diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 34042-0.txt | 2324 | ||||
| -rw-r--r-- | 34042-0.zip | bin | 0 -> 41689 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 34042-h.zip | bin | 0 -> 46108 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 34042-h/34042-h.htm | 3012 | ||||
| -rw-r--r-- | 34042.txt | 2324 | ||||
| -rw-r--r-- | 34042.zip | bin | 0 -> 41516 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 |
9 files changed, 7676 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/34042-0.txt b/34042-0.txt new file mode 100644 index 0000000..c457171 --- /dev/null +++ b/34042-0.txt @@ -0,0 +1,2324 @@ +The Project Gutenberg EBook of The Esperantist, Vol. 1, No. 8, by Various + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: The Esperantist, Vol. 1, No. 8 + +Author: Various + +Editor: H. Bolingbroke Mudie + +Release Date: October 7, 2010 [EBook #34042] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE ESPERANTIST, VOL. 1, NO. 8 *** + + + + +Produced by David Starner, Andrew Sly and the Online +Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net (This +book was produced from scanned images of public domain +material from the Google Print project.) + + + + + + +_Transcriber's Notes_ + +A few minor typographical errors have been corrected without notice. +However, many grammatical errors and odd spellings have been left as +in the original. + + + + +SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET. + +_No. 8._ + +_Junio, 1904._ + + THE + ESPERANTIST + + La Esperanta Gazeto por la + Propagandado de la Internacia Lingvo. + +Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE. + +ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1-1/2 roubles; 75 cents). + +Published by THE LONDON ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C. + + + +CONTENTS. + + Page + + Editor's Notes 113-114 + Esperanto and Teaching (Professor Carlo Bourlet) 115-117 + Adventure of Count Fathom (translated by D. H. Lambert) 118-119 + Naughty Eppie (translated by G. C. Law) 119 + The Holy Fire (Edward Metcalfe, M.A. Oxon.) 120-121 + Logic and Instinct (Ben Elmy) 122-123 + The Birthplace (Paul Mathews, M.A.) 123 + The Tempest, continued (translated by A. Motteau) 124 + Back to the Mountains (Clarence Bicknell) 125 + Correspondence Page 126 + A Welsh Tale (E.W.) 127 + Sundry Items of Interest 128 + Instinct or Intelligence. A further Proof (by O.W., 7,074) 128 + + + + + FOR FREE PARTICULARS write to + the HON. SECRETARIES of + ESPERANTO SOCIETIES at + + CORBRIDGE-ON-TYNE, M. V. Lotinga, Esq., + Trinity Terrace. + + DUBLIN, C. Fournier, Esq., + Celtic Association, St. Stephen's Green. + + EDINBURGH, Miss Tweedie, M.A., + 2, Spence Street. + + GLASGOW, J. Hunter, Esq., + 138, Darnley Street, Pollokshields. + + HUDDERSFIELD, G. H. Taylor, Esq., + 13, Birkly Hall Road. + + KEIGHLEY, J. Ellis, Esq., + Compton Buildings, Bow Street. + + LEEDS, J. E. Wyms, Esq., + 2, Marlbro' Grove. + + PORTSMOUTH, Dr. Greenwood, + 182, Queen's Road. + + NEWCASTLE, H. W. Clephan, Esq., + 3, Cotfield Terrace, Gateshead. + + PLYMOUTH, J. A. Thill, Esq., + 6, Barton Crescent, Mannamead. + + ST. ANDREW'S, J. T. Haxton, Esq., + 133, South Street. + + TYNEMOUTH, Alan F. Davidson, Esq., + 26, Park Crescent, N. Shields. + + WIMBLEDON, W. Inge, Esq., + Spencer College, Wimbledon. + +N.B.--It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form +local groups will communicate with the Hon. Sec., Esperanto Club, who +will do all in his power to assist them in the work. + + + +The Remington + +THE _UNIVERSAL_ TYPEWRITER. + +Just think of it! + +THE INTERNATIONAL MACHINE. + +_Unbound by ties of nationality: + +The common bond of union of all civilised peoples._ + +The Remington can be supplied fitted for Esperanto. + + * * * + + THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY, + 100, Gracechurch St., London, E.C. + + + +La Remington + +LA _UNIVERSALA_ SKRIBMAŜINO. + +Pripensu je tio! + +LA INTERNACIA MAŜINO. + +_Tute liberiĝita de naciaj ligiloj: + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj._ + +La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj. + + * * * + + LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO, + 100, Gracechurch St., Londono, E.C. + + + + +Internacia Scienca Revuo. + +The Latest Proof of our Progress. + +All should send to the Hon. Secretary, Esperanto Club, for a Specimen +Copy of this splendid monthly. + +Price 7d. post free. + + + + +Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi. + +T. Carr, Esq., 45, High Street, Keighley, Yorks. Interŝanĝos +p-k. ilus. el ĉiuj landoj. + +H. G. Chevalier, Esq., Post Office, Toronto, Canada. Ĉiam +respondos je p-k. skribitaj en Esperanto. + +M. Albert Claude, Saudrupt, Meuse, France. Per ilus. p-k. +Kaj kun Gesamideanoj logantaj en Britaj kolonioj. + +Miss A. A. Cowan, 30, Gauden Road, Clapham, London, S.W. +Letere aŭ p-k.'e kun alilandulinoj. + +Herbert Farnes, Esq., 120, Crofton Park Road, Brockley, London, +S.E. Ilus. p-k. + +Arthur Gray, Esq., 138, Bethune Road, Stamford Hill, London. + N. Pri Espo. kaj lingvoscienco. Ĉiam dankeme respondos. + +A. J. Hulme, Esq., The White Studios, Castle Street, Shrewsbury, +England. Kun ĉiulandanoj pri arto kaj artmontrejoj. + +A. Jennings, Esq., 15, Stavordale Road, Highbury, London, N. +Per vidaĵkartoj kun ĉiulandanoj. + +Herr Karl Klein, 71 Friedrich Kaisergasse, Vienna XVI. Vidaĵkartojn. +Ĉiam respondos. + +M. Joseph Latenneur, Oficejestro de la Financa Ministrejo, 204, +Bvd. Raspail, Paris. Ilus. p-k. + +Miss Rose Price, Klopstockstrasse 52, Berlin, N.W. Interŝanĝos +ilus. p-k. Kaj p-signojn. + +B. J. Rayner, Esq., 138, Monega Road, Forest Gate, London, +E. Ilus. p-kartoj. + +A. d'Eduarté Smith, Esq., 33, Rupert Street, Keighley, Yorks. +Ĉiam respondos je Esperantaj leteroj kaj p-kartoj. + +Sinjoro Ivan Ĉervenakov, Bourgas, Bulgaria. Ilus. p-k. kun +alilanduloj. + +A. Sinclair, Esq., 17, High Street, New Pitsligo, Scotland. +Interŝanĝos ilus. p-k. Kaj p-signojn. + +A. F. Whiteside, Esq., Box 3847, Johannesburg, Transvaal, +S.A. Per ilus. p-k. + +La Kosto de la Enskribo Estas, 6d. (70c. per poŝtsignoj). + + + + +THE ESPERANTIST. + +The Esperanto Gazette for the spread of the International Language. + + + ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE + SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO + + The Hon. Sec., ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C. + AUSTRIA.--Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia. + BELGIUM.--M. M. Seynaeve, 3, Rue de l'Avenir, Courtrai. + CANADA.--A. Saint Martin, Esq., 79, St. Christopher Street, Montreal. + FRANCE.--M. Paul Fruictier, Boulevard Arago 27, Paris. + GERMANY.--Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe. + MALTA.--A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun. + RUSSIA.--G. B. Smith, Esq., 19, Wiborg Quay, St. Petersburg. + SWEDEN.--Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm. + TRINIDAD.--Geo. O. Messerly, Esq., Port of Spain. + +_Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +poŝtsignon._ + +_Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos._ + +_Oni povas sendi la abonpagon per poŝtsignoj, kiuj estas akceptataj +laŭvaloro._ + +No. 8. + + Subscription, 3s. Per Annum. + Single Copies, 4d. net. + +JUNIO, 1904. + + + + +La Hon. Sek. de la London Esperanto Club multe bedaŭras, ke lia +amiko kaj kolego, Sro Howard, ne povos klopodadi pri la libraj +aferoj. Ĉiuj Esperantistoj ŝuldas al Sro Howard koregan +dankesprimon pro liaj sindonema laborego, kaj bedaŭros, ke liaj +nunaj devoj ne permesas ĝian adon. + +Estonte, oni devas sendi ĉiujn _librajn mendojn_ al The Librarian, +London Esperanto Club, 41, Outer Temple, London, W.C., kaj ne al +Surbiton. + + * * * + +Karaj Legantoj, Salutojn! + +Se la maro estos estinta kompata, areto da Anglaj Esperantistoj estos +reveninta de mallonga forestado dum la Pentekostaj tagoj en Bulonjo. + +Mi vere devas danki Vin pro la multe da afablaj rimarkoj de la +skizeto pri mia libertempeto inter la Esperantistoj, kaj estas eble, +ke rakonto pri la Bulonja vizito ankaŭ interesos Vin. Estos do +artikoleto pri ĝi en la venonta Gazeto. + +Kiam mi ĝuis la Italan sunon, Esperanto gajnis novan apostolon, kies +verko jam vidiĝis en _La Esperanta Gazeto_. Estas certe, ke Vi ĉiuj +multe ŝatos la tre interesan kaj lertan tradukon el la _Aventuroj de +Grafo Ferdinando Fathom_, de Sro Lambert verkita. Kaj, kiam Vi +memoros, ke tiu ĉi klera verkisto nur aŭdis la nomon _Esperanto_ +antaŭ ses semajnoj, Vi ĉi tie vidos ankoraŭ alian bonan reklamon +pri la mirinda facileco de la lingvo! + +Inter la multaj novaj aliĝintoj, kiujn ni ĉiutage gajnadas, estas +unu kiu intencas viziti la Ekspozicion S. Louisan. Kredeble li tie +vidos la Esperantan Sekcion, fondita de la Franca Societo, kaj +zorgata de Sro J. Constant, 4755, Maffitt Avenue, St. Louis. + +Por tiu ĉi Ekspozicio oni presigis grandajn anoncpaperojn pri +Esperanto, kaj Sro Bourlet afable sendis al ni aron da ili en la +Angla lingvo presitan. Mi plezure sendos senpagan specimenon al ĉiu, +kiu promesos elmontri ĝin en konvena loko. + +Espereble tia Ekzpozicio en la Unuiĝitaj Ŝtatoj vekigos multe da +intereso. Esperanto jam ekprogresas tie, kaj fervora kunhelpanto, +_Sro J. Fogg Twombly, 34, Green Street, Brookline, Mass._, prenis +sur sin la provizoran Sekretariecon. Ĉu ĉiuj Amerikaj amikoj +skribos al li, kaj kunlaborados? + +Sro Twombly komencis sian propagandon per nova plano. Ĉiam ni +vidas, ke la Amerikanoj sendas novajn ideojn al Eŭropo; ne vere? Li +sendis abonpagojn je _La Esperanta Gazeto_ por ĉiuj la Amerikaj +Universitatoj, kaj kelkaj kolegioj. Tiel, inter la legantoj de tiuj +ĉi linioj troviĝas niaj kunbatalontoj, la Amerika Junularo. + +_Ĉiam antaŭen!_ estu via devizo. Ne permesu ke Eŭropo venkos sole +en tiu ĉi nobla afero! + +Lia plano memorigas al mi, ke kelkaj el Vi petis la sendadon de tiu +ĉi Gazeto al diversaj Urbaj Bibliotekoj. La propono estas tre +valora, sed, je la komenco de tia entrepreno, ne estas eble ĝin +alpreni. Mi do esperas, ke Vi, post kiam Vi gajnis la aprobon de la +Bibliotekestro, afable konsentos _aboni por la Biblioteko_. Por tiu +ĉi celo, oni akceptos duonpagon, t.e., jarabonon da du frankoj. Post +iom da tempo estos eble malpli ŝpareme donaci. + +Mi ankaŭ ricevis kelkajn petojn por pligrandigi aŭ plioftigi la +Gazeton. Sed ankaŭ tiu ĉi afero nuntempe estas neebla. Vere, se oni +memoras, ke antaŭ nur dudek monatoj, Esperanto estis kvazaŭ +nekonata nomo en Anglujo, kaj ke nun dum ok monatoj Anglujo posedas +sian propran Gazeton, oni ne devas plendi, ke ĝi enhavas nur dekses +paĝojn! La ekzisto mem de tia Gazeto, precipe apogita de Britaj +Verkantoj kaj Abonantoj, estas nekontraŭdirebla pruvo pri la +facileco kaj rapida progreso de la Internacia Lingvo: estas praktika +pripensinda pruvo. + +Ĉu Vi rimarkis la kovrilon de nia lasta kajero? Laŭ la petoj de +alilandaj amikoj, mi donis al la verdakovriletaĵo, Esperantan +baptonomon, kaj mi esperas, ke Vi, kiuj loĝas alilande, ĉiam nomos +tion ĉi _La Esperanta Gazeto_. Kiam mi aŭdis kritikojn pri La +Esperantist dum mia vojaĝo, ĉiam estis dube ĉu oni parolis +pri la Angla, Franca, aŭ Itala ĵurnalo. + +Mi plezure rimarkas ke, en L'Espérantiste, Sro de +Beaufront ankaŭ kondamnas tiujn, kiuj deziras elpensi siajn proprajn +alfabetojn. Kompreneble ĉiuj Esperantaj Redaktoroj same faros. Jam +en la Maja Numero sendis tiun kondamnon + + Via Redaktoro. + + +The Hon. Sec. of the London Esperanto Club much regrets that his +friend and colleague, Mr. Howard, can no longer occupy himself with +the book department. All Esperantists owe Mr. Howard most hearty +thanks for his devoted labour, and will regret that his present +duties do not permit of its continuance. + +In the future _orders for books_ should be sent to The Librarian, +London Esperanto Club, 41, Outer Temple, London, W.C., and not to +Surbiton. + + * * * + +Dear Readers, Greetings! + +Should the sea have been compassionate, a group of English +Esperantists will have returned from a short stay during Whitsuntide +in Boulogne. + +I really must thank you for the many kind remarks on the short sketch +of my holiday with the Esperantists, and it may be that a narrative +of the Boulogne visit will also interest you. A short article about +it will therefore appear in the coming Gazette. + +While I was enjoying Italian sunshine, Esperanto gained a new +apostle, whose work has already been seen in The Esperantist. It +is certain that you will greatly enjoy Mr. Lambert's interesting +and able translation of _The Adventures of Count Ferdinand +Fathom_. And, when you recollect that this clever writer only +heard Esperanto's name six weeks ago, you will see here yet +another good testimony as to the astonishing simplicity of the +language. + +Among the many new adherents we gain daily is one who intends +visiting the St. Louis Exhibition. He will probably see the Esperanto +Section there, founded by the French Society, and superintended by +Mr. J. Constant, 4755, Maffitt Avenue, St. Louis. + +Large Esperanto posters have been printed for this Exhibition, and M. +Bourlet has kindly sent a number of them printed in English. I will +gladly send a free specimen to everyone who will promise to exhibit +it in a suitable place. + +It is to be hoped that such an Exhibition in the United States will +arouse much interest. Esperanto already begins to make progress +there, and a devoted helper, _Mr. J. Fogg Twombly, 34, Green Street, +Brookline, Mass._, has undertaken the provisional secretaryship. Will +all American friends write to, and work with, him? + +Mr. Twombly has commenced his propaganda on a new plan. We always +find that Americans send new ideas to Europe; is it not so? He sent +subscriptions for The Esperantist for all American Universities, +and some colleges. So, among the readers of these lines are to be +found our future comrades, the Youth of America. + +_Ever forwards!_ let your motto be. Do not allow Europe to conquer +alone in this noble cause! + +His plan reminds me that some of you have asked for this Gazette to +be sent regularly to sundry town libraries. The suggestion is a very +valuable one, but, at the beginning of such an enterprise, it is +impossible to adopt it. I, therefore, hope that, after you have +gained the approval of the librarian, you will kindly consent to send +a subscription for the library. For this purpose half will be +accepted, that is, an annual subscription of 1/6. A little later it +will be possible to give less sparingly. + +I have also received some requests to enlarge or more frequently +issue the Gazette. But this is also impracticable at present. Really, +if one recollects that twenty months ago Esperanto was practically a +name unknown in England, and that now for eight months England has +its own Gazette, one must not complain that it contains but sixteen +pages! The very existence of such a paper, principally supported by +British Contributors and Subscribers, is an incontrovertible proof of +the simplicity and rapid progress of the International Language: a +practical proof worthy of consideration. + +Did you observe the cover of the last number? In accordance with the +requests of foreign friends, I gave the little green-covered-one an +Esperanto name, and I hope that all of you who live in other lands +will call this _The Esperanto Gazette_. When I heard criticisms of +La Esperantist during my journey, it was ever doubtful whether +one referred to the English, French, or Italian journal. + +I note with pleasure that, in L'Espérantiste, M. de +Beaufront also condemns those who want to invent their own alphabet. +Naturally all Esperantist Editors will do likewise. This condemnation +had already been sent in the May Number by + + Your Editor. + + + + +ESPERANTO KAJ PEDAGOGIO. + + +(_Kiam ni kunpromenis sur la bela Kastelejo de Château Thierry, +Sinjoro Bourlet afablege cedis al mia peto, kaj promesis verki +artikolon por The Esperantist pri la suprenomita temo. Ni +ĉiuj ŝuldas koran dankon al nia eminenta kunbatalanto pro tiu ĉi +honoro.--Red._). + +_Kara Amiko, Jen estas la promesita artikolo. Mi ĝin skribis sur +miaj genuoj, sidante en arbareto sur altaĵo, inter rosmarenoj kaj +erikoj, en ombro de maraj pinoj kaj bastkverkoj._ + +_Sub miaj piedoj tute proksime la blua maro bruetis, kuretante sur la +flava sablo, la suno faris helajn rondetojn sur mia papero, kaj +ĉirkaŭ mi flirtis delikataj papilioj kaj zumantaj muŝoj. La muskoj +kaj herbetoj faris verdan tapiŝon, kiu estis kvazaŭa Esperanta +standardo, kiu inspiris min. La vekiĝo printempa de tiu belega +naturo igis min pensi pri la baldaŭa vekiĝo de la homaro por nia +kara afero._ + +_Kore kaj sincere via.--Carlo Bourlet._ + + +Jam de longaj jaroj mi instruas matematikon al junuloj. Miaj +lernantoj estas nun ĉiuj 17-20 jaraj, kaj mi oftege rimarkis kiel +senlogika kaj nekapabla ĝuste rezoni estas ilia spirito. Aliparte, +ili estas ankaŭ tro inklinaj ĉion akcepti sendispute, kaj lerni la +sciencon ne per analiza metodo, sed preskaŭ kiel dogmon netuŝeblan. + +Pri tio mi tre miris. + +La infana spirito estas ja tre scivolema kaj treege logika. Malgranda +bubo, tuj post kiam li scias iom paroli, faras multajn demandojn: +_Kial, patreto, la mara akvo estas sala?_ _Kial, patrineto, la fajro +brulvundas la nesaĝajn infanojn?_ _Kial...?_ kaj ankoraŭ _Kial...?_ + +Kaj ofte la gepatroj, tedataj de tiom da kialoj, respondas: _Ĝi +estas tiel, ĉar ĝi estas tiel!_ + +Malbona respondo, kiu al kutimigas la infanojn al akcepto sendisputa +de ĉiu ajn eldiro kaj sufokigas la analizemon naturan de ilia juna +spirito. + +Sed estas tamen gepatroj inteligentaj, kiuj penas por kiel eble plej +ĉion klarigi al siaj gefiloj, kaj tamen tiuj gefiloj, post iom da +ĉeestado en lernejo, perdas sian tutan scivolemon kaj esploremon. + +Kia estas la kaŭzo de tiu bedaŭrinda aliformiĝo de la infana +spirito? + +Mi serĉis, kaj jen tio, kion mi trovis. + +Kiam bubo eniras lernejon, li unue lernas legon kaj skribon. Lerninte +la alfabeton, li instruiĝas pri la legado, t.e., pri la kunmetado de +la literaj sonoj por formi vortojn. Tuj, de la unua paŝo, ĉu li +estas Angla ĉu Franca, li eklernos, ke plej ofte la literoj perdas +sian alfabetan valoron, kiam ili estas apudmetitaj apud aliaj. Li +konstatas, ke ĉio estas preskaŭ plene arbitra kaj senregula; kaj, +kiam Franca lernanteto demandas _kial A kaj U kunligitaj produktas la +sonon O_, la malfeliĉa instruisto povas nur respondi la faman +frazon, kiun la bubo tiel ofte aŭdos dum sia vivo: _Ĝi estas tiel, +ĉar ĝi estas tiel._ + +Post tiu unua senlogika dogmeca ekzercado, la infano komencas lerni +gramatikon kaj aritmetikon. + +Ho ve! jen denove kaj pli forte rekomenciĝas la bela _klarigo_: _Ĝi +estas tiel...._ + +En la gramatiko apud ĉiu regulo li trovas unu, du, tri, sennombrajn +esceptojn! Tiel, ke la regulo baldaŭ dronas sub la superakvigo de la +esceptoj. Ni Francoj faris ja el tio proverbon: _Nenia regulo sen +escepto._ Estas vere, ke ĉiuj tiuj esceptoj havas historiajn +kaŭzojn, sed tiujn kaŭzojn oni nur tiam povas kompreni, kiam oni +scias multajn lingvojn antikvajn kaj modernajn. Tiu studo estas +filologio, kaj la filologio ne estas scienco komprenebla por infanoj! + +La lernado de aritmetiko povus esti ekzerco jam pli logika sed, el +ĉiuj partoj de la matematiko aritmetiko estas la plej malfacila en +teorio. Dum la algebra rezonado estas plej ofte analiza, la +aritmetika rezonado estas plej ofte sinteza, sekve pli malfacile +komprenebla. + +Kaŭze de la granda malfacileco de la teorioj aritmetikaj, la +instruisto estas, vole-nevole, plej ofte devigata lernigi parkere de +la bubo la rezultatojn sen ia klarigo, kaj la juna lernanto +alproprigas al si metodojn permemore, kiujn li prenas kiel modelojn +sekvindajn sed ne verigitajn. Al tio oni aldonas lecionojn el prozaj +aŭ poeziaj pecoj, lernotajn ankaŭ parkere, kaj, super ĉio, oni +lernigas la historion de la antikvaj Grekoj kaj Latinoj, tute +nekomprenebla, pro la granda malsameco de la antikvaj kaj nunaj +moroj. + +Resume, niaj gefiloj povas nur alveni al unu sola konkludo: Ĉio en +la homa scio estas arbitra, senregula kaj senlogika. Se, post longaj +jaroj da tia lerneja ekzercado, restas ankoraŭ en nia spirito ia +fajrero de logikeco, tio pruvas, ke nia natura logikemo estas vere +fortika kaj daŭrema! + +Nun, ni esploru tion, kio okazus se niaj infanoj lernus nian karan +lingvon Esperanto tuj post la eniro en la lernejon. + +Tie ĉi ili trovus plenan logikon. La legado estus nur ludo, la +gramatikaj reguloj estus ĉiam senesceptaj. Ĉio estus klarigebla, +ĉio povus, kaj devus, esti klarigata. La korekta uzado de la lingvo +devigus ilin al severa analizo de ilia penso. Ili malkutimus skribi +kaj pensi laŭ modeloj preparitaj kaj sankciitaj de la popola uzado, +kaj, eĉ por la ĝusta esprimo de siaj pensoj en la gepatra lingvo, +ili trovus grandan utilon en tiu analizema ekzercado. + +Mi persone konstatis, ke la studado de Esperanto elmontris al mi +multon el mia propra lingvo, kion mi ĝis tiam ne komprenis aŭ ne +sentis. Sennombrajn galicismojn, eĉ malĝustajn uzojn de vortoj, mi +kun mirego ekvidis. + +Priparolante tiun temon kun amikoj Esperantistaj, mi konstatis, ke mi +ne estas sola, kiu tiel opinias. Ĉiuj estas unuanimaj. + +Ĉu vi, kara Samideano, kiu legis mian artikoleton, ne konsentas? + + Carlo Bourlet. + + +For many years now I have been teaching young people mathematics. My +present pupils are all from seventeen to twenty years of age, and I +have very frequently noted how illogical and incapable of reasoning +precisely is their intellect. They are, moreover, too much inclined +to accept everything without question, and to learn science, not by +analytical method, but as indisputable dogma. + +I have wondered at this a good deal. + +The child's mind is assuredly eager to acquire knowledge, and +exceedingly logical. A little lad, as soon as he can say something, +asks many questions. _Why, papa, is sea-water salt?_ _Why, mamma, +does fire burn silly children?_ _Why...?_ and still _Why...?_ + +And parents, bored by so many questions, often reply: _It is so, +because it is so._ + +A bad answer, which accustoms children to the unquestioned acceptance +of any dictum, and which stifles the natural analytical propensity of +their young minds. + +Nevertheless, there are intelligent parents, who take pains to give +their children every possible explanation, yet these children, after +going to school a while, lose all their thirst after knowledge and +their inquisitiveness. + +What is the cause of this regrettable transformation in the childish +mind? + +I have inquired, and here is what I have discovered. + +When a lad goes to school, he first learns to read and write. Having +mastered the alphabet, he is instructed in the art of reading, +_i.e._, the compounding of literal sounds to form words. Immediately, +from the first step, no matter whether he be English or French, he +begins to learn that most frequently letters lose their alphabetical +value when they are united with others. He finds out that everything +is almost entirely arbitrary and devoid of rule; and when a French +pupil asks why A and U together give the sound of O, the unfortunate +teacher can but reply with the famous phrase, which the child will +hear so often during his life: _It is so, because it is so._ + +After this initial illogical dogmatic exercise, the child starts +learning grammar and arithmetic. + +Alas! here again the fine _explanation_: _It is so ..._ continues to +be in vogue. + +In grammar, with every rule, he finds one, two, three, innumerable +exceptions. Hence the rule is soon drowned under a flood of +exceptions. We Frenchmen have actually founded a proverb: _There is +no rule without an exception._ True it is that all these exceptions +have historical reasons, but these reasons can only be appreciated +when one knows many ancient and modern languages. That study is +philology, and philology is not a science to be understood by +children! + +The study of arithmetic might be a more logical exercise, but of all +departments of mathematics, arithmetic is in theory the most +abstruse. While algebraical reasoning is most frequently analytical, +arithmetical reasoning is generally synthetical, and, consequently, +more difficult to understand. + +As a result of the great difficulty of arithmetical theories, the +teacher is, willy-nilly, commonly compelled to make the lad learn +results by heart without any explanation, and the young pupil adopts +parrot-method, which he takes as models to be followed, but not to be +verified. To these are added lessons from prose and poetical extracts +also to be learned by rote, and, above all, Roman and Greek history +is taught, which is quite unintelligible on account of the great +diversity between ancient and modern customs. + +In fine, our children can only come to one conclusion: Everything in +human ken is arbitrary, devoid of rule, illogical. If, after long +years of such instruction, a spark of logicality still remains in our +mind, it proves that our natural logicality is powerful and enduring! + +Now let us inquire what would happen if our children should learn our +valued Esperanto immediately on entering school. + +Here they find perfect logic. Reading would be but a game, the +grammatical rules would ever be free from exceptions. Everything +would be explicable, everything could, and ought to, be explained. +Accurate use of the International Language would force them into a +severe analysis of their thoughts. They would no longer be accustomed +to write and think in accordance with models prepared and sanctioned +by popular usage, and even for the concise expression of their +thoughts in their mother tongue they would derive great benefit from +this analytical exercise. + +I, personally, have found that the study of Esperanto has +demonstrated to me much of my own tongue, which hitherto I had not +understood or appreciated. Innumerable gallicisms, even incorrect use +of words, have I discovered with astonishment. + +On discussing this subject with Esperantist friends, I have found +that I am not alone in thinking thus. All are unanimous. + +Do you, dear Friend-in-Esperanto, who read this article, not agree? + + _Laŭsence tradukita de_ H.B.M. + + + + +MIA AVINO. + +Originale verkita Skizo de Esperantisto 8384. + + +Ĉu vi konis mian avinon? + +Jen do estas ŝia portreto: Ŝi mortis naŭdek ses jara, kaj ŝia +kuracisto diris, ke ŝi mortis kiel birdo--eble li volis signifi "pro +natura morto," kaj mi diras: "Pro maljuneco." + +Kia ajn la kaŭzo, mia avino apartenis al belaj tipoj de antikvaj +nobelaj maljunulinoj, kies pentraĵojn ni rimarkas ĉe antikvaj +familioj. + +Ĉiam apud la fenestro aŭ trikante, aŭ petante de Dio favorojn por +ŝia malgranda familio, ŝi estis, kiel mi ŝin memoras, ankoraŭ +bela, spite ŝia maljuneco.--Maloftaj arĝentaj haroj, bluaj okuloj, +roza vizaĝo, plenaj vangoj kaj blankaj dentoj--jen estas memora +fotografaĵo. + +Pri ŝia hejma vivado, mi nur diros, ke ŝi estis vera modelo de +korboneco kaj pacienco. Nu, ŝi posedis kuriozan poŝhorloĝon, kiu, +ĉiun kvaronhoron, sonadis valson aŭ polkon, per speciala +meĥanismo. + +Foje, ŝi rakontis al mi tiun ĉi historieton:-- + +"Tagon mi eniris preĝejon por konfesi min, sed, ektimante, ke +mia konfesprenanto min riproĉus pro mia longa forestado, mi +enmetis en mian veston la sonoretantan poŝhorloĝon por ke ĝi, +per ĝia sonorado, dolĉigu la ekkolerantan pastron. + +"Sed mi multe miris kiam li nenion diris pri mia longa foresto, kaj +li pacience min aŭskultadis. Subite la poŝhorloĝo rompigis la +preĝejan silenton! 'Kio do estos?' demandis la konfesprenanto. +'Valso,' mi tuj respondis. 'Mi bone aŭdas, ke ĝi estas valso, sed +kiu estas tiu malpiulo, ludi muzikon dum la konfeso?' ektondris la +pastro. + +"'Pardonu, pastro, tiu malpiulo estas mia poŝhorloĝo. Jen ĝi +estas,' kaj mi eltiris la malfeliĉan valoraĝon, kies sonorado jam +ĉesis. Sed, pro mia rapideco, mi tuŝis la muzikan risorton kaj +denove ĝi sonadis, sed tiun ĉi fojon mazurkon! + +"Mi paliĝis, sed la pastro ruĝiĝis pro kolero, kaj tuj eliris el +la konfesejo. Pro tio, mi iĝis kiel ŝtona statuo, kun la +poŝhorloĝo ĉiam sonanta la mazurkon al la ĉeestantaj preĝantoj!" + + + + +PRI SCIENCAJ AFEROJ. + + +Pri la periskopo, la okulo de la moderna submara boato, kaj unu el la +plej gravaj kunhelpantoj rilate al ĝi, la _Globe_ de Aprilo 15, +1904, en ĝia kolono _Sciencaj Eĥoj_, donas la sekvantan sciigon, +kiu posedas specialan intereson, dank' al la preskaŭa perdo de la +Brita submara boato "A1." + +La _Scienca Ameriko_ traktas pri tiu ĉi okazintaĵo apud la Nab, kaj +rimarkas pri la limigata vido de tiu periskopo, kiu, direktite al +la proksimiĝanta ŝipo, mankis montri la fatalan vaporŝipon. +Plibonigita periskopo antaŭ ne longe priskribiĝis en la Aldono al +la _Scienca Ameriko_. Ĝi havas kvin apartajn vitrojn, kvar +rigardas je la kvar kvartoloj de la kompaso kaj ebligas la marveturanto +vidi la tutan horizonton. Kaj la kvina vitro antaŭen rigardas, +kaj figuras ĝuste la veran grandecon de la vidataj objektoj. + +Tiu ĉi nova periskopo sufiĉus dum klara kaj trankvila vetero, sed, +kiel rimarkas la ĵurnalo, "la konfuzoj de blindeco" ekatingas ĉiujn +Submarboatojn, kiam blovas la vento, kaj la maro leviĝas. Tiam, pro +la subakviĝo de la boato, la periskopo luligas, kaj la marŝaŭmo +kovras la vitron de la tubo. + +Iu devas elpensi metodon por aŭtomate teni la vidlinion de la +periskopo en situacio ebena. + + T.P.L. + + + + +TERURIGA AVENTURO DE FERDINANDO, GRAFO FATHOM. + +De Dro. Smollett, tradukita de D. H. Lambert, Espo. 9660. + + +Li foriris el la vilaĝo post tagmezo, kondukite de sia gvidanto; jam +noktiĝis, kiam li sin trovis meze de arbaro malproksime de homaj +loĝejoj. La mallumo de la nokto, la silento kaj la soleco de la +loko, la formoj nedifinitaj de la arboj, kiuj apenaŭ vidiĝis +ĉirkaŭe, etendante siajn strangegajn branĉojn tra la malklaro, +kuniĝis kun lia malĝojo por senordigi lian fantazion, kaj prezenti +al lia imago terurigajn fantomojn. Kvankam li ne estis nature +superstiĉema, eksterordinara teruro ekplenigis lian animon, kiu, iom +post iom, superis tutajn konsolojn de la racio kaj filozofio. Nek lia +koro sin sentis libera el la timo de la mortiĝo. Por ke li foririgu +tiujn ĉi malagrablajn revojn, li iniciatis interparoladon kun sia +gvidanto, kiu al li rakontis la historiojn de diversaj vojaĝantoj, +kiuj estis rabitaj kaj mortigitaj de friponoj en la densaĵoj de tiu +mem arbaro. En la daŭro de tiu ĉi rakonto, kiu neniel helpis relevi +la pensojn de nia heroo, la kondukanto ŝajnigis kaŭzon por +malantaŭeniĝi, dum nia vojiranto daŭrigis siajn paŝojn, atendante +lian realvenon post kelke da minutoj. + +Pri tio li tamen trompiĝis; la piedfrapado de la alia ĉevalo +fariĝis malplie aŭdebla, kaj fine tute estingiĝis. Pro tiu ĉi +cirkonstanco, ektimigite, Ferdinando haltis mezvoje, kaj aŭskultadis +je la plej senspira atento, sed nenio rekompencis lian aŭdadon, krom +la melankolia sopirado de la arboj, kiuj ŝajne antaŭdiris +alproksimantan ventegon. Pro kio la ĉielo kuntiris vizaĝon pli +malhelan, la fulmo ekbrilis, ekruliĝis la tondro, kaj la blovegado, +ekmetante ĝian voĉon per grandega muĝado, deiris en superakvego. +Pro tiu ĉi okazo la kuraĝo de nia heroo preskaŭ tute neniiĝis; li +ja ekperdis la povon de la pripenso, kaj sin trovis efektive +malsekigitan antaŭ ol, kvazaŭ rekonsciiĝante, li elpasis el la +vojo por protektiĝi inter la ĉirkaŭkreskantaj arbetaĵoj. + +Rajdinte kelkajn hektometrojn en la arbaron, li staris sub areto da +altaj arboj, kiuj lin ŝirmetis kontraŭ la ventego, kaj tiel lokite, +li konsiligis kun si mem pri tio, kion poste li devos fari. Li +divenis, ke sia kondukinto lin estis forlasinta dum kelke da tempo, +por ke li anoncu la alvenon de unu rajdanto al rabistaro, kun kiu li +konatiĝis, kaj ke li nun devos fali en la manojn al ili, se li ne +havos la feliĉon eviti ilian serĉon, kaj sin eltiri el la +implikaĵoj de la arbaro. + +Timigite de tiuj ĉi antaŭsentoj, li decidis konfidi al la kompato +de la fulmotondro, kiel la malpli malbona el du okazoj, kaj +antaŭeniri per ia torda vojeto ĝis kiam li sin liberigos +el la arbaro. Li tial direktis la ĉevalan kapon en linion tute +kontraŭan al tiu de la ĉefvojo kiun li ĵus estis lasinta, +opiniante, ke la rabistoj sekvus per tiu ĉi, por lin serĉi, kaj ke +la ideo neniam sin prezentus al ili, ke li volus eliri el la ĉefvojo +por trairi nekonatan arbaron je la mallumo de kiel maltrankvila +nokto. + +Tiamaniere li fine alvenis stepon, kaj, daŭrigis sian vojaĝon, en +plena espero atingi vilaĝon, kie sia vivo troviĝus senriska. Tuj li +de malproksime ekvidis kandeleton, kiun li rigardis kiel feliĉa +steleto, kaj, rajdante tien rapidire, li sin trovis ĉe la pordo de +solega dometo, en kiun lin lasis eniri maljunulino, kiu, sciigite, ke +li estis vojonperdinta vojiranto, ricevis lin gastame. + +Kiam li sciigis per la mastrino, ke ne estas alia domo en multe da +mejloj, kaj ke ŝi povos provizi al li bonan liton, kaj al la ĉevalo +loĝejon kaj avenon, li ekdankas la ĉielon por sia feliĉo, +faletinte sur tian modestan kajuton. + +Li do konsentis pasi la nokton, sub la ŝirmeco de la maljuna +dometanino, kiu lin komprenigis, ke ŝia edzo, tranĉlignisto, estis +foririnta ĉe la plej proksiman urbon por vendi sian komercaĵon, kaj +ke, pro la ventega vetero, eble li nur estis revenonta morgaŭmatene. + +Ferdinando ekzamenis la antikvan sorĉistinon per mil ruzaj demandoj, +al kiuj ŝi respondis je tiom da verŝajneco kaj naiveco, ke li +konkludis, ke ne estas ia danĝero. Festine vespermanĝinte ovojn kaj +ŝinkon, li petegis, ke ŝi lin alkonduku al la dormoĉambro, kie ŝi +proponis, ke li kuŝiĝu. + +Tial, je ŝia montro, li supreniris ian ŝtuparon en ĉambron, +meblitan de lito sur kvar apogiloj. La planko estis duonplenigita de +pajloŝarĝegoj. + +Li ŝajne kontentiĝis je sia loĝejo, kiu ja lin mirigis. + +La afabla luigantino, avertinte ke li ne alproksimiĝu la kandelon al +la flamiĝemaĵoj, foriris, kaj, ferminte la pordon, turnis la +ŝlosilon de ekstere. + +Ferdinando, kutimite esti singardema kontraŭ siaj kunuloj, havis +gravajn suspektojn, kiam li eltrovis, ke ne estis riglo interne sur +la pordo. + +Sekve li proponis ekzameni akurate ĉiun objekton en la ĉambro; kaj +dum la esplorado li ĉagrene trovis viran korpon, ankoraŭ varman, +kiu, antaŭ ne longe ponardite, kaŝigis inter kelkaj pajlŝarĝoj. + +Tia eltrovo ne mankis inspiri en la brusto de Ferdinando nedireblan +teruron, ĉar li certiĝis, ke li mem renkontus la saman sorton +antaŭtagiĝo, se miraklo ne intervenu por lin protekti. Ĉe la +unuaj transportoj de la timego, li alkuris al la fenestro, +intencante per ĝi forkuri, sed li sciiĝis, ke lia ekflugo efektive +estis malhelpita de fortaj feraj baroj. Tiam la koro ekbatis, la +haroj ekrektiĝis, kaj la genuoj ŝanceliĝis. Liaj pensoj estis +plenaj de antaŭsentoj de la morto, lia konscienco aperis kvazaŭ +atestanto kontraŭ li, kaj per dezirego preskaŭ supernatura li tuj +rapidis elpensi rimedojn por sinkonservo. Tion, kion en cirkonstancoj +malpli interesaj, lia imago ne kuraĝus, li mem senkompate +entreprenis. + +Li senvestigis la korpon, kiu kuŝis sangadanta inter la pajlaro. +Ĝin brake alportinte en la liton li ĝin ordigis tiel, kiel +prezenti la aperon de dormanto. Tiam, estinginte la lumon, li +ekokupis la spacon de kie la korpo estis translokita, kaj, tenante +ŝargitan pistolon per ĉiu mano, li atendis la sekvon de tiu +bravegeco, kiu ofte devenas senpere el la malespero. + +Ĉe noktomezo li aŭdis la ŝovadon de piedoj suprenirantaj la +ŝtuparon; oni malfermis silente la pordon, kaj li vidis la ombrojn +de du viroj promenantaj al la lito. + + (_Finigota en la Julia Gazeto_). + + + + +LA PEKETOJ DE EPPIE. + +Eltiraĵo el Silas Marner, de George Eliot, tradukita de G. C. Law. + + +_Silas Marner, ĝis la alveno de nekonata knabineto ĉe sia dometo, +estis ŝparema kaj malfeliĉa teksisto. Li kompatiĝis je tiu ĉi +infaneto, donis al ŝi la nomon Eppie, kaj fariĝis kvazaŭ ŝia +patro._ + +Kiam Eppie havis tri jarojn, ŝi estis ruza, kaj Silas devis uzi sian +paciencon kaj sagacecon. Sinjorino Dolly Winthrop, najbaro, diris al +li, ke punado estus bona por Eppie, kaj ke ŝi devas esti varmigata, +kelkafoje, je mola loko. + +"Certe, vi eble povas fari alie," diris Dolly penseme, "vi povos +enŝlosi ŝin en la karbokelo. Mi tiel faris je mia fileto Aaron, +ĉar mi ne deziris ekfrapi lin; sed mia koro ne permesis, ke mi lin +tie forlasu pli longe ol unu minuto. Tamen la tempo estis sufiĉa por +nigrigi lin, tiel ke li devis denove laviĝi kaj vestiĝi. Tiu ĉi +estis tiel bona, kiel bastoneto por li. Tial mi diras al via +konscienco, Sinjoro Marner, vi devas ion fari, aŭ la ekfrapadon, aŭ +la karbokelon. Vi estas la estro, kaj estas necese ke vi kontrolu +ŝin." + +Nu, Silas saĝe estis aranĝinta larĝan rubandon, per kiu li ligis +Eppie al la teksilo, kiam li estis okupata. Ĝi estis ligata ĉirkaŭ +ŝia talio, kaj ŝi povis atingi ŝian liteton kaj sidiĝi tie. + +Dum somera mateno, Silas interesiĝis je sia laborado, kaj ofte uzis +la tondilon. Eppie aŭdis la kuriozan "klik, klik" kaj, observinte +ĝian rezultaton, ŝi akiris la logikan opinion, ke la sama rezultato +ĉiam sekvas la saman kaŭzon. La bruo de teksado komencis, kaj Silas +senpripense metis la tondilon apud Eppie. Silente, kiel museto, Eppie +kaptis ĝin. Tondinte la rubandon, ŝi forkuris, tra la malfermita +pordo, en la kampojn, kie la sunlumo invitis ŝin. + +Dume Silas pensis ke ŝia konduto estis pli bona ol kutime. Sed, kiam +li bezonis la tondilon, la terura okazo klariĝis. Li forkuris, +kriegante: Eppie, Eppie! kaj esploris la truegojn, en kiujn li +kredis, ke eble ŝi estis falinta.... Tiam li trovis ŝin, +sidante apud marĉo, gaje kunparolante ŝian boteton, kiun ŝi estis +uzinta kiel sitelo, por plenigi huftrueton, dum ŝia nuda piedeto +komforte kovriĝis je oliv-verda slimo. + +Silas, ĝojega je la eltrovo de sia trezoro, ekkaptis ŝin, kaj +kovris ŝin je kisoj. Sed, kiam li estis alportinta ŝin dome por la +necesa banado, li memoris pri la bezono puni Eppie. La ideo, ke ŝi +ree forkurus, donis al li nekutimitan pripenson, kaj li decidiĝis +uzi la karbokelon, kaveton apud la kameno: Eppie! li subite diris, +elmontrante ŝiajn kotajn piedojn kaj vestaĵojn: peketema Eppie tiel +forkuri! Eppie devos iri en la karbokelon, ĉar ŝi estis peketema! +Paĉjo devos meti ŝin en karbokelon! + +Li pensis, ke tio timigus ŝin, kaj ke ŝi ekplorus. Sed, anstataŭ +tio, ŝi ekskuiĝis sur lia genuo, kvazaŭ la propono estis ĉarma +novaĵo. Vidante, ke li devus severe agi, li metis ŝin en la +karbokelon, kaj fermis la pordon. Dum momento, silentadis, sed tiam +venis krieto: Malfermigu! malfermigu! kaj Silas liberigis ŝin, +dirante: Nu, Eppie, ci neniam ree estos peketema, aŭ ci devos iri en +la nigran malbelan karbokelon! + +La teksado longatempe ĉesadis tiun ĉi matenon, ĉar nun estis +necese lavi kaj vesti Eppie, sed Silas esperis ke tiu ĉi punado +havus sufiĉan efikon, kvankam li estus volinta, ke ŝi iom ploru. + +Post duona horo, ŝi estis purigita, kaj Silas turnis la dorson por +vidi, ĉu li povus plibonigi la rubandon, sed poste li forĵetis +ĝin, pensante ke sendube Eppie estos bona dum la restaĵo de la +mateno. Li returnis meti ŝin en ŝian seĝeton apud la teksilo, kiam +ŝi lin rigardis kun vizaĵo kaj manoj nigraj, kaj diris: Eppie estas +en la karbokelo! + + + + +LA SANKTA FAJRO. + +Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon.). + + +Por ĉion klarigi mi diros, ke tio ĉi okazis en Jerusalemo. + +Je la Sankta Vendredo, la antaŭtago de la ceremonio, kiun mi deziras +priskribi, ni vizitis la Preĝejegon de la Sankta Tombo, kie ni vidis +kelkajn tre strangajn preparojn. + +Apud kolono oni estis etendinta kelke da tapiŝetoj kaj kapkusenoj +sur kiuj kuŝas virinoj kaj geinfanoj, kies la viroj staras apude. + +Unu el la virinoj dormas; la aliaj nin rigardas per ŝajno de +senvigla miro; preskaŭ mi diris, de _bovina_ miro! + +Sed la geinfanoj! Sur ĉiu vizaĝo estas ŝajno kvazaŭ ili tiom da +mirindaĵoj estas vindintaj, ke neeble estus ilin ankoraŭ mirigi pri +ia ajn afero. + + * * * + +Kio do estas la Sankta Fajro! + +Estas miraklo! Jes, por tri kvaronoj el la rigardantoj estas vera +miraklo! + +Dum tiu ĉi Sabato la Savinto kuŝis en la Tombo, kaj ĉiujare (tiel +ili kredas) la fajro malsupreniras en la Tombon el la ĉielo. + + * * * + +"_Ne-harak-said._" Mi ekrigardas! + +Enirante en la hotelon estas soldato Turka. Sur la kapo li portas +ruĝan Tarbuŝ'on aŭ fez'on; sur la korpo bluan vestonzuavan, sur la +kruroj bluan (sed pli palan bluan) pantalonon, kies la supro estas +larĝa kiel sako, kaj la malsupro tre prema ĉirkaŭ la maleoloj. +Botoj pezegaj vestas liajn piedojn kaj larĝa zono lian talion. Ĉe +lia flanko svingetas kurba glavo, kaj tra la zono li estas trapasinta +aron da pistoloj kaj ponardoj. + +Sed tio, kion mi plej rimarkas, estas grandan pezegan Bastonegon, +kiun li tenas per la dekstra mano. Ĝia akra pinto kaj ĝia supro, +kiu etendis sin ĉiu flanke laŭ formo de sigelilo estas farita el +blanka metalo (kredeble ŝtalo) kaj brilis kiel arĝento. + +Mi redonas la saluton kaj venigas la Dragoman'on (gvidiston kaj +tradukiston), laŭ kies konsilo ni singarde malaperigas niajn +poŝhorloĝojn kaj valoraĵojn. + +Tiam per sonora frapo de sia Bastonego la soldato donas al ni la +signalon de foriro; tiun ĉi frapadon li daŭrigas la tutan vojon, en +longaj balancoj svingante la Bastonegon, kaj ĉiam frapante la teron +per la sama sonora frapo. + +La hotelo staras ekster la muroj, tial ĝis la pordego al _Joppa_ +(per kiu ni eniras la urbon) tre facila estas la irado. Tie ĉi +la amaso fariĝas multe pli densa. + +Ni trapasas tra la _Strato de David_ kaj eniras en _Kristanan +Straton_. + +Nun ni ekvidas la utilon de la Bastonego; ĝia akra pinto, potence +minacante la sandalvestatajn piedojn de la amasegataj popoloj, +malfermas al ni, por la momento, liberan vojon. Tamen nia irado estas +laŭ maniero de ŝipo, tra maro de malbonherboj. + +Tiel ni alvenas al la placeto antaŭ la pordego de la Preĝejego, kie +de ĉiuflanko la amaso _ondegas_ kontraŭ nin; grandaj barbaj, +nelavitaj vizaĝoj kun esprimo miksita el mallerteco kaj kredemego; +virinoj, malgrandaj geinfanoj; ĉiu el ili havas sian specialan +odoron. Multe da fojoj ili separas nin de nia gvidanto, sed la +Bastonego havas ankoraŭ aŭtoritaton kvankam neeble estas ĝin +svingigi. Certe ĝi daŭrigas la frapadon, sed nur post longaj +intertempoj, kaj preskaŭ en tiun saman lokon ĝi frapas la teron el +kiu ĝi leviĝas antaŭ kiom da tempo? + +Tre malrapide ni antaŭeniras, sed ni antaŭeniras, kaj nun ni eniras +en la Preĝejegon. Pli kaj pli densiĝis la amasego. Baldaŭ la +gvidanto mem estas haltigita. + +Aliaj soldatoj per Bastonegoj frapadas; inter tiuj ĉi kaj la nia +fariĝas interparolado. Tro densa la amasego! Estas neeble ĝin +trapasi en tiun direkton. Malantaŭen ni komencas nin tordi, kiel +hundo sin tordas el kuniklujo. Baldaŭ ni nin turnas dekstren, kaj +iom post iom alvenas al la rando de la amasego. Ni trapasas +malgrandan pordon kaj eniras monaĥejon, kie troviĝas nur kelkaj +monaĥoj. Kia kontrasto! + +Tiel tra ĉambroj, tra trairejoj, suprenirante ŝtuparojn, ĉiam +suprenirante ni fine alvenis al unu el la galerioj de la Preĝejego. + +Pli ĝuste diri ni alvenis al unu sekcio de la galerio, ĉar ĝi +estas divida en sekcioj enhavantaj po sep aŭ ok arkojn per bariloj +fermataj. + +Ni trovas nin en la Rotundo mem kaj vidas malsupren la Sanktan Tombon +(t.e., la konstruaĵon kiu enhavas la Tombon), kaj ni ankaŭ vidas +grandan porcion de la amasego da popoloj, kiun ni ĵus estas +trapasintaj. + +En ĉiu sekcio de nia galerio troviĝas grandan homaron, kaj pli alte +mi vidas alian galerion tute per virinoj amasigata. + +Ĉie oni rapidas la preparojn; ĉie mi vidas andelojn, sed +kompreneble ne ankoraŭ ekbruligitajn. El tiu vasta amasego preskaŭ +neniu estas, kiu ne tenas unu kandelon, eble eĉ du. + +El la galerio de virinoj Greka pastro per ŝnuro mallevas aron da +ili. + +Nun oni komencas malaperigi la lumojn. Pli kaj pli la Preĝejego +fariĝas malluma. Nur murmureto de atendeco sin levis el tiu grandega +amasego. + +Tiam:--Sonoradegon de sonoriloj. Monaĥo post monaĥo elsaltas el +malfermaĵo en la konstruaĵo, kiu enhavas la Sanktan Tombon, kaj +rapidas supren sur ĝia eksteraĵo. Ĉiu el ili triumfe svingas +brulantan kandelon. Ĉie kaj ĉie komencas ekbruligi la kandeloj. + +En la galerio de virinoj mano post mano la monaĥo tiras antaŭen +sian ŝnuron; ĉe ĉiu ekskuo svingiĝas en hemirondo la aro de nun +ekbruligitaj kandeloj kaj ĉiuflanken disĵetas sian sebon sur la +amasigatan homaron. + +Al la barilo ĝi alvenas. Apenaŭ li ekprenas ĝin, kiam pli ol dudek +kandeloj estas al li puŝegataj, kaj de li ekbruligataj. + +De tiuj aliaj, kaj de tiuj ankoraŭ aliaj. Ĉiuflanke oni elsendas la +lumon en la plejproksiman sekcion, kaj en unu momento oni vidas tutan +brilegantan rondon. Tiel brilas la tuta Rotundo, tiel la flankaĵoj. +Ĉie oni vidas la brulantajn kandelojn ĝoje agitatajn; kaj la voĉoj +sin levas, kiel la sono de la marbordo, kiam koleraj ondegoj brulege +rulas la ŝtonetojn. + +Kaj nun procesio de la pastraro rondiras la Tombon; procesio kiun la +premego de la popolo ĉiu minute _ĉifas_ kiel knabeto ĉifus +paperon. + +Sed jam tro longa la priskribo! _Du_ soldatojn ni trovas ĉe la +reveno. Kial _du_? mi pensas, ĉar la Preĝejego kiam ni ĝin +reeniras estas kompare senhoma. Malgrandan knabon mi rimarkas, kiu +tenas per ĉiu mano brulantan kandelon, kaj per siaj grandaj okuloj +nin rigardas. Plene li kredas, ke la _Sankta Fajro_ ne povas bruligi +la homan korpon. Tion kredas, kredeble, preskaŭ la tuta pilgrimaro! + +Elirante el la Preĝejego ni tuj ekvidis kial la _du_ soldatoj. + +Ŝajnas kvazaŭ la tuta amasego estas forlasinta la Preĝejegon je la +sama momento; el kiu aro ĉiu ero treege penegas sin puŝi antaŭ +sian proksimulon. + +La Bastonegoj perdas nun sian aŭtoritaton. Pro manko de spaco neeble +estas ilin movi; tial la frapado ĉesas. + +Forte puŝegas per la ŝultroj niaj du soldatoj, kaj, ĉar ili ne +sole reprezentas aŭtoritaton sed ankaŭ estas ambaŭ fortuloj, ili +sukcesas malfermi vojon por _si mem_. + +Sed ne por ni! + +Ĉi tie ni supreniras tiujn malaltajn ŝtupetojn el kiuj konsistas +plej ofte orienta strato. + +Sur la ŝtupetoj kiel amasego! + +Oni kredas ke ju pli longe brulas la kandelo des pli longe daŭros la +feliĉeco de la venonta jaro; tial ni vidas virinojn per la manoj +malfacilege ŝirmantajn la ankoraŭ brulantajn kandelojn; homojn ni +vidas el ĉiu raso, kaj bone ni scias ke tie ankaŭ troviĝas +geinfanoj. Foje, eble mi tion imagis, ŝajnas al mi ke mi aŭdas la +ekkrion: "_Leprulo._" + +Gutoj de akvo, ni estas dispelataj per ĉiu ondolinio de la homa +Oceano. + +Malproksimiĝantaj mi vidas la gvidantojn. Fortege batalantaj ili +ĉiam supreniras. Subite ili haltas. Unu el ili tie restas por gardi +la posicion, la alia revenas nin serĉi. + +Ha! tiu vojirado, tiu terursonĝa progresado! Tirataj, premegataj, +puŝataj, ni alvenas al kelkaj malgrandaj kolonetoj, kiuj iom baretis +la vojon. + +Ĉi tie la premego fariĝas teruriga. Iu nekonata sin savas de +subpremado per la piedoj ĉirkaŭprenante min. + +Bonega ideo! Mi fariĝas samideano! Miaflanke mi ĉirkaŭprenas la +talion de la pli forta el la du soldatoj, kaj (mi malŝatas ĝin diri +sed ĝi estas la vero) en tiu malnobla maniero mi estas eltirita el +la Turniĝado de la _Sankta Fajro_! + + * * * + +_En jaro 1834a pli ol 6,000 personoj estis en la Preĝejego._ + +_Okazita Tumulto, la soldatoj Turkaj mortigis pli ol 300 pilgrimojn._ + + + + +VINTRA DOLĈECO. + +Originale verkita de Rene Deshays. + + + Malsupren mi rampis, tra grizaj branĉetoj; + Indulga Decembro la teron moligis: + Jen mi nun ekvidas la verdan riveron, + Kaj grizajn arbetojn sur kruto kontraŭa. + Ne larĝa la fluo, la montoj malgrandaj, + Kaj paca l'aero, kaj pala la suno; + Mallaŭta kaskado revige parolas, + Dormetas la herboj ĉe l'akvo lulanta. + Mi sekvis la kurban valeton paŝete: + Ĉi tie bon' estas memori l'amikojn. + + + + +VIRSEKSA LOGIKO KAJ VIRINA INSTINKTO. + +Originale verkita de Ben Elmy. + + +Mi memoras, ke antaŭ multe da jaroj, dum mi estis nur juna knabo, mi +ofte aŭdis kaj legis, ke ekzistas natura kaj nepasebla diferenco +inter la rezonado de la viro kaj tiu de la virino. Oni pretendadis, +ke la virino reguligas siajn agojn kaj konduton nur laŭ fantazio aŭ +instinkto; kontraŭe la viro, oni diris, aŭskultas kaj obeas la +severajn diktojn de prudento kaj de logiko--precipe de logiko. + +Tiu ĉi pretendo tre konfuzis miajn fruajn konjektojn pri tiu mistera +logiko; ĉar, infane, mi ekpenis difini ĉiun agon virinan kiel +instinkta, kaj ĉiun viran pensadon kiel logika. Sed iafoje la sekvoj +de tia juĝo estis embarasaj; tiom por alioj, kiom por mi mem. + +Ekzemple; serĉante kelkafoje la solvon de ia grava infana pensado, +kaj alvokante mian patrinon por informo, tiu kara patrino kutimadis +diri, "Demandu ĝin al patro via!" Tion farante, mi tamen ricevis de +la patro, por tuta respondo: "Ne enuu min, petulo!" + +Tia konduto ŝajnis al mi vera enigmo. Ĉe la juneco de la patrino ne +ankoraŭ ekzistis kolegio de Newnham aŭ Girton; mi do ne trovis +mallaŭdinda ŝian nescion; sed la patro estis ĝuinta ĉiujn utilojn +universitatajn, kaj tamen lia "logika" agado ne pli helpis la +infanon, ol la agado sole "instinkta" de la patrino! + +Okazis multe da tiaj disreviĝoj, kaj ne sole je aferoj spiritaj. Al +mia fratino, multe pli maljuna ol mi, la patro severe malpermesis la +uzadon de _frisettes_ por pligrandigi ŝian kapornamon. Li ankaŭ tre +ridadis la _chignon_ kiun portis sia propra fratino fraŭlina. Mi +sciame eltrovis, ke tiuj virinaj ornamoj estas fabrikitaj el +ĉevalharegoj, kaj mi konkludis, ke ia stranga influo de instinkto +virina estas kaŭzo de tiel malbela praktiko, kiu juste meritas +cenzuron de la virseksa inteligenteco logika. + +Tamen, irante post nelonge en juĝejon kun mia patro, mi tre miris, +vidante pli ol dudek advokatojn kies ĉiu portis sur kapo tiom da +ĉevalharego kiom sufiĉus por fari ses aŭ sep frizaĝojn, kaj +ankaŭ grandegan "chignon." La juĝisto mem, kiun mi supozis la plej +instruita kaj logika el ĉiuj, ankaŭ portis la plej grandan kvanton +da ĉevalharego. Aliparte mi memoras, ke la vetero estis varmega, kaj +mi tre ĝojiĝis, ke mi mem ne portis eĉ ĉapon sur kapo mia; dume +nek la juĝisto nek ia advokato demetis siajn ŝvitajn perukojn. + +Sed mia patro multe koleriĝis kiam mi rakontis al la supredirita +onklino Marinjo, ĉion kion mi rimarkis en juĝejo. Mi do serĉadis +ĉu tiu kolero estas vere rezultato de virseksa logiko, aŭ eble +nur simptomo de virseksa nelogika petoleco, neniel pli nobla ol +ia virina eco. + +Iom post iom mi komencis dubi, ĉu ekzistas efektive tiu ĉi +pretendita diverseco de motivo aŭ de rezonmetodo en la agado de la +du seksoj. Ĉar, apud tiama tempo, oni min kondukis al parado de +soldatoj en Hyde Park. Inter aliaj aferoj mi tuj observis kiel +eksterorde dikaj estis la brustoj de la soldatoj. Timante ian koleron +de la patro, mi ne kuraĝis lin paroli pri tio ĉi; sed la onklino +Manjo ĉiam estis simpatia, tiam mi eksciigis al ŝi mian naivan +sciemon. + +"Ha, jes," diris ŝi, "la soldatoj estas vatitaj." "Kio tio estas?" +mi demandis. "Nu," ŝi respondis, "soldato portas artan +vestplibonaĵon, tute same kiel sinjorino, nur en alia parto de la +vestaĵo. La soldato ĝin portas, kudritan al la brusto de sia +frako!" + +Tiam mi rakontis al ŝi pluan okazaĵon. La paradtago estis blovega, +kaj la vento faligis la ĉapelon de unu el la generaloj, kaj ĝiaj +plumoj iom tordiĝis. Milita servisto eklevis la ĉapelon, kaj +alportis ĝin al la generalo, kiu kolere signalis per la fingro, ke +estas unu plumo rompita kaj elstaranta. La servisto dolĉe eltiras la +kulpan plumon, plibonigas la tutan ĉapelon, tiel lerte kiel +ĉambristino de sinjorino, kaj la generala moŝtofine trankviliĝas. + +Tion aŭdante mia onklino ekridetis, kaj diris, ke kelkafoje milita +fajrmanĝanto zorgas pri sia ekstera vidiĝo, tute tiel nerve kaj +precize kiel sinjorino la plej fasonema. Ŝi ne diris ĉu tio estas +pruvo efektiva de "logiko virseksa." + +La tempo pasadis, kaj mi vizitis por la unua fojo la Ĉambron de +Deputatoj (_House of Commons_), kie okazis longa kaj teda parolado, +per tiama famega politikisto. Jam tre ofte estis rakontita al mi, ke +la virina elokventeco estas rimarkinda pro trolongeco kaj +nekonsekvenco, kun granda manko da logiko. Tamen, je tiuj ĉi +specialaj ecoj, la parolado de tiu politikisto estis kiel eble plej +"virina." + +Mi brave kuraĝis avizigi tion al mia patro, kiu, tiun ĉi fojon, +feliĉe, aprobis mian juĝon. Li eĉ diris, ke li mem preferus pli la +babilaĵon de kiu ajn maljunulino, ol aŭskulti la sensencaĵojn de +tia politikisto. Sed mi tiam ekmemoris, ke mia patro ne estis de sama +politiko kun tiu oratoro; kaj denove mi demandis min, ĉu la patraj +vortoj estas vere rezultato de virseksa logiko, aŭ nur de propra lia +fantazio. + +Antaŭ nelonge virseksa egoismo aŭ blindeco malpermesis al virino la +utilojn de plena edukiteco. Oni diris, ke la virinoj ne havas +sufiĉan cerbkapablon por atingi kaj profiti je la viraj studoj--la +matematiko, la sciencoj fizikaj, k.t.p. Ni nunuloj klare kaj ĝoje +vidas kiel erarega estas tiel supozo. + +Sed mi devas ĉesigi mian plendon. En nunaj tagoj ni bone vidas, ke +ne ekzistas la pretendita fatala diferenco de cerbkapableco inter +la du seksoj, sed ke tio ĉi estas nur afero de edukiteco kaj +ekzercado. Baldaŭ, sendube, ni ĉiuj rekonos, ke la viro mankas la +helpon de la virino ankaŭ ĉe la aferoj leĝigantaj, koncernantaj la +feliĉon de la tuta homaro; kaj ni ĝojos je la neniiĝo de la +malsaĝa disputo, ĉu viro aŭ ĉu virino havas la ecojn la plej +necesajn kaj profitajn por efektivigi la progreson de ĉiam +pliboniĝonta komuna homa raso. + + + + +LA NASKIĜEJO. + +Originale verkita de Paul Mathews, M. A. + + +Ĉie mi amas la kamparon sed, ho! ĉarma naskiĝejo mia, kiom mi vin +amegas! Ĉu vi, karaj legantoj, konas tiun belan loketon? malgrandan +vilaĝeton, kiun trapasas nenia vojego, nur unu mallarĝa strato, en +kiun kaj el kiu kondukas malgranda vojo, ĉe kies ĉiu flanko +vidiĝas allogantaj vojetoj tra kampoj kaj arbaretoj. + +Proksime preterfluas nobla rivero, portanta sur sia trankvila akvo +brunvelajn, malrapide movigatajn ŝarĝbarkojn. Cetere, la floroj: +vintrafine la _neĝagutetoj_ (Galantoj) pli malfrue la _primoloj_, +frusomere la _bluaj sonoriloj_ (Kampanuloj), plensomere la +_bovokuloj_ (Lekantoj). Kaj plie la birdoj. Kiu povas senĝoje +aŭskulti la kantojn de la alaŭdoj, de la _nigrabirdoj_ (merloj), de +la makulitaj turdoj, de la ruĝabrustoj aŭ, apud la rivero, de la +kanasilvioj, kiuj dolĉe kantetadas? + +Ofte, tra la foliaro super rivereto, oni povas vidi la gajekoloritan +_reĝafiŝkaptiston_ (Alciono). Kian plezuron donas la zumado de la +abeloj, la flugeto de la papilioj, kaj la multaj aliaj kamparaj +vidaĵoj! La vintro mem ne estas laciga, la nudigitaj arboj, la +neĝo, posedas siajn proprajn belaĵojn por ĉiu, kiu vere amas la +Naturon. + +Tie mi de longe naskiĝis; el tie mi de longe estas apartigita. + +Lastan Paskan Lundon, la unuan fojon dum tridek kvin jaroj, mi tien +revenis. + +En la daŭro de tiuj tridek kvin jaroj mi edziĝis, alvenis al mi +familieto, tri karaj infanoj, la plena ĝuado de facila feliĉeco. +Sed ĉiam mi estis deziranta reviziti la malnovan vilaĝeton, ofte mi +estis sopiranta je la scenoj kaj la amikoj de mia infaneco. + +En la dirita tago mi, tute sola, faris mian sentimentalan vojaĝon al +la bone memorita vilaĝeto. Eĉ nun oni devas marŝi kvin mejlojn de +la plej proksima stacidomo, ĝis la vojaĝa fino. Je ĉiu paŝo mi +preteriris ian amatan loketon, feliĉe ne aliformiĝitan. Malrapide +mi marŝadis, dolĉe pensante pri la tagoj de mia juneco, redirante +al mi la nomojn de miaj antaŭaj kunludantoj. + +Ĉu ĉiuj estas ankoraŭ vivantaj? Ne estas eble; unu el ili, la plej +ĉarma el ĉiuj, la malgranda Suzio----. Ho ve! feliĉa tempo +pasinta!---- + +Mi eklevas la okulojn--Kio estas? ĉu mi sonĝas? Mi ŝin revidas, la +saman, la karan Suzion! + +Mi forgesas edzinon, infanojn, mi denove knabiĝas: tie staras mia +kara kunludantino! + +Mi kuras renkonte al ŝi elkriante "Sunjo! Sunjo!" La infano rigardas +min terurite. Kial? Ĉu ni ne plu estas amikoj? Ha! Mi memoras; mi +estas maljunulo, kompare je tiu ĉi knabineto! Ŝi ne estas mia +Suzio. "Venu tien ĉi, kara mia" mi aminde diris, "Ĉu mi vin +timigis? Diru al mi----." + +Ŝi min ĉesigis, demandante: "Kiel vi konis mian nomon?" + +"Mi rekonis vin, karulineto, tio estas longa rakonto. Diru al mi, +kie loĝas la patrino, mi deziras viziti ŝin." + +"Tie," ŝi respondis, per la fingro montrante beletan dometon meze en +malgranda ĝardeno. + +Ni tien kune iris. Alproksimiĝinte al la pordo la infano ekkriis +"Patrineto, Patrineto, venu: Sinjorego por viziti vin!" La pordo +malfermiĝis: Jes, mi estas certa, la patrino estas la vera Suzio! Mi +etendas la manon. "Sunjo!"----Ŝi min longdaŭre rigardis----"Tomaĉjo!" +kaj ni kisis unu la alian. + +"Eniru, eniru, vi estas bonvena! Edzo! jen estas Sinjoro Tomaso, kiun +ci bone memoras." + +La edzo estas alia bone memorata kunludinto. Ho! ĉarmegaj horoj, +kiujn mi pasigis kune kun tiuj ĉi simpluloj, kiuj ja trovis veran +plezuron min revidante. "Eble," ili diris al mi, "oni ne vin sciigis, +ke via antaŭa loĝejo estas aĉetebla?" + +Tion ĉi mi ne estis aŭdinta. Post kelke da tagoj mi ĝin aĉetis. + +Baldaŭ mi alkondukos mian familieton por vivadi en mia amegata +naskiĝejo. + +Tie mi esperas ke mi finos mian teran migradon. + + + + +[_Copyright reserved._] + +[_Tradukis Esp. 6266._] + +LA VENTEGO (Daŭrigo). + + +(_Vidu la sep antaŭajn Nrojn._) + +AKTO I. + +Sceno 2 (_daŭrigo_). + + +Prospero.-- Ne, knabino; + Ĝi manĝas, dormas, sentojn ankaŭ havas + Simile je ni. Tiu ĉi junulo + En ŝippereo estis: pro ĉagreno + Li markojn portas kiuj malbeligas + Vizaĝon lian--vi, alie, povus + Nobelon en li vidi. Li, perdinte + Parencojn siajn, vage ilin serĉas. + +Mirando.-- Estaĵo dia povus mi lin nomi, + Ĉar mi neniam vidis tiel nobla! + +Prospero (_flanken_).--L'afero venas laŭ deziro mia: + Ĉi tio Arielon liberigos + Nur post du tagoj-- + +Ferdinando (_ekvidante Mirandon_).--La diino + Muzike ĵus laŭdita!... Mi petegas, + Bonvolu diri al mi ĉu vi loĝas + En tiu ĉi insulo; ĉu vi povus + Konsilojn bonajn al mi doni; + Sed, miri ndaĵo! scii mi deziras + Ĉu estas vi fraŭlino. + +Mirando.-- Mi, sinjoro, + Ne mirindaĵo estas, sed fraŭlino. + +Ferdinando.--Ĉielo! mian lingvon! Mi ja estus + El ĝiaj parolantoj la plej alta + Se hejme nun mi starus. + +Prospero.-- La plej alta? + Se l'Neapola reĝo tion aŭdus, + Vi kiu estus? + +Ferdinando.-- Simple la aŭdanto + De homo parolanta pri la reĝo. + Ke li min aŭdas tion mi bedaŭras, + Ĉar estas mi la reĝo: mian patron + Perei mi ĵus vidis. + +Mirando.-- Ho, teruro! + +Ferdinando.--Li dronis, kun sinjoroj, kun Milanaj + La duko, ankaŭ lia brava filo! + +Prospero.--La duko de Milano kaj bravega + Filino lia povus vin komandi + Se dece estus. (_Flanken_) La du gejunuloj + Intervidante tremis kaj ruĝiĝis ... + Nun Arielo baldaŭ liberiĝos. + (_Al Ferdinando_) Al vi, sinjor', mi vorton volus diri: + Mi timas ke vi multe ĵus eraris. + +Mirando.-- Ĝentile kial patro ne parolis? + De mi vidita estas homo tria + Ĉi tiu, sed kortuŝa la unua. + Kompato same movu mian patron! + +Ferdinando.--Fraŭlino, se vi estas korlibera, + Reĝino Neapola vin mi faros. + +Prospero.-- Sinjoro, al vi tuj mi diros haltu! + (_Flanken_) Nu! ili estas intersimpatiaj: + L'aferon mi ne volas rapidigi; + Nenion tro facilan oni ŝatas. + (_Al Ferdinando_) Atentu, aŭdu, ĉar mi vin kulpigas + Uzurpi ies nomon ne la vian: + Spiono eble vi ĉi tie staras + Por poste ŝteli de mi la insulon. + +Ferdinando.--Ne! per honoro mia! + +Mirando.-- Malhonoro + Neniam loĝis en sanktejo tia; + Ĉar se malbonon tia dom' entenus, + Eĉ bono volus loĝi kun ĝi. + +Prospero (_al Ferdinando_).-- Venu! + (_Al Mirando_) Por la spiono ne parolu. (_Al Ferdinando_) Venu! + Piede, kole, mi vin kunkatenos, + Marakvon trinkos vi, via nutraĵo + Konsistos el mituloj riveretaj, + Radikoj sekiĝitaj, kaj glanŝeloj-- + Nu, venu! + +Ferdinando.-- Ne! mi tuj kontraŭbatalos + Tielan agon, ĝis la malamiko + Pli pova montros sin. + +[_Eltiras sian glavon, sed tuj magie, ne povas movi._] + +Mirando.-- Ho, kara patro! + Tro ne ofendu lin, ĉar, dolĉanima, + Li maltimulo estas. + +Prospero (_al Mirando_).-- Knabineto, + Ĉu vi al mi konsilus? (_Al Ferdinando_) Glavingigu, + Ho, perfidulo, kiu ŝajni volus + Sed ne maltimas frapi, tiel kulpo + Tremigas vin! Plu ne kontraŭbatalu: + Bastono mia tuj vin senarmigos. + +Mirando.--Mi vin petegas, patro-- + +Prospero (_al Mirando_).-- Vi foriru! + Ne tuŝu mian veston. + +Mirando.-- Ho! kompatu: + Por li mi garantiulino estos. + + (_Daŭrigota_). + + + + +LA REVENO AL LA MONTARA PATRUJO. + +Originale verkita de Clarence Bicknell. + + + De miaj montoj patrujanaj, jen, fine, la revido! + Post longaj jaroj en la urboj, malgaje, eĉ sen rido; + Aŭ kie l'ebenaĵo griza senlime sin etendas, + Kaj, aŭ pro tim' aŭ hont', nenio la bluĉielon fendas. + Ho ĝoj'! l'aeron tiel puran libere respiradi, + Kaj ĉe la montoj Dibenitaj en dolĉa pac' restadi! + + Ne plu la bruo de l'amaso, la krioj en la stratoj, + Mizero ĉie kaj malsano, blasfem', batiĝoj, batoj; + Ne plu la polvo ĉe l'vizaĝo, la fulgo en aero; + Ne plu herbejoj sekiĝitaj, kaj neflorada tero; + Sed ĉie arboj kaj arbaroj kun kampoj milkoloraj, + De fojno riĉa kaj brileta per herboj bonodoraj. + + El supro de la blankaj pintoj, la hejm' de l'Monta Reĝo, + Mantelo kies senmakula estas l'eterna neĝo, + Riveroj, riveretoj kuras, portante vivobenojn, + Kaj, trapaŝante, ĉie faras fruktejojn ĝardenojn, + La branĉojn ili, ĉe la bordoj, de l'rozarbet' balancas; + Bovinoj blekas, birdoj pepas, kaj papilioj dancas. + + La tutan tagon laboremaj abeloj laŭte zumas, + Serĉante florojn kiujn ili per kisoj amindumas. + Kaj kiel bela la florejo! l'azuraj ĝentianoj, + Kun alporozoj, orlilioj, kaj dolĉaj timianoj! + Mi aŭdas la naturmuzikon de l'blanka akvofalo, + Kaj la kantetojn de l'paŝtistoj tra l'eĥoiĝa valo. + + Mi mem nun povas ree kanti la kantojn de juneco, + Pri la natur', pri la patrujo, pri amo kaj beleco. + La pensoj, kiel agloj, flugas, nek plu sur tero haltas; + La koro, eĉ la membroj miaj, kiel la ĉamo saltas. + Parolis urboj, ebenaĵo, pri larmoj kaj pri morto, + Sed nun pleniĝa ĉio estas je vivo kaj je forto. + + Forteco al ŝtoneg' simile de l'nemoveblaj montoj, + La vivo kiel la forfluo el senĉesantaj fontoj. + Ho! kiel bone kun naturo la vivo de simpleco, + Per kiu venas tiuj benoj de sano kaj forteco! + Mi malproksimen ne plu vagos, sed estu mia sorto + En mia paca monta hejmo restadi ĝis la morto. + + + + +LA MALSANA LEONO. + + +Leono, pro maljuneco kaj malforteco, ne povis plu ĉase trafi sian +kaptaĵon, tial li sin kuŝigis en sia kaverno, kaj, per mallaŭta +voĉo, anoncis, ke li estis tre malsana. La raporto baldaŭ +disvastiĝas inter la bestaro, kaj kaŭzas grandegan plorindon pri la +reĝa malsanulo. Unu post la alia venas por lin viziti, sed, ĉar +ĉin malkune, kaj en la propran leonan kavernon eniras, la leono +facile povas fari kaptaĵon el la vizitantoj, kaj grasiĝas per +tia dieto. Vulpo, kiu suspektis la tutan aferon, fine venas +por informiĝi pri la leona saneco, sed, staras malproksime kaj +demandas "Kiel la Reĝa Moŝto sanas?" "Ha, karega amiko mia," diris +la leono, "ĉu estas vi? Kial do vi tiel forstaras de mi? Venu, +dolĉemulo, ŝutu konsolan vorton en la orelon de malfeliĉa leono, +kiu nur tre mallonge vivos!" "Vin benu la dioj!" respondis la vulpo. +"Pardonu se mi ne povos resti pli longe; sed verdire, min tre +maltrankviligas la piedsignoj, kiujn mi tie ĉi ekvidas; ĉiu el ili +ŝajnas eniri vian kavernon, sed nenia eksteren deiri." + +_Ne risku iri tien, kien multuloj eniras, sed neniu deiras._ + + (6266). + + + + +PATRINO KAJ INFANO. + +Flandra poeziaĵo de Frans de Cort. + + +Kiam mi plezurege rigardas mian rozkoloran infanon, kaj tiun, kiu +donacis lin al mi, mian amegatan edzinon, tiam ne demandu kiun el +ili mia koro plej amas. Mia koro ne povas disigi la patrinon de la +infano. Mi etendas la brakojn, kaj ĉirkaŭprenas miajn gekarulojn +kune inter ili, kaj ĝojlarmoj fluas sur miajn vangojn. Ha! Se vi +scius, mallaŭte mi diras, kiel vi estas amataj, vi, infano, pro +via patrino; kaj vi, patrino, pro via infano! + + _Tradukita de_ Eŭg. Mathys, _filo_. + + + + +CORRESPONDENCE NOTES. + + +The Hon. Sec. of the London Esperanto Club herewith gives notice that +the Free Classes are now closed for the summer months. Due notice +will be given of the date of re-opening. In the meantime inquirers +can obtain information from Miss Schafer, 8, Gloucester Crescent, +Regent's Park, N.W. (Stamps should always be enclosed for the reply). + +Club Members who have not yet renewed their subscription, and whose +number is below 136, are also reminded that their renewals have +fallen due. It is earnestly hoped that they will favour the Club with +a continuance of their kind support. + + * * * + +Our prized volume, the _Fundamenta Krestomatio_, bears a most +unfortunate title. + +Many correspondents ask the derivation of the word. We suppose it has +been imported from the Greek, and means the Giver of Oracles. Perhaps +the Second Edition of this great work will bear some more easily +recognised title, which may serve to apprise the uninitiated of the +purpose and scope of the volume. + + * * * + +The note in our last issue concerning the _Method of telling the time +in Esperantoland_ has called forth an admirable suggestion: That +everywhere the example of railway time-tables should be followed. This +is already international, and thus no confusion could arise. Kvin dekdu, +5.12, dek kvardek, 10.40, etc., will enable us to keep our appointments +with punctuality. + + * * * + +We have done our best to buy in copies of the _First Number_ of +The Esperantist, with the very unsatisfactory result that +there are now to be had only six clean copies at 2/6 each. + + * * * + +Our infant growth, though rapid, has not yet warranted the +establishment of a Standard Examination in Esperanto, for the +awarding of an _Atesto de Kapableco_. Those desirous of obtaining +this must therefore still do so under the auspices of the French +Society. + +Nevertheless, it is to be hoped that, ere long, we also may be able +to issue British Certificates of Merit. + + * * * + +As so many Esperantists are occupied in the City, it has been +proposed that a monthly meeting might be arranged over some +convenient lunch or tea table. Will those Gesamideanoj able and +willing to fall in with the proposal kindly communicate with the +Editor to that effect? + + + + +INSTINKTO aŭ INTELIGENTECO. + +Dua Vera Rakonto de O.W. 7074. + + +Mi legas en la dua numero de la _Internacia Scienca Revuo_ la titolon +de artikolo publikigita en la _Revue Scientifique_. Jen la teksto: +_E. Mancini. Aritmetiko de la Bestoj. Raporto pri kelkaj observoj +kiuj pruvas, ke la bestoj povas havi malgrandan ideon de la nombro._ + +Tiu titolo rememorigas al mi strangan fakton, kiun mi okulvidis, kiu +en la momento tre ridigis min kaj kiu, poste, pripensigis min; mi +estis devigita kredi, ke iaj bestoj povas kalkuli. + +Cetere vi povos tion juĝi, mi tuj rakontos al vi la fakton. + +En la ĉirkaŭaĵo de Montmouillon en la Departamento La Vienne en +Francujo, unu el miaj onkloj posedas bienon. Tie la gefarmamastroj +kaj liaj infanoj zorgas pri ĝi. Ili edukas en ĝi la kutimajn +bestojn, bovojn, ŝafojn, porkojn, k.t.p. + +Ĉiutage, kiam la vetero ne tion malebligis, oni elirigas la bestojn +el la staloj, kaj oni alkondukas ilin sur la kampojn, kie ili sin +paŝtas. Kiam baldaŭ eknoktiĝos, oni rekondukas ilin al la staloj. + +Ian tagon mi estis alirinta kun mia edzino kaj mia filino por viziti +niajn geonklojn. + +En la tagmezo, ni aliris al la farmabieno. Mi promenis kaj alvenis +sur la kampo, kie estas porkino kun sia idaro, dek kvar porkidoj; mi +ripetas, dek kvar. + +Estis la momento por revenigi la bestojn al la stalo. La gardistino, +per vergeto ilin realkondukis. Kiam la pordo de la stalo estis +malfermita, la porkidoj eniris la unuaj, poste eniris la patrino. +Sed, post kelkaj sekundoj, oni aŭdis blekegojn terurajn, kaj batojn +sur la pordo. Tuj la gardistino malfermis ĝin, kaj, puŝegante la +servistinon, la porkino forkuris al la kampo. Ni tuj tre miris, +kredante, ke la porkino fariĝas freneza. Mi sekvis ĝin kaj vidis ke +ĝi eniris arbetaĵon, en kiu restis unu el ŝiaj idoj. La patrino +forpelis ĝin, puŝante ĝin per sia nazego, blekegante. Ili ambaŭ +reeniris la stalon trankvile kaj la porkino silentis. + +La konkludo de tiu vera rakonto estas tute logika: la porkino sciis +ke ĝi havis dek kvar idojn. Kiam ĝi ilin kalkulis, ĝi ekvidis, ke +ili ĉiuj ne estis kune kun ĝi, kaj ĝi forkuris por serĉi la +forestantan. Mi ne povas nekredi ke tiu porkino sciis kalkuli. + +Ĉu vi ne pensas kiel mi? + + + + +GALA SKIZETO. + +Originale verkita de E. W. + + +_Mi naskiĝis en la jaro 1825, kaj jen la jaro 1904! Mi do kredas, ke +mi ne estas tro juna por senpeke permesi al mi iom da libertempo, en +kiu aminde memori la geamikojn de mia infaneco kaj juneco._ + +_Kiam mi parolas pri miaj karaj gesamlandanoj al miaj nunaj +konatuloj, ili ĉiam diras: "Kial vi ne skribas libron? Viaj rakontoj +estas tiel interesaj."_ + +_Mi ĉiam respondis: "Tro multaj jam estas la libroj; kiu povas ilin +tralegi?"_ + +_Tamen, en la lingvo internacia ne ankoraŭ estas multe da libroj, +kaj baldaŭ multaj estos la legantoj. Mi diras "baldaŭ," ĉar tiu +ĉi lingvo estas treege facila. Post unu semajno mi povis mem ĝin +kompreni, studinte apenaŭ dek kvin minutojn ĉiutage, kaj mia memoro +tamen multe malfortiĝis._ + +_Mi pensas, ke kelkaj simplaj skizoj de la Galanoj antaŭ du +generacioj eble povos interesi la kosmopolitan legantaron de_ The +Esperantist. + +_Pro tio mi verkis tiujn ĉi rakontetojn.--E. W._ + + +I. + +Pacama Pastro. + +Li estis tre granda kaj maldika; lia kapo tiel malalte kurbiĝis, kaj +lia maniero estis tiel timema, ke li ŝajnis esti kvazaŭ fremdulo en +sia propra domo. Liaj okuloj grizabluaj estis dolĉaj kaj sonĝaj, +liaj manoj malgrandaj kaj molaj vibris, kiam oni tuŝis ilin. Tia +estis lia voĉo, ke nura _Bonanokto_ samtempe estis beno kaj kareso. + +Familia tradicio diris, ke li antaŭe estis tiel granda, vira, kaj +aktiva, ke la Princo-Reganto (poste George IV.) diris pri li: "Tio +ĉi pastro estus fariĝinta la plej belega oficiro de miaj _Grenadier +Guards_." + +Oni ankaŭ diris, ke, dum juneco, li amis kaj estis amita; sed ke li +ne kuraĝiĝis kontraŭstari la malriĉecon. Do, post jaroj de +nedecideco, li sin trovis sola. + +Lia _Cariad_ (Amantino) estis edzino kaj patrino kiam li edziĝis la +riĉan vidvinon kiun, dum tridek jaroj, ĝuis lian indulgan bonecon. + +Nur unu foje, estante juna kaj fraŭlo, li montris sian karakteron. + +Lia paroĥo estis apud la rifa marbordo, kie multaj ŝipoj +disrompiĝis. La tieaj homoj, tiel, kiel siaj samrasanoj la Bretoj +kaj Gaeloj, kredis, ke la maro estis donaco de Dio, por provizi por +ili fajrlignon kaj multajn aliajn trezorojn. Sed ili devus nenion +preni, se sin savis unu sola maristo el la pereita ŝipo. + +Tiu ĉi leĝo nature ne savigis la maristaron. + +La pacama pastro ofte predikis kontraŭ la kruela kutimo igi la +ŝippereojn. + +Ekstere de la preĝejo, la paroĥanoj ofte diris: Se ni ne +prenos la bonajn Diajn donacojn, aliaj ilin prenos, sed li respondis: +Agu prave, kaj eble viaj najbaroj imitos vin. + +Fine, post multe da tempo, li demandis: "Ĉu vi ne protektos la +maristojn, kaj ilian bienon?" + +Baldaŭ sciiĝis, ke la loĝantoj de Bxxx ne permesos la ŝippereigon +sur ilia marbordo kaj ankaŭ, ke la vilaĝanoj de Txxxx kaj Sxxxx +decidiĝis agadi laŭvole, kie ajn ili povos. + +Terura ventego blovis, kaj ŝipo surkuris sur ŝtonejon. + +Tiam okazis ke la loĝantoj de la najbaraj vilaĝoj kunvenis al la +loko, portante falĉilojn, stangojn, martelojn, kaj aliajn +batalilojn. Kune kun siaj paroĥanoj, la pastro renkontis ilin sur la +sablo. Li antaŭeniris, kaj montris al la transpaŝintoj sian pafilon +ekkriegante: Se unu el vi provos transiri tiun ĉi mureton, mi pafos! + +Juna granda viro, ridante je li, saltis super la barilo. Pafo tuj +ekaŭdiĝis kaj la junulo tombis sur sia vizaĵo. + +Tamen, li nur falis pro timo. La kuglo estis pasinta inter lia brako +kaj flanko, kaj nur vundis lian vestmanikon. + +Tamen la leciono ne estis senfrukta, ĉar, post tiu ĉi tago oni +neniam trovis en tiu ĉi loko ŝipdetruistojn. + +La pastro neniam parolis pri la afero: eble la teruro kiun li sentis, +kiam li kredis, ke li mortigis homon, estis tro granda por sen akra +doloro esti memorita. + +Dum multaj jaroj lia vidvino prenis el ĝia kaŝejo, kaj kun fiera +plezuro montris, la belan arĝentaĵon, de Lloyds donacita je dankeco +pro la maristoj kaj ŝarĝoj de ŝia edzo savitaj. + +(_Dua skizeto aperos en_ The Esperantist, _No. 9_). + + + + +DIVERSAJ AVIZOJ. + + +Sro Motteau nun tradukis la tuton de _La Ventego_, kaj oni eldonos +la verkon en aparta libro tuj kiam oni ricevis 500 promesojn ĝin +aĉeti. Ĝia kosto estos 1f. 50 (1/3 afranke). Post la eldono kosto +1/3. + +Ĉu la Legantoj, kiuj deziras ĝin posedi, skribos al la Redakcio? + + * * * + +La C. T. C. (Cyclists' Touring Club) Gazette de Majo enhavas tre +valoran leteron de Sro Bourlet, kune kun Angla traduko. Estas +rimarkinde ke, kvankam tiu letero enhavas 500 vortojn, ne estas +bezono por supersignita litero ia! Oni konsilas, ke ĉiuj +Esperantistoj ĝin tralegu. + +(Specimeno de la Gazeto, 3d., de 47, Victoria Street, Westminster, +S.W.). + + * * * + +Sro Metcalfe sendas kelkajn interesajn sciigojn. Li venkis en la +Esperanta koresponda ŝakludo kun Belga Samideano, kaj nun komencas +duan batalon! Li ankaŭ proponas, ke kelkaj lertaj Esperantistoj +kunverku la tradukon de la Nova Testamento. Ĉu tiuj, kiuj deziras +kunlaboradi, skribos al Sro Metcalfe, ĉe la Redakcio? + + * * * + +Ni jam estas vidintaj la unuajn paĝojn de _Alice in Esperantoland_, +kaj la verko promesas fariĝi tre interesa kaj valora lernilo. Al la +sindonema verkisto salutojn kaj gratulojn! + + * * * + +Kara Sinjoro,--La anonco pri miaj Dimanĉaj Promenadoj +sukcesis, ĉar, lastan Dimanĉon, Sro Sutcliffe kaj sia filo, +Sro Rayner, kaj ankaŭ Sro Farnes, kuniĝis ĉe Bromley. Ni +paroladis Esperante la tutan tagon, kvazaŭ en Esperantujo, kaj faris +multe da progreso pri interparolarto. + + Fidele via, + C. W. T. Reeve, + 63, Effingham Road, Lee, Kent. + + * * * + +Niaj Germanaj amikoj tre rapide antaŭeniras. Ni ĵus ricevis de +Sro Borel, _95, Prinzenstrasse, Berlin_, du novajn verkojn de la +_Kolekto Aprobita_. (1). _Vollständiges Lehrbuch der Esperanto +Sprache, mit Uebungen, Syntax und Proben aus Poesie und Prosa, nach +Prof. Cart, bearbeitet und erweitert von J. Borel. Kosto 1/3 (1 mark +20)._ (2). _Wörterbuch Deutsch-Esperanto, unter Redaktion von Dr. +Samenhof, herausgegeben von Hermann Jurgensen und M. Pagnier. 2/- (2 +mark)._ + +Ankaŭ ni danke ricevis. (1). _Cours Elementaire d'Espéranto, par E. +Deligny, Professeur au Groupe Espérantiste de Saint Omer._ (Bona 53 +paĝa verko). (2). _Sondilo Skrapanta de M. Leger, Ĉe Grupo +Esperantista, Presejo de Monako._ (Bone presita broŝuro +dek-unu-paĝa, kiu traktas pri nova sistemo por subakva skrapado). +(3). _Les Libertaires et la Langue Internationale, Espéranto, de +Emile Chapelier._ (47 paĝoj, 10 c). (4). _Esperanto, Exposición de +R. G. Abrill, Ex-Profesor de Esperanto del Instituto Comercial, +Chiclayo, Peru._ (22 paĝoj en la Hispana lingvo). + + * * * + +Plezure ni rimarkas, ke ĉiam pli granda aro da semajnaj kaj monataj +Gazetoj enhavas Esperantan sekcion. La lasta, kiun ni ricevis estis +la _Bulletin des Sciences Naturelles de Tarare, Rhône, France_. Tie +ankaŭ fondiĝos Esperantan Ekzpozicion, kaj oni esperas, ke ĉiuj +sendos informojn pri komercaj aferoj. La komerco Tarara estas silk- +kaj koton-faraĵojn, malpezajn ŝtofojn senornamajn kaj ornamitajn, +broditajn kurtenojn, ĉiujn ajn brodaĵojn por virinroboj, velvetojn +kaj pluŝojn. + + * * * + +Kara Sinjoro _Lingvo Internacia por Blinduloj_ en punktoj reliefaj, +eliros en la lasta semajno de Majo. Provizora Direktoro mi estas.... +Ni eldonos ses Numerojn en 1904 (poste, se eble, dekdu). La abono +kostas por ĉiu lando 3 frankojn.... Kun kora saluto mi estas via, +Th. Cart. + +Vere la blinduloj havas tre sindoneman amikon kaj ni sendas ĉiujn +bondezirojn al la nova kaj potenca ilo, kiu helpos je la disvastigado +de Esperanto inter ili. Blinduloj el ĉiuj nacioj verkos la +artikolojn por tiu ĉi nova Gazeto, kaj ĝi certe estos tre interesa. + + * * * + +La Redaktoro bedaŭras, ke li ne antaŭe anoncis la fondon de +Esperantista Grupo en Battersea. La energia Sekretario estas _Sro +A. T. Lee, 2, Cupar Road, Battersea, S.W._, kaj la Grupkunvenejo +estas en la _"Board Room, Latchmere Baths," Marde vespere_. Tiu ĉi +kurso daŭros dum la tuta somero. + +Sro Lee saĝe utilis la valoran artikolon de Sir William Ramsay, +kiu aperis en la _Daily Mail_, por helpi lian propagandon, kaj +presigis ĝin sur aparta folieto, por disdoni, kaj li ankaŭ presigis +novan poŝtkarton. + + + + + +End of Project Gutenberg's The Esperantist, Vol. 1, No. 8, by Various + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE ESPERANTIST, VOL. 1, NO. 8 *** + +***** This file should be named 34042-0.txt or 34042-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/3/4/0/4/34042/ + +Produced by David Starner, Andrew Sly and the Online +Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net (This +book was produced from scanned images of public domain +material from the Google Print project.) + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/34042-0.zip b/34042-0.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7ab162c --- /dev/null +++ b/34042-0.zip diff --git a/34042-h.zip b/34042-h.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..811076f --- /dev/null +++ b/34042-h.zip diff --git a/34042-h/34042-h.htm b/34042-h/34042-h.htm new file mode 100644 index 0000000..aa4352d --- /dev/null +++ b/34042-h/34042-h.htm @@ -0,0 +1,3012 @@ +<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> + +<!DOCTYPE html + PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" + "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd" > + +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="en" lang="en"> + <head> + <title> + The Esperantist, Vol. 1, No. 8 + </title> + <style type="text/css" xml:space="preserve"> + +body {padding-right: 10%; padding-left: 10%;} +div.titlepage {text-align: center; line-height: 2.0; margin-top: 4em;} +h3 {text-align: center; font-size: 1.2em; margin-bottom: 2em;} +.pagenum {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right; font-style: normal; color: silver; background-color: inherit;} +body > div {clear:both; padding-top: 4em;} +a {text-decoration:none;} +ul li {list-style-type: none;} +.center {text-align: center;} +div.sec-list ul li, div.notice ul li {padding-left: 2em; text-indent:-2em;} +.left {width:46%; float:left; clear:none;} +.right {width:46%; float:right; clear:none;} +em.u {font-style:normal; text-decoration: underline;} +.poem-header {text-align: left; margin-left: 2em; font-size: 110%;} +hr.short {width: 20%;} +.far_sig {text-align: right; margin: 0.5em 2em 0.5em auto;} +.near_sig {text-align: left; margin: 0.5em auto 0.5em 4em;} +.sc {font-variant: small-caps; font-style: normal;} +.sup {vertical-align: 20%;} +.border {border:solid; padding: 0.8em;} +td.numb {text-align: right; vertical-align: top; padding: 0.3em 1em;} +p.speaker {float: left; font-variant: small-caps; margin: 0 0 0 -6.5em;} +p.speaker i {font-variant: normal;} +div.dialogo {padding-left:6.5em; margin-top: 0.5em;} + .verse {margin: 1em 0em 0em 5%; text-align: left; } + .stanza {margin-top: 1em; margin-bottom: 0em;} + .stanza br, .dialogo br {display: none;} + span.i0 {display: block; margin-left: 0em;} + span.m2 {display: block; margin-left: 3em;} + span.m3 {display: block; margin-left: 6em;} + span.m4 {display: block; margin-left: 9em;} + span.m5 {display: block; margin-left: 11em;} + .tnotes {background-color: #eeeeee; color: #000; + padding-top: .5em; padding-bottom: .5em; + padding-left: 1em; padding-right: 1em; + margin-left: 5%; margin-right: 5%;} + +</style> + </head> + <body> +<pre xml:space="preserve"> + +The Project Gutenberg EBook of The Esperantist, Vol. 1, No. 8, by Various + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: The Esperantist, Vol. 1, No. 8 + +Author: Various + +Editor: H. Bolingbroke Mudie + +Release Date: October 7, 2010 [EBook #34042] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE ESPERANTIST, VOL. 1, NO. 8 *** + + + + +Produced by David Starner, Andrew Sly and the Online +Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net (This +book was produced from scanned images of public domain +material from the Google Print project.) + + + + + + +</pre> + <div class="tnotes"> + <p class="center"> + <i>Transcriber’s Notes</i> + </p> + <p> + A few minor typographical errors have been corrected without notice. + However, many grammatical errors and odd spellings have been left as in + the original. + </p> + </div> + <div id="est1-8-1" class="border titlepage"> + <p style="font-size:80%;"> + SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET. + </p> + <p style="float:left;width:15%;"> + <i>No. 8.</i> + </p> + <p style="float:right;width:15%;"> + <i>Junio, 1904.</i> + </p> + <h1> + THE<br /> ESPERANTIST + </h1> + <p> + La Esperanta Gazeto por la<br /> Propagandado de la Internacia Lingvo. + </p> + <p style="font-size:80%;"> + Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE. + </p> + <p> + ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents). + </p> + <p style="font-size:80%;"> + Published by THE LONDON ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C. + </p> + </div> + <div id="est1-8-2" class="left border"> + <h4 style="text-align:center"> + CONTENTS. + </h4> + <table> + <tr> + <th></th> + <th> + Page + </th> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#est1-8-8" class="sc">Editor’s Notes</a> + </td> + <td class="numb"> + 113-114 + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#est1-8-9" class="sc">Esperanto and Teaching</a> (Professor + Carlo Bourlet) + </td> + <td class="numb"> + 115-117 + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#est1-8-12" class="sc">Adventure of Count Fathom</a> + (translated by D. H. Lambert) + </td> + <td class="numb"> + 118-119 + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#est1-8-13" class="sc">Naughty Eppie</a> (translated by G. + C. Law) + </td> + <td class="numb"> + 119 + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#est1-8-14" class="sc">The Holy Fire</a> (Edward Metcalfe, + M.A. Oxon.) + </td> + <td class="numb"> + 120-121 + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#est1-8-16" class="sc">Logic and Instinct</a> (Ben Elmy) + </td> + <td class="numb"> + 122-123 + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#est1-8-17" class="sc">The Birthplace</a> (Paul Mathews, + M.A.) + </td> + <td class="numb"> + 123 + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#est1-8-18" class="sc">The Tempest</a>, continued + (translated by A. Motteau) + </td> + <td class="numb"> + 124 + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#est1-8-19" class="sc">Back to the Mountains</a> (Clarence + Bicknell) + </td> + <td class="numb"> + 125 + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#est1-8-22" class="sc">Correspondence Page</a> + </td> + <td class="numb"> + 126 + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#est1-8-24" class="sc">A Welsh Tale</a> (E.W.) + </td> + <td class="numb"> + 127 + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#est1-8-25" class="sc">Sundry Items of Interest</a> + </td> + <td class="numb"> + 128 + </td> + </tr> + <tr> + <td> + <a href="#est1-8-23" class="sc">Instinct or Intelligence.</a> A + further Proof (by O.W., 7,074) + </td> + <td class="numb"> + 128 + </td> + </tr> + </table> + </div> + <div id="est1-8-3" class="sec-list right border"> + <p> + FOR FREE PARTICULARS write to<br /> the HON. SECRETARIES of<br /> + ESPERANTO SOCIETIES at + </p> + <ul> + <li> + CORBRIDGE-ON-TYNE, M. V. Lotinga, Esq.,<br /> Trinity Terrace. + </li> + <li> + DUBLIN, C. Fournier, Esq.,<br /> Celtic Association, St. Stephen’s + Green. + </li> + <li> + EDINBURGH, Miss Tweedie, M.A.,<br /> 2, Spence Street. + </li> + <li> + GLASGOW, J. Hunter, Esq.,<br /> 138, Darnley Street, Pollokshields. + </li> + <li> + HUDDERSFIELD, G. H. Taylor, Esq.,<br /> 13, Birkly Hall Road. + </li> + <li> + KEIGHLEY, J. Ellis, Esq.,<br /> Compton Buildings, Bow Street. + </li> + <li> + LEEDS, J. E. Wyms, Esq.,<br /> 2, Marlbro’ Grove. + </li> + <li> + PORTSMOUTH, Dr. Greenwood,<br /> 182, Queen’s Road. + </li> + <li> + NEWCASTLE, H. W. Clephan, Esq.,<br /> 3, Cotfield Terrace, Gateshead. + </li> + <li> + PLYMOUTH, J. A. Thill, Esq.,<br /> 6, Barton Crescent, Mannamead. + </li> + <li> + ST. ANDREW’S, J. T. Haxton, Esq.,<br /> 133, South Street. + </li> + <li> + TYNEMOUTH, Alan F. Davidson, Esq.,<br /> 26, Park Crescent, N. Shields. + </li> + <li> + WIMBLEDON, W. Inge, Esq.,<br /> Spencer College, Wimbledon. + </li> + </ul> + <p> + N.B.—It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form + local groups will communicate with the Hon. Sec., Esperanto Club, who + will do all in his power to assist them in the work. + </p> + </div> + <div id="est1-8-4" class="reklamo" style="text-align:center;"> + <div class="left"> + <h4> + The Remington + </h4> + <p> + THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER. + </p> + <p> + Just think of it! + </p> + <p> + THE INTERNATIONAL MACHINE. + </p> + <p> + <i>Unbound by ties of nationality:<br /> The common bond of union of + all civilised peoples.</i> + </p> + <p> + The Remington can be supplied fitted for Esperanto. + </p> + <hr class="short" /> + <p> + THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br /> 100, Gracechurch St., London, + E.C. + </p> + </div> + <div class="right" lang="eo"> + <h4> + La Remington + </h4> + <p> + LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO. + </p> + <p> + Pripensu je tio! + </p> + <p> + LA INTERNACIA MAŜINO. + </p> + <p> + <i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br /> La Komuna unuigilo por + ĉiuj civilizitaj popoloj.</i> + </p> + <p> + La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj. + </p> + <hr class="short" /> + <p> + LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br /> 100, Gracechurch St., Londono, + E.C. + </p> + </div> + </div> + <div id="est1-8-5" class="reklamo"> + <h3 style="font-size:150%;text-decoration:underline;"> + Internacia Scienca Revuo. + </h3> + <p class="sc center"> + The Latest Proof of our Progress. + </p> + <p class="center"> + All should send to the Hon. Secretary, Esperanto Club, for a Specimen + Copy of this splendid monthly. + </p> + <p class="center"> + <b>Price 7d. post free.</b> + </p> + </div> + <div id="est1-8-6" class="notice" lang="eo"> + <h3> + Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi. + </h3> + <ul> + <li> + <span class="sc">T. Carr</span>, Esq., 45, High Street, Keighley, + Yorks. Interŝanĝos p-k. ilus. el ĉiuj landoj. + </li> + <li> + <span class="sc">H. G. Chevalier</span>, Esq., Post Office, Toronto, + Canada. Ĉiam respondos je p-k. skribitaj en Esperanto. + </li> + <li> + <span class="sc">M. Albert Claude</span>, Saudrupt, Meuse, France. Per + ilus. p-k. Kaj kun Gesamideanoj logantaj en Britaj kolonioj. + </li> + <li> + <span class="sc">Miss A. A. Cowan</span>, 30, Gauden Road, Clapham, + London, S.W. Letere aŭ p-k.’e kun alilandulinoj. + </li> + <li> + <span class="sc">Herbert Farnes</span>, Esq., 120, Crofton Park Road, + Brockley, London, S.E. Ilus. p-k. + </li> + <li> + <span class="sc">Arthur Gray</span>, Esq., 138, Bethune Road, Stamford + Hill, London. N. Pri Espo. kaj lingvoscienco. Ĉiam dankeme + respondos. + </li> + <li> + <span class="sc">A. J. Hulme</span>, Esq., The White Studios, Castle + Street, Shrewsbury, England. Kun ĉiulandanoj pri arto kaj + artmontrejoj. + </li> + <li> + <span class="sc">A. Jennings</span>, Esq., 15, Stavordale Road, + Highbury, London, N. Per vidaĵkartoj kun ĉiulandanoj. + </li> + <li> + <span class="sc">Herr Karl Klein</span>, 71 Friedrich Kaisergasse, + Vienna XVI. Vidaĵkartojn. Ĉiam respondos. + </li> + <li> + <span class="sc">M. Joseph Latenneur</span>, Oficejestro de la Financa + Ministrejo, 204, Bvd. Raspail, Paris. Ilus. p-k. + </li> + <li> + <span class="sc">Miss Rose Price</span>, Klopstockstrasse 52, Berlin, + N.W. Interŝanĝos ilus. p-k. Kaj p-signojn. + </li> + <li> + <span class="sc">B. J. Rayner</span>, Esq., 138, Monega Road, Forest + Gate, London, E. Ilus. p-kartoj. + </li> + <li> + <span class="sc">A. d’Eduarté Smith</span>, Esq., 33, + Rupert Street, Keighley, Yorks. Ĉiam respondos je Esperantaj + leteroj kaj p-kartoj. + </li> + <li> + <span class="sc">Sinjoro Ivan Ĉervenakov</span>, Bourgas, + Bulgaria. Ilus. p-k. kun alilanduloj. + </li> + <li> + <span class="sc">A. Sinclair</span>, Esq., 17, High Street, New + Pitsligo, Scotland. Interŝanĝos ilus. p-k. Kaj p-signojn. + </li> + <li> + <span class="sc">A. F. Whiteside</span>, Esq., Box 3847, Johannesburg, + Transvaal, S.A. Per ilus. p-k. + </li> + </ul> + <p> + <b>La Kosto de la Enskribo Estas, 6d.</b> (70c. per poŝtsignoj). + </p> + </div> + <div id="est1-8-7" class="banner border center"> + <p class="pagenum"> + 113 + </p> + <h2 style="font-size:210%;"> + THE ESPERANTIST. + </h2> + <p> + The Esperanto Gazette for the spread of the International Language. + </p> + <div style="float:left;padding-left:5%;font-size:80%;"> + <p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;"> + ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE<br /> SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT + TO + </p> + </div> + <div style="float:right;padding-right:5%;font-size:80%;text-align:left;"> + <ul> + <li> + The Hon. Sec., ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C. + </li> + <li> + AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia. + </li> + <li> + BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai. + </li> + <li> + CANADA.—A. Saint Martin, Esq., 79, St. Christopher Street, + Montreal. + </li> + <li> + FRANCE.—M. Paul Fruictier, Boulevard Arago 27, Paris. + </li> + <li> + GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe. + </li> + <li> + MALTA.—A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun. + </li> + <li> + RUSSIA.—G. B. Smith, Esq., 19, Wiborg Quay, St. Petersburg. + </li> + <li> + SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm. + </li> + <li> + TRINIDAD.—Geo. O. Messerly, Esq., Port of Spain. + </li> + </ul> + </div> + <p style="clear:both;" lang="eo"> + <i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis poŝtsignon.</i> + </p> + <p lang="eo"> + <i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i> + </p> + <p lang="eo"> + <i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtsignoj, kiuj estas + akceptataj laŭvaloro.</i> + </p> + <p style="float:left;padding-left:2em;"> + No. 8. + </p> + <p style="float:right;font-size:80%;text-align:left;"> + Subscription, 3s. Per Annum.<br /> Single Copies, 4d. net. + </p> + <p> + JUNIO, 1904. + </p> + </div> + <div id="est1-8-8" class="article"> + <div class="left" lang="eo"> + <p> + La Hon. Sek. de la London Esperanto Club multe bedaŭras, ke lia + amiko kaj kolego, S<span class="sup">ro</span> Howard, ne povos + klopodadi pri la libraj aferoj. Ĉiuj Esperantistoj ŝuldas al + S<span class="sup">ro</span> Howard koregan dankesprimon pro liaj + sindonema laborego, kaj bedaŭros, ke liaj nunaj devoj ne permesas + ĝian adon. + </p> + <p> + Estonte, oni devas sendi ĉiujn <i>librajn mendojn</i> al The + Librarian, London Esperanto Club, 41, Outer Temple, London, W.C., kaj + ne al Surbiton. + </p> + <hr class="short" /> + <p> + Karaj Legantoj, Salutojn! + </p> + <p> + Se la maro estos estinta kompata, areto da Anglaj Esperantistoj estos + reveninta de mallonga forestado dum la Pentekostaj tagoj en Bulonjo. + </p> + <p> + Mi vere devas danki Vin pro la multe da afablaj rimarkoj de la skizeto + pri mia libertempeto inter la Esperantistoj, kaj estas eble, ke + rakonto pri la Bulonja vizito ankaŭ interesos Vin. Estos do + artikoleto pri ĝi en la venonta Gazeto. + </p> + <p> + Kiam mi ĝuis la Italan sunon, Esperanto gajnis novan apostolon, + kies verko jam vidiĝis en <i>La Esperanta Gazeto</i>. Estas + certe, ke Vi ĉiuj multe ŝatos la tre interesan kaj lertan + tradukon el la <i>Aventuroj de Grafo Ferdinando Fathom</i>, de S<span + class="sup">ro</span> Lambert verkita. Kaj, kiam Vi memoros, ke tiu + ĉi klera verkisto nur aŭdis la nomon <i>Esperanto</i> antaŭ + ses semajnoj, Vi ĉi tie vidos ankoraŭ alian bonan reklamon + pri la mirinda facileco de la lingvo! + </p> + <p> + Inter la multaj novaj aliĝintoj, kiujn ni ĉiutage gajnadas, + estas unu kiu intencas viziti la Ekspozicion S. Louisan. Kredeble li + tie vidos la Esperantan Sekcion, fondita de la Franca Societo, kaj + zorgata de S<span class="sup">ro</span> J. Constant, 4755, Maffitt + Avenue, St. Louis. + </p> + <p class="pagenum"> + 114 + </p> + <p> + Por tiu ĉi Ekspozicio oni presigis grandajn anoncpaperojn pri + Esperanto, kaj S<span class="sup">ro</span> Bourlet afable sendis al + ni aron da ili en la Angla lingvo presitan. Mi plezure sendos senpagan + specimenon al ĉiu, kiu promesos elmontri ĝin en konvena + loko. + </p> + <p> + Espereble tia Ekzpozicio en la Unuiĝitaj Ŝtatoj vekigos + multe da intereso. Esperanto jam ekprogresas tie, kaj fervora + kunhelpanto, <i>S<span class="sup">ro</span> J. Fogg Twombly, 34, + Green Street, Brookline, Mass.</i>, prenis sur sin la provizoran + Sekretariecon. Ĉu ĉiuj Amerikaj amikoj skribos al li, kaj + kunlaborados? + </p> + <p> + S<span class="sup">ro</span> Twombly komencis sian propagandon per + nova plano. Ĉiam ni vidas, ke la Amerikanoj sendas novajn ideojn + al Eŭropo; ne vere? Li sendis abonpagojn je <i>La Esperanta + Gazeto</i> por ĉiuj la Amerikaj Universitatoj, kaj kelkaj + kolegioj. Tiel, inter la legantoj de tiuj ĉi linioj troviĝas + niaj kunbatalontoj, la Amerika Junularo. + </p> + <p> + <i>Ĉiam antaŭen!</i> estu via devizo. Ne permesu ke Eŭropo + venkos sole en tiu ĉi nobla afero! + </p> + <p> + Lia plano memorigas al mi, ke kelkaj el Vi petis la sendadon de tiu + ĉi Gazeto al diversaj Urbaj Bibliotekoj. La propono estas tre + valora, sed, je la komenco de tia entrepreno, ne estas eble ĝin + alpreni. Mi do esperas, ke Vi, post kiam Vi gajnis la aprobon de la + Bibliotekestro, afable konsentos <i>aboni por la Biblioteko</i>. Por + tiu ĉi celo, oni akceptos duonpagon, t.e., jarabonon da du + frankoj. Post iom da tempo estos eble malpli ŝpareme donaci. + </p> + <p> + Mi ankaŭ ricevis kelkajn petojn por pligrandigi aŭ plioftigi + la Gazeton. Sed ankaŭ tiu ĉi afero nuntempe estas neebla. + Vere, se oni memoras, ke antaŭ nur dudek monatoj, Esperanto estis + kvazaŭ nekonata nomo en Anglujo, kaj ke nun dum ok monatoj + Anglujo posedas sian propran Gazeton, oni ne devas plendi, ke ĝi + enhavas nur dekses paĝojn! La ekzisto mem de tia Gazeto, precipe + apogita de Britaj Verkantoj kaj Abonantoj, estas nekontraŭdirebla + pruvo pri la facileco kaj rapida progreso de la Internacia Lingvo: + estas praktika pripensinda pruvo. + </p> + <p> + Ĉu Vi rimarkis la kovrilon de nia lasta kajero? Laŭ la petoj + de alilandaj amikoj, mi donis al la verdakovriletaĵo, Esperantan + baptonomon, kaj mi esperas, ke Vi, kiuj loĝas alilande, ĉiam + nomos tion ĉi <i>La Esperanta Gazeto</i>. Kiam mi aŭdis + kritikojn pri <span class="sc">La Esperantist</span> dum mia vojaĝo, + ĉiam estis dube ĉu oni parolis pri la Angla, Franca, aŭ + Itala ĵurnalo. + </p> + <p> + Mi plezure rimarkas ke, en <span class="sc">L’Espérantiste</span>, + S<span class="sup">ro</span> de Beaufront ankaŭ kondamnas tiujn, + kiuj deziras elpensi siajn proprajn alfabetojn. Kompreneble ĉiuj + Esperantaj Redaktoroj same faros. Jam en la Maja Numero sendis tiun + kondamnon + </p> + <p class="far_sig sc"> + Via Redaktoro. + </p> + </div> + <div class="right"> + <p> + The Hon. Sec. of the London Esperanto Club much regrets that his + friend and colleague, Mr. Howard, can no longer occupy himself with + the book department. All Esperantists owe Mr. Howard most hearty + thanks for his devoted labour, and will regret that his present duties + do not permit of its continuance. + </p> + <p> + In the future <i>orders for books</i> should be sent to The Librarian, + London Esperanto Club, 41, Outer Temple, London, W.C., and not to + Surbiton. + </p> + <hr class="short" /> + <p> + Dear Readers, Greetings! + </p> + <p> + Should the sea have been compassionate, a group of English + Esperantists will have returned from a short stay during Whitsuntide + in Boulogne. + </p> + <p> + I really must thank you for the many kind remarks on the short sketch + of my holiday with the Esperantists, and it may be that a narrative of + the Boulogne visit will also interest you. A short article about it + will therefore appear in the coming Gazette. + </p> + <p> + While I was enjoying Italian sunshine, Esperanto gained a new apostle, + whose work has already been seen in <span class="sc">The Esperantist</span>. + It is certain that you will greatly enjoy Mr. Lambert’s + interesting and able translation of <i>The Adventures of Count + Ferdinand Fathom</i>. And, when you recollect that this clever writer + only heard Esperanto’s name six weeks ago, you will see here yet + another good testimony as to the astonishing simplicity of the + language. + </p> + <p> + Among the many new adherents we gain daily is one who intends visiting + the St. Louis Exhibition. He will probably see the Esperanto Section + there, founded by the French Society, and superintended by Mr. J. + Constant, 4755, Maffitt Avenue, St. Louis. + </p> + <p> + Large Esperanto posters have been printed for this Exhibition, and M. + Bourlet has kindly sent a number of them printed in English. I will + gladly send a free specimen to everyone who will promise to exhibit it + in a suitable place. + </p> + <p> + It is to be hoped that such an Exhibition in the United States will + arouse much interest. Esperanto already begins to make progress there, + and a devoted helper, <i>Mr. J. Fogg Twombly, 34, Green Street, + Brookline, Mass.</i>, has undertaken the provisional secretaryship. + Will all American friends write to, and work with, him? + </p> + <p> + Mr. Twombly has commenced his propaganda on a new plan. We always find + that Americans send new ideas to Europe; is it not so? He sent + subscriptions for <span class="sc">The Esperantist</span> for all + American Universities, and some colleges. So, among the readers of + these lines are to be found our future comrades, the Youth of America. + </p> + <p> + <i>Ever forwards!</i> let your motto be. Do not allow Europe to + conquer alone in this noble cause! + </p> + <p> + His plan reminds me that some of you have asked for this Gazette to be + sent regularly to sundry town libraries. The suggestion is a very + valuable one, but, at the beginning of such an enterprise, it is + impossible to adopt it. I, therefore, hope that, after you have gained + the approval of the librarian, you will kindly consent to send a + subscription for the library. For this purpose half will be accepted, + that is, an annual subscription of 1/6. A little later it will be + possible to give less sparingly. + </p> + <p> + I have also received some requests to enlarge or more frequently issue + the Gazette. But this is also impracticable at present. Really, if one + recollects that twenty months ago Esperanto was practically a name + unknown in England, and that now for eight months England has its own + Gazette, one must not complain that it contains but sixteen pages! The + very existence of such a paper, principally supported by British + Contributors and Subscribers, is an incontrovertible proof of the + simplicity and rapid progress of the International Language: a + practical proof worthy of consideration. + </p> + <p> + Did you observe the cover of the last number? In accordance with the + requests of foreign friends, I gave the little green-covered-one an + Esperanto name, and I hope that all of you who live in other lands + will call this <i>The Esperanto Gazette</i>. When I heard criticisms + of <span class="sc">La Esperantist</span> during my journey, it was + ever doubtful whether one referred to the English, French, or Italian + journal. + </p> + <p> + I note with pleasure that, in <span class="sc">L’Espérantiste</span>, + M. de Beaufront also condemns those who want to invent their own + alphabet. Naturally all Esperantist Editors will do likewise. This + condemnation had already been sent in the May Number by + </p> + <p class="far_sig sc"> + Your Editor. + </p> + </div> + </div> + <div id="est1-8-9" class="article" lang="eo"> + <p class="pagenum"> + 115 + </p> + <h3> + ESPERANTO KAJ PEDAGOGIO. + </h3> + <p> + (<i>Kiam ni kunpromenis sur la bela Kastelejo de Château Thierry, + Sinjoro Bourlet afablege cedis al mia peto, kaj promesis verki artikolon + por <span class="sc">The Esperantist</span> pri la suprenomita temo. Ni + ĉiuj ŝuldas koran dankon al nia eminenta kunbatalanto pro tiu + ĉi honoro.—Red.</i>). + </p> + <p> + <i>Kara Amiko, Jen estas la promesita artikolo. Mi ĝin skribis sur + miaj genuoj, sidante en arbareto sur altaĵo, inter rosmarenoj kaj + erikoj, en ombro de maraj pinoj kaj bastkverkoj.</i> + </p> + <p> + <i>Sub miaj piedoj tute proksime la blua maro bruetis, kuretante sur la + flava sablo, la suno faris helajn rondetojn sur mia papero, kaj ĉirkaŭ + mi flirtis delikataj papilioj kaj zumantaj muŝoj. La muskoj kaj + herbetoj faris verdan tapiŝon, kiu estis kvazaŭa Esperanta + standardo, kiu inspiris min. La vekiĝo printempa de tiu belega + naturo igis min pensi pri la baldaŭa vekiĝo de la homaro por + nia kara afero.</i> + </p> + <p> + <i>Kore kaj sincere via.—Carlo Bourlet.</i> + </p> + <div class="left" lang="eo"> + <p> + Jam de longaj jaroj mi instruas matematikon al junuloj. Miaj lernantoj + estas nun ĉiuj 17–20 jaraj, kaj mi oftege rimarkis kiel + senlogika kaj nekapabla ĝuste rezoni estas ilia spirito. + Aliparte, ili estas ankaŭ tro inklinaj ĉion akcepti + sendispute, kaj lerni la sciencon ne per analiza metodo, sed preskaŭ + kiel dogmon netuŝeblan. + </p> + <p> + Pri tio mi tre miris. + </p> + <p> + La infana spirito estas ja tre scivolema kaj treege logika. Malgranda + bubo, tuj post kiam li scias iom paroli, faras multajn demandojn: <i>Kial, + patreto, la mara akvo estas sala?</i> <i>Kial, patrineto, la fajro + brulvundas la nesaĝajn infanojn?</i> <i>Kial...?</i> kaj ankoraŭ + <i>Kial...?</i> + </p> + <p> + Kaj ofte la gepatroj, tedataj de tiom da kialoj, respondas: <i>Ĝi + estas tiel, ĉar ĝi estas tiel!</i> + </p> + <p> + Malbona respondo, kiu al kutimigas la infanojn al akcepto sendisputa + de ĉiu ajn eldiro kaj sufokigas la analizemon naturan de ilia + juna spirito. + </p> + <p> + Sed estas tamen gepatroj inteligentaj, kiuj penas por kiel eble plej + ĉion klarigi al siaj gefiloj, kaj tamen tiuj gefiloj, post iom da + ĉeestado en lernejo, perdas sian tutan scivolemon kaj esploremon. + </p> + <p> + Kia estas la kaŭzo de tiu bedaŭrinda aliformiĝo de la + infana spirito? + </p> + <p> + Mi serĉis, kaj jen tio, kion mi trovis. + </p> + <p> + Kiam bubo eniras lernejon, li unue lernas legon kaj skribon. Lerninte + la alfabeton, li instruiĝas pri la legado, t.e., pri la kunmetado + de la literaj sonoj por formi vortojn. Tuj, de la unua paŝo, + ĉu li estas Angla ĉu Franca, li eklernos, ke plej ofte la + literoj perdas sian alfabetan valoron, kiam ili estas apudmetitaj apud + aliaj. Li konstatas, ke ĉio estas preskaŭ plene arbitra kaj + senregula; kaj, kiam Franca lernanteto demandas <i>kial A kaj U + kunligitaj produktas la sonon <span class="pagenum">116</span> O</i>, + la malfeliĉa instruisto povas nur respondi la faman frazon, kiun + la bubo tiel ofte aŭdos dum sia vivo: <i>Ĝi estas tiel, + ĉar ĝi estas tiel.</i> + </p> + <p> + Post tiu unua senlogika dogmeca ekzercado, la infano komencas lerni + gramatikon kaj aritmetikon. + </p> + <p> + Ho ve! jen denove kaj pli forte rekomenciĝas la bela <i>klarigo</i>: + <i>Ĝi estas tiel....</i> + </p> + <p> + En la gramatiko apud ĉiu regulo li trovas unu, du, tri, + sennombrajn esceptojn! Tiel, ke la regulo baldaŭ dronas sub la + superakvigo de la esceptoj. Ni Francoj faris ja el tio proverbon: <i>Nenia + regulo sen escepto.</i> Estas vere, ke ĉiuj tiuj esceptoj havas + historiajn kaŭzojn, sed tiujn kaŭzojn oni nur tiam povas + kompreni, kiam oni scias multajn lingvojn antikvajn kaj modernajn. Tiu + studo estas filologio, kaj la filologio ne estas scienco komprenebla + por infanoj! + </p> + <p> + La lernado de aritmetiko povus esti ekzerco jam pli logika sed, el + ĉiuj partoj de la matematiko aritmetiko estas la plej malfacila + en teorio. Dum la algebra rezonado estas plej ofte analiza, la + aritmetika rezonado estas plej ofte sinteza, sekve pli malfacile + komprenebla. + </p> + <p> + Kaŭze de la granda malfacileco de la teorioj aritmetikaj, la + instruisto estas, vole-nevole, plej ofte devigata lernigi parkere de + la bubo la rezultatojn sen ia klarigo, kaj la juna lernanto + alproprigas al si metodojn permemore, kiujn li prenas kiel modelojn + sekvindajn sed ne verigitajn. Al tio oni aldonas lecionojn el prozaj aŭ + poeziaj pecoj, lernotajn ankaŭ parkere, kaj, super ĉio, oni + lernigas la historion de la antikvaj Grekoj kaj Latinoj, tute + nekomprenebla, pro la granda malsameco de la antikvaj kaj nunaj moroj. + </p> + <p> + Resume, niaj gefiloj povas nur alveni al unu sola konkludo: Ĉio + en la homa scio estas arbitra, senregula kaj senlogika. Se, post + longaj jaroj da tia lerneja ekzercado, restas ankoraŭ en nia + spirito ia fajrero de logikeco, tio pruvas, ke nia natura logikemo + estas vere fortika kaj daŭrema! + </p> + <p> + Nun, ni esploru tion, kio okazus se niaj infanoj lernus nian karan + lingvon Esperanto tuj post la eniro en la lernejon. + </p> + <p> + Tie ĉi ili trovus plenan logikon. La legado estus nur ludo, la + gramatikaj reguloj estus ĉiam senesceptaj. Ĉio estus + klarigebla, ĉio povus, kaj devus, esti klarigata. La korekta + uzado de la lingvo devigus ilin al severa analizo de ilia penso. Ili + malkutimus skribi kaj pensi laŭ modeloj preparitaj kaj sankciitaj + de la popola uzado, kaj, eĉ por la ĝusta esprimo de siaj + pensoj en la gepatra lingvo, ili trovus grandan utilon en tiu + analizema ekzercado. + </p> + <p class="pagenum"> + 117 + </p> + <p> + Mi persone konstatis, ke la studado de Esperanto elmontris al mi + multon el mia propra lingvo, kion mi ĝis tiam ne komprenis aŭ + ne sentis. Sennombrajn galicismojn, eĉ malĝustajn uzojn de + vortoj, mi kun mirego ekvidis. + </p> + <p> + Priparolante tiun temon kun amikoj Esperantistaj, mi konstatis, ke mi + ne estas sola, kiu tiel opinias. Ĉiuj estas unuanimaj. + </p> + <p> + Ĉu vi, kara Samideano, kiu legis mian artikoleton, ne konsentas? + </p> + <p class="far_sig sc"> + Carlo Bourlet. + </p> + </div> + <div class="right" lang="en"> + <p> + For many years now I have been teaching young people mathematics. My + present pupils are all from seventeen to twenty years of age, and I + have very frequently noted how illogical and incapable of reasoning + precisely is their intellect. They are, moreover, too much inclined to + accept everything without question, and to learn science, not by + analytical method, but as indisputable dogma. + </p> + <p> + I have wondered at this a good deal. + </p> + <p> + The child’s mind is assuredly eager to acquire knowledge, and + exceedingly logical. A little lad, as soon as he can say something, + asks many questions. <i>Why, papa, is sea-water salt?</i> <i>Why, + mamma, does fire burn silly children?</i> <i>Why...?</i> and still <i>Why...?</i> + </p> + <p> + And parents, bored by so many questions, often reply: <i>It is so, + because it is so.</i> + </p> + <p> + A bad answer, which accustoms children to the unquestioned acceptance + of any dictum, and which stifles the natural analytical propensity of + their young minds. + </p> + <p> + Nevertheless, there are intelligent parents, who take pains to give + their children every possible explanation, yet these children, after + going to school a while, lose all their thirst after knowledge and + their inquisitiveness. + </p> + <p> + What is the cause of this regrettable transformation in the childish + mind? + </p> + <p> + I have inquired, and here is what I have discovered. + </p> + <p> + When a lad goes to school, he first learns to read and write. Having + mastered the alphabet, he is instructed in the art of reading, <i>i.e.</i>, + the compounding of literal sounds to form words. Immediately, from the + first step, no matter whether he be English or French, he begins to + learn that most frequently letters lose their alphabetical value when + they are united with others. He finds out that everything is almost + entirely arbitrary and devoid of rule; and when a French pupil asks + why A and U together give the sound of O, the unfortunate teacher can + but reply with the famous phrase, which the child will hear so often + during his life: <i>It is so, because it is so.</i> + </p> + <p> + After this initial illogical dogmatic exercise, the child starts + learning grammar and arithmetic. + </p> + <p> + Alas! here again the fine <i>explanation</i>: <i>It is so ...</i> + continues to be in vogue. + </p> + <p> + In grammar, with every rule, he finds one, two, three, innumerable + exceptions. Hence the rule is soon drowned under a flood of + exceptions. We Frenchmen have actually founded a proverb: <i>There is + no rule without an exception.</i> True it is that all these exceptions + have historical reasons, but these reasons can only be appreciated + when one knows many ancient and modern languages. That study is + philology, and philology is not a science to be understood by + children! + </p> + <p> + The study of arithmetic might be a more logical exercise, but of all + departments of mathematics, arithmetic is in theory the most abstruse. + While algebraical reasoning is most frequently analytical, + arithmetical reasoning is generally synthetical, and, consequently, + more difficult to understand. + </p> + <p> + As a result of the great difficulty of arithmetical theories, the + teacher is, willy-nilly, commonly compelled to make the lad learn + results by heart without any explanation, and the young pupil adopts + parrot-method, which he takes as models to be followed, but not to be + verified. To these are added lessons from prose and poetical extracts + also to be learned by rote, and, above all, Roman and Greek history is + taught, which is quite unintelligible on account of the great + diversity between ancient and modern customs. + </p> + <p> + In fine, our children can only come to one conclusion: Everything in + human ken is arbitrary, devoid of rule, illogical. If, after long + years of such instruction, a spark of logicality still remains in our + mind, it proves that our natural logicality is powerful and enduring! + </p> + <p> + Now let us inquire what would happen if our children should learn our + valued Esperanto immediately on entering school. + </p> + <p> + Here they find perfect logic. Reading would be but a game, the + grammatical rules would ever be free from exceptions. Everything would + be explicable, everything could, and ought to, be explained. Accurate + use of the International Language would force them into a severe + analysis of their thoughts. They would no longer be accustomed to + write and think in accordance with models prepared and sanctioned by + popular usage, and even for the concise expression of their thoughts + in their mother tongue they would derive great benefit from this + analytical exercise. + </p> + <p> + I, personally, have found that the study of Esperanto has demonstrated + to me much of my own tongue, which hitherto I had not understood or + appreciated. Innumerable gallicisms, even incorrect use of words, have + I discovered with astonishment. + </p> + <p> + On discussing this subject with Esperantist friends, I have found that + I am not alone in thinking thus. All are unanimous. + </p> + <p> + Do you, dear Friend-in-Esperanto, who read this article, not agree? + </p> + <p class="far_sig"> + <i>Laŭsence tradukita de</i> H.B.M. + </p> + </div> + </div> + <div id="est1-8-10" class="article" lang="eo"> + <h3> + MIA AVINO. + </h3> + <p class="center"> + Originale verkita Skizo de Esperantisto 8384. + </p> + <p> + Ĉu vi konis mian avinon? + </p> + <p> + Jen do estas ŝia portreto: Ŝi mortis naŭdek ses jara, kaj + ŝia kuracisto diris, ke ŝi mortis kiel birdo—eble li + volis signifi "pro natura morto," kaj mi diras: "Pro maljuneco." + </p> + <p> + Kia ajn la kaŭzo, mia avino apartenis al belaj tipoj de antikvaj + nobelaj maljunulinoj, kies pentraĵojn ni rimarkas ĉe antikvaj + familioj. + </p> + <p> + Ĉiam apud la fenestro aŭ trikante, aŭ petante de Dio + favorojn por ŝia malgranda familio, ŝi estis, kiel mi ŝin + memoras, ankoraŭ bela, spite ŝia maljuneco.—Maloftaj arĝentaj + haroj, bluaj okuloj, roza vizaĝo, plenaj vangoj kaj blankaj dentoj—jen + estas memora fotografaĵo. + </p> + <p> + Pri ŝia hejma vivado, mi nur diros, ke ŝi estis vera modelo de + korboneco kaj pacienco. Nu, ŝi posedis kuriozan poŝhorloĝon, + kiu, ĉiun kvaronhoron, sonadis valson aŭ polkon, per speciala + meĥanismo. + </p> + <p> + Foje, ŝi rakontis al mi tiun ĉi historieton:— + </p> + <p> + "Tagon mi eniris preĝejon por konfesi min, sed, ektimante, ke mia + konfesprenanto min riproĉus pro mia longa forestado, mi enmetis en + mian veston la sonoretantan poŝhorloĝon por ke ĝi, per + ĝia sonorado, dolĉigu la ekkolerantan pastron. + </p> + <p> + "Sed mi multe miris kiam li nenion diris pri mia longa foresto, kaj li + pacience min aŭskultadis. Subite la poŝhorloĝo rompigis + la preĝejan silenton! ‘Kio do estos?’ demandis la + konfesprenanto. ‘Valso,’ mi tuj respondis. ‘Mi bone aŭdas, + ke ĝi estas valso, sed kiu estas tiu malpiulo, ludi muzikon dum la + konfeso?’ ektondris la pastro. + </p> + <p> + "‘Pardonu, pastro, tiu malpiulo estas mia poŝhorloĝo. + Jen ĝi estas,’ kaj mi eltiris la malfeliĉan valoraĝon, + kies sonorado jam ĉesis. Sed, pro mia rapideco, mi tuŝis la + muzikan risorton kaj denove ĝi sonadis, sed tiun ĉi fojon + mazurkon! + </p> + <p> + "Mi paliĝis, sed la pastro ruĝiĝis pro kolero, kaj tuj + eliris el la konfesejo. Pro tio, mi iĝis kiel ŝtona statuo, + kun la poŝhorloĝo ĉiam sonanta la mazurkon al la ĉeestantaj + preĝantoj!" + </p> + </div> + <div id="est1-8-11" class="article" lang="eo"> + <h3> + PRI SCIENCAJ AFEROJ. + </h3> + <p> + Pri la periskopo, la okulo de la moderna submara boato, kaj unu el la + plej gravaj kunhelpantoj rilate al ĝi, la <i>Globe</i> de Aprilo + 15, 1904, en ĝia kolono <i>Sciencaj Eĥoj</i>, donas la + sekvantan sciigon, kiu posedas specialan intereson, dank’ al la + preskaŭa perdo de la Brita submara boato "A1." + </p> + <p> + La <i>Scienca Ameriko</i> traktas pri tiu ĉi okazintaĵo apud + la Nab, kaj rimarkas pri la limigata vido de tiu periskopo, kiu, + direktite al la proksimiĝanta ŝipo, mankis montri la fatalan + vaporŝipon. Plibonigita periskopo antaŭ ne longe priskribiĝis + en la Aldono al la <i>Scienca Ameriko</i>. Ĝi havas kvin apartajn + vitrojn, kvar rigardas je la kvar kvartoloj de la kompaso kaj ebligas la + marveturanto vidi la tutan horizonton. Kaj la kvina vitro antaŭen + rigardas, kaj figuras ĝuste la veran grandecon de la vidataj + objektoj. + </p> + <p> + Tiu ĉi nova periskopo sufiĉus dum klara kaj trankvila vetero, + sed, kiel rimarkas la ĵurnalo, "la konfuzoj de blindeco" ekatingas + ĉiujn Submarboatojn, kiam blovas la vento, kaj la maro leviĝas. + Tiam, pro la subakviĝo de la boato, la periskopo luligas, kaj la + marŝaŭmo kovras la vitron de la tubo. + </p> + <p> + Iu devas elpensi metodon por aŭtomate teni la vidlinion de la + periskopo en situacio ebena. + </p> + <p class="far_sig"> + T.P.L. + </p> + </div> + <div id="est1-8-12" class="article" lang="eo"> + <p class="pagenum"> + 118 + </p> + <h3> + TERURIGA AVENTURO DE FERDINANDO, GRAFO FATHOM. + </h3> + <p class="center"> + De Dro. Smollett, tradukita de D. H. Lambert, Espo. 9660. + </p> + <p> + Li foriris el la vilaĝo post tagmezo, kondukite de sia gvidanto; + jam noktiĝis, kiam li sin trovis meze de arbaro malproksime de + homaj loĝejoj. La mallumo de la nokto, la silento kaj la soleco de + la loko, la formoj nedifinitaj de la arboj, kiuj apenaŭ vidiĝis + ĉirkaŭe, etendante siajn strangegajn branĉojn tra la + malklaro, kuniĝis kun lia malĝojo por senordigi lian + fantazion, kaj prezenti al lia imago terurigajn fantomojn. Kvankam li ne + estis nature superstiĉema, eksterordinara teruro ekplenigis lian + animon, kiu, iom post iom, superis tutajn konsolojn de la racio kaj + filozofio. Nek lia koro sin sentis libera el la timo de la mortiĝo. + Por ke li foririgu tiujn ĉi malagrablajn revojn, li iniciatis + interparoladon kun sia gvidanto, kiu al li rakontis la historiojn de + diversaj vojaĝantoj, kiuj estis rabitaj kaj mortigitaj de friponoj + en la densaĵoj de tiu mem arbaro. En la daŭro de tiu ĉi + rakonto, kiu neniel helpis relevi la pensojn de nia heroo, la kondukanto + ŝajnigis kaŭzon por malantaŭeniĝi, dum nia vojiranto + daŭrigis siajn paŝojn, atendante lian realvenon post kelke da + minutoj. + </p> + <p> + Pri tio li tamen trompiĝis; la piedfrapado de la alia ĉevalo + fariĝis malplie aŭdebla, kaj fine tute estingiĝis. Pro + tiu ĉi cirkonstanco, ektimigite, Ferdinando haltis mezvoje, kaj aŭskultadis + je la plej senspira atento, sed nenio rekompencis lian aŭdadon, + krom la melankolia sopirado de la arboj, kiuj ŝajne antaŭdiris + alproksimantan ventegon. Pro kio la ĉielo kuntiris vizaĝon pli + malhelan, la fulmo ekbrilis, ekruliĝis la tondro, kaj la blovegado, + ekmetante ĝian voĉon per grandega muĝado, deiris en + superakvego. Pro tiu ĉi okazo la kuraĝo de nia heroo preskaŭ + tute neniiĝis; li ja ekperdis la povon de la pripenso, kaj sin + trovis efektive malsekigitan antaŭ ol, kvazaŭ rekonsciiĝante, + li elpasis el la vojo por protektiĝi inter la ĉirkaŭkreskantaj + arbetaĵoj. + </p> + <p> + Rajdinte kelkajn hektometrojn en la arbaron, li staris sub areto da + altaj arboj, kiuj lin ŝirmetis kontraŭ la ventego, kaj tiel + lokite, li konsiligis kun si mem pri tio, kion poste li devos fari. Li + divenis, ke sia kondukinto lin estis forlasinta dum kelke da tempo, por + ke li anoncu la alvenon de unu rajdanto al rabistaro, kun kiu li konatiĝis, + kaj ke li nun devos fali en la manojn al ili, se li ne havos la feliĉon + eviti ilian serĉon, kaj sin eltiri el la implikaĵoj de la + arbaro. + </p> + <p> + Timigite de tiuj ĉi antaŭsentoj, li decidis konfidi al la + kompato de la fulmotondro, kiel la malpli malbona el du okazoj, kaj antaŭeniri + per ia torda vojeto ĝis kiam li sin liberigos el la arbaro. Li tial + direktis la ĉevalan kapon en linion tute kontraŭan al tiu de + la ĉefvojo kiun li ĵus estis lasinta, opiniante, ke la + rabistoj sekvus per tiu ĉi, por lin serĉi, kaj ke la ideo + neniam sin prezentus al ili, ke li volus eliri el la ĉefvojo por + trairi nekonatan arbaron je la mallumo de kiel maltrankvila nokto. + </p> + <p> + Tiamaniere li fine alvenis stepon, kaj, daŭrigis sian vojaĝon, + en plena espero atingi vilaĝon, kie sia vivo troviĝus + senriska. Tuj li de malproksime ekvidis kandeleton, kiun li rigardis + kiel feliĉa steleto, kaj, rajdante tien rapidire, li sin trovis + ĉe la pordo de solega dometo, en kiun lin lasis eniri maljunulino, + kiu, sciigite, ke li estis vojonperdinta vojiranto, ricevis lin gastame. + </p> + <p> + Kiam li sciigis per la mastrino, ke ne estas alia domo en multe da + mejloj, kaj ke ŝi povos provizi al li bonan liton, kaj al la ĉevalo + loĝejon kaj avenon, li ekdankas la ĉielon por sia feliĉo, + faletinte sur tian modestan kajuton. + </p> + <p> + Li do konsentis pasi la nokton, sub la ŝirmeco de la maljuna + dometanino, kiu lin komprenigis, ke ŝia edzo, tranĉlignisto, + estis foririnta ĉe la plej proksiman urbon por vendi sian komercaĵon, + kaj ke, pro la ventega vetero, eble li nur estis revenonta morgaŭmatene. + </p> + <p> + Ferdinando ekzamenis la antikvan sorĉistinon per mil ruzaj + demandoj, al kiuj ŝi respondis je tiom da verŝajneco kaj + naiveco, ke li konkludis, ke ne estas ia danĝero. Festine vespermanĝinte + ovojn kaj ŝinkon, li petegis, ke ŝi lin alkonduku al la dormoĉambro, + kie ŝi proponis, ke li kuŝiĝu. + </p> + <p> + Tial, je ŝia montro, li supreniris ian ŝtuparon en ĉambron, + meblitan de lito sur kvar apogiloj. La planko estis duonplenigita de + pajloŝarĝegoj. + </p> + <p> + Li ŝajne kontentiĝis je sia loĝejo, kiu ja lin mirigis. + </p> + <p> + La afabla luigantino, avertinte ke li ne alproksimiĝu la kandelon + al la flamiĝemaĵoj, foriris, kaj, ferminte la pordon, turnis + la ŝlosilon de ekstere. + </p> + <p> + Ferdinando, kutimite esti singardema kontraŭ siaj kunuloj, havis + gravajn suspektojn, kiam li eltrovis, ke ne estis riglo interne sur la + pordo. + </p> + <p> + Sekve li proponis ekzameni akurate ĉiun objekton en la ĉambro; + kaj dum la esplorado li ĉagrene trovis viran korpon, ankoraŭ + varman, kiu, antaŭ ne longe ponardite, kaŝigis inter kelkaj + pajlŝarĝoj. + </p> + <p> + Tia eltrovo ne mankis inspiri en la brusto de Ferdinando nedireblan + teruron, ĉar li certiĝis, ke li mem renkontus la saman sorton + antaŭtagiĝo, se miraklo ne intervenu por lin protekti. Ĉe + la <span class="pagenum">119</span> unuaj transportoj de la timego, li + alkuris al la fenestro, intencante per ĝi forkuri, sed li sciiĝis, + ke lia ekflugo efektive estis malhelpita de fortaj feraj baroj. Tiam la + koro ekbatis, la haroj ekrektiĝis, kaj la genuoj ŝanceliĝis. + Liaj pensoj estis plenaj de antaŭsentoj de la morto, lia konscienco + aperis kvazaŭ atestanto kontraŭ li, kaj per dezirego preskaŭ + supernatura li tuj rapidis elpensi rimedojn por sinkonservo. Tion, kion + en cirkonstancoj malpli interesaj, lia imago ne kuraĝus, li mem + senkompate entreprenis. + </p> + <p> + Li senvestigis la korpon, kiu kuŝis sangadanta inter la pajlaro. + Ĝin brake alportinte en la liton li ĝin ordigis tiel, kiel + prezenti la aperon de dormanto. Tiam, estinginte la lumon, li ekokupis + la spacon de kie la korpo estis translokita, kaj, tenante ŝargitan + pistolon per ĉiu mano, li atendis la sekvon de tiu bravegeco, kiu + ofte devenas senpere el la malespero. + </p> + <p> + Ĉe noktomezo li aŭdis la ŝovadon de piedoj suprenirantaj + la ŝtuparon; oni malfermis silente la pordon, kaj li vidis la + ombrojn de du viroj promenantaj al la lito. + </p> + <p class="far_sig"> + (<i>Finigota en la Julia Gazeto</i>). + </p> + </div> + <div id="est1-8-13" class="article" lang="eo"> + <h3> + LA PEKETOJ DE EPPIE. + </h3> + <p class="center"> + Eltiraĵo el Silas Marner, de George Eliot, tradukita de G. C. Law. + </p> + <p style="padding-left:6%;padding-right:6%;"> + <i>Silas Marner, ĝis la alveno de nekonata knabineto ĉe sia + dometo, estis ŝparema kaj malfeliĉa teksisto. Li kompatiĝis + je tiu ĉi infaneto, donis al ŝi la nomon Eppie, kaj fariĝis + kvazaŭ ŝia patro.</i> + </p> + <p> + Kiam Eppie havis tri jarojn, ŝi estis ruza, kaj Silas devis uzi + sian paciencon kaj sagacecon. Sinjorino Dolly Winthrop, najbaro, diris + al li, ke punado estus bona por Eppie, kaj ke ŝi devas esti + varmigata, kelkafoje, je mola loko. + </p> + <p> + "Certe, vi eble povas fari alie," diris Dolly penseme, "vi povos enŝlosi + ŝin en la karbokelo. Mi tiel faris je mia fileto Aaron, ĉar mi + ne deziris ekfrapi lin; sed mia koro ne permesis, ke mi lin tie forlasu + pli longe ol unu minuto. Tamen la tempo estis sufiĉa por nigrigi + lin, tiel ke li devis denove laviĝi kaj vestiĝi. Tiu ĉi + estis tiel bona, kiel bastoneto por li. Tial mi diras al via konscienco, + Sinjoro Marner, vi devas ion fari, aŭ la ekfrapadon, aŭ la + karbokelon. Vi estas la estro, kaj estas necese ke vi kontrolu ŝin." + </p> + <p> + Nu, Silas saĝe estis aranĝinta larĝan rubandon, per kiu + li ligis Eppie al la teksilo, kiam li estis okupata. Ĝi estis + ligata ĉirkaŭ ŝia talio, kaj ŝi povis atingi ŝian + liteton kaj sidiĝi tie. + </p> + <p> + Dum somera mateno, Silas interesiĝis je sia laborado, kaj ofte uzis + la tondilon. Eppie aŭdis la kuriozan "klik, klik" kaj, observinte + ĝian rezultaton, ŝi akiris la logikan opinion, ke la sama + rezultato ĉiam sekvas la saman kaŭzon. La bruo de teksado + komencis, kaj Silas senpripense metis la tondilon apud Eppie. Silente, + kiel museto, Eppie kaptis ĝin. Tondinte la rubandon, ŝi + forkuris, tra la malfermita pordo, en la kampojn, kie la sunlumo invitis + ŝin. + </p> + <p> + Dume Silas pensis ke ŝia konduto estis pli bona ol kutime. Sed, + kiam li bezonis la tondilon, la terura okazo klariĝis. Li forkuris, + kriegante: Eppie, Eppie! kaj esploris la truegojn, en kiujn li kredis, + ke eble ŝi estis falinta.... Tiam li trovis ŝin, sidante apud + marĉo, gaje kunparolante ŝian boteton, kiun ŝi estis + uzinta kiel sitelo, por plenigi huftrueton, dum ŝia nuda piedeto + komforte kovriĝis je oliv-verda slimo. + </p> + <p> + Silas, ĝojega je la eltrovo de sia trezoro, ekkaptis ŝin, kaj + kovris ŝin je kisoj. Sed, kiam li estis alportinta ŝin dome + por la necesa banado, li memoris pri la bezono puni Eppie. La ideo, ke + ŝi ree forkurus, donis al li nekutimitan pripenson, kaj li decidiĝis + uzi la karbokelon, kaveton apud la kameno: Eppie! li subite diris, + elmontrante ŝiajn kotajn piedojn kaj vestaĵojn: peketema Eppie + tiel forkuri! Eppie devos iri en la karbokelon, ĉar ŝi estis + peketema! Paĉjo devos meti ŝin en karbokelon! + </p> + <p> + Li pensis, ke tio timigus ŝin, kaj ke ŝi ekplorus. Sed, + anstataŭ tio, ŝi ekskuiĝis sur lia genuo, kvazaŭ la + propono estis ĉarma novaĵo. Vidante, ke li devus severe agi, + li metis ŝin en la karbokelon, kaj fermis la pordon. Dum momento, + silentadis, sed tiam venis krieto: Malfermigu! malfermigu! kaj Silas + liberigis ŝin, dirante: Nu, Eppie, ci neniam ree estos peketema, aŭ + ci devos iri en la nigran malbelan karbokelon! + </p> + <p> + La teksado longatempe ĉesadis tiun ĉi matenon, ĉar nun + estis necese lavi kaj vesti Eppie, sed Silas esperis ke tiu ĉi + punado havus sufiĉan efikon, kvankam li estus volinta, ke ŝi + iom ploru. + </p> + <p> + Post duona horo, ŝi estis purigita, kaj Silas turnis la dorson por + vidi, ĉu li povus plibonigi la rubandon, sed poste li forĵetis + ĝin, pensante ke sendube Eppie estos bona dum la restaĵo de la + mateno. Li returnis meti ŝin en ŝian seĝeton apud la + teksilo, kiam ŝi lin rigardis kun vizaĵo kaj manoj nigraj, kaj + diris: Eppie estas en la karbokelo! + </p> + </div> + <div id="est1-8-14" class="article" lang="eo"> + <p class="pagenum"> + 120 + </p> + <h3> + LA SANKTA FAJRO. + </h3> + <p class="center"> + Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon.). + </p> + <p> + Por ĉion klarigi mi diros, ke tio ĉi okazis en Jerusalemo. + </p> + <p> + Je la Sankta Vendredo, la antaŭtago de la ceremonio, kiun mi + deziras priskribi, ni vizitis la Preĝejegon de la Sankta Tombo, kie + ni vidis kelkajn tre strangajn preparojn. + </p> + <p> + Apud kolono oni estis etendinta kelke da tapiŝetoj kaj kapkusenoj + sur kiuj kuŝas virinoj kaj geinfanoj, kies la viroj staras apude. + </p> + <p> + Unu el la virinoj dormas; la aliaj nin rigardas per ŝajno de + senvigla miro; preskaŭ mi diris, de <i>bovina</i> miro! + </p> + <p> + Sed la geinfanoj! Sur ĉiu vizaĝo estas ŝajno kvazaŭ + ili tiom da mirindaĵoj estas vindintaj, ke neeble estus ilin ankoraŭ + mirigi pri ia ajn afero. + </p> + <hr class="short" /> + <p> + Kio do estas la Sankta Fajro! + </p> + <p> + Estas miraklo! Jes, por tri kvaronoj el la rigardantoj estas vera + miraklo! + </p> + <p> + Dum tiu ĉi Sabato la Savinto kuŝis en la Tombo, kaj ĉiujare + (tiel ili kredas) la fajro malsupreniras en la Tombon el la ĉielo. + </p> + <hr class="short" /> + <p> + "<i>Ne-harak-said.</i>" Mi ekrigardas! + </p> + <p> + Enirante en la hotelon estas soldato Turka. Sur la kapo li portas ruĝan + Tarbuŝ’on aŭ fez’on; sur la korpo bluan + vestonzuavan, sur la kruroj bluan (sed pli palan bluan) pantalonon, kies + la supro estas larĝa kiel sako, kaj la malsupro tre prema ĉirkaŭ + la maleoloj. Botoj pezegaj vestas liajn piedojn kaj larĝa zono lian + talion. Ĉe lia flanko svingetas kurba glavo, kaj tra la zono li + estas trapasinta aron da pistoloj kaj ponardoj. + </p> + <p> + Sed tio, kion mi plej rimarkas, estas grandan pezegan Bastonegon, kiun + li tenas per la dekstra mano. Ĝia akra pinto kaj ĝia supro, + kiu etendis sin ĉiu flanke laŭ formo de sigelilo estas farita + el blanka metalo (kredeble ŝtalo) kaj brilis kiel arĝento. + </p> + <p> + Mi redonas la saluton kaj venigas la Dragoman’on (gvidiston kaj + tradukiston), laŭ kies konsilo ni singarde malaperigas niajn poŝhorloĝojn + kaj valoraĵojn. + </p> + <p> + Tiam per sonora frapo de sia Bastonego la soldato donas al ni la + signalon de foriro; tiun ĉi frapadon li daŭrigas la tutan + vojon, en longaj balancoj svingante la Bastonegon, kaj ĉiam + frapante la teron per la sama sonora frapo. + </p> + <p> + La hotelo staras ekster la muroj, tial ĝis la pordego al <i>Joppa</i> + (per kiu ni eniras la urbon) tre facila estas la irado. Tie ĉi la + amaso fariĝas multe pli densa. + </p> + <p> + Ni trapasas tra la <i>Strato de David</i> kaj eniras en <i>Kristanan + Straton</i>. + </p> + <p> + Nun ni ekvidas la utilon de la Bastonego; ĝia akra pinto, potence + minacante la sandalvestatajn piedojn de la amasegataj popoloj, malfermas + al ni, por la momento, liberan vojon. Tamen nia irado estas laŭ + maniero de ŝipo, tra maro de malbonherboj. + </p> + <p> + Tiel ni alvenas al la placeto antaŭ la pordego de la Preĝejego, + kie de ĉiuflanko la amaso <i>ondegas</i> kontraŭ nin; grandaj + barbaj, nelavitaj vizaĝoj kun esprimo miksita el mallerteco kaj + kredemego; virinoj, malgrandaj geinfanoj; ĉiu el ili havas sian + specialan odoron. Multe da fojoj ili separas nin de nia gvidanto, sed la + Bastonego havas ankoraŭ aŭtoritaton kvankam neeble estas + ĝin svingigi. Certe ĝi daŭrigas la frapadon, sed nur post + longaj intertempoj, kaj preskaŭ en tiun saman lokon ĝi frapas + la teron el kiu ĝi leviĝas antaŭ kiom da tempo? + </p> + <p> + Tre malrapide ni antaŭeniras, sed ni antaŭeniras, kaj nun ni + eniras en la Preĝejegon. Pli kaj pli densiĝis la amasego. + Baldaŭ la gvidanto mem estas haltigita. + </p> + <p> + Aliaj soldatoj per Bastonegoj frapadas; inter tiuj ĉi kaj la nia + fariĝas interparolado. Tro densa la amasego! Estas neeble ĝin + trapasi en tiun direkton. Malantaŭen ni komencas nin tordi, kiel + hundo sin tordas el kuniklujo. Baldaŭ ni nin turnas dekstren, kaj + iom post iom alvenas al la rando de la amasego. Ni trapasas malgrandan + pordon kaj eniras monaĥejon, kie troviĝas nur kelkaj monaĥoj. + Kia kontrasto! + </p> + <p> + Tiel tra ĉambroj, tra trairejoj, suprenirante ŝtuparojn, + ĉiam suprenirante ni fine alvenis al unu el la galerioj de la Preĝejego. + </p> + <p> + Pli ĝuste diri ni alvenis al unu sekcio de la galerio, ĉar + ĝi estas divida en sekcioj enhavantaj po sep aŭ ok arkojn per + bariloj fermataj. + </p> + <p> + Ni trovas nin en la Rotundo mem kaj vidas malsupren la Sanktan Tombon + (t.e., la konstruaĵon kiu enhavas la Tombon), kaj ni ankaŭ + vidas grandan porcion de la amasego da popoloj, kiun ni ĵus estas + trapasintaj. + </p> + <p> + En ĉiu sekcio de nia galerio troviĝas grandan homaron, kaj pli + alte mi vidas alian galerion tute per virinoj amasigata. + </p> + <p> + Ĉie oni rapidas la preparojn; ĉie mi vidas <span + class="pagenum">121</span>kandelojn, sed kompreneble ne ankoraŭ + ekbruligitajn. El tiu vasta amasego preskaŭ neniu estas, kiu ne + tenas unu kandelon, eble eĉ du. + </p> + <p> + El la galerio de virinoj Greka pastro per ŝnuro mallevas aron da + ili. + </p> + <p> + Nun oni komencas malaperigi la lumojn. Pli kaj pli la Preĝejego + fariĝas malluma. Nur murmureto de atendeco sin levis el tiu + grandega amasego. + </p> + <p> + Tiam:—Sonoradegon de sonoriloj. Monaĥo post monaĥo + elsaltas el malfermaĵo en la konstruaĵo, kiu enhavas la + Sanktan Tombon, kaj rapidas supren sur ĝia eksteraĵo. Ĉiu + el ili triumfe svingas brulantan kandelon. Ĉie kaj ĉie + komencas ekbruligi la kandeloj. + </p> + <p> + En la galerio de virinoj mano post mano la monaĥo tiras antaŭen + sian ŝnuron; ĉe ĉiu ekskuo svingiĝas en hemirondo la + aro de nun ekbruligitaj kandeloj kaj ĉiuflanken disĵetas sian + sebon sur la amasigatan homaron. + </p> + <p> + Al la barilo ĝi alvenas. Apenaŭ li ekprenas ĝin, kiam pli + ol dudek kandeloj estas al li puŝegataj, kaj de li ekbruligataj. + </p> + <p> + De tiuj aliaj, kaj de tiuj ankoraŭ aliaj. Ĉiuflanke oni + elsendas la lumon en la plejproksiman sekcion, kaj en unu momento oni + vidas tutan brilegantan rondon. Tiel brilas la tuta Rotundo, tiel la + flankaĵoj. Ĉie oni vidas la brulantajn kandelojn ĝoje + agitatajn; kaj la voĉoj sin levas, kiel la sono de la marbordo, + kiam koleraj ondegoj brulege rulas la ŝtonetojn. + </p> + <p> + Kaj nun procesio de la pastraro rondiras la Tombon; procesio kiun la + premego de la popolo ĉiu minute <i>ĉifas</i> kiel knabeto + ĉifus paperon. + </p> + <p> + Sed jam tro longa la priskribo! <i>Du</i> soldatojn ni trovas ĉe la + reveno. Kial <i>du</i>? mi pensas, ĉar la Preĝejego kiam ni + ĝin reeniras estas kompare senhoma. Malgrandan knabon mi rimarkas, + kiu tenas per ĉiu mano brulantan kandelon, kaj per siaj grandaj + okuloj nin rigardas. Plene li kredas, ke la <i>Sankta Fajro</i> ne povas + bruligi la homan korpon. Tion kredas, kredeble, preskaŭ la tuta + pilgrimaro! + </p> + <p> + Elirante el la Preĝejego ni tuj ekvidis kial la <i>du</i> soldatoj. + </p> + <p> + Ŝajnas kvazaŭ la tuta amasego estas forlasinta la Preĝejegon + je la sama momento; el kiu aro ĉiu ero treege penegas sin puŝi + antaŭ sian proksimulon. + </p> + <p> + La Bastonegoj perdas nun sian aŭtoritaton. Pro manko de spaco + neeble estas ilin movi; tial la frapado ĉesas. + </p> + <p> + Forte puŝegas per la ŝultroj niaj du soldatoj, kaj, ĉar + ili ne sole reprezentas aŭtoritaton sed ankaŭ estas ambaŭ + fortuloj, ili sukcesas malfermi vojon por <i>si mem</i>. + </p> + <p> + Sed ne por ni! + </p> + <p> + Ĉi tie ni supreniras tiujn malaltajn ŝtupetojn el kiuj + konsistas plej ofte orienta strato. + </p> + <p> + Sur la ŝtupetoj kiel amasego! + </p> + <p> + Oni kredas ke ju pli longe brulas la kandelo des pli longe daŭros + la feliĉeco de la venonta jaro; tial ni vidas virinojn per la manoj + malfacilege ŝirmantajn la ankoraŭ brulantajn kandelojn; homojn + ni vidas el ĉiu raso, kaj bone ni scias ke tie ankaŭ troviĝas + geinfanoj. Foje, eble mi tion imagis, ŝajnas al mi ke mi aŭdas + la ekkrion: "<i>Leprulo.</i>" + </p> + <p> + Gutoj de akvo, ni estas dispelataj per ĉiu ondolinio de la homa + Oceano. + </p> + <p> + Malproksimiĝantaj mi vidas la gvidantojn. Fortege batalantaj ili + ĉiam supreniras. Subite ili haltas. Unu el ili tie restas por gardi + la posicion, la alia revenas nin serĉi. + </p> + <p> + Ha! tiu vojirado, tiu terursonĝa progresado! Tirataj, premegataj, + puŝataj, ni alvenas al kelkaj malgrandaj kolonetoj, kiuj iom + baretis la vojon. + </p> + <p> + Ĉi tie la premego fariĝas teruriga. Iu nekonata sin savas de + subpremado per la piedoj ĉirkaŭprenante min. + </p> + <p> + Bonega ideo! Mi fariĝas samideano! Miaflanke mi ĉirkaŭprenas + la talion de la pli forta el la du soldatoj, kaj (mi malŝatas + ĝin diri sed ĝi estas la vero) en tiu malnobla maniero mi + estas eltirita el la Turniĝado de la <i>Sankta Fajro</i>! + </p> + <hr class="short" /> + <p> + <i>En jaro 1834a pli ol 6,000 personoj estis en la Preĝejego.</i> + </p> + <p> + <i>Okazita Tumulto, la soldatoj Turkaj mortigis pli ol 300 pilgrimojn.</i> + </p> + </div> + <div id="est1-8-15" class="poetry" lang="eo"> + <h3 class="poem-header"> + VINTRA DOLĈECO. + </h3> + <p> + Originale verkita de Rene Deshays. + </p> + <div class="verse"> + <div class="stanza"> + <span class="i0">Malsupren mi rampis, tra grizaj branĉetoj;</span><br /> + <span class="i0">Indulga Decembro la teron moligis:</span><br /> <span + class="i0">Jen mi nun ekvidas la verdan riveron,</span><br /> <span + class="i0">Kaj grizajn arbetojn sur kruto kontraŭa.</span><br /> + <span class="i0">Ne larĝa la fluo, la montoj malgrandaj,</span><br /> + <span class="i0">Kaj paca l’aero, kaj pala la suno;</span><br /> + <span class="i0">Mallaŭta kaskado revige parolas,</span><br /> + <span class="i0">Dormetas la herboj ĉe l’akvo lulanta.</span><br /> + <span class="i0">Mi sekvis la kurban valeton paŝete:</span><br /> + <span class="i0">Ĉi tie bon’ estas memori l’amikojn.</span> + </div> + </div> + </div> + <div id="est1-8-16" class="article" lang="eo"> + <p class="pagenum"> + 122 + </p> + <h3> + VIRSEKSA LOGIKO KAJ VIRINA INSTINKTO. + </h3> + <p class="center"> + Originale verkita de Ben Elmy. + </p> + <p> + Mi memoras, ke antaŭ multe da jaroj, dum mi estis nur juna knabo, + mi ofte aŭdis kaj legis, ke ekzistas natura kaj nepasebla diferenco + inter la rezonado de la viro kaj tiu de la virino. Oni pretendadis, ke + la virino reguligas siajn agojn kaj konduton nur laŭ fantazio aŭ + instinkto; kontraŭe la viro, oni diris, aŭskultas kaj obeas la + severajn diktojn de prudento kaj de logiko—precipe de logiko. + </p> + <p> + Tiu ĉi pretendo tre konfuzis miajn fruajn konjektojn pri tiu + mistera logiko; ĉar, infane, mi ekpenis difini ĉiun agon + virinan kiel instinkta, kaj ĉiun viran pensadon kiel logika. Sed + iafoje la sekvoj de tia juĝo estis embarasaj; tiom por alioj, kiom + por mi mem. + </p> + <p> + Ekzemple; serĉante kelkafoje la solvon de ia grava infana pensado, + kaj alvokante mian patrinon por informo, tiu kara patrino kutimadis + diri, "Demandu ĝin al patro via!" Tion farante, mi tamen ricevis de + la patro, por tuta respondo: "Ne enuu min, petulo!" + </p> + <p> + Tia konduto ŝajnis al mi vera enigmo. Ĉe la juneco de la + patrino ne ankoraŭ ekzistis kolegio de Newnham aŭ Girton; mi + do ne trovis mallaŭdinda ŝian nescion; sed la patro estis + ĝuinta ĉiujn utilojn universitatajn, kaj tamen lia "logika" + agado ne pli helpis la infanon, ol la agado sole "instinkta" de la + patrino! + </p> + <p> + Okazis multe da tiaj disreviĝoj, kaj ne sole je aferoj spiritaj. Al + mia fratino, multe pli maljuna ol mi, la patro severe malpermesis la + uzadon de <i>frisettes</i> por pligrandigi ŝian kapornamon. Li ankaŭ + tre ridadis la <i>chignon</i> kiun portis sia propra fratino fraŭlina. + Mi sciame eltrovis, ke tiuj virinaj ornamoj estas fabrikitaj el ĉevalharegoj, + kaj mi konkludis, ke ia stranga influo de instinkto virina estas kaŭzo + de tiel malbela praktiko, kiu juste meritas cenzuron de la virseksa + inteligenteco logika. + </p> + <p> + Tamen, irante post nelonge en juĝejon kun mia patro, mi tre miris, + vidante pli ol dudek advokatojn kies ĉiu portis sur kapo tiom da + ĉevalharego kiom sufiĉus por fari ses aŭ sep frizaĝojn, + kaj ankaŭ grandegan "chignon." La juĝisto mem, kiun mi supozis + la plej instruita kaj logika el ĉiuj, ankaŭ portis la plej + grandan kvanton da ĉevalharego. Aliparte mi memoras, ke la vetero + estis varmega, kaj mi tre ĝojiĝis, ke mi mem ne portis eĉ + ĉapon sur kapo mia; dume nek la juĝisto nek ia advokato + demetis siajn ŝvitajn perukojn. + </p> + <p> + Sed mia patro multe koleriĝis kiam mi rakontis al la supredirita + onklino Marinjo, ĉion kion mi rimarkis en juĝejo. Mi do serĉadis + ĉu tiu kolero estas vere rezultato de virseksa logiko, aŭ eble + nur simptomo de virseksa nelogika petoleco, neniel pli nobla ol ia + virina eco. + </p> + <p> + Iom post iom mi komencis dubi, ĉu ekzistas efektive tiu ĉi + pretendita diverseco de motivo aŭ de rezonmetodo en la agado de la + du seksoj. Ĉar, apud tiama tempo, oni min kondukis al parado de + soldatoj en Hyde Park. Inter aliaj aferoj mi tuj observis kiel + eksterorde dikaj estis la brustoj de la soldatoj. Timante ian koleron de + la patro, mi ne kuraĝis lin paroli pri tio ĉi; sed la onklino + Manjo ĉiam estis simpatia, tiam mi eksciigis al ŝi mian naivan + sciemon. + </p> + <p> + "Ha, jes," diris ŝi, "la soldatoj estas vatitaj." "Kio tio estas?" + mi demandis. "Nu," ŝi respondis, "soldato portas artan vestplibonaĵon, + tute same kiel sinjorino, nur en alia parto de la vestaĵo. La + soldato ĝin portas, kudritan al la brusto de sia frako!" + </p> + <p> + Tiam mi rakontis al ŝi pluan okazaĵon. La paradtago estis + blovega, kaj la vento faligis la ĉapelon de unu el la generaloj, + kaj ĝiaj plumoj iom tordiĝis. Milita servisto eklevis la + ĉapelon, kaj alportis ĝin al la generalo, kiu kolere signalis + per la fingro, ke estas unu plumo rompita kaj elstaranta. La servisto + dolĉe eltiras la kulpan plumon, plibonigas la tutan ĉapelon, + tiel lerte kiel ĉambristino de sinjorino, kaj la generala moŝtofine + trankviliĝas. + </p> + <p> + Tion aŭdante mia onklino ekridetis, kaj diris, ke kelkafoje milita + fajrmanĝanto zorgas pri sia ekstera vidiĝo, tute tiel nerve + kaj precize kiel sinjorino la plej fasonema. Ŝi ne diris ĉu + tio estas pruvo efektiva de "logiko virseksa." + </p> + <p> + La tempo pasadis, kaj mi vizitis por la unua fojo la Ĉambron de + Deputatoj (<i>House of Commons</i>), kie okazis longa kaj teda parolado, + per tiama famega politikisto. Jam tre ofte estis rakontita al mi, ke la + virina elokventeco estas rimarkinda pro trolongeco kaj nekonsekvenco, + kun granda manko da logiko. Tamen, je tiuj ĉi specialaj ecoj, la + parolado de tiu politikisto estis kiel eble plej "virina." + </p> + <p> + Mi brave kuraĝis avizigi tion al mia patro, kiu, tiun ĉi + fojon, feliĉe, aprobis mian juĝon. Li eĉ diris, ke li mem + preferus pli la babilaĵon de kiu ajn maljunulino, ol aŭskulti + la sensencaĵojn de tia politikisto. Sed mi tiam ekmemoris, ke mia + patro ne estis de sama politiko kun tiu oratoro; kaj denove mi demandis + min, ĉu la patraj vortoj estas vere rezultato de virseksa logiko, aŭ + nur de propra lia fantazio. + </p> + <p class="pagenum"> + 123 + </p> + <p> + Antaŭ nelonge virseksa egoismo aŭ blindeco malpermesis al + virino la utilojn de plena edukiteco. Oni diris, ke la virinoj ne havas + sufiĉan cerbkapablon por atingi kaj profiti je la viraj studoj—la + matematiko, la sciencoj fizikaj, k.t.p. Ni nunuloj klare kaj ĝoje + vidas kiel erarega estas tiel supozo. + </p> + <p> + Sed mi devas ĉesigi mian plendon. En nunaj tagoj ni bone vidas, ke + ne ekzistas la pretendita fatala diferenco de cerbkapableco inter la du + seksoj, sed ke tio ĉi estas nur afero de edukiteco kaj ekzercado. + Baldaŭ, sendube, ni ĉiuj rekonos, ke la viro mankas la helpon + de la virino ankaŭ ĉe la aferoj leĝigantaj, koncernantaj + la feliĉon de la tuta homaro; kaj ni ĝojos je la neniiĝo + de la malsaĝa disputo, ĉu viro aŭ ĉu virino havas la + ecojn la plej necesajn kaj profitajn por efektivigi la progreson de + ĉiam pliboniĝonta komuna homa raso. + </p> + </div> + <div id="est1-8-17" class="article" lang="eo"> + <h3> + LA NASKIĜEJO. + </h3> + <p class="center"> + Originale verkita de Paul Mathews, M. A. + </p> + <p> + Ĉie mi amas la kamparon sed, ho! ĉarma naskiĝejo mia, + kiom mi vin amegas! Ĉu vi, karaj legantoj, konas tiun belan + loketon? malgrandan vilaĝeton, kiun trapasas nenia vojego, nur unu + mallarĝa strato, en kiun kaj el kiu kondukas malgranda vojo, ĉe + kies ĉiu flanko vidiĝas allogantaj vojetoj tra kampoj kaj + arbaretoj. + </p> + <p> + Proksime preterfluas nobla rivero, portanta sur sia trankvila akvo + brunvelajn, malrapide movigatajn ŝarĝbarkojn. Cetere, la + floroj: vintrafine la <i>neĝagutetoj</i> (Galantoj) pli malfrue la + <i>primoloj</i>, frusomere la <i>bluaj sonoriloj</i> (Kampanuloj), + plensomere la <i>bovokuloj</i> (Lekantoj). Kaj plie la birdoj. Kiu povas + senĝoje aŭskulti la kantojn de la alaŭdoj, de la <i>nigrabirdoj</i> + (merloj), de la makulitaj turdoj, de la ruĝabrustoj aŭ, apud + la rivero, de la kanasilvioj, kiuj dolĉe kantetadas? + </p> + <p> + Ofte, tra la foliaro super rivereto, oni povas vidi la gajekoloritan <i>reĝafiŝkaptiston</i> + (Alciono). Kian plezuron donas la zumado de la abeloj, la flugeto de la + papilioj, kaj la multaj aliaj kamparaj vidaĵoj! La vintro mem ne + estas laciga, la nudigitaj arboj, la neĝo, posedas siajn proprajn + belaĵojn por ĉiu, kiu vere amas la Naturon. + </p> + <p> + Tie mi de longe naskiĝis; el tie mi de longe estas apartigita. + </p> + <p> + Lastan Paskan Lundon, la unuan fojon dum tridek kvin jaroj, mi tien + revenis. + </p> + <p> + En la daŭro de tiuj tridek kvin jaroj mi edziĝis, alvenis al + mi familieto, tri karaj infanoj, la plena ĝuado de facila feliĉeco. + Sed ĉiam mi estis deziranta reviziti la malnovan vilaĝeton, + ofte mi estis sopiranta je la scenoj kaj la amikoj de mia infaneco. + </p> + <p> + En la dirita tago mi, tute sola, faris mian sentimentalan vojaĝon + al la bone memorita vilaĝeto. Eĉ nun oni devas marŝi kvin + mejlojn de la plej proksima stacidomo, ĝis la vojaĝa fino. Je + ĉiu paŝo mi preteriris ian amatan loketon, feliĉe ne + aliformiĝitan. Malrapide mi marŝadis, dolĉe pensante pri + la tagoj de mia juneco, redirante al mi la nomojn de miaj antaŭaj + kunludantoj. + </p> + <p> + Ĉu ĉiuj estas ankoraŭ vivantaj? Ne estas eble; unu el + ili, la plej ĉarma el ĉiuj, la malgranda Suzio——. + Ho ve! feliĉa tempo pasinta!—— + </p> + <p> + Mi eklevas la okulojn—Kio estas? ĉu mi sonĝas? Mi ŝin + revidas, la saman, la karan Suzion! + </p> + <p> + Mi forgesas edzinon, infanojn, mi denove knabiĝas: tie staras mia + kara kunludantino! + </p> + <p> + Mi kuras renkonte al ŝi elkriante "Sunjo! Sunjo!" La infano + rigardas min terurite. Kial? Ĉu ni ne plu estas amikoj? Ha! Mi + memoras; mi estas maljunulo, kompare je tiu ĉi knabineto! Ŝi + ne estas mia Suzio. "Venu tien ĉi, kara mia" mi aminde diris, "Ĉu + mi vin timigis? Diru al mi——." + </p> + <p> + Ŝi min ĉesigis, demandante: "Kiel vi konis mian nomon?" + </p> + <p> + "Mi rekonis vin, karulineto, tio estas longa rakonto. Diru al mi, kie loĝas + la patrino, mi deziras viziti ŝin." + </p> + <p> + "Tie," ŝi respondis, per la fingro montrante beletan dometon meze + en malgranda ĝardeno. + </p> + <p> + Ni tien kune iris. Alproksimiĝinte al la pordo la infano ekkriis + "Patrineto, Patrineto, venu: Sinjorego por viziti vin!" La pordo + malfermiĝis: Jes, mi estas certa, la patrino estas la vera Suzio! + Mi etendas la manon. "Sunjo!"——Ŝi min longdaŭre + rigardis——"Tomaĉjo!" kaj ni kisis unu la alian. + </p> + <p> + "Eniru, eniru, vi estas bonvena! Edzo! jen estas Sinjoro Tomaso, kiun ci + bone memoras." + </p> + <p> + La edzo estas alia bone memorata kunludinto. Ho! ĉarmegaj horoj, + kiujn mi pasigis kune kun tiuj ĉi simpluloj, kiuj ja trovis veran + plezuron min revidante. "Eble," ili diris al mi, "oni ne vin sciigis, ke + via antaŭa loĝejo estas aĉetebla?" + </p> + <p> + Tion ĉi mi ne estis aŭdinta. Post kelke da tagoj mi ĝin aĉetis. + </p> + <p> + Baldaŭ mi alkondukos mian familieton por vivadi en mia amegata + naskiĝejo. + </p> + <p> + Tie mi esperas ke mi finos mian teran migradon. + </p> + </div> + <div id="est1-8-18" class="serial" lang="eo"> + <p class="pagenum"> + 124 + </p> + <p style="float:left;font-size:90%;"> + [<i>Copyright reserved.</i>] + </p> + <p style="float:right;font-size:90%;"> + [<i>Tradukis Esp. 6266.</i>] + </p> + <h3> + LA VENTEGO (Daŭrigo). + </h3> + <div style="text-align:center;"> + <p> + (<i>Vidu la sep antaŭajn Nrojn.</i>) + </p> + <h4> + AKTO I. + </h4> + <p> + <span class="sc">Sceno 2</span> (<i>daŭrigo</i>). + </p> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Prospero.— + </p> + <span class="m4">Ne, knabino;</span><br /> <span class="i0">Ĝi manĝas, + dormas, sentojn ankaŭ havas</span><br /> <span class="i0">Simile je + ni. Tiu ĉi junulo</span><br /> <span class="i0">En ŝippereo + estis: pro ĉagreno</span><br /> <span class="i0">Li markojn portas + kiuj malbeligas</span><br /> <span class="i0">Vizaĝon lian—vi, + alie, povus</span><br /> <span class="i0">Nobelon en li vidi. Li, + perdinte</span><br /> <span class="i0">Parencojn siajn, vage ilin serĉas.</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Mirando.— + </p> + <span class="i0">Estaĵo dia povus mi lin nomi,</span><br /> <span + class="i0">Ĉar mi neniam vidis tiel nobla!</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Prospero (<i>flanken</i>).— + </p> + <span class="i0">L’afero venas laŭ deziro mia:</span><br /> + <span class="i0">Ĉi tio Arielon liberigos</span><br /> <span + class="i0">Nur post du tagoj—</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Ferdinando (<i>ekvidante Mirandon</i>).— + </p> + <span class="m4">La diino</span><br /> <span class="i0">Muzike ĵus + laŭdita!... Mi petegas,</span><br /> <span class="i0">Bonvolu diri + al mi ĉu vi loĝas</span><br /> <span class="i0">En tiu ĉi + insulo; ĉu vi povus</span><br /> <span class="i0">Konsilojn bonajn + al mi doni;</span><br /> <span class="i0">Sed, mirindaĵo! scii mi + deziras</span><br /> <span class="i0">Ĉu estas vi fraŭlino.</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Mirando.— + </p> + <span class="m4">Mi, sinjoro,</span><br /> <span class="i0">Ne mirindaĵo + estas, sed fraŭlino.</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Ferdinando.— + </p> + <span class="i0">Ĉielo! mian lingvon! Mi ja estus</span><br /> <span + class="i0">El ĝiaj parolantoj la plej alta</span><br /> <span + class="i0">Se hejme nun mi starus.</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Prospero.— + </p> + <span class="m4">La plej alta?</span><br /> <span class="i0">Se l’Neapola + reĝo tion aŭdus,</span><br /> <span class="i0">Vi kiu estus?</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Ferdinando.— + </p> + <span class="m3">Simple la aŭdanto</span><br /> <span class="i0">De + homo parolanta pri la reĝo.</span><br /> <span class="i0">Ke li min + aŭdas tion mi bedaŭras,</span><br /> <span class="i0">Ĉar + estas mi la reĝo: mian patron</span><br /> <span class="i0">Perei mi + ĵus vidis.</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Mirando.— + </p> + <span class="m4">Ho, teruro!</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Ferdinando.— + </p> + <span class="i0">Li dronis, kun sinjoroj, kun Milanaj</span><br /> <span + class="i0">La duko, ankaŭ lia brava filo!</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Prospero.— + </p> + <span class="i0">La duko de Milano kaj bravega</span><br /> <span + class="i0">Filino lia povus vin komandi</span><br /> <span class="i0">Se + dece estus. (<i>Flanken</i>) La du gejunuloj</span><br /> <span class="i0">Intervidante + tremis kaj ruĝiĝis ...</span><br /> <span class="i0">Nun Arielo + baldaŭ liberiĝos.</span><br /> <span + style="float:left;width: 8em;margin-left:-8em;text-align:right;padding-right:2px;">(<i>Al + Ferdinando</i>)</span> <span class="i0">Al vi, sinjor’, mi vorton + volus diri:</span><br /> <span class="i0">Mi timas ke vi multe ĵus + eraris.</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Mirando.— + </p> + <span class="i0">Ĝentile kial patro ne parolis?</span><br /> <span + class="i0">De mi vidita estas homo tria</span><br /> <span class="i0">Ĉi + tiu, sed kortuŝa la unua.</span><br /> <span class="i0">Kompato same + movu mian patron!</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Ferdinando.— + </p> + <span class="i0">Fraŭlino, se vi estas korlibera,</span><br /> <span + class="i0">Reĝino Neapola vin mi faros.</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Prospero.— + </p> + <span class="i0">Sinjoro, al vi tuj mi diros haltu!</span><br /> <span + style="float:left;width: 8em;margin-left:-8em;text-align:right;padding-right:2px;">(<i>Flanken</i>)</span> + <span class="i0">Nu! ili estas intersimpatiaj:</span><br /> <span + class="i0">L’aferon mi ne volas rapidigi;</span><br /> <span + class="i0">Nenion tro facilan oni ŝatas.</span><br /> <span + style="float:left;width: 8em;margin-left:-8em;text-align:right;padding-right:2px;">(<i>Al + Ferdinando</i>)</span> <span class="i0">Atentu, aŭdu, ĉar mi + vin kulpigas</span><br /> <span class="i0">Uzurpi ies nomon ne la vian:</span><br /> + <span class="i0">Spiono eble vi ĉi tie staras</span><br /> <span + class="i0">Por poste ŝteli de mi la insulon.</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Ferdinando.— + </p> + <span class="i0">Ne! per honoro mia!</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Mirando.— + </p> + <span class="m4">Malhonoro</span><br /> <span class="i0">Neniam loĝis + en sanktejo tia;</span><br /> <span class="i0">Ĉar se malbonon tia + dom’ entenus,</span><br /> <span class="i0">Eĉ bono volus loĝi + kun ĝi.</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Prospero (<i>al Ferdinando</i>).— + </p> + <span class="m5">Venu!</span><br /> <span + style="float:left;width: 8em;margin-left:-8em;text-align:right;padding-right:2px;">(<i>Al + Mirando</i>)</span> <span class="i0">Por la spiono ne parolu. (<i>Al + Ferdinando</i>) Venu!</span><br /> <span class="i0">Piede, kole, mi vin + kunkatenos,</span><br /> <span class="i0">Marakvon trinkos vi, via nutraĵo</span><br /> + <span class="i0">Konsistos el mituloj riveretaj,</span><br /> <span + class="i0">Radikoj sekiĝitaj, kaj glanŝeloj—</span><br /> + <span class="i0">Nu, venu!</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Ferdinando.— + </p> + <span class="m2">Ne! mi tuj kontraŭbatalos</span><br /> <span + class="i0">Tielan agon, ĝis la malamiko</span><br /> <span class="i0">Pli + pova montros sin.</span> + </div> + <p> + [<i>Eltiras sian glavon, sed tuj magie, ne povas movi.</i>] + </p> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Mirando.— + </p> + <span class="m4"> Ho, kara patro!</span><br /> <span class="i0">Tro ne + ofendu lin, ĉar, dolĉanima,</span><br /> <span class="i0">Li + maltimulo estas.</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Prospero (<i>al Mirando</i>).— + </p> + <span class="m4">Knabineto,</span><br /> <span class="i0">Ĉu vi al + mi konsilus? (<i>Al Ferdinando</i>) Glavingigu,</span><br /> <span + class="i0">Ho, perfidulo, kiu ŝajni volus</span><br /> <span + class="i0">Sed ne maltimas frapi, tiel kulpo</span><br /> <span class="i0">Tremigas + vin! Plu ne kontraŭbatalu:</span><br /> <span class="i0">Bastono mia + tuj vin senarmigos.</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Mirando.— + </p> + <span class="i0">Mi vin petegas, patro—</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Prospero (<i>al Mirando</i>).— + </p> + <span class="m4">Vi foriru!</span><br /> <span class="i0">Ne tuŝu + mian veston.</span> + </div> + <div class="dialogo"> + <p class="speaker"> + Mirando.— + </p> + <span class="m4">Ho! kompatu:</span><br /> <span class="i0">Por li mi + garantiulino estos.</span> + </div> + <p class="near_sig"> + (<i>Daŭrigota</i>). + </p> + </div> + <div id="est1-8-19" class="poetry" lang="eo"> + <p class="pagenum"> + 125 + </p> + <h3 class="poem-header"> + LA REVENO AL LA MONTARA PATRUJO. + </h3> + <p> + Originale verkita de Clarence Bicknell. + </p> + <div class="verse"> + <div class="stanza"> + <span class="i0">De miaj montoj patrujanaj, jen, fine, la revido!</span><br /> + <span class="i0">Post longaj jaroj en la urboj, malgaje, eĉ sen + rido;</span><br /> <span class="i0">Aŭ kie l’ebenaĵo + griza senlime sin etendas,</span><br /> <span class="i0">Kaj, aŭ + pro tim’ aŭ hont’, nenio la bluĉielon fendas.</span><br /> + <span class="i0">Ho ĝoj’! l’aeron tiel puran libere + respiradi,</span><br /> <span class="i0">Kaj ĉe la montoj + Dibenitaj en dolĉa pac’ restadi!</span> + </div> + <div class="stanza"> + <span class="i0">Ne plu la bruo de l’amaso, la krioj en la + stratoj,</span><br /> <span class="i0">Mizero ĉie kaj malsano, + blasfem’, batiĝoj, batoj;</span><br /> <span class="i0">Ne + plu la polvo ĉe l’vizaĝo, la fulgo en aero;</span><br /> + <span class="i0">Ne plu herbejoj sekiĝitaj, kaj neflorada tero;</span><br /> + <span class="i0">Sed ĉie arboj kaj arbaroj kun kampoj milkoloraj,</span><br /> + <span class="i0">De fojno riĉa kaj brileta per herboj bonodoraj.</span> + </div> + <div class="stanza"> + <span class="i0">El supro de la blankaj pintoj, la hejm’ de l’Monta + Reĝo,</span><br /> <span class="i0">Mantelo kies senmakula estas l’eterna + neĝo,</span><br /> <span class="i0">Riveroj, riveretoj kuras, + portante vivobenojn,</span><br /> <span class="i0">Kaj, trapaŝante, + ĉie faras fruktejojn ĝardenojn,</span><br /> <span class="i0">La + branĉojn ili, ĉe la bordoj, de l’rozarbet’ + balancas;</span><br /> <span class="i0">Bovinoj blekas, birdoj pepas, + kaj papilioj dancas.</span> + </div> + <div class="stanza"> + <span class="i0">La tutan tagon laboremaj abeloj laŭte zumas,</span><br /> + <span class="i0">Serĉante florojn kiujn ili per kisoj amindumas.</span><br /> + <span class="i0">Kaj kiel bela la florejo! l’azuraj ĝentianoj,</span><br /> + <span class="i0">Kun alporozoj, orlilioj, kaj dolĉaj timianoj!</span><br /> + <span class="i0">Mi aŭdas la naturmuzikon de l’blanka + akvofalo,</span><br /> <span class="i0">Kaj la kantetojn de l’paŝtistoj + tra l’eĥoiĝa valo.</span> + </div> + <div class="stanza"> + <span class="i0">Mi mem nun povas ree kanti la kantojn de juneco,</span><br /> + <span class="i0">Pri la natur’, pri la patrujo, pri amo kaj + beleco.</span><br /> <span class="i0">La pensoj, kiel agloj, flugas, + nek plu sur tero haltas;</span><br /> <span class="i0">La koro, eĉ + la membroj miaj, kiel la ĉamo saltas.</span><br /> <span class="i0">Parolis + urboj, ebenaĵo, pri larmoj kaj pri morto,</span><br /> <span + class="i0">Sed nun pleniĝa ĉio estas je vivo kaj je forto.</span> + </div> + <div class="stanza"> + <span class="i0">Forteco al ŝtoneg’ simile de l’nemoveblaj + montoj,</span><br /> <span class="i0">La vivo kiel la forfluo el senĉesantaj + fontoj.</span><br /> <span class="i0">Ho! kiel bone kun naturo la vivo + de simpleco,</span><br /> <span class="i0">Per kiu venas tiuj benoj de + sano kaj forteco!</span><br /> <span class="i0">Mi malproksimen ne plu + vagos, sed estu mia sorto</span><br /> <span class="i0">En mia paca + monta hejmo restadi ĝis la morto.</span> + </div> + </div> + </div> + <div id="est1-8-20" class="fables" lang="eo"> + <h3> + LA MALSANA LEONO. + </h3> + <p> + Leono, pro maljuneco kaj malforteco, ne povis plu ĉase trafi sian + kaptaĵon, tial li sin kuŝigis en sia kaverno, kaj, per mallaŭta + voĉo, anoncis, ke li estis tre malsana. La raporto baldaŭ + disvastiĝas inter la bestaro, kaj kaŭzas grandegan plorindon + pri la reĝa malsanulo. Unu post la alia venas por lin viziti, sed, + ĉar ĉin malkune, kaj en la propran leonan kavernon eniras, la + leono facile povas fari kaptaĵon el la vizitantoj, kaj grasiĝas + per tia dieto. Vulpo, kiu suspektis la tutan aferon, fine venas por + informiĝi pri la leona saneco, sed, staras malproksime kaj demandas + "Kiel la Reĝa Moŝto sanas?" "Ha, karega amiko mia," diris la + leono, "ĉu estas vi? Kial do vi tiel forstaras de mi? Venu, dolĉemulo, + ŝutu konsolan vorton en la orelon de malfeliĉa leono, kiu nur + tre mallonge vivos!" "Vin benu la dioj!" respondis la vulpo. "Pardonu se + mi ne povos resti pli longe; sed verdire, min tre maltrankviligas la + piedsignoj, kiujn mi tie ĉi ekvidas; ĉiu el ili ŝajnas + eniri vian kavernon, sed nenia eksteren deiri." + </p> + <p class="center"> + <i>Ne risku iri tien, kien multuloj eniras, sed neniu deiras.</i> + </p> + <p class="far_sig"> + (6266). + </p> + </div> + <div id="est1-8-21" class="article" lang="eo"> + <h3> + PATRINO KAJ INFANO. + </h3> + <p class="center"> + Flandra poeziaĵo de Frans de Cort. + </p> + <p> + Kiam mi plezurege rigardas mian rozkoloran infanon, kaj tiun, kiu + donacis lin al mi, mian amegatan edzinon, tiam ne demandu kiun el ili + mia koro plej amas. Mia koro ne povas disigi la patrinon de la infano. + Mi etendas la brakojn, kaj ĉirkaŭprenas miajn gekarulojn kune + inter ili, kaj ĝojlarmoj fluas sur miajn vangojn. Ha! Se vi scius, + mallaŭte mi diras, kiel vi estas amataj, vi, infano, pro via + patrino; kaj vi, patrino, pro via infano! + </p> + <p class="far_sig"> + <i>Tradukita de</i> <span class="sc">Eŭg. Mathys</span>, <i>filo</i>. + </p> + </div> + <div id="est1-8-22" class="letters"> + <p class="pagenum"> + 126 + </p> + <h3> + CORRESPONDENCE NOTES. + </h3> + <p> + The Hon. Sec. of the London Esperanto Club herewith gives notice that + the Free Classes are now closed for the summer months. Due notice will + be given of the date of re-opening. In the meantime inquirers can obtain + information from Miss Schafer, 8, Gloucester Crescent, Regent’s + Park, N.W. (Stamps should always be enclosed for the reply). + </p> + <p> + Club Members who have not yet renewed their subscription, and whose + number is below 136, are also reminded that their renewals have fallen + due. It is earnestly hoped that they will favour the Club with a + continuance of their kind support. + </p> + <hr class="short" /> + <p> + Our prized volume, the <i>Fundamenta Krestomatio</i>, bears a most + unfortunate title. + </p> + <p> + Many correspondents ask the derivation of the word. We suppose it has + been imported from the Greek, and means the Giver of Oracles. Perhaps + the Second Edition of this great work will bear some more easily + recognised title, which may serve to apprise the uninitiated of the + purpose and scope of the volume. + </p> + <hr class="short" /> + <p> + The note in our last issue concerning the <i>Method of telling the time + in Esperantoland</i> has called forth an admirable suggestion: That + everywhere the example of railway time-tables should be followed. This + is already international, and thus no confusion could arise. Kvin dekdu, + 5.12, dek kvardek, 10.40, etc., will enable us to keep our appointments + with punctuality. + </p> + <hr class="short" /> + <p> + We have done our best to buy in copies of the <i>First Number</i> of + <span class="sc">The Esperantist</span>, with the very unsatisfactory + result that there are now to be had only six clean copies at 2/6 each. + </p> + <hr class="short" /> + <p> + Our infant growth, though rapid, has not yet warranted the establishment + of a Standard Examination in Esperanto, for the awarding of an <i>Atesto + de Kapableco</i>. Those desirous of obtaining this must therefore still + do so under the auspices of the French Society. + </p> + <p> + Nevertheless, it is to be hoped that, ere long, we also may be able to + issue British Certificates of Merit. + </p> + <hr class="short" /> + <p> + As so many Esperantists are occupied in the City, it has been proposed + that a monthly meeting might be arranged over some convenient lunch or + tea table. Will those Gesamideanoj able and willing to fall in with the + proposal kindly communicate with the Editor to that effect? + </p> + </div> + <div id="est1-8-23" class="article" lang="eo"> + <h3> + INSTINKTO aŭ INTELIGENTECO. + </h3> + <p class="center"> + Dua Vera Rakonto de O.W. 7074. + </p> + <p> + Mi legas en la dua numero de la <i>Internacia Scienca Revuo</i> la + titolon de artikolo publikigita en la <i>Revue Scientifique</i>. Jen la + teksto: <i>E. Mancini. Aritmetiko de la Bestoj. Raporto pri kelkaj + observoj kiuj pruvas, ke la bestoj povas havi malgrandan ideon de la + nombro.</i> + </p> + <p> + Tiu titolo rememorigas al mi strangan fakton, kiun mi okulvidis, kiu en + la momento tre ridigis min kaj kiu, poste, pripensigis min; mi estis + devigita kredi, ke iaj bestoj povas kalkuli. + </p> + <p> + Cetere vi povos tion juĝi, mi tuj rakontos al vi la fakton. + </p> + <p> + En la ĉirkaŭaĵo de Montmouillon en la Departamento La + Vienne en Francujo, unu el miaj onkloj posedas bienon. Tie la + gefarmamastroj kaj liaj infanoj zorgas pri ĝi. Ili edukas en ĝi + la kutimajn bestojn, bovojn, ŝafojn, porkojn, k.t.p. + </p> + <p> + Ĉiutage, kiam la vetero ne tion malebligis, oni elirigas la bestojn + el la staloj, kaj oni alkondukas ilin sur la kampojn, kie ili sin paŝtas. + Kiam baldaŭ eknoktiĝos, oni rekondukas ilin al la staloj. + </p> + <p> + Ian tagon mi estis alirinta kun mia edzino kaj mia filino por viziti + niajn geonklojn. + </p> + <p> + En la tagmezo, ni aliris al la farmabieno. Mi promenis kaj alvenis sur + la kampo, kie estas porkino kun sia idaro, dek kvar porkidoj; mi + ripetas, dek kvar. + </p> + <p> + Estis la momento por revenigi la bestojn al la stalo. La gardistino, per + vergeto ilin realkondukis. Kiam la pordo de la stalo estis malfermita, + la porkidoj eniris la unuaj, poste eniris la patrino. Sed, post kelkaj + sekundoj, oni aŭdis blekegojn terurajn, kaj batojn sur la pordo. + Tuj la gardistino malfermis ĝin, kaj, puŝegante la + servistinon, la porkino forkuris al la kampo. Ni tuj tre miris, + kredante, ke la porkino fariĝas freneza. Mi sekvis ĝin kaj + vidis ke ĝi eniris arbetaĵon, en kiu restis unu el ŝiaj + idoj. La patrino forpelis ĝin, puŝante ĝin per sia + nazego, blekegante. Ili ambaŭ reeniris la stalon trankvile kaj la + porkino silentis. + </p> + <p> + La konkludo de tiu vera rakonto estas tute logika: la porkino sciis ke + ĝi havis dek kvar idojn. Kiam ĝi ilin kalkulis, ĝi + ekvidis, ke ili ĉiuj ne estis kune kun ĝi, kaj ĝi + forkuris por serĉi la forestantan. Mi ne povas nekredi ke tiu + porkino sciis kalkuli. + </p> + <p> + Ĉu vi ne pensas kiel mi? + </p> + </div> + <div id="est1-8-24" class="article" lang="eo"> + <p class="pagenum"> + 127 + </p> + <h3> + GALA SKIZETO. + </h3> + <p class="center"> + Originale verkita de E. W. + </p> + <p> + <i>Mi naskiĝis en la jaro 1825, kaj jen la jaro 1904! Mi do kredas, + ke mi ne estas tro juna por senpeke permesi al mi iom da libertempo, en + kiu aminde memori la geamikojn de mia infaneco kaj juneco.</i> + </p> + <p> + <i>Kiam mi parolas pri miaj karaj gesamlandanoj al miaj nunaj konatuloj, + ili ĉiam diras: "Kial vi ne skribas libron? Viaj rakontoj estas + tiel interesaj."</i> + </p> + <p> + <i>Mi ĉiam respondis: "Tro multaj jam estas la libroj; kiu povas + ilin tralegi?"</i> + </p> + <p> + <i>Tamen, en la lingvo internacia ne ankoraŭ estas multe da libroj, + kaj baldaŭ multaj estos la legantoj. Mi diras "baldaŭ," ĉar + tiu ĉi lingvo estas treege facila. Post unu semajno mi povis mem + ĝin kompreni, studinte apenaŭ dek kvin minutojn ĉiutage, + kaj mia memoro tamen multe malfortiĝis.</i> + </p> + <p> + <i>Mi pensas, ke kelkaj simplaj skizoj de la Galanoj antaŭ du + generacioj eble povos interesi la kosmopolitan legantaron de</i> <span + class="sc">The Esperantist</span>. + </p> + <p> + <i>Pro tio mi verkis tiujn ĉi rakontetojn.—E. W.</i> + </p> + <p class="center"> + I. + </p> + <p class="center sc"> + Pacama Pastro. + </p> + <p> + Li estis tre granda kaj maldika; lia kapo tiel malalte kurbiĝis, + kaj lia maniero estis tiel timema, ke li ŝajnis esti kvazaŭ + fremdulo en sia propra domo. Liaj okuloj grizabluaj estis dolĉaj + kaj sonĝaj, liaj manoj malgrandaj kaj molaj vibris, kiam oni tuŝis + ilin. Tia estis lia voĉo, ke nura <i>Bonanokto</i> samtempe estis + beno kaj kareso. + </p> + <p> + Familia tradicio diris, ke li antaŭe estis tiel granda, vira, kaj + aktiva, ke la Princo-Reganto (poste George IV.) diris pri li: "Tio + ĉi pastro estus fariĝinta la plej belega oficiro de miaj <i>Grenadier + Guards</i>." + </p> + <p> + Oni ankaŭ diris, ke, dum juneco, li amis kaj estis amita; sed ke li + ne kuraĝiĝis kontraŭstari la malriĉecon. Do, post + jaroj de nedecideco, li sin trovis sola. + </p> + <p> + Lia <i>Cariad</i> (Amantino) estis edzino kaj patrino kiam li edziĝis + la riĉan vidvinon kiun, dum tridek jaroj, ĝuis lian indulgan + bonecon. + </p> + <p> + Nur unu foje, estante juna kaj fraŭlo, li montris sian karakteron. + </p> + <p> + Lia paroĥo estis apud la rifa marbordo, kie multaj ŝipoj + disrompiĝis. La tieaj homoj, tiel, kiel siaj samrasanoj la Bretoj + kaj Gaeloj, kredis, ke la maro estis donaco de Dio, por provizi por ili + fajrlignon kaj multajn aliajn trezorojn. Sed ili devus nenion preni, se + sin savis unu sola maristo el la pereita ŝipo. + </p> + <p> + Tiu ĉi leĝo nature ne savigis la maristaron. + </p> + <p> + La pacama pastro ofte predikis kontraŭ la kruela kutimo igi la + ŝippereojn. + </p> + <p> + Ekstere de la preĝejo, la paroĥanoj ofte diris: Se ni ne + prenos la bonajn Diajn donacojn, aliaj ilin prenos, sed li respondis: + Agu prave, kaj eble viaj najbaroj imitos vin. + </p> + <p> + Fine, post multe da tempo, li demandis: "Ĉu vi ne protektos la + maristojn, kaj ilian bienon?" + </p> + <p> + Baldaŭ sciiĝis, ke la loĝantoj de Bxxx ne permesos la + ŝippereigon sur ilia marbordo kaj ankaŭ, ke la vilaĝanoj + de Txxxx kaj Sxxxx decidiĝis agadi laŭvole, kie ajn ili povos. + </p> + <p> + Terura ventego blovis, kaj ŝipo surkuris sur ŝtonejon. + </p> + <p> + Tiam okazis ke la loĝantoj de la najbaraj vilaĝoj kunvenis al + la loko, portante falĉilojn, stangojn, martelojn, kaj aliajn + batalilojn. Kune kun siaj paroĥanoj, la pastro renkontis ilin sur + la sablo. Li antaŭeniris, kaj montris al la transpaŝintoj sian + pafilon ekkriegante: Se unu el vi provos transiri tiun ĉi mureton, + mi pafos! + </p> + <p> + Juna granda viro, ridante je li, saltis super la barilo. Pafo tuj ekaŭdiĝis + kaj la junulo tombis sur sia vizaĵo. + </p> + <p> + Tamen, li nur falis pro timo. La kuglo estis pasinta inter lia brako kaj + flanko, kaj nur vundis lian vestmanikon. + </p> + <p> + Tamen la leciono ne estis senfrukta, ĉar, post tiu ĉi tago oni + neniam trovis en tiu ĉi loko ŝipdetruistojn. + </p> + <p> + La pastro neniam parolis pri la afero: eble la teruro kiun li sentis, + kiam li kredis, ke li mortigis homon, estis tro granda por sen akra + doloro esti memorita. + </p> + <p> + Dum multaj jaroj lia vidvino prenis el ĝia kaŝejo, kaj kun + fiera plezuro montris, la belan arĝentaĵon, de Lloyds donacita + je dankeco pro la maristoj kaj ŝarĝoj de ŝia edzo + savitaj. + </p> + <p class="center"> + (<i>Dua skizeto aperos en</i> <span class="sc">The Esperantist</span>, + <i>No. 9</i>). + </p> + </div> + <div id="est1-8-25" class="article" lang="eo"> + <p class="pagenum"> + 128 + </p> + <h3> + DIVERSAJ AVIZOJ. + </h3> + <p> + S<span class="sup">ro</span> Motteau nun tradukis la tuton de <i>La + Ventego</i>, kaj oni eldonos la verkon en aparta libro tuj kiam oni + ricevis 500 promesojn ĝin aĉeti. Ĝia kosto estos 1f. 50 + (1/3 afranke). Post la eldono kosto 1/3. + </p> + <p> + Ĉu la Legantoj, kiuj deziras ĝin posedi, skribos al la + Redakcio? + </p> + <hr class="short" /> + <p> + La C. T. C. (Cyclists’ Touring Club) Gazette de Majo enhavas tre + valoran leteron de S<span class="sup">ro</span> Bourlet, kune kun Angla + traduko. Estas rimarkinde ke, kvankam tiu letero enhavas 500 vortojn, ne + estas bezono por supersignita litero ia! Oni konsilas, ke ĉiuj + Esperantistoj ĝin tralegu. + </p> + <p> + (Specimeno de la Gazeto, 3d., de 47, Victoria Street, Westminster, + S.W.). + </p> + <hr class="short" /> + <p> + S<span class="sup">ro</span> Metcalfe sendas kelkajn interesajn + sciigojn. Li venkis en la Esperanta koresponda ŝakludo kun Belga + Samideano, kaj nun komencas duan batalon! Li ankaŭ proponas, ke + kelkaj lertaj Esperantistoj kunverku la tradukon de la Nova Testamento. + Ĉu tiuj, kiuj deziras kunlaboradi, skribos al S<span class="sup">ro</span> + Metcalfe, ĉe la Redakcio? + </p> + <hr class="short" /> + <p> + Ni jam estas vidintaj la unuajn paĝojn de <i>Alice in Esperantoland</i>, + kaj la verko promesas fariĝi tre interesa kaj valora lernilo. Al la + sindonema verkisto salutojn kaj gratulojn! + </p> + <hr class="short" /> + <p> + <span class="sc">Kara Sinjoro</span>,—La anonco pri miaj Dimanĉaj + Promenadoj sukcesis, ĉar, lastan Dimanĉon, S<span class="sup">ro</span> + Sutcliffe kaj sia filo, S<span class="sup">ro</span> Rayner, kaj ankaŭ + S<span class="sup">ro</span> Farnes, kuniĝis ĉe Bromley. Ni + paroladis Esperante la tutan tagon, kvazaŭ en Esperantujo, kaj + faris multe da progreso pri interparolarto. + </p> + <p class="near_sig"> + Fidele via,<br /> <span class="sc">C. W. T. Reeve</span>,<br /> + 63, Effingham Road, Lee, Kent. + </p> + <hr class="short" /> + <p> + Niaj Germanaj amikoj tre rapide antaŭeniras. Ni ĵus ricevis de + S<span class="sup">ro</span> Borel, <i>95, Prinzenstrasse, Berlin</i>, + du novajn verkojn de la <i>Kolekto Aprobita</i>. (1). <i>Vollständiges + Lehrbuch der Esperanto Sprache, mit Uebungen, Syntax und Proben aus + Poesie und Prosa, nach Prof. Cart, bearbeitet und erweitert von J. + Borel. Kosto 1/3 (1 mark 20).</i> (2). <i>Wörterbuch + Deutsch-Esperanto, unter Redaktion von Dr. Samenhof, herausgegeben von + Hermann Jurgensen und M. Pagnier. 2/- (2 mark).</i> + </p> + <p> + Ankaŭ ni danke ricevis. (1). <i>Cours Elementaire d’Espéranto, + par E. Deligny, Professeur au Groupe Espérantiste de Saint Omer.</i> + (Bona 53 paĝa verko). (2). <i>Sondilo Skrapanta de M. Leger, Ĉe + Grupo Esperantista, Presejo de Monako.</i> (Bone presita broŝuro + dek-unu-paĝa, kiu traktas pri nova sistemo por subakva skrapado). + (3). <i>Les Libertaires et la Langue Internationale, Espéranto, de + Emile Chapelier.</i> (47 paĝoj, 10 c). (4). <i>Esperanto, Exposición + de R. G. Abrill, Ex-Profesor de Esperanto del Instituto Comercial, + Chiclayo, Peru.</i> (22 paĝoj en la Hispana lingvo). + </p> + <hr class="short" /> + <p> + Plezure ni rimarkas, ke ĉiam pli granda aro da semajnaj kaj monataj + Gazetoj enhavas Esperantan sekcion. La lasta, kiun ni ricevis estis la + <i>Bulletin des Sciences Naturelles de Tarare, Rhône, France</i>. + Tie ankaŭ fondiĝos Esperantan Ekzpozicion, kaj oni esperas, ke + ĉiuj sendos informojn pri komercaj aferoj. La komerco Tarara estas + silk- kaj koton-faraĵojn, malpezajn ŝtofojn senornamajn kaj + ornamitajn, broditajn kurtenojn, ĉiujn ajn brodaĵojn por + virinroboj, velvetojn kaj pluŝojn. + </p> + <hr class="short" /> + <p> + Kara Sinjoro <i>Lingvo Internacia por Blinduloj</i> en punktoj reliefaj, + eliros en la lasta semajno de Majo. Provizora Direktoro mi estas.... Ni + eldonos ses Numerojn en 1904 (poste, se eble, dekdu). La abono kostas + por ĉiu lando 3 frankojn.... Kun kora saluto mi estas via, Th. + Cart. + </p> + <p> + Vere la blinduloj havas tre sindoneman amikon kaj ni sendas ĉiujn + bondezirojn al la nova kaj potenca ilo, kiu helpos je la disvastigado de + Esperanto inter ili. Blinduloj el ĉiuj nacioj verkos la artikolojn + por tiu ĉi nova Gazeto, kaj ĝi certe estos tre interesa. + </p> + <hr class="short" /> + <p> + La Redaktoro bedaŭras, ke li ne antaŭe anoncis la fondon de + Esperantista Grupo en Battersea. La energia Sekretario estas <i>S<span + class="sup">ro</span> A. T. Lee, 2, Cupar Road, Battersea, S.W.</i>, kaj + la Grupkunvenejo estas en la <i>"Board Room, Latchmere Baths," Marde + vespere</i>. Tiu ĉi kurso daŭros dum la tuta somero. + </p> + <p> + S<span class="sup">ro</span> Lee saĝe utilis la valoran artikolon + de Sir William Ramsay, kiu aperis en la <i>Daily Mail</i>, por helpi + lian propagandon, kaj presigis ĝin sur aparta folieto, por disdoni, + kaj li ankaŭ presigis novan poŝtkarton. + </p> + </div> +<pre xml:space="preserve"> + + + + + +End of Project Gutenberg's The Esperantist, Vol. 1, No. 8, by Various + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE ESPERANTIST, VOL. 1, NO. 8 *** + +***** This file should be named 34042-h.htm or 34042-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/3/4/0/4/34042/ + +Produced by David Starner, Andrew Sly and the Online +Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net (This +book was produced from scanned images of public domain +material from the Google Print project.) + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + </body> +</html> diff --git a/34042.txt b/34042.txt new file mode 100644 index 0000000..02437c4 --- /dev/null +++ b/34042.txt @@ -0,0 +1,2324 @@ +The Project Gutenberg EBook of The Esperantist, Vol. 1, No. 8, by Various + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: The Esperantist, Vol. 1, No. 8 + +Author: Various + +Editor: H. Bolingbroke Mudie + +Release Date: October 7, 2010 [EBook #34042] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: ASCII + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE ESPERANTIST, VOL. 1, NO. 8 *** + + + + +Produced by David Starner, Andrew Sly and the Online +Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net (This +book was produced from scanned images of public domain +material from the Google Print project.) + + + + + + +_Transcriber's Notes_ + +A few minor typographical errors have been corrected without notice. +However, many grammatical errors and odd spellings have been left as +in the original. + + + + +SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET. + +_No. 8._ + +_Junio, 1904._ + + THE + ESPERANTIST + + La Esperanta Gazeto por la + Propagandado de la Internacia Lingvo. + +Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE. + +ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1-1/2 roubles; 75 cents). + +Published by THE LONDON ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C. + + + +CONTENTS. + + Page + + Editor's Notes 113-114 + Esperanto and Teaching (Professor Carlo Bourlet) 115-117 + Adventure of Count Fathom (translated by D. H. Lambert) 118-119 + Naughty Eppie (translated by G. C. Law) 119 + The Holy Fire (Edward Metcalfe, M.A. Oxon.) 120-121 + Logic and Instinct (Ben Elmy) 122-123 + The Birthplace (Paul Mathews, M.A.) 123 + The Tempest, continued (translated by A. Motteau) 124 + Back to the Mountains (Clarence Bicknell) 125 + Correspondence Page 126 + A Welsh Tale (E.W.) 127 + Sundry Items of Interest 128 + Instinct or Intelligence. A further Proof (by O.W., 7,074) 128 + + + + + FOR FREE PARTICULARS write to + the HON. SECRETARIES of + ESPERANTO SOCIETIES at + + CORBRIDGE-ON-TYNE, M. V. Lotinga, Esq., + Trinity Terrace. + + DUBLIN, C. Fournier, Esq., + Celtic Association, St. Stephen's Green. + + EDINBURGH, Miss Tweedie, M.A., + 2, Spence Street. + + GLASGOW, J. Hunter, Esq., + 138, Darnley Street, Pollokshields. + + HUDDERSFIELD, G. H. Taylor, Esq., + 13, Birkly Hall Road. + + KEIGHLEY, J. Ellis, Esq., + Compton Buildings, Bow Street. + + LEEDS, J. E. Wyms, Esq., + 2, Marlbro' Grove. + + PORTSMOUTH, Dr. Greenwood, + 182, Queen's Road. + + NEWCASTLE, H. W. Clephan, Esq., + 3, Cotfield Terrace, Gateshead. + + PLYMOUTH, J. A. Thill, Esq., + 6, Barton Crescent, Mannamead. + + ST. ANDREW'S, J. T. Haxton, Esq., + 133, South Street. + + TYNEMOUTH, Alan F. Davidson, Esq., + 26, Park Crescent, N. Shields. + + WIMBLEDON, W. Inge, Esq., + Spencer College, Wimbledon. + +N.B.--It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form +local groups will communicate with the Hon. Sec., Esperanto Club, who +will do all in his power to assist them in the work. + + + +The Remington + +THE _UNIVERSAL_ TYPEWRITER. + +Just think of it! + +THE INTERNATIONAL MACHINE. + +_Unbound by ties of nationality: + +The common bond of union of all civilised peoples._ + +The Remington can be supplied fitted for Esperanto. + + * * * + + THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY, + 100, Gracechurch St., London, E.C. + + + +La Remington + +LA _UNIVERSALA_ SKRIBMASXINO. + +Pripensu je tio! + +LA INTERNACIA MASXINO. + +_Tute liberigxita de naciaj ligiloj: + +La Komuna unuigilo por cxiuj civilizitaj popoloj._ + +La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj. + + * * * + + LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO, + 100, Gracechurch St., Londono, E.C. + + + + +Internacia Scienca Revuo. + +The Latest Proof of our Progress. + +All should send to the Hon. Secretary, Esperanto Club, for a Specimen +Copy of this splendid monthly. + +Price 7d. post free. + + + + +Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi. + +T. Carr, Esq., 45, High Street, Keighley, Yorks. Intersxangxos +p-k. ilus. el cxiuj landoj. + +H. G. Chevalier, Esq., Post Office, Toronto, Canada. Cxiam +respondos je p-k. skribitaj en Esperanto. + +M. Albert Claude, Saudrupt, Meuse, France. Per ilus. p-k. +Kaj kun Gesamideanoj logantaj en Britaj kolonioj. + +Miss A. A. Cowan, 30, Gauden Road, Clapham, London, S.W. +Letere aux p-k.'e kun alilandulinoj. + +Herbert Farnes, Esq., 120, Crofton Park Road, Brockley, London, +S.E. Ilus. p-k. + +Arthur Gray, Esq., 138, Bethune Road, Stamford Hill, London. + N. Pri Espo. kaj lingvoscienco. Cxiam dankeme respondos. + +A. J. Hulme, Esq., The White Studios, Castle Street, Shrewsbury, +England. Kun cxiulandanoj pri arto kaj artmontrejoj. + +A. Jennings, Esq., 15, Stavordale Road, Highbury, London, N. +Per vidajxkartoj kun cxiulandanoj. + +Herr Karl Klein, 71 Friedrich Kaisergasse, Vienna XVI. Vidajxkartojn. +Cxiam respondos. + +M. Joseph Latenneur, Oficejestro de la Financa Ministrejo, 204, +Bvd. Raspail, Paris. Ilus. p-k. + +Miss Rose Price, Klopstockstrasse 52, Berlin, N.W. Intersxangxos +ilus. p-k. Kaj p-signojn. + +B. J. Rayner, Esq., 138, Monega Road, Forest Gate, London, +E. Ilus. p-kartoj. + +A. d'Eduarte Smith, Esq., 33, Rupert Street, Keighley, Yorks. +Cxiam respondos je Esperantaj leteroj kaj p-kartoj. + +Sinjoro Ivan Cxervenakov, Bourgas, Bulgaria. Ilus. p-k. kun +alilanduloj. + +A. Sinclair, Esq., 17, High Street, New Pitsligo, Scotland. +Intersxangxos ilus. p-k. Kaj p-signojn. + +A. F. Whiteside, Esq., Box 3847, Johannesburg, Transvaal, +S.A. Per ilus. p-k. + +La Kosto de la Enskribo Estas, 6d. (70c. per posxtsignoj). + + + + +THE ESPERANTIST. + +The Esperanto Gazette for the spread of the International Language. + + + ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ CXE + SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO + + The Hon. Sec., ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C. + AUSTRIA.--Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia. + BELGIUM.--M. M. Seynaeve, 3, Rue de l'Avenir, Courtrai. + CANADA.--A. Saint Martin, Esq., 79, St. Christopher Street, Montreal. + FRANCE.--M. Paul Fruictier, Boulevard Arago 27, Paris. + GERMANY.--Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe. + MALTA.--A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun. + RUSSIA.--G. B. Smith, Esq., 19, Wiborg Quay, St. Petersburg. + SWEDEN.--Sro. P. Ahlberg, 50, Dobelnsgatan, Stockholm. + TRINIDAD.--Geo. O. Messerly, Esq., Port of Spain. + +_Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +posxtsignon._ + +_Alsendatajn artikolojn la Redakcio laux bezono korektos._ + +_Oni povas sendi la abonpagon per posxtsignoj, kiuj estas akceptataj +lauxvaloro._ + +No. 8. + + Subscription, 3s. Per Annum. + Single Copies, 4d. net. + +JUNIO, 1904. + + + + +La Hon. Sek. de la London Esperanto Club multe bedauxras, ke lia +amiko kaj kolego, Sro Howard, ne povos klopodadi pri la libraj +aferoj. Cxiuj Esperantistoj sxuldas al Sro Howard koregan +dankesprimon pro liaj sindonema laborego, kaj bedauxros, ke liaj +nunaj devoj ne permesas gxian adon. + +Estonte, oni devas sendi cxiujn _librajn mendojn_ al The Librarian, +London Esperanto Club, 41, Outer Temple, London, W.C., kaj ne al +Surbiton. + + * * * + +Karaj Legantoj, Salutojn! + +Se la maro estos estinta kompata, areto da Anglaj Esperantistoj estos +reveninta de mallonga forestado dum la Pentekostaj tagoj en Bulonjo. + +Mi vere devas danki Vin pro la multe da afablaj rimarkoj de la +skizeto pri mia libertempeto inter la Esperantistoj, kaj estas eble, +ke rakonto pri la Bulonja vizito ankaux interesos Vin. Estos do +artikoleto pri gxi en la venonta Gazeto. + +Kiam mi gxuis la Italan sunon, Esperanto gajnis novan apostolon, kies +verko jam vidigxis en _La Esperanta Gazeto_. Estas certe, ke Vi cxiuj +multe sxatos la tre interesan kaj lertan tradukon el la _Aventuroj de +Grafo Ferdinando Fathom_, de Sro Lambert verkita. Kaj, kiam Vi +memoros, ke tiu cxi klera verkisto nur auxdis la nomon _Esperanto_ +antaux ses semajnoj, Vi cxi tie vidos ankoraux alian bonan reklamon +pri la mirinda facileco de la lingvo! + +Inter la multaj novaj aligxintoj, kiujn ni cxiutage gajnadas, estas +unu kiu intencas viziti la Ekspozicion S. Louisan. Kredeble li tie +vidos la Esperantan Sekcion, fondita de la Franca Societo, kaj +zorgata de Sro J. Constant, 4755, Maffitt Avenue, St. Louis. + +Por tiu cxi Ekspozicio oni presigis grandajn anoncpaperojn pri +Esperanto, kaj Sro Bourlet afable sendis al ni aron da ili en la +Angla lingvo presitan. Mi plezure sendos senpagan specimenon al cxiu, +kiu promesos elmontri gxin en konvena loko. + +Espereble tia Ekzpozicio en la Unuigxitaj Sxtatoj vekigos multe da +intereso. Esperanto jam ekprogresas tie, kaj fervora kunhelpanto, +_Sro J. Fogg Twombly, 34, Green Street, Brookline, Mass._, prenis +sur sin la provizoran Sekretariecon. Cxu cxiuj Amerikaj amikoj +skribos al li, kaj kunlaborados? + +Sro Twombly komencis sian propagandon per nova plano. Cxiam ni +vidas, ke la Amerikanoj sendas novajn ideojn al Euxropo; ne vere? Li +sendis abonpagojn je _La Esperanta Gazeto_ por cxiuj la Amerikaj +Universitatoj, kaj kelkaj kolegioj. Tiel, inter la legantoj de tiuj +cxi linioj trovigxas niaj kunbatalontoj, la Amerika Junularo. + +_Cxiam antauxen!_ estu via devizo. Ne permesu ke Euxropo venkos sole +en tiu cxi nobla afero! + +Lia plano memorigas al mi, ke kelkaj el Vi petis la sendadon de tiu +cxi Gazeto al diversaj Urbaj Bibliotekoj. La propono estas tre +valora, sed, je la komenco de tia entrepreno, ne estas eble gxin +alpreni. Mi do esperas, ke Vi, post kiam Vi gajnis la aprobon de la +Bibliotekestro, afable konsentos _aboni por la Biblioteko_. Por tiu +cxi celo, oni akceptos duonpagon, t.e., jarabonon da du frankoj. Post +iom da tempo estos eble malpli sxpareme donaci. + +Mi ankaux ricevis kelkajn petojn por pligrandigi aux plioftigi la +Gazeton. Sed ankaux tiu cxi afero nuntempe estas neebla. Vere, se oni +memoras, ke antaux nur dudek monatoj, Esperanto estis kvazaux +nekonata nomo en Anglujo, kaj ke nun dum ok monatoj Anglujo posedas +sian propran Gazeton, oni ne devas plendi, ke gxi enhavas nur dekses +pagxojn! La ekzisto mem de tia Gazeto, precipe apogita de Britaj +Verkantoj kaj Abonantoj, estas nekontrauxdirebla pruvo pri la +facileco kaj rapida progreso de la Internacia Lingvo: estas praktika +pripensinda pruvo. + +Cxu Vi rimarkis la kovrilon de nia lasta kajero? Laux la petoj de +alilandaj amikoj, mi donis al la verdakovriletajxo, Esperantan +baptonomon, kaj mi esperas, ke Vi, kiuj logxas alilande, cxiam nomos +tion cxi _La Esperanta Gazeto_. Kiam mi auxdis kritikojn pri La +Esperantist dum mia vojagxo, cxiam estis dube cxu oni parolis +pri la Angla, Franca, aux Itala jxurnalo. + +Mi plezure rimarkas ke, en L'Esperantiste, Sro de +Beaufront ankaux kondamnas tiujn, kiuj deziras elpensi siajn proprajn +alfabetojn. Kompreneble cxiuj Esperantaj Redaktoroj same faros. Jam +en la Maja Numero sendis tiun kondamnon + + Via Redaktoro. + + +The Hon. Sec. of the London Esperanto Club much regrets that his +friend and colleague, Mr. Howard, can no longer occupy himself with +the book department. All Esperantists owe Mr. Howard most hearty +thanks for his devoted labour, and will regret that his present +duties do not permit of its continuance. + +In the future _orders for books_ should be sent to The Librarian, +London Esperanto Club, 41, Outer Temple, London, W.C., and not to +Surbiton. + + * * * + +Dear Readers, Greetings! + +Should the sea have been compassionate, a group of English +Esperantists will have returned from a short stay during Whitsuntide +in Boulogne. + +I really must thank you for the many kind remarks on the short sketch +of my holiday with the Esperantists, and it may be that a narrative +of the Boulogne visit will also interest you. A short article about +it will therefore appear in the coming Gazette. + +While I was enjoying Italian sunshine, Esperanto gained a new +apostle, whose work has already been seen in The Esperantist. It +is certain that you will greatly enjoy Mr. Lambert's interesting +and able translation of _The Adventures of Count Ferdinand +Fathom_. And, when you recollect that this clever writer only +heard Esperanto's name six weeks ago, you will see here yet +another good testimony as to the astonishing simplicity of the +language. + +Among the many new adherents we gain daily is one who intends +visiting the St. Louis Exhibition. He will probably see the Esperanto +Section there, founded by the French Society, and superintended by +Mr. J. Constant, 4755, Maffitt Avenue, St. Louis. + +Large Esperanto posters have been printed for this Exhibition, and M. +Bourlet has kindly sent a number of them printed in English. I will +gladly send a free specimen to everyone who will promise to exhibit +it in a suitable place. + +It is to be hoped that such an Exhibition in the United States will +arouse much interest. Esperanto already begins to make progress +there, and a devoted helper, _Mr. J. Fogg Twombly, 34, Green Street, +Brookline, Mass._, has undertaken the provisional secretaryship. Will +all American friends write to, and work with, him? + +Mr. Twombly has commenced his propaganda on a new plan. We always +find that Americans send new ideas to Europe; is it not so? He sent +subscriptions for The Esperantist for all American Universities, +and some colleges. So, among the readers of these lines are to be +found our future comrades, the Youth of America. + +_Ever forwards!_ let your motto be. Do not allow Europe to conquer +alone in this noble cause! + +His plan reminds me that some of you have asked for this Gazette to +be sent regularly to sundry town libraries. The suggestion is a very +valuable one, but, at the beginning of such an enterprise, it is +impossible to adopt it. I, therefore, hope that, after you have +gained the approval of the librarian, you will kindly consent to send +a subscription for the library. For this purpose half will be +accepted, that is, an annual subscription of 1/6. A little later it +will be possible to give less sparingly. + +I have also received some requests to enlarge or more frequently +issue the Gazette. But this is also impracticable at present. Really, +if one recollects that twenty months ago Esperanto was practically a +name unknown in England, and that now for eight months England has +its own Gazette, one must not complain that it contains but sixteen +pages! The very existence of such a paper, principally supported by +British Contributors and Subscribers, is an incontrovertible proof of +the simplicity and rapid progress of the International Language: a +practical proof worthy of consideration. + +Did you observe the cover of the last number? In accordance with the +requests of foreign friends, I gave the little green-covered-one an +Esperanto name, and I hope that all of you who live in other lands +will call this _The Esperanto Gazette_. When I heard criticisms of +La Esperantist during my journey, it was ever doubtful whether +one referred to the English, French, or Italian journal. + +I note with pleasure that, in L'Esperantiste, M. de +Beaufront also condemns those who want to invent their own alphabet. +Naturally all Esperantist Editors will do likewise. This condemnation +had already been sent in the May Number by + + Your Editor. + + + + +ESPERANTO KAJ PEDAGOGIO. + + +(_Kiam ni kunpromenis sur la bela Kastelejo de Chateau Thierry, +Sinjoro Bourlet afablege cedis al mia peto, kaj promesis verki +artikolon por The Esperantist pri la suprenomita temo. Ni +cxiuj sxuldas koran dankon al nia eminenta kunbatalanto pro tiu cxi +honoro.--Red._). + +_Kara Amiko, Jen estas la promesita artikolo. Mi gxin skribis sur +miaj genuoj, sidante en arbareto sur altajxo, inter rosmarenoj kaj +erikoj, en ombro de maraj pinoj kaj bastkverkoj._ + +_Sub miaj piedoj tute proksime la blua maro bruetis, kuretante sur la +flava sablo, la suno faris helajn rondetojn sur mia papero, kaj +cxirkaux mi flirtis delikataj papilioj kaj zumantaj musxoj. La muskoj +kaj herbetoj faris verdan tapisxon, kiu estis kvazauxa Esperanta +standardo, kiu inspiris min. La vekigxo printempa de tiu belega +naturo igis min pensi pri la baldauxa vekigxo de la homaro por nia +kara afero._ + +_Kore kaj sincere via.--Carlo Bourlet._ + + +Jam de longaj jaroj mi instruas matematikon al junuloj. Miaj +lernantoj estas nun cxiuj 17-20 jaraj, kaj mi oftege rimarkis kiel +senlogika kaj nekapabla gxuste rezoni estas ilia spirito. Aliparte, +ili estas ankaux tro inklinaj cxion akcepti sendispute, kaj lerni la +sciencon ne per analiza metodo, sed preskaux kiel dogmon netusxeblan. + +Pri tio mi tre miris. + +La infana spirito estas ja tre scivolema kaj treege logika. Malgranda +bubo, tuj post kiam li scias iom paroli, faras multajn demandojn: +_Kial, patreto, la mara akvo estas sala?_ _Kial, patrineto, la fajro +brulvundas la nesagxajn infanojn?_ _Kial...?_ kaj ankoraux _Kial...?_ + +Kaj ofte la gepatroj, tedataj de tiom da kialoj, respondas: _Gxi +estas tiel, cxar gxi estas tiel!_ + +Malbona respondo, kiu al kutimigas la infanojn al akcepto sendisputa +de cxiu ajn eldiro kaj sufokigas la analizemon naturan de ilia juna +spirito. + +Sed estas tamen gepatroj inteligentaj, kiuj penas por kiel eble plej +cxion klarigi al siaj gefiloj, kaj tamen tiuj gefiloj, post iom da +cxeestado en lernejo, perdas sian tutan scivolemon kaj esploremon. + +Kia estas la kauxzo de tiu bedauxrinda aliformigxo de la infana +spirito? + +Mi sercxis, kaj jen tio, kion mi trovis. + +Kiam bubo eniras lernejon, li unue lernas legon kaj skribon. Lerninte +la alfabeton, li instruigxas pri la legado, t.e., pri la kunmetado de +la literaj sonoj por formi vortojn. Tuj, de la unua pasxo, cxu li +estas Angla cxu Franca, li eklernos, ke plej ofte la literoj perdas +sian alfabetan valoron, kiam ili estas apudmetitaj apud aliaj. Li +konstatas, ke cxio estas preskaux plene arbitra kaj senregula; kaj, +kiam Franca lernanteto demandas _kial A kaj U kunligitaj produktas la +sonon O_, la malfelicxa instruisto povas nur respondi la faman +frazon, kiun la bubo tiel ofte auxdos dum sia vivo: _Gxi estas tiel, +cxar gxi estas tiel._ + +Post tiu unua senlogika dogmeca ekzercado, la infano komencas lerni +gramatikon kaj aritmetikon. + +Ho ve! jen denove kaj pli forte rekomencigxas la bela _klarigo_: _Gxi +estas tiel...._ + +En la gramatiko apud cxiu regulo li trovas unu, du, tri, sennombrajn +esceptojn! Tiel, ke la regulo baldaux dronas sub la superakvigo de la +esceptoj. Ni Francoj faris ja el tio proverbon: _Nenia regulo sen +escepto._ Estas vere, ke cxiuj tiuj esceptoj havas historiajn +kauxzojn, sed tiujn kauxzojn oni nur tiam povas kompreni, kiam oni +scias multajn lingvojn antikvajn kaj modernajn. Tiu studo estas +filologio, kaj la filologio ne estas scienco komprenebla por infanoj! + +La lernado de aritmetiko povus esti ekzerco jam pli logika sed, el +cxiuj partoj de la matematiko aritmetiko estas la plej malfacila en +teorio. Dum la algebra rezonado estas plej ofte analiza, la +aritmetika rezonado estas plej ofte sinteza, sekve pli malfacile +komprenebla. + +Kauxze de la granda malfacileco de la teorioj aritmetikaj, la +instruisto estas, vole-nevole, plej ofte devigata lernigi parkere de +la bubo la rezultatojn sen ia klarigo, kaj la juna lernanto +alproprigas al si metodojn permemore, kiujn li prenas kiel modelojn +sekvindajn sed ne verigitajn. Al tio oni aldonas lecionojn el prozaj +aux poeziaj pecoj, lernotajn ankaux parkere, kaj, super cxio, oni +lernigas la historion de la antikvaj Grekoj kaj Latinoj, tute +nekomprenebla, pro la granda malsameco de la antikvaj kaj nunaj +moroj. + +Resume, niaj gefiloj povas nur alveni al unu sola konkludo: Cxio en +la homa scio estas arbitra, senregula kaj senlogika. Se, post longaj +jaroj da tia lerneja ekzercado, restas ankoraux en nia spirito ia +fajrero de logikeco, tio pruvas, ke nia natura logikemo estas vere +fortika kaj dauxrema! + +Nun, ni esploru tion, kio okazus se niaj infanoj lernus nian karan +lingvon Esperanto tuj post la eniro en la lernejon. + +Tie cxi ili trovus plenan logikon. La legado estus nur ludo, la +gramatikaj reguloj estus cxiam senesceptaj. Cxio estus klarigebla, +cxio povus, kaj devus, esti klarigata. La korekta uzado de la lingvo +devigus ilin al severa analizo de ilia penso. Ili malkutimus skribi +kaj pensi laux modeloj preparitaj kaj sankciitaj de la popola uzado, +kaj, ecx por la gxusta esprimo de siaj pensoj en la gepatra lingvo, +ili trovus grandan utilon en tiu analizema ekzercado. + +Mi persone konstatis, ke la studado de Esperanto elmontris al mi +multon el mia propra lingvo, kion mi gxis tiam ne komprenis aux ne +sentis. Sennombrajn galicismojn, ecx malgxustajn uzojn de vortoj, mi +kun mirego ekvidis. + +Priparolante tiun temon kun amikoj Esperantistaj, mi konstatis, ke mi +ne estas sola, kiu tiel opinias. Cxiuj estas unuanimaj. + +Cxu vi, kara Samideano, kiu legis mian artikoleton, ne konsentas? + + Carlo Bourlet. + + +For many years now I have been teaching young people mathematics. My +present pupils are all from seventeen to twenty years of age, and I +have very frequently noted how illogical and incapable of reasoning +precisely is their intellect. They are, moreover, too much inclined +to accept everything without question, and to learn science, not by +analytical method, but as indisputable dogma. + +I have wondered at this a good deal. + +The child's mind is assuredly eager to acquire knowledge, and +exceedingly logical. A little lad, as soon as he can say something, +asks many questions. _Why, papa, is sea-water salt?_ _Why, mamma, +does fire burn silly children?_ _Why...?_ and still _Why...?_ + +And parents, bored by so many questions, often reply: _It is so, +because it is so._ + +A bad answer, which accustoms children to the unquestioned acceptance +of any dictum, and which stifles the natural analytical propensity of +their young minds. + +Nevertheless, there are intelligent parents, who take pains to give +their children every possible explanation, yet these children, after +going to school a while, lose all their thirst after knowledge and +their inquisitiveness. + +What is the cause of this regrettable transformation in the childish +mind? + +I have inquired, and here is what I have discovered. + +When a lad goes to school, he first learns to read and write. Having +mastered the alphabet, he is instructed in the art of reading, +_i.e._, the compounding of literal sounds to form words. Immediately, +from the first step, no matter whether he be English or French, he +begins to learn that most frequently letters lose their alphabetical +value when they are united with others. He finds out that everything +is almost entirely arbitrary and devoid of rule; and when a French +pupil asks why A and U together give the sound of O, the unfortunate +teacher can but reply with the famous phrase, which the child will +hear so often during his life: _It is so, because it is so._ + +After this initial illogical dogmatic exercise, the child starts +learning grammar and arithmetic. + +Alas! here again the fine _explanation_: _It is so ..._ continues to +be in vogue. + +In grammar, with every rule, he finds one, two, three, innumerable +exceptions. Hence the rule is soon drowned under a flood of +exceptions. We Frenchmen have actually founded a proverb: _There is +no rule without an exception._ True it is that all these exceptions +have historical reasons, but these reasons can only be appreciated +when one knows many ancient and modern languages. That study is +philology, and philology is not a science to be understood by +children! + +The study of arithmetic might be a more logical exercise, but of all +departments of mathematics, arithmetic is in theory the most +abstruse. While algebraical reasoning is most frequently analytical, +arithmetical reasoning is generally synthetical, and, consequently, +more difficult to understand. + +As a result of the great difficulty of arithmetical theories, the +teacher is, willy-nilly, commonly compelled to make the lad learn +results by heart without any explanation, and the young pupil adopts +parrot-method, which he takes as models to be followed, but not to be +verified. To these are added lessons from prose and poetical extracts +also to be learned by rote, and, above all, Roman and Greek history +is taught, which is quite unintelligible on account of the great +diversity between ancient and modern customs. + +In fine, our children can only come to one conclusion: Everything in +human ken is arbitrary, devoid of rule, illogical. If, after long +years of such instruction, a spark of logicality still remains in our +mind, it proves that our natural logicality is powerful and enduring! + +Now let us inquire what would happen if our children should learn our +valued Esperanto immediately on entering school. + +Here they find perfect logic. Reading would be but a game, the +grammatical rules would ever be free from exceptions. Everything +would be explicable, everything could, and ought to, be explained. +Accurate use of the International Language would force them into a +severe analysis of their thoughts. They would no longer be accustomed +to write and think in accordance with models prepared and sanctioned +by popular usage, and even for the concise expression of their +thoughts in their mother tongue they would derive great benefit from +this analytical exercise. + +I, personally, have found that the study of Esperanto has +demonstrated to me much of my own tongue, which hitherto I had not +understood or appreciated. Innumerable gallicisms, even incorrect use +of words, have I discovered with astonishment. + +On discussing this subject with Esperantist friends, I have found +that I am not alone in thinking thus. All are unanimous. + +Do you, dear Friend-in-Esperanto, who read this article, not agree? + + _Lauxsence tradukita de_ H.B.M. + + + + +MIA AVINO. + +Originale verkita Skizo de Esperantisto 8384. + + +Cxu vi konis mian avinon? + +Jen do estas sxia portreto: Sxi mortis nauxdek ses jara, kaj sxia +kuracisto diris, ke sxi mortis kiel birdo--eble li volis signifi "pro +natura morto," kaj mi diras: "Pro maljuneco." + +Kia ajn la kauxzo, mia avino apartenis al belaj tipoj de antikvaj +nobelaj maljunulinoj, kies pentrajxojn ni rimarkas cxe antikvaj +familioj. + +Cxiam apud la fenestro aux trikante, aux petante de Dio favorojn por +sxia malgranda familio, sxi estis, kiel mi sxin memoras, ankoraux +bela, spite sxia maljuneco.--Maloftaj argxentaj haroj, bluaj okuloj, +roza vizagxo, plenaj vangoj kaj blankaj dentoj--jen estas memora +fotografajxo. + +Pri sxia hejma vivado, mi nur diros, ke sxi estis vera modelo de +korboneco kaj pacienco. Nu, sxi posedis kuriozan posxhorlogxon, kiu, +cxiun kvaronhoron, sonadis valson aux polkon, per speciala +mehxanismo. + +Foje, sxi rakontis al mi tiun cxi historieton:-- + +"Tagon mi eniris pregxejon por konfesi min, sed, ektimante, ke +mia konfesprenanto min riprocxus pro mia longa forestado, mi +enmetis en mian veston la sonoretantan posxhorlogxon por ke gxi, +per gxia sonorado, dolcxigu la ekkolerantan pastron. + +"Sed mi multe miris kiam li nenion diris pri mia longa foresto, kaj +li pacience min auxskultadis. Subite la posxhorlogxo rompigis la +pregxejan silenton! 'Kio do estos?' demandis la konfesprenanto. +'Valso,' mi tuj respondis. 'Mi bone auxdas, ke gxi estas valso, sed +kiu estas tiu malpiulo, ludi muzikon dum la konfeso?' ektondris la +pastro. + +"'Pardonu, pastro, tiu malpiulo estas mia posxhorlogxo. Jen gxi +estas,' kaj mi eltiris la malfelicxan valoragxon, kies sonorado jam +cxesis. Sed, pro mia rapideco, mi tusxis la muzikan risorton kaj +denove gxi sonadis, sed tiun cxi fojon mazurkon! + +"Mi paligxis, sed la pastro rugxigxis pro kolero, kaj tuj eliris el +la konfesejo. Pro tio, mi igxis kiel sxtona statuo, kun la +posxhorlogxo cxiam sonanta la mazurkon al la cxeestantaj pregxantoj!" + + + + +PRI SCIENCAJ AFEROJ. + + +Pri la periskopo, la okulo de la moderna submara boato, kaj unu el la +plej gravaj kunhelpantoj rilate al gxi, la _Globe_ de Aprilo 15, +1904, en gxia kolono _Sciencaj Ehxoj_, donas la sekvantan sciigon, +kiu posedas specialan intereson, dank' al la preskauxa perdo de la +Brita submara boato "A1." + +La _Scienca Ameriko_ traktas pri tiu cxi okazintajxo apud la Nab, kaj +rimarkas pri la limigata vido de tiu periskopo, kiu, direktite al +la proksimigxanta sxipo, mankis montri la fatalan vaporsxipon. +Plibonigita periskopo antaux ne longe priskribigxis en la Aldono al +la _Scienca Ameriko_. Gxi havas kvin apartajn vitrojn, kvar +rigardas je la kvar kvartoloj de la kompaso kaj ebligas la marveturanto +vidi la tutan horizonton. Kaj la kvina vitro antauxen rigardas, +kaj figuras gxuste la veran grandecon de la vidataj objektoj. + +Tiu cxi nova periskopo suficxus dum klara kaj trankvila vetero, sed, +kiel rimarkas la jxurnalo, "la konfuzoj de blindeco" ekatingas cxiujn +Submarboatojn, kiam blovas la vento, kaj la maro levigxas. Tiam, pro +la subakvigxo de la boato, la periskopo luligas, kaj la marsxauxmo +kovras la vitron de la tubo. + +Iu devas elpensi metodon por auxtomate teni la vidlinion de la +periskopo en situacio ebena. + + T.P.L. + + + + +TERURIGA AVENTURO DE FERDINANDO, GRAFO FATHOM. + +De Dro. Smollett, tradukita de D. H. Lambert, Espo. 9660. + + +Li foriris el la vilagxo post tagmezo, kondukite de sia gvidanto; jam +noktigxis, kiam li sin trovis meze de arbaro malproksime de homaj +logxejoj. La mallumo de la nokto, la silento kaj la soleco de la +loko, la formoj nedifinitaj de la arboj, kiuj apenaux vidigxis +cxirkauxe, etendante siajn strangegajn brancxojn tra la malklaro, +kunigxis kun lia malgxojo por senordigi lian fantazion, kaj prezenti +al lia imago terurigajn fantomojn. Kvankam li ne estis nature +supersticxema, eksterordinara teruro ekplenigis lian animon, kiu, iom +post iom, superis tutajn konsolojn de la racio kaj filozofio. Nek lia +koro sin sentis libera el la timo de la mortigxo. Por ke li foririgu +tiujn cxi malagrablajn revojn, li iniciatis interparoladon kun sia +gvidanto, kiu al li rakontis la historiojn de diversaj vojagxantoj, +kiuj estis rabitaj kaj mortigitaj de friponoj en la densajxoj de tiu +mem arbaro. En la dauxro de tiu cxi rakonto, kiu neniel helpis relevi +la pensojn de nia heroo, la kondukanto sxajnigis kauxzon por +malantauxenigxi, dum nia vojiranto dauxrigis siajn pasxojn, atendante +lian realvenon post kelke da minutoj. + +Pri tio li tamen trompigxis; la piedfrapado de la alia cxevalo +farigxis malplie auxdebla, kaj fine tute estingigxis. Pro tiu cxi +cirkonstanco, ektimigite, Ferdinando haltis mezvoje, kaj auxskultadis +je la plej senspira atento, sed nenio rekompencis lian auxdadon, krom +la melankolia sopirado de la arboj, kiuj sxajne antauxdiris +alproksimantan ventegon. Pro kio la cxielo kuntiris vizagxon pli +malhelan, la fulmo ekbrilis, ekruligxis la tondro, kaj la blovegado, +ekmetante gxian vocxon per grandega mugxado, deiris en superakvego. +Pro tiu cxi okazo la kuragxo de nia heroo preskaux tute neniigxis; li +ja ekperdis la povon de la pripenso, kaj sin trovis efektive +malsekigitan antaux ol, kvazaux rekonsciigxante, li elpasis el la +vojo por protektigxi inter la cxirkauxkreskantaj arbetajxoj. + +Rajdinte kelkajn hektometrojn en la arbaron, li staris sub areto da +altaj arboj, kiuj lin sxirmetis kontraux la ventego, kaj tiel lokite, +li konsiligis kun si mem pri tio, kion poste li devos fari. Li +divenis, ke sia kondukinto lin estis forlasinta dum kelke da tempo, +por ke li anoncu la alvenon de unu rajdanto al rabistaro, kun kiu li +konatigxis, kaj ke li nun devos fali en la manojn al ili, se li ne +havos la felicxon eviti ilian sercxon, kaj sin eltiri el la +implikajxoj de la arbaro. + +Timigite de tiuj cxi antauxsentoj, li decidis konfidi al la kompato +de la fulmotondro, kiel la malpli malbona el du okazoj, kaj +antauxeniri per ia torda vojeto gxis kiam li sin liberigos +el la arbaro. Li tial direktis la cxevalan kapon en linion tute +kontrauxan al tiu de la cxefvojo kiun li jxus estis lasinta, +opiniante, ke la rabistoj sekvus per tiu cxi, por lin sercxi, kaj ke +la ideo neniam sin prezentus al ili, ke li volus eliri el la cxefvojo +por trairi nekonatan arbaron je la mallumo de kiel maltrankvila +nokto. + +Tiamaniere li fine alvenis stepon, kaj, dauxrigis sian vojagxon, en +plena espero atingi vilagxon, kie sia vivo trovigxus senriska. Tuj li +de malproksime ekvidis kandeleton, kiun li rigardis kiel felicxa +steleto, kaj, rajdante tien rapidire, li sin trovis cxe la pordo de +solega dometo, en kiun lin lasis eniri maljunulino, kiu, sciigite, ke +li estis vojonperdinta vojiranto, ricevis lin gastame. + +Kiam li sciigis per la mastrino, ke ne estas alia domo en multe da +mejloj, kaj ke sxi povos provizi al li bonan liton, kaj al la cxevalo +logxejon kaj avenon, li ekdankas la cxielon por sia felicxo, +faletinte sur tian modestan kajuton. + +Li do konsentis pasi la nokton, sub la sxirmeco de la maljuna +dometanino, kiu lin komprenigis, ke sxia edzo, trancxlignisto, estis +foririnta cxe la plej proksiman urbon por vendi sian komercajxon, kaj +ke, pro la ventega vetero, eble li nur estis revenonta morgauxmatene. + +Ferdinando ekzamenis la antikvan sorcxistinon per mil ruzaj demandoj, +al kiuj sxi respondis je tiom da versxajneco kaj naiveco, ke li +konkludis, ke ne estas ia dangxero. Festine vespermangxinte ovojn kaj +sxinkon, li petegis, ke sxi lin alkonduku al la dormocxambro, kie sxi +proponis, ke li kusxigxu. + +Tial, je sxia montro, li supreniris ian sxtuparon en cxambron, +meblitan de lito sur kvar apogiloj. La planko estis duonplenigita de +pajlosxargxegoj. + +Li sxajne kontentigxis je sia logxejo, kiu ja lin mirigis. + +La afabla luigantino, avertinte ke li ne alproksimigxu la kandelon al +la flamigxemajxoj, foriris, kaj, ferminte la pordon, turnis la +sxlosilon de ekstere. + +Ferdinando, kutimite esti singardema kontraux siaj kunuloj, havis +gravajn suspektojn, kiam li eltrovis, ke ne estis riglo interne sur +la pordo. + +Sekve li proponis ekzameni akurate cxiun objekton en la cxambro; kaj +dum la esplorado li cxagrene trovis viran korpon, ankoraux varman, +kiu, antaux ne longe ponardite, kasxigis inter kelkaj pajlsxargxoj. + +Tia eltrovo ne mankis inspiri en la brusto de Ferdinando nedireblan +teruron, cxar li certigxis, ke li mem renkontus la saman sorton +antauxtagigxo, se miraklo ne intervenu por lin protekti. Cxe la +unuaj transportoj de la timego, li alkuris al la fenestro, +intencante per gxi forkuri, sed li sciigxis, ke lia ekflugo efektive +estis malhelpita de fortaj feraj baroj. Tiam la koro ekbatis, la +haroj ekrektigxis, kaj la genuoj sxanceligxis. Liaj pensoj estis +plenaj de antauxsentoj de la morto, lia konscienco aperis kvazaux +atestanto kontraux li, kaj per dezirego preskaux supernatura li tuj +rapidis elpensi rimedojn por sinkonservo. Tion, kion en cirkonstancoj +malpli interesaj, lia imago ne kuragxus, li mem senkompate +entreprenis. + +Li senvestigis la korpon, kiu kusxis sangadanta inter la pajlaro. +Gxin brake alportinte en la liton li gxin ordigis tiel, kiel +prezenti la aperon de dormanto. Tiam, estinginte la lumon, li +ekokupis la spacon de kie la korpo estis translokita, kaj, tenante +sxargitan pistolon per cxiu mano, li atendis la sekvon de tiu +bravegeco, kiu ofte devenas senpere el la malespero. + +Cxe noktomezo li auxdis la sxovadon de piedoj suprenirantaj la +sxtuparon; oni malfermis silente la pordon, kaj li vidis la ombrojn +de du viroj promenantaj al la lito. + + (_Finigota en la Julia Gazeto_). + + + + +LA PEKETOJ DE EPPIE. + +Eltirajxo el Silas Marner, de George Eliot, tradukita de G. C. Law. + + +_Silas Marner, gxis la alveno de nekonata knabineto cxe sia dometo, +estis sxparema kaj malfelicxa teksisto. Li kompatigxis je tiu cxi +infaneto, donis al sxi la nomon Eppie, kaj farigxis kvazaux sxia +patro._ + +Kiam Eppie havis tri jarojn, sxi estis ruza, kaj Silas devis uzi sian +paciencon kaj sagacecon. Sinjorino Dolly Winthrop, najbaro, diris al +li, ke punado estus bona por Eppie, kaj ke sxi devas esti varmigata, +kelkafoje, je mola loko. + +"Certe, vi eble povas fari alie," diris Dolly penseme, "vi povos +ensxlosi sxin en la karbokelo. Mi tiel faris je mia fileto Aaron, +cxar mi ne deziris ekfrapi lin; sed mia koro ne permesis, ke mi lin +tie forlasu pli longe ol unu minuto. Tamen la tempo estis suficxa por +nigrigi lin, tiel ke li devis denove lavigxi kaj vestigxi. Tiu cxi +estis tiel bona, kiel bastoneto por li. Tial mi diras al via +konscienco, Sinjoro Marner, vi devas ion fari, aux la ekfrapadon, aux +la karbokelon. Vi estas la estro, kaj estas necese ke vi kontrolu +sxin." + +Nu, Silas sagxe estis arangxinta largxan rubandon, per kiu li ligis +Eppie al la teksilo, kiam li estis okupata. Gxi estis ligata cxirkaux +sxia talio, kaj sxi povis atingi sxian liteton kaj sidigxi tie. + +Dum somera mateno, Silas interesigxis je sia laborado, kaj ofte uzis +la tondilon. Eppie auxdis la kuriozan "klik, klik" kaj, observinte +gxian rezultaton, sxi akiris la logikan opinion, ke la sama rezultato +cxiam sekvas la saman kauxzon. La bruo de teksado komencis, kaj Silas +senpripense metis la tondilon apud Eppie. Silente, kiel museto, Eppie +kaptis gxin. Tondinte la rubandon, sxi forkuris, tra la malfermita +pordo, en la kampojn, kie la sunlumo invitis sxin. + +Dume Silas pensis ke sxia konduto estis pli bona ol kutime. Sed, kiam +li bezonis la tondilon, la terura okazo klarigxis. Li forkuris, +kriegante: Eppie, Eppie! kaj esploris la truegojn, en kiujn li +kredis, ke eble sxi estis falinta.... Tiam li trovis sxin, +sidante apud marcxo, gaje kunparolante sxian boteton, kiun sxi estis +uzinta kiel sitelo, por plenigi huftrueton, dum sxia nuda piedeto +komforte kovrigxis je oliv-verda slimo. + +Silas, gxojega je la eltrovo de sia trezoro, ekkaptis sxin, kaj +kovris sxin je kisoj. Sed, kiam li estis alportinta sxin dome por la +necesa banado, li memoris pri la bezono puni Eppie. La ideo, ke sxi +ree forkurus, donis al li nekutimitan pripenson, kaj li decidigxis +uzi la karbokelon, kaveton apud la kameno: Eppie! li subite diris, +elmontrante sxiajn kotajn piedojn kaj vestajxojn: peketema Eppie tiel +forkuri! Eppie devos iri en la karbokelon, cxar sxi estis peketema! +Pacxjo devos meti sxin en karbokelon! + +Li pensis, ke tio timigus sxin, kaj ke sxi ekplorus. Sed, anstataux +tio, sxi ekskuigxis sur lia genuo, kvazaux la propono estis cxarma +novajxo. Vidante, ke li devus severe agi, li metis sxin en la +karbokelon, kaj fermis la pordon. Dum momento, silentadis, sed tiam +venis krieto: Malfermigu! malfermigu! kaj Silas liberigis sxin, +dirante: Nu, Eppie, ci neniam ree estos peketema, aux ci devos iri en +la nigran malbelan karbokelon! + +La teksado longatempe cxesadis tiun cxi matenon, cxar nun estis +necese lavi kaj vesti Eppie, sed Silas esperis ke tiu cxi punado +havus suficxan efikon, kvankam li estus volinta, ke sxi iom ploru. + +Post duona horo, sxi estis purigita, kaj Silas turnis la dorson por +vidi, cxu li povus plibonigi la rubandon, sed poste li forjxetis +gxin, pensante ke sendube Eppie estos bona dum la restajxo de la +mateno. Li returnis meti sxin en sxian segxeton apud la teksilo, kiam +sxi lin rigardis kun vizajxo kaj manoj nigraj, kaj diris: Eppie estas +en la karbokelo! + + + + +LA SANKTA FAJRO. + +Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon.). + + +Por cxion klarigi mi diros, ke tio cxi okazis en Jerusalemo. + +Je la Sankta Vendredo, la antauxtago de la ceremonio, kiun mi deziras +priskribi, ni vizitis la Pregxejegon de la Sankta Tombo, kie ni vidis +kelkajn tre strangajn preparojn. + +Apud kolono oni estis etendinta kelke da tapisxetoj kaj kapkusenoj +sur kiuj kusxas virinoj kaj geinfanoj, kies la viroj staras apude. + +Unu el la virinoj dormas; la aliaj nin rigardas per sxajno de +senvigla miro; preskaux mi diris, de _bovina_ miro! + +Sed la geinfanoj! Sur cxiu vizagxo estas sxajno kvazaux ili tiom da +mirindajxoj estas vindintaj, ke neeble estus ilin ankoraux mirigi pri +ia ajn afero. + + * * * + +Kio do estas la Sankta Fajro! + +Estas miraklo! Jes, por tri kvaronoj el la rigardantoj estas vera +miraklo! + +Dum tiu cxi Sabato la Savinto kusxis en la Tombo, kaj cxiujare (tiel +ili kredas) la fajro malsupreniras en la Tombon el la cxielo. + + * * * + +"_Ne-harak-said._" Mi ekrigardas! + +Enirante en la hotelon estas soldato Turka. Sur la kapo li portas +rugxan Tarbusx'on aux fez'on; sur la korpo bluan vestonzuavan, sur la +kruroj bluan (sed pli palan bluan) pantalonon, kies la supro estas +largxa kiel sako, kaj la malsupro tre prema cxirkaux la maleoloj. +Botoj pezegaj vestas liajn piedojn kaj largxa zono lian talion. Cxe +lia flanko svingetas kurba glavo, kaj tra la zono li estas trapasinta +aron da pistoloj kaj ponardoj. + +Sed tio, kion mi plej rimarkas, estas grandan pezegan Bastonegon, +kiun li tenas per la dekstra mano. Gxia akra pinto kaj gxia supro, +kiu etendis sin cxiu flanke laux formo de sigelilo estas farita el +blanka metalo (kredeble sxtalo) kaj brilis kiel argxento. + +Mi redonas la saluton kaj venigas la Dragoman'on (gvidiston kaj +tradukiston), laux kies konsilo ni singarde malaperigas niajn +posxhorlogxojn kaj valorajxojn. + +Tiam per sonora frapo de sia Bastonego la soldato donas al ni la +signalon de foriro; tiun cxi frapadon li dauxrigas la tutan vojon, en +longaj balancoj svingante la Bastonegon, kaj cxiam frapante la teron +per la sama sonora frapo. + +La hotelo staras ekster la muroj, tial gxis la pordego al _Joppa_ +(per kiu ni eniras la urbon) tre facila estas la irado. Tie cxi +la amaso farigxas multe pli densa. + +Ni trapasas tra la _Strato de David_ kaj eniras en _Kristanan +Straton_. + +Nun ni ekvidas la utilon de la Bastonego; gxia akra pinto, potence +minacante la sandalvestatajn piedojn de la amasegataj popoloj, +malfermas al ni, por la momento, liberan vojon. Tamen nia irado estas +laux maniero de sxipo, tra maro de malbonherboj. + +Tiel ni alvenas al la placeto antaux la pordego de la Pregxejego, kie +de cxiuflanko la amaso _ondegas_ kontraux nin; grandaj barbaj, +nelavitaj vizagxoj kun esprimo miksita el mallerteco kaj kredemego; +virinoj, malgrandaj geinfanoj; cxiu el ili havas sian specialan +odoron. Multe da fojoj ili separas nin de nia gvidanto, sed la +Bastonego havas ankoraux auxtoritaton kvankam neeble estas gxin +svingigi. Certe gxi dauxrigas la frapadon, sed nur post longaj +intertempoj, kaj preskaux en tiun saman lokon gxi frapas la teron el +kiu gxi levigxas antaux kiom da tempo? + +Tre malrapide ni antauxeniras, sed ni antauxeniras, kaj nun ni eniras +en la Pregxejegon. Pli kaj pli densigxis la amasego. Baldaux la +gvidanto mem estas haltigita. + +Aliaj soldatoj per Bastonegoj frapadas; inter tiuj cxi kaj la nia +farigxas interparolado. Tro densa la amasego! Estas neeble gxin +trapasi en tiun direkton. Malantauxen ni komencas nin tordi, kiel +hundo sin tordas el kuniklujo. Baldaux ni nin turnas dekstren, kaj +iom post iom alvenas al la rando de la amasego. Ni trapasas +malgrandan pordon kaj eniras monahxejon, kie trovigxas nur kelkaj +monahxoj. Kia kontrasto! + +Tiel tra cxambroj, tra trairejoj, suprenirante sxtuparojn, cxiam +suprenirante ni fine alvenis al unu el la galerioj de la Pregxejego. + +Pli gxuste diri ni alvenis al unu sekcio de la galerio, cxar gxi +estas divida en sekcioj enhavantaj po sep aux ok arkojn per bariloj +fermataj. + +Ni trovas nin en la Rotundo mem kaj vidas malsupren la Sanktan Tombon +(t.e., la konstruajxon kiu enhavas la Tombon), kaj ni ankaux vidas +grandan porcion de la amasego da popoloj, kiun ni jxus estas +trapasintaj. + +En cxiu sekcio de nia galerio trovigxas grandan homaron, kaj pli alte +mi vidas alian galerion tute per virinoj amasigata. + +Cxie oni rapidas la preparojn; cxie mi vidas andelojn, sed +kompreneble ne ankoraux ekbruligitajn. El tiu vasta amasego preskaux +neniu estas, kiu ne tenas unu kandelon, eble ecx du. + +El la galerio de virinoj Greka pastro per sxnuro mallevas aron da +ili. + +Nun oni komencas malaperigi la lumojn. Pli kaj pli la Pregxejego +farigxas malluma. Nur murmureto de atendeco sin levis el tiu grandega +amasego. + +Tiam:--Sonoradegon de sonoriloj. Monahxo post monahxo elsaltas el +malfermajxo en la konstruajxo, kiu enhavas la Sanktan Tombon, kaj +rapidas supren sur gxia eksterajxo. Cxiu el ili triumfe svingas +brulantan kandelon. Cxie kaj cxie komencas ekbruligi la kandeloj. + +En la galerio de virinoj mano post mano la monahxo tiras antauxen +sian sxnuron; cxe cxiu ekskuo svingigxas en hemirondo la aro de nun +ekbruligitaj kandeloj kaj cxiuflanken disjxetas sian sebon sur la +amasigatan homaron. + +Al la barilo gxi alvenas. Apenaux li ekprenas gxin, kiam pli ol dudek +kandeloj estas al li pusxegataj, kaj de li ekbruligataj. + +De tiuj aliaj, kaj de tiuj ankoraux aliaj. Cxiuflanke oni elsendas la +lumon en la plejproksiman sekcion, kaj en unu momento oni vidas tutan +brilegantan rondon. Tiel brilas la tuta Rotundo, tiel la flankajxoj. +Cxie oni vidas la brulantajn kandelojn gxoje agitatajn; kaj la vocxoj +sin levas, kiel la sono de la marbordo, kiam koleraj ondegoj brulege +rulas la sxtonetojn. + +Kaj nun procesio de la pastraro rondiras la Tombon; procesio kiun la +premego de la popolo cxiu minute _cxifas_ kiel knabeto cxifus +paperon. + +Sed jam tro longa la priskribo! _Du_ soldatojn ni trovas cxe la +reveno. Kial _du_? mi pensas, cxar la Pregxejego kiam ni gxin +reeniras estas kompare senhoma. Malgrandan knabon mi rimarkas, kiu +tenas per cxiu mano brulantan kandelon, kaj per siaj grandaj okuloj +nin rigardas. Plene li kredas, ke la _Sankta Fajro_ ne povas bruligi +la homan korpon. Tion kredas, kredeble, preskaux la tuta pilgrimaro! + +Elirante el la Pregxejego ni tuj ekvidis kial la _du_ soldatoj. + +Sxajnas kvazaux la tuta amasego estas forlasinta la Pregxejegon je la +sama momento; el kiu aro cxiu ero treege penegas sin pusxi antaux +sian proksimulon. + +La Bastonegoj perdas nun sian auxtoritaton. Pro manko de spaco neeble +estas ilin movi; tial la frapado cxesas. + +Forte pusxegas per la sxultroj niaj du soldatoj, kaj, cxar ili ne +sole reprezentas auxtoritaton sed ankaux estas ambaux fortuloj, ili +sukcesas malfermi vojon por _si mem_. + +Sed ne por ni! + +Cxi tie ni supreniras tiujn malaltajn sxtupetojn el kiuj konsistas +plej ofte orienta strato. + +Sur la sxtupetoj kiel amasego! + +Oni kredas ke ju pli longe brulas la kandelo des pli longe dauxros la +felicxeco de la venonta jaro; tial ni vidas virinojn per la manoj +malfacilege sxirmantajn la ankoraux brulantajn kandelojn; homojn ni +vidas el cxiu raso, kaj bone ni scias ke tie ankaux trovigxas +geinfanoj. Foje, eble mi tion imagis, sxajnas al mi ke mi auxdas la +ekkrion: "_Leprulo._" + +Gutoj de akvo, ni estas dispelataj per cxiu ondolinio de la homa +Oceano. + +Malproksimigxantaj mi vidas la gvidantojn. Fortege batalantaj ili +cxiam supreniras. Subite ili haltas. Unu el ili tie restas por gardi +la posicion, la alia revenas nin sercxi. + +Ha! tiu vojirado, tiu terursongxa progresado! Tirataj, premegataj, +pusxataj, ni alvenas al kelkaj malgrandaj kolonetoj, kiuj iom baretis +la vojon. + +Cxi tie la premego farigxas teruriga. Iu nekonata sin savas de +subpremado per la piedoj cxirkauxprenante min. + +Bonega ideo! Mi farigxas samideano! Miaflanke mi cxirkauxprenas la +talion de la pli forta el la du soldatoj, kaj (mi malsxatas gxin diri +sed gxi estas la vero) en tiu malnobla maniero mi estas eltirita el +la Turnigxado de la _Sankta Fajro_! + + * * * + +_En jaro 1834a pli ol 6,000 personoj estis en la Pregxejego._ + +_Okazita Tumulto, la soldatoj Turkaj mortigis pli ol 300 pilgrimojn._ + + + + +VINTRA DOLCXECO. + +Originale verkita de Rene Deshays. + + + Malsupren mi rampis, tra grizaj brancxetoj; + Indulga Decembro la teron moligis: + Jen mi nun ekvidas la verdan riveron, + Kaj grizajn arbetojn sur kruto kontrauxa. + Ne largxa la fluo, la montoj malgrandaj, + Kaj paca l'aero, kaj pala la suno; + Mallauxta kaskado revige parolas, + Dormetas la herboj cxe l'akvo lulanta. + Mi sekvis la kurban valeton pasxete: + Cxi tie bon' estas memori l'amikojn. + + + + +VIRSEKSA LOGIKO KAJ VIRINA INSTINKTO. + +Originale verkita de Ben Elmy. + + +Mi memoras, ke antaux multe da jaroj, dum mi estis nur juna knabo, mi +ofte auxdis kaj legis, ke ekzistas natura kaj nepasebla diferenco +inter la rezonado de la viro kaj tiu de la virino. Oni pretendadis, +ke la virino reguligas siajn agojn kaj konduton nur laux fantazio aux +instinkto; kontrauxe la viro, oni diris, auxskultas kaj obeas la +severajn diktojn de prudento kaj de logiko--precipe de logiko. + +Tiu cxi pretendo tre konfuzis miajn fruajn konjektojn pri tiu mistera +logiko; cxar, infane, mi ekpenis difini cxiun agon virinan kiel +instinkta, kaj cxiun viran pensadon kiel logika. Sed iafoje la sekvoj +de tia jugxo estis embarasaj; tiom por alioj, kiom por mi mem. + +Ekzemple; sercxante kelkafoje la solvon de ia grava infana pensado, +kaj alvokante mian patrinon por informo, tiu kara patrino kutimadis +diri, "Demandu gxin al patro via!" Tion farante, mi tamen ricevis de +la patro, por tuta respondo: "Ne enuu min, petulo!" + +Tia konduto sxajnis al mi vera enigmo. Cxe la juneco de la patrino ne +ankoraux ekzistis kolegio de Newnham aux Girton; mi do ne trovis +mallauxdinda sxian nescion; sed la patro estis gxuinta cxiujn utilojn +universitatajn, kaj tamen lia "logika" agado ne pli helpis la +infanon, ol la agado sole "instinkta" de la patrino! + +Okazis multe da tiaj disrevigxoj, kaj ne sole je aferoj spiritaj. Al +mia fratino, multe pli maljuna ol mi, la patro severe malpermesis la +uzadon de _frisettes_ por pligrandigi sxian kapornamon. Li ankaux tre +ridadis la _chignon_ kiun portis sia propra fratino frauxlina. Mi +sciame eltrovis, ke tiuj virinaj ornamoj estas fabrikitaj el +cxevalharegoj, kaj mi konkludis, ke ia stranga influo de instinkto +virina estas kauxzo de tiel malbela praktiko, kiu juste meritas +cenzuron de la virseksa inteligenteco logika. + +Tamen, irante post nelonge en jugxejon kun mia patro, mi tre miris, +vidante pli ol dudek advokatojn kies cxiu portis sur kapo tiom da +cxevalharego kiom suficxus por fari ses aux sep frizagxojn, kaj +ankaux grandegan "chignon." La jugxisto mem, kiun mi supozis la plej +instruita kaj logika el cxiuj, ankaux portis la plej grandan kvanton +da cxevalharego. Aliparte mi memoras, ke la vetero estis varmega, kaj +mi tre gxojigxis, ke mi mem ne portis ecx cxapon sur kapo mia; dume +nek la jugxisto nek ia advokato demetis siajn sxvitajn perukojn. + +Sed mia patro multe kolerigxis kiam mi rakontis al la supredirita +onklino Marinjo, cxion kion mi rimarkis en jugxejo. Mi do sercxadis +cxu tiu kolero estas vere rezultato de virseksa logiko, aux eble +nur simptomo de virseksa nelogika petoleco, neniel pli nobla ol +ia virina eco. + +Iom post iom mi komencis dubi, cxu ekzistas efektive tiu cxi +pretendita diverseco de motivo aux de rezonmetodo en la agado de la +du seksoj. Cxar, apud tiama tempo, oni min kondukis al parado de +soldatoj en Hyde Park. Inter aliaj aferoj mi tuj observis kiel +eksterorde dikaj estis la brustoj de la soldatoj. Timante ian koleron +de la patro, mi ne kuragxis lin paroli pri tio cxi; sed la onklino +Manjo cxiam estis simpatia, tiam mi eksciigis al sxi mian naivan +sciemon. + +"Ha, jes," diris sxi, "la soldatoj estas vatitaj." "Kio tio estas?" +mi demandis. "Nu," sxi respondis, "soldato portas artan +vestplibonajxon, tute same kiel sinjorino, nur en alia parto de la +vestajxo. La soldato gxin portas, kudritan al la brusto de sia +frako!" + +Tiam mi rakontis al sxi pluan okazajxon. La paradtago estis blovega, +kaj la vento faligis la cxapelon de unu el la generaloj, kaj gxiaj +plumoj iom tordigxis. Milita servisto eklevis la cxapelon, kaj +alportis gxin al la generalo, kiu kolere signalis per la fingro, ke +estas unu plumo rompita kaj elstaranta. La servisto dolcxe eltiras la +kulpan plumon, plibonigas la tutan cxapelon, tiel lerte kiel +cxambristino de sinjorino, kaj la generala mosxtofine trankviligxas. + +Tion auxdante mia onklino ekridetis, kaj diris, ke kelkafoje milita +fajrmangxanto zorgas pri sia ekstera vidigxo, tute tiel nerve kaj +precize kiel sinjorino la plej fasonema. Sxi ne diris cxu tio estas +pruvo efektiva de "logiko virseksa." + +La tempo pasadis, kaj mi vizitis por la unua fojo la Cxambron de +Deputatoj (_House of Commons_), kie okazis longa kaj teda parolado, +per tiama famega politikisto. Jam tre ofte estis rakontita al mi, ke +la virina elokventeco estas rimarkinda pro trolongeco kaj +nekonsekvenco, kun granda manko da logiko. Tamen, je tiuj cxi +specialaj ecoj, la parolado de tiu politikisto estis kiel eble plej +"virina." + +Mi brave kuragxis avizigi tion al mia patro, kiu, tiun cxi fojon, +felicxe, aprobis mian jugxon. Li ecx diris, ke li mem preferus pli la +babilajxon de kiu ajn maljunulino, ol auxskulti la sensencajxojn de +tia politikisto. Sed mi tiam ekmemoris, ke mia patro ne estis de sama +politiko kun tiu oratoro; kaj denove mi demandis min, cxu la patraj +vortoj estas vere rezultato de virseksa logiko, aux nur de propra lia +fantazio. + +Antaux nelonge virseksa egoismo aux blindeco malpermesis al virino la +utilojn de plena edukiteco. Oni diris, ke la virinoj ne havas +suficxan cerbkapablon por atingi kaj profiti je la viraj studoj--la +matematiko, la sciencoj fizikaj, k.t.p. Ni nunuloj klare kaj gxoje +vidas kiel erarega estas tiel supozo. + +Sed mi devas cxesigi mian plendon. En nunaj tagoj ni bone vidas, ke +ne ekzistas la pretendita fatala diferenco de cerbkapableco inter +la du seksoj, sed ke tio cxi estas nur afero de edukiteco kaj +ekzercado. Baldaux, sendube, ni cxiuj rekonos, ke la viro mankas la +helpon de la virino ankaux cxe la aferoj legxigantaj, koncernantaj la +felicxon de la tuta homaro; kaj ni gxojos je la neniigxo de la +malsagxa disputo, cxu viro aux cxu virino havas la ecojn la plej +necesajn kaj profitajn por efektivigi la progreson de cxiam +plibonigxonta komuna homa raso. + + + + +LA NASKIGXEJO. + +Originale verkita de Paul Mathews, M. A. + + +Cxie mi amas la kamparon sed, ho! cxarma naskigxejo mia, kiom mi vin +amegas! Cxu vi, karaj legantoj, konas tiun belan loketon? malgrandan +vilagxeton, kiun trapasas nenia vojego, nur unu mallargxa strato, en +kiun kaj el kiu kondukas malgranda vojo, cxe kies cxiu flanko +vidigxas allogantaj vojetoj tra kampoj kaj arbaretoj. + +Proksime preterfluas nobla rivero, portanta sur sia trankvila akvo +brunvelajn, malrapide movigatajn sxargxbarkojn. Cetere, la floroj: +vintrafine la _negxagutetoj_ (Galantoj) pli malfrue la _primoloj_, +frusomere la _bluaj sonoriloj_ (Kampanuloj), plensomere la +_bovokuloj_ (Lekantoj). Kaj plie la birdoj. Kiu povas sengxoje +auxskulti la kantojn de la alauxdoj, de la _nigrabirdoj_ (merloj), de +la makulitaj turdoj, de la rugxabrustoj aux, apud la rivero, de la +kanasilvioj, kiuj dolcxe kantetadas? + +Ofte, tra la foliaro super rivereto, oni povas vidi la gajekoloritan +_regxafisxkaptiston_ (Alciono). Kian plezuron donas la zumado de la +abeloj, la flugeto de la papilioj, kaj la multaj aliaj kamparaj +vidajxoj! La vintro mem ne estas laciga, la nudigitaj arboj, la +negxo, posedas siajn proprajn belajxojn por cxiu, kiu vere amas la +Naturon. + +Tie mi de longe naskigxis; el tie mi de longe estas apartigita. + +Lastan Paskan Lundon, la unuan fojon dum tridek kvin jaroj, mi tien +revenis. + +En la dauxro de tiuj tridek kvin jaroj mi edzigxis, alvenis al mi +familieto, tri karaj infanoj, la plena gxuado de facila felicxeco. +Sed cxiam mi estis deziranta reviziti la malnovan vilagxeton, ofte mi +estis sopiranta je la scenoj kaj la amikoj de mia infaneco. + +En la dirita tago mi, tute sola, faris mian sentimentalan vojagxon al +la bone memorita vilagxeto. Ecx nun oni devas marsxi kvin mejlojn de +la plej proksima stacidomo, gxis la vojagxa fino. Je cxiu pasxo mi +preteriris ian amatan loketon, felicxe ne aliformigxitan. Malrapide +mi marsxadis, dolcxe pensante pri la tagoj de mia juneco, redirante +al mi la nomojn de miaj antauxaj kunludantoj. + +Cxu cxiuj estas ankoraux vivantaj? Ne estas eble; unu el ili, la plej +cxarma el cxiuj, la malgranda Suzio----. Ho ve! felicxa tempo +pasinta!---- + +Mi eklevas la okulojn--Kio estas? cxu mi songxas? Mi sxin revidas, la +saman, la karan Suzion! + +Mi forgesas edzinon, infanojn, mi denove knabigxas: tie staras mia +kara kunludantino! + +Mi kuras renkonte al sxi elkriante "Sunjo! Sunjo!" La infano rigardas +min terurite. Kial? Cxu ni ne plu estas amikoj? Ha! Mi memoras; mi +estas maljunulo, kompare je tiu cxi knabineto! Sxi ne estas mia +Suzio. "Venu tien cxi, kara mia" mi aminde diris, "Cxu mi vin +timigis? Diru al mi----." + +Sxi min cxesigis, demandante: "Kiel vi konis mian nomon?" + +"Mi rekonis vin, karulineto, tio estas longa rakonto. Diru al mi, +kie logxas la patrino, mi deziras viziti sxin." + +"Tie," sxi respondis, per la fingro montrante beletan dometon meze en +malgranda gxardeno. + +Ni tien kune iris. Alproksimigxinte al la pordo la infano ekkriis +"Patrineto, Patrineto, venu: Sinjorego por viziti vin!" La pordo +malfermigxis: Jes, mi estas certa, la patrino estas la vera Suzio! Mi +etendas la manon. "Sunjo!"----Sxi min longdauxre rigardis----"Tomacxjo!" +kaj ni kisis unu la alian. + +"Eniru, eniru, vi estas bonvena! Edzo! jen estas Sinjoro Tomaso, kiun +ci bone memoras." + +La edzo estas alia bone memorata kunludinto. Ho! cxarmegaj horoj, +kiujn mi pasigis kune kun tiuj cxi simpluloj, kiuj ja trovis veran +plezuron min revidante. "Eble," ili diris al mi, "oni ne vin sciigis, +ke via antauxa logxejo estas acxetebla?" + +Tion cxi mi ne estis auxdinta. Post kelke da tagoj mi gxin acxetis. + +Baldaux mi alkondukos mian familieton por vivadi en mia amegata +naskigxejo. + +Tie mi esperas ke mi finos mian teran migradon. + + + + +[_Copyright reserved._] + +[_Tradukis Esp. 6266._] + +LA VENTEGO (Dauxrigo). + + +(_Vidu la sep antauxajn Nrojn._) + +AKTO I. + +Sceno 2 (_dauxrigo_). + + +Prospero.-- Ne, knabino; + Gxi mangxas, dormas, sentojn ankaux havas + Simile je ni. Tiu cxi junulo + En sxippereo estis: pro cxagreno + Li markojn portas kiuj malbeligas + Vizagxon lian--vi, alie, povus + Nobelon en li vidi. Li, perdinte + Parencojn siajn, vage ilin sercxas. + +Mirando.-- Estajxo dia povus mi lin nomi, + Cxar mi neniam vidis tiel nobla! + +Prospero (_flanken_).--L'afero venas laux deziro mia: + Cxi tio Arielon liberigos + Nur post du tagoj-- + +Ferdinando (_ekvidante Mirandon_).--La diino + Muzike jxus lauxdita!... Mi petegas, + Bonvolu diri al mi cxu vi logxas + En tiu cxi insulo; cxu vi povus + Konsilojn bonajn al mi doni; + Sed, miri ndajxo! scii mi deziras + Cxu estas vi frauxlino. + +Mirando.-- Mi, sinjoro, + Ne mirindajxo estas, sed frauxlino. + +Ferdinando.--Cxielo! mian lingvon! Mi ja estus + El gxiaj parolantoj la plej alta + Se hejme nun mi starus. + +Prospero.-- La plej alta? + Se l'Neapola regxo tion auxdus, + Vi kiu estus? + +Ferdinando.-- Simple la auxdanto + De homo parolanta pri la regxo. + Ke li min auxdas tion mi bedauxras, + Cxar estas mi la regxo: mian patron + Perei mi jxus vidis. + +Mirando.-- Ho, teruro! + +Ferdinando.--Li dronis, kun sinjoroj, kun Milanaj + La duko, ankaux lia brava filo! + +Prospero.--La duko de Milano kaj bravega + Filino lia povus vin komandi + Se dece estus. (_Flanken_) La du gejunuloj + Intervidante tremis kaj rugxigxis ... + Nun Arielo baldaux liberigxos. + (_Al Ferdinando_) Al vi, sinjor', mi vorton volus diri: + Mi timas ke vi multe jxus eraris. + +Mirando.-- Gxentile kial patro ne parolis? + De mi vidita estas homo tria + Cxi tiu, sed kortusxa la unua. + Kompato same movu mian patron! + +Ferdinando.--Frauxlino, se vi estas korlibera, + Regxino Neapola vin mi faros. + +Prospero.-- Sinjoro, al vi tuj mi diros haltu! + (_Flanken_) Nu! ili estas intersimpatiaj: + L'aferon mi ne volas rapidigi; + Nenion tro facilan oni sxatas. + (_Al Ferdinando_) Atentu, auxdu, cxar mi vin kulpigas + Uzurpi ies nomon ne la vian: + Spiono eble vi cxi tie staras + Por poste sxteli de mi la insulon. + +Ferdinando.--Ne! per honoro mia! + +Mirando.-- Malhonoro + Neniam logxis en sanktejo tia; + Cxar se malbonon tia dom' entenus, + Ecx bono volus logxi kun gxi. + +Prospero (_al Ferdinando_).-- Venu! + (_Al Mirando_) Por la spiono ne parolu. (_Al Ferdinando_) Venu! + Piede, kole, mi vin kunkatenos, + Marakvon trinkos vi, via nutrajxo + Konsistos el mituloj riveretaj, + Radikoj sekigxitaj, kaj glansxeloj-- + Nu, venu! + +Ferdinando.-- Ne! mi tuj kontrauxbatalos + Tielan agon, gxis la malamiko + Pli pova montros sin. + +[_Eltiras sian glavon, sed tuj magie, ne povas movi._] + +Mirando.-- Ho, kara patro! + Tro ne ofendu lin, cxar, dolcxanima, + Li maltimulo estas. + +Prospero (_al Mirando_).-- Knabineto, + Cxu vi al mi konsilus? (_Al Ferdinando_) Glavingigu, + Ho, perfidulo, kiu sxajni volus + Sed ne maltimas frapi, tiel kulpo + Tremigas vin! Plu ne kontrauxbatalu: + Bastono mia tuj vin senarmigos. + +Mirando.--Mi vin petegas, patro-- + +Prospero (_al Mirando_).-- Vi foriru! + Ne tusxu mian veston. + +Mirando.-- Ho! kompatu: + Por li mi garantiulino estos. + + (_Dauxrigota_). + + + + +LA REVENO AL LA MONTARA PATRUJO. + +Originale verkita de Clarence Bicknell. + + + De miaj montoj patrujanaj, jen, fine, la revido! + Post longaj jaroj en la urboj, malgaje, ecx sen rido; + Aux kie l'ebenajxo griza senlime sin etendas, + Kaj, aux pro tim' aux hont', nenio la blucxielon fendas. + Ho gxoj'! l'aeron tiel puran libere respiradi, + Kaj cxe la montoj Dibenitaj en dolcxa pac' restadi! + + Ne plu la bruo de l'amaso, la krioj en la stratoj, + Mizero cxie kaj malsano, blasfem', batigxoj, batoj; + Ne plu la polvo cxe l'vizagxo, la fulgo en aero; + Ne plu herbejoj sekigxitaj, kaj neflorada tero; + Sed cxie arboj kaj arbaroj kun kampoj milkoloraj, + De fojno ricxa kaj brileta per herboj bonodoraj. + + El supro de la blankaj pintoj, la hejm' de l'Monta Regxo, + Mantelo kies senmakula estas l'eterna negxo, + Riveroj, riveretoj kuras, portante vivobenojn, + Kaj, trapasxante, cxie faras fruktejojn gxardenojn, + La brancxojn ili, cxe la bordoj, de l'rozarbet' balancas; + Bovinoj blekas, birdoj pepas, kaj papilioj dancas. + + La tutan tagon laboremaj abeloj lauxte zumas, + Sercxante florojn kiujn ili per kisoj amindumas. + Kaj kiel bela la florejo! l'azuraj gxentianoj, + Kun alporozoj, orlilioj, kaj dolcxaj timianoj! + Mi auxdas la naturmuzikon de l'blanka akvofalo, + Kaj la kantetojn de l'pasxtistoj tra l'ehxoigxa valo. + + Mi mem nun povas ree kanti la kantojn de juneco, + Pri la natur', pri la patrujo, pri amo kaj beleco. + La pensoj, kiel agloj, flugas, nek plu sur tero haltas; + La koro, ecx la membroj miaj, kiel la cxamo saltas. + Parolis urboj, ebenajxo, pri larmoj kaj pri morto, + Sed nun plenigxa cxio estas je vivo kaj je forto. + + Forteco al sxtoneg' simile de l'nemoveblaj montoj, + La vivo kiel la forfluo el sencxesantaj fontoj. + Ho! kiel bone kun naturo la vivo de simpleco, + Per kiu venas tiuj benoj de sano kaj forteco! + Mi malproksimen ne plu vagos, sed estu mia sorto + En mia paca monta hejmo restadi gxis la morto. + + + + +LA MALSANA LEONO. + + +Leono, pro maljuneco kaj malforteco, ne povis plu cxase trafi sian +kaptajxon, tial li sin kusxigis en sia kaverno, kaj, per mallauxta +vocxo, anoncis, ke li estis tre malsana. La raporto baldaux +disvastigxas inter la bestaro, kaj kauxzas grandegan plorindon pri la +regxa malsanulo. Unu post la alia venas por lin viziti, sed, cxar +cxin malkune, kaj en la propran leonan kavernon eniras, la leono +facile povas fari kaptajxon el la vizitantoj, kaj grasigxas per +tia dieto. Vulpo, kiu suspektis la tutan aferon, fine venas +por informigxi pri la leona saneco, sed, staras malproksime kaj +demandas "Kiel la Regxa Mosxto sanas?" "Ha, karega amiko mia," diris +la leono, "cxu estas vi? Kial do vi tiel forstaras de mi? Venu, +dolcxemulo, sxutu konsolan vorton en la orelon de malfelicxa leono, +kiu nur tre mallonge vivos!" "Vin benu la dioj!" respondis la vulpo. +"Pardonu se mi ne povos resti pli longe; sed verdire, min tre +maltrankviligas la piedsignoj, kiujn mi tie cxi ekvidas; cxiu el ili +sxajnas eniri vian kavernon, sed nenia eksteren deiri." + +_Ne risku iri tien, kien multuloj eniras, sed neniu deiras._ + + (6266). + + + + +PATRINO KAJ INFANO. + +Flandra poeziajxo de Frans de Cort. + + +Kiam mi plezurege rigardas mian rozkoloran infanon, kaj tiun, kiu +donacis lin al mi, mian amegatan edzinon, tiam ne demandu kiun el +ili mia koro plej amas. Mia koro ne povas disigi la patrinon de la +infano. Mi etendas la brakojn, kaj cxirkauxprenas miajn gekarulojn +kune inter ili, kaj gxojlarmoj fluas sur miajn vangojn. Ha! Se vi +scius, mallauxte mi diras, kiel vi estas amataj, vi, infano, pro +via patrino; kaj vi, patrino, pro via infano! + + _Tradukita de_ Euxg. Mathys, _filo_. + + + + +CORRESPONDENCE NOTES. + + +The Hon. Sec. of the London Esperanto Club herewith gives notice that +the Free Classes are now closed for the summer months. Due notice +will be given of the date of re-opening. In the meantime inquirers +can obtain information from Miss Schafer, 8, Gloucester Crescent, +Regent's Park, N.W. (Stamps should always be enclosed for the reply). + +Club Members who have not yet renewed their subscription, and whose +number is below 136, are also reminded that their renewals have +fallen due. It is earnestly hoped that they will favour the Club with +a continuance of their kind support. + + * * * + +Our prized volume, the _Fundamenta Krestomatio_, bears a most +unfortunate title. + +Many correspondents ask the derivation of the word. We suppose it has +been imported from the Greek, and means the Giver of Oracles. Perhaps +the Second Edition of this great work will bear some more easily +recognised title, which may serve to apprise the uninitiated of the +purpose and scope of the volume. + + * * * + +The note in our last issue concerning the _Method of telling the time +in Esperantoland_ has called forth an admirable suggestion: That +everywhere the example of railway time-tables should be followed. This +is already international, and thus no confusion could arise. Kvin dekdu, +5.12, dek kvardek, 10.40, etc., will enable us to keep our appointments +with punctuality. + + * * * + +We have done our best to buy in copies of the _First Number_ of +The Esperantist, with the very unsatisfactory result that +there are now to be had only six clean copies at 2/6 each. + + * * * + +Our infant growth, though rapid, has not yet warranted the +establishment of a Standard Examination in Esperanto, for the +awarding of an _Atesto de Kapableco_. Those desirous of obtaining +this must therefore still do so under the auspices of the French +Society. + +Nevertheless, it is to be hoped that, ere long, we also may be able +to issue British Certificates of Merit. + + * * * + +As so many Esperantists are occupied in the City, it has been +proposed that a monthly meeting might be arranged over some +convenient lunch or tea table. Will those Gesamideanoj able and +willing to fall in with the proposal kindly communicate with the +Editor to that effect? + + + + +INSTINKTO aux INTELIGENTECO. + +Dua Vera Rakonto de O.W. 7074. + + +Mi legas en la dua numero de la _Internacia Scienca Revuo_ la titolon +de artikolo publikigita en la _Revue Scientifique_. Jen la teksto: +_E. Mancini. Aritmetiko de la Bestoj. Raporto pri kelkaj observoj +kiuj pruvas, ke la bestoj povas havi malgrandan ideon de la nombro._ + +Tiu titolo rememorigas al mi strangan fakton, kiun mi okulvidis, kiu +en la momento tre ridigis min kaj kiu, poste, pripensigis min; mi +estis devigita kredi, ke iaj bestoj povas kalkuli. + +Cetere vi povos tion jugxi, mi tuj rakontos al vi la fakton. + +En la cxirkauxajxo de Montmouillon en la Departamento La Vienne en +Francujo, unu el miaj onkloj posedas bienon. Tie la gefarmamastroj +kaj liaj infanoj zorgas pri gxi. Ili edukas en gxi la kutimajn +bestojn, bovojn, sxafojn, porkojn, k.t.p. + +Cxiutage, kiam la vetero ne tion malebligis, oni elirigas la bestojn +el la staloj, kaj oni alkondukas ilin sur la kampojn, kie ili sin +pasxtas. Kiam baldaux eknoktigxos, oni rekondukas ilin al la staloj. + +Ian tagon mi estis alirinta kun mia edzino kaj mia filino por viziti +niajn geonklojn. + +En la tagmezo, ni aliris al la farmabieno. Mi promenis kaj alvenis +sur la kampo, kie estas porkino kun sia idaro, dek kvar porkidoj; mi +ripetas, dek kvar. + +Estis la momento por revenigi la bestojn al la stalo. La gardistino, +per vergeto ilin realkondukis. Kiam la pordo de la stalo estis +malfermita, la porkidoj eniris la unuaj, poste eniris la patrino. +Sed, post kelkaj sekundoj, oni auxdis blekegojn terurajn, kaj batojn +sur la pordo. Tuj la gardistino malfermis gxin, kaj, pusxegante la +servistinon, la porkino forkuris al la kampo. Ni tuj tre miris, +kredante, ke la porkino farigxas freneza. Mi sekvis gxin kaj vidis ke +gxi eniris arbetajxon, en kiu restis unu el sxiaj idoj. La patrino +forpelis gxin, pusxante gxin per sia nazego, blekegante. Ili ambaux +reeniris la stalon trankvile kaj la porkino silentis. + +La konkludo de tiu vera rakonto estas tute logika: la porkino sciis +ke gxi havis dek kvar idojn. Kiam gxi ilin kalkulis, gxi ekvidis, ke +ili cxiuj ne estis kune kun gxi, kaj gxi forkuris por sercxi la +forestantan. Mi ne povas nekredi ke tiu porkino sciis kalkuli. + +Cxu vi ne pensas kiel mi? + + + + +GALA SKIZETO. + +Originale verkita de E. W. + + +_Mi naskigxis en la jaro 1825, kaj jen la jaro 1904! Mi do kredas, ke +mi ne estas tro juna por senpeke permesi al mi iom da libertempo, en +kiu aminde memori la geamikojn de mia infaneco kaj juneco._ + +_Kiam mi parolas pri miaj karaj gesamlandanoj al miaj nunaj +konatuloj, ili cxiam diras: "Kial vi ne skribas libron? Viaj rakontoj +estas tiel interesaj."_ + +_Mi cxiam respondis: "Tro multaj jam estas la libroj; kiu povas ilin +tralegi?"_ + +_Tamen, en la lingvo internacia ne ankoraux estas multe da libroj, +kaj baldaux multaj estos la legantoj. Mi diras "baldaux," cxar tiu +cxi lingvo estas treege facila. Post unu semajno mi povis mem gxin +kompreni, studinte apenaux dek kvin minutojn cxiutage, kaj mia memoro +tamen multe malfortigxis._ + +_Mi pensas, ke kelkaj simplaj skizoj de la Galanoj antaux du +generacioj eble povos interesi la kosmopolitan legantaron de_ The +Esperantist. + +_Pro tio mi verkis tiujn cxi rakontetojn.--E. W._ + + +I. + +Pacama Pastro. + +Li estis tre granda kaj maldika; lia kapo tiel malalte kurbigxis, kaj +lia maniero estis tiel timema, ke li sxajnis esti kvazaux fremdulo en +sia propra domo. Liaj okuloj grizabluaj estis dolcxaj kaj songxaj, +liaj manoj malgrandaj kaj molaj vibris, kiam oni tusxis ilin. Tia +estis lia vocxo, ke nura _Bonanokto_ samtempe estis beno kaj kareso. + +Familia tradicio diris, ke li antauxe estis tiel granda, vira, kaj +aktiva, ke la Princo-Reganto (poste George IV.) diris pri li: "Tio +cxi pastro estus farigxinta la plej belega oficiro de miaj _Grenadier +Guards_." + +Oni ankaux diris, ke, dum juneco, li amis kaj estis amita; sed ke li +ne kuragxigxis kontrauxstari la malricxecon. Do, post jaroj de +nedecideco, li sin trovis sola. + +Lia _Cariad_ (Amantino) estis edzino kaj patrino kiam li edzigxis la +ricxan vidvinon kiun, dum tridek jaroj, gxuis lian indulgan bonecon. + +Nur unu foje, estante juna kaj frauxlo, li montris sian karakteron. + +Lia parohxo estis apud la rifa marbordo, kie multaj sxipoj +disrompigxis. La tieaj homoj, tiel, kiel siaj samrasanoj la Bretoj +kaj Gaeloj, kredis, ke la maro estis donaco de Dio, por provizi por +ili fajrlignon kaj multajn aliajn trezorojn. Sed ili devus nenion +preni, se sin savis unu sola maristo el la pereita sxipo. + +Tiu cxi legxo nature ne savigis la maristaron. + +La pacama pastro ofte predikis kontraux la kruela kutimo igi la +sxippereojn. + +Ekstere de la pregxejo, la parohxanoj ofte diris: Se ni ne +prenos la bonajn Diajn donacojn, aliaj ilin prenos, sed li respondis: +Agu prave, kaj eble viaj najbaroj imitos vin. + +Fine, post multe da tempo, li demandis: "Cxu vi ne protektos la +maristojn, kaj ilian bienon?" + +Baldaux sciigxis, ke la logxantoj de Bxxx ne permesos la sxippereigon +sur ilia marbordo kaj ankaux, ke la vilagxanoj de Txxxx kaj Sxxxx +decidigxis agadi lauxvole, kie ajn ili povos. + +Terura ventego blovis, kaj sxipo surkuris sur sxtonejon. + +Tiam okazis ke la logxantoj de la najbaraj vilagxoj kunvenis al la +loko, portante falcxilojn, stangojn, martelojn, kaj aliajn +batalilojn. Kune kun siaj parohxanoj, la pastro renkontis ilin sur la +sablo. Li antauxeniris, kaj montris al la transpasxintoj sian pafilon +ekkriegante: Se unu el vi provos transiri tiun cxi mureton, mi pafos! + +Juna granda viro, ridante je li, saltis super la barilo. Pafo tuj +ekauxdigxis kaj la junulo tombis sur sia vizajxo. + +Tamen, li nur falis pro timo. La kuglo estis pasinta inter lia brako +kaj flanko, kaj nur vundis lian vestmanikon. + +Tamen la leciono ne estis senfrukta, cxar, post tiu cxi tago oni +neniam trovis en tiu cxi loko sxipdetruistojn. + +La pastro neniam parolis pri la afero: eble la teruro kiun li sentis, +kiam li kredis, ke li mortigis homon, estis tro granda por sen akra +doloro esti memorita. + +Dum multaj jaroj lia vidvino prenis el gxia kasxejo, kaj kun fiera +plezuro montris, la belan argxentajxon, de Lloyds donacita je dankeco +pro la maristoj kaj sxargxoj de sxia edzo savitaj. + +(_Dua skizeto aperos en_ The Esperantist, _No. 9_). + + + + +DIVERSAJ AVIZOJ. + + +Sro Motteau nun tradukis la tuton de _La Ventego_, kaj oni eldonos +la verkon en aparta libro tuj kiam oni ricevis 500 promesojn gxin +acxeti. Gxia kosto estos 1f. 50 (1/3 afranke). Post la eldono kosto +1/3. + +Cxu la Legantoj, kiuj deziras gxin posedi, skribos al la Redakcio? + + * * * + +La C. T. C. (Cyclists' Touring Club) Gazette de Majo enhavas tre +valoran leteron de Sro Bourlet, kune kun Angla traduko. Estas +rimarkinde ke, kvankam tiu letero enhavas 500 vortojn, ne estas +bezono por supersignita litero ia! Oni konsilas, ke cxiuj +Esperantistoj gxin tralegu. + +(Specimeno de la Gazeto, 3d., de 47, Victoria Street, Westminster, +S.W.). + + * * * + +Sro Metcalfe sendas kelkajn interesajn sciigojn. Li venkis en la +Esperanta koresponda sxakludo kun Belga Samideano, kaj nun komencas +duan batalon! Li ankaux proponas, ke kelkaj lertaj Esperantistoj +kunverku la tradukon de la Nova Testamento. Cxu tiuj, kiuj deziras +kunlaboradi, skribos al Sro Metcalfe, cxe la Redakcio? + + * * * + +Ni jam estas vidintaj la unuajn pagxojn de _Alice in Esperantoland_, +kaj la verko promesas farigxi tre interesa kaj valora lernilo. Al la +sindonema verkisto salutojn kaj gratulojn! + + * * * + +Kara Sinjoro,--La anonco pri miaj Dimancxaj Promenadoj +sukcesis, cxar, lastan Dimancxon, Sro Sutcliffe kaj sia filo, +Sro Rayner, kaj ankaux Sro Farnes, kunigxis cxe Bromley. Ni +paroladis Esperante la tutan tagon, kvazaux en Esperantujo, kaj faris +multe da progreso pri interparolarto. + + Fidele via, + C. W. T. Reeve, + 63, Effingham Road, Lee, Kent. + + * * * + +Niaj Germanaj amikoj tre rapide antauxeniras. Ni jxus ricevis de +Sro Borel, _95, Prinzenstrasse, Berlin_, du novajn verkojn de la +_Kolekto Aprobita_. (1). _Vollstandiges Lehrbuch der Esperanto +Sprache, mit Uebungen, Syntax und Proben aus Poesie und Prosa, nach +Prof. Cart, bearbeitet und erweitert von J. Borel. Kosto 1/3 (1 mark +20)._ (2). _Worterbuch Deutsch-Esperanto, unter Redaktion von Dr. +Samenhof, herausgegeben von Hermann Jurgensen und M. Pagnier. 2/- (2 +mark)._ + +Ankaux ni danke ricevis. (1). _Cours Elementaire d'Esperanto, par E. +Deligny, Professeur au Groupe Esperantiste de Saint Omer._ (Bona 53 +pagxa verko). (2). _Sondilo Skrapanta de M. Leger, Cxe Grupo +Esperantista, Presejo de Monako._ (Bone presita brosxuro +dek-unu-pagxa, kiu traktas pri nova sistemo por subakva skrapado). +(3). _Les Libertaires et la Langue Internationale, Esperanto, de +Emile Chapelier._ (47 pagxoj, 10 c). (4). _Esperanto, Exposicion de +R. G. Abrill, Ex-Profesor de Esperanto del Instituto Comercial, +Chiclayo, Peru._ (22 pagxoj en la Hispana lingvo). + + * * * + +Plezure ni rimarkas, ke cxiam pli granda aro da semajnaj kaj monataj +Gazetoj enhavas Esperantan sekcion. La lasta, kiun ni ricevis estis +la _Bulletin des Sciences Naturelles de Tarare, Rhone, France_. Tie +ankaux fondigxos Esperantan Ekzpozicion, kaj oni esperas, ke cxiuj +sendos informojn pri komercaj aferoj. La komerco Tarara estas silk- +kaj koton-farajxojn, malpezajn sxtofojn senornamajn kaj ornamitajn, +broditajn kurtenojn, cxiujn ajn brodajxojn por virinroboj, velvetojn +kaj plusxojn. + + * * * + +Kara Sinjoro _Lingvo Internacia por Blinduloj_ en punktoj reliefaj, +eliros en la lasta semajno de Majo. Provizora Direktoro mi estas.... +Ni eldonos ses Numerojn en 1904 (poste, se eble, dekdu). La abono +kostas por cxiu lando 3 frankojn.... Kun kora saluto mi estas via, +Th. Cart. + +Vere la blinduloj havas tre sindoneman amikon kaj ni sendas cxiujn +bondezirojn al la nova kaj potenca ilo, kiu helpos je la disvastigado +de Esperanto inter ili. Blinduloj el cxiuj nacioj verkos la +artikolojn por tiu cxi nova Gazeto, kaj gxi certe estos tre interesa. + + * * * + +La Redaktoro bedauxras, ke li ne antauxe anoncis la fondon de +Esperantista Grupo en Battersea. La energia Sekretario estas _Sro +A. T. Lee, 2, Cupar Road, Battersea, S.W._, kaj la Grupkunvenejo +estas en la _"Board Room, Latchmere Baths," Marde vespere_. Tiu cxi +kurso dauxros dum la tuta somero. + +Sro Lee sagxe utilis la valoran artikolon de Sir William Ramsay, +kiu aperis en la _Daily Mail_, por helpi lian propagandon, kaj +presigis gxin sur aparta folieto, por disdoni, kaj li ankaux presigis +novan posxtkarton. + + + + + +End of Project Gutenberg's The Esperantist, Vol. 1, No. 8, by Various + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE ESPERANTIST, VOL. 1, NO. 8 *** + +***** This file should be named 34042.txt or 34042.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/3/4/0/4/34042/ + +Produced by David Starner, Andrew Sly and the Online +Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net (This +book was produced from scanned images of public domain +material from the Google Print project.) + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/34042.zip b/34042.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..49e0a0c --- /dev/null +++ b/34042.zip diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..05136aa --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #34042 (https://www.gutenberg.org/ebooks/34042) |