193">193.</a> +<i>Nomine C.</i> (ut apud Liv. XXI, 31, <i>Brancus nomine</i>, Cic. pro +Mil. 17, <i>cognomento Schola</i>, et Ovid. Am. I, <span class = +"smallcaps">viii</span>, 2, <i>nomine Dipsas</i>) Col. et Put. +Vulgo <i>Nomen</i>. +—<a name = "var15_195" id = "var15_195" href = +"#line15_195">195.</a> <i>illa</i>, scilicet vetus in Africa +Carthago, corrig. Dausq. quia urbes ditiores, etc. alibi exstiterint. +Sed <i>ulla</i> scilicet Hispaniæ urbs; Drakenb. <i>urbi</i>, vel <i>aut +vi</i> pro <i>auri</i> scribendum putabat N. Heins. forte quod ibi +non auri, sed argentifodinas fuisse Strabo doceat. Sed τὸ <i>auri</i> ad +divitias civium recte referebat Drak.</p> + +<span class = "pagenum">237</span> +<p><a name = "var15_207" id = "var15_207" href = "#line15_207">207.</a> +<i>sacros</i>, <i>certamina</i>, <i>ludos</i> reposuit Lefeb. ut +designentur certamina, quæ sint ludi sacri respectu funerum.</p> + +<p><a name = "var15_208" id = "var15_208" href = "#line15_208">208.</a> +<i>Prægreditur</i> Colon. +—<a name = "var15_211" id = "var15_211" href = "#line15_211">211, +212.</a> Hoc ordine versus leguntur in cod. Oxon. Putean. et, si +Lefeb. fides habenda, in aliis veteribus, nescio quibus. Vulgo male +transponuntur. +—<a name = "var15_212" id = "var15_212" href = +"#line15_212">212.</a> <i>curritque</i> primus edidit Wolfius in +Basil. et deinde alii. +—<a name = "var15_217" id = "var15_217" href = +"#line15_217">217.</a> <i>advectus</i>, vel <i>invectus</i> emend. +N. Heins. <i>At pelago</i> R. 1, a m. sec. +—<a name = "var15_218" id = "var15_218" href = +"#line15_218">218.</a> <i>subigentem</i> Put. <i>subeunda ad +mœnia</i> conj. N. Heins. coll. Liv. XXVI, 42, extr. Sed deinde +vulgatam +<span class = "pagenum">238</span> +lect. loco non movendam recte putabat.</p> + +<p><a name = "var15_228" id = "var15_228" href = "#line15_228">228.</a> +<i>Urbi</i> quædam edd. +—<a name = "var15_229" id = "var15_229" href = +"#line15_229">229.</a> <i>Etneo</i> pro <i>æterno</i> R. 1, +<i>alterno fluctu</i> i.e. æstu corrig. N. Heins. coll. +v. 226, 237; Prop. II, <span class = +"smallcaps">xii</span>, 7; Claud. Cons. Hon. III, 58, et sup. +<a class = "crossref missing" href = "bookIII.html#not3_392" title = "‘292’ legitur">III, 392, ubi vid. not.</a> Sed Drak. jam bene monuit, nunc +illud urbia latus describi, quod mari obversum numquam possit pedibus +adiri, sed æterno fluctu tutum sit.</p> + +<span class = "pagenum">239</span> +<p><a name = "var15_232" id = "var15_232" href = "#line15_232">232.</a> +<i>Aris</i> scripti, R. 1, Parm. Mediol. <i>Arris</i> R. 2, et +inde aliæ edd. <i>Aris</i> nom. propr. notum ex Prisc. lib. VI, et Cic. +Or. pro Scauro. Sed Liv. XXVI, 44, et Polyb. X, 12, 15, 18 et 19, +solius meminere Magonis, qui præfectus urbi fuerit. Inde Ernesti: «Quid +Silius in hac re præter arbitrium suum sequutus sit, dici non potest; +hoc tamen ex ejusmodi locis intelligitur, Silium non hoc egisse, ut +historiam belli Pun. sec. scriberet: quomodo enim sine dementia mutare +ista nomina instituerit?» Apud Livium vero XXVI, 49, hæc leguntur: +<i>Armen præfuisse Punico præsidio deditumque Romanis, Antias Valerius; +Magonem alii scriptores tradunt</i>. Hinc <i>Arnes</i> (f. <i>Armes</i>) +h.l. pro <i>Arris</i> legendum videbatur N. Heins. Drak. contra in +Livii l.l. <i>Arinem</i> edidit; unde <i>Arin</i> h.l. reponendum +crediderim. +—<a name = "var15_233" id = "var15_233" href = +"#line15_233">233.</a> Ita hunc versum ex Col. codd. restituere +Modius et N. Heins. qui et <i>arce</i> scribi posse monet. +<i>Auxiliumque excelsa loci processerat artem</i> Oxon. <i>pcesserat</i> +R. 2. <i>ptesserat</i> Tell. <i>Auxiliumque excelsa loci +præcesserat arcem</i> Put. atque ita omnes priscæ edd. nisi quod +R. 1, Parm. Med. al. <i>protexerat</i>, aliæ vero +<i>præcinxerat</i> habeant. Vulgatam lectionem <i>Auxilium excelsamque +loci præcinxerat arcem</i> primum exhibet ed. Basil. Wolfii. <i>qui +cuncta amplexus in arctis Auxilia, excelsam sociis præcinxerat arcem</i> +conj. Dausq. <i>qui contra a. in a. Auxilium, qua excelsa loci, +protexerat arcem</i> Barth. Adv. IX, 17, ut sensus sit: arcem non +legebat, qua urbem spectabat, sed qua editior pelagus, cujus æstu +recedente Scipio muros scandit. <i>qui contra, amplexus inertis +Auxilium</i>, (h.e. perfugium in arcem, non audens in æquo ante muros +manum conserere) vel <i>qui, ponti amplexus in artis Auxilium, qua +excelsa, loci præsepserat arcem</i> emend. Burm. h.e. urbem incustoditam +fere relinquebat ab illa parte, qua marinis undis tuta erat; eam solum +partem muniebat, qua adiri poterat. Alterutram conj. veram putabat Drak. +Sed lectio c. Col. bene se habet. +<span class = "pagenum">240</span> +—<a name = "var15_240" id = "var15_240" href = +"#line15_240">240.</a> <i>Hic</i> Oxon. Deinde <i>plantæ</i> +maluerit N. Heins. +—<a name = "var15_241" id = "var15_241" href = +"#line15_241">241.</a> <i>taciti nectens</i> Oxon. Putean. et Rom. +2. <i>tacite nectens</i> in reliquis libris, quod Marsus interpretabatur +cogitans. Sed <i>tacite nitens</i> bene emendarunt Dausq. (qui et +<i>Hac</i> malebat) Cell. Drakenb. Ern. <i>tacite enitens</i> conj. +N. Heins. <i>tacite innitens</i> scripsit Lefeb. +—<a name = "var15_244" id = "var15_244" href = +"#line15_244">244.</a> <i>visis fluctibus</i> quædam edd. et +<i>fixus</i> aliæ. +—<a name = "var15_246" id = "var15_246" href = +"#line15_246">246.</a> <i>victa</i> Col. Ox. et R. 2, prob. +Drak. quum Pœnus non dederit <i>vincta colla</i>, sed <i>victa</i>, ut +nempe catenis vincirentur. <i>vincta</i> Put. Tell. R. 1, aliæque +priscæ edd. non inprob. Lefeb. ut non inelegans tautologia sit, qualis +apud Virgil. <i>incensum inflammat</i>, vel in Silio <i>spernor +contemta</i> et similia: quasi <i>vincta catenis colla dare</i> sit +tautologia!</p> + +<span class = "pagenum">241</span> +<p><a name = "var15_259" id = "var15_259" href = "#line15_259">259.</a> +<i>Ter dena bove</i> Col. et Mars. Vulgo <i>Ter deno b.</i> cf. <a class += "crossref" href = "bookIII.html#var3_39">ad III, 39</a>. +—<a name = "var15_261" id = "var15_261" href = +"#line15_261">261.</a> <i>tunc Martia</i> Col. et Ox. <i>tum M.</i> +Put. Vulgo <i>et M.</i> +—<a name = "var15_262" id = "var15_262" href = +"#line15_262">262.</a> <i>ut meritum</i> scripti et R. 2. Sic +<i>prout cuique meritum</i> ap. Liv. XXVI, 48. Vulgo <i>et meritum</i>. +Posse etiam <i>cuique +<span class = "pagenum">242</span> +emerito</i>, vel <i>ut meriti</i> legi monebat N. Heins.</p> + +<p><a name = "var15_264" id = "var15_264" href = "#line15_264">264.</a> +<i>vectantur</i>, vel <i>avectantur</i> conj. idem. +—<a name = "var15_266" id = "var15_266" href = +"#line15_266">266.</a> <i>regi donis Divum</i> Tell. et Mars. unde +<i>regi donat Divum</i>, h.e. Jovi Capitolino, conj. Lefeb. qui tamen +vulgatam lect. præfert, quum sic dona Masinissæ regi missa memoret Liv. +XXX, 17. +—<a name = "var15_267" id = "var15_267" href = +"#line15_267">267.</a> <i>dextris</i> primus edidit Nicander. +—<a name = "var15_270" id = "var15_270" href = +"#line15_270">270.</a> <i>Huic</i> emend. Dausq. et N. Heins. +—<a name = "var15_274" id = "var15_274" href = +"#line15_274">274.</a> <i>effatur</i> Col.</p> + +<span class = "pagenum">243</span> +<p><a name = "var15_277" id = "var15_277" href = "#line15_277">277.</a> +<i>Mycenæas</i> et <i>in æquore</i> Basil. Wolfii et inde aliæ edd. +—<a name = "var15_279" id = "var15_279" href = +"#line15_279">279.</a> <i>violarunt</i> Col. et Put. +<i>vigilavit</i> Oxon. Vulgo <i>violavit</i>. +—<a name = "var15_280" id = "var15_280" href = +"#line15_280">280.</a> <i>steterunt</i> malebat N. Heins. +—<a name = "var15_283" id = "var15_283" href = +"#line15_283">283.</a> <i>ferebant</i> scripti et R. 2, unde +<i>serebant</i> emend. N. Heins. et recepere Drak. Lefeb. Ernest. +Vulgo <i>requirunt</i>.</p> + +<p><a name = "var15_287" id = "var15_287" href = "#line15_287">287.</a> +<i>Macetum</i> Col. Vulgo <i>Macedum</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookXIII.html#var13_878">ad XIII, 878</a>. +—<a name = "var15_288" id = "var15_288" href = +"#line15_288">288.</a> <i>hinc</i>, non <i>huic</i>, Col. +<span class = "pagenum">244</span> +—<a name = "var15_294" id = "var15_294" href = +"#line15_294">294.</a> <i>Taulentius</i> Colon. +—<a name = "var15_295" id = "var15_295" href = +"#line15_295">295.</a> <i>nullo munimine</i> male conj. non nemo +apud Dausq. +—<a name = "var15_297" id = "var15_297" href = +"#line15_297">297.</a> <i>Hinc et</i> malebat Dausq. Sed vid. +<a class = "crossref" href = "#var15_299">ad vers. 299</a>. +<i>Tesprotiaque</i> edd. tantum non omnes, etiam Drakenborch. Lefeb. et +Ern. Sed Gr. <span class = "greek" title = "Thesprôtia">Θεσπρωτία</span> +Steph. <span class = "greek" title = "Thesprôtis">Θεσπρωτὶς</span> et +<span class = "greek" title = "Thesprôtis gê">Θεσπρωτὶς γῆ</span> +Thucyd. I, <span class = "greek" title = "Thesprôtoi">Θεσπρωτοὶ</span> +Herodot. VIII, 46, dicuntur; conf. Scylac. Peripl. pagg. 26, 27. +—<a name = "var15_298" id = "var15_298" href = +"#line15_298">298.</a> <i>cassi ausi</i> rectius putabat +N. Heins. Siliano more. Sed conf. Virgil. Æneid. XI, 339.</p> + +<p><a name = "var15_299" id = "var15_299" href = "#line15_299">299.</a> +<i>Nunc</i> scripti, R. 1, Parm. Mediol. Vulgo <i>Hinc</i>. +—<a name = "var15_300" id = "var15_300" href = +"#line15_300">300.</a> Pro <i>Pellæaque</i> forte legendum +<i>Pallæaque</i>, +<span class = "pagenum">245</span> +(Pale, s. Palle opp. Cephalleniæ, ins. maris Ionii prope Acarnaniam) vel +<i>Pharæaque</i>, (Phara, seu Pheræ, urbs Acarnaniæ inter Leucadem et +Alyziam in Scylac. Peripl. p. 30, ubi vid. Voss.) vel +<i>Palæraque</i>, a Palæro Acarnaniæ opp. ad sinum ingentem. +—<a name = "var15_301" id = "var15_301" href = +"#line15_301">301.</a> <i>Perfudit</i>, non <i>Perfundit</i>, Col. +et R. 1, ad marg. ut et conj. Scalig. ad oram libri sui. +—<a name = "var15_302" id = "var15_302" href = +"#line15_302">302.</a> <i>videt incitus</i> conj. N. Heins. +Sed <i>vidit</i> ut <i>ostentavit</i>, <i>perfudit</i>, <i>pepulit</i>, +<i>liquit</i>. +—<a name = "var15_304" id = "var15_304" href = +"#line15_304">304.</a> <i>inaccensam</i> Col. +—<a name = "var15_305" id = "var15_305" href = +"#line15_305">305.</a> <i>scopulosæ Neriton arcis</i> (h.e. rupis, +montis, ut ἄκρον et ἄκρα) ingeniose emend. N. Heins. Sic <i>Neritos +ardua saxis</i> dicitur Virg. Æneid. III, 271; Νήριτος εἰνοσίφυλλος Hom. +Iliad. β, 632, <i>scopulosi verticis Anxur</i> sup. <a class = +"crossref" href = "bookVIII.html#line8_390">VIII, 390</a>. +—<a name = "var15_306" id = "var15_306" href = +"#line15_306">306.</a> <i>Achaica</i> Put. <i>Sed</i> vid. <a class += "crossref" href = "bookXIV.html#var14_5">ad XIV, 5</a>. +—<a name = "var15_307" id = "var15_307" href = +"#line15_307">307.</a> <i>prægaudens</i> Col. eleganter, judice +N. Heins. <i>gavisum</i> Put. +<span class = "pagenum">246</span> +Vulgo <i>gavisus</i>.</p> + +<p><a name = "var15_311" id = "var15_311" href = "#line15_311">311.</a> +<i>Parnasus</i>, non <i>Parnassus</i>, priscæ edd. Gr. <span class = +"greek" title = "Parnasos">Παρνασὸς</span> et <span class = "greek" +title = "Parnassos">Παρνασσὸς</span>; sed illa scriptura antiquior est; +conf. <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_320">XII, +320</a>; Casaub. ad Pers. Prol. v. 2; Heins. ad Virg. Ecl. +X, 11, et Ovid. Met. I, 468; Perizon. ad Ælian. +<span class = "pagenum">247</span> +V. H. VIII, 11, vid. tamen Heyne ad Apollod. p. 110. +—<a name = "var15_313" id = "var15_313" href = +"#line15_313">313.</a> In hoc versu et quidem in nominibus +propriis, qui a librariis plerumque corrumpuntur, mendum latere +crediderim. Pro <i>Orestes</i> forte leg. <i>Eropus</i>, quem incursasse +Macedonum fines, et Dardanos etiam concivisse, tradit Liv. XXVII, 32. +Eum <i>Sarmaticum</i> fingit poeta, quum Livius <i>Eropum quemdam</i> +dixisset; <i>Orestes</i> autem notius librariis nomen erat. Possis etiam +reponere <i>Quum modo Sulpicius</i>, vel <i>Scopas dux</i>, vel +<i>Dorimachus</i>, vel denique <i>Pergameus</i> (rex Attalus) <i>regna +infestaret, Orestum Aspera nunc Dolopum vis exundasset in agros</i>. De +<i>Sulpicio</i> ejusque incursionibus in Macedoniam vid. Liv. XXVI, 22, +28; XXVII, 7, 10, 22, 31 seq. XXVIII, 5 seq. XXXI, 4... +40; Polyb. VIII, 3; IX, 42; X, 41; XVIII, 6, de +<i>Scopa</i> et <i>Dorimacho</i>, Ætolorum prætoribus, de illo Liv. +XXVI, 24 seq. Polyb. IV, 5, et 62; V, 11, de hoc Liv. XXVI, +24; Polyb. IV, 67, 77; V, 3, 5, 9, 11; IX, 42, de <i>Attalo</i> +Liv. XXVIII, 7; XXXI, 46; Polyb. IX, 30; X, 41; XVI, 2 +seq. 30, de <i>Orestis</i>, vel <i>Orestibus</i>, vid. not. Sed +præstiterit haud dubie <i>Quum modo Sarmata ei regna infestaret, +Orestum</i>, vel <i>Orestis</i> (dat. plur.) <i>Aspera nunc</i>, etc. +Tum <i>Sarmata</i> h.l. pro Dardanis, gente Mœsiæ, (hod. Serviæ) et +quidem fera (Plin. IV, 1; Strab. VII), ac tunc temporis +infestissima Macedoniæ, quod ex Liv. XXVII, 33; XXVIII, 8; XXXI, +28, 43; XXXIII, 19; XL, 57, notissimum est, <i>in agros Orestum</i>, +h.e. Macedoniæ, cujus pars est Orestis, et cui non minus tum infesti +erant <i>Dolopes</i>, h.e. Ætoli vid. not. +<span class = "pagenum">248</span> +—<a name = "var15_320" id = "var15_320" href = +"#line15_320">320.</a> <i>Tænarii</i> etiam legi posse pro +<i>Tyndarii</i>, monet N. Heins. At necesse non est.</p> + +<p><a name = "var15_323" id = "var15_323" href = "#line15_323">323.</a> +<i>tanti</i> pro <i>cauti</i> Putean. +—<a name = "var15_325" id = "var15_325" href = +"#line15_325">325.</a> <i>et</i> pro <i>ut</i> Colon. quod forte +non spernendum, ne <i>que</i> in <i>tacitusque</i> abundet, quod certe +apodosi parum convenit. +—<a name = "var15_326" id = "var15_326" href = +"#line15_326">326.</a> <i>quietæ</i>, non <i>quiete</i>, Colon. et +Rom. 1, ad marg. +—<a name = "var15_327" id = "var15_327" href = +"#line15_327">327.</a> <i>ire sororis</i> Colon. male, vid. +<a class = "crossref" href = "bookX.html#not10_621">not. ad +X, 621</a>.</p> + +<span class = "pagenum">249</span> +<p><a name = "var15_334" id = "var15_334" href = "#line15_334">334.</a> +<i>adversos</i> quædam edd. +—<a name = "var15_337" id = "var15_337" href = +"#line15_337">337.</a> <i>calidoque</i> scripti et Mars. Vulgo +<i>validoque</i>. +—<a name = "var15_339" id = "var15_339" href = +"#line15_339">339.</a> Forte leg. <i>Heu quam tum</i>, etc. ut +jungantur <i>quam clara ruina</i>. Sed <i>Heu quanta, Hannibalem clarum +factura, ruina!</i> recte, opinor, edidit Lefeb. ex emendat. +N. Heins. qui tamen contra metrum jungebat <i>quanta, H. c. +factura, ruina Procubuere</i>.</p> + +<span class = "pagenum">250</span> +<p><a name = "var15_349" id = "var15_349" href = "#line15_349">349.</a> +<i>occulti astus</i>, vel <i>occulto astu</i> conj. N. Heins. et +<a name = "var14_354" id = "var15_354" href = +"#line15_354">v. 354</a>, +<i>lætumque tumultus</i>, et +<a name = "var14_356" id = "var15_356" href = +"#line15_356">v. 356</a>, +<i>præmaturo</i>, quod tacite recepit Lef. +—<a name = "var15_358" id = "var15_358" href = +"#line15_358">358.</a> <i>ritu</i> pro <i>vultu</i> opinabatur idem +N. Heins. ut <i>arte paterna et stimulis gaudens</i> Fabii filius +sup. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_712">VII, 712</a>; +cf. not. <i>nutu</i>, vel potius <i>ductu</i>, pro <i>vultu</i> legendum +putabat Withof.</p> + +<p><a name = "var15_361" id = "var15_361" href = "#line15_361">361.</a> +<i>precatur</i>, non <i>profatur</i>, scripti. +—<a name = "var15_362" id = "var15_362" href = +"#line15_362">362.</a> <i>nunc his</i> Col. <i>vinclis</i> Put. +R. 1, Parm. Med. Vulgo +<span class = "pagenum">251</span> +<i>victor</i>. +—<a name = "var15_367" id = "var15_367" href = +"#line15_367">367.</a> <i>volucris</i> scripti et R. 1, ad +marg. Vulg. <i>volucres</i>. +—<a name = "var15_373" id = "var15_373" href = +"#line15_373">373.</a> <i>habet</i>, non <i>avet</i>, scripti. +Deinde <i>torvæ</i> R. 2, <i>torta hasta</i> conj. Lefeb. Male! +—<a name = "var15_375" id = "var15_375" href = +"#line15_375">375.</a> <i>enasset</i> Col. Oxon. Tell. Parm. Ben. +<i>enoscet</i> R. 1. Vulgo <i>enasset</i> h.e. evasisset. +—<a name = "var15_376" id = "var15_376" href = +"#line15_376">376.</a> <i>venisset</i>, non <i>evenisset</i>, +Col.</p> + +<span class = "pagenum">253</span> +<p><a name = "var15_396" id = "var15_396" href = "#line15_396">396.</a> +Hunc versum in vulg. libris excipiunt tres alii, a Nicandri ingenio +profecti, (nam in Junt. ed. primum leguntur) <i>Quod virtute viri +titulis decorare sepulcrum Ingentis bello liceat, nomenque futuros +Æternum in Rutulos possis mandare nepotes</i>. Eos Drakenborch. uncinis +inclusit, nos vero abesse jussimus exemplo Cell. Lefeb. et Ern. +—<a name = "var15_397" id = "var15_397" href = +"#line15_397">397.</a> <i>eadem labori</i> non male conj. +N. Heins. ut <i>ex iisdem tibi elementis</i> apud Macrob. Sat. +I, 11; Drakenborch. Sic et αὐτὸς τινὶ eleganter dicitur, qui alteri +par vel similis est, nec quidquam ab eo differt, ut τὰ ὑποδήματα αὐτὰ +φορεῖν τοῖς ἀνδράσιν ap. Ælian. V. H. VII, 11; cf. Heins. ad Claud. +laud. Stil. II, 30, et ad Ov. Am. I, <span class = +"smallcaps">iv</span>, 1; Cort. ad Sallust. B. C. c. 20; Ern. +ad Xen. Mem. Socr. II, <span class = "smallcaps">i</span>, 5; Zenn. +ad Xen. Cyrop. III, <span class = "smallcaps">iii</span>, 35; Viger. de +Idiot. Gr. L. p. 164; Findeisen. Ind. in Isocr. Paneg. et Hœpfner. +ad Eurip. Cycl. p. 54, 55.</p> + +<p><a name = "var15_399" id = "var15_399" href = "#line15_399">399.</a> +<i>Sed non et</i> scripti, ut <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_43">IV, 43</a>; <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_523">V, 523</a>; Virg. Æn. X, 343; conf. +Heins. ad Claud. Cons. Hon. IV, 500, ad Ovid. Met. IV, 273, et Ep. Her. +III, 4. Vulgo <i>Sed non est</i>. +—<a name = "var15_404" id = "var15_404" href = +"#line15_404">404.</a> <i>ceu patria</i> Col. Oxon. Put. R. 2, +<i>ceu patriæ</i> Tell. +<span class = "pagenum">254</span> +<i>patriæ ceu</i> R. 1, Parm. Med. et prima Marsi ed. +—<a name = "var15_406" id = "var15_406" href = +"#line15_406">406.</a> <i>Et scopulis</i>, vel <i>Et populis</i> +pro <i>Ex oculis</i> non male conj. N. Heins. quum <i>ex oculis +rapta</i> dici nequeat Carthago, quæ expugnata quidem, sed non eversa +sit. Ernesti jungit verba <i>vallatam ex oculis</i>, et intelligit urbem +ita sublimi in vertice positam, ut oculi eam adsequi prope non possent. +At dura est hæc et coacta interpretatio, quam exemplo firmari posse vix +crediderim. Deinde <i>cumulata strage</i> recte, opinor, emend. idem +N. Heins. quod τὸ <i>vallatam</i> jam præcesserit. +—<a name = "var15_407" id = "var15_407" href = +"#line15_407">407.</a> <i>qua</i> Ox. Put. Tell. R. 1, Parm. +Med. aliæque priscæ edd. <i>quo</i> Col. <i>quam</i> Junt. et inde aliæ, +<i>quum</i> conj. Dausq. +—<a name = "var15_408" id = "var15_408" href = +"#line15_408">408.</a> <i>in terra</i> scripti. Vulgo +<i>interea</i>. Deinde <i>everterit</i>, vel <i>haud verterit</i> +malebat N. Heins. et posterius quidem, Drakenb. judice, quod +Saguntus octavo mense, (vid. Liv. XXI, 15) adeoque intra annum capta +sit. +—<a name = "var15_409" id = "var15_409" href = +"#line15_409">409.</a> <i>Non</i> Col.</p> + +<p><a name = "var15_412" id = "var15_412" href = "#line15_412">412 et +413.</a> +<i>hic</i>, non <i>hinc</i>, scripti, R. 1, Parm. Mediol. +<i>huic</i> emend. Livineius.</p> + +<p><a name = "var15_418" id = "var15_418" href = "#line15_418">418.</a> +<i>cepere</i> Parm. <i>sepsere</i> conj. N. Heins. Pro +<i>mapalibus</i> rectius scribitur <i>magalibus</i>, vel potius +<i>magaribus</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#var14_7">ad XIV, 7</a>. +—<a name = "var15_420" id = "var15_420" href = +"#line15_420">420.</a> <i>agitabat gaudia</i> scripti et R. 2, +ut ap. Sallust. B. C. cap. ult. vel <i>agitare otia, convivia</i>, +etc. Vulgo <i>a laurea</i>. +<span class = "pagenum">255</span> +—<a name = "var15_421" id = "var15_421" href = +"#line15_421">421.</a> <i>læna</i>, non <i>lena</i>, scripti. Est +Gr. <span class = "greek" title = "Chlaina">Χλαῖνα</span>. +—<a name = "var15_425" id = "var15_425" href = +"#line15_425">425.</a> <i>ad</i>, non <i>in æthera</i>, scripti et +Parm. +—<a name = "var15_426" id = "var15_426" href = +"#line15_426">426.</a> <i>librata</i>, non <i>vibrata</i>, scripti +et R. 2, quam lect. multis exemplis firmavit Drak. ad h.l. et +Heins. ad Ovid. Am. II, <span class = "smallcaps">vi</span>, 11. +—<a name = "var15_427" id = "var15_427" href = +"#line15_427">427.</a> <i>similavit</i> h.e. simile fecit, +effinxit, expressit, scripsi pro <i>simulavit</i>, et ita ubivis +scribendum existimo; confer sup. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#var2_553">ad II, 553</a>. +—<a name = "var15_430" id = "var15_430" href = +"#line15_430">430.</a> <i>freta</i> pro <i>fracta</i> R. 1, et +Med. <i>frusta</i> ad marg. R. 1, <i>fressa</i> conj. non nemo ap. +Lefeb.</p> + +<span class = "pagenum">256</span> +<p><a name = "var15_438" id = "var15_438" href = "#line15_438">438.</a> +<i>Cesset</i> Col. <i>Cessat</i> edidit Lefeb. ex emend. N. Heins. +—<a name = "var15_441" id = "var15_441" href = +"#line15_441">441.</a> <i>Sabura</i> Put. et nonnullæ edd. Confer +Intpp. Lucan. IV, 724, et Cæs. B. C. II, 38; <i>Sabrata</i> emend. +Dausq. Conf. <a class = "crossref" href = "bookXIV.html#var14_437">ad +XIV, 437</a>. +—<a name = "var15_447" id = "var15_447" href = +"#line15_447">447.</a> <i>Lænas</i>, non <i>Lenas</i>, Col. Conf. +Sigon. ad Liv. VII, 12. +—<a name = "var15_450" id = "var15_450" href = +"#line15_450">450.</a> <i>Castabo</i> Oxon. Put. R. 1, Parm. +Med. Vulgo <i>Cartalo</i>, vel <i>Kartalo</i>. Sed <i>Karthalo</i> +reposuit Drakenb. vid. ad I, 406. Deinde <i>Nasidio</i> Col. quod +est nomen Rom. v.c. ap. Appian. B. Civ. V, 139; Cic. ad Att. XI, +17, et Phil. VII, 9; (ubi tamen vulgo <i>Visidius</i> legitur) +Dion. et al. <i>Nascidio</i> Oxon. et Put. <i>Vascidio</i> Parm. Vulgo +<i>Vasidio</i>, prob. Dausq. cui et <i>Vibidio</i>, vel <i>Vinidio</i> +in mentem venit.</p> + +<p><a name = "var15_451" id = "var15_451" href = "#line15_451">451.</a> +<i>Pyrenes</i> Col. Vulgo <i>Cyrenes</i>. +<span class = "pagenum">257</span> +—<a name = "var15_452" id = "var15_452" href = +"#line15_452">452.</a> <i>furentis... Dardaniæ</i> Col. +—<a name = "var15_455" id = "var15_455" href = +"#line15_455">455.</a> <i>solverat</i> Col. et Tell. ut <a class = +"crossref" href = "#line15_459">v. 459</a>, <i>quum +perstrinxerat</i>. Vulgo <i>solveret</i>. +—<a name = "var15_456" id = "var15_456" href = +"#line15_456">456.</a> <i>mella</i> Col. <i>membra</i> Ox. et Put. +Vulgo <i>verba</i>. +—<a name = "var15_458" id = "var15_458" href = +"#line15_458">458.</a> <i>et cantu</i> Marsi Veneta posterior et +inde aliæ, <i>attenti d. c. senatus</i> conj. Dausq. Male! +—<a name = "var15_459" id = "var15_459" href = +"#line15_459">459.</a> <i>subitam</i> Put. <i>subitæ tubæ</i>, vel +<i>subitas aures</i> opinabatur N. Heins. Sed +<span class = "pagenum">258</span> +<i>subitum</i> est id. qd. <i>subito</i>; conf. <a class = "crossref" +href = "bookVII.html#not7_527">not. ad VII, 527</a>. +—<a name = "var15_463" id = "var15_463" href = +"#line15_463">463.</a> <i>et furtiva luci</i> Col. <i>e furtivo +lustro</i>, in quo, scilicet se condiderat, emend. Burm. et <i>e f. +loco</i> N. Heins. coll. XVII, 91. At vid. not. +—<a name = "var15_464" id = "var15_464" href = +"#line15_464">464.</a> <i>Galeam</i> Put. R. 1, Parm. Med. Sed +<i>Gala</i> nomen est Libycum, et v.c. patris Masanissæ. +—<a name = "var15_467" id = "var15_467" href = +"#line15_467">467.</a> <i>Murrum</i>, non <i>Murum</i>, Col. +omnesque antiquiss. edd. Nomen notum ex lib. <a class = "crossref" href += "bookI.html#line1_377">I, 377</a> sq. <a class = "crossref" href += "bookII.html#line2_556">II, 556</a>; <i>dimisit</i> Put. +—<a name = "var15_470" id = "var15_470" href = +"#line15_470">470.</a> <i>abscisso</i> primus edidit Nicander in +Junt. vid. sup. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#var3_552">ad +III, 552</a>; Duker. ad Flor. II, 2; Markl. ad Stat. Silv. III, +<span class = "smallcaps">ii</span>, 61, et Oudend. ad Frontin. Strat. +I, <span class = "smallcaps">iv</span>, 7.</p> + +<span class = "pagenum">259</span> +<p><a name = "var15_480" id = "var15_480" href = "#line15_480">480.</a> +<i>volens</i> Col. et Ox. <i>volvens</i> Put. Vulgo <i>volans</i>. +—<a name = "var15_484" id = "var15_484" href = +"#line15_484">484.</a> <i>providerit</i> Col. +—<a name = "var15_488" id = "var15_488" href = +"#line15_488">488.</a> <i>abditur</i> scripti duo (teste Lefeb.), +R. 2, Parm. et Raphel. Vulgo <i>additur</i>.</p> + +<span class = "pagenum">260</span> +<p><a name = "var15_496" id = "var15_496" href = "#line15_496">496.</a> +<i>promissa</i> Put. R. 1, et Med. +—<a name = "var15_500" id = "var15_500" href = +"#line15_500">500.</a> <i>quæ</i> pro <i>qui</i> Put.</p> + +<p><a name = "var15_511" id = "var15_511" href = "#line15_511">511.</a> +<i>neu quisquam +<span class = "pagenum">261</span> +ad sidera adisse</i> conj. N. Heins. et +<a name = "var14_517" id = "var15_517" href = +"#line15_517">v. 517</a>, +<i>belli</i>. +—<a name = "var15_520" id = "var15_520" href = +"#line15_520">520.</a> <i>porta</i>, non <i>portæ</i>, scripti, +R. 1, Parm. Med. +—<a name = "var15_521" id = "var15_521" href = +"#line15_521">521.</a> Vulgo <i>Elisæis</i>. Sed vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#var1_81">ad I, 81</a>.</p> + +<p><a name = "var15_526" id = "var15_526" href = "#line15_526">526.</a> +<i>hæc jam vertitur</i> Put. ac edd. D. Heins. et Raphel. Vulgata +lectio <i>jam hæc vertitur</i> in +<span class = "pagenum">262</span> +metrum inpingit. +—<a name = "var15_531" id = "var15_531" href = +"#line15_531">531.</a> <i>Cæsorum heu stratis</i> Nicander reposuit +et deinde alii. +—<a name = "var15_532" id = "var15_532" href = +"#line15_532">532.</a> <i>bacis</i> Oxon. R. 1, Med. vid. ad +III, 596. +—<a name = "var15_535" id = "var15_535" href = +"#line15_535">535.</a> <i>mea terga</i> conj. N. Heins. +—<a name = "var15_536" id = "var15_536" href = +"#line15_536">536.</a> <i>Hunc</i>, non <i>Nunc</i>, Col. Deinde +<i>vastis qui nunc sese intulit armis</i> suspicari possis, quæ sunt +ipsa verba Virg. Æn. X, 768, et tam multitudinem quam magnitudinem +armorum armatorumque designare possunt. +—<a name = "var15_537" id = "var15_537" href = +"#line15_537">537.</a> <i>exurere bello</i> malebat Drak. +—<a name = "var15_542" id = "var15_542" href = +"#line15_542">542.</a> <i>Deumque hominumque</i> Oxon. et Put.</p> + +<span class = "pagenum">263</span> +<p><a name = "var15_555" id = "var15_555" href = "#line15_555">555.</a> +<i>dilectæ</i> Put. +—<a name = "var15_556" id = "var15_556" href = +"#line15_556">556.</a> <i>Matauri</i> Colon. vid. ad VII, 486. +—<a name = "var15_558" id = "var15_558" href = +"#line15_558">558.</a> <i>abscedens</i> Col. Ben. Asul. Dausq. +Cell. <i>absedens</i> Put. <i>abscendens</i> Tell. Vulgo +<i>ascendens</i>. Deinde <i>jussa paventem</i> R. 2, et alii +codices, teste Marso, et prob. Lefeb. ut sensus sit, timentem jussa +<i>adtrahere</i> h.e. adtrahebat.</p> + +<span class = "pagenum">264</span> +<p><a name = "var15_570" id = "var15_570" href = "#line15_570">570.</a> +<i>Achemonio</i> quædam edd. +—<a name = "var15_572" id = "var15_572" href = +"#line15_572">572.</a> <i>anticipes</i> Putean. non inprob. Lefeb. +si et <i>Superi, en, stet</i> reponatur, ut <i>anticipare</i> sit idem +quod <i>præripere</i>, vel <i>præcipere</i> infra <a class = "crossref" +href = "#line15_656">vers. 656</a>, et apud Virgil. Æneid. lib. XI, +v. 491, quum non <i>anceps</i> sit, qui v. 557, +<i>Damnavi</i>, etc. adfirmative dixerit. Sed idem deinde nihil mutandum +recte censuit. +—<a name = "var15_575" id = "var15_575" href = +"#line15_575">575.</a> <i>Illum ardent</i>, vel <i>urguent +æquare</i> scribendum videbatur N. Heins. At conf. not. +<i>adnisi</i>, non <i>adnixi</i>, scripti, R. 1, Med. Mars. confer +<span class = "pagenum">265</span> +ad <a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_123">II, 123</a>.</p> + +<p><a name = "var15_577" id = "var15_577" href = "#line15_577">577.</a> +<i>tantum et mala</i> omnes scripti et R. 2, unde <i>tantum, en, +mala</i> edidit Lefeb. ut sit elegantissima emphasis. +—<a name = "var15_579" id = "var15_579" href = +"#line15_579">579.</a> <i>Spiravisse</i> conj. N. Heins. et +<a name = "var14_581" id = "var15_581" href = +"#line15_581">v. 581</a>, +<i>quem fundat</i>; non male, ut ad Romam ipsam referatur. +—<a name = "var15_582" id = "var15_582" href = +"#line15_582">582.</a> Ita Col. et Oxon. non, ut vulgo, +<i>invadant, ad prælia</i>, etc. +—<a name = "var15_587" id = "var15_587" href = +"#line15_587">587.</a> <i>imo</i> Col. Tell. Rom. 1, Parm. Med. +Marsi Ven. prima, <i>uno</i> Oxon. Put. R. 2, Marsi sec. Asul. et +aliæ, probb. Dausq. et Barth. Adv. IX, 17, ut consensus Patrum in timore +designetur.</p> + +<p><a name = "var15_594" id = "var15_594" href = "#line15_594">594.</a> +<i>Belliger is</i> Col. Tell. R. 1, <i>Belligere is</i> Put. +<i>Belliger his</i> R. 2. Vulgo <i>Belligeris</i>. +<span class = "pagenum">266</span> +—<a name = "var15_597" id = "var15_597" href = +"#line15_597">597.</a> <i>Secretis</i>, non <i>Secretus</i>, +scripti et R. 2, <i>ruris</i>, non <i>ruri</i>, Col. +—<a name = "var15_600" id = "var15_600" href = +"#line15_600">600.</a> <i>donaverat</i> Col. Tell. R. 2, et +Mars. in comment. Vulgo <i>devoverat</i>.</p> + +<p><a name = "var15_601" id = "var15_601" href = "#line15_601">601.</a> +<i>repentum</i>, h.e. repentinorum, malebat N. Heins. Sed non +video, cur displiceat nobis vulgata lectio. Recentes Neronis copiæ ex +Lucanis adcesserant. +—<a name = "var15_603" id = "var15_603" href = +"#line15_603">603.</a> <i>movebant</i> Col. et Oxon. ut ap. Liv. +XXVII, 47. <i>Illud veterem ducem... movit, quod</i>, etc. +<i>manebant</i> Put. Vulgo <i>monebant</i>. +—<a name = "var15_604" id = "var15_604" href = +"#line15_604">604.</a> <i>Et properi signum adcursus</i> Col. et +Oxon. Vulgo <i>Et propere signum ad cursus</i>. +—<a name = "var15_605" id = "var15_605" href = +"#line15_605">605.</a> <i>Stricti corpus, bis clarum quoque buccina +signum</i> Colon. quod recepit Lefeb. cujus hæc nota est: «Adcipe de +<i>coartatione</i>, de qua vid. Liv. XXVII, 46, pr. et quæ in eo fuit +signum <i>properi adcursus</i>, quod hinc videbantur Romani nondum sat +temporis habuisse ad castra +<span class = "pagenum">267</span> +more solito ponenda.» <i>Substricti corpus, clarum quoque b. s.</i> +emend. N. Heins. extruso voc. <i>bis</i>, de quo vid. tamen not. +—<a name = "var15_609" id = "var15_609" href = +"#line15_609">609.</a> <i>patescant</i>, non <i>patescunt</i>, +Col.</p> + +<p><a name = "var15_614" id = "var15_614" href = "#line15_614">614.</a> +<i>Erepit</i> Col. et R. 2; <i>Eripit</i> Oxon. <i>Eripuit</i> Put. +et Parm. Vulgo <i>Erupit</i>. +—<a name = "var15_616" id = "var15_616" href = +"#line15_616">616.</a> <i>Illunem</i> Col. Parm. Ben. +D. Heins. Cell. <i>In lumen</i> Oxon. R. 1, Med. Marsi Ven. +prior. Vulgo <i>Illumen</i>, vel <i>Illumem</i>. +—<a name = "var15_617" id = "var15_617" href = +"#line15_617">617.</a> <i>vitantque sonos</i> Col. <i>vitant +sonitus</i> conj. Barth. Adv. IX, 17, quod recepit Cell. Vulgo <i>vitant +socios</i>.</p> + +<span class = "pagenum">268</span> +<p><a name = "var15_621" id = "var15_621" href = "#line15_621">621.</a> +<i>sinuosis</i> Col. Vulg. <i>sinuatis</i>, ut <a class = "crossref" +href = "bookII.html#line2_172">II, 172</a>; <a class = "crossref" href = +"#line15_173">XV, 173</a>. +Nil interest. +—<a name = "var15_624" id = "var15_624" href = +"#line15_624">624.</a> <i>Irriguum... orbem</i> conj. +N. Heins.</p> + +<p><a name = "var15_627" id = "var15_627" href = "#line15_627">627.</a> +<i>omnes</i> emend. idem. Sed <i>omnis</i> ἀρχαϊκῶς pro <i>omnes</i> +dictum crediderim. +—<a name = "var15_629" id = "var15_629" href = +"#line15_629">629.</a> <i>permixta</i> pro <i>præmissa</i> ed. +Raphel. pessime, <i>permissa</i> Marsi Ven. posterior, probb. Dausq. et +Gruter. ad Martial. X, 12. +—<a name = "var15_632" id = "var15_632" href = +"#line15_632">632.</a> <i>prenderit</i> Col. Vulg. +<i>prendidit</i>, quod latinum non est. +—<a name = "var15_634" id = "var15_634" href = +"#line15_634">634.</a> <i>Constituunt</i> scripti et Parm. Vulgo +<i>Consistunt</i>.</p> + +<p><a name = "var15_635" id = "var15_635" href = "#line15_635">635.</a> +<i>dura jubebant</i> maluerit N. Heins. +—<a name = "var15_637" id = "var15_637" href = +"#line15_637">637.</a> <i>vocemque</i>, non <i>vocesque</i>, +scripti, <i>intendens</i> emend. N. Heins. quem vid. ad Valer. Fl. +III, 269. Sed <i>vox tensior</i> etiam dicitur Quintil. XI, <span class += "smallcaps">iii</span>, 42, et alibi passim <i>manus tendere</i> ad +cælum vel milites, quod tot exemplis a Drak. firmari non opus erat. +Poeta autem verbum <i>tendere</i> duplici significatu posuit (vid. +<a class = "crossref" href = "bookVI.html#var6_179">ad VI, 179</a>), vel +expressit Virg. Æneid. X, 667, <i>duplices cum voce manus ad sidera +tendit</i>. +<span class = "pagenum">269</span> +—<a name = "var15_644" id = "var15_644" href = +"#line15_644">644.</a> <i>veniat</i> Col. et R. 2, quod +recepit Lefeb. prob. N. Heins. qui ad Ovid. Ep. Her. IV, 53, +docuit, τὸ <i>forsitan</i> a poetis passim cum subjunctivo necti. +—<a name = "var15_645" id = "var15_645" href = +"#line15_645">645.</a> <i>Digna, viri</i>, o corrig. N. Heins. +—<a name = "var15_648" id = "var15_648" href = +"#line15_648">648.</a> <i>Et pœna et</i> Col. <i>Et pœne et</i> +Tell. <i>Et pœnæ e</i> R. 2, aliæque priscæ edd. <i>Et pene e</i> +vulgatæ edd. <i>Ex pœnæ l.</i> edidit Cell. ex emend. Barth. Adv. IX, +17. +—<a name = "var15_651" id = "var15_651" href = +"#line15_651">651.</a> <i>turpi</i>, non <i>turpis</i>, Col.</p> + +<span class = "pagenum">270</span> +<p><a name = "var15_652" id = "var15_652" href = "#line15_652">652.</a> +<i>clusisse</i>, non <i>clausisse</i>, Put. R. 1, Parm. Med. al. +conf. <a class = "crossref" href = "bookVI.html#var6_451">ad VI, +451</a>. +—<a name = "var15_655" id = "var15_655" href = +"#line15_655">655.</a> <i>adducto</i> quidam libri, <i>adductæ</i> +Put. Deinde <i>liquisti</i> Col. Vulgo <i>rupisti</i>. +—<a name = "var15_656" id = "var15_656" href = +"#line15_656">656.</a> <i>præcipe</i> Ox. et Put. h.e. cape laudem, +victoriam ex hoste refer, ante adventum Hannibalis; cf. <a class = +"crossref" href = "#line15_663">v. 663 sq.</a> et <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#var4_802">ad IV, 802</a>. Vulgatam +lectionem <i>præripe</i> tuetur Lefeb. et videtur omnino major ei vis +subesse; conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_570">not. +ad I, 570</a>.</p> + +<p><a name = "var15_661" id = "var15_661" href = "#line15_661">661.</a> +<i>tantum præcludite</i> Ox. R. 1, Parm. Med. +—<a name = "var15_665" id = "var15_665" href = +"#line15_665">665.</a> <i>Qui</i>, non <i>Quis</i>, scripti; cf. +<a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_645">ad II, 645</a>.</p> + +<span class = "pagenum">271</span> +<p><a name = "var15_672" id = "var15_672" href = "#line15_672">672.</a> +<i>Fatidicus</i> Med. Deinde <i>Nabus</i> Put. <i>Nabin</i> Æthiopes +camelopardalim vocant (vid. Plin. VIII, 18, et Solin. c. 30), unde id +nomen militi Africano inpositum esse suspicabatur Drak. Sed נביא +orientalibus vatem ac sacerdotem dici, non male monet Lefeb. +—<a name = "var15_674" id = "var15_674" href = +"#line15_674">674.</a> <i>Itala templis</i> scripti et R. 2. +Vulgo <i>inproba terris</i>; unde et <i>tectis</i> reponi posse putabat +N. Heins. +—<a name = "var15_679" id = "var15_679" href = +"#line15_679">679.</a> <i>conigera</i> malebant Heinsii. At vid. +not. +<span class = "pagenum">272</span> +—<a name = "var15_680" id = "var15_680" href = +"#line15_680">680.</a> <i>Divique</i>, scilicet Hammonis, reposuit +Lefeb. +—<a name = "var15_681" id = "var15_681" href = +"#line15_681">681.</a> <i>erant</i> conj. N. Heins.</p> + +<p><a name = "var15_686" id = "var15_686" href = "#line15_686">686.</a> +<i>Tum quoque</i>, non <i>Tanto</i>, Col. et R. 2.</p> + +<p><a name = "var15_692" id = "var15_692" href = "#line15_692">692.</a> +<i>Adsilit</i> Col. <i>Adsistit</i> Oxon. Vulgo <i>Adstitit</i>. +—<a name = "var15_693" id = "var15_693" href = +"#line15_693">693.</a> <i>Arabum</i> scripti, R. 1, 2, Parm. +Med. Vulgo <i>Atabum</i>. Utrumque nomen in monimentis antt. occurrere +ap. Gruter. p. 59, n. 8, p. 687, n. 11, p. 914, n. 13, +monuit Drak. +<span class = "pagenum">273</span> +—<a name = "var15_697" id = "var15_697" href = +"#line15_697">697.</a> <i>trepidos</i> Putean. Teller. Rom. 1, 2, +Mediol. Marsi Venet. prior al. +—<a name = "var15_700" id = "var15_700" href = +"#line15_700">700.</a> Ita scripti, Rom. 2, et Benes. Vulgo <i>At +Canthus Lybicæ latæ possessor arenæ</i>. In priscis edd. ex tribus +verss. unus factus, <i>At Canthus Rutulum obtruncat, cui mille sub +altis</i>, typographorum errore, in quem eos repetitio voc. +<i>Rutulum</i> induxit; conf. <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#var16_568">ad lib. XVI, vers. 568</a>. Marsus tamen in +comment. vers. 701 et 702, exposuit, etsi ab ejus edd. exsulant. +—<a name = "var15_702" id = "var15_702" href = +"#line15_702">702.</a> <i>ovium</i> Colon Vulgo <i>Obium</i>. +Deinde <i>Rutulum obtruncat</i>, non <i>obtruncat Rutulum</i>, scripti +et antt. edd. +—<a name = "var15_705" id = "var15_705" href = +"#line15_705">705.</a> <i>herba</i> scripti. Vulgo <i>umbra</i>, +quod forte non spernendum, <i>lentus in umbra</i>, ut apud Virg. Ecl. +I, 4, non male conj. N. Heins. et recepit Lefeb. qui hanc +lect. duobus veteribus, nescio quibus, firmari dicit. +—<a name = "var15_707" id = "var15_707" href = +"#line15_707">707.</a> <i>ad septa</i>, hoc est ovile, ut ap. Virg. +Eclog. I, 34, et al., malebat N. Heins. et +<a name = "var14_708" id = "var15_708" href = +"#line15_708">v. 708</a>; +<i>matrem</i> pro vulg. <i>matres</i>, ut ambiguitas vitaretur, et +<i>Poscentes</i>. Illud recepit Drak. hoc ei acutum videbatur, ut +quisque agnorum balatu matrem quasi vocaverit. +<span class = "pagenum">274</span> +—<a name = "var15_710" id = "var15_710" href = +"#line15_710">710.</a> <i>exire</i> scripti. Vulgatum <i>exisse</i> +retinuit Lef. Deinde <i>parentis</i> Col.</p> + +<p><a name = "var15_713" id = "var15_713" href = "#line15_713">713.</a> +<i>Borea pontus furit</i> emend. N. Heins. +—<a name = "var15_717" id = "var15_717" href = +"#line15_717">717.</a> <i>vis subita</i> Col. Ox. Tell. Vulgo <i>vi +subita</i>. +—<a name = "var15_718" id = "var15_718" href = +"#line15_718">718.</a> <i>solis faciles</i>, duo veteres, teste ac +prob. Lefeb. <i>ac solvi faciles</i> conj. Dausq. +—<a name = "var15_719" id = "var15_719" href = +"#line15_719">719.</a> <i>genti</i>, non <i>gentem</i>, scripti. +—<a name = "var15_721" id = "var15_721" href = +"#line15_721">721.</a> <i>Thyrmis</i> Col. Vox Gallica, quæ fulmen +significat; Lefeb. <i>Thirius</i> R. 2. In aliis edd. antt. +<i>Tirrus</i>, vel <i>Tyrrus</i> et <i>Thyrrus</i>. Vulgatum +<i>Tyrus</i> primus edidit Mars. in Ven. poster. contra metrum. +<i>Turus</i> reposuit Cellar. quia <i>Turias</i> Hispaniæ fluvius, et +nomina quoque <i>Rhodani</i> ac <i>Mosæ</i> a fluviis sumta sint. Non +male! cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_306">ad +I, 306</a>. Gallis quidem militibus non recte <i>Turum</i> Hispanum +jungi posse existimabat Drak. Sed in exercitu Hasdrubalis +<span class = "pagenum">275</span> +etiam Hispani erant. +—<a name = "var15_722" id = "var15_722" href = +"#line15_722">722.</a> <i>sagitta</i> pro vulgato <i>sagittæ</i> +reposui cum Lefeb. et Ern. Forte et aliud mendum his verbis subest. +Sensus tamen est, quod N. Heins. jam monuit, saucium sagittæ +vulnere Morinum lancea deturbatum porro fuisse ex equo. +—<a name = "var15_724" id = "var15_724" href = +"#line15_724">724.</a> <i>Cedentes</i>, scilicet turmas Col. +<i>Cedentis</i> Oxon. et Put. Vulgo <i>Cadentem Cedentemque</i>. Post +<i>habenas</i> comma posuere Drak. Lefeb. Ern. Sed jungenda sunt verba: +<i>totas largitus habenas equo</i>. Sic alibi <i>dare</i>, vel +<i>inmittere habenas equis, classi</i>, etc. +—<a name = "var15_726" id = "var15_726" href = +"#line15_726">726.</a> <i>fugientia colla</i> malebat +N. Heins. ut <i>fugientia terga</i> <a class = "crossref" href = +"bookII.html#line2_250">II, 250</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_1">VIII, 1</a>; conf. <a class = "crossref" +href = "bookXIII.html#var13_171">ad XIII, 171</a>. +—<a name = "var15_727" id = "var15_727" href = +"#line15_727">727.</a> <i>Destitit</i> scripti. <i>Decidit</i> +Parm. Med. <i>Dicidit</i> R. 1, et Ven. Marsi. <i>Discidit</i> ad +marg. R. 1. <i>Disjicit</i> non male conj. N. Heins. et +proxime lectioni antt. membranarum, in quibus semper fere +<i>Dissicit</i>, vel <i>Dessicit</i> scribitur; conf. <a class = +"crossref" href = "bookIX.html#var9_538">ad IX, 538</a>. <i>Deripit</i> +emend. Lefeb. conf. ad IX, 29; X, 318, et <a class = "crossref" +href = "bookVII.html#not7_704">not. ad VII, 704</a>.</p> + +<p><a name = "var15_730" id = "var15_730" href = "#line15_730">730.</a> +<i>vibrarat</i> Oxon. et Put. <i>vibrat</i> Tell. +—<a name = "var15_732" id = "var15_732" href = +"#line15_732">732.</a> Verba <i>hei mihi! quanta Cessavit Latio +dextra</i> absunt ab Oxon. Put. et primis edd. Post <i>foret</i> vulgo +colon vel comma ponitur, ut verba seq. <i>hei mihi</i>, etc. sint +apodosis. +<span class = "pagenum">276</span> +Ego substitui signum exclamandi, vid. not.</p> + +<p><a name = "var15_735" id = "var15_735" href = "#line15_735">735.</a> +<i>cuneisque</i> legendum videbatur N. Heins. +—<a name = "var15_737" id = "var15_737" href = +"#line15_737">737.</a> <i>Rutilos</i> Col. +—<a name = "var15_743" id = "var15_743" href = +"#line15_743">743.</a> <i>annis</i> Col. <i>amnis</i> Tell. Vulgo +<i>armis</i>. +—<a name = "var15_744" id = "var15_744" href = +"#line15_744">744.</a> <i>in annis</i> Oxon. <i>num... num</i> +conj. N. Heins. +—<a name = "var15_747" id = "var15_747" href = +"#line15_747">747.</a> <i>mirandus</i> Ox. <i>Belo numerandus</i> +Med. <i>belli memorandus</i> (ut <i>venerandus senectæ</i>, <i>curæ</i>, +<i>sceptri</i>, <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_409">II, +409</a>; <a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_574">VI, +574</a>; <a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_249">XVI, +249</a>; <i>damnandus facti</i>, <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_191">VI, 191</a>; <i>laudandus vitæ</i>, <a class = +"crossref" href = "bookI.html#line1_585">I, 585</a>; <a class = +"crossref" href = "bookV.html#line5_561">V, 561</a>; <i>lugendus +formæ</i>, <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_424">III, +424</a>, et similia) vel <i>Belo adnumerandus</i> emend. N. Heins. +et posteriorem conj. recepere Lefeb. et Ern. Ego priorem prætulerim, et +verba <i>memorare</i> ac <i>numerare</i> sæpe a librariis inter se +commutari, docent Drak. ad h.l. Heins. ad Ovid. Trist. I, <span +class = "smallcaps">iv</span>, 1; Gron. in gustu ad Stat. Achill. +I, 13; cf. +<span class = "pagenum">277</span> +sup. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_4">II, 4</a>. +—<a name = "var15_751" id = "var15_751" href = +"#line15_751">751.</a> <i>Æquat</i> Col. +—<a name = "var15_752" id = "var15_752" href = +"#line15_752">752.</a> <i>Talia commemorat</i>, vel <i>aufertur in +hostes</i> conj. Dausq. +—<a name = "var15_755" id = "var15_755" href = +"#line15_755">755.</a> <i>tegmina</i> Put. recte. Vox petita ex +Virg. Æneid. X, 476, ex quo loco etiam <i>tegmina summa</i> +suspicari possis cum Drak. h.e. superiorem loricæ partem. Sed <i>summo +humero</i> non minus bene et eodem sensu dicitur. Vulgo <i>tegmine</i>. +—<a name = "var15_757" id = "var15_757" href = +"#line15_757">757.</a> <i>Præstrinxit</i> emendav. et edidit Lefeb. +At vid. not.</p> + +<p><a name = "var15_760" id = "var15_760" href = "#line15_760">760.</a> +<i>Tunc</i> Oxon. Put. et R. 1, ad marg. quod recte receperunt +Lefeb. et Ern. Vulgo <i>tum</i>, contra metri leges. +—<a name = "var15_761" id = "var15_761" href = +"#line15_761">761.</a> <i>cæsum</i> conj. Gronov. Obss. I, 17. +Deinde <i>vana inter crimina</i>, vel <i>vano conamine</i>, vel +<i>certamine</i> emend. Dausq. <i>vana inter jurgia</i> Barth. Adv. IX, +17, et Livineius. Recte Ernesti: «<i>Jurgia</i>, non <i>cornua</i>, omni +consilio comparationis apta sunt: nam in severis jurgiis erret fortasse, +qui feminarum ungues leves vel suaves existimet.» Sed quomodo librarii +<i>cornua</i> pro <i>jurgiis</i>, et tam difficilem expeditu lectionem +pro tam perspicua ac vulgari substituere potuerint, +<span class = "pagenum">278</span> +vix adsequor. Equidem <i>vana prælia</i> reponerem, nisi et hæc +scriptura a vulgata nimis ahhorreret. Ita plane congrueret locus Horat. +Od. I, <span class = "smallcaps">vi</span>, 17, <i>prælia virginum +Sectis in juvenes unguibus aerium</i>, et <i>prælia</i> h.l. <i>vana</i> +dicerentur, quia mulierum sunt, non virorum, et in quibus levia, non +letalia infliguntur vulnera (conf. <a class = "crossref" href = +"#line15_763">v. 763, 764</a>), vel <i>sectis</i> pugnatur +<i>unguibus</i>, quæ dilectum hostem non admodum <i>lædunt</i>, h.e. +vulnerant. +—<a name = "var15_767" id = "var15_767" href = +"#line15_767">767.</a> <i>demersaque</i> Col. Ox. Tell. Asul. +<i>demensaque</i> Put. Vulgo <i>diversaque</i>. +<span class = "pagenum">279</span> +—<a name = "var15_773" id = "var15_773" href = +"#line15_773">773.</a> Hunc locum, inmutatis quibusdam verbis, et +duobus additis versibus, fœde interpolavit Nicander hoc modo: <i>Turba +ruit, cursuque leves nemora avia cingunt. Corythi interea stridunt, +ductisque sagittis Pendentes saliunt, Nymphis obeuntibus arva. Tum per +saxa feræ</i>, etc. +—<a name = "var15_774" id = "var15_774" href = +"#line15_774">774.</a> <i>et per ipsa</i> Oxon. <i>per spissa +cubilia</i>, ut <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_303">IV, +303</a>, putabat aliquando N. Heins. +—<a name = "var15_777" id = "var15_777" href = +"#line15_777">777.</a> <i>Gratam</i> Col. et R. 2, <i>Et +latam</i> Oxon. Put. et primæ edd. Vulgo <i>Tum</i>, vel <i>Tunc +latam</i>.</p> + +<span class = "pagenum">280</span> +<p><a name = "var15_795" id = "var15_795" href = "#line15_795">795.</a> +<i>librata</i> Col. Vulgo <i>vibrata</i>. Nil interest. +—<a name = "var15_806" id = "var15_806" href = +"#line15_806">806.</a> <i>mortis</i>, non <i>Martis</i>, Ox. +<span class = "pagenum">281</span> +Put. Tell. R. 2, Ben. Asul. Gryph.</p> + +<p><a name = "var15_809" id = "var15_809" href = "#line15_809">809.</a> +<i>vias</i> scripti et R. 2, <i>vicens</i> Tell. Vulgo +<i>vices</i>, non inprob. Draken. quum sol et luna per vices adpareant. +Conf. Heins. et Burm. ad Valer. Fl. I, 283, et exempla a Drak. +congesta; <i>solis jubar</i> malebat N. Heins. Deinde <i>atras</i> +Put. +<span class = "pagenum">282</span> +—<a name = "var15_822" id = "var15_822" href = +"#line15_822">822.</a> <i>caute</i> pro <i>quiete</i> conj. +N. Heins. et +<a name = "var14_823" id = "var15_823" href = +"#line15_823">v. 823</a>, +<i>dubii Martis</i>.</p> + +</div> + +<table class = "contents"> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "../main.html">Præfatio</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td> +<a href = "bookI.html">Liber I</a><br> +<a href = "bookII.html">Liber II</a><br> +<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br> +<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br> +<a href = "bookV.html">Liber V</a> +</td> +<td> +<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br> +<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br> +<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br> +<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br> +<a href = "bookX.html">Liber X</a><br> +<a href = "bookXI.html">Liber XI</a> +</td> +<td> +<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br> +<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br> +<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br> +<b>Liber XV</b><br> +<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br> +<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "comm.html">Appendices</a><br> +<a href = "indexAF.html">Index</a><br> +<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a> +</td> +</tr> +</table> + +</body> +</html> + |
