diff options
Diffstat (limited to '34042-0.txt')
| -rw-r--r-- | 34042-0.txt | 2324 |
1 files changed, 2324 insertions, 0 deletions
diff --git a/34042-0.txt b/34042-0.txt new file mode 100644 index 0000000..c457171 --- /dev/null +++ b/34042-0.txt @@ -0,0 +1,2324 @@ +The Project Gutenberg EBook of The Esperantist, Vol. 1, No. 8, by Various + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: The Esperantist, Vol. 1, No. 8 + +Author: Various + +Editor: H. Bolingbroke Mudie + +Release Date: October 7, 2010 [EBook #34042] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE ESPERANTIST, VOL. 1, NO. 8 *** + + + + +Produced by David Starner, Andrew Sly and the Online +Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net (This +book was produced from scanned images of public domain +material from the Google Print project.) + + + + + + +_Transcriber's Notes_ + +A few minor typographical errors have been corrected without notice. +However, many grammatical errors and odd spellings have been left as +in the original. + + + + +SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET. + +_No. 8._ + +_Junio, 1904._ + + THE + ESPERANTIST + + La Esperanta Gazeto por la + Propagandado de la Internacia Lingvo. + +Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE. + +ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1-1/2 roubles; 75 cents). + +Published by THE LONDON ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C. + + + +CONTENTS. + + Page + + Editor's Notes 113-114 + Esperanto and Teaching (Professor Carlo Bourlet) 115-117 + Adventure of Count Fathom (translated by D. H. Lambert) 118-119 + Naughty Eppie (translated by G. C. Law) 119 + The Holy Fire (Edward Metcalfe, M.A. Oxon.) 120-121 + Logic and Instinct (Ben Elmy) 122-123 + The Birthplace (Paul Mathews, M.A.) 123 + The Tempest, continued (translated by A. Motteau) 124 + Back to the Mountains (Clarence Bicknell) 125 + Correspondence Page 126 + A Welsh Tale (E.W.) 127 + Sundry Items of Interest 128 + Instinct or Intelligence. A further Proof (by O.W., 7,074) 128 + + + + + FOR FREE PARTICULARS write to + the HON. SECRETARIES of + ESPERANTO SOCIETIES at + + CORBRIDGE-ON-TYNE, M. V. Lotinga, Esq., + Trinity Terrace. + + DUBLIN, C. Fournier, Esq., + Celtic Association, St. Stephen's Green. + + EDINBURGH, Miss Tweedie, M.A., + 2, Spence Street. + + GLASGOW, J. Hunter, Esq., + 138, Darnley Street, Pollokshields. + + HUDDERSFIELD, G. H. Taylor, Esq., + 13, Birkly Hall Road. + + KEIGHLEY, J. Ellis, Esq., + Compton Buildings, Bow Street. + + LEEDS, J. E. Wyms, Esq., + 2, Marlbro' Grove. + + PORTSMOUTH, Dr. Greenwood, + 182, Queen's Road. + + NEWCASTLE, H. W. Clephan, Esq., + 3, Cotfield Terrace, Gateshead. + + PLYMOUTH, J. A. Thill, Esq., + 6, Barton Crescent, Mannamead. + + ST. ANDREW'S, J. T. Haxton, Esq., + 133, South Street. + + TYNEMOUTH, Alan F. Davidson, Esq., + 26, Park Crescent, N. Shields. + + WIMBLEDON, W. Inge, Esq., + Spencer College, Wimbledon. + +N.B.--It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form +local groups will communicate with the Hon. Sec., Esperanto Club, who +will do all in his power to assist them in the work. + + + +The Remington + +THE _UNIVERSAL_ TYPEWRITER. + +Just think of it! + +THE INTERNATIONAL MACHINE. + +_Unbound by ties of nationality: + +The common bond of union of all civilised peoples._ + +The Remington can be supplied fitted for Esperanto. + + * * * + + THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY, + 100, Gracechurch St., London, E.C. + + + +La Remington + +LA _UNIVERSALA_ SKRIBMAŜINO. + +Pripensu je tio! + +LA INTERNACIA MAŜINO. + +_Tute liberiĝita de naciaj ligiloj: + +La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj._ + +La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj. + + * * * + + LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO, + 100, Gracechurch St., Londono, E.C. + + + + +Internacia Scienca Revuo. + +The Latest Proof of our Progress. + +All should send to the Hon. Secretary, Esperanto Club, for a Specimen +Copy of this splendid monthly. + +Price 7d. post free. + + + + +Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi. + +T. Carr, Esq., 45, High Street, Keighley, Yorks. Interŝanĝos +p-k. ilus. el ĉiuj landoj. + +H. G. Chevalier, Esq., Post Office, Toronto, Canada. Ĉiam +respondos je p-k. skribitaj en Esperanto. + +M. Albert Claude, Saudrupt, Meuse, France. Per ilus. p-k. +Kaj kun Gesamideanoj logantaj en Britaj kolonioj. + +Miss A. A. Cowan, 30, Gauden Road, Clapham, London, S.W. +Letere aŭ p-k.'e kun alilandulinoj. + +Herbert Farnes, Esq., 120, Crofton Park Road, Brockley, London, +S.E. Ilus. p-k. + +Arthur Gray, Esq., 138, Bethune Road, Stamford Hill, London. + N. Pri Espo. kaj lingvoscienco. Ĉiam dankeme respondos. + +A. J. Hulme, Esq., The White Studios, Castle Street, Shrewsbury, +England. Kun ĉiulandanoj pri arto kaj artmontrejoj. + +A. Jennings, Esq., 15, Stavordale Road, Highbury, London, N. +Per vidaĵkartoj kun ĉiulandanoj. + +Herr Karl Klein, 71 Friedrich Kaisergasse, Vienna XVI. Vidaĵkartojn. +Ĉiam respondos. + +M. Joseph Latenneur, Oficejestro de la Financa Ministrejo, 204, +Bvd. Raspail, Paris. Ilus. p-k. + +Miss Rose Price, Klopstockstrasse 52, Berlin, N.W. Interŝanĝos +ilus. p-k. Kaj p-signojn. + +B. J. Rayner, Esq., 138, Monega Road, Forest Gate, London, +E. Ilus. p-kartoj. + +A. d'Eduarté Smith, Esq., 33, Rupert Street, Keighley, Yorks. +Ĉiam respondos je Esperantaj leteroj kaj p-kartoj. + +Sinjoro Ivan Ĉervenakov, Bourgas, Bulgaria. Ilus. p-k. kun +alilanduloj. + +A. Sinclair, Esq., 17, High Street, New Pitsligo, Scotland. +Interŝanĝos ilus. p-k. Kaj p-signojn. + +A. F. Whiteside, Esq., Box 3847, Johannesburg, Transvaal, +S.A. Per ilus. p-k. + +La Kosto de la Enskribo Estas, 6d. (70c. per poŝtsignoj). + + + + +THE ESPERANTIST. + +The Esperanto Gazette for the spread of the International Language. + + + ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ ĈE + SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO + + The Hon. Sec., ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C. + AUSTRIA.--Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia. + BELGIUM.--M. M. Seynaeve, 3, Rue de l'Avenir, Courtrai. + CANADA.--A. Saint Martin, Esq., 79, St. Christopher Street, Montreal. + FRANCE.--M. Paul Fruictier, Boulevard Arago 27, Paris. + GERMANY.--Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe. + MALTA.--A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun. + RUSSIA.--G. B. Smith, Esq., 19, Wiborg Quay, St. Petersburg. + SWEDEN.--Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm. + TRINIDAD.--Geo. O. Messerly, Esq., Port of Spain. + +_Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis +poŝtsignon._ + +_Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos._ + +_Oni povas sendi la abonpagon per poŝtsignoj, kiuj estas akceptataj +laŭvaloro._ + +No. 8. + + Subscription, 3s. Per Annum. + Single Copies, 4d. net. + +JUNIO, 1904. + + + + +La Hon. Sek. de la London Esperanto Club multe bedaŭras, ke lia +amiko kaj kolego, Sro Howard, ne povos klopodadi pri la libraj +aferoj. Ĉiuj Esperantistoj ŝuldas al Sro Howard koregan +dankesprimon pro liaj sindonema laborego, kaj bedaŭros, ke liaj +nunaj devoj ne permesas ĝian adon. + +Estonte, oni devas sendi ĉiujn _librajn mendojn_ al The Librarian, +London Esperanto Club, 41, Outer Temple, London, W.C., kaj ne al +Surbiton. + + * * * + +Karaj Legantoj, Salutojn! + +Se la maro estos estinta kompata, areto da Anglaj Esperantistoj estos +reveninta de mallonga forestado dum la Pentekostaj tagoj en Bulonjo. + +Mi vere devas danki Vin pro la multe da afablaj rimarkoj de la +skizeto pri mia libertempeto inter la Esperantistoj, kaj estas eble, +ke rakonto pri la Bulonja vizito ankaŭ interesos Vin. Estos do +artikoleto pri ĝi en la venonta Gazeto. + +Kiam mi ĝuis la Italan sunon, Esperanto gajnis novan apostolon, kies +verko jam vidiĝis en _La Esperanta Gazeto_. Estas certe, ke Vi ĉiuj +multe ŝatos la tre interesan kaj lertan tradukon el la _Aventuroj de +Grafo Ferdinando Fathom_, de Sro Lambert verkita. Kaj, kiam Vi +memoros, ke tiu ĉi klera verkisto nur aŭdis la nomon _Esperanto_ +antaŭ ses semajnoj, Vi ĉi tie vidos ankoraŭ alian bonan reklamon +pri la mirinda facileco de la lingvo! + +Inter la multaj novaj aliĝintoj, kiujn ni ĉiutage gajnadas, estas +unu kiu intencas viziti la Ekspozicion S. Louisan. Kredeble li tie +vidos la Esperantan Sekcion, fondita de la Franca Societo, kaj +zorgata de Sro J. Constant, 4755, Maffitt Avenue, St. Louis. + +Por tiu ĉi Ekspozicio oni presigis grandajn anoncpaperojn pri +Esperanto, kaj Sro Bourlet afable sendis al ni aron da ili en la +Angla lingvo presitan. Mi plezure sendos senpagan specimenon al ĉiu, +kiu promesos elmontri ĝin en konvena loko. + +Espereble tia Ekzpozicio en la Unuiĝitaj Ŝtatoj vekigos multe da +intereso. Esperanto jam ekprogresas tie, kaj fervora kunhelpanto, +_Sro J. Fogg Twombly, 34, Green Street, Brookline, Mass._, prenis +sur sin la provizoran Sekretariecon. Ĉu ĉiuj Amerikaj amikoj +skribos al li, kaj kunlaborados? + +Sro Twombly komencis sian propagandon per nova plano. Ĉiam ni +vidas, ke la Amerikanoj sendas novajn ideojn al Eŭropo; ne vere? Li +sendis abonpagojn je _La Esperanta Gazeto_ por ĉiuj la Amerikaj +Universitatoj, kaj kelkaj kolegioj. Tiel, inter la legantoj de tiuj +ĉi linioj troviĝas niaj kunbatalontoj, la Amerika Junularo. + +_Ĉiam antaŭen!_ estu via devizo. Ne permesu ke Eŭropo venkos sole +en tiu ĉi nobla afero! + +Lia plano memorigas al mi, ke kelkaj el Vi petis la sendadon de tiu +ĉi Gazeto al diversaj Urbaj Bibliotekoj. La propono estas tre +valora, sed, je la komenco de tia entrepreno, ne estas eble ĝin +alpreni. Mi do esperas, ke Vi, post kiam Vi gajnis la aprobon de la +Bibliotekestro, afable konsentos _aboni por la Biblioteko_. Por tiu +ĉi celo, oni akceptos duonpagon, t.e., jarabonon da du frankoj. Post +iom da tempo estos eble malpli ŝpareme donaci. + +Mi ankaŭ ricevis kelkajn petojn por pligrandigi aŭ plioftigi la +Gazeton. Sed ankaŭ tiu ĉi afero nuntempe estas neebla. Vere, se oni +memoras, ke antaŭ nur dudek monatoj, Esperanto estis kvazaŭ +nekonata nomo en Anglujo, kaj ke nun dum ok monatoj Anglujo posedas +sian propran Gazeton, oni ne devas plendi, ke ĝi enhavas nur dekses +paĝojn! La ekzisto mem de tia Gazeto, precipe apogita de Britaj +Verkantoj kaj Abonantoj, estas nekontraŭdirebla pruvo pri la +facileco kaj rapida progreso de la Internacia Lingvo: estas praktika +pripensinda pruvo. + +Ĉu Vi rimarkis la kovrilon de nia lasta kajero? Laŭ la petoj de +alilandaj amikoj, mi donis al la verdakovriletaĵo, Esperantan +baptonomon, kaj mi esperas, ke Vi, kiuj loĝas alilande, ĉiam nomos +tion ĉi _La Esperanta Gazeto_. Kiam mi aŭdis kritikojn pri La +Esperantist dum mia vojaĝo, ĉiam estis dube ĉu oni parolis +pri la Angla, Franca, aŭ Itala ĵurnalo. + +Mi plezure rimarkas ke, en L'Espérantiste, Sro de +Beaufront ankaŭ kondamnas tiujn, kiuj deziras elpensi siajn proprajn +alfabetojn. Kompreneble ĉiuj Esperantaj Redaktoroj same faros. Jam +en la Maja Numero sendis tiun kondamnon + + Via Redaktoro. + + +The Hon. Sec. of the London Esperanto Club much regrets that his +friend and colleague, Mr. Howard, can no longer occupy himself with +the book department. All Esperantists owe Mr. Howard most hearty +thanks for his devoted labour, and will regret that his present +duties do not permit of its continuance. + +In the future _orders for books_ should be sent to The Librarian, +London Esperanto Club, 41, Outer Temple, London, W.C., and not to +Surbiton. + + * * * + +Dear Readers, Greetings! + +Should the sea have been compassionate, a group of English +Esperantists will have returned from a short stay during Whitsuntide +in Boulogne. + +I really must thank you for the many kind remarks on the short sketch +of my holiday with the Esperantists, and it may be that a narrative +of the Boulogne visit will also interest you. A short article about +it will therefore appear in the coming Gazette. + +While I was enjoying Italian sunshine, Esperanto gained a new +apostle, whose work has already been seen in The Esperantist. It +is certain that you will greatly enjoy Mr. Lambert's interesting +and able translation of _The Adventures of Count Ferdinand +Fathom_. And, when you recollect that this clever writer only +heard Esperanto's name six weeks ago, you will see here yet +another good testimony as to the astonishing simplicity of the +language. + +Among the many new adherents we gain daily is one who intends +visiting the St. Louis Exhibition. He will probably see the Esperanto +Section there, founded by the French Society, and superintended by +Mr. J. Constant, 4755, Maffitt Avenue, St. Louis. + +Large Esperanto posters have been printed for this Exhibition, and M. +Bourlet has kindly sent a number of them printed in English. I will +gladly send a free specimen to everyone who will promise to exhibit +it in a suitable place. + +It is to be hoped that such an Exhibition in the United States will +arouse much interest. Esperanto already begins to make progress +there, and a devoted helper, _Mr. J. Fogg Twombly, 34, Green Street, +Brookline, Mass._, has undertaken the provisional secretaryship. Will +all American friends write to, and work with, him? + +Mr. Twombly has commenced his propaganda on a new plan. We always +find that Americans send new ideas to Europe; is it not so? He sent +subscriptions for The Esperantist for all American Universities, +and some colleges. So, among the readers of these lines are to be +found our future comrades, the Youth of America. + +_Ever forwards!_ let your motto be. Do not allow Europe to conquer +alone in this noble cause! + +His plan reminds me that some of you have asked for this Gazette to +be sent regularly to sundry town libraries. The suggestion is a very +valuable one, but, at the beginning of such an enterprise, it is +impossible to adopt it. I, therefore, hope that, after you have +gained the approval of the librarian, you will kindly consent to send +a subscription for the library. For this purpose half will be +accepted, that is, an annual subscription of 1/6. A little later it +will be possible to give less sparingly. + +I have also received some requests to enlarge or more frequently +issue the Gazette. But this is also impracticable at present. Really, +if one recollects that twenty months ago Esperanto was practically a +name unknown in England, and that now for eight months England has +its own Gazette, one must not complain that it contains but sixteen +pages! The very existence of such a paper, principally supported by +British Contributors and Subscribers, is an incontrovertible proof of +the simplicity and rapid progress of the International Language: a +practical proof worthy of consideration. + +Did you observe the cover of the last number? In accordance with the +requests of foreign friends, I gave the little green-covered-one an +Esperanto name, and I hope that all of you who live in other lands +will call this _The Esperanto Gazette_. When I heard criticisms of +La Esperantist during my journey, it was ever doubtful whether +one referred to the English, French, or Italian journal. + +I note with pleasure that, in L'Espérantiste, M. de +Beaufront also condemns those who want to invent their own alphabet. +Naturally all Esperantist Editors will do likewise. This condemnation +had already been sent in the May Number by + + Your Editor. + + + + +ESPERANTO KAJ PEDAGOGIO. + + +(_Kiam ni kunpromenis sur la bela Kastelejo de Château Thierry, +Sinjoro Bourlet afablege cedis al mia peto, kaj promesis verki +artikolon por The Esperantist pri la suprenomita temo. Ni +ĉiuj ŝuldas koran dankon al nia eminenta kunbatalanto pro tiu ĉi +honoro.--Red._). + +_Kara Amiko, Jen estas la promesita artikolo. Mi ĝin skribis sur +miaj genuoj, sidante en arbareto sur altaĵo, inter rosmarenoj kaj +erikoj, en ombro de maraj pinoj kaj bastkverkoj._ + +_Sub miaj piedoj tute proksime la blua maro bruetis, kuretante sur la +flava sablo, la suno faris helajn rondetojn sur mia papero, kaj +ĉirkaŭ mi flirtis delikataj papilioj kaj zumantaj muŝoj. La muskoj +kaj herbetoj faris verdan tapiŝon, kiu estis kvazaŭa Esperanta +standardo, kiu inspiris min. La vekiĝo printempa de tiu belega +naturo igis min pensi pri la baldaŭa vekiĝo de la homaro por nia +kara afero._ + +_Kore kaj sincere via.--Carlo Bourlet._ + + +Jam de longaj jaroj mi instruas matematikon al junuloj. Miaj +lernantoj estas nun ĉiuj 17-20 jaraj, kaj mi oftege rimarkis kiel +senlogika kaj nekapabla ĝuste rezoni estas ilia spirito. Aliparte, +ili estas ankaŭ tro inklinaj ĉion akcepti sendispute, kaj lerni la +sciencon ne per analiza metodo, sed preskaŭ kiel dogmon netuŝeblan. + +Pri tio mi tre miris. + +La infana spirito estas ja tre scivolema kaj treege logika. Malgranda +bubo, tuj post kiam li scias iom paroli, faras multajn demandojn: +_Kial, patreto, la mara akvo estas sala?_ _Kial, patrineto, la fajro +brulvundas la nesaĝajn infanojn?_ _Kial...?_ kaj ankoraŭ _Kial...?_ + +Kaj ofte la gepatroj, tedataj de tiom da kialoj, respondas: _Ĝi +estas tiel, ĉar ĝi estas tiel!_ + +Malbona respondo, kiu al kutimigas la infanojn al akcepto sendisputa +de ĉiu ajn eldiro kaj sufokigas la analizemon naturan de ilia juna +spirito. + +Sed estas tamen gepatroj inteligentaj, kiuj penas por kiel eble plej +ĉion klarigi al siaj gefiloj, kaj tamen tiuj gefiloj, post iom da +ĉeestado en lernejo, perdas sian tutan scivolemon kaj esploremon. + +Kia estas la kaŭzo de tiu bedaŭrinda aliformiĝo de la infana +spirito? + +Mi serĉis, kaj jen tio, kion mi trovis. + +Kiam bubo eniras lernejon, li unue lernas legon kaj skribon. Lerninte +la alfabeton, li instruiĝas pri la legado, t.e., pri la kunmetado de +la literaj sonoj por formi vortojn. Tuj, de la unua paŝo, ĉu li +estas Angla ĉu Franca, li eklernos, ke plej ofte la literoj perdas +sian alfabetan valoron, kiam ili estas apudmetitaj apud aliaj. Li +konstatas, ke ĉio estas preskaŭ plene arbitra kaj senregula; kaj, +kiam Franca lernanteto demandas _kial A kaj U kunligitaj produktas la +sonon O_, la malfeliĉa instruisto povas nur respondi la faman +frazon, kiun la bubo tiel ofte aŭdos dum sia vivo: _Ĝi estas tiel, +ĉar ĝi estas tiel._ + +Post tiu unua senlogika dogmeca ekzercado, la infano komencas lerni +gramatikon kaj aritmetikon. + +Ho ve! jen denove kaj pli forte rekomenciĝas la bela _klarigo_: _Ĝi +estas tiel...._ + +En la gramatiko apud ĉiu regulo li trovas unu, du, tri, sennombrajn +esceptojn! Tiel, ke la regulo baldaŭ dronas sub la superakvigo de la +esceptoj. Ni Francoj faris ja el tio proverbon: _Nenia regulo sen +escepto._ Estas vere, ke ĉiuj tiuj esceptoj havas historiajn +kaŭzojn, sed tiujn kaŭzojn oni nur tiam povas kompreni, kiam oni +scias multajn lingvojn antikvajn kaj modernajn. Tiu studo estas +filologio, kaj la filologio ne estas scienco komprenebla por infanoj! + +La lernado de aritmetiko povus esti ekzerco jam pli logika sed, el +ĉiuj partoj de la matematiko aritmetiko estas la plej malfacila en +teorio. Dum la algebra rezonado estas plej ofte analiza, la +aritmetika rezonado estas plej ofte sinteza, sekve pli malfacile +komprenebla. + +Kaŭze de la granda malfacileco de la teorioj aritmetikaj, la +instruisto estas, vole-nevole, plej ofte devigata lernigi parkere de +la bubo la rezultatojn sen ia klarigo, kaj la juna lernanto +alproprigas al si metodojn permemore, kiujn li prenas kiel modelojn +sekvindajn sed ne verigitajn. Al tio oni aldonas lecionojn el prozaj +aŭ poeziaj pecoj, lernotajn ankaŭ parkere, kaj, super ĉio, oni +lernigas la historion de la antikvaj Grekoj kaj Latinoj, tute +nekomprenebla, pro la granda malsameco de la antikvaj kaj nunaj +moroj. + +Resume, niaj gefiloj povas nur alveni al unu sola konkludo: Ĉio en +la homa scio estas arbitra, senregula kaj senlogika. Se, post longaj +jaroj da tia lerneja ekzercado, restas ankoraŭ en nia spirito ia +fajrero de logikeco, tio pruvas, ke nia natura logikemo estas vere +fortika kaj daŭrema! + +Nun, ni esploru tion, kio okazus se niaj infanoj lernus nian karan +lingvon Esperanto tuj post la eniro en la lernejon. + +Tie ĉi ili trovus plenan logikon. La legado estus nur ludo, la +gramatikaj reguloj estus ĉiam senesceptaj. Ĉio estus klarigebla, +ĉio povus, kaj devus, esti klarigata. La korekta uzado de la lingvo +devigus ilin al severa analizo de ilia penso. Ili malkutimus skribi +kaj pensi laŭ modeloj preparitaj kaj sankciitaj de la popola uzado, +kaj, eĉ por la ĝusta esprimo de siaj pensoj en la gepatra lingvo, +ili trovus grandan utilon en tiu analizema ekzercado. + +Mi persone konstatis, ke la studado de Esperanto elmontris al mi +multon el mia propra lingvo, kion mi ĝis tiam ne komprenis aŭ ne +sentis. Sennombrajn galicismojn, eĉ malĝustajn uzojn de vortoj, mi +kun mirego ekvidis. + +Priparolante tiun temon kun amikoj Esperantistaj, mi konstatis, ke mi +ne estas sola, kiu tiel opinias. Ĉiuj estas unuanimaj. + +Ĉu vi, kara Samideano, kiu legis mian artikoleton, ne konsentas? + + Carlo Bourlet. + + +For many years now I have been teaching young people mathematics. My +present pupils are all from seventeen to twenty years of age, and I +have very frequently noted how illogical and incapable of reasoning +precisely is their intellect. They are, moreover, too much inclined +to accept everything without question, and to learn science, not by +analytical method, but as indisputable dogma. + +I have wondered at this a good deal. + +The child's mind is assuredly eager to acquire knowledge, and +exceedingly logical. A little lad, as soon as he can say something, +asks many questions. _Why, papa, is sea-water salt?_ _Why, mamma, +does fire burn silly children?_ _Why...?_ and still _Why...?_ + +And parents, bored by so many questions, often reply: _It is so, +because it is so._ + +A bad answer, which accustoms children to the unquestioned acceptance +of any dictum, and which stifles the natural analytical propensity of +their young minds. + +Nevertheless, there are intelligent parents, who take pains to give +their children every possible explanation, yet these children, after +going to school a while, lose all their thirst after knowledge and +their inquisitiveness. + +What is the cause of this regrettable transformation in the childish +mind? + +I have inquired, and here is what I have discovered. + +When a lad goes to school, he first learns to read and write. Having +mastered the alphabet, he is instructed in the art of reading, +_i.e._, the compounding of literal sounds to form words. Immediately, +from the first step, no matter whether he be English or French, he +begins to learn that most frequently letters lose their alphabetical +value when they are united with others. He finds out that everything +is almost entirely arbitrary and devoid of rule; and when a French +pupil asks why A and U together give the sound of O, the unfortunate +teacher can but reply with the famous phrase, which the child will +hear so often during his life: _It is so, because it is so._ + +After this initial illogical dogmatic exercise, the child starts +learning grammar and arithmetic. + +Alas! here again the fine _explanation_: _It is so ..._ continues to +be in vogue. + +In grammar, with every rule, he finds one, two, three, innumerable +exceptions. Hence the rule is soon drowned under a flood of +exceptions. We Frenchmen have actually founded a proverb: _There is +no rule without an exception._ True it is that all these exceptions +have historical reasons, but these reasons can only be appreciated +when one knows many ancient and modern languages. That study is +philology, and philology is not a science to be understood by +children! + +The study of arithmetic might be a more logical exercise, but of all +departments of mathematics, arithmetic is in theory the most +abstruse. While algebraical reasoning is most frequently analytical, +arithmetical reasoning is generally synthetical, and, consequently, +more difficult to understand. + +As a result of the great difficulty of arithmetical theories, the +teacher is, willy-nilly, commonly compelled to make the lad learn +results by heart without any explanation, and the young pupil adopts +parrot-method, which he takes as models to be followed, but not to be +verified. To these are added lessons from prose and poetical extracts +also to be learned by rote, and, above all, Roman and Greek history +is taught, which is quite unintelligible on account of the great +diversity between ancient and modern customs. + +In fine, our children can only come to one conclusion: Everything in +human ken is arbitrary, devoid of rule, illogical. If, after long +years of such instruction, a spark of logicality still remains in our +mind, it proves that our natural logicality is powerful and enduring! + +Now let us inquire what would happen if our children should learn our +valued Esperanto immediately on entering school. + +Here they find perfect logic. Reading would be but a game, the +grammatical rules would ever be free from exceptions. Everything +would be explicable, everything could, and ought to, be explained. +Accurate use of the International Language would force them into a +severe analysis of their thoughts. They would no longer be accustomed +to write and think in accordance with models prepared and sanctioned +by popular usage, and even for the concise expression of their +thoughts in their mother tongue they would derive great benefit from +this analytical exercise. + +I, personally, have found that the study of Esperanto has +demonstrated to me much of my own tongue, which hitherto I had not +understood or appreciated. Innumerable gallicisms, even incorrect use +of words, have I discovered with astonishment. + +On discussing this subject with Esperantist friends, I have found +that I am not alone in thinking thus. All are unanimous. + +Do you, dear Friend-in-Esperanto, who read this article, not agree? + + _Laŭsence tradukita de_ H.B.M. + + + + +MIA AVINO. + +Originale verkita Skizo de Esperantisto 8384. + + +Ĉu vi konis mian avinon? + +Jen do estas ŝia portreto: Ŝi mortis naŭdek ses jara, kaj ŝia +kuracisto diris, ke ŝi mortis kiel birdo--eble li volis signifi "pro +natura morto," kaj mi diras: "Pro maljuneco." + +Kia ajn la kaŭzo, mia avino apartenis al belaj tipoj de antikvaj +nobelaj maljunulinoj, kies pentraĵojn ni rimarkas ĉe antikvaj +familioj. + +Ĉiam apud la fenestro aŭ trikante, aŭ petante de Dio favorojn por +ŝia malgranda familio, ŝi estis, kiel mi ŝin memoras, ankoraŭ +bela, spite ŝia maljuneco.--Maloftaj arĝentaj haroj, bluaj okuloj, +roza vizaĝo, plenaj vangoj kaj blankaj dentoj--jen estas memora +fotografaĵo. + +Pri ŝia hejma vivado, mi nur diros, ke ŝi estis vera modelo de +korboneco kaj pacienco. Nu, ŝi posedis kuriozan poŝhorloĝon, kiu, +ĉiun kvaronhoron, sonadis valson aŭ polkon, per speciala +meĥanismo. + +Foje, ŝi rakontis al mi tiun ĉi historieton:-- + +"Tagon mi eniris preĝejon por konfesi min, sed, ektimante, ke +mia konfesprenanto min riproĉus pro mia longa forestado, mi +enmetis en mian veston la sonoretantan poŝhorloĝon por ke ĝi, +per ĝia sonorado, dolĉigu la ekkolerantan pastron. + +"Sed mi multe miris kiam li nenion diris pri mia longa foresto, kaj +li pacience min aŭskultadis. Subite la poŝhorloĝo rompigis la +preĝejan silenton! 'Kio do estos?' demandis la konfesprenanto. +'Valso,' mi tuj respondis. 'Mi bone aŭdas, ke ĝi estas valso, sed +kiu estas tiu malpiulo, ludi muzikon dum la konfeso?' ektondris la +pastro. + +"'Pardonu, pastro, tiu malpiulo estas mia poŝhorloĝo. Jen ĝi +estas,' kaj mi eltiris la malfeliĉan valoraĝon, kies sonorado jam +ĉesis. Sed, pro mia rapideco, mi tuŝis la muzikan risorton kaj +denove ĝi sonadis, sed tiun ĉi fojon mazurkon! + +"Mi paliĝis, sed la pastro ruĝiĝis pro kolero, kaj tuj eliris el +la konfesejo. Pro tio, mi iĝis kiel ŝtona statuo, kun la +poŝhorloĝo ĉiam sonanta la mazurkon al la ĉeestantaj preĝantoj!" + + + + +PRI SCIENCAJ AFEROJ. + + +Pri la periskopo, la okulo de la moderna submara boato, kaj unu el la +plej gravaj kunhelpantoj rilate al ĝi, la _Globe_ de Aprilo 15, +1904, en ĝia kolono _Sciencaj Eĥoj_, donas la sekvantan sciigon, +kiu posedas specialan intereson, dank' al la preskaŭa perdo de la +Brita submara boato "A1." + +La _Scienca Ameriko_ traktas pri tiu ĉi okazintaĵo apud la Nab, kaj +rimarkas pri la limigata vido de tiu periskopo, kiu, direktite al +la proksimiĝanta ŝipo, mankis montri la fatalan vaporŝipon. +Plibonigita periskopo antaŭ ne longe priskribiĝis en la Aldono al +la _Scienca Ameriko_. Ĝi havas kvin apartajn vitrojn, kvar +rigardas je la kvar kvartoloj de la kompaso kaj ebligas la marveturanto +vidi la tutan horizonton. Kaj la kvina vitro antaŭen rigardas, +kaj figuras ĝuste la veran grandecon de la vidataj objektoj. + +Tiu ĉi nova periskopo sufiĉus dum klara kaj trankvila vetero, sed, +kiel rimarkas la ĵurnalo, "la konfuzoj de blindeco" ekatingas ĉiujn +Submarboatojn, kiam blovas la vento, kaj la maro leviĝas. Tiam, pro +la subakviĝo de la boato, la periskopo luligas, kaj la marŝaŭmo +kovras la vitron de la tubo. + +Iu devas elpensi metodon por aŭtomate teni la vidlinion de la +periskopo en situacio ebena. + + T.P.L. + + + + +TERURIGA AVENTURO DE FERDINANDO, GRAFO FATHOM. + +De Dro. Smollett, tradukita de D. H. Lambert, Espo. 9660. + + +Li foriris el la vilaĝo post tagmezo, kondukite de sia gvidanto; jam +noktiĝis, kiam li sin trovis meze de arbaro malproksime de homaj +loĝejoj. La mallumo de la nokto, la silento kaj la soleco de la +loko, la formoj nedifinitaj de la arboj, kiuj apenaŭ vidiĝis +ĉirkaŭe, etendante siajn strangegajn branĉojn tra la malklaro, +kuniĝis kun lia malĝojo por senordigi lian fantazion, kaj prezenti +al lia imago terurigajn fantomojn. Kvankam li ne estis nature +superstiĉema, eksterordinara teruro ekplenigis lian animon, kiu, iom +post iom, superis tutajn konsolojn de la racio kaj filozofio. Nek lia +koro sin sentis libera el la timo de la mortiĝo. Por ke li foririgu +tiujn ĉi malagrablajn revojn, li iniciatis interparoladon kun sia +gvidanto, kiu al li rakontis la historiojn de diversaj vojaĝantoj, +kiuj estis rabitaj kaj mortigitaj de friponoj en la densaĵoj de tiu +mem arbaro. En la daŭro de tiu ĉi rakonto, kiu neniel helpis relevi +la pensojn de nia heroo, la kondukanto ŝajnigis kaŭzon por +malantaŭeniĝi, dum nia vojiranto daŭrigis siajn paŝojn, atendante +lian realvenon post kelke da minutoj. + +Pri tio li tamen trompiĝis; la piedfrapado de la alia ĉevalo +fariĝis malplie aŭdebla, kaj fine tute estingiĝis. Pro tiu ĉi +cirkonstanco, ektimigite, Ferdinando haltis mezvoje, kaj aŭskultadis +je la plej senspira atento, sed nenio rekompencis lian aŭdadon, krom +la melankolia sopirado de la arboj, kiuj ŝajne antaŭdiris +alproksimantan ventegon. Pro kio la ĉielo kuntiris vizaĝon pli +malhelan, la fulmo ekbrilis, ekruliĝis la tondro, kaj la blovegado, +ekmetante ĝian voĉon per grandega muĝado, deiris en superakvego. +Pro tiu ĉi okazo la kuraĝo de nia heroo preskaŭ tute neniiĝis; li +ja ekperdis la povon de la pripenso, kaj sin trovis efektive +malsekigitan antaŭ ol, kvazaŭ rekonsciiĝante, li elpasis el la +vojo por protektiĝi inter la ĉirkaŭkreskantaj arbetaĵoj. + +Rajdinte kelkajn hektometrojn en la arbaron, li staris sub areto da +altaj arboj, kiuj lin ŝirmetis kontraŭ la ventego, kaj tiel lokite, +li konsiligis kun si mem pri tio, kion poste li devos fari. Li +divenis, ke sia kondukinto lin estis forlasinta dum kelke da tempo, +por ke li anoncu la alvenon de unu rajdanto al rabistaro, kun kiu li +konatiĝis, kaj ke li nun devos fali en la manojn al ili, se li ne +havos la feliĉon eviti ilian serĉon, kaj sin eltiri el la +implikaĵoj de la arbaro. + +Timigite de tiuj ĉi antaŭsentoj, li decidis konfidi al la kompato +de la fulmotondro, kiel la malpli malbona el du okazoj, kaj +antaŭeniri per ia torda vojeto ĝis kiam li sin liberigos +el la arbaro. Li tial direktis la ĉevalan kapon en linion tute +kontraŭan al tiu de la ĉefvojo kiun li ĵus estis lasinta, +opiniante, ke la rabistoj sekvus per tiu ĉi, por lin serĉi, kaj ke +la ideo neniam sin prezentus al ili, ke li volus eliri el la ĉefvojo +por trairi nekonatan arbaron je la mallumo de kiel maltrankvila +nokto. + +Tiamaniere li fine alvenis stepon, kaj, daŭrigis sian vojaĝon, en +plena espero atingi vilaĝon, kie sia vivo troviĝus senriska. Tuj li +de malproksime ekvidis kandeleton, kiun li rigardis kiel feliĉa +steleto, kaj, rajdante tien rapidire, li sin trovis ĉe la pordo de +solega dometo, en kiun lin lasis eniri maljunulino, kiu, sciigite, ke +li estis vojonperdinta vojiranto, ricevis lin gastame. + +Kiam li sciigis per la mastrino, ke ne estas alia domo en multe da +mejloj, kaj ke ŝi povos provizi al li bonan liton, kaj al la ĉevalo +loĝejon kaj avenon, li ekdankas la ĉielon por sia feliĉo, +faletinte sur tian modestan kajuton. + +Li do konsentis pasi la nokton, sub la ŝirmeco de la maljuna +dometanino, kiu lin komprenigis, ke ŝia edzo, tranĉlignisto, estis +foririnta ĉe la plej proksiman urbon por vendi sian komercaĵon, kaj +ke, pro la ventega vetero, eble li nur estis revenonta morgaŭmatene. + +Ferdinando ekzamenis la antikvan sorĉistinon per mil ruzaj demandoj, +al kiuj ŝi respondis je tiom da verŝajneco kaj naiveco, ke li +konkludis, ke ne estas ia danĝero. Festine vespermanĝinte ovojn kaj +ŝinkon, li petegis, ke ŝi lin alkonduku al la dormoĉambro, kie ŝi +proponis, ke li kuŝiĝu. + +Tial, je ŝia montro, li supreniris ian ŝtuparon en ĉambron, +meblitan de lito sur kvar apogiloj. La planko estis duonplenigita de +pajloŝarĝegoj. + +Li ŝajne kontentiĝis je sia loĝejo, kiu ja lin mirigis. + +La afabla luigantino, avertinte ke li ne alproksimiĝu la kandelon al +la flamiĝemaĵoj, foriris, kaj, ferminte la pordon, turnis la +ŝlosilon de ekstere. + +Ferdinando, kutimite esti singardema kontraŭ siaj kunuloj, havis +gravajn suspektojn, kiam li eltrovis, ke ne estis riglo interne sur +la pordo. + +Sekve li proponis ekzameni akurate ĉiun objekton en la ĉambro; kaj +dum la esplorado li ĉagrene trovis viran korpon, ankoraŭ varman, +kiu, antaŭ ne longe ponardite, kaŝigis inter kelkaj pajlŝarĝoj. + +Tia eltrovo ne mankis inspiri en la brusto de Ferdinando nedireblan +teruron, ĉar li certiĝis, ke li mem renkontus la saman sorton +antaŭtagiĝo, se miraklo ne intervenu por lin protekti. Ĉe la +unuaj transportoj de la timego, li alkuris al la fenestro, +intencante per ĝi forkuri, sed li sciiĝis, ke lia ekflugo efektive +estis malhelpita de fortaj feraj baroj. Tiam la koro ekbatis, la +haroj ekrektiĝis, kaj la genuoj ŝanceliĝis. Liaj pensoj estis +plenaj de antaŭsentoj de la morto, lia konscienco aperis kvazaŭ +atestanto kontraŭ li, kaj per dezirego preskaŭ supernatura li tuj +rapidis elpensi rimedojn por sinkonservo. Tion, kion en cirkonstancoj +malpli interesaj, lia imago ne kuraĝus, li mem senkompate +entreprenis. + +Li senvestigis la korpon, kiu kuŝis sangadanta inter la pajlaro. +Ĝin brake alportinte en la liton li ĝin ordigis tiel, kiel +prezenti la aperon de dormanto. Tiam, estinginte la lumon, li +ekokupis la spacon de kie la korpo estis translokita, kaj, tenante +ŝargitan pistolon per ĉiu mano, li atendis la sekvon de tiu +bravegeco, kiu ofte devenas senpere el la malespero. + +Ĉe noktomezo li aŭdis la ŝovadon de piedoj suprenirantaj la +ŝtuparon; oni malfermis silente la pordon, kaj li vidis la ombrojn +de du viroj promenantaj al la lito. + + (_Finigota en la Julia Gazeto_). + + + + +LA PEKETOJ DE EPPIE. + +Eltiraĵo el Silas Marner, de George Eliot, tradukita de G. C. Law. + + +_Silas Marner, ĝis la alveno de nekonata knabineto ĉe sia dometo, +estis ŝparema kaj malfeliĉa teksisto. Li kompatiĝis je tiu ĉi +infaneto, donis al ŝi la nomon Eppie, kaj fariĝis kvazaŭ ŝia +patro._ + +Kiam Eppie havis tri jarojn, ŝi estis ruza, kaj Silas devis uzi sian +paciencon kaj sagacecon. Sinjorino Dolly Winthrop, najbaro, diris al +li, ke punado estus bona por Eppie, kaj ke ŝi devas esti varmigata, +kelkafoje, je mola loko. + +"Certe, vi eble povas fari alie," diris Dolly penseme, "vi povos +enŝlosi ŝin en la karbokelo. Mi tiel faris je mia fileto Aaron, +ĉar mi ne deziris ekfrapi lin; sed mia koro ne permesis, ke mi lin +tie forlasu pli longe ol unu minuto. Tamen la tempo estis sufiĉa por +nigrigi lin, tiel ke li devis denove laviĝi kaj vestiĝi. Tiu ĉi +estis tiel bona, kiel bastoneto por li. Tial mi diras al via +konscienco, Sinjoro Marner, vi devas ion fari, aŭ la ekfrapadon, aŭ +la karbokelon. Vi estas la estro, kaj estas necese ke vi kontrolu +ŝin." + +Nu, Silas saĝe estis aranĝinta larĝan rubandon, per kiu li ligis +Eppie al la teksilo, kiam li estis okupata. Ĝi estis ligata ĉirkaŭ +ŝia talio, kaj ŝi povis atingi ŝian liteton kaj sidiĝi tie. + +Dum somera mateno, Silas interesiĝis je sia laborado, kaj ofte uzis +la tondilon. Eppie aŭdis la kuriozan "klik, klik" kaj, observinte +ĝian rezultaton, ŝi akiris la logikan opinion, ke la sama rezultato +ĉiam sekvas la saman kaŭzon. La bruo de teksado komencis, kaj Silas +senpripense metis la tondilon apud Eppie. Silente, kiel museto, Eppie +kaptis ĝin. Tondinte la rubandon, ŝi forkuris, tra la malfermita +pordo, en la kampojn, kie la sunlumo invitis ŝin. + +Dume Silas pensis ke ŝia konduto estis pli bona ol kutime. Sed, kiam +li bezonis la tondilon, la terura okazo klariĝis. Li forkuris, +kriegante: Eppie, Eppie! kaj esploris la truegojn, en kiujn li +kredis, ke eble ŝi estis falinta.... Tiam li trovis ŝin, +sidante apud marĉo, gaje kunparolante ŝian boteton, kiun ŝi estis +uzinta kiel sitelo, por plenigi huftrueton, dum ŝia nuda piedeto +komforte kovriĝis je oliv-verda slimo. + +Silas, ĝojega je la eltrovo de sia trezoro, ekkaptis ŝin, kaj +kovris ŝin je kisoj. Sed, kiam li estis alportinta ŝin dome por la +necesa banado, li memoris pri la bezono puni Eppie. La ideo, ke ŝi +ree forkurus, donis al li nekutimitan pripenson, kaj li decidiĝis +uzi la karbokelon, kaveton apud la kameno: Eppie! li subite diris, +elmontrante ŝiajn kotajn piedojn kaj vestaĵojn: peketema Eppie tiel +forkuri! Eppie devos iri en la karbokelon, ĉar ŝi estis peketema! +Paĉjo devos meti ŝin en karbokelon! + +Li pensis, ke tio timigus ŝin, kaj ke ŝi ekplorus. Sed, anstataŭ +tio, ŝi ekskuiĝis sur lia genuo, kvazaŭ la propono estis ĉarma +novaĵo. Vidante, ke li devus severe agi, li metis ŝin en la +karbokelon, kaj fermis la pordon. Dum momento, silentadis, sed tiam +venis krieto: Malfermigu! malfermigu! kaj Silas liberigis ŝin, +dirante: Nu, Eppie, ci neniam ree estos peketema, aŭ ci devos iri en +la nigran malbelan karbokelon! + +La teksado longatempe ĉesadis tiun ĉi matenon, ĉar nun estis +necese lavi kaj vesti Eppie, sed Silas esperis ke tiu ĉi punado +havus sufiĉan efikon, kvankam li estus volinta, ke ŝi iom ploru. + +Post duona horo, ŝi estis purigita, kaj Silas turnis la dorson por +vidi, ĉu li povus plibonigi la rubandon, sed poste li forĵetis +ĝin, pensante ke sendube Eppie estos bona dum la restaĵo de la +mateno. Li returnis meti ŝin en ŝian seĝeton apud la teksilo, kiam +ŝi lin rigardis kun vizaĵo kaj manoj nigraj, kaj diris: Eppie estas +en la karbokelo! + + + + +LA SANKTA FAJRO. + +Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon.). + + +Por ĉion klarigi mi diros, ke tio ĉi okazis en Jerusalemo. + +Je la Sankta Vendredo, la antaŭtago de la ceremonio, kiun mi deziras +priskribi, ni vizitis la Preĝejegon de la Sankta Tombo, kie ni vidis +kelkajn tre strangajn preparojn. + +Apud kolono oni estis etendinta kelke da tapiŝetoj kaj kapkusenoj +sur kiuj kuŝas virinoj kaj geinfanoj, kies la viroj staras apude. + +Unu el la virinoj dormas; la aliaj nin rigardas per ŝajno de +senvigla miro; preskaŭ mi diris, de _bovina_ miro! + +Sed la geinfanoj! Sur ĉiu vizaĝo estas ŝajno kvazaŭ ili tiom da +mirindaĵoj estas vindintaj, ke neeble estus ilin ankoraŭ mirigi pri +ia ajn afero. + + * * * + +Kio do estas la Sankta Fajro! + +Estas miraklo! Jes, por tri kvaronoj el la rigardantoj estas vera +miraklo! + +Dum tiu ĉi Sabato la Savinto kuŝis en la Tombo, kaj ĉiujare (tiel +ili kredas) la fajro malsupreniras en la Tombon el la ĉielo. + + * * * + +"_Ne-harak-said._" Mi ekrigardas! + +Enirante en la hotelon estas soldato Turka. Sur la kapo li portas +ruĝan Tarbuŝ'on aŭ fez'on; sur la korpo bluan vestonzuavan, sur la +kruroj bluan (sed pli palan bluan) pantalonon, kies la supro estas +larĝa kiel sako, kaj la malsupro tre prema ĉirkaŭ la maleoloj. +Botoj pezegaj vestas liajn piedojn kaj larĝa zono lian talion. Ĉe +lia flanko svingetas kurba glavo, kaj tra la zono li estas trapasinta +aron da pistoloj kaj ponardoj. + +Sed tio, kion mi plej rimarkas, estas grandan pezegan Bastonegon, +kiun li tenas per la dekstra mano. Ĝia akra pinto kaj ĝia supro, +kiu etendis sin ĉiu flanke laŭ formo de sigelilo estas farita el +blanka metalo (kredeble ŝtalo) kaj brilis kiel arĝento. + +Mi redonas la saluton kaj venigas la Dragoman'on (gvidiston kaj +tradukiston), laŭ kies konsilo ni singarde malaperigas niajn +poŝhorloĝojn kaj valoraĵojn. + +Tiam per sonora frapo de sia Bastonego la soldato donas al ni la +signalon de foriro; tiun ĉi frapadon li daŭrigas la tutan vojon, en +longaj balancoj svingante la Bastonegon, kaj ĉiam frapante la teron +per la sama sonora frapo. + +La hotelo staras ekster la muroj, tial ĝis la pordego al _Joppa_ +(per kiu ni eniras la urbon) tre facila estas la irado. Tie ĉi +la amaso fariĝas multe pli densa. + +Ni trapasas tra la _Strato de David_ kaj eniras en _Kristanan +Straton_. + +Nun ni ekvidas la utilon de la Bastonego; ĝia akra pinto, potence +minacante la sandalvestatajn piedojn de la amasegataj popoloj, +malfermas al ni, por la momento, liberan vojon. Tamen nia irado estas +laŭ maniero de ŝipo, tra maro de malbonherboj. + +Tiel ni alvenas al la placeto antaŭ la pordego de la Preĝejego, kie +de ĉiuflanko la amaso _ondegas_ kontraŭ nin; grandaj barbaj, +nelavitaj vizaĝoj kun esprimo miksita el mallerteco kaj kredemego; +virinoj, malgrandaj geinfanoj; ĉiu el ili havas sian specialan +odoron. Multe da fojoj ili separas nin de nia gvidanto, sed la +Bastonego havas ankoraŭ aŭtoritaton kvankam neeble estas ĝin +svingigi. Certe ĝi daŭrigas la frapadon, sed nur post longaj +intertempoj, kaj preskaŭ en tiun saman lokon ĝi frapas la teron el +kiu ĝi leviĝas antaŭ kiom da tempo? + +Tre malrapide ni antaŭeniras, sed ni antaŭeniras, kaj nun ni eniras +en la Preĝejegon. Pli kaj pli densiĝis la amasego. Baldaŭ la +gvidanto mem estas haltigita. + +Aliaj soldatoj per Bastonegoj frapadas; inter tiuj ĉi kaj la nia +fariĝas interparolado. Tro densa la amasego! Estas neeble ĝin +trapasi en tiun direkton. Malantaŭen ni komencas nin tordi, kiel +hundo sin tordas el kuniklujo. Baldaŭ ni nin turnas dekstren, kaj +iom post iom alvenas al la rando de la amasego. Ni trapasas +malgrandan pordon kaj eniras monaĥejon, kie troviĝas nur kelkaj +monaĥoj. Kia kontrasto! + +Tiel tra ĉambroj, tra trairejoj, suprenirante ŝtuparojn, ĉiam +suprenirante ni fine alvenis al unu el la galerioj de la Preĝejego. + +Pli ĝuste diri ni alvenis al unu sekcio de la galerio, ĉar ĝi +estas divida en sekcioj enhavantaj po sep aŭ ok arkojn per bariloj +fermataj. + +Ni trovas nin en la Rotundo mem kaj vidas malsupren la Sanktan Tombon +(t.e., la konstruaĵon kiu enhavas la Tombon), kaj ni ankaŭ vidas +grandan porcion de la amasego da popoloj, kiun ni ĵus estas +trapasintaj. + +En ĉiu sekcio de nia galerio troviĝas grandan homaron, kaj pli alte +mi vidas alian galerion tute per virinoj amasigata. + +Ĉie oni rapidas la preparojn; ĉie mi vidas andelojn, sed +kompreneble ne ankoraŭ ekbruligitajn. El tiu vasta amasego preskaŭ +neniu estas, kiu ne tenas unu kandelon, eble eĉ du. + +El la galerio de virinoj Greka pastro per ŝnuro mallevas aron da +ili. + +Nun oni komencas malaperigi la lumojn. Pli kaj pli la Preĝejego +fariĝas malluma. Nur murmureto de atendeco sin levis el tiu grandega +amasego. + +Tiam:--Sonoradegon de sonoriloj. Monaĥo post monaĥo elsaltas el +malfermaĵo en la konstruaĵo, kiu enhavas la Sanktan Tombon, kaj +rapidas supren sur ĝia eksteraĵo. Ĉiu el ili triumfe svingas +brulantan kandelon. Ĉie kaj ĉie komencas ekbruligi la kandeloj. + +En la galerio de virinoj mano post mano la monaĥo tiras antaŭen +sian ŝnuron; ĉe ĉiu ekskuo svingiĝas en hemirondo la aro de nun +ekbruligitaj kandeloj kaj ĉiuflanken disĵetas sian sebon sur la +amasigatan homaron. + +Al la barilo ĝi alvenas. Apenaŭ li ekprenas ĝin, kiam pli ol dudek +kandeloj estas al li puŝegataj, kaj de li ekbruligataj. + +De tiuj aliaj, kaj de tiuj ankoraŭ aliaj. Ĉiuflanke oni elsendas la +lumon en la plejproksiman sekcion, kaj en unu momento oni vidas tutan +brilegantan rondon. Tiel brilas la tuta Rotundo, tiel la flankaĵoj. +Ĉie oni vidas la brulantajn kandelojn ĝoje agitatajn; kaj la voĉoj +sin levas, kiel la sono de la marbordo, kiam koleraj ondegoj brulege +rulas la ŝtonetojn. + +Kaj nun procesio de la pastraro rondiras la Tombon; procesio kiun la +premego de la popolo ĉiu minute _ĉifas_ kiel knabeto ĉifus +paperon. + +Sed jam tro longa la priskribo! _Du_ soldatojn ni trovas ĉe la +reveno. Kial _du_? mi pensas, ĉar la Preĝejego kiam ni ĝin +reeniras estas kompare senhoma. Malgrandan knabon mi rimarkas, kiu +tenas per ĉiu mano brulantan kandelon, kaj per siaj grandaj okuloj +nin rigardas. Plene li kredas, ke la _Sankta Fajro_ ne povas bruligi +la homan korpon. Tion kredas, kredeble, preskaŭ la tuta pilgrimaro! + +Elirante el la Preĝejego ni tuj ekvidis kial la _du_ soldatoj. + +Ŝajnas kvazaŭ la tuta amasego estas forlasinta la Preĝejegon je la +sama momento; el kiu aro ĉiu ero treege penegas sin puŝi antaŭ +sian proksimulon. + +La Bastonegoj perdas nun sian aŭtoritaton. Pro manko de spaco neeble +estas ilin movi; tial la frapado ĉesas. + +Forte puŝegas per la ŝultroj niaj du soldatoj, kaj, ĉar ili ne +sole reprezentas aŭtoritaton sed ankaŭ estas ambaŭ fortuloj, ili +sukcesas malfermi vojon por _si mem_. + +Sed ne por ni! + +Ĉi tie ni supreniras tiujn malaltajn ŝtupetojn el kiuj konsistas +plej ofte orienta strato. + +Sur la ŝtupetoj kiel amasego! + +Oni kredas ke ju pli longe brulas la kandelo des pli longe daŭros la +feliĉeco de la venonta jaro; tial ni vidas virinojn per la manoj +malfacilege ŝirmantajn la ankoraŭ brulantajn kandelojn; homojn ni +vidas el ĉiu raso, kaj bone ni scias ke tie ankaŭ troviĝas +geinfanoj. Foje, eble mi tion imagis, ŝajnas al mi ke mi aŭdas la +ekkrion: "_Leprulo._" + +Gutoj de akvo, ni estas dispelataj per ĉiu ondolinio de la homa +Oceano. + +Malproksimiĝantaj mi vidas la gvidantojn. Fortege batalantaj ili +ĉiam supreniras. Subite ili haltas. Unu el ili tie restas por gardi +la posicion, la alia revenas nin serĉi. + +Ha! tiu vojirado, tiu terursonĝa progresado! Tirataj, premegataj, +puŝataj, ni alvenas al kelkaj malgrandaj kolonetoj, kiuj iom baretis +la vojon. + +Ĉi tie la premego fariĝas teruriga. Iu nekonata sin savas de +subpremado per la piedoj ĉirkaŭprenante min. + +Bonega ideo! Mi fariĝas samideano! Miaflanke mi ĉirkaŭprenas la +talion de la pli forta el la du soldatoj, kaj (mi malŝatas ĝin diri +sed ĝi estas la vero) en tiu malnobla maniero mi estas eltirita el +la Turniĝado de la _Sankta Fajro_! + + * * * + +_En jaro 1834a pli ol 6,000 personoj estis en la Preĝejego._ + +_Okazita Tumulto, la soldatoj Turkaj mortigis pli ol 300 pilgrimojn._ + + + + +VINTRA DOLĈECO. + +Originale verkita de Rene Deshays. + + + Malsupren mi rampis, tra grizaj branĉetoj; + Indulga Decembro la teron moligis: + Jen mi nun ekvidas la verdan riveron, + Kaj grizajn arbetojn sur kruto kontraŭa. + Ne larĝa la fluo, la montoj malgrandaj, + Kaj paca l'aero, kaj pala la suno; + Mallaŭta kaskado revige parolas, + Dormetas la herboj ĉe l'akvo lulanta. + Mi sekvis la kurban valeton paŝete: + Ĉi tie bon' estas memori l'amikojn. + + + + +VIRSEKSA LOGIKO KAJ VIRINA INSTINKTO. + +Originale verkita de Ben Elmy. + + +Mi memoras, ke antaŭ multe da jaroj, dum mi estis nur juna knabo, mi +ofte aŭdis kaj legis, ke ekzistas natura kaj nepasebla diferenco +inter la rezonado de la viro kaj tiu de la virino. Oni pretendadis, +ke la virino reguligas siajn agojn kaj konduton nur laŭ fantazio aŭ +instinkto; kontraŭe la viro, oni diris, aŭskultas kaj obeas la +severajn diktojn de prudento kaj de logiko--precipe de logiko. + +Tiu ĉi pretendo tre konfuzis miajn fruajn konjektojn pri tiu mistera +logiko; ĉar, infane, mi ekpenis difini ĉiun agon virinan kiel +instinkta, kaj ĉiun viran pensadon kiel logika. Sed iafoje la sekvoj +de tia juĝo estis embarasaj; tiom por alioj, kiom por mi mem. + +Ekzemple; serĉante kelkafoje la solvon de ia grava infana pensado, +kaj alvokante mian patrinon por informo, tiu kara patrino kutimadis +diri, "Demandu ĝin al patro via!" Tion farante, mi tamen ricevis de +la patro, por tuta respondo: "Ne enuu min, petulo!" + +Tia konduto ŝajnis al mi vera enigmo. Ĉe la juneco de la patrino ne +ankoraŭ ekzistis kolegio de Newnham aŭ Girton; mi do ne trovis +mallaŭdinda ŝian nescion; sed la patro estis ĝuinta ĉiujn utilojn +universitatajn, kaj tamen lia "logika" agado ne pli helpis la +infanon, ol la agado sole "instinkta" de la patrino! + +Okazis multe da tiaj disreviĝoj, kaj ne sole je aferoj spiritaj. Al +mia fratino, multe pli maljuna ol mi, la patro severe malpermesis la +uzadon de _frisettes_ por pligrandigi ŝian kapornamon. Li ankaŭ tre +ridadis la _chignon_ kiun portis sia propra fratino fraŭlina. Mi +sciame eltrovis, ke tiuj virinaj ornamoj estas fabrikitaj el +ĉevalharegoj, kaj mi konkludis, ke ia stranga influo de instinkto +virina estas kaŭzo de tiel malbela praktiko, kiu juste meritas +cenzuron de la virseksa inteligenteco logika. + +Tamen, irante post nelonge en juĝejon kun mia patro, mi tre miris, +vidante pli ol dudek advokatojn kies ĉiu portis sur kapo tiom da +ĉevalharego kiom sufiĉus por fari ses aŭ sep frizaĝojn, kaj +ankaŭ grandegan "chignon." La juĝisto mem, kiun mi supozis la plej +instruita kaj logika el ĉiuj, ankaŭ portis la plej grandan kvanton +da ĉevalharego. Aliparte mi memoras, ke la vetero estis varmega, kaj +mi tre ĝojiĝis, ke mi mem ne portis eĉ ĉapon sur kapo mia; dume +nek la juĝisto nek ia advokato demetis siajn ŝvitajn perukojn. + +Sed mia patro multe koleriĝis kiam mi rakontis al la supredirita +onklino Marinjo, ĉion kion mi rimarkis en juĝejo. Mi do serĉadis +ĉu tiu kolero estas vere rezultato de virseksa logiko, aŭ eble +nur simptomo de virseksa nelogika petoleco, neniel pli nobla ol +ia virina eco. + +Iom post iom mi komencis dubi, ĉu ekzistas efektive tiu ĉi +pretendita diverseco de motivo aŭ de rezonmetodo en la agado de la +du seksoj. Ĉar, apud tiama tempo, oni min kondukis al parado de +soldatoj en Hyde Park. Inter aliaj aferoj mi tuj observis kiel +eksterorde dikaj estis la brustoj de la soldatoj. Timante ian koleron +de la patro, mi ne kuraĝis lin paroli pri tio ĉi; sed la onklino +Manjo ĉiam estis simpatia, tiam mi eksciigis al ŝi mian naivan +sciemon. + +"Ha, jes," diris ŝi, "la soldatoj estas vatitaj." "Kio tio estas?" +mi demandis. "Nu," ŝi respondis, "soldato portas artan +vestplibonaĵon, tute same kiel sinjorino, nur en alia parto de la +vestaĵo. La soldato ĝin portas, kudritan al la brusto de sia +frako!" + +Tiam mi rakontis al ŝi pluan okazaĵon. La paradtago estis blovega, +kaj la vento faligis la ĉapelon de unu el la generaloj, kaj ĝiaj +plumoj iom tordiĝis. Milita servisto eklevis la ĉapelon, kaj +alportis ĝin al la generalo, kiu kolere signalis per la fingro, ke +estas unu plumo rompita kaj elstaranta. La servisto dolĉe eltiras la +kulpan plumon, plibonigas la tutan ĉapelon, tiel lerte kiel +ĉambristino de sinjorino, kaj la generala moŝtofine trankviliĝas. + +Tion aŭdante mia onklino ekridetis, kaj diris, ke kelkafoje milita +fajrmanĝanto zorgas pri sia ekstera vidiĝo, tute tiel nerve kaj +precize kiel sinjorino la plej fasonema. Ŝi ne diris ĉu tio estas +pruvo efektiva de "logiko virseksa." + +La tempo pasadis, kaj mi vizitis por la unua fojo la Ĉambron de +Deputatoj (_House of Commons_), kie okazis longa kaj teda parolado, +per tiama famega politikisto. Jam tre ofte estis rakontita al mi, ke +la virina elokventeco estas rimarkinda pro trolongeco kaj +nekonsekvenco, kun granda manko da logiko. Tamen, je tiuj ĉi +specialaj ecoj, la parolado de tiu politikisto estis kiel eble plej +"virina." + +Mi brave kuraĝis avizigi tion al mia patro, kiu, tiun ĉi fojon, +feliĉe, aprobis mian juĝon. Li eĉ diris, ke li mem preferus pli la +babilaĵon de kiu ajn maljunulino, ol aŭskulti la sensencaĵojn de +tia politikisto. Sed mi tiam ekmemoris, ke mia patro ne estis de sama +politiko kun tiu oratoro; kaj denove mi demandis min, ĉu la patraj +vortoj estas vere rezultato de virseksa logiko, aŭ nur de propra lia +fantazio. + +Antaŭ nelonge virseksa egoismo aŭ blindeco malpermesis al virino la +utilojn de plena edukiteco. Oni diris, ke la virinoj ne havas +sufiĉan cerbkapablon por atingi kaj profiti je la viraj studoj--la +matematiko, la sciencoj fizikaj, k.t.p. Ni nunuloj klare kaj ĝoje +vidas kiel erarega estas tiel supozo. + +Sed mi devas ĉesigi mian plendon. En nunaj tagoj ni bone vidas, ke +ne ekzistas la pretendita fatala diferenco de cerbkapableco inter +la du seksoj, sed ke tio ĉi estas nur afero de edukiteco kaj +ekzercado. Baldaŭ, sendube, ni ĉiuj rekonos, ke la viro mankas la +helpon de la virino ankaŭ ĉe la aferoj leĝigantaj, koncernantaj la +feliĉon de la tuta homaro; kaj ni ĝojos je la neniiĝo de la +malsaĝa disputo, ĉu viro aŭ ĉu virino havas la ecojn la plej +necesajn kaj profitajn por efektivigi la progreson de ĉiam +pliboniĝonta komuna homa raso. + + + + +LA NASKIĜEJO. + +Originale verkita de Paul Mathews, M. A. + + +Ĉie mi amas la kamparon sed, ho! ĉarma naskiĝejo mia, kiom mi vin +amegas! Ĉu vi, karaj legantoj, konas tiun belan loketon? malgrandan +vilaĝeton, kiun trapasas nenia vojego, nur unu mallarĝa strato, en +kiun kaj el kiu kondukas malgranda vojo, ĉe kies ĉiu flanko +vidiĝas allogantaj vojetoj tra kampoj kaj arbaretoj. + +Proksime preterfluas nobla rivero, portanta sur sia trankvila akvo +brunvelajn, malrapide movigatajn ŝarĝbarkojn. Cetere, la floroj: +vintrafine la _neĝagutetoj_ (Galantoj) pli malfrue la _primoloj_, +frusomere la _bluaj sonoriloj_ (Kampanuloj), plensomere la +_bovokuloj_ (Lekantoj). Kaj plie la birdoj. Kiu povas senĝoje +aŭskulti la kantojn de la alaŭdoj, de la _nigrabirdoj_ (merloj), de +la makulitaj turdoj, de la ruĝabrustoj aŭ, apud la rivero, de la +kanasilvioj, kiuj dolĉe kantetadas? + +Ofte, tra la foliaro super rivereto, oni povas vidi la gajekoloritan +_reĝafiŝkaptiston_ (Alciono). Kian plezuron donas la zumado de la +abeloj, la flugeto de la papilioj, kaj la multaj aliaj kamparaj +vidaĵoj! La vintro mem ne estas laciga, la nudigitaj arboj, la +neĝo, posedas siajn proprajn belaĵojn por ĉiu, kiu vere amas la +Naturon. + +Tie mi de longe naskiĝis; el tie mi de longe estas apartigita. + +Lastan Paskan Lundon, la unuan fojon dum tridek kvin jaroj, mi tien +revenis. + +En la daŭro de tiuj tridek kvin jaroj mi edziĝis, alvenis al mi +familieto, tri karaj infanoj, la plena ĝuado de facila feliĉeco. +Sed ĉiam mi estis deziranta reviziti la malnovan vilaĝeton, ofte mi +estis sopiranta je la scenoj kaj la amikoj de mia infaneco. + +En la dirita tago mi, tute sola, faris mian sentimentalan vojaĝon al +la bone memorita vilaĝeto. Eĉ nun oni devas marŝi kvin mejlojn de +la plej proksima stacidomo, ĝis la vojaĝa fino. Je ĉiu paŝo mi +preteriris ian amatan loketon, feliĉe ne aliformiĝitan. Malrapide +mi marŝadis, dolĉe pensante pri la tagoj de mia juneco, redirante +al mi la nomojn de miaj antaŭaj kunludantoj. + +Ĉu ĉiuj estas ankoraŭ vivantaj? Ne estas eble; unu el ili, la plej +ĉarma el ĉiuj, la malgranda Suzio----. Ho ve! feliĉa tempo +pasinta!---- + +Mi eklevas la okulojn--Kio estas? ĉu mi sonĝas? Mi ŝin revidas, la +saman, la karan Suzion! + +Mi forgesas edzinon, infanojn, mi denove knabiĝas: tie staras mia +kara kunludantino! + +Mi kuras renkonte al ŝi elkriante "Sunjo! Sunjo!" La infano rigardas +min terurite. Kial? Ĉu ni ne plu estas amikoj? Ha! Mi memoras; mi +estas maljunulo, kompare je tiu ĉi knabineto! Ŝi ne estas mia +Suzio. "Venu tien ĉi, kara mia" mi aminde diris, "Ĉu mi vin +timigis? Diru al mi----." + +Ŝi min ĉesigis, demandante: "Kiel vi konis mian nomon?" + +"Mi rekonis vin, karulineto, tio estas longa rakonto. Diru al mi, +kie loĝas la patrino, mi deziras viziti ŝin." + +"Tie," ŝi respondis, per la fingro montrante beletan dometon meze en +malgranda ĝardeno. + +Ni tien kune iris. Alproksimiĝinte al la pordo la infano ekkriis +"Patrineto, Patrineto, venu: Sinjorego por viziti vin!" La pordo +malfermiĝis: Jes, mi estas certa, la patrino estas la vera Suzio! Mi +etendas la manon. "Sunjo!"----Ŝi min longdaŭre rigardis----"Tomaĉjo!" +kaj ni kisis unu la alian. + +"Eniru, eniru, vi estas bonvena! Edzo! jen estas Sinjoro Tomaso, kiun +ci bone memoras." + +La edzo estas alia bone memorata kunludinto. Ho! ĉarmegaj horoj, +kiujn mi pasigis kune kun tiuj ĉi simpluloj, kiuj ja trovis veran +plezuron min revidante. "Eble," ili diris al mi, "oni ne vin sciigis, +ke via antaŭa loĝejo estas aĉetebla?" + +Tion ĉi mi ne estis aŭdinta. Post kelke da tagoj mi ĝin aĉetis. + +Baldaŭ mi alkondukos mian familieton por vivadi en mia amegata +naskiĝejo. + +Tie mi esperas ke mi finos mian teran migradon. + + + + +[_Copyright reserved._] + +[_Tradukis Esp. 6266._] + +LA VENTEGO (Daŭrigo). + + +(_Vidu la sep antaŭajn Nrojn._) + +AKTO I. + +Sceno 2 (_daŭrigo_). + + +Prospero.-- Ne, knabino; + Ĝi manĝas, dormas, sentojn ankaŭ havas + Simile je ni. Tiu ĉi junulo + En ŝippereo estis: pro ĉagreno + Li markojn portas kiuj malbeligas + Vizaĝon lian--vi, alie, povus + Nobelon en li vidi. Li, perdinte + Parencojn siajn, vage ilin serĉas. + +Mirando.-- Estaĵo dia povus mi lin nomi, + Ĉar mi neniam vidis tiel nobla! + +Prospero (_flanken_).--L'afero venas laŭ deziro mia: + Ĉi tio Arielon liberigos + Nur post du tagoj-- + +Ferdinando (_ekvidante Mirandon_).--La diino + Muzike ĵus laŭdita!... Mi petegas, + Bonvolu diri al mi ĉu vi loĝas + En tiu ĉi insulo; ĉu vi povus + Konsilojn bonajn al mi doni; + Sed, miri ndaĵo! scii mi deziras + Ĉu estas vi fraŭlino. + +Mirando.-- Mi, sinjoro, + Ne mirindaĵo estas, sed fraŭlino. + +Ferdinando.--Ĉielo! mian lingvon! Mi ja estus + El ĝiaj parolantoj la plej alta + Se hejme nun mi starus. + +Prospero.-- La plej alta? + Se l'Neapola reĝo tion aŭdus, + Vi kiu estus? + +Ferdinando.-- Simple la aŭdanto + De homo parolanta pri la reĝo. + Ke li min aŭdas tion mi bedaŭras, + Ĉar estas mi la reĝo: mian patron + Perei mi ĵus vidis. + +Mirando.-- Ho, teruro! + +Ferdinando.--Li dronis, kun sinjoroj, kun Milanaj + La duko, ankaŭ lia brava filo! + +Prospero.--La duko de Milano kaj bravega + Filino lia povus vin komandi + Se dece estus. (_Flanken_) La du gejunuloj + Intervidante tremis kaj ruĝiĝis ... + Nun Arielo baldaŭ liberiĝos. + (_Al Ferdinando_) Al vi, sinjor', mi vorton volus diri: + Mi timas ke vi multe ĵus eraris. + +Mirando.-- Ĝentile kial patro ne parolis? + De mi vidita estas homo tria + Ĉi tiu, sed kortuŝa la unua. + Kompato same movu mian patron! + +Ferdinando.--Fraŭlino, se vi estas korlibera, + Reĝino Neapola vin mi faros. + +Prospero.-- Sinjoro, al vi tuj mi diros haltu! + (_Flanken_) Nu! ili estas intersimpatiaj: + L'aferon mi ne volas rapidigi; + Nenion tro facilan oni ŝatas. + (_Al Ferdinando_) Atentu, aŭdu, ĉar mi vin kulpigas + Uzurpi ies nomon ne la vian: + Spiono eble vi ĉi tie staras + Por poste ŝteli de mi la insulon. + +Ferdinando.--Ne! per honoro mia! + +Mirando.-- Malhonoro + Neniam loĝis en sanktejo tia; + Ĉar se malbonon tia dom' entenus, + Eĉ bono volus loĝi kun ĝi. + +Prospero (_al Ferdinando_).-- Venu! + (_Al Mirando_) Por la spiono ne parolu. (_Al Ferdinando_) Venu! + Piede, kole, mi vin kunkatenos, + Marakvon trinkos vi, via nutraĵo + Konsistos el mituloj riveretaj, + Radikoj sekiĝitaj, kaj glanŝeloj-- + Nu, venu! + +Ferdinando.-- Ne! mi tuj kontraŭbatalos + Tielan agon, ĝis la malamiko + Pli pova montros sin. + +[_Eltiras sian glavon, sed tuj magie, ne povas movi._] + +Mirando.-- Ho, kara patro! + Tro ne ofendu lin, ĉar, dolĉanima, + Li maltimulo estas. + +Prospero (_al Mirando_).-- Knabineto, + Ĉu vi al mi konsilus? (_Al Ferdinando_) Glavingigu, + Ho, perfidulo, kiu ŝajni volus + Sed ne maltimas frapi, tiel kulpo + Tremigas vin! Plu ne kontraŭbatalu: + Bastono mia tuj vin senarmigos. + +Mirando.--Mi vin petegas, patro-- + +Prospero (_al Mirando_).-- Vi foriru! + Ne tuŝu mian veston. + +Mirando.-- Ho! kompatu: + Por li mi garantiulino estos. + + (_Daŭrigota_). + + + + +LA REVENO AL LA MONTARA PATRUJO. + +Originale verkita de Clarence Bicknell. + + + De miaj montoj patrujanaj, jen, fine, la revido! + Post longaj jaroj en la urboj, malgaje, eĉ sen rido; + Aŭ kie l'ebenaĵo griza senlime sin etendas, + Kaj, aŭ pro tim' aŭ hont', nenio la bluĉielon fendas. + Ho ĝoj'! l'aeron tiel puran libere respiradi, + Kaj ĉe la montoj Dibenitaj en dolĉa pac' restadi! + + Ne plu la bruo de l'amaso, la krioj en la stratoj, + Mizero ĉie kaj malsano, blasfem', batiĝoj, batoj; + Ne plu la polvo ĉe l'vizaĝo, la fulgo en aero; + Ne plu herbejoj sekiĝitaj, kaj neflorada tero; + Sed ĉie arboj kaj arbaroj kun kampoj milkoloraj, + De fojno riĉa kaj brileta per herboj bonodoraj. + + El supro de la blankaj pintoj, la hejm' de l'Monta Reĝo, + Mantelo kies senmakula estas l'eterna neĝo, + Riveroj, riveretoj kuras, portante vivobenojn, + Kaj, trapaŝante, ĉie faras fruktejojn ĝardenojn, + La branĉojn ili, ĉe la bordoj, de l'rozarbet' balancas; + Bovinoj blekas, birdoj pepas, kaj papilioj dancas. + + La tutan tagon laboremaj abeloj laŭte zumas, + Serĉante florojn kiujn ili per kisoj amindumas. + Kaj kiel bela la florejo! l'azuraj ĝentianoj, + Kun alporozoj, orlilioj, kaj dolĉaj timianoj! + Mi aŭdas la naturmuzikon de l'blanka akvofalo, + Kaj la kantetojn de l'paŝtistoj tra l'eĥoiĝa valo. + + Mi mem nun povas ree kanti la kantojn de juneco, + Pri la natur', pri la patrujo, pri amo kaj beleco. + La pensoj, kiel agloj, flugas, nek plu sur tero haltas; + La koro, eĉ la membroj miaj, kiel la ĉamo saltas. + Parolis urboj, ebenaĵo, pri larmoj kaj pri morto, + Sed nun pleniĝa ĉio estas je vivo kaj je forto. + + Forteco al ŝtoneg' simile de l'nemoveblaj montoj, + La vivo kiel la forfluo el senĉesantaj fontoj. + Ho! kiel bone kun naturo la vivo de simpleco, + Per kiu venas tiuj benoj de sano kaj forteco! + Mi malproksimen ne plu vagos, sed estu mia sorto + En mia paca monta hejmo restadi ĝis la morto. + + + + +LA MALSANA LEONO. + + +Leono, pro maljuneco kaj malforteco, ne povis plu ĉase trafi sian +kaptaĵon, tial li sin kuŝigis en sia kaverno, kaj, per mallaŭta +voĉo, anoncis, ke li estis tre malsana. La raporto baldaŭ +disvastiĝas inter la bestaro, kaj kaŭzas grandegan plorindon pri la +reĝa malsanulo. Unu post la alia venas por lin viziti, sed, ĉar +ĉin malkune, kaj en la propran leonan kavernon eniras, la leono +facile povas fari kaptaĵon el la vizitantoj, kaj grasiĝas per +tia dieto. Vulpo, kiu suspektis la tutan aferon, fine venas +por informiĝi pri la leona saneco, sed, staras malproksime kaj +demandas "Kiel la Reĝa Moŝto sanas?" "Ha, karega amiko mia," diris +la leono, "ĉu estas vi? Kial do vi tiel forstaras de mi? Venu, +dolĉemulo, ŝutu konsolan vorton en la orelon de malfeliĉa leono, +kiu nur tre mallonge vivos!" "Vin benu la dioj!" respondis la vulpo. +"Pardonu se mi ne povos resti pli longe; sed verdire, min tre +maltrankviligas la piedsignoj, kiujn mi tie ĉi ekvidas; ĉiu el ili +ŝajnas eniri vian kavernon, sed nenia eksteren deiri." + +_Ne risku iri tien, kien multuloj eniras, sed neniu deiras._ + + (6266). + + + + +PATRINO KAJ INFANO. + +Flandra poeziaĵo de Frans de Cort. + + +Kiam mi plezurege rigardas mian rozkoloran infanon, kaj tiun, kiu +donacis lin al mi, mian amegatan edzinon, tiam ne demandu kiun el +ili mia koro plej amas. Mia koro ne povas disigi la patrinon de la +infano. Mi etendas la brakojn, kaj ĉirkaŭprenas miajn gekarulojn +kune inter ili, kaj ĝojlarmoj fluas sur miajn vangojn. Ha! Se vi +scius, mallaŭte mi diras, kiel vi estas amataj, vi, infano, pro +via patrino; kaj vi, patrino, pro via infano! + + _Tradukita de_ Eŭg. Mathys, _filo_. + + + + +CORRESPONDENCE NOTES. + + +The Hon. Sec. of the London Esperanto Club herewith gives notice that +the Free Classes are now closed for the summer months. Due notice +will be given of the date of re-opening. In the meantime inquirers +can obtain information from Miss Schafer, 8, Gloucester Crescent, +Regent's Park, N.W. (Stamps should always be enclosed for the reply). + +Club Members who have not yet renewed their subscription, and whose +number is below 136, are also reminded that their renewals have +fallen due. It is earnestly hoped that they will favour the Club with +a continuance of their kind support. + + * * * + +Our prized volume, the _Fundamenta Krestomatio_, bears a most +unfortunate title. + +Many correspondents ask the derivation of the word. We suppose it has +been imported from the Greek, and means the Giver of Oracles. Perhaps +the Second Edition of this great work will bear some more easily +recognised title, which may serve to apprise the uninitiated of the +purpose and scope of the volume. + + * * * + +The note in our last issue concerning the _Method of telling the time +in Esperantoland_ has called forth an admirable suggestion: That +everywhere the example of railway time-tables should be followed. This +is already international, and thus no confusion could arise. Kvin dekdu, +5.12, dek kvardek, 10.40, etc., will enable us to keep our appointments +with punctuality. + + * * * + +We have done our best to buy in copies of the _First Number_ of +The Esperantist, with the very unsatisfactory result that +there are now to be had only six clean copies at 2/6 each. + + * * * + +Our infant growth, though rapid, has not yet warranted the +establishment of a Standard Examination in Esperanto, for the +awarding of an _Atesto de Kapableco_. Those desirous of obtaining +this must therefore still do so under the auspices of the French +Society. + +Nevertheless, it is to be hoped that, ere long, we also may be able +to issue British Certificates of Merit. + + * * * + +As so many Esperantists are occupied in the City, it has been +proposed that a monthly meeting might be arranged over some +convenient lunch or tea table. Will those Gesamideanoj able and +willing to fall in with the proposal kindly communicate with the +Editor to that effect? + + + + +INSTINKTO aŭ INTELIGENTECO. + +Dua Vera Rakonto de O.W. 7074. + + +Mi legas en la dua numero de la _Internacia Scienca Revuo_ la titolon +de artikolo publikigita en la _Revue Scientifique_. Jen la teksto: +_E. Mancini. Aritmetiko de la Bestoj. Raporto pri kelkaj observoj +kiuj pruvas, ke la bestoj povas havi malgrandan ideon de la nombro._ + +Tiu titolo rememorigas al mi strangan fakton, kiun mi okulvidis, kiu +en la momento tre ridigis min kaj kiu, poste, pripensigis min; mi +estis devigita kredi, ke iaj bestoj povas kalkuli. + +Cetere vi povos tion juĝi, mi tuj rakontos al vi la fakton. + +En la ĉirkaŭaĵo de Montmouillon en la Departamento La Vienne en +Francujo, unu el miaj onkloj posedas bienon. Tie la gefarmamastroj +kaj liaj infanoj zorgas pri ĝi. Ili edukas en ĝi la kutimajn +bestojn, bovojn, ŝafojn, porkojn, k.t.p. + +Ĉiutage, kiam la vetero ne tion malebligis, oni elirigas la bestojn +el la staloj, kaj oni alkondukas ilin sur la kampojn, kie ili sin +paŝtas. Kiam baldaŭ eknoktiĝos, oni rekondukas ilin al la staloj. + +Ian tagon mi estis alirinta kun mia edzino kaj mia filino por viziti +niajn geonklojn. + +En la tagmezo, ni aliris al la farmabieno. Mi promenis kaj alvenis +sur la kampo, kie estas porkino kun sia idaro, dek kvar porkidoj; mi +ripetas, dek kvar. + +Estis la momento por revenigi la bestojn al la stalo. La gardistino, +per vergeto ilin realkondukis. Kiam la pordo de la stalo estis +malfermita, la porkidoj eniris la unuaj, poste eniris la patrino. +Sed, post kelkaj sekundoj, oni aŭdis blekegojn terurajn, kaj batojn +sur la pordo. Tuj la gardistino malfermis ĝin, kaj, puŝegante la +servistinon, la porkino forkuris al la kampo. Ni tuj tre miris, +kredante, ke la porkino fariĝas freneza. Mi sekvis ĝin kaj vidis ke +ĝi eniris arbetaĵon, en kiu restis unu el ŝiaj idoj. La patrino +forpelis ĝin, puŝante ĝin per sia nazego, blekegante. Ili ambaŭ +reeniris la stalon trankvile kaj la porkino silentis. + +La konkludo de tiu vera rakonto estas tute logika: la porkino sciis +ke ĝi havis dek kvar idojn. Kiam ĝi ilin kalkulis, ĝi ekvidis, ke +ili ĉiuj ne estis kune kun ĝi, kaj ĝi forkuris por serĉi la +forestantan. Mi ne povas nekredi ke tiu porkino sciis kalkuli. + +Ĉu vi ne pensas kiel mi? + + + + +GALA SKIZETO. + +Originale verkita de E. W. + + +_Mi naskiĝis en la jaro 1825, kaj jen la jaro 1904! Mi do kredas, ke +mi ne estas tro juna por senpeke permesi al mi iom da libertempo, en +kiu aminde memori la geamikojn de mia infaneco kaj juneco._ + +_Kiam mi parolas pri miaj karaj gesamlandanoj al miaj nunaj +konatuloj, ili ĉiam diras: "Kial vi ne skribas libron? Viaj rakontoj +estas tiel interesaj."_ + +_Mi ĉiam respondis: "Tro multaj jam estas la libroj; kiu povas ilin +tralegi?"_ + +_Tamen, en la lingvo internacia ne ankoraŭ estas multe da libroj, +kaj baldaŭ multaj estos la legantoj. Mi diras "baldaŭ," ĉar tiu +ĉi lingvo estas treege facila. Post unu semajno mi povis mem ĝin +kompreni, studinte apenaŭ dek kvin minutojn ĉiutage, kaj mia memoro +tamen multe malfortiĝis._ + +_Mi pensas, ke kelkaj simplaj skizoj de la Galanoj antaŭ du +generacioj eble povos interesi la kosmopolitan legantaron de_ The +Esperantist. + +_Pro tio mi verkis tiujn ĉi rakontetojn.--E. W._ + + +I. + +Pacama Pastro. + +Li estis tre granda kaj maldika; lia kapo tiel malalte kurbiĝis, kaj +lia maniero estis tiel timema, ke li ŝajnis esti kvazaŭ fremdulo en +sia propra domo. Liaj okuloj grizabluaj estis dolĉaj kaj sonĝaj, +liaj manoj malgrandaj kaj molaj vibris, kiam oni tuŝis ilin. Tia +estis lia voĉo, ke nura _Bonanokto_ samtempe estis beno kaj kareso. + +Familia tradicio diris, ke li antaŭe estis tiel granda, vira, kaj +aktiva, ke la Princo-Reganto (poste George IV.) diris pri li: "Tio +ĉi pastro estus fariĝinta la plej belega oficiro de miaj _Grenadier +Guards_." + +Oni ankaŭ diris, ke, dum juneco, li amis kaj estis amita; sed ke li +ne kuraĝiĝis kontraŭstari la malriĉecon. Do, post jaroj de +nedecideco, li sin trovis sola. + +Lia _Cariad_ (Amantino) estis edzino kaj patrino kiam li edziĝis la +riĉan vidvinon kiun, dum tridek jaroj, ĝuis lian indulgan bonecon. + +Nur unu foje, estante juna kaj fraŭlo, li montris sian karakteron. + +Lia paroĥo estis apud la rifa marbordo, kie multaj ŝipoj +disrompiĝis. La tieaj homoj, tiel, kiel siaj samrasanoj la Bretoj +kaj Gaeloj, kredis, ke la maro estis donaco de Dio, por provizi por +ili fajrlignon kaj multajn aliajn trezorojn. Sed ili devus nenion +preni, se sin savis unu sola maristo el la pereita ŝipo. + +Tiu ĉi leĝo nature ne savigis la maristaron. + +La pacama pastro ofte predikis kontraŭ la kruela kutimo igi la +ŝippereojn. + +Ekstere de la preĝejo, la paroĥanoj ofte diris: Se ni ne +prenos la bonajn Diajn donacojn, aliaj ilin prenos, sed li respondis: +Agu prave, kaj eble viaj najbaroj imitos vin. + +Fine, post multe da tempo, li demandis: "Ĉu vi ne protektos la +maristojn, kaj ilian bienon?" + +Baldaŭ sciiĝis, ke la loĝantoj de Bxxx ne permesos la ŝippereigon +sur ilia marbordo kaj ankaŭ, ke la vilaĝanoj de Txxxx kaj Sxxxx +decidiĝis agadi laŭvole, kie ajn ili povos. + +Terura ventego blovis, kaj ŝipo surkuris sur ŝtonejon. + +Tiam okazis ke la loĝantoj de la najbaraj vilaĝoj kunvenis al la +loko, portante falĉilojn, stangojn, martelojn, kaj aliajn +batalilojn. Kune kun siaj paroĥanoj, la pastro renkontis ilin sur la +sablo. Li antaŭeniris, kaj montris al la transpaŝintoj sian pafilon +ekkriegante: Se unu el vi provos transiri tiun ĉi mureton, mi pafos! + +Juna granda viro, ridante je li, saltis super la barilo. Pafo tuj +ekaŭdiĝis kaj la junulo tombis sur sia vizaĵo. + +Tamen, li nur falis pro timo. La kuglo estis pasinta inter lia brako +kaj flanko, kaj nur vundis lian vestmanikon. + +Tamen la leciono ne estis senfrukta, ĉar, post tiu ĉi tago oni +neniam trovis en tiu ĉi loko ŝipdetruistojn. + +La pastro neniam parolis pri la afero: eble la teruro kiun li sentis, +kiam li kredis, ke li mortigis homon, estis tro granda por sen akra +doloro esti memorita. + +Dum multaj jaroj lia vidvino prenis el ĝia kaŝejo, kaj kun fiera +plezuro montris, la belan arĝentaĵon, de Lloyds donacita je dankeco +pro la maristoj kaj ŝarĝoj de ŝia edzo savitaj. + +(_Dua skizeto aperos en_ The Esperantist, _No. 9_). + + + + +DIVERSAJ AVIZOJ. + + +Sro Motteau nun tradukis la tuton de _La Ventego_, kaj oni eldonos +la verkon en aparta libro tuj kiam oni ricevis 500 promesojn ĝin +aĉeti. Ĝia kosto estos 1f. 50 (1/3 afranke). Post la eldono kosto +1/3. + +Ĉu la Legantoj, kiuj deziras ĝin posedi, skribos al la Redakcio? + + * * * + +La C. T. C. (Cyclists' Touring Club) Gazette de Majo enhavas tre +valoran leteron de Sro Bourlet, kune kun Angla traduko. Estas +rimarkinde ke, kvankam tiu letero enhavas 500 vortojn, ne estas +bezono por supersignita litero ia! Oni konsilas, ke ĉiuj +Esperantistoj ĝin tralegu. + +(Specimeno de la Gazeto, 3d., de 47, Victoria Street, Westminster, +S.W.). + + * * * + +Sro Metcalfe sendas kelkajn interesajn sciigojn. Li venkis en la +Esperanta koresponda ŝakludo kun Belga Samideano, kaj nun komencas +duan batalon! Li ankaŭ proponas, ke kelkaj lertaj Esperantistoj +kunverku la tradukon de la Nova Testamento. Ĉu tiuj, kiuj deziras +kunlaboradi, skribos al Sro Metcalfe, ĉe la Redakcio? + + * * * + +Ni jam estas vidintaj la unuajn paĝojn de _Alice in Esperantoland_, +kaj la verko promesas fariĝi tre interesa kaj valora lernilo. Al la +sindonema verkisto salutojn kaj gratulojn! + + * * * + +Kara Sinjoro,--La anonco pri miaj Dimanĉaj Promenadoj +sukcesis, ĉar, lastan Dimanĉon, Sro Sutcliffe kaj sia filo, +Sro Rayner, kaj ankaŭ Sro Farnes, kuniĝis ĉe Bromley. Ni +paroladis Esperante la tutan tagon, kvazaŭ en Esperantujo, kaj faris +multe da progreso pri interparolarto. + + Fidele via, + C. W. T. Reeve, + 63, Effingham Road, Lee, Kent. + + * * * + +Niaj Germanaj amikoj tre rapide antaŭeniras. Ni ĵus ricevis de +Sro Borel, _95, Prinzenstrasse, Berlin_, du novajn verkojn de la +_Kolekto Aprobita_. (1). _Vollständiges Lehrbuch der Esperanto +Sprache, mit Uebungen, Syntax und Proben aus Poesie und Prosa, nach +Prof. Cart, bearbeitet und erweitert von J. Borel. Kosto 1/3 (1 mark +20)._ (2). _Wörterbuch Deutsch-Esperanto, unter Redaktion von Dr. +Samenhof, herausgegeben von Hermann Jurgensen und M. Pagnier. 2/- (2 +mark)._ + +Ankaŭ ni danke ricevis. (1). _Cours Elementaire d'Espéranto, par E. +Deligny, Professeur au Groupe Espérantiste de Saint Omer._ (Bona 53 +paĝa verko). (2). _Sondilo Skrapanta de M. Leger, Ĉe Grupo +Esperantista, Presejo de Monako._ (Bone presita broŝuro +dek-unu-paĝa, kiu traktas pri nova sistemo por subakva skrapado). +(3). _Les Libertaires et la Langue Internationale, Espéranto, de +Emile Chapelier._ (47 paĝoj, 10 c). (4). _Esperanto, Exposición de +R. G. Abrill, Ex-Profesor de Esperanto del Instituto Comercial, +Chiclayo, Peru._ (22 paĝoj en la Hispana lingvo). + + * * * + +Plezure ni rimarkas, ke ĉiam pli granda aro da semajnaj kaj monataj +Gazetoj enhavas Esperantan sekcion. La lasta, kiun ni ricevis estis +la _Bulletin des Sciences Naturelles de Tarare, Rhône, France_. Tie +ankaŭ fondiĝos Esperantan Ekzpozicion, kaj oni esperas, ke ĉiuj +sendos informojn pri komercaj aferoj. La komerco Tarara estas silk- +kaj koton-faraĵojn, malpezajn ŝtofojn senornamajn kaj ornamitajn, +broditajn kurtenojn, ĉiujn ajn brodaĵojn por virinroboj, velvetojn +kaj pluŝojn. + + * * * + +Kara Sinjoro _Lingvo Internacia por Blinduloj_ en punktoj reliefaj, +eliros en la lasta semajno de Majo. Provizora Direktoro mi estas.... +Ni eldonos ses Numerojn en 1904 (poste, se eble, dekdu). La abono +kostas por ĉiu lando 3 frankojn.... Kun kora saluto mi estas via, +Th. Cart. + +Vere la blinduloj havas tre sindoneman amikon kaj ni sendas ĉiujn +bondezirojn al la nova kaj potenca ilo, kiu helpos je la disvastigado +de Esperanto inter ili. Blinduloj el ĉiuj nacioj verkos la +artikolojn por tiu ĉi nova Gazeto, kaj ĝi certe estos tre interesa. + + * * * + +La Redaktoro bedaŭras, ke li ne antaŭe anoncis la fondon de +Esperantista Grupo en Battersea. La energia Sekretario estas _Sro +A. T. Lee, 2, Cupar Road, Battersea, S.W._, kaj la Grupkunvenejo +estas en la _"Board Room, Latchmere Baths," Marde vespere_. Tiu ĉi +kurso daŭros dum la tuta somero. + +Sro Lee saĝe utilis la valoran artikolon de Sir William Ramsay, +kiu aperis en la _Daily Mail_, por helpi lian propagandon, kaj +presigis ĝin sur aparta folieto, por disdoni, kaj li ankaŭ presigis +novan poŝtkarton. + + + + + +End of Project Gutenberg's The Esperantist, Vol. 1, No. 8, by Various + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE ESPERANTIST, VOL. 1, NO. 8 *** + +***** This file should be named 34042-0.txt or 34042-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/3/4/0/4/34042/ + +Produced by David Starner, Andrew Sly and the Online +Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net (This +book was produced from scanned images of public domain +material from the Google Print project.) + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |