diff options
Diffstat (limited to '34042.txt')
| -rw-r--r-- | 34042.txt | 2324 |
1 files changed, 2324 insertions, 0 deletions
diff --git a/34042.txt b/34042.txt new file mode 100644 index 0000000..02437c4 --- /dev/null +++ b/34042.txt @@ -0,0 +1,2324 @@ +The Project Gutenberg EBook of The Esperantist, Vol. 1, No. 8, by Various + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: The Esperantist, Vol. 1, No. 8 + +Author: Various + +Editor: H. Bolingbroke Mudie + +Release Date: October 7, 2010 [EBook #34042] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: ASCII + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE ESPERANTIST, VOL. 1, NO. 8 *** + + + + +Produced by David Starner, Andrew Sly and the Online +Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net (This +book was produced from scanned images of public domain +material from the Google Print project.) + + + + + + +_Transcriber's Notes_ + +A few minor typographical errors have been corrected without notice. +However, many grammatical errors and odd spellings have been left as +in the original. + + + + +SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET. + +_No. 8._ + +_Junio, 1904._ + + THE + ESPERANTIST + + La Esperanta Gazeto por la + Propagandado de la Internacia Lingvo. + +Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE. + +ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1-1/2 roubles; 75 cents). + +Published by THE LONDON ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C. + + + +CONTENTS. + + Page + + Editor's Notes 113-114 + Esperanto and Teaching (Professor Carlo Bourlet) 115-117 + Adventure of Count Fathom (translated by D. H. Lambert) 118-119 + Naughty Eppie (translated by G. C. Law) 119 + The Holy Fire (Edward Metcalfe, M.A. Oxon.) 120-121 + Logic and Instinct (Ben Elmy) 122-123 + The Birthplace (Paul Mathews, M.A.) 123 + The Tempest, continued (translated by A. Motteau) 124 + Back to the Mountains (Clarence Bicknell) 125 + Correspondence Page 126 + A Welsh Tale (E.W.) 127 + Sundry Items of Interest 128 + Instinct or Intelligence. A further Proof (by O.W., 7,074) 128 + + + + + FOR FREE PARTICULARS write to + the HON. SECRETARIES of + ESPERANTO SOCIETIES at + + CORBRIDGE-ON-TYNE, M. V. Lotinga, Esq., + Trinity Terrace. + + DUBLIN, C. Fournier, Esq., + Celtic Association, St. Stephen's Green. + + EDINBURGH, Miss Tweedie, M.A., + 2, Spence Street. + + GLASGOW, J. Hunter, Esq., + 138, Darnley Street, Pollokshields. + + HUDDERSFIELD, G. H. Taylor, Esq., + 13, Birkly Hall Road. + + KEIGHLEY, J. Ellis, Esq., + Compton Buildings, Bow Street. + + LEEDS, J. E. Wyms, Esq., + 2, Marlbro' Grove. + + PORTSMOUTH, Dr. Greenwood, + 182, Queen's Road. + + NEWCASTLE, H. W. Clephan, Esq., + 3, Cotfield Terrace, Gateshead. + + PLYMOUTH, J. A. Thill, Esq., + 6, Barton Crescent, Mannamead. + + ST. ANDREW'S, J. T. Haxton, Esq., + 133, South Street. + + TYNEMOUTH, Alan F. Davidson, Esq., + 26, Park Crescent, N. Shields. + + WIMBLEDON, W. Inge, Esq., + Spencer College, Wimbledon. + +N.B.--It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form +local groups will communicate with the Hon. Sec., Esperanto Club, who +will do all in his power to assist them in the work. + + + +The Remington + +THE _UNIVERSAL_ TYPEWRITER. + +Just think of it! + +THE INTERNATIONAL MACHINE. + +_Unbound by ties of nationality: + +The common bond of union of all civilised peoples._ + +The Remington can be supplied fitted for Esperanto. + + * * * + + THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY, + 100, Gracechurch St., London, E.C. + + + +La Remington + +LA _UNIVERSALA_ SKRIBMASXINO. + +Pripensu je tio! + +LA INTERNACIA MASXINO. + +_Tute liberigxita de naciaj ligiloj: + +La Komuna unuigilo por cxiuj civilizitaj popoloj._ + +La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj. + + * * * + + LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO, + 100, Gracechurch St., Londono, E.C. + + + + +Internacia Scienca Revuo. + +The Latest Proof of our Progress. + +All should send to the Hon. Secretary, Esperanto Club, for a Specimen +Copy of this splendid monthly. + +Price 7d. post free. + + + + +Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi. + +T. Carr, Esq., 45, High Street, Keighley, Yorks. Intersxangxos +p-k. ilus. el cxiuj landoj. + +H. G. Chevalier, Esq., Post Office, Toronto, Canada. Cxiam +respondos je p-k. skribitaj en Esperanto. + +M. Albert Claude, Saudrupt, Meuse, France. Per ilus. p-k. +Kaj kun Gesamideanoj logantaj en Britaj kolonioj. + +Miss A. A. Cowan, 30, Gauden Road, Clapham, London, S.W. +Letere aux p-k.'e kun alilandulinoj. + +Herbert Farnes, Esq., 120, Crofton Park Road, Brockley, London, +S.E. Ilus. p-k. + +Arthur Gray, Esq., 138, Bethune Road, Stamford Hill, London. + N. Pri Espo. kaj lingvoscienco. Cxiam dankeme respondos. + +A. J. Hulme, Esq., The White Studios, Castle Street, Shrewsbury, +England. Kun cxiulandanoj pri arto kaj artmontrejoj. + +A. Jennings, Esq., 15, Stavordale Road, Highbury, London, N. +Per vidajxkartoj kun cxiulandanoj. + +Herr Karl Klein, 71 Friedrich Kaisergasse, Vienna XVI. Vidajxkartojn. +Cxiam respondos. + +M. Joseph Latenneur, Oficejestro de la Financa Ministrejo, 204, +Bvd. Raspail, Paris. Ilus. p-k. + +Miss Rose Price, Klopstockstrasse 52, Berlin, N.W. Intersxangxos +ilus. p-k. Kaj p-signojn. + +B. J. Rayner, Esq., 138, Monega Road, Forest Gate, London, +E. Ilus. p-kartoj. + +A. d'Eduarte Smith, Esq., 33, Rupert Street, Keighley, Yorks. +Cxiam respondos je Esperantaj leteroj kaj p-kartoj. + +Sinjoro Ivan Cxervenakov, Bourgas, Bulgaria. Ilus. p-k. kun +alilanduloj. + +A. Sinclair, Esq., 17, High Street, New Pitsligo, Scotland. +Intersxangxos ilus. p-k. Kaj p-signojn. + +A. F. Whiteside, Esq., Box 3847, Johannesburg, Transvaal, +S.A. Per ilus. p-k. + +La Kosto de la Enskribo Estas, 6d. (70c. per posxtsignoj). + + + + +THE ESPERANTIST. + +The Esperanto Gazette for the spread of the International Language. + + + ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ CXE + SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO + + The Hon. Sec., ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C. + AUSTRIA.--Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia. + BELGIUM.--M. M. Seynaeve, 3, Rue de l'Avenir, Courtrai. + CANADA.--A. Saint Martin, Esq., 79, St. Christopher Street, Montreal. + FRANCE.--M. Paul Fruictier, Boulevard Arago 27, Paris. + GERMANY.--Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe. + MALTA.--A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun. + RUSSIA.--G. B. Smith, Esq., 19, Wiborg Quay, St. Petersburg. + SWEDEN.--Sro. P. Ahlberg, 50, Dobelnsgatan, Stockholm. + TRINIDAD.--Geo. O. Messerly, Esq., Port of Spain. + +_Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +posxtsignon._ + +_Alsendatajn artikolojn la Redakcio laux bezono korektos._ + +_Oni povas sendi la abonpagon per posxtsignoj, kiuj estas akceptataj +lauxvaloro._ + +No. 8. + + Subscription, 3s. Per Annum. + Single Copies, 4d. net. + +JUNIO, 1904. + + + + +La Hon. Sek. de la London Esperanto Club multe bedauxras, ke lia +amiko kaj kolego, Sro Howard, ne povos klopodadi pri la libraj +aferoj. Cxiuj Esperantistoj sxuldas al Sro Howard koregan +dankesprimon pro liaj sindonema laborego, kaj bedauxros, ke liaj +nunaj devoj ne permesas gxian adon. + +Estonte, oni devas sendi cxiujn _librajn mendojn_ al The Librarian, +London Esperanto Club, 41, Outer Temple, London, W.C., kaj ne al +Surbiton. + + * * * + +Karaj Legantoj, Salutojn! + +Se la maro estos estinta kompata, areto da Anglaj Esperantistoj estos +reveninta de mallonga forestado dum la Pentekostaj tagoj en Bulonjo. + +Mi vere devas danki Vin pro la multe da afablaj rimarkoj de la +skizeto pri mia libertempeto inter la Esperantistoj, kaj estas eble, +ke rakonto pri la Bulonja vizito ankaux interesos Vin. Estos do +artikoleto pri gxi en la venonta Gazeto. + +Kiam mi gxuis la Italan sunon, Esperanto gajnis novan apostolon, kies +verko jam vidigxis en _La Esperanta Gazeto_. Estas certe, ke Vi cxiuj +multe sxatos la tre interesan kaj lertan tradukon el la _Aventuroj de +Grafo Ferdinando Fathom_, de Sro Lambert verkita. Kaj, kiam Vi +memoros, ke tiu cxi klera verkisto nur auxdis la nomon _Esperanto_ +antaux ses semajnoj, Vi cxi tie vidos ankoraux alian bonan reklamon +pri la mirinda facileco de la lingvo! + +Inter la multaj novaj aligxintoj, kiujn ni cxiutage gajnadas, estas +unu kiu intencas viziti la Ekspozicion S. Louisan. Kredeble li tie +vidos la Esperantan Sekcion, fondita de la Franca Societo, kaj +zorgata de Sro J. Constant, 4755, Maffitt Avenue, St. Louis. + +Por tiu cxi Ekspozicio oni presigis grandajn anoncpaperojn pri +Esperanto, kaj Sro Bourlet afable sendis al ni aron da ili en la +Angla lingvo presitan. Mi plezure sendos senpagan specimenon al cxiu, +kiu promesos elmontri gxin en konvena loko. + +Espereble tia Ekzpozicio en la Unuigxitaj Sxtatoj vekigos multe da +intereso. Esperanto jam ekprogresas tie, kaj fervora kunhelpanto, +_Sro J. Fogg Twombly, 34, Green Street, Brookline, Mass._, prenis +sur sin la provizoran Sekretariecon. Cxu cxiuj Amerikaj amikoj +skribos al li, kaj kunlaborados? + +Sro Twombly komencis sian propagandon per nova plano. Cxiam ni +vidas, ke la Amerikanoj sendas novajn ideojn al Euxropo; ne vere? Li +sendis abonpagojn je _La Esperanta Gazeto_ por cxiuj la Amerikaj +Universitatoj, kaj kelkaj kolegioj. Tiel, inter la legantoj de tiuj +cxi linioj trovigxas niaj kunbatalontoj, la Amerika Junularo. + +_Cxiam antauxen!_ estu via devizo. Ne permesu ke Euxropo venkos sole +en tiu cxi nobla afero! + +Lia plano memorigas al mi, ke kelkaj el Vi petis la sendadon de tiu +cxi Gazeto al diversaj Urbaj Bibliotekoj. La propono estas tre +valora, sed, je la komenco de tia entrepreno, ne estas eble gxin +alpreni. Mi do esperas, ke Vi, post kiam Vi gajnis la aprobon de la +Bibliotekestro, afable konsentos _aboni por la Biblioteko_. Por tiu +cxi celo, oni akceptos duonpagon, t.e., jarabonon da du frankoj. Post +iom da tempo estos eble malpli sxpareme donaci. + +Mi ankaux ricevis kelkajn petojn por pligrandigi aux plioftigi la +Gazeton. Sed ankaux tiu cxi afero nuntempe estas neebla. Vere, se oni +memoras, ke antaux nur dudek monatoj, Esperanto estis kvazaux +nekonata nomo en Anglujo, kaj ke nun dum ok monatoj Anglujo posedas +sian propran Gazeton, oni ne devas plendi, ke gxi enhavas nur dekses +pagxojn! La ekzisto mem de tia Gazeto, precipe apogita de Britaj +Verkantoj kaj Abonantoj, estas nekontrauxdirebla pruvo pri la +facileco kaj rapida progreso de la Internacia Lingvo: estas praktika +pripensinda pruvo. + +Cxu Vi rimarkis la kovrilon de nia lasta kajero? Laux la petoj de +alilandaj amikoj, mi donis al la verdakovriletajxo, Esperantan +baptonomon, kaj mi esperas, ke Vi, kiuj logxas alilande, cxiam nomos +tion cxi _La Esperanta Gazeto_. Kiam mi auxdis kritikojn pri La +Esperantist dum mia vojagxo, cxiam estis dube cxu oni parolis +pri la Angla, Franca, aux Itala jxurnalo. + +Mi plezure rimarkas ke, en L'Esperantiste, Sro de +Beaufront ankaux kondamnas tiujn, kiuj deziras elpensi siajn proprajn +alfabetojn. Kompreneble cxiuj Esperantaj Redaktoroj same faros. Jam +en la Maja Numero sendis tiun kondamnon + + Via Redaktoro. + + +The Hon. Sec. of the London Esperanto Club much regrets that his +friend and colleague, Mr. Howard, can no longer occupy himself with +the book department. All Esperantists owe Mr. Howard most hearty +thanks for his devoted labour, and will regret that his present +duties do not permit of its continuance. + +In the future _orders for books_ should be sent to The Librarian, +London Esperanto Club, 41, Outer Temple, London, W.C., and not to +Surbiton. + + * * * + +Dear Readers, Greetings! + +Should the sea have been compassionate, a group of English +Esperantists will have returned from a short stay during Whitsuntide +in Boulogne. + +I really must thank you for the many kind remarks on the short sketch +of my holiday with the Esperantists, and it may be that a narrative +of the Boulogne visit will also interest you. A short article about +it will therefore appear in the coming Gazette. + +While I was enjoying Italian sunshine, Esperanto gained a new +apostle, whose work has already been seen in The Esperantist. It +is certain that you will greatly enjoy Mr. Lambert's interesting +and able translation of _The Adventures of Count Ferdinand +Fathom_. And, when you recollect that this clever writer only +heard Esperanto's name six weeks ago, you will see here yet +another good testimony as to the astonishing simplicity of the +language. + +Among the many new adherents we gain daily is one who intends +visiting the St. Louis Exhibition. He will probably see the Esperanto +Section there, founded by the French Society, and superintended by +Mr. J. Constant, 4755, Maffitt Avenue, St. Louis. + +Large Esperanto posters have been printed for this Exhibition, and M. +Bourlet has kindly sent a number of them printed in English. I will +gladly send a free specimen to everyone who will promise to exhibit +it in a suitable place. + +It is to be hoped that such an Exhibition in the United States will +arouse much interest. Esperanto already begins to make progress +there, and a devoted helper, _Mr. J. Fogg Twombly, 34, Green Street, +Brookline, Mass._, has undertaken the provisional secretaryship. Will +all American friends write to, and work with, him? + +Mr. Twombly has commenced his propaganda on a new plan. We always +find that Americans send new ideas to Europe; is it not so? He sent +subscriptions for The Esperantist for all American Universities, +and some colleges. So, among the readers of these lines are to be +found our future comrades, the Youth of America. + +_Ever forwards!_ let your motto be. Do not allow Europe to conquer +alone in this noble cause! + +His plan reminds me that some of you have asked for this Gazette to +be sent regularly to sundry town libraries. The suggestion is a very +valuable one, but, at the beginning of such an enterprise, it is +impossible to adopt it. I, therefore, hope that, after you have +gained the approval of the librarian, you will kindly consent to send +a subscription for the library. For this purpose half will be +accepted, that is, an annual subscription of 1/6. A little later it +will be possible to give less sparingly. + +I have also received some requests to enlarge or more frequently +issue the Gazette. But this is also impracticable at present. Really, +if one recollects that twenty months ago Esperanto was practically a +name unknown in England, and that now for eight months England has +its own Gazette, one must not complain that it contains but sixteen +pages! The very existence of such a paper, principally supported by +British Contributors and Subscribers, is an incontrovertible proof of +the simplicity and rapid progress of the International Language: a +practical proof worthy of consideration. + +Did you observe the cover of the last number? In accordance with the +requests of foreign friends, I gave the little green-covered-one an +Esperanto name, and I hope that all of you who live in other lands +will call this _The Esperanto Gazette_. When I heard criticisms of +La Esperantist during my journey, it was ever doubtful whether +one referred to the English, French, or Italian journal. + +I note with pleasure that, in L'Esperantiste, M. de +Beaufront also condemns those who want to invent their own alphabet. +Naturally all Esperantist Editors will do likewise. This condemnation +had already been sent in the May Number by + + Your Editor. + + + + +ESPERANTO KAJ PEDAGOGIO. + + +(_Kiam ni kunpromenis sur la bela Kastelejo de Chateau Thierry, +Sinjoro Bourlet afablege cedis al mia peto, kaj promesis verki +artikolon por The Esperantist pri la suprenomita temo. Ni +cxiuj sxuldas koran dankon al nia eminenta kunbatalanto pro tiu cxi +honoro.--Red._). + +_Kara Amiko, Jen estas la promesita artikolo. Mi gxin skribis sur +miaj genuoj, sidante en arbareto sur altajxo, inter rosmarenoj kaj +erikoj, en ombro de maraj pinoj kaj bastkverkoj._ + +_Sub miaj piedoj tute proksime la blua maro bruetis, kuretante sur la +flava sablo, la suno faris helajn rondetojn sur mia papero, kaj +cxirkaux mi flirtis delikataj papilioj kaj zumantaj musxoj. La muskoj +kaj herbetoj faris verdan tapisxon, kiu estis kvazauxa Esperanta +standardo, kiu inspiris min. La vekigxo printempa de tiu belega +naturo igis min pensi pri la baldauxa vekigxo de la homaro por nia +kara afero._ + +_Kore kaj sincere via.--Carlo Bourlet._ + + +Jam de longaj jaroj mi instruas matematikon al junuloj. Miaj +lernantoj estas nun cxiuj 17-20 jaraj, kaj mi oftege rimarkis kiel +senlogika kaj nekapabla gxuste rezoni estas ilia spirito. Aliparte, +ili estas ankaux tro inklinaj cxion akcepti sendispute, kaj lerni la +sciencon ne per analiza metodo, sed preskaux kiel dogmon netusxeblan. + +Pri tio mi tre miris. + +La infana spirito estas ja tre scivolema kaj treege logika. Malgranda +bubo, tuj post kiam li scias iom paroli, faras multajn demandojn: +_Kial, patreto, la mara akvo estas sala?_ _Kial, patrineto, la fajro +brulvundas la nesagxajn infanojn?_ _Kial...?_ kaj ankoraux _Kial...?_ + +Kaj ofte la gepatroj, tedataj de tiom da kialoj, respondas: _Gxi +estas tiel, cxar gxi estas tiel!_ + +Malbona respondo, kiu al kutimigas la infanojn al akcepto sendisputa +de cxiu ajn eldiro kaj sufokigas la analizemon naturan de ilia juna +spirito. + +Sed estas tamen gepatroj inteligentaj, kiuj penas por kiel eble plej +cxion klarigi al siaj gefiloj, kaj tamen tiuj gefiloj, post iom da +cxeestado en lernejo, perdas sian tutan scivolemon kaj esploremon. + +Kia estas la kauxzo de tiu bedauxrinda aliformigxo de la infana +spirito? + +Mi sercxis, kaj jen tio, kion mi trovis. + +Kiam bubo eniras lernejon, li unue lernas legon kaj skribon. Lerninte +la alfabeton, li instruigxas pri la legado, t.e., pri la kunmetado de +la literaj sonoj por formi vortojn. Tuj, de la unua pasxo, cxu li +estas Angla cxu Franca, li eklernos, ke plej ofte la literoj perdas +sian alfabetan valoron, kiam ili estas apudmetitaj apud aliaj. Li +konstatas, ke cxio estas preskaux plene arbitra kaj senregula; kaj, +kiam Franca lernanteto demandas _kial A kaj U kunligitaj produktas la +sonon O_, la malfelicxa instruisto povas nur respondi la faman +frazon, kiun la bubo tiel ofte auxdos dum sia vivo: _Gxi estas tiel, +cxar gxi estas tiel._ + +Post tiu unua senlogika dogmeca ekzercado, la infano komencas lerni +gramatikon kaj aritmetikon. + +Ho ve! jen denove kaj pli forte rekomencigxas la bela _klarigo_: _Gxi +estas tiel...._ + +En la gramatiko apud cxiu regulo li trovas unu, du, tri, sennombrajn +esceptojn! Tiel, ke la regulo baldaux dronas sub la superakvigo de la +esceptoj. Ni Francoj faris ja el tio proverbon: _Nenia regulo sen +escepto._ Estas vere, ke cxiuj tiuj esceptoj havas historiajn +kauxzojn, sed tiujn kauxzojn oni nur tiam povas kompreni, kiam oni +scias multajn lingvojn antikvajn kaj modernajn. Tiu studo estas +filologio, kaj la filologio ne estas scienco komprenebla por infanoj! + +La lernado de aritmetiko povus esti ekzerco jam pli logika sed, el +cxiuj partoj de la matematiko aritmetiko estas la plej malfacila en +teorio. Dum la algebra rezonado estas plej ofte analiza, la +aritmetika rezonado estas plej ofte sinteza, sekve pli malfacile +komprenebla. + +Kauxze de la granda malfacileco de la teorioj aritmetikaj, la +instruisto estas, vole-nevole, plej ofte devigata lernigi parkere de +la bubo la rezultatojn sen ia klarigo, kaj la juna lernanto +alproprigas al si metodojn permemore, kiujn li prenas kiel modelojn +sekvindajn sed ne verigitajn. Al tio oni aldonas lecionojn el prozaj +aux poeziaj pecoj, lernotajn ankaux parkere, kaj, super cxio, oni +lernigas la historion de la antikvaj Grekoj kaj Latinoj, tute +nekomprenebla, pro la granda malsameco de la antikvaj kaj nunaj +moroj. + +Resume, niaj gefiloj povas nur alveni al unu sola konkludo: Cxio en +la homa scio estas arbitra, senregula kaj senlogika. Se, post longaj +jaroj da tia lerneja ekzercado, restas ankoraux en nia spirito ia +fajrero de logikeco, tio pruvas, ke nia natura logikemo estas vere +fortika kaj dauxrema! + +Nun, ni esploru tion, kio okazus se niaj infanoj lernus nian karan +lingvon Esperanto tuj post la eniro en la lernejon. + +Tie cxi ili trovus plenan logikon. La legado estus nur ludo, la +gramatikaj reguloj estus cxiam senesceptaj. Cxio estus klarigebla, +cxio povus, kaj devus, esti klarigata. La korekta uzado de la lingvo +devigus ilin al severa analizo de ilia penso. Ili malkutimus skribi +kaj pensi laux modeloj preparitaj kaj sankciitaj de la popola uzado, +kaj, ecx por la gxusta esprimo de siaj pensoj en la gepatra lingvo, +ili trovus grandan utilon en tiu analizema ekzercado. + +Mi persone konstatis, ke la studado de Esperanto elmontris al mi +multon el mia propra lingvo, kion mi gxis tiam ne komprenis aux ne +sentis. Sennombrajn galicismojn, ecx malgxustajn uzojn de vortoj, mi +kun mirego ekvidis. + +Priparolante tiun temon kun amikoj Esperantistaj, mi konstatis, ke mi +ne estas sola, kiu tiel opinias. Cxiuj estas unuanimaj. + +Cxu vi, kara Samideano, kiu legis mian artikoleton, ne konsentas? + + Carlo Bourlet. + + +For many years now I have been teaching young people mathematics. My +present pupils are all from seventeen to twenty years of age, and I +have very frequently noted how illogical and incapable of reasoning +precisely is their intellect. They are, moreover, too much inclined +to accept everything without question, and to learn science, not by +analytical method, but as indisputable dogma. + +I have wondered at this a good deal. + +The child's mind is assuredly eager to acquire knowledge, and +exceedingly logical. A little lad, as soon as he can say something, +asks many questions. _Why, papa, is sea-water salt?_ _Why, mamma, +does fire burn silly children?_ _Why...?_ and still _Why...?_ + +And parents, bored by so many questions, often reply: _It is so, +because it is so._ + +A bad answer, which accustoms children to the unquestioned acceptance +of any dictum, and which stifles the natural analytical propensity of +their young minds. + +Nevertheless, there are intelligent parents, who take pains to give +their children every possible explanation, yet these children, after +going to school a while, lose all their thirst after knowledge and +their inquisitiveness. + +What is the cause of this regrettable transformation in the childish +mind? + +I have inquired, and here is what I have discovered. + +When a lad goes to school, he first learns to read and write. Having +mastered the alphabet, he is instructed in the art of reading, +_i.e._, the compounding of literal sounds to form words. Immediately, +from the first step, no matter whether he be English or French, he +begins to learn that most frequently letters lose their alphabetical +value when they are united with others. He finds out that everything +is almost entirely arbitrary and devoid of rule; and when a French +pupil asks why A and U together give the sound of O, the unfortunate +teacher can but reply with the famous phrase, which the child will +hear so often during his life: _It is so, because it is so._ + +After this initial illogical dogmatic exercise, the child starts +learning grammar and arithmetic. + +Alas! here again the fine _explanation_: _It is so ..._ continues to +be in vogue. + +In grammar, with every rule, he finds one, two, three, innumerable +exceptions. Hence the rule is soon drowned under a flood of +exceptions. We Frenchmen have actually founded a proverb: _There is +no rule without an exception._ True it is that all these exceptions +have historical reasons, but these reasons can only be appreciated +when one knows many ancient and modern languages. That study is +philology, and philology is not a science to be understood by +children! + +The study of arithmetic might be a more logical exercise, but of all +departments of mathematics, arithmetic is in theory the most +abstruse. While algebraical reasoning is most frequently analytical, +arithmetical reasoning is generally synthetical, and, consequently, +more difficult to understand. + +As a result of the great difficulty of arithmetical theories, the +teacher is, willy-nilly, commonly compelled to make the lad learn +results by heart without any explanation, and the young pupil adopts +parrot-method, which he takes as models to be followed, but not to be +verified. To these are added lessons from prose and poetical extracts +also to be learned by rote, and, above all, Roman and Greek history +is taught, which is quite unintelligible on account of the great +diversity between ancient and modern customs. + +In fine, our children can only come to one conclusion: Everything in +human ken is arbitrary, devoid of rule, illogical. If, after long +years of such instruction, a spark of logicality still remains in our +mind, it proves that our natural logicality is powerful and enduring! + +Now let us inquire what would happen if our children should learn our +valued Esperanto immediately on entering school. + +Here they find perfect logic. Reading would be but a game, the +grammatical rules would ever be free from exceptions. Everything +would be explicable, everything could, and ought to, be explained. +Accurate use of the International Language would force them into a +severe analysis of their thoughts. They would no longer be accustomed +to write and think in accordance with models prepared and sanctioned +by popular usage, and even for the concise expression of their +thoughts in their mother tongue they would derive great benefit from +this analytical exercise. + +I, personally, have found that the study of Esperanto has +demonstrated to me much of my own tongue, which hitherto I had not +understood or appreciated. Innumerable gallicisms, even incorrect use +of words, have I discovered with astonishment. + +On discussing this subject with Esperantist friends, I have found +that I am not alone in thinking thus. All are unanimous. + +Do you, dear Friend-in-Esperanto, who read this article, not agree? + + _Lauxsence tradukita de_ H.B.M. + + + + +MIA AVINO. + +Originale verkita Skizo de Esperantisto 8384. + + +Cxu vi konis mian avinon? + +Jen do estas sxia portreto: Sxi mortis nauxdek ses jara, kaj sxia +kuracisto diris, ke sxi mortis kiel birdo--eble li volis signifi "pro +natura morto," kaj mi diras: "Pro maljuneco." + +Kia ajn la kauxzo, mia avino apartenis al belaj tipoj de antikvaj +nobelaj maljunulinoj, kies pentrajxojn ni rimarkas cxe antikvaj +familioj. + +Cxiam apud la fenestro aux trikante, aux petante de Dio favorojn por +sxia malgranda familio, sxi estis, kiel mi sxin memoras, ankoraux +bela, spite sxia maljuneco.--Maloftaj argxentaj haroj, bluaj okuloj, +roza vizagxo, plenaj vangoj kaj blankaj dentoj--jen estas memora +fotografajxo. + +Pri sxia hejma vivado, mi nur diros, ke sxi estis vera modelo de +korboneco kaj pacienco. Nu, sxi posedis kuriozan posxhorlogxon, kiu, +cxiun kvaronhoron, sonadis valson aux polkon, per speciala +mehxanismo. + +Foje, sxi rakontis al mi tiun cxi historieton:-- + +"Tagon mi eniris pregxejon por konfesi min, sed, ektimante, ke +mia konfesprenanto min riprocxus pro mia longa forestado, mi +enmetis en mian veston la sonoretantan posxhorlogxon por ke gxi, +per gxia sonorado, dolcxigu la ekkolerantan pastron. + +"Sed mi multe miris kiam li nenion diris pri mia longa foresto, kaj +li pacience min auxskultadis. Subite la posxhorlogxo rompigis la +pregxejan silenton! 'Kio do estos?' demandis la konfesprenanto. +'Valso,' mi tuj respondis. 'Mi bone auxdas, ke gxi estas valso, sed +kiu estas tiu malpiulo, ludi muzikon dum la konfeso?' ektondris la +pastro. + +"'Pardonu, pastro, tiu malpiulo estas mia posxhorlogxo. Jen gxi +estas,' kaj mi eltiris la malfelicxan valoragxon, kies sonorado jam +cxesis. Sed, pro mia rapideco, mi tusxis la muzikan risorton kaj +denove gxi sonadis, sed tiun cxi fojon mazurkon! + +"Mi paligxis, sed la pastro rugxigxis pro kolero, kaj tuj eliris el +la konfesejo. Pro tio, mi igxis kiel sxtona statuo, kun la +posxhorlogxo cxiam sonanta la mazurkon al la cxeestantaj pregxantoj!" + + + + +PRI SCIENCAJ AFEROJ. + + +Pri la periskopo, la okulo de la moderna submara boato, kaj unu el la +plej gravaj kunhelpantoj rilate al gxi, la _Globe_ de Aprilo 15, +1904, en gxia kolono _Sciencaj Ehxoj_, donas la sekvantan sciigon, +kiu posedas specialan intereson, dank' al la preskauxa perdo de la +Brita submara boato "A1." + +La _Scienca Ameriko_ traktas pri tiu cxi okazintajxo apud la Nab, kaj +rimarkas pri la limigata vido de tiu periskopo, kiu, direktite al +la proksimigxanta sxipo, mankis montri la fatalan vaporsxipon. +Plibonigita periskopo antaux ne longe priskribigxis en la Aldono al +la _Scienca Ameriko_. Gxi havas kvin apartajn vitrojn, kvar +rigardas je la kvar kvartoloj de la kompaso kaj ebligas la marveturanto +vidi la tutan horizonton. Kaj la kvina vitro antauxen rigardas, +kaj figuras gxuste la veran grandecon de la vidataj objektoj. + +Tiu cxi nova periskopo suficxus dum klara kaj trankvila vetero, sed, +kiel rimarkas la jxurnalo, "la konfuzoj de blindeco" ekatingas cxiujn +Submarboatojn, kiam blovas la vento, kaj la maro levigxas. Tiam, pro +la subakvigxo de la boato, la periskopo luligas, kaj la marsxauxmo +kovras la vitron de la tubo. + +Iu devas elpensi metodon por auxtomate teni la vidlinion de la +periskopo en situacio ebena. + + T.P.L. + + + + +TERURIGA AVENTURO DE FERDINANDO, GRAFO FATHOM. + +De Dro. Smollett, tradukita de D. H. Lambert, Espo. 9660. + + +Li foriris el la vilagxo post tagmezo, kondukite de sia gvidanto; jam +noktigxis, kiam li sin trovis meze de arbaro malproksime de homaj +logxejoj. La mallumo de la nokto, la silento kaj la soleco de la +loko, la formoj nedifinitaj de la arboj, kiuj apenaux vidigxis +cxirkauxe, etendante siajn strangegajn brancxojn tra la malklaro, +kunigxis kun lia malgxojo por senordigi lian fantazion, kaj prezenti +al lia imago terurigajn fantomojn. Kvankam li ne estis nature +supersticxema, eksterordinara teruro ekplenigis lian animon, kiu, iom +post iom, superis tutajn konsolojn de la racio kaj filozofio. Nek lia +koro sin sentis libera el la timo de la mortigxo. Por ke li foririgu +tiujn cxi malagrablajn revojn, li iniciatis interparoladon kun sia +gvidanto, kiu al li rakontis la historiojn de diversaj vojagxantoj, +kiuj estis rabitaj kaj mortigitaj de friponoj en la densajxoj de tiu +mem arbaro. En la dauxro de tiu cxi rakonto, kiu neniel helpis relevi +la pensojn de nia heroo, la kondukanto sxajnigis kauxzon por +malantauxenigxi, dum nia vojiranto dauxrigis siajn pasxojn, atendante +lian realvenon post kelke da minutoj. + +Pri tio li tamen trompigxis; la piedfrapado de la alia cxevalo +farigxis malplie auxdebla, kaj fine tute estingigxis. Pro tiu cxi +cirkonstanco, ektimigite, Ferdinando haltis mezvoje, kaj auxskultadis +je la plej senspira atento, sed nenio rekompencis lian auxdadon, krom +la melankolia sopirado de la arboj, kiuj sxajne antauxdiris +alproksimantan ventegon. Pro kio la cxielo kuntiris vizagxon pli +malhelan, la fulmo ekbrilis, ekruligxis la tondro, kaj la blovegado, +ekmetante gxian vocxon per grandega mugxado, deiris en superakvego. +Pro tiu cxi okazo la kuragxo de nia heroo preskaux tute neniigxis; li +ja ekperdis la povon de la pripenso, kaj sin trovis efektive +malsekigitan antaux ol, kvazaux rekonsciigxante, li elpasis el la +vojo por protektigxi inter la cxirkauxkreskantaj arbetajxoj. + +Rajdinte kelkajn hektometrojn en la arbaron, li staris sub areto da +altaj arboj, kiuj lin sxirmetis kontraux la ventego, kaj tiel lokite, +li konsiligis kun si mem pri tio, kion poste li devos fari. Li +divenis, ke sia kondukinto lin estis forlasinta dum kelke da tempo, +por ke li anoncu la alvenon de unu rajdanto al rabistaro, kun kiu li +konatigxis, kaj ke li nun devos fali en la manojn al ili, se li ne +havos la felicxon eviti ilian sercxon, kaj sin eltiri el la +implikajxoj de la arbaro. + +Timigite de tiuj cxi antauxsentoj, li decidis konfidi al la kompato +de la fulmotondro, kiel la malpli malbona el du okazoj, kaj +antauxeniri per ia torda vojeto gxis kiam li sin liberigos +el la arbaro. Li tial direktis la cxevalan kapon en linion tute +kontrauxan al tiu de la cxefvojo kiun li jxus estis lasinta, +opiniante, ke la rabistoj sekvus per tiu cxi, por lin sercxi, kaj ke +la ideo neniam sin prezentus al ili, ke li volus eliri el la cxefvojo +por trairi nekonatan arbaron je la mallumo de kiel maltrankvila +nokto. + +Tiamaniere li fine alvenis stepon, kaj, dauxrigis sian vojagxon, en +plena espero atingi vilagxon, kie sia vivo trovigxus senriska. Tuj li +de malproksime ekvidis kandeleton, kiun li rigardis kiel felicxa +steleto, kaj, rajdante tien rapidire, li sin trovis cxe la pordo de +solega dometo, en kiun lin lasis eniri maljunulino, kiu, sciigite, ke +li estis vojonperdinta vojiranto, ricevis lin gastame. + +Kiam li sciigis per la mastrino, ke ne estas alia domo en multe da +mejloj, kaj ke sxi povos provizi al li bonan liton, kaj al la cxevalo +logxejon kaj avenon, li ekdankas la cxielon por sia felicxo, +faletinte sur tian modestan kajuton. + +Li do konsentis pasi la nokton, sub la sxirmeco de la maljuna +dometanino, kiu lin komprenigis, ke sxia edzo, trancxlignisto, estis +foririnta cxe la plej proksiman urbon por vendi sian komercajxon, kaj +ke, pro la ventega vetero, eble li nur estis revenonta morgauxmatene. + +Ferdinando ekzamenis la antikvan sorcxistinon per mil ruzaj demandoj, +al kiuj sxi respondis je tiom da versxajneco kaj naiveco, ke li +konkludis, ke ne estas ia dangxero. Festine vespermangxinte ovojn kaj +sxinkon, li petegis, ke sxi lin alkonduku al la dormocxambro, kie sxi +proponis, ke li kusxigxu. + +Tial, je sxia montro, li supreniris ian sxtuparon en cxambron, +meblitan de lito sur kvar apogiloj. La planko estis duonplenigita de +pajlosxargxegoj. + +Li sxajne kontentigxis je sia logxejo, kiu ja lin mirigis. + +La afabla luigantino, avertinte ke li ne alproksimigxu la kandelon al +la flamigxemajxoj, foriris, kaj, ferminte la pordon, turnis la +sxlosilon de ekstere. + +Ferdinando, kutimite esti singardema kontraux siaj kunuloj, havis +gravajn suspektojn, kiam li eltrovis, ke ne estis riglo interne sur +la pordo. + +Sekve li proponis ekzameni akurate cxiun objekton en la cxambro; kaj +dum la esplorado li cxagrene trovis viran korpon, ankoraux varman, +kiu, antaux ne longe ponardite, kasxigis inter kelkaj pajlsxargxoj. + +Tia eltrovo ne mankis inspiri en la brusto de Ferdinando nedireblan +teruron, cxar li certigxis, ke li mem renkontus la saman sorton +antauxtagigxo, se miraklo ne intervenu por lin protekti. Cxe la +unuaj transportoj de la timego, li alkuris al la fenestro, +intencante per gxi forkuri, sed li sciigxis, ke lia ekflugo efektive +estis malhelpita de fortaj feraj baroj. Tiam la koro ekbatis, la +haroj ekrektigxis, kaj la genuoj sxanceligxis. Liaj pensoj estis +plenaj de antauxsentoj de la morto, lia konscienco aperis kvazaux +atestanto kontraux li, kaj per dezirego preskaux supernatura li tuj +rapidis elpensi rimedojn por sinkonservo. Tion, kion en cirkonstancoj +malpli interesaj, lia imago ne kuragxus, li mem senkompate +entreprenis. + +Li senvestigis la korpon, kiu kusxis sangadanta inter la pajlaro. +Gxin brake alportinte en la liton li gxin ordigis tiel, kiel +prezenti la aperon de dormanto. Tiam, estinginte la lumon, li +ekokupis la spacon de kie la korpo estis translokita, kaj, tenante +sxargitan pistolon per cxiu mano, li atendis la sekvon de tiu +bravegeco, kiu ofte devenas senpere el la malespero. + +Cxe noktomezo li auxdis la sxovadon de piedoj suprenirantaj la +sxtuparon; oni malfermis silente la pordon, kaj li vidis la ombrojn +de du viroj promenantaj al la lito. + + (_Finigota en la Julia Gazeto_). + + + + +LA PEKETOJ DE EPPIE. + +Eltirajxo el Silas Marner, de George Eliot, tradukita de G. C. Law. + + +_Silas Marner, gxis la alveno de nekonata knabineto cxe sia dometo, +estis sxparema kaj malfelicxa teksisto. Li kompatigxis je tiu cxi +infaneto, donis al sxi la nomon Eppie, kaj farigxis kvazaux sxia +patro._ + +Kiam Eppie havis tri jarojn, sxi estis ruza, kaj Silas devis uzi sian +paciencon kaj sagacecon. Sinjorino Dolly Winthrop, najbaro, diris al +li, ke punado estus bona por Eppie, kaj ke sxi devas esti varmigata, +kelkafoje, je mola loko. + +"Certe, vi eble povas fari alie," diris Dolly penseme, "vi povos +ensxlosi sxin en la karbokelo. Mi tiel faris je mia fileto Aaron, +cxar mi ne deziris ekfrapi lin; sed mia koro ne permesis, ke mi lin +tie forlasu pli longe ol unu minuto. Tamen la tempo estis suficxa por +nigrigi lin, tiel ke li devis denove lavigxi kaj vestigxi. Tiu cxi +estis tiel bona, kiel bastoneto por li. Tial mi diras al via +konscienco, Sinjoro Marner, vi devas ion fari, aux la ekfrapadon, aux +la karbokelon. Vi estas la estro, kaj estas necese ke vi kontrolu +sxin." + +Nu, Silas sagxe estis arangxinta largxan rubandon, per kiu li ligis +Eppie al la teksilo, kiam li estis okupata. Gxi estis ligata cxirkaux +sxia talio, kaj sxi povis atingi sxian liteton kaj sidigxi tie. + +Dum somera mateno, Silas interesigxis je sia laborado, kaj ofte uzis +la tondilon. Eppie auxdis la kuriozan "klik, klik" kaj, observinte +gxian rezultaton, sxi akiris la logikan opinion, ke la sama rezultato +cxiam sekvas la saman kauxzon. La bruo de teksado komencis, kaj Silas +senpripense metis la tondilon apud Eppie. Silente, kiel museto, Eppie +kaptis gxin. Tondinte la rubandon, sxi forkuris, tra la malfermita +pordo, en la kampojn, kie la sunlumo invitis sxin. + +Dume Silas pensis ke sxia konduto estis pli bona ol kutime. Sed, kiam +li bezonis la tondilon, la terura okazo klarigxis. Li forkuris, +kriegante: Eppie, Eppie! kaj esploris la truegojn, en kiujn li +kredis, ke eble sxi estis falinta.... Tiam li trovis sxin, +sidante apud marcxo, gaje kunparolante sxian boteton, kiun sxi estis +uzinta kiel sitelo, por plenigi huftrueton, dum sxia nuda piedeto +komforte kovrigxis je oliv-verda slimo. + +Silas, gxojega je la eltrovo de sia trezoro, ekkaptis sxin, kaj +kovris sxin je kisoj. Sed, kiam li estis alportinta sxin dome por la +necesa banado, li memoris pri la bezono puni Eppie. La ideo, ke sxi +ree forkurus, donis al li nekutimitan pripenson, kaj li decidigxis +uzi la karbokelon, kaveton apud la kameno: Eppie! li subite diris, +elmontrante sxiajn kotajn piedojn kaj vestajxojn: peketema Eppie tiel +forkuri! Eppie devos iri en la karbokelon, cxar sxi estis peketema! +Pacxjo devos meti sxin en karbokelon! + +Li pensis, ke tio timigus sxin, kaj ke sxi ekplorus. Sed, anstataux +tio, sxi ekskuigxis sur lia genuo, kvazaux la propono estis cxarma +novajxo. Vidante, ke li devus severe agi, li metis sxin en la +karbokelon, kaj fermis la pordon. Dum momento, silentadis, sed tiam +venis krieto: Malfermigu! malfermigu! kaj Silas liberigis sxin, +dirante: Nu, Eppie, ci neniam ree estos peketema, aux ci devos iri en +la nigran malbelan karbokelon! + +La teksado longatempe cxesadis tiun cxi matenon, cxar nun estis +necese lavi kaj vesti Eppie, sed Silas esperis ke tiu cxi punado +havus suficxan efikon, kvankam li estus volinta, ke sxi iom ploru. + +Post duona horo, sxi estis purigita, kaj Silas turnis la dorson por +vidi, cxu li povus plibonigi la rubandon, sed poste li forjxetis +gxin, pensante ke sendube Eppie estos bona dum la restajxo de la +mateno. Li returnis meti sxin en sxian segxeton apud la teksilo, kiam +sxi lin rigardis kun vizajxo kaj manoj nigraj, kaj diris: Eppie estas +en la karbokelo! + + + + +LA SANKTA FAJRO. + +Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon.). + + +Por cxion klarigi mi diros, ke tio cxi okazis en Jerusalemo. + +Je la Sankta Vendredo, la antauxtago de la ceremonio, kiun mi deziras +priskribi, ni vizitis la Pregxejegon de la Sankta Tombo, kie ni vidis +kelkajn tre strangajn preparojn. + +Apud kolono oni estis etendinta kelke da tapisxetoj kaj kapkusenoj +sur kiuj kusxas virinoj kaj geinfanoj, kies la viroj staras apude. + +Unu el la virinoj dormas; la aliaj nin rigardas per sxajno de +senvigla miro; preskaux mi diris, de _bovina_ miro! + +Sed la geinfanoj! Sur cxiu vizagxo estas sxajno kvazaux ili tiom da +mirindajxoj estas vindintaj, ke neeble estus ilin ankoraux mirigi pri +ia ajn afero. + + * * * + +Kio do estas la Sankta Fajro! + +Estas miraklo! Jes, por tri kvaronoj el la rigardantoj estas vera +miraklo! + +Dum tiu cxi Sabato la Savinto kusxis en la Tombo, kaj cxiujare (tiel +ili kredas) la fajro malsupreniras en la Tombon el la cxielo. + + * * * + +"_Ne-harak-said._" Mi ekrigardas! + +Enirante en la hotelon estas soldato Turka. Sur la kapo li portas +rugxan Tarbusx'on aux fez'on; sur la korpo bluan vestonzuavan, sur la +kruroj bluan (sed pli palan bluan) pantalonon, kies la supro estas +largxa kiel sako, kaj la malsupro tre prema cxirkaux la maleoloj. +Botoj pezegaj vestas liajn piedojn kaj largxa zono lian talion. Cxe +lia flanko svingetas kurba glavo, kaj tra la zono li estas trapasinta +aron da pistoloj kaj ponardoj. + +Sed tio, kion mi plej rimarkas, estas grandan pezegan Bastonegon, +kiun li tenas per la dekstra mano. Gxia akra pinto kaj gxia supro, +kiu etendis sin cxiu flanke laux formo de sigelilo estas farita el +blanka metalo (kredeble sxtalo) kaj brilis kiel argxento. + +Mi redonas la saluton kaj venigas la Dragoman'on (gvidiston kaj +tradukiston), laux kies konsilo ni singarde malaperigas niajn +posxhorlogxojn kaj valorajxojn. + +Tiam per sonora frapo de sia Bastonego la soldato donas al ni la +signalon de foriro; tiun cxi frapadon li dauxrigas la tutan vojon, en +longaj balancoj svingante la Bastonegon, kaj cxiam frapante la teron +per la sama sonora frapo. + +La hotelo staras ekster la muroj, tial gxis la pordego al _Joppa_ +(per kiu ni eniras la urbon) tre facila estas la irado. Tie cxi +la amaso farigxas multe pli densa. + +Ni trapasas tra la _Strato de David_ kaj eniras en _Kristanan +Straton_. + +Nun ni ekvidas la utilon de la Bastonego; gxia akra pinto, potence +minacante la sandalvestatajn piedojn de la amasegataj popoloj, +malfermas al ni, por la momento, liberan vojon. Tamen nia irado estas +laux maniero de sxipo, tra maro de malbonherboj. + +Tiel ni alvenas al la placeto antaux la pordego de la Pregxejego, kie +de cxiuflanko la amaso _ondegas_ kontraux nin; grandaj barbaj, +nelavitaj vizagxoj kun esprimo miksita el mallerteco kaj kredemego; +virinoj, malgrandaj geinfanoj; cxiu el ili havas sian specialan +odoron. Multe da fojoj ili separas nin de nia gvidanto, sed la +Bastonego havas ankoraux auxtoritaton kvankam neeble estas gxin +svingigi. Certe gxi dauxrigas la frapadon, sed nur post longaj +intertempoj, kaj preskaux en tiun saman lokon gxi frapas la teron el +kiu gxi levigxas antaux kiom da tempo? + +Tre malrapide ni antauxeniras, sed ni antauxeniras, kaj nun ni eniras +en la Pregxejegon. Pli kaj pli densigxis la amasego. Baldaux la +gvidanto mem estas haltigita. + +Aliaj soldatoj per Bastonegoj frapadas; inter tiuj cxi kaj la nia +farigxas interparolado. Tro densa la amasego! Estas neeble gxin +trapasi en tiun direkton. Malantauxen ni komencas nin tordi, kiel +hundo sin tordas el kuniklujo. Baldaux ni nin turnas dekstren, kaj +iom post iom alvenas al la rando de la amasego. Ni trapasas +malgrandan pordon kaj eniras monahxejon, kie trovigxas nur kelkaj +monahxoj. Kia kontrasto! + +Tiel tra cxambroj, tra trairejoj, suprenirante sxtuparojn, cxiam +suprenirante ni fine alvenis al unu el la galerioj de la Pregxejego. + +Pli gxuste diri ni alvenis al unu sekcio de la galerio, cxar gxi +estas divida en sekcioj enhavantaj po sep aux ok arkojn per bariloj +fermataj. + +Ni trovas nin en la Rotundo mem kaj vidas malsupren la Sanktan Tombon +(t.e., la konstruajxon kiu enhavas la Tombon), kaj ni ankaux vidas +grandan porcion de la amasego da popoloj, kiun ni jxus estas +trapasintaj. + +En cxiu sekcio de nia galerio trovigxas grandan homaron, kaj pli alte +mi vidas alian galerion tute per virinoj amasigata. + +Cxie oni rapidas la preparojn; cxie mi vidas andelojn, sed +kompreneble ne ankoraux ekbruligitajn. El tiu vasta amasego preskaux +neniu estas, kiu ne tenas unu kandelon, eble ecx du. + +El la galerio de virinoj Greka pastro per sxnuro mallevas aron da +ili. + +Nun oni komencas malaperigi la lumojn. Pli kaj pli la Pregxejego +farigxas malluma. Nur murmureto de atendeco sin levis el tiu grandega +amasego. + +Tiam:--Sonoradegon de sonoriloj. Monahxo post monahxo elsaltas el +malfermajxo en la konstruajxo, kiu enhavas la Sanktan Tombon, kaj +rapidas supren sur gxia eksterajxo. Cxiu el ili triumfe svingas +brulantan kandelon. Cxie kaj cxie komencas ekbruligi la kandeloj. + +En la galerio de virinoj mano post mano la monahxo tiras antauxen +sian sxnuron; cxe cxiu ekskuo svingigxas en hemirondo la aro de nun +ekbruligitaj kandeloj kaj cxiuflanken disjxetas sian sebon sur la +amasigatan homaron. + +Al la barilo gxi alvenas. Apenaux li ekprenas gxin, kiam pli ol dudek +kandeloj estas al li pusxegataj, kaj de li ekbruligataj. + +De tiuj aliaj, kaj de tiuj ankoraux aliaj. Cxiuflanke oni elsendas la +lumon en la plejproksiman sekcion, kaj en unu momento oni vidas tutan +brilegantan rondon. Tiel brilas la tuta Rotundo, tiel la flankajxoj. +Cxie oni vidas la brulantajn kandelojn gxoje agitatajn; kaj la vocxoj +sin levas, kiel la sono de la marbordo, kiam koleraj ondegoj brulege +rulas la sxtonetojn. + +Kaj nun procesio de la pastraro rondiras la Tombon; procesio kiun la +premego de la popolo cxiu minute _cxifas_ kiel knabeto cxifus +paperon. + +Sed jam tro longa la priskribo! _Du_ soldatojn ni trovas cxe la +reveno. Kial _du_? mi pensas, cxar la Pregxejego kiam ni gxin +reeniras estas kompare senhoma. Malgrandan knabon mi rimarkas, kiu +tenas per cxiu mano brulantan kandelon, kaj per siaj grandaj okuloj +nin rigardas. Plene li kredas, ke la _Sankta Fajro_ ne povas bruligi +la homan korpon. Tion kredas, kredeble, preskaux la tuta pilgrimaro! + +Elirante el la Pregxejego ni tuj ekvidis kial la _du_ soldatoj. + +Sxajnas kvazaux la tuta amasego estas forlasinta la Pregxejegon je la +sama momento; el kiu aro cxiu ero treege penegas sin pusxi antaux +sian proksimulon. + +La Bastonegoj perdas nun sian auxtoritaton. Pro manko de spaco neeble +estas ilin movi; tial la frapado cxesas. + +Forte pusxegas per la sxultroj niaj du soldatoj, kaj, cxar ili ne +sole reprezentas auxtoritaton sed ankaux estas ambaux fortuloj, ili +sukcesas malfermi vojon por _si mem_. + +Sed ne por ni! + +Cxi tie ni supreniras tiujn malaltajn sxtupetojn el kiuj konsistas +plej ofte orienta strato. + +Sur la sxtupetoj kiel amasego! + +Oni kredas ke ju pli longe brulas la kandelo des pli longe dauxros la +felicxeco de la venonta jaro; tial ni vidas virinojn per la manoj +malfacilege sxirmantajn la ankoraux brulantajn kandelojn; homojn ni +vidas el cxiu raso, kaj bone ni scias ke tie ankaux trovigxas +geinfanoj. Foje, eble mi tion imagis, sxajnas al mi ke mi auxdas la +ekkrion: "_Leprulo._" + +Gutoj de akvo, ni estas dispelataj per cxiu ondolinio de la homa +Oceano. + +Malproksimigxantaj mi vidas la gvidantojn. Fortege batalantaj ili +cxiam supreniras. Subite ili haltas. Unu el ili tie restas por gardi +la posicion, la alia revenas nin sercxi. + +Ha! tiu vojirado, tiu terursongxa progresado! Tirataj, premegataj, +pusxataj, ni alvenas al kelkaj malgrandaj kolonetoj, kiuj iom baretis +la vojon. + +Cxi tie la premego farigxas teruriga. Iu nekonata sin savas de +subpremado per la piedoj cxirkauxprenante min. + +Bonega ideo! Mi farigxas samideano! Miaflanke mi cxirkauxprenas la +talion de la pli forta el la du soldatoj, kaj (mi malsxatas gxin diri +sed gxi estas la vero) en tiu malnobla maniero mi estas eltirita el +la Turnigxado de la _Sankta Fajro_! + + * * * + +_En jaro 1834a pli ol 6,000 personoj estis en la Pregxejego._ + +_Okazita Tumulto, la soldatoj Turkaj mortigis pli ol 300 pilgrimojn._ + + + + +VINTRA DOLCXECO. + +Originale verkita de Rene Deshays. + + + Malsupren mi rampis, tra grizaj brancxetoj; + Indulga Decembro la teron moligis: + Jen mi nun ekvidas la verdan riveron, + Kaj grizajn arbetojn sur kruto kontrauxa. + Ne largxa la fluo, la montoj malgrandaj, + Kaj paca l'aero, kaj pala la suno; + Mallauxta kaskado revige parolas, + Dormetas la herboj cxe l'akvo lulanta. + Mi sekvis la kurban valeton pasxete: + Cxi tie bon' estas memori l'amikojn. + + + + +VIRSEKSA LOGIKO KAJ VIRINA INSTINKTO. + +Originale verkita de Ben Elmy. + + +Mi memoras, ke antaux multe da jaroj, dum mi estis nur juna knabo, mi +ofte auxdis kaj legis, ke ekzistas natura kaj nepasebla diferenco +inter la rezonado de la viro kaj tiu de la virino. Oni pretendadis, +ke la virino reguligas siajn agojn kaj konduton nur laux fantazio aux +instinkto; kontrauxe la viro, oni diris, auxskultas kaj obeas la +severajn diktojn de prudento kaj de logiko--precipe de logiko. + +Tiu cxi pretendo tre konfuzis miajn fruajn konjektojn pri tiu mistera +logiko; cxar, infane, mi ekpenis difini cxiun agon virinan kiel +instinkta, kaj cxiun viran pensadon kiel logika. Sed iafoje la sekvoj +de tia jugxo estis embarasaj; tiom por alioj, kiom por mi mem. + +Ekzemple; sercxante kelkafoje la solvon de ia grava infana pensado, +kaj alvokante mian patrinon por informo, tiu kara patrino kutimadis +diri, "Demandu gxin al patro via!" Tion farante, mi tamen ricevis de +la patro, por tuta respondo: "Ne enuu min, petulo!" + +Tia konduto sxajnis al mi vera enigmo. Cxe la juneco de la patrino ne +ankoraux ekzistis kolegio de Newnham aux Girton; mi do ne trovis +mallauxdinda sxian nescion; sed la patro estis gxuinta cxiujn utilojn +universitatajn, kaj tamen lia "logika" agado ne pli helpis la +infanon, ol la agado sole "instinkta" de la patrino! + +Okazis multe da tiaj disrevigxoj, kaj ne sole je aferoj spiritaj. Al +mia fratino, multe pli maljuna ol mi, la patro severe malpermesis la +uzadon de _frisettes_ por pligrandigi sxian kapornamon. Li ankaux tre +ridadis la _chignon_ kiun portis sia propra fratino frauxlina. Mi +sciame eltrovis, ke tiuj virinaj ornamoj estas fabrikitaj el +cxevalharegoj, kaj mi konkludis, ke ia stranga influo de instinkto +virina estas kauxzo de tiel malbela praktiko, kiu juste meritas +cenzuron de la virseksa inteligenteco logika. + +Tamen, irante post nelonge en jugxejon kun mia patro, mi tre miris, +vidante pli ol dudek advokatojn kies cxiu portis sur kapo tiom da +cxevalharego kiom suficxus por fari ses aux sep frizagxojn, kaj +ankaux grandegan "chignon." La jugxisto mem, kiun mi supozis la plej +instruita kaj logika el cxiuj, ankaux portis la plej grandan kvanton +da cxevalharego. Aliparte mi memoras, ke la vetero estis varmega, kaj +mi tre gxojigxis, ke mi mem ne portis ecx cxapon sur kapo mia; dume +nek la jugxisto nek ia advokato demetis siajn sxvitajn perukojn. + +Sed mia patro multe kolerigxis kiam mi rakontis al la supredirita +onklino Marinjo, cxion kion mi rimarkis en jugxejo. Mi do sercxadis +cxu tiu kolero estas vere rezultato de virseksa logiko, aux eble +nur simptomo de virseksa nelogika petoleco, neniel pli nobla ol +ia virina eco. + +Iom post iom mi komencis dubi, cxu ekzistas efektive tiu cxi +pretendita diverseco de motivo aux de rezonmetodo en la agado de la +du seksoj. Cxar, apud tiama tempo, oni min kondukis al parado de +soldatoj en Hyde Park. Inter aliaj aferoj mi tuj observis kiel +eksterorde dikaj estis la brustoj de la soldatoj. Timante ian koleron +de la patro, mi ne kuragxis lin paroli pri tio cxi; sed la onklino +Manjo cxiam estis simpatia, tiam mi eksciigis al sxi mian naivan +sciemon. + +"Ha, jes," diris sxi, "la soldatoj estas vatitaj." "Kio tio estas?" +mi demandis. "Nu," sxi respondis, "soldato portas artan +vestplibonajxon, tute same kiel sinjorino, nur en alia parto de la +vestajxo. La soldato gxin portas, kudritan al la brusto de sia +frako!" + +Tiam mi rakontis al sxi pluan okazajxon. La paradtago estis blovega, +kaj la vento faligis la cxapelon de unu el la generaloj, kaj gxiaj +plumoj iom tordigxis. Milita servisto eklevis la cxapelon, kaj +alportis gxin al la generalo, kiu kolere signalis per la fingro, ke +estas unu plumo rompita kaj elstaranta. La servisto dolcxe eltiras la +kulpan plumon, plibonigas la tutan cxapelon, tiel lerte kiel +cxambristino de sinjorino, kaj la generala mosxtofine trankviligxas. + +Tion auxdante mia onklino ekridetis, kaj diris, ke kelkafoje milita +fajrmangxanto zorgas pri sia ekstera vidigxo, tute tiel nerve kaj +precize kiel sinjorino la plej fasonema. Sxi ne diris cxu tio estas +pruvo efektiva de "logiko virseksa." + +La tempo pasadis, kaj mi vizitis por la unua fojo la Cxambron de +Deputatoj (_House of Commons_), kie okazis longa kaj teda parolado, +per tiama famega politikisto. Jam tre ofte estis rakontita al mi, ke +la virina elokventeco estas rimarkinda pro trolongeco kaj +nekonsekvenco, kun granda manko da logiko. Tamen, je tiuj cxi +specialaj ecoj, la parolado de tiu politikisto estis kiel eble plej +"virina." + +Mi brave kuragxis avizigi tion al mia patro, kiu, tiun cxi fojon, +felicxe, aprobis mian jugxon. Li ecx diris, ke li mem preferus pli la +babilajxon de kiu ajn maljunulino, ol auxskulti la sensencajxojn de +tia politikisto. Sed mi tiam ekmemoris, ke mia patro ne estis de sama +politiko kun tiu oratoro; kaj denove mi demandis min, cxu la patraj +vortoj estas vere rezultato de virseksa logiko, aux nur de propra lia +fantazio. + +Antaux nelonge virseksa egoismo aux blindeco malpermesis al virino la +utilojn de plena edukiteco. Oni diris, ke la virinoj ne havas +suficxan cerbkapablon por atingi kaj profiti je la viraj studoj--la +matematiko, la sciencoj fizikaj, k.t.p. Ni nunuloj klare kaj gxoje +vidas kiel erarega estas tiel supozo. + +Sed mi devas cxesigi mian plendon. En nunaj tagoj ni bone vidas, ke +ne ekzistas la pretendita fatala diferenco de cerbkapableco inter +la du seksoj, sed ke tio cxi estas nur afero de edukiteco kaj +ekzercado. Baldaux, sendube, ni cxiuj rekonos, ke la viro mankas la +helpon de la virino ankaux cxe la aferoj legxigantaj, koncernantaj la +felicxon de la tuta homaro; kaj ni gxojos je la neniigxo de la +malsagxa disputo, cxu viro aux cxu virino havas la ecojn la plej +necesajn kaj profitajn por efektivigi la progreson de cxiam +plibonigxonta komuna homa raso. + + + + +LA NASKIGXEJO. + +Originale verkita de Paul Mathews, M. A. + + +Cxie mi amas la kamparon sed, ho! cxarma naskigxejo mia, kiom mi vin +amegas! Cxu vi, karaj legantoj, konas tiun belan loketon? malgrandan +vilagxeton, kiun trapasas nenia vojego, nur unu mallargxa strato, en +kiun kaj el kiu kondukas malgranda vojo, cxe kies cxiu flanko +vidigxas allogantaj vojetoj tra kampoj kaj arbaretoj. + +Proksime preterfluas nobla rivero, portanta sur sia trankvila akvo +brunvelajn, malrapide movigatajn sxargxbarkojn. Cetere, la floroj: +vintrafine la _negxagutetoj_ (Galantoj) pli malfrue la _primoloj_, +frusomere la _bluaj sonoriloj_ (Kampanuloj), plensomere la +_bovokuloj_ (Lekantoj). Kaj plie la birdoj. Kiu povas sengxoje +auxskulti la kantojn de la alauxdoj, de la _nigrabirdoj_ (merloj), de +la makulitaj turdoj, de la rugxabrustoj aux, apud la rivero, de la +kanasilvioj, kiuj dolcxe kantetadas? + +Ofte, tra la foliaro super rivereto, oni povas vidi la gajekoloritan +_regxafisxkaptiston_ (Alciono). Kian plezuron donas la zumado de la +abeloj, la flugeto de la papilioj, kaj la multaj aliaj kamparaj +vidajxoj! La vintro mem ne estas laciga, la nudigitaj arboj, la +negxo, posedas siajn proprajn belajxojn por cxiu, kiu vere amas la +Naturon. + +Tie mi de longe naskigxis; el tie mi de longe estas apartigita. + +Lastan Paskan Lundon, la unuan fojon dum tridek kvin jaroj, mi tien +revenis. + +En la dauxro de tiuj tridek kvin jaroj mi edzigxis, alvenis al mi +familieto, tri karaj infanoj, la plena gxuado de facila felicxeco. +Sed cxiam mi estis deziranta reviziti la malnovan vilagxeton, ofte mi +estis sopiranta je la scenoj kaj la amikoj de mia infaneco. + +En la dirita tago mi, tute sola, faris mian sentimentalan vojagxon al +la bone memorita vilagxeto. Ecx nun oni devas marsxi kvin mejlojn de +la plej proksima stacidomo, gxis la vojagxa fino. Je cxiu pasxo mi +preteriris ian amatan loketon, felicxe ne aliformigxitan. Malrapide +mi marsxadis, dolcxe pensante pri la tagoj de mia juneco, redirante +al mi la nomojn de miaj antauxaj kunludantoj. + +Cxu cxiuj estas ankoraux vivantaj? Ne estas eble; unu el ili, la plej +cxarma el cxiuj, la malgranda Suzio----. Ho ve! felicxa tempo +pasinta!---- + +Mi eklevas la okulojn--Kio estas? cxu mi songxas? Mi sxin revidas, la +saman, la karan Suzion! + +Mi forgesas edzinon, infanojn, mi denove knabigxas: tie staras mia +kara kunludantino! + +Mi kuras renkonte al sxi elkriante "Sunjo! Sunjo!" La infano rigardas +min terurite. Kial? Cxu ni ne plu estas amikoj? Ha! Mi memoras; mi +estas maljunulo, kompare je tiu cxi knabineto! Sxi ne estas mia +Suzio. "Venu tien cxi, kara mia" mi aminde diris, "Cxu mi vin +timigis? Diru al mi----." + +Sxi min cxesigis, demandante: "Kiel vi konis mian nomon?" + +"Mi rekonis vin, karulineto, tio estas longa rakonto. Diru al mi, +kie logxas la patrino, mi deziras viziti sxin." + +"Tie," sxi respondis, per la fingro montrante beletan dometon meze en +malgranda gxardeno. + +Ni tien kune iris. Alproksimigxinte al la pordo la infano ekkriis +"Patrineto, Patrineto, venu: Sinjorego por viziti vin!" La pordo +malfermigxis: Jes, mi estas certa, la patrino estas la vera Suzio! Mi +etendas la manon. "Sunjo!"----Sxi min longdauxre rigardis----"Tomacxjo!" +kaj ni kisis unu la alian. + +"Eniru, eniru, vi estas bonvena! Edzo! jen estas Sinjoro Tomaso, kiun +ci bone memoras." + +La edzo estas alia bone memorata kunludinto. Ho! cxarmegaj horoj, +kiujn mi pasigis kune kun tiuj cxi simpluloj, kiuj ja trovis veran +plezuron min revidante. "Eble," ili diris al mi, "oni ne vin sciigis, +ke via antauxa logxejo estas acxetebla?" + +Tion cxi mi ne estis auxdinta. Post kelke da tagoj mi gxin acxetis. + +Baldaux mi alkondukos mian familieton por vivadi en mia amegata +naskigxejo. + +Tie mi esperas ke mi finos mian teran migradon. + + + + +[_Copyright reserved._] + +[_Tradukis Esp. 6266._] + +LA VENTEGO (Dauxrigo). + + +(_Vidu la sep antauxajn Nrojn._) + +AKTO I. + +Sceno 2 (_dauxrigo_). + + +Prospero.-- Ne, knabino; + Gxi mangxas, dormas, sentojn ankaux havas + Simile je ni. Tiu cxi junulo + En sxippereo estis: pro cxagreno + Li markojn portas kiuj malbeligas + Vizagxon lian--vi, alie, povus + Nobelon en li vidi. Li, perdinte + Parencojn siajn, vage ilin sercxas. + +Mirando.-- Estajxo dia povus mi lin nomi, + Cxar mi neniam vidis tiel nobla! + +Prospero (_flanken_).--L'afero venas laux deziro mia: + Cxi tio Arielon liberigos + Nur post du tagoj-- + +Ferdinando (_ekvidante Mirandon_).--La diino + Muzike jxus lauxdita!... Mi petegas, + Bonvolu diri al mi cxu vi logxas + En tiu cxi insulo; cxu vi povus + Konsilojn bonajn al mi doni; + Sed, miri ndajxo! scii mi deziras + Cxu estas vi frauxlino. + +Mirando.-- Mi, sinjoro, + Ne mirindajxo estas, sed frauxlino. + +Ferdinando.--Cxielo! mian lingvon! Mi ja estus + El gxiaj parolantoj la plej alta + Se hejme nun mi starus. + +Prospero.-- La plej alta? + Se l'Neapola regxo tion auxdus, + Vi kiu estus? + +Ferdinando.-- Simple la auxdanto + De homo parolanta pri la regxo. + Ke li min auxdas tion mi bedauxras, + Cxar estas mi la regxo: mian patron + Perei mi jxus vidis. + +Mirando.-- Ho, teruro! + +Ferdinando.--Li dronis, kun sinjoroj, kun Milanaj + La duko, ankaux lia brava filo! + +Prospero.--La duko de Milano kaj bravega + Filino lia povus vin komandi + Se dece estus. (_Flanken_) La du gejunuloj + Intervidante tremis kaj rugxigxis ... + Nun Arielo baldaux liberigxos. + (_Al Ferdinando_) Al vi, sinjor', mi vorton volus diri: + Mi timas ke vi multe jxus eraris. + +Mirando.-- Gxentile kial patro ne parolis? + De mi vidita estas homo tria + Cxi tiu, sed kortusxa la unua. + Kompato same movu mian patron! + +Ferdinando.--Frauxlino, se vi estas korlibera, + Regxino Neapola vin mi faros. + +Prospero.-- Sinjoro, al vi tuj mi diros haltu! + (_Flanken_) Nu! ili estas intersimpatiaj: + L'aferon mi ne volas rapidigi; + Nenion tro facilan oni sxatas. + (_Al Ferdinando_) Atentu, auxdu, cxar mi vin kulpigas + Uzurpi ies nomon ne la vian: + Spiono eble vi cxi tie staras + Por poste sxteli de mi la insulon. + +Ferdinando.--Ne! per honoro mia! + +Mirando.-- Malhonoro + Neniam logxis en sanktejo tia; + Cxar se malbonon tia dom' entenus, + Ecx bono volus logxi kun gxi. + +Prospero (_al Ferdinando_).-- Venu! + (_Al Mirando_) Por la spiono ne parolu. (_Al Ferdinando_) Venu! + Piede, kole, mi vin kunkatenos, + Marakvon trinkos vi, via nutrajxo + Konsistos el mituloj riveretaj, + Radikoj sekigxitaj, kaj glansxeloj-- + Nu, venu! + +Ferdinando.-- Ne! mi tuj kontrauxbatalos + Tielan agon, gxis la malamiko + Pli pova montros sin. + +[_Eltiras sian glavon, sed tuj magie, ne povas movi._] + +Mirando.-- Ho, kara patro! + Tro ne ofendu lin, cxar, dolcxanima, + Li maltimulo estas. + +Prospero (_al Mirando_).-- Knabineto, + Cxu vi al mi konsilus? (_Al Ferdinando_) Glavingigu, + Ho, perfidulo, kiu sxajni volus + Sed ne maltimas frapi, tiel kulpo + Tremigas vin! Plu ne kontrauxbatalu: + Bastono mia tuj vin senarmigos. + +Mirando.--Mi vin petegas, patro-- + +Prospero (_al Mirando_).-- Vi foriru! + Ne tusxu mian veston. + +Mirando.-- Ho! kompatu: + Por li mi garantiulino estos. + + (_Dauxrigota_). + + + + +LA REVENO AL LA MONTARA PATRUJO. + +Originale verkita de Clarence Bicknell. + + + De miaj montoj patrujanaj, jen, fine, la revido! + Post longaj jaroj en la urboj, malgaje, ecx sen rido; + Aux kie l'ebenajxo griza senlime sin etendas, + Kaj, aux pro tim' aux hont', nenio la blucxielon fendas. + Ho gxoj'! l'aeron tiel puran libere respiradi, + Kaj cxe la montoj Dibenitaj en dolcxa pac' restadi! + + Ne plu la bruo de l'amaso, la krioj en la stratoj, + Mizero cxie kaj malsano, blasfem', batigxoj, batoj; + Ne plu la polvo cxe l'vizagxo, la fulgo en aero; + Ne plu herbejoj sekigxitaj, kaj neflorada tero; + Sed cxie arboj kaj arbaroj kun kampoj milkoloraj, + De fojno ricxa kaj brileta per herboj bonodoraj. + + El supro de la blankaj pintoj, la hejm' de l'Monta Regxo, + Mantelo kies senmakula estas l'eterna negxo, + Riveroj, riveretoj kuras, portante vivobenojn, + Kaj, trapasxante, cxie faras fruktejojn gxardenojn, + La brancxojn ili, cxe la bordoj, de l'rozarbet' balancas; + Bovinoj blekas, birdoj pepas, kaj papilioj dancas. + + La tutan tagon laboremaj abeloj lauxte zumas, + Sercxante florojn kiujn ili per kisoj amindumas. + Kaj kiel bela la florejo! l'azuraj gxentianoj, + Kun alporozoj, orlilioj, kaj dolcxaj timianoj! + Mi auxdas la naturmuzikon de l'blanka akvofalo, + Kaj la kantetojn de l'pasxtistoj tra l'ehxoigxa valo. + + Mi mem nun povas ree kanti la kantojn de juneco, + Pri la natur', pri la patrujo, pri amo kaj beleco. + La pensoj, kiel agloj, flugas, nek plu sur tero haltas; + La koro, ecx la membroj miaj, kiel la cxamo saltas. + Parolis urboj, ebenajxo, pri larmoj kaj pri morto, + Sed nun plenigxa cxio estas je vivo kaj je forto. + + Forteco al sxtoneg' simile de l'nemoveblaj montoj, + La vivo kiel la forfluo el sencxesantaj fontoj. + Ho! kiel bone kun naturo la vivo de simpleco, + Per kiu venas tiuj benoj de sano kaj forteco! + Mi malproksimen ne plu vagos, sed estu mia sorto + En mia paca monta hejmo restadi gxis la morto. + + + + +LA MALSANA LEONO. + + +Leono, pro maljuneco kaj malforteco, ne povis plu cxase trafi sian +kaptajxon, tial li sin kusxigis en sia kaverno, kaj, per mallauxta +vocxo, anoncis, ke li estis tre malsana. La raporto baldaux +disvastigxas inter la bestaro, kaj kauxzas grandegan plorindon pri la +regxa malsanulo. Unu post la alia venas por lin viziti, sed, cxar +cxin malkune, kaj en la propran leonan kavernon eniras, la leono +facile povas fari kaptajxon el la vizitantoj, kaj grasigxas per +tia dieto. Vulpo, kiu suspektis la tutan aferon, fine venas +por informigxi pri la leona saneco, sed, staras malproksime kaj +demandas "Kiel la Regxa Mosxto sanas?" "Ha, karega amiko mia," diris +la leono, "cxu estas vi? Kial do vi tiel forstaras de mi? Venu, +dolcxemulo, sxutu konsolan vorton en la orelon de malfelicxa leono, +kiu nur tre mallonge vivos!" "Vin benu la dioj!" respondis la vulpo. +"Pardonu se mi ne povos resti pli longe; sed verdire, min tre +maltrankviligas la piedsignoj, kiujn mi tie cxi ekvidas; cxiu el ili +sxajnas eniri vian kavernon, sed nenia eksteren deiri." + +_Ne risku iri tien, kien multuloj eniras, sed neniu deiras._ + + (6266). + + + + +PATRINO KAJ INFANO. + +Flandra poeziajxo de Frans de Cort. + + +Kiam mi plezurege rigardas mian rozkoloran infanon, kaj tiun, kiu +donacis lin al mi, mian amegatan edzinon, tiam ne demandu kiun el +ili mia koro plej amas. Mia koro ne povas disigi la patrinon de la +infano. Mi etendas la brakojn, kaj cxirkauxprenas miajn gekarulojn +kune inter ili, kaj gxojlarmoj fluas sur miajn vangojn. Ha! Se vi +scius, mallauxte mi diras, kiel vi estas amataj, vi, infano, pro +via patrino; kaj vi, patrino, pro via infano! + + _Tradukita de_ Euxg. Mathys, _filo_. + + + + +CORRESPONDENCE NOTES. + + +The Hon. Sec. of the London Esperanto Club herewith gives notice that +the Free Classes are now closed for the summer months. Due notice +will be given of the date of re-opening. In the meantime inquirers +can obtain information from Miss Schafer, 8, Gloucester Crescent, +Regent's Park, N.W. (Stamps should always be enclosed for the reply). + +Club Members who have not yet renewed their subscription, and whose +number is below 136, are also reminded that their renewals have +fallen due. It is earnestly hoped that they will favour the Club with +a continuance of their kind support. + + * * * + +Our prized volume, the _Fundamenta Krestomatio_, bears a most +unfortunate title. + +Many correspondents ask the derivation of the word. We suppose it has +been imported from the Greek, and means the Giver of Oracles. Perhaps +the Second Edition of this great work will bear some more easily +recognised title, which may serve to apprise the uninitiated of the +purpose and scope of the volume. + + * * * + +The note in our last issue concerning the _Method of telling the time +in Esperantoland_ has called forth an admirable suggestion: That +everywhere the example of railway time-tables should be followed. This +is already international, and thus no confusion could arise. Kvin dekdu, +5.12, dek kvardek, 10.40, etc., will enable us to keep our appointments +with punctuality. + + * * * + +We have done our best to buy in copies of the _First Number_ of +The Esperantist, with the very unsatisfactory result that +there are now to be had only six clean copies at 2/6 each. + + * * * + +Our infant growth, though rapid, has not yet warranted the +establishment of a Standard Examination in Esperanto, for the +awarding of an _Atesto de Kapableco_. Those desirous of obtaining +this must therefore still do so under the auspices of the French +Society. + +Nevertheless, it is to be hoped that, ere long, we also may be able +to issue British Certificates of Merit. + + * * * + +As so many Esperantists are occupied in the City, it has been +proposed that a monthly meeting might be arranged over some +convenient lunch or tea table. Will those Gesamideanoj able and +willing to fall in with the proposal kindly communicate with the +Editor to that effect? + + + + +INSTINKTO aux INTELIGENTECO. + +Dua Vera Rakonto de O.W. 7074. + + +Mi legas en la dua numero de la _Internacia Scienca Revuo_ la titolon +de artikolo publikigita en la _Revue Scientifique_. Jen la teksto: +_E. Mancini. Aritmetiko de la Bestoj. Raporto pri kelkaj observoj +kiuj pruvas, ke la bestoj povas havi malgrandan ideon de la nombro._ + +Tiu titolo rememorigas al mi strangan fakton, kiun mi okulvidis, kiu +en la momento tre ridigis min kaj kiu, poste, pripensigis min; mi +estis devigita kredi, ke iaj bestoj povas kalkuli. + +Cetere vi povos tion jugxi, mi tuj rakontos al vi la fakton. + +En la cxirkauxajxo de Montmouillon en la Departamento La Vienne en +Francujo, unu el miaj onkloj posedas bienon. Tie la gefarmamastroj +kaj liaj infanoj zorgas pri gxi. Ili edukas en gxi la kutimajn +bestojn, bovojn, sxafojn, porkojn, k.t.p. + +Cxiutage, kiam la vetero ne tion malebligis, oni elirigas la bestojn +el la staloj, kaj oni alkondukas ilin sur la kampojn, kie ili sin +pasxtas. Kiam baldaux eknoktigxos, oni rekondukas ilin al la staloj. + +Ian tagon mi estis alirinta kun mia edzino kaj mia filino por viziti +niajn geonklojn. + +En la tagmezo, ni aliris al la farmabieno. Mi promenis kaj alvenis +sur la kampo, kie estas porkino kun sia idaro, dek kvar porkidoj; mi +ripetas, dek kvar. + +Estis la momento por revenigi la bestojn al la stalo. La gardistino, +per vergeto ilin realkondukis. Kiam la pordo de la stalo estis +malfermita, la porkidoj eniris la unuaj, poste eniris la patrino. +Sed, post kelkaj sekundoj, oni auxdis blekegojn terurajn, kaj batojn +sur la pordo. Tuj la gardistino malfermis gxin, kaj, pusxegante la +servistinon, la porkino forkuris al la kampo. Ni tuj tre miris, +kredante, ke la porkino farigxas freneza. Mi sekvis gxin kaj vidis ke +gxi eniris arbetajxon, en kiu restis unu el sxiaj idoj. La patrino +forpelis gxin, pusxante gxin per sia nazego, blekegante. Ili ambaux +reeniris la stalon trankvile kaj la porkino silentis. + +La konkludo de tiu vera rakonto estas tute logika: la porkino sciis +ke gxi havis dek kvar idojn. Kiam gxi ilin kalkulis, gxi ekvidis, ke +ili cxiuj ne estis kune kun gxi, kaj gxi forkuris por sercxi la +forestantan. Mi ne povas nekredi ke tiu porkino sciis kalkuli. + +Cxu vi ne pensas kiel mi? + + + + +GALA SKIZETO. + +Originale verkita de E. W. + + +_Mi naskigxis en la jaro 1825, kaj jen la jaro 1904! Mi do kredas, ke +mi ne estas tro juna por senpeke permesi al mi iom da libertempo, en +kiu aminde memori la geamikojn de mia infaneco kaj juneco._ + +_Kiam mi parolas pri miaj karaj gesamlandanoj al miaj nunaj +konatuloj, ili cxiam diras: "Kial vi ne skribas libron? Viaj rakontoj +estas tiel interesaj."_ + +_Mi cxiam respondis: "Tro multaj jam estas la libroj; kiu povas ilin +tralegi?"_ + +_Tamen, en la lingvo internacia ne ankoraux estas multe da libroj, +kaj baldaux multaj estos la legantoj. Mi diras "baldaux," cxar tiu +cxi lingvo estas treege facila. Post unu semajno mi povis mem gxin +kompreni, studinte apenaux dek kvin minutojn cxiutage, kaj mia memoro +tamen multe malfortigxis._ + +_Mi pensas, ke kelkaj simplaj skizoj de la Galanoj antaux du +generacioj eble povos interesi la kosmopolitan legantaron de_ The +Esperantist. + +_Pro tio mi verkis tiujn cxi rakontetojn.--E. W._ + + +I. + +Pacama Pastro. + +Li estis tre granda kaj maldika; lia kapo tiel malalte kurbigxis, kaj +lia maniero estis tiel timema, ke li sxajnis esti kvazaux fremdulo en +sia propra domo. Liaj okuloj grizabluaj estis dolcxaj kaj songxaj, +liaj manoj malgrandaj kaj molaj vibris, kiam oni tusxis ilin. Tia +estis lia vocxo, ke nura _Bonanokto_ samtempe estis beno kaj kareso. + +Familia tradicio diris, ke li antauxe estis tiel granda, vira, kaj +aktiva, ke la Princo-Reganto (poste George IV.) diris pri li: "Tio +cxi pastro estus farigxinta la plej belega oficiro de miaj _Grenadier +Guards_." + +Oni ankaux diris, ke, dum juneco, li amis kaj estis amita; sed ke li +ne kuragxigxis kontrauxstari la malricxecon. Do, post jaroj de +nedecideco, li sin trovis sola. + +Lia _Cariad_ (Amantino) estis edzino kaj patrino kiam li edzigxis la +ricxan vidvinon kiun, dum tridek jaroj, gxuis lian indulgan bonecon. + +Nur unu foje, estante juna kaj frauxlo, li montris sian karakteron. + +Lia parohxo estis apud la rifa marbordo, kie multaj sxipoj +disrompigxis. La tieaj homoj, tiel, kiel siaj samrasanoj la Bretoj +kaj Gaeloj, kredis, ke la maro estis donaco de Dio, por provizi por +ili fajrlignon kaj multajn aliajn trezorojn. Sed ili devus nenion +preni, se sin savis unu sola maristo el la pereita sxipo. + +Tiu cxi legxo nature ne savigis la maristaron. + +La pacama pastro ofte predikis kontraux la kruela kutimo igi la +sxippereojn. + +Ekstere de la pregxejo, la parohxanoj ofte diris: Se ni ne +prenos la bonajn Diajn donacojn, aliaj ilin prenos, sed li respondis: +Agu prave, kaj eble viaj najbaroj imitos vin. + +Fine, post multe da tempo, li demandis: "Cxu vi ne protektos la +maristojn, kaj ilian bienon?" + +Baldaux sciigxis, ke la logxantoj de Bxxx ne permesos la sxippereigon +sur ilia marbordo kaj ankaux, ke la vilagxanoj de Txxxx kaj Sxxxx +decidigxis agadi lauxvole, kie ajn ili povos. + +Terura ventego blovis, kaj sxipo surkuris sur sxtonejon. + +Tiam okazis ke la logxantoj de la najbaraj vilagxoj kunvenis al la +loko, portante falcxilojn, stangojn, martelojn, kaj aliajn +batalilojn. Kune kun siaj parohxanoj, la pastro renkontis ilin sur la +sablo. Li antauxeniris, kaj montris al la transpasxintoj sian pafilon +ekkriegante: Se unu el vi provos transiri tiun cxi mureton, mi pafos! + +Juna granda viro, ridante je li, saltis super la barilo. Pafo tuj +ekauxdigxis kaj la junulo tombis sur sia vizajxo. + +Tamen, li nur falis pro timo. La kuglo estis pasinta inter lia brako +kaj flanko, kaj nur vundis lian vestmanikon. + +Tamen la leciono ne estis senfrukta, cxar, post tiu cxi tago oni +neniam trovis en tiu cxi loko sxipdetruistojn. + +La pastro neniam parolis pri la afero: eble la teruro kiun li sentis, +kiam li kredis, ke li mortigis homon, estis tro granda por sen akra +doloro esti memorita. + +Dum multaj jaroj lia vidvino prenis el gxia kasxejo, kaj kun fiera +plezuro montris, la belan argxentajxon, de Lloyds donacita je dankeco +pro la maristoj kaj sxargxoj de sxia edzo savitaj. + +(_Dua skizeto aperos en_ The Esperantist, _No. 9_). + + + + +DIVERSAJ AVIZOJ. + + +Sro Motteau nun tradukis la tuton de _La Ventego_, kaj oni eldonos +la verkon en aparta libro tuj kiam oni ricevis 500 promesojn gxin +acxeti. Gxia kosto estos 1f. 50 (1/3 afranke). Post la eldono kosto +1/3. + +Cxu la Legantoj, kiuj deziras gxin posedi, skribos al la Redakcio? + + * * * + +La C. T. C. (Cyclists' Touring Club) Gazette de Majo enhavas tre +valoran leteron de Sro Bourlet, kune kun Angla traduko. Estas +rimarkinde ke, kvankam tiu letero enhavas 500 vortojn, ne estas +bezono por supersignita litero ia! Oni konsilas, ke cxiuj +Esperantistoj gxin tralegu. + +(Specimeno de la Gazeto, 3d., de 47, Victoria Street, Westminster, +S.W.). + + * * * + +Sro Metcalfe sendas kelkajn interesajn sciigojn. Li venkis en la +Esperanta koresponda sxakludo kun Belga Samideano, kaj nun komencas +duan batalon! Li ankaux proponas, ke kelkaj lertaj Esperantistoj +kunverku la tradukon de la Nova Testamento. Cxu tiuj, kiuj deziras +kunlaboradi, skribos al Sro Metcalfe, cxe la Redakcio? + + * * * + +Ni jam estas vidintaj la unuajn pagxojn de _Alice in Esperantoland_, +kaj la verko promesas farigxi tre interesa kaj valora lernilo. Al la +sindonema verkisto salutojn kaj gratulojn! + + * * * + +Kara Sinjoro,--La anonco pri miaj Dimancxaj Promenadoj +sukcesis, cxar, lastan Dimancxon, Sro Sutcliffe kaj sia filo, +Sro Rayner, kaj ankaux Sro Farnes, kunigxis cxe Bromley. Ni +paroladis Esperante la tutan tagon, kvazaux en Esperantujo, kaj faris +multe da progreso pri interparolarto. + + Fidele via, + C. W. T. Reeve, + 63, Effingham Road, Lee, Kent. + + * * * + +Niaj Germanaj amikoj tre rapide antauxeniras. Ni jxus ricevis de +Sro Borel, _95, Prinzenstrasse, Berlin_, du novajn verkojn de la +_Kolekto Aprobita_. (1). _Vollstandiges Lehrbuch der Esperanto +Sprache, mit Uebungen, Syntax und Proben aus Poesie und Prosa, nach +Prof. Cart, bearbeitet und erweitert von J. Borel. Kosto 1/3 (1 mark +20)._ (2). _Worterbuch Deutsch-Esperanto, unter Redaktion von Dr. +Samenhof, herausgegeben von Hermann Jurgensen und M. Pagnier. 2/- (2 +mark)._ + +Ankaux ni danke ricevis. (1). _Cours Elementaire d'Esperanto, par E. +Deligny, Professeur au Groupe Esperantiste de Saint Omer._ (Bona 53 +pagxa verko). (2). _Sondilo Skrapanta de M. Leger, Cxe Grupo +Esperantista, Presejo de Monako._ (Bone presita brosxuro +dek-unu-pagxa, kiu traktas pri nova sistemo por subakva skrapado). +(3). _Les Libertaires et la Langue Internationale, Esperanto, de +Emile Chapelier._ (47 pagxoj, 10 c). (4). _Esperanto, Exposicion de +R. G. Abrill, Ex-Profesor de Esperanto del Instituto Comercial, +Chiclayo, Peru._ (22 pagxoj en la Hispana lingvo). + + * * * + +Plezure ni rimarkas, ke cxiam pli granda aro da semajnaj kaj monataj +Gazetoj enhavas Esperantan sekcion. La lasta, kiun ni ricevis estis +la _Bulletin des Sciences Naturelles de Tarare, Rhone, France_. Tie +ankaux fondigxos Esperantan Ekzpozicion, kaj oni esperas, ke cxiuj +sendos informojn pri komercaj aferoj. La komerco Tarara estas silk- +kaj koton-farajxojn, malpezajn sxtofojn senornamajn kaj ornamitajn, +broditajn kurtenojn, cxiujn ajn brodajxojn por virinroboj, velvetojn +kaj plusxojn. + + * * * + +Kara Sinjoro _Lingvo Internacia por Blinduloj_ en punktoj reliefaj, +eliros en la lasta semajno de Majo. Provizora Direktoro mi estas.... +Ni eldonos ses Numerojn en 1904 (poste, se eble, dekdu). La abono +kostas por cxiu lando 3 frankojn.... Kun kora saluto mi estas via, +Th. Cart. + +Vere la blinduloj havas tre sindoneman amikon kaj ni sendas cxiujn +bondezirojn al la nova kaj potenca ilo, kiu helpos je la disvastigado +de Esperanto inter ili. Blinduloj el cxiuj nacioj verkos la +artikolojn por tiu cxi nova Gazeto, kaj gxi certe estos tre interesa. + + * * * + +La Redaktoro bedauxras, ke li ne antauxe anoncis la fondon de +Esperantista Grupo en Battersea. La energia Sekretario estas _Sro +A. T. Lee, 2, Cupar Road, Battersea, S.W._, kaj la Grupkunvenejo +estas en la _"Board Room, Latchmere Baths," Marde vespere_. Tiu cxi +kurso dauxros dum la tuta somero. + +Sro Lee sagxe utilis la valoran artikolon de Sir William Ramsay, +kiu aperis en la _Daily Mail_, por helpi lian propagandon, kaj +presigis gxin sur aparta folieto, por disdoni, kaj li ankaux presigis +novan posxtkarton. + + + + + +End of Project Gutenberg's The Esperantist, Vol. 1, No. 8, by Various + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE ESPERANTIST, VOL. 1, NO. 8 *** + +***** This file should be named 34042.txt or 34042.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/3/4/0/4/34042/ + +Produced by David Starner, Andrew Sly and the Online +Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net (This +book was produced from scanned images of public domain +material from the Google Print project.) + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |