1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
2068
2069
2070
2071
2072
2073
2074
2075
2076
2077
2078
2079
2080
2081
2082
2083
2084
2085
2086
2087
2088
2089
2090
2091
2092
2093
2094
2095
2096
2097
2098
2099
2100
2101
2102
2103
2104
2105
2106
2107
2108
2109
2110
2111
2112
2113
2114
2115
2116
2117
2118
2119
2120
2121
2122
2123
2124
2125
2126
2127
2128
2129
2130
2131
2132
2133
2134
2135
2136
2137
2138
2139
2140
2141
2142
2143
2144
2145
2146
2147
2148
2149
2150
2151
2152
2153
2154
2155
2156
2157
2158
2159
2160
2161
2162
2163
2164
2165
2166
2167
2168
2169
2170
2171
2172
2173
2174
2175
2176
2177
2178
2179
2180
2181
2182
2183
2184
2185
2186
2187
2188
2189
2190
2191
2192
2193
2194
2195
2196
2197
2198
2199
2200
2201
2202
2203
2204
2205
2206
2207
2208
2209
2210
2211
2212
2213
2214
2215
2216
2217
2218
2219
2220
2221
2222
2223
2224
2225
2226
2227
2228
2229
2230
2231
2232
2233
2234
2235
2236
2237
2238
2239
2240
2241
2242
2243
2244
2245
2246
2247
2248
2249
2250
2251
2252
2253
2254
2255
2256
2257
2258
2259
2260
2261
2262
2263
2264
2265
2266
2267
2268
2269
2270
2271
2272
2273
2274
2275
2276
2277
2278
2279
2280
2281
2282
2283
2284
2285
2286
2287
2288
2289
2290
2291
2292
2293
2294
2295
2296
2297
2298
2299
2300
2301
2302
2303
2304
2305
2306
2307
2308
2309
2310
2311
2312
2313
2314
2315
2316
2317
2318
2319
2320
2321
2322
2323
2324
2325
2326
2327
2328
2329
2330
2331
2332
2333
2334
2335
2336
2337
2338
2339
2340
2341
2342
2343
2344
2345
2346
2347
2348
2349
2350
2351
2352
2353
2354
2355
2356
2357
2358
2359
2360
2361
2362
2363
2364
2365
2366
2367
2368
2369
2370
2371
2372
2373
2374
2375
2376
2377
2378
2379
2380
2381
2382
2383
2384
2385
2386
2387
2388
2389
2390
2391
2392
2393
2394
2395
2396
2397
2398
2399
2400
2401
2402
2403
2404
2405
2406
2407
2408
2409
2410
2411
2412
2413
2414
2415
2416
2417
2418
2419
2420
2421
2422
2423
2424
2425
2426
2427
2428
2429
2430
2431
2432
2433
2434
2435
2436
2437
2438
2439
2440
2441
2442
2443
2444
2445
2446
2447
2448
2449
2450
2451
2452
2453
2454
2455
2456
2457
2458
2459
2460
2461
2462
2463
2464
2465
2466
2467
2468
2469
2470
2471
2472
2473
2474
2475
2476
2477
2478
2479
2480
2481
2482
2483
2484
2485
2486
2487
2488
2489
2490
2491
2492
2493
2494
2495
2496
2497
2498
2499
2500
2501
2502
2503
2504
2505
2506
2507
2508
2509
2510
2511
2512
2513
2514
2515
2516
2517
2518
2519
2520
2521
2522
2523
2524
2525
2526
2527
2528
2529
2530
2531
2532
2533
2534
2535
2536
2537
2538
2539
2540
2541
2542
2543
2544
2545
2546
2547
2548
2549
2550
2551
2552
2553
2554
2555
2556
2557
2558
2559
2560
2561
2562
2563
2564
2565
2566
2567
2568
2569
2570
2571
2572
2573
2574
2575
2576
2577
2578
2579
2580
2581
2582
2583
2584
2585
2586
2587
2588
2589
2590
2591
2592
2593
2594
2595
2596
2597
2598
2599
2600
2601
2602
2603
2604
2605
2606
2607
2608
2609
2610
2611
2612
2613
2614
2615
2616
2617
2618
2619
2620
2621
2622
2623
2624
2625
2626
2627
2628
2629
2630
2631
2632
2633
2634
2635
2636
2637
2638
2639
2640
2641
2642
2643
2644
2645
2646
2647
2648
2649
2650
2651
2652
2653
2654
2655
2656
2657
2658
2659
2660
2661
2662
2663
2664
2665
2666
2667
2668
2669
2670
2671
2672
2673
2674
2675
2676
2677
2678
2679
2680
2681
2682
2683
2684
2685
2686
2687
2688
2689
2690
2691
2692
2693
2694
2695
2696
2697
2698
2699
2700
2701
2702
2703
2704
2705
2706
2707
2708
2709
2710
2711
2712
2713
2714
2715
2716
2717
2718
2719
2720
2721
2722
2723
2724
2725
2726
2727
2728
2729
2730
2731
2732
2733
2734
2735
2736
2737
2738
2739
2740
2741
2742
2743
2744
2745
2746
2747
2748
2749
2750
2751
2752
2753
2754
2755
2756
2757
2758
2759
2760
2761
2762
2763
2764
2765
2766
2767
2768
2769
2770
2771
2772
2773
2774
2775
2776
2777
2778
2779
2780
2781
2782
2783
2784
2785
2786
2787
2788
2789
2790
2791
2792
2793
2794
2795
2796
2797
2798
2799
2800
2801
2802
2803
2804
2805
2806
2807
2808
2809
2810
2811
2812
2813
2814
2815
2816
2817
2818
2819
2820
2821
2822
2823
2824
2825
2826
2827
2828
2829
2830
2831
2832
2833
2834
2835
2836
2837
2838
2839
2840
2841
2842
2843
2844
2845
2846
2847
2848
2849
2850
2851
2852
2853
2854
2855
2856
2857
2858
2859
2860
2861
2862
2863
2864
2865
2866
2867
2868
2869
2870
2871
2872
2873
2874
2875
2876
2877
2878
2879
2880
2881
2882
2883
2884
2885
2886
2887
2888
2889
2890
2891
2892
2893
2894
2895
2896
2897
2898
2899
2900
2901
2902
2903
2904
2905
2906
2907
2908
2909
2910
2911
2912
2913
2914
2915
2916
2917
2918
2919
2920
2921
2922
2923
2924
2925
2926
2927
2928
2929
2930
2931
2932
2933
2934
2935
2936
2937
2938
2939
2940
2941
2942
2943
2944
2945
2946
2947
2948
2949
2950
2951
2952
2953
2954
2955
2956
2957
2958
2959
2960
2961
2962
2963
2964
2965
2966
2967
2968
2969
2970
2971
2972
2973
2974
2975
2976
2977
2978
2979
2980
2981
2982
2983
2984
2985
2986
2987
2988
2989
2990
2991
2992
2993
2994
2995
2996
2997
2998
2999
3000
3001
3002
3003
3004
3005
3006
3007
3008
3009
3010
3011
3012
3013
3014
3015
3016
3017
3018
3019
3020
3021
3022
3023
3024
3025
3026
3027
3028
3029
3030
3031
3032
3033
3034
3035
3036
3037
3038
3039
3040
3041
3042
3043
3044
3045
3046
3047
3048
3049
3050
3051
3052
3053
3054
3055
3056
3057
3058
3059
3060
3061
3062
3063
3064
3065
3066
3067
3068
3069
3070
3071
3072
3073
3074
3075
3076
3077
3078
3079
3080
3081
3082
3083
3084
3085
3086
3087
3088
3089
3090
3091
3092
3093
3094
3095
3096
3097
3098
3099
3100
3101
3102
3103
3104
3105
3106
3107
3108
3109
3110
3111
3112
3113
3114
3115
3116
3117
3118
3119
3120
3121
3122
3123
3124
3125
3126
3127
3128
3129
3130
3131
3132
3133
3134
3135
3136
3137
3138
3139
3140
3141
3142
3143
3144
3145
3146
3147
3148
3149
3150
3151
3152
3153
3154
3155
3156
3157
3158
3159
3160
3161
3162
3163
3164
3165
3166
3167
3168
3169
3170
3171
3172
3173
3174
3175
3176
3177
3178
3179
3180
3181
3182
3183
3184
3185
3186
3187
3188
3189
3190
3191
3192
3193
3194
3195
3196
3197
3198
3199
3200
3201
3202
3203
3204
3205
3206
3207
3208
3209
3210
3211
3212
3213
3214
3215
3216
3217
3218
3219
3220
3221
3222
3223
3224
3225
3226
3227
3228
3229
3230
3231
3232
3233
3234
3235
3236
3237
3238
3239
3240
3241
3242
3243
3244
3245
3246
3247
3248
3249
3250
3251
3252
3253
3254
3255
3256
3257
3258
3259
3260
3261
3262
3263
3264
3265
3266
3267
3268
3269
3270
3271
3272
3273
3274
3275
3276
3277
3278
3279
3280
3281
3282
3283
3284
3285
3286
3287
3288
3289
3290
3291
3292
3293
3294
3295
3296
3297
3298
3299
3300
3301
3302
3303
3304
3305
3306
3307
3308
3309
3310
3311
3312
3313
3314
3315
3316
3317
3318
3319
3320
3321
3322
3323
3324
3325
3326
3327
3328
3329
3330
3331
3332
3333
3334
3335
3336
3337
3338
3339
3340
3341
3342
3343
3344
3345
3346
3347
3348
3349
3350
3351
3352
3353
3354
3355
3356
3357
3358
3359
3360
3361
3362
3363
3364
3365
3366
3367
3368
3369
3370
3371
3372
3373
3374
3375
3376
3377
3378
3379
3380
3381
3382
3383
3384
3385
3386
3387
3388
3389
3390
3391
3392
3393
3394
3395
3396
3397
3398
3399
3400
3401
3402
3403
3404
3405
3406
3407
3408
3409
3410
3411
3412
3413
3414
3415
3416
3417
3418
3419
3420
3421
3422
3423
3424
3425
3426
3427
3428
3429
3430
3431
3432
3433
3434
3435
3436
3437
3438
3439
3440
3441
3442
3443
3444
3445
3446
3447
3448
3449
3450
3451
3452
3453
3454
3455
3456
3457
3458
3459
3460
3461
3462
3463
3464
3465
3466
3467
3468
3469
3470
3471
3472
3473
3474
3475
3476
3477
3478
3479
3480
3481
3482
3483
3484
3485
3486
3487
3488
3489
3490
3491
3492
3493
3494
3495
3496
3497
3498
3499
3500
3501
3502
3503
3504
3505
3506
3507
3508
3509
3510
3511
3512
3513
3514
3515
3516
3517
3518
3519
3520
3521
3522
3523
3524
3525
3526
3527
3528
3529
3530
3531
3532
3533
3534
3535
3536
3537
3538
3539
3540
3541
3542
3543
3544
3545
3546
3547
3548
3549
3550
3551
3552
3553
3554
3555
3556
3557
3558
3559
3560
3561
3562
3563
3564
3565
3566
3567
3568
3569
3570
3571
3572
3573
3574
3575
3576
3577
3578
3579
3580
3581
3582
3583
3584
3585
3586
3587
3588
3589
3590
3591
3592
3593
3594
3595
3596
3597
3598
3599
3600
3601
3602
3603
3604
3605
3606
3607
3608
3609
3610
3611
3612
3613
3614
3615
3616
3617
3618
3619
3620
3621
3622
3623
3624
3625
3626
3627
3628
3629
3630
3631
3632
3633
3634
3635
3636
3637
3638
3639
3640
3641
3642
3643
3644
3645
3646
3647
3648
3649
3650
3651
3652
3653
3654
3655
3656
3657
3658
3659
3660
3661
3662
3663
3664
3665
3666
3667
3668
3669
3670
3671
3672
3673
3674
3675
3676
3677
3678
3679
3680
3681
3682
3683
3684
3685
3686
3687
3688
3689
3690
3691
3692
3693
3694
3695
3696
3697
3698
3699
3700
3701
3702
3703
3704
3705
3706
3707
3708
3709
3710
3711
3712
3713
3714
3715
3716
3717
3718
3719
3720
3721
3722
3723
3724
3725
3726
3727
3728
3729
3730
3731
3732
3733
3734
3735
3736
3737
3738
3739
3740
3741
3742
3743
3744
3745
3746
3747
3748
3749
3750
3751
3752
3753
3754
3755
3756
3757
3758
3759
3760
3761
3762
3763
3764
3765
3766
3767
3768
3769
3770
3771
3772
3773
3774
3775
3776
3777
3778
3779
3780
3781
3782
3783
3784
3785
3786
3787
3788
3789
3790
3791
3792
3793
3794
3795
3796
3797
3798
3799
3800
3801
3802
3803
3804
3805
3806
3807
3808
3809
3810
3811
3812
3813
3814
3815
3816
3817
3818
3819
3820
3821
3822
3823
3824
3825
3826
3827
3828
3829
3830
3831
3832
3833
3834
3835
3836
3837
3838
3839
3840
3841
3842
3843
3844
3845
3846
3847
3848
3849
3850
3851
3852
3853
3854
3855
3856
3857
3858
3859
3860
3861
3862
3863
3864
3865
3866
3867
3868
3869
3870
3871
3872
3873
3874
3875
3876
3877
3878
3879
3880
3881
3882
3883
3884
3885
3886
3887
3888
3889
3890
3891
3892
3893
3894
3895
3896
3897
3898
3899
3900
3901
3902
3903
3904
3905
3906
3907
3908
3909
3910
3911
3912
3913
3914
3915
3916
3917
3918
3919
3920
3921
3922
3923
3924
3925
3926
3927
3928
3929
3930
3931
3932
3933
3934
3935
3936
3937
3938
3939
3940
3941
3942
3943
3944
3945
3946
3947
3948
3949
3950
3951
3952
3953
3954
3955
3956
3957
3958
3959
3960
3961
3962
3963
3964
3965
3966
3967
3968
3969
3970
3971
3972
3973
3974
3975
3976
3977
3978
3979
3980
3981
3982
3983
3984
3985
3986
3987
3988
3989
3990
3991
3992
3993
3994
3995
3996
3997
3998
3999
4000
4001
4002
4003
4004
4005
4006
4007
4008
4009
4010
4011
4012
4013
4014
4015
4016
4017
4018
4019
4020
4021
4022
4023
4024
4025
4026
4027
4028
4029
4030
4031
4032
4033
4034
4035
4036
4037
4038
4039
4040
4041
4042
4043
4044
4045
4046
4047
4048
4049
4050
4051
4052
4053
4054
4055
4056
4057
4058
4059
4060
4061
4062
4063
4064
4065
4066
4067
4068
4069
4070
4071
4072
4073
4074
4075
4076
4077
4078
4079
4080
4081
4082
4083
4084
4085
4086
4087
4088
4089
4090
4091
4092
4093
4094
4095
4096
4097
4098
4099
4100
4101
4102
4103
4104
4105
4106
4107
4108
4109
4110
4111
4112
4113
4114
4115
4116
4117
4118
4119
4120
4121
4122
4123
4124
4125
4126
4127
4128
4129
4130
4131
4132
4133
4134
4135
4136
4137
4138
4139
4140
4141
4142
4143
4144
4145
4146
4147
4148
4149
4150
4151
4152
4153
4154
4155
4156
4157
4158
4159
4160
4161
4162
4163
4164
4165
4166
4167
4168
4169
4170
4171
4172
4173
4174
4175
4176
4177
4178
4179
4180
4181
4182
4183
4184
4185
4186
4187
4188
4189
4190
4191
4192
4193
4194
4195
4196
4197
4198
4199
4200
4201
4202
4203
4204
4205
4206
4207
4208
4209
4210
4211
4212
4213
4214
4215
4216
4217
4218
4219
4220
4221
4222
4223
4224
4225
4226
4227
4228
4229
4230
4231
4232
4233
4234
4235
4236
4237
4238
4239
4240
4241
4242
4243
4244
4245
4246
4247
4248
4249
4250
4251
4252
4253
4254
4255
4256
4257
4258
4259
4260
4261
4262
4263
4264
4265
4266
4267
4268
4269
4270
4271
4272
4273
4274
4275
4276
4277
4278
4279
4280
4281
4282
4283
4284
4285
4286
4287
4288
4289
4290
4291
4292
4293
4294
4295
4296
4297
4298
4299
4300
4301
4302
4303
4304
4305
4306
4307
4308
4309
4310
4311
4312
4313
4314
4315
4316
4317
4318
4319
4320
4321
4322
4323
4324
4325
4326
4327
4328
4329
4330
4331
4332
4333
4334
4335
4336
4337
4338
4339
4340
4341
4342
4343
4344
4345
4346
4347
4348
4349
4350
4351
4352
4353
4354
4355
4356
4357
4358
4359
4360
4361
4362
4363
4364
4365
4366
4367
4368
4369
4370
4371
4372
4373
4374
4375
4376
4377
4378
4379
4380
4381
4382
4383
4384
4385
4386
4387
4388
4389
4390
4391
4392
4393
4394
4395
4396
4397
4398
4399
4400
4401
4402
4403
4404
4405
4406
4407
4408
4409
4410
4411
4412
4413
4414
4415
4416
4417
4418
4419
4420
4421
4422
4423
4424
4425
4426
4427
4428
4429
4430
4431
4432
4433
4434
4435
4436
4437
4438
4439
4440
4441
4442
4443
4444
4445
4446
4447
4448
4449
4450
4451
4452
4453
4454
4455
4456
4457
4458
4459
4460
4461
4462
4463
4464
4465
4466
4467
4468
4469
4470
4471
4472
4473
4474
4475
4476
4477
4478
4479
4480
4481
4482
4483
4484
4485
4486
4487
4488
4489
4490
4491
4492
4493
4494
4495
4496
4497
4498
4499
4500
4501
4502
4503
4504
4505
4506
4507
4508
4509
4510
4511
4512
4513
4514
4515
4516
4517
4518
4519
4520
4521
4522
4523
4524
4525
4526
4527
4528
4529
4530
4531
4532
4533
4534
4535
4536
4537
4538
4539
4540
4541
4542
4543
4544
4545
4546
4547
4548
4549
4550
4551
4552
4553
4554
4555
4556
4557
4558
4559
4560
4561
4562
4563
4564
4565
4566
4567
4568
4569
4570
4571
4572
4573
4574
4575
4576
4577
4578
4579
4580
4581
4582
4583
4584
4585
4586
4587
4588
4589
4590
4591
4592
4593
4594
4595
4596
4597
4598
4599
4600
4601
4602
4603
4604
4605
4606
4607
4608
4609
4610
4611
4612
4613
4614
4615
4616
4617
4618
4619
4620
4621
4622
4623
4624
4625
4626
4627
4628
4629
4630
4631
4632
4633
4634
4635
4636
4637
4638
4639
4640
4641
4642
4643
4644
4645
4646
4647
4648
4649
4650
4651
4652
4653
4654
4655
4656
4657
4658
4659
4660
4661
4662
4663
4664
4665
4666
4667
4668
4669
4670
4671
4672
4673
4674
4675
4676
4677
4678
4679
4680
4681
4682
4683
4684
4685
4686
4687
4688
4689
4690
4691
4692
4693
4694
4695
4696
4697
4698
4699
4700
4701
4702
4703
4704
4705
4706
4707
4708
4709
4710
4711
4712
4713
4714
4715
4716
4717
4718
4719
4720
4721
4722
4723
4724
4725
4726
4727
4728
4729
4730
4731
4732
4733
4734
4735
4736
4737
4738
4739
4740
4741
4742
4743
4744
4745
4746
4747
4748
4749
4750
4751
4752
4753
4754
4755
4756
4757
4758
4759
4760
4761
4762
4763
4764
4765
4766
4767
4768
4769
4770
4771
4772
4773
4774
4775
4776
4777
4778
4779
4780
4781
4782
4783
4784
4785
4786
4787
4788
4789
4790
4791
4792
4793
4794
4795
4796
4797
4798
4799
4800
4801
4802
4803
4804
4805
4806
4807
4808
4809
4810
4811
4812
4813
4814
4815
4816
4817
4818
4819
4820
4821
4822
4823
4824
4825
4826
4827
4828
4829
4830
4831
4832
4833
4834
4835
4836
4837
4838
4839
4840
4841
4842
4843
4844
4845
4846
4847
4848
4849
4850
4851
4852
4853
4854
4855
4856
4857
4858
4859
4860
4861
4862
4863
4864
4865
4866
4867
4868
4869
4870
4871
4872
4873
4874
4875
4876
4877
4878
4879
4880
4881
4882
4883
4884
4885
4886
4887
4888
4889
4890
4891
4892
4893
4894
4895
4896
4897
4898
4899
4900
4901
4902
4903
4904
4905
4906
4907
4908
4909
4910
4911
4912
4913
4914
4915
4916
4917
4918
4919
4920
4921
4922
4923
4924
4925
4926
4927
4928
4929
4930
4931
4932
4933
4934
4935
4936
4937
4938
4939
4940
4941
4942
4943
4944
4945
4946
4947
4948
4949
4950
4951
4952
4953
4954
4955
4956
4957
4958
4959
4960
4961
4962
4963
4964
4965
4966
4967
4968
4969
4970
4971
4972
4973
4974
4975
4976
4977
4978
4979
4980
4981
4982
4983
4984
4985
4986
4987
4988
4989
4990
4991
4992
4993
4994
4995
4996
4997
4998
4999
5000
5001
5002
5003
5004
5005
5006
5007
5008
5009
5010
5011
5012
5013
5014
5015
5016
5017
5018
5019
5020
5021
5022
5023
5024
5025
5026
5027
5028
5029
5030
5031
5032
5033
5034
5035
5036
5037
5038
5039
5040
5041
5042
5043
5044
5045
5046
5047
5048
5049
5050
5051
5052
5053
5054
5055
5056
5057
5058
5059
5060
5061
5062
5063
5064
5065
5066
5067
5068
5069
5070
5071
5072
5073
5074
5075
5076
5077
5078
5079
5080
5081
5082
5083
5084
5085
5086
5087
5088
5089
5090
5091
5092
5093
5094
5095
5096
5097
5098
5099
5100
5101
5102
5103
5104
5105
5106
5107
5108
5109
5110
5111
5112
5113
5114
5115
5116
5117
5118
5119
5120
5121
5122
5123
5124
5125
5126
5127
5128
5129
5130
5131
5132
5133
5134
5135
5136
5137
5138
5139
5140
5141
5142
5143
5144
5145
5146
5147
5148
5149
5150
5151
5152
5153
5154
5155
5156
5157
5158
5159
5160
5161
5162
5163
5164
5165
5166
5167
5168
5169
5170
5171
5172
5173
5174
5175
5176
5177
5178
5179
5180
5181
5182
5183
5184
5185
5186
5187
5188
5189
5190
5191
5192
5193
5194
5195
5196
5197
5198
5199
5200
5201
5202
5203
5204
5205
5206
5207
5208
5209
5210
5211
5212
5213
5214
5215
5216
5217
5218
5219
5220
5221
5222
5223
5224
5225
5226
5227
5228
5229
5230
5231
5232
5233
5234
5235
5236
5237
5238
5239
5240
5241
5242
5243
5244
5245
5246
5247
5248
5249
5250
5251
5252
5253
5254
5255
5256
5257
5258
5259
5260
5261
5262
5263
5264
5265
5266
5267
5268
5269
5270
5271
5272
5273
5274
5275
5276
5277
5278
5279
5280
5281
5282
5283
5284
5285
5286
5287
5288
5289
5290
5291
5292
5293
5294
5295
5296
5297
5298
5299
5300
5301
5302
5303
5304
5305
5306
5307
5308
5309
5310
5311
5312
5313
5314
5315
5316
5317
5318
5319
5320
5321
5322
5323
5324
5325
5326
5327
5328
5329
5330
5331
5332
5333
5334
5335
5336
5337
5338
5339
5340
5341
5342
5343
5344
5345
5346
5347
5348
5349
5350
5351
5352
5353
5354
5355
5356
5357
5358
5359
5360
5361
5362
5363
5364
5365
5366
5367
5368
5369
5370
5371
5372
5373
5374
5375
5376
5377
5378
5379
5380
5381
5382
5383
5384
5385
5386
5387
5388
5389
5390
5391
5392
5393
5394
5395
5396
5397
5398
5399
5400
5401
5402
5403
5404
5405
5406
5407
5408
5409
5410
5411
5412
5413
5414
5415
5416
5417
5418
5419
5420
5421
5422
5423
5424
5425
5426
5427
5428
5429
5430
5431
5432
5433
5434
5435
5436
5437
5438
5439
5440
5441
5442
5443
5444
5445
5446
5447
5448
5449
5450
5451
5452
5453
5454
5455
5456
5457
5458
5459
5460
5461
5462
5463
5464
5465
5466
5467
5468
5469
5470
5471
5472
5473
5474
5475
5476
5477
5478
5479
5480
5481
5482
5483
5484
5485
5486
5487
5488
5489
5490
5491
5492
5493
5494
5495
5496
5497
5498
5499
5500
5501
5502
5503
5504
5505
5506
5507
5508
5509
5510
5511
5512
5513
5514
5515
5516
5517
5518
5519
5520
5521
5522
5523
5524
5525
5526
5527
5528
5529
5530
5531
5532
5533
5534
5535
5536
5537
5538
5539
5540
5541
5542
5543
5544
5545
5546
5547
5548
5549
5550
5551
5552
5553
5554
5555
5556
5557
5558
5559
5560
5561
5562
5563
5564
5565
5566
5567
5568
5569
5570
5571
5572
5573
5574
5575
5576
5577
5578
5579
5580
5581
5582
5583
5584
5585
5586
5587
5588
5589
5590
5591
5592
5593
5594
5595
5596
5597
5598
5599
5600
5601
5602
5603
5604
5605
5606
5607
5608
5609
5610
5611
5612
5613
5614
5615
5616
5617
5618
5619
5620
5621
5622
5623
5624
5625
5626
5627
5628
5629
5630
5631
5632
5633
5634
5635
5636
5637
5638
5639
5640
5641
5642
5643
5644
5645
5646
5647
5648
5649
5650
5651
5652
5653
5654
5655
5656
5657
5658
5659
5660
5661
5662
5663
5664
5665
5666
5667
5668
5669
5670
5671
5672
5673
5674
5675
5676
5677
5678
5679
5680
5681
5682
5683
5684
5685
5686
5687
5688
5689
5690
5691
5692
5693
5694
5695
5696
5697
5698
5699
5700
5701
5702
5703
5704
5705
5706
5707
5708
5709
5710
5711
5712
5713
5714
5715
5716
5717
5718
5719
5720
5721
5722
5723
5724
5725
5726
5727
5728
5729
5730
5731
5732
5733
5734
5735
5736
5737
5738
5739
5740
5741
5742
5743
5744
5745
5746
5747
5748
5749
5750
5751
5752
5753
5754
5755
5756
5757
5758
5759
5760
5761
5762
5763
5764
5765
5766
5767
5768
5769
5770
5771
5772
5773
5774
5775
5776
5777
5778
5779
5780
5781
5782
5783
5784
5785
5786
5787
5788
5789
5790
5791
5792
5793
5794
5795
5796
5797
5798
5799
5800
5801
5802
5803
5804
5805
5806
5807
5808
5809
5810
5811
5812
5813
5814
5815
5816
5817
5818
5819
5820
5821
5822
5823
5824
5825
5826
5827
5828
5829
5830
5831
5832
5833
5834
5835
5836
5837
5838
5839
5840
5841
5842
5843
5844
5845
5846
5847
5848
5849
5850
5851
5852
5853
5854
5855
5856
5857
5858
5859
5860
5861
5862
5863
5864
5865
5866
5867
5868
5869
5870
5871
5872
5873
5874
5875
5876
5877
5878
5879
5880
5881
5882
5883
5884
5885
5886
5887
5888
5889
5890
5891
5892
5893
5894
5895
5896
5897
5898
5899
5900
5901
5902
5903
5904
5905
5906
5907
5908
5909
5910
5911
5912
5913
5914
5915
5916
5917
5918
5919
5920
5921
5922
5923
5924
5925
5926
5927
5928
5929
5930
5931
5932
5933
5934
5935
5936
5937
5938
5939
5940
5941
5942
5943
5944
5945
5946
5947
5948
5949
5950
5951
5952
5953
5954
5955
5956
5957
5958
5959
5960
5961
5962
5963
5964
5965
5966
5967
5968
5969
5970
5971
5972
5973
5974
5975
5976
5977
5978
5979
5980
5981
5982
5983
5984
5985
5986
5987
5988
5989
5990
5991
5992
5993
5994
5995
5996
5997
5998
5999
6000
6001
6002
6003
6004
6005
6006
6007
6008
6009
6010
6011
6012
6013
6014
6015
6016
6017
6018
6019
6020
6021
6022
6023
6024
6025
6026
6027
6028
6029
6030
6031
6032
6033
6034
6035
6036
6037
6038
6039
6040
6041
6042
6043
6044
6045
6046
6047
6048
6049
6050
6051
6052
6053
6054
6055
6056
6057
6058
6059
6060
6061
6062
6063
6064
6065
6066
6067
6068
6069
6070
6071
6072
6073
6074
6075
6076
6077
6078
6079
6080
6081
6082
6083
6084
6085
6086
6087
6088
6089
6090
6091
6092
6093
6094
6095
6096
6097
6098
6099
6100
6101
6102
6103
6104
6105
6106
6107
6108
6109
6110
6111
6112
6113
6114
6115
6116
6117
6118
6119
6120
6121
6122
6123
6124
6125
6126
6127
6128
6129
6130
6131
6132
6133
6134
6135
6136
6137
6138
6139
6140
6141
6142
6143
6144
6145
6146
6147
6148
6149
6150
6151
6152
6153
6154
6155
6156
6157
6158
6159
6160
6161
6162
6163
6164
6165
6166
6167
6168
6169
6170
6171
6172
6173
6174
6175
6176
6177
6178
6179
6180
6181
6182
6183
6184
6185
6186
6187
6188
6189
6190
6191
6192
6193
6194
6195
6196
6197
6198
6199
6200
6201
6202
6203
6204
6205
6206
6207
6208
6209
6210
6211
6212
6213
6214
6215
6216
6217
6218
6219
6220
6221
6222
6223
6224
6225
6226
6227
6228
6229
6230
6231
6232
6233
6234
6235
6236
6237
6238
6239
6240
6241
6242
6243
6244
6245
6246
6247
6248
6249
6250
6251
6252
6253
6254
6255
6256
6257
6258
6259
6260
6261
6262
6263
6264
6265
6266
6267
6268
6269
6270
6271
6272
6273
6274
6275
6276
6277
6278
6279
6280
6281
6282
6283
6284
6285
6286
6287
6288
6289
6290
6291
6292
6293
6294
6295
6296
6297
6298
6299
6300
6301
6302
6303
6304
6305
6306
6307
6308
6309
6310
6311
6312
6313
6314
6315
6316
6317
6318
6319
6320
6321
6322
6323
6324
6325
6326
6327
6328
6329
6330
6331
6332
6333
6334
6335
6336
6337
6338
6339
6340
6341
6342
6343
6344
6345
6346
6347
6348
6349
6350
6351
6352
6353
6354
6355
6356
6357
6358
6359
6360
6361
6362
6363
6364
6365
6366
6367
6368
6369
6370
6371
6372
6373
6374
6375
6376
6377
6378
6379
6380
6381
6382
6383
6384
6385
6386
6387
6388
6389
6390
6391
6392
6393
6394
6395
6396
6397
6398
6399
6400
6401
6402
6403
6404
6405
6406
6407
6408
6409
6410
6411
6412
6413
6414
6415
6416
6417
6418
6419
6420
6421
6422
6423
6424
6425
6426
6427
6428
6429
6430
6431
6432
6433
6434
6435
6436
6437
6438
6439
6440
6441
6442
6443
6444
6445
6446
6447
6448
6449
6450
6451
6452
6453
6454
6455
6456
6457
6458
6459
6460
6461
6462
6463
6464
6465
6466
6467
6468
6469
6470
6471
6472
6473
6474
6475
6476
6477
6478
6479
6480
6481
6482
6483
6484
6485
6486
6487
6488
6489
6490
6491
6492
6493
6494
6495
6496
6497
6498
6499
6500
6501
6502
6503
6504
6505
6506
6507
6508
6509
6510
6511
6512
6513
6514
6515
6516
6517
6518
6519
6520
6521
6522
6523
6524
6525
6526
6527
6528
6529
6530
6531
6532
6533
6534
6535
6536
6537
6538
6539
6540
6541
6542
6543
6544
6545
6546
6547
6548
6549
6550
6551
6552
6553
6554
6555
6556
6557
6558
6559
6560
6561
6562
6563
6564
6565
6566
6567
6568
6569
6570
6571
6572
6573
6574
6575
6576
6577
6578
6579
6580
6581
6582
6583
6584
6585
6586
6587
6588
6589
6590
6591
6592
6593
6594
6595
6596
6597
6598
6599
6600
6601
6602
6603
6604
6605
6606
6607
6608
6609
6610
6611
6612
6613
6614
6615
6616
6617
6618
6619
6620
6621
6622
6623
6624
6625
6626
6627
6628
6629
6630
6631
6632
6633
6634
6635
6636
6637
6638
6639
6640
6641
6642
6643
6644
6645
6646
6647
6648
6649
6650
6651
6652
6653
6654
6655
6656
6657
6658
6659
6660
6661
6662
6663
6664
6665
6666
6667
6668
6669
6670
6671
6672
6673
6674
6675
6676
6677
6678
6679
6680
6681
6682
6683
6684
6685
6686
6687
6688
6689
6690
6691
6692
6693
6694
6695
6696
6697
6698
6699
6700
6701
6702
6703
6704
6705
6706
6707
6708
6709
6710
6711
6712
6713
6714
6715
6716
6717
6718
6719
6720
6721
6722
6723
6724
6725
6726
6727
6728
6729
6730
6731
6732
6733
6734
6735
6736
6737
6738
6739
6740
6741
6742
6743
6744
6745
6746
6747
6748
6749
6750
6751
6752
6753
6754
6755
6756
6757
6758
6759
6760
6761
6762
6763
6764
6765
6766
6767
6768
6769
6770
6771
6772
6773
6774
6775
6776
6777
6778
6779
6780
6781
6782
6783
6784
6785
6786
6787
6788
6789
6790
6791
6792
6793
6794
6795
6796
6797
6798
6799
6800
6801
6802
6803
6804
6805
6806
6807
6808
6809
6810
6811
6812
6813
6814
6815
6816
6817
6818
6819
6820
6821
6822
6823
6824
6825
6826
6827
6828
6829
6830
6831
6832
6833
6834
6835
6836
6837
6838
6839
6840
6841
6842
6843
6844
6845
6846
6847
6848
6849
6850
6851
6852
6853
6854
6855
6856
6857
6858
6859
6860
6861
6862
6863
6864
6865
6866
6867
6868
6869
6870
6871
6872
6873
6874
6875
6876
6877
6878
6879
6880
6881
6882
6883
6884
6885
6886
6887
6888
6889
6890
6891
6892
6893
6894
6895
6896
6897
6898
6899
6900
6901
6902
6903
6904
6905
6906
6907
6908
6909
6910
6911
6912
6913
6914
6915
6916
6917
6918
6919
6920
6921
6922
6923
6924
6925
6926
6927
6928
6929
6930
6931
6932
6933
6934
6935
6936
6937
6938
6939
6940
6941
6942
6943
6944
6945
6946
6947
6948
6949
6950
6951
6952
6953
6954
6955
6956
6957
6958
6959
6960
6961
6962
6963
6964
6965
6966
6967
6968
6969
6970
6971
6972
6973
6974
6975
6976
6977
6978
6979
6980
6981
6982
6983
6984
6985
6986
6987
6988
6989
6990
6991
6992
6993
6994
6995
6996
6997
6998
6999
7000
7001
7002
7003
7004
7005
7006
7007
7008
7009
7010
7011
7012
7013
7014
7015
7016
7017
7018
7019
7020
7021
7022
7023
7024
7025
7026
7027
7028
7029
7030
7031
7032
7033
7034
7035
7036
7037
7038
7039
7040
7041
7042
7043
7044
7045
7046
7047
7048
7049
7050
7051
7052
7053
7054
7055
7056
7057
7058
7059
7060
7061
7062
7063
7064
7065
7066
7067
7068
7069
7070
7071
7072
7073
7074
7075
7076
7077
7078
7079
7080
7081
7082
7083
7084
7085
7086
7087
7088
7089
7090
7091
7092
7093
7094
7095
7096
7097
7098
7099
7100
7101
7102
7103
7104
7105
7106
7107
7108
7109
7110
7111
7112
7113
7114
7115
7116
7117
7118
7119
7120
7121
7122
7123
7124
7125
7126
7127
7128
7129
7130
7131
7132
7133
7134
7135
7136
7137
7138
7139
7140
7141
7142
7143
7144
7145
7146
7147
7148
7149
7150
7151
7152
7153
7154
7155
7156
7157
7158
7159
7160
7161
7162
7163
7164
7165
7166
7167
7168
7169
7170
7171
7172
7173
7174
7175
7176
7177
7178
7179
7180
7181
7182
7183
7184
7185
7186
7187
7188
7189
7190
7191
7192
7193
7194
7195
|
<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN">
<html>
<head>
<title>Punicorum Liber Decimus Quartus</title>
<meta http-equiv = "Content-Type" content = "text/html; charset=UTF-8">
<link rel = "stylesheet" type = "text/css" href = "siliusstyles.css">
<body>
<table class = "contents">
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "../main.html">Præfatio</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<a href = "bookI.html">Liber I</a><br>
<a href = "bookII.html">Liber II</a><br>
<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br>
<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br>
<a href = "bookV.html">Liber V</a>
</td>
<td>
<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br>
<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br>
<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br>
<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br>
<a href = "bookX.html">Liber X</a><br>
<a href = "bookXI.html">Liber XI</a>
</td>
<td>
<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br>
<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br>
<b>Liber XIV</b><br>
<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br>
<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br>
<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "comm.html">Appendices</a><br>
<a href = "indexAF.html">Index</a><br>
<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a>
</td>
</tr>
</table>
<hr class = "mid">
<span class = "pagenum">144</span>
<h3>C. SILII ITALICI</h3>
<h1 class = "extended">PUNICORUM</h1>
<h3>LIBER DECIMUS QUARTUS.</h3>
<hr>
<h4><a name = "lib14_arg" id = "lib14_arg">ARGUMENTUM.</a></h4>
<div class = "argument">
<p><span class = "smallcaps">Silius</span> nunc bellum, a Romanis,
Marcello duce, in Sicilia gestum, commemoraturus, primum hujus insulæ
situm, fertilitatem, poetas, veteres incolas (qui fuere Læstrigones,
Cyclopes, Sicani ex Hiberia, Ligures eo ducti a Siculo, Cretenses cohors
Minois, Trojani, Acestes scilicet et Helymus, Messenii ex Peloponneso, a
quibus Zancle dicta est Messana, et Corinthii, quorum imperator Archias
coloniam duxit Syracusas), loca ignibus subterraneis æstuantia, insulas
Æolias, et tria promontoria recenset; <a href =
"#line14_1">1-78</a>.</p>
<p>Tum belli causas et originem tradit. Mortuo enim Hierone, miti rege
ac fido Romanorum socio, regnum ad Hieronymum, nepotem ejus, translatum
erat; puerum, vixdum libertatem, nedum dominationem, modice laturum,
inflatumque adsentationibus eorum, qui illum non Hieronis tantum, sed
Pyrrhi etiam regis, materni avi, meminisse jubebant; <a href =
"#line14_79">79-95</a>.</p>
<p>Qui quum ad Pœnos defecisset, et propter crudelitatem superbiamque
cum omni stirpe regia a conjuratis esset occisus, pars Siculorum Pœnis,
pars Romanis favebat; <a href = "#line14_96">96-109</a>.</p>
<p>In hac turbatione rerum variisque animorum motibus M. Claudius
Marcellus Prætor, qui jam ter consul fuerat, classem in Siciliam
adpellit, et, de discordiis civilibus certior factus, bellum comparat;
<a href = "#line14_110">110-124</a>.</p>
<p>Cum omni exercitu proficiscitur in Leontinos, et facilem ab inbelli
populo victoriam reportat: in qua pugna Asilus, miles Tyrrhenus, Beryam
Pœnum, veterem dominum, jam humi prostratum, adnoscit, et, quia benigne
olim ab eo tractatus erat, a morte revocat; <a href =
"#line14_125">125-177</a>.</p>
<p>Leontinis expugnatis Marcellus movet extemplo castra ad Syracusas, et
legatis, quos præmiserat,
<span class = "pagenum">145</span>
ut pacis conditiones ferrent, re infecta reversis, terra marique urbs
obpugnatur; <a href = "#line14_178">178-191</a>.</p>
<p>Auxilia Syracusanis mittunt duce Grospho Messana, Catane, Camarina,
Hybla, Selinus, Myle, Eryx, Centuripæ, Entella, Thapsos, Acræ, Agyrium,
Tyndaris, Agrigentum, Gela, Halæsa, Palici, Acesta, quique Acim, Hypsam,
Alabim, Achaten, Chrysam, Hipparim, Pantagiam et Symæthum fluvios,
adcolunt, præterea Termæ Himerenses et Henna; <a href =
"#line14_192">192-247</a>.</p>
<p>Romanos contra adjuvant Petræa, Callipolis, Enguion, Hadranum,
Ergetum, Melite, Calacte, Cephalœdis et Tauromenium; <a href =
"#line14_248">248-257</a>.</p>
<p>Reliquæ Siciliæ urbes a Pœnorum partibus stant, Agathyrna, Trogilos,
Facelinæ Dianæ Fanum, Panormos, Herbesos, Naulocha, Morgentia, Menæ,
Amastra, Tisse, Netum, Mutyce, Achætus, Drepane, Helorus, Triocola,
Arbela, Ietas, Tabæ, Cossyra, Mute, Megara, Gaulum; <a href =
"#line14_258">258-276</a>.</p>
<p>Syracusæ ipsæ, quæ ex quatuor urbibus maximis constabant, armatorum
multitudine, muris et in primis magno portu, munitissimæ erant, et
præterea militibus memoria victæ olim Atheniensium classis a ducibus
incenditur animus, plebi autem ab Hippocrate et Epicyde, prætoribus,
Carthagine natis et Pœnis materno genere; <a href =
"#line14_277">277-291</a>.</p>
<p>Marcellus itaque, spe deditionis abscissa, omnem adparatum
obpugnandarum urbium admovet muris, et Cimber turrim Syracusanorum miræ
altitudinis incendio delet; <a href = "#line14_292">292-315</a>.</p>
<p>Omnia vero consilia cœptaque Romanorum disjicit ars unius hominis,
Archimedis, celeberrimi spectatoris cæli siderumque, mirabilioris tamen
inventoris ac machinatoris bellicorum tormentorum operumque, quibus ea,
quæ hostes ingenti mole agunt, ipse perlevi momento ludificatur; <a href
= "#line14_316">316-352</a>.</p>
<p>Interea adventat classis Punica, quæ, juncta Syracusanæ, cum Romana
concurrit; <a href = "#line14_353">353-384</a>.</p>
<p>Inter cunctas naves eminet prætoria Himilconis, qui ipse gubernatorem
Romanum, et mox Taurum, in locum ejus succedentem, sagittis configit;
<a href = "#line14_384">384-407</a>.</p>
<p>In hanc vero navem Corbulo ex turri, navibus pluribus junctis
inposita, ignes conjicit, quibus ubivis diffusis, Himilco, in minus
navigium ope funis delapsus, e manibus hostium effugit; <a href =
"#line14_408">408-451</a>.</p>
<p>Bato gubernator pectus suum gladio transigit; <a href =
"#line14_452">452-461</a>.</p>
<p>Daphnis, formosi pastoris hujus nominis progenies, hauritur flammis;
<a href = "#line14_462">462-476</a>.</p>
<p>Ornytos in adusto transtro natat; <a href =
"#line14_477">477-480</a>. et Scyron aquæ innans rostro navis
transfigitur; <a href = "#line14_481">481-486</a>.</p>
<p>In ipsum quidem Marcellum impetum faciunt Lilæus et Podætus, juvenis
ferox multarumque artium peritissimus: at
<span class = "pagenum">146</span>
illi manus amputantur bipenni, hic hasta transjicitur; <a href =
"#line14_487">487-515</a>.</p>
<p>Parte alia navis Punica, in qua Crantor et Polyphemus vehuntur,
concurrit cum Romana, quæ tandem nimio Pœnorum, in eam inruentium,
pondere depressa mergitur; <a href = "#line14_516">516-559</a>.</p>
<p>Multis deinde navibus jam igni conreptis Himilco fugam capessit, et
capta hostium navigia ad litus ducuntur; <a href =
"#line14_559">559-579</a>.</p>
<p>Hac Romanorum victoria Syracusanis animus frangitur, et urbs jam
facilis captu fuisset, nisi subito intoleranda vis æstus, tempore
autumni in locis natura gravibus, genuisset pestilentiam, qua animi
avertuntur a belli consiliis, et multi Romanorum, Siculorum Pœnorumque
absumuntur; <a href = "#line14_580">580-617</a>.</p>
<p>Mali hujus vi paulatim inminuta, animum recipiunt Romani, et, quia
ferro potius quam morbo mori cupiunt, summo ardore invadunt urbem, quæ
et primo impetu expugnatur; <a href = "#line14_618">618-640</a>.</p>
<p>Victores mœnia ingressi inmensa pretiosarum rerum operumque artis
vetustæ præda potiuntur; <a href = "#line14_641">641-665</a>.</p>
<p>Marcellus autem militibus, ut a cædibus temperent, ædificiisque
parcant tam sacris quam profanis, edicit, et lacrimans miseratur tristem
sortem urbis atque Archimedis, quem in tanto tumultu intentum formis,
quas descripserat in pulvere, miles ignarus, quis esset, interfecerat;
<a href = "#line14_665">665-679</a>.</p>
<p>Certatim deinde lætantur Romani et Syracusani, illi de victoria, hi
de Marcelli humanitate; <a href = "#line14_680">680-684</a>.</p>
</div>
<hr class = "tiny">
<div class = "text">
<p><a name = "line14_1" id = "line14_1"> </a>
<span class = "smallcaps">Flectite</span> nunc vestros, <a href =
"#var14_1">Heliconis numina</a>, cantus</p>
<p><a name = "line14_2" id = "line14_2"> </a>
Ortygiæ pelagus Siculique ad litoris urbes.</p>
<p><a name = "line14_3" id = "line14_3"> </a>
Muneris <a href = "#var14_3">hic</a> vestri labor est, modo Daunia
regna</p>
<p><a name = "line14_4" id = "line14_4"> </a>
Æneadum, modo <a href = "#var14_4">Sicanios</a> adcedere portus,</p>
<span class = "pagenum">147</span>
<span class = "linenum">5</span>
<p><a name = "line14_5" id = "line14_5"> </a>
Aut <a href = "#var14_5">Macetum</a> lustrare domos et Achaia rura,</p>
<p><a name = "line14_6" id = "line14_6"> </a>
Aut vaga Sardoo vestigia <a href = "#var14_6">tinguere</a> fluctu,</p>
<p><a name = "line14_7" id = "line14_7"> </a>
Vel Tyriæ quondam regnata <a href = "#var14_7">mapalia</a> genti,</p>
<p><a name = "line14_8" id = "line14_8"> </a>
Extremumve diem et terrarum invisere metas.</p>
<p><a name = "line14_9" id = "line14_9"> </a>
Sic poscit sparsis Mavors agitatus in oris.</p>
<span class = "linenum">10</span>
<p><a name = "line14_10" id = "line14_10"> </a>
Ergo, age, qua litui, qua ducunt bella, sequamur.</p>
</div>
<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">146</span>
<a name = "not14_1" id = "not14_1" href = "#line14_1">1.</a>
Transitus ad novas res, et quidem in Sicilia a Claudio Marcello gestas.
Conf. Virg. Æn. VII, 641; X, 163.
—<a name = "not14_2" id = "not14_2" href =
"#line14_2">2.</a> <i>Ortygia</i> insula, a Syracusis mari
disjuncta angusto, et deinde urbi ponte adjuncta ejusque pars, quæ et
<span class = "greek" title = "Nasos">Νᾶσος</span>, seu <span class =
"greek" title = "Nêsos">Νῆσος</span>, <i>Nasus</i>, <i>Insula</i>,
dicebatur. Vid. Cic. Verr. IV, 53; Virg. Æn. III, 692 seq.; Liv, XXV,
24, 29, 30 et al.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_3" id = "not14_3" href = "#line14_3">3 seq.</a>
Bellum, quod a me describitur, ab hoc inde tempore <i>sparsis in
oris</i> (<a class = "crossref" href = "#line14_9">v. 9</a>), h.e.
diversis
<span class = "pagenum notes">147</span>
ac remotis in regionibus a Romanis gestum est. Quæ terræ poeticis
coloribus designantur. Observanda etiam varietas verborum
<i>adcedere</i>, <i>lustrare</i>, <i>vaga vestigia tinguere fluctu</i>,
<i>invisere</i>.
—<i>Daunia regna Æneadum</i>, Apulia, vel tota Italia. Vid.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_291">ad I, 291</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_4" id = "not14_4" href =
"#line14_4" title = "numerus deest">4.</a> <i>Sicanii portus</i>,
Sicilia, de qua hic liber agit.
—<a name = "not14_5" id = "not14_5" href =
"#line14_5">5.</a> <i>Macetum domus</i>, Macedonia, ubi cum
Philippo bellatum. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_878">XIII, 878</a>, et <a class = "crossref" href
= "bookXV.html#line15_286">XV, 286 seqq.</a>
—<i>Achaïa rura</i>, Græca regio, Ætolia. Bella ab Ætolis, gente
ingenio inquieta, primum adversus Philippum, deinde adversus Romanos
gesta, e Livio nota sunt. Cf. inf. <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_286">XV, 286 sq.</a>
—<a name = "not14_6" id = "not14_6" href =
"#line14_6">6.</a> <i>Sardoi fluctus</i> pro Sardinia.
—<a class = "missing" name = "not14_7" id = "not14_7" href =
"#line14_7" title = "numerus deest">7.</a> <i>magalia</i>, Libya,
ubi olim Pœni, <i>gens Tyria</i>, regnarunt. Conf. Var. Lect.
—<a name = "not14_8" id = "not14_8" href =
"#line14_8">8.</a> <i>Extremum diem et terrarum metas</i>,
Hispaniam. Conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_141">ad
I, 141</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_172">VII, 172</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_11" id = "line14_11"> </a>
Ausoniæ pars magna jacet Trinacria tellus,</p>
<p><a name = "line14_12" id = "line14_12"> </a>
Ut semel expugnante Noto et vastantibus undis</p>
<p><a name = "line14_13" id = "line14_13"> </a>
Adcepit freta, cæruleo propulsa tridente.</p>
<p><a name = "line14_14" id = "line14_14"> </a>
Namque per occultum cæca vi turbinis olim</p>
<span class = "linenum">15</span>
<p><a name = "line14_15" id = "line14_15"> </a>
Inpactum pelagus laceratæ viscera terræ</p>
<span class = "pagenum">148</span>
<p><a name = "line14_16" id = "line14_16"> </a>
<a href = "#var14_16">Discidit</a>, et, medio perrumpens arva
profundo,</p>
<p><a name = "line14_17" id = "line14_17"> </a>
Cum populis pariter <a href = "#var14_17">convulsas</a> transtulit
urbes.</p>
<p><a name = "line14_18" id = "line14_18"> </a>
Ex illo, servans rapidus divortia, Nereus</p>
<p><a name = "line14_19" id = "line14_19"> </a>
Sævo dividuos conjungi pernegat <a href = "#var14_19">æstu</a>.</p>
<span class = "linenum">20</span>
<p><a name = "line14_20" id = "line14_20"> </a>
Sed spatium, quod dissociat consortia terræ,</p>
<p><a name = "line14_21" id = "line14_21"> </a>
Latratus fama est (sic arta intervenit unda)</p>
<p><a name = "line14_22" id = "line14_22"> </a>
Et matutinos volucrum tramittere cantus.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_11" id = "not14_11" href = "#line14_11">11.</a>
Sicilia, Italiæ olim conjuncta, sed postea motu terræ diremta. Conf.
Virg. Æn. III, 414 sqq.; Cluveri Sicil. ant. I, 1, et Claud. de
raptu Pros. I, 140 seq., ubi. v. Gesu. Hanc opinionem defendit
Fazelli de reb. Sic. sed inpugnavit <i>Valguerner de Sic.</i> incol.
—<i>Trinacria tellus</i>; conf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_489">ad V, 489</a>.
—<a name = "not14_13" id = "not14_13" href =
"#line14_13">13.</a> <i>cæruleo tridente</i>, ut <i>Neptunia
cuspis</i> in simili loco Valer. Fl. II, 618, ubi v. Burm.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_14" id = "not14_14" href = "#line14_14">14.</a>
per occultum, ut <i>per subitum</i> et al., vid. <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#not7_527">ad VII, 527</a>.
—<i>cæca vi</i>; Cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_3">ad V, 3</a>.
<span class = "pagenum notes">148</span>
—<a name = "not14_15" id = "not14_15" href =
"#line14_15">15.</a> <i>viscera laceratæ terræ</i>, ut <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_232">I, 232</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookV.html#line5_396">V, 396</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_18" id = "not14_18" href = "#line14_18">18.</a>
<i>Ex illo</i> tempore.
—<i>Nereus</i>, mare.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_20" id = "not14_20" href = "#line14_20">20</a> <a name
= "not14_21" id = "not14_21" href = "#line14_20">sqq.</a>
Tam angustum ibi fretum est, ut et canum <i>latratus</i> et
<i>cantus</i> gallorum invicem audiri dicatur; quod et de Bosporis
duobus tradit Plin. IV, 1, quem locum comparavit N. Heins.
<i>volucrum</i>, gallorum gallinaceorum, ut ὄρνις et ὄρνιθες ap.
Theocrit. XXII, 72; XXIV, 63, et al. Drak.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_23" id = "line14_23"> </a>
Multa solo virtus: jam reddere <a href = "#var14_23">fœnus</a>
aratris,</p>
<p><a name = "line14_24" id = "line14_24"> </a>
Jam montes umbrare <a href = "#var14_24">olea</a>, dare nomina
Baccho,</p>
<span class = "linenum">25</span>
<p><a name = "line14_25" id = "line14_25"> </a>
Cornipedemque citum lituis generasse ferendis,</p>
<p><a name = "line14_26" id = "line14_26"> </a>
Nectare Cecropias Hyblæo <a href = "#var14_26">adcedere</a> ceras.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_23" id = "not14_23" href = "#line14_23">23.</a>
Fertilitas Siciliæ notissima. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_214">I, 214</a>; Liv. XXVI, 40; XXVII, 5;
Cic. orat. frument. et pro l. Manil. 12.
—<i>virtus</i>, præstantia, ut ἀρετὴ ap. Strab. VI, p. 419
al., 213; Ern.
—<i>reddere fœnus aratris</i> de terra, vel solo frugifero, ut ap.
Cic. de Sen. 15; Plin. H. N. V, 6; XVIII, 17; Manil.
V, 273 sq.; Sen. Hippol. 455, et aliis locis, quæ Drak. laudavit.
Conf. sup. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_160">ad VII,
160</a>.
—<a name = "not14_24" id = "not14_24" href =
"#line14_24">24.</a> <i>dare nomina Baccho</i>, vina varii generis
ac nominis gignere; ut Mamertina, Potulana, Taurominitana, de quibus v.
Plin. XIV, 6; Dausq.
—<a name = "not14_25" id = "not14_25" href =
"#line14_25">25.</a> Equos bello aptos alit. Cf. Virg. Æneid. III,
704.
—<a name = "not14_26" id = "not14_26" href =
"#line14_26">26.</a> Mel Hyblæum, Hyblæ, in Sicilia, factum,
<i>adcedit</i>, h.e. non cedit <i>Cecropio</i>, i.e. Attico, ex Hymetto,
monte Atticæ. Cf. inf. <a class = "crossref" href =
"#line14_199">v. 199, 200</a>.
—<i>Nectar</i> dicitur, quidquid dulce est ac suave, vinum, lac,
et h.l. mel, ut <i>ceræ</i>. Conf. Virg. Ge. IV, 162 et 164.
—<i>Hybla</i> non montis nomen, ut vulgo putant, sed trium in
Sicilia urbium: <i>majoris</i> prope Centuripas in Catinensium agro
(hod. <i>Paderno</i>); <i>parvæ</i>, quæ et <i>Galeotis</i> ac
<i>Megara</i>; <i>minoris</i>, quæ et <i>Hera</i>, vel <i>Hiræa</i>
dicebatur. De parva Strab. VI, p. 185 al., 267 al., 410: Τὰ Μέγαρα
οὐκ ἔτι ἐστὶ, τὸ δὸ τῆς Ὕβλης ὄνομα συμμένει διὰ τὴν ἀρετὴν τοῦ Ὑβλαίου
μέλιτος. Cf. Serv.
<span class = "pagenum notes">149</span>
ad Virg. Ecl. I, 55, et Cluver. Sicil. I, 11; II, 8. Sed
Drak. inf. ad <a class = "crossref" href = "#line14_200">v. 200</a>
non male monet, Silium aliud sensisse, quum v. 200 <i>Hyblam</i>
inter urbes Romanis faventes, et <a class = "crossref" href =
"#line14_273">v. 273</a> inter eas recensuerit, quæ a Pœnorum
steterint partibus. De <i>Hymettio</i> melle v. Plin. XI, 13, et Strab.
IX, pag. 397.
—<i>adcedere</i>, ut <i>adsurgit</i> ap. Virg. Ge. II, 98, et
<i>non Hymetto mella decedunt</i> apud Horat. Od. II, <span class =
"smallcaps">vi</span>, 14, quem locum Silio hæc scribenti succurrisse
non dubitabat N. Heins.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">149</span>
<p><a name = "line14_27" id = "line14_27"> </a>
Hic et <a href = "#var14_27">Pæonios</a> arcano sulfure fontes,</p>
<p><a name = "line14_28" id = "line14_28"> </a>
Hic Phœbo <a href = "#var14_28">digna</a> et Musis venerabere vatum</p>
<p><a name = "line14_29" id = "line14_29"> </a>
Ora excellentum, sacras qui carmine silvas,</p>
<span class = "linenum">30</span>
<p><a name = "line14_30" id = "line14_30"> </a>
Quique Syracosia resonant Helicona Camena.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_27" id = "not14_27" href = "#line14_27">27.</a>
<i>Pæonios fontes</i>, aquas calidas, ut sunt Thermæ, seu aquæ
Selinuntiæ, Segestanæ, Himerenses, Perticianenses et ad Thermas,
coloniam Romanorum prope Selinuntem. Θερμῶν ὑδάτων ἀναβολὰς κατὰ πολλοὺς
ἔχει τόπους ἡ νῆσος, etc., Strab. VI, p. 189. <i>Pæonios</i>,
medicos, medicabiles, salutares, ut ap. Virg. Æn. VII, 769 al. a
<i>Pæone</i>, Deo et deorum medico, quod nomen seriores poetæ Apollini
tribuere, de quo vid. Koeppen ad Hom. Iliad. ε, 401, et Valcken. ad
Eurip. Hippol. 1472.
—<i>sulfure arcano</i>, occulto et virium occaltarum. Cf. <a class
= "crossref" href = "#not14_55">ad v. 55 sqq.</a>
—<a name = "not14_28" id = "not14_28" href =
"#line14_28">28 sqq.</a>
<i>vatum</i>, Stesichori Himeræi, Cleonis Siculi (Curt. VIII, 5),
Empedoclis Agrigentini, Epicharmi, qui plerumque <i>Siculus</i> dicitur,
quia vix trimestris in Siciliam venit, Phormi (v. Suid.), Moschi et
inpr. Theocriti, Syracusanorum. Conf. Virg. Ecl. IV, 1... 3, et
VI, 1, ad quæ loca v. Heyne.
—<i>Ora vatum</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_796">XIII, 796</a>; Hor. Serm. I, <span class
= "smallcaps">iv</span>, 43, et Ὅμηρος, τὸ Καλλιόπας γλυκερὸν στόμα,
Mosch. Id. III, 72. Πιερίδων τὸ σοφὸν στόμα, θεῖον Ὅμηρον, vel
Στησίχορον ζαπληθὲς ἀμέτρητον στόμα Μούσης in Anthol. Gr. lib. III, c.
25, epigr. 4, et 62; Drak.
—<i>Phœbo digna</i>, quæ cecinere carmina Phœbo digna. Cf. sup.
<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_538">XIII, 538</a>.
—<i>venerabere</i>, cum admiratione et veneratione adnosces,
mirabere, Gron. Obss. III, 7.
—<a class = "missing" name = "not14_29" id = "not14_29" href =
"#line14_29" title = "numerus deest">29.</a> <i>silvas</i> ad
carmen Bucolicum et Theocriteum refert Ern. coll. Virgil. Ecl.
IV, 3. Ad Theocritum quidem potissimum, nec tamen solum respexisse
crediderim poetam, et <i>silvæ sacræ</i> videntur potius nemora esse
Musis sacra in <i>Helicone</i> et ad radices hujus montis, cujus mox
mentio fit, quo sensu <i>lucos pios</i> dixit Horat. Od. III, <span
class = "smallcaps">iv</span>, 6, ubi v. Jani.
—<a class = "missing" name = "not14_30" id = "not14_30" href =
"#line14_30" title = "numerus deest">30.</a> <i>resonant</i>,
<i>resonare</i> faciunt, ut ap. Virg. Æn. VII, 12.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">150</span>
<p><a name = "line14_31" id = "line14_31"> </a>
Promtæ gens linguæ: ast eadem, <a href = "#var14_31">quum bella
cieret</a>,</p>
<p><a name = "line14_32" id = "line14_32"> </a>
Portus æquoreis sueta insignire tropæis.</p>
</div>
<span class = "pagenum notes">150</span>
<p class = "notes">
<a name = "not14_31" id = "not14_31" href = "#line14_31">31.</a>
Siculi loquaces dicacesque fuisse dicuntur, unde et σικυλίζειν ac
<i>gerræ Siculæ</i> in proverbium venerunt. Iidem <i>acuti</i> vocantur
a Firmico Astron. I, 1; <i>faceti</i> a Cic. de Orat. II, 54;
<i>genus hominum acutum</i> ab eod. in Verr. I, Cf. Fazellus de reb.
Sic. I, 1.
—<a name = "not14_32" id = "not14_32" href =
"#line14_32">32.</a> Siculi non lingua tantum, sed manu quoque
promti. Cf. Fazelli l.c. et inf. <a class = "crossref" href =
"#line14_281">v. 281 sq.</a></p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_33" id = "line14_33"> </a>
Post dirum Antiphatæ sceptrum et <a href = "#var14_33">Cyclopia</a>
regna,</p>
<p><a name = "line14_34" id = "line14_34"> </a>
Vomere verterunt primum nova rura <a href = "#var14_34">Sicani</a>.</p>
<span class = "linenum">35</span>
<p><a name = "line14_35" id = "line14_35"> </a>
Pyrene misit populos, qui nomen ab amne</p>
<p><a name = "line14_36" id = "line14_36"> </a>
<a href = "#var14_36">Adscitum</a> patrio terræ inposuere vacanti.</p>
<p><a name = "line14_37" id = "line14_37"> </a>
Mox Ligurum pubes, Siculo ductore, notavit</p>
<p><a name = "line14_38" id = "line14_38"> </a>
Possessis bello mutata vocabula regnis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_33" id = "not14_33" href = "#line14_33">33.</a>
Locus class. de priscis Siciliæ incolis. Cf. Strab. VI; Thucyd. VI pr.,
Cluver. Sicil. I, 2, et Dorvill. Sicil. Primi Siciliæ incolæ fuere
<i>Læstrigones</i> et <i>Cyclopes</i>. Læstrygonum rex fuit
<i>Antiphates</i> tyrannus. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_276">ad VII, 276</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_529">lib. VIII, 529 sq.</a> De <i>Cyclopum</i> sede
in Sicilia v. Heyne ad Virg. Æn. I, 201, et III, 569 sqq.
—<a name = "not14_34" id = "not14_34" href =
"#line14_34">34.</a> Post Cyclopas inmigrarunt <i>Sicani</i>,
Iberica gens, ex Hispania pulsa a Liguribus, qui late olim tenebant oram
maritimam Iberiæ, Galliæ et Italiæ. Cf. Justin. IV, 2; Heyne ad
Guthrian. histor. T. III, p. 73, et in Exc. I ad Virg. Æneid.
VII quæque ibi laudavit loca Thucyd. VI, 2; Dionys. I, 22, et
Diodor. V, 6.
—<i>Vomere verterunt rura</i>, ut <i>metunt</i> <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#line8_564">VIII, 564</a>, ubi v.
not.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_35" id = "not14_35" href = "#line14_35">35</a> <a name
= "not14_36" id = "not14_36" href = "#line14_35">sq.</a>
<i>Pyrene</i>, mons Hispaniæ, pro ipsa Hispania.
—<i>ab amne patrio</i>, ἀπὸ τοῦ Σικανοῦ ποταμοῦ τοῦ ἐν Ἰβηρίᾳ
Thuc. l.c. qui Hispaniæ fluvius videtur idem esse, qui vulgo
<i>Sicoris</i>, et nunc <i>Segre</i> vocatur. Solinus Siciliam dictam
tradit Sicaniam a Sicano rege, qui magnam Iberorum manum advexerit.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_37" id = "not14_37" href = "#line14_37">37 sq.</a>
Siculi (<i>Ligurum pubes</i>, de qua denominatione v. Heyne l.c.), ab
Aboriginibus et Pelasgis pulsi ex locis quæ inter Tiberim et Lirim
incolebant, duce <i>Siculo</i> binis trinisve ante bellum Trojanum
ætatibus in Siciliam trajecisse dicuntur. Vid. Dionys. lib. I, 22,
et Heyne Exc. II ad Virg. Æn. VIII.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_39" id = "line14_39"> </a>
<a href = "#var14_39">Nec Cres dedecori fuit adcola: duxerat
actos</a></p>
<span class = "pagenum">151</span>
<span class = "linenum">40</span>
<p><a name = "line14_40" id = "line14_40"> </a>
<a href = "#var14_39">Mœnibus e centum</a> non fausta ad prælia
Minos,</p>
<p><a name = "line14_41" id = "line14_41"> </a>
Dædaleam repetens <a href = "#var14_41">pœnam</a>: qui fraude
nefanda</p>
<p><a name = "line14_42" id = "line14_42"> </a>
Postquam perpetuas judex concessit ad umbras,</p>
<p><a name = "line14_43" id = "line14_43"> </a>
Cocalidum insidiis, <a href = "#var14_43">fesso</a> Minoia turba</p>
<p><a name = "line14_44" id = "line14_44"> </a>
Bellandi studio Siculis subsedit in oris.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_39" id = "not14_39" href = "#line14_39">39.</a>
Deinde Cretenses venerunt in Siciliam, quo Dædalum persequutus
<span class = "pagenum notes">151</span>
erat Minos: qui quum ibi in balneo periisset, fervida aqua a filiabus
<i>Cocali</i> regis capiti infusa, Cretenses in hac insula remanserunt.
De Dædali fuga, cf. <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#not12_89">ad XII, 89 sq.</a>, et de Minois morte Conon ap.
Photium, Tzetz. Chil. I, 19; Bausan. in Achaicis, Athen. I, 8;
Diodor. IV, 81; Strab. VI, p. 419 et 427; Euseb. in Chron. ubi vid.
Scalig. p. 51, Meurs. in Creta III, 3; Boess. ad Ovid. Ib.
v. 291; Lefeb. ad h.l. ita: «Verius hæc tradit Valer. I, 704
seq. non insequutus est Minos. Error a nomine urbis <i>Minoa</i>, quæ
non a Mino rege, sed sic adpellata a Phœnicibus, apud quos sonat
<i>habitatio</i>, hebr. <i>Minoa</i>, vel <i>Minua</i>. Dicta etiam hæc
urbs <i>Makera</i> a <i>ker</i>, <i>kir</i>, Celtice <i>Cær</i>, urbs.
Inepte Græci omnia turbarunt.» Sed ineptius Lefeb.
—<a name = "not14_40" id = "not14_40" href =
"#line14_40">40.</a> <i>Mœnibus</i>, urbibus, <i>e centum</i>: nam
ἑκατόμπολις Κρήτη. Conf. Clarke ad Hom. Iliad. β, 649; Jani ad Hor. Od.
III, <span class = "smallcaps">xxvii</span>, 33; Heyne ad Virg. Æn. III,
106.
—<a name = "not14_41" id = "not14_41" href =
"#line14_41">41.</a> <i>Dædaleam</i>, a Dædalo.
—<a name = "not14_42" id = "not14_42" href =
"#line14_42">42.</a> Vulgo non Minos II, sed primus, illius avus,
<i>judex</i> inferorum factus creditur. Sed hi passim confunduntur. Cf.
Heyne ad Apollod. p. 535 et 537.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">45</span>
<p class = "indent">
<a name = "line14_45" id = "line14_45"> </a>
Miscuerunt Phrygiam prolem Trojanus <a href =
"#var14_45">Acestes</a>,</p>
<p><a name = "line14_46" id = "line14_46"> </a>
Trojanusque Helymus, structis qui, pube sequuta,</p>
<span class = "pagenum">152</span>
<p><a name = "line14_47" id = "line14_47"> </a>
In longum ex sese donarunt nomina muris.</p>
<p><a name = "line14_48" id = "line14_48"> </a>
Nec Zanclæa gerunt obscuram mœnia famam,</p>
<p><a name = "line14_49" id = "line14_49"> </a>
Dextera quam tribuit posito Saturnia <a href = "#var14_49">telo</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_45" id = "not14_45" href = "#line14_45">45 sqq.</a>
<i>Acestes</i> et <i>Helymus</i> Trojani jam ante Trojæ excidium
pervenisse in Siciliam, ibique <i>Acestam</i> (Ἀκέστην, Αἰγέσταν,
<i>Ægestam</i>, <i>Egestam</i>, <i>Segestam</i>) et Ἔλυμα condidisse
dicuntur. Cf. inf. <a class = "crossref" href =
"#line14_220">v. 220</a>; Virg. Æneid. V, 36 sq., 73 sq., 711
sq., 718, 749 sq. ibique Heyne in not. et Exc. I ac III. <i>Acestam</i>
vero ab Ægesta, vel Egesta et Segesta diversam, et hanc inter Syracusas
et
<span class = "pagenum notes">152</span>
Pachynum in orientali, illam in occidentali Siciliæ latere inter Erycem
et Drepanum sitam fuisse, putabat Salmas. ad Solin. p. 78 sqq.
—<a class = "missing" name = "not14_46" id = "not14_46" href =
"#line14_46" title = "numerus deest">46.</a> <i>structis</i>; cf.
Bentl. ad Hor. Od. III, <span class = "smallcaps">iii</span>, 65.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_48" id = "not14_48" href = "#line14_48">48 sq.</a>
Postea Messenii ex Peloponneso venerunt in Siciliam, ibique
<i>Zanclen</i> condiderunt, quae urbs a Saturni <i>telo posito</i>, h.e.
falce ibi abjecta nomen adcepit. Conf. omnino supra <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_662">ad I, 662</a>, et Cluver.
Sicil. ant. I, 6.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">50</span>
<p><a name = "line14_50" id = "line14_50"> </a>
Sed decus <a href = "#var14_50">Hennæis</a> haud ullum pulchrius
oris,</p>
<p><a name = "line14_51" id = "line14_51"> </a>
Quam quæ Sisyphio fundavit nomen <a href = "#var14_51">ab
Isthmo</a>,</p>
<p><a name = "line14_52" id = "line14_52"> </a>
Et multum ante alias Ephyræis fulget alumnis.</p>
<p><a name = "line14_53" id = "line14_53"> </a>
Hic Arethusa suum piscoso fonte <a href = "#var14_53">receptat</a></p>
<p><a name = "line14_54" id = "line14_54"> </a>
Alpheon, sacræ portantem signa coronæ.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_50" id = "not14_50" href = "#line14_50">50.</a>
Græci etiam, et quidem Corinthii duce Archia, in Siciliam trajecerunt,
a quibus conditæ <i>Syracusæ</i>, caput Siciliæ. Conf. Strab. VI,
p. 186 (al. 269 et 413); VIII, p. 380 (al. 583); Tertull. de
Pall. c. 2; Pausan. Eliac. I, 7; Scalig. ad Euseb. Chron. a. 1283;
Cluver. l.c. I, 12; Thucyd. VI, 3. Corinthus autem in
<i>Isthmo</i> sita, condita a <i>Sisypho</i> (v. Apollod. I, <span
class = "smallcaps">ix</span>, 3, et Euseb. Chron.), et primum
Heliopolis dicta, deinde Pagos, posteaque <i>Ephyra</i>: unde ornatum
h.l. expedies.
—<i>Hennæis oris</i>, Siciliæ. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_93">ad I, 93</a>.
—<a name = "not14_51" id = "not14_51" href =
"#line14_51">51.</a> <i>Quam quæ</i> urbs, Syracusæ.
—<i>ab Isthmo</i> Achaiæ. Cf. inf. <a class = "crossref" href =
"#line14_341">v. 341</a>, <a class = "crossref" href =
"#line14_642">642</a>.
—<a name = "not14_52" id = "not14_52" href =
"#line14_52">52.</a> <i>multum ante alias</i> Siciliæ urbes.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_53" id = "not14_53" href = "#line14_53">53.</a>
<i>Arethusa</i>, fons Siciliæ ad Syracusas, quocum jungitur
<i>Alpheus</i>, Elidis fluvius, qui subter terram ac mare in Siciliam
procurrere perhibetur: de quo v. Plin. II, 97 et 103; XXXI, 5, seu
30; Strab. VI, p. 187 al., 270 et 415; Intpp. ad Ovid. Met.
V, 494... 641, et Virg. Ecl. X, 1... 5; Æn. III, 694 seqq.;
Senec. Nat. Qu. III, 26; Gesner. ad Claud. R. P. II, 60;
<i>D’Orville</i>, Sicula I, p. 198; Cluv. Sicil. ant. I, 12,
p. 156... 163.
—<i>piscoso fonte</i>; Cf. Cic. Verr. IV, c. 53.
—<a name = "not14_54" id = "not14_54" href =
"#line14_54">54.</a> <i>Alpheum portantem</i>, secum in Siciliam
auferentem <i>coronas</i>, in Olympiis ludis, qui ad Pisam et Alpheum
agebantur in Elide, in hunc fluvium conjectas; cujus fabulæ etiam
meminit Strabo, VI, p. 190 al., 275 al., 422: Τὸ ὕδωρ πρὸς τὴν
Ἀρκαδικὴν Ἀβίαν (leg. ex L. VIII, p. 236, Ἀσέαν, vicum
Megalopolitidis, ubi fontes Alphei et Eurotæ vicini sunt) ὑποβρύχιον
ὠθὲν ὀψὲ ποτε τόν τε Εὐρώταν καὶ τὸν Ἀλφειὸν ἀναδίδωσιν, ὥς τε καὶ
πιστευθῆναι μυθῶδες τὶ, ὅτι τῶν ἐπιφημισθέντων
<span class = "pagenum notes">153</span>
στεφάνων ἑκατέρω καὶ ῥιφέντων εἰς τὸ κοινὸν ῥεῦμα, ἀναφαίνεται κατὰ τὸν
ἐπιφημισμον ἑκάτερος ἐν τῳ οἰκείῳ ποταμῷ. Hinc Alpheus loco Nonni,
a Drak. citato, Dionys. XXXVII, <span class = "smallcaps">v</span>,
173, dicitur ἄγων στεφανηφόρον ὕδωρ. Similiter fimum, vel cineres Pisis
in Siciliam deferri tradunt Plin. et Senec. ll.ll.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">153</span>
<span class = "linenum">55</span>
<p class = "indent">
<a name = "line14_55" id = "line14_55"> </a>
At non æquus amat Trinacria Mulciber antra;</p>
<p><a name = "line14_56" id = "line14_56"> </a>
Nam Lipare, vastis subter depasta caminis,</p>
<p><a name = "line14_57" id = "line14_57"> </a>
Sulfureum vomit exeso de vertice fumum.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_55" id = "not14_55" href = "#line14_55">55 sqq.</a>
De solo Siciliæ Justin. IV, 1: «Ipsa terra est tenuis ac fragilis,
et cavernis quibusdam fistulisque ita penetrabilis, ut ventorum tota
ferme flatibus pateat; nec non et ignibus generandis nutriendisque soli
ipsius naturalis materia; quippe intrinsecus stratum sulphure et
bitumine traditur; quæ res facit, ut spiritu cum igne inter interiora
luctante, frequenter et compluribus locis nunc flammas, nunc vaporem,
nunc fumum eructet. Inde denique Ætnæ montis per tot secula durat
incendium.»
—<a href = "#line14_55">55.</a> <i>non æquus</i>, non
propitius, noxius, ut lib. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_260">III, 260</a>. <i>Mulciber</i>, Vulcanus; ignis.
—<a name = "not14_56" id = "not14_56" href =
"#line14_56">56 sq.</a>
<i>De Lipara</i>, maxima insularum Æoliarum seu Vulcaniarum circa
Siciliam, ejusque ignibus subterraneis (unde officina ibi ac camini
Vulcani et Cyclopum, ut in Ætna, esse fingebantur), v. Strab. VI,
p. 190 al., 275 al., 423; Heyne ad Virg. Æn. VIII, 416 sq. (quem
locum Silius ante oculos habuit), et Spanhem. ad Callim. H. in
Dian. v. 47.
—<i>subter depasta caminis</i>, ut <i>subter specus et Cyclopum
exesa caminis Antra Ætnæa</i>. ap. Virg. l.c.
—<a class = "missing" name = "not14_57" id = "not14_57" href =
"#line14_57" title = "numerus deest">57.</a> <i>vertice</i>, monte,
colle.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_58" id = "line14_58"> </a>
Ast Ætna eructat tremefactis cautibus <a href =
"#var14_58">ignis</a></p>
<p><a name = "line14_59" id = "line14_59"> </a>
<a href = "#var14_58">Inclusi gemitus</a>, pelagique imitata furorem</p>
<span class = "linenum">60</span>
<p><a name = "line14_60" id = "line14_60"> </a>
Murmure per cæcos tonat inrequieta fragores</p>
<p><a name = "line14_61" id = "line14_61"> </a>
Nocte dieque simul: fonte e Phlegethontis ut atro</p>
<p><a name = "line14_62" id = "line14_62"> </a>
Flammarum exundat torrens, piceaque procella</p>
<p><a name = "line14_63" id = "line14_63"> </a>
Semiambusta rotat liquefactis saxa cavernis.</p>
<p><a name = "line14_64" id = "line14_64"> </a>
Sed quamquam largo flammarum <a href = "#var14_64">exæstuet</a>
intus</p>
<span class = "linenum">65</span>
<p><a name = "line14_65" id = "line14_65"> </a>
Turbine, et adsidue subnascens profluat ignis,</p>
<span class = "pagenum">154</span>
<p><a name = "line14_66" id = "line14_66"> </a>
Summo <a href = "#var14_66">cana</a> jugo cohibet (mirabile dictu!)</p>
<p><a name = "line14_67" id = "line14_67"> </a>
Vicinam flammis glaciem; æternoque rigore</p>
<p><a name = "line14_68" id = "line14_68"> </a>
Ardentes horrent scopuli: stat vertice celsi</p>
<p><a name = "line14_69" id = "line14_69"> </a>
Collis hiems, <a href = "#var14_69">calidaque nivem</a> tegit atra
favilla.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_58" id = "not14_58" href = "#line14_58">58.</a>
Cf. Virg. Æn. III, 571 sqq. (ubi v. Heyne et Cerda), et simill. loc.
Claud. de R. Pros. I, 164 sqq. Non male Silius colores variavit:
sed præter ceteros mirum phænomenon verticis, in tanta ignis profusione
nive et glacie obtecti, inprimis ornavit, non sine luxuria verborum, una
re sexties variata; Ern.
—<a name = "not14_61" id = "not14_61" href =
"#line14_61">61 sqq.</a>
Cf. sup. <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_563">XIII,
563 sq.</a> et <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_836">836 sq.</a></p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_64" id = "not14_64" href = "#line14_64">64 sq.</a>
Comparant Senec.
<span class = "pagenum notes">154</span>
Epist. 79.
—<a name = "not14_66" id = "not14_66" href =
"#line14_66">66.</a> <i>cana</i> Ætna ob æternam glaciem ac nivem.
Cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_205">I, 205</a>;
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_479">III, 479</a>,
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_534">534</a>.
—<a name = "not14_69" id = "not14_69" href =
"#line14_69">69.</a> <i>Collis</i>, ut Αἰτναῖος ὄχθος in Eurip.
Cycl. v. 114, ubi v. Cl. Hœpfner.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">70</span>
<p class = "indent">
<a name = "line14_70" id = "line14_70"> </a>
Quid referam <a href = "#var14_70">Æolio regnatas nomine</a> terras?</p>
<p><a name = "line14_71" id = "line14_71"> </a>
Ventorumque domos, atque addita claustra procellis?</p>
<p><a name = "line14_72" id = "line14_72"> </a>
<a href = "#var14_70">Hic</a> versi penitus <a href =
"#var14_72">Pelopea</a> ad regna Pachyni</p>
<p><a name = "line14_73" id = "line14_73"> </a>
Pulsata Ionio <a href = "#var14_73">respondent</a> saxa profundo;</p>
<p><a name = "line14_74" id = "line14_74"> </a>
<a href = "#var14_70">Hic</a>, contra <a href =
"#var14_74">Libyamque</a> situm Caurosque furentes,</p>
<span class = "linenum">75</span>
<p><a name = "line14_75" id = "line14_75"> </a>
Cernit devexas Lilybæon nobile Chelas.</p>
<p><a name = "line14_76" id = "line14_76"> </a>
At, qua diversi lateris frons tertia <a href =
"#var14_76">terris</a></p>
<p><a name = "line14_77" id = "line14_77"> </a>
Vergit in Italiam prolato ad litora dorso,</p>
<p><a name = "line14_78" id = "line14_78"> </a>
Celsus arenosa tollit se mole Pelorus.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_70" id = "not14_70" href = "#line14_70">70 sq.</a>
Conf. sup. <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_491">IX, 491
seq.</a>; Virg. Æn. I, 51 sq. ibique Heyne in Exc. I.
—<i>terras</i>, insulas circa Siciliam, quæ Æoliæ, Liparenses,
Vulcaniæ, seu Ἡφαιστιάδες et Plotæ dicebantur.
—<i>Æolio nomine</i> Græce pro, ab Æolo. Cf. <a class = "crossref"
href = "bookV.html#not5_161">ad V, 161</a>, et Casaub. ad Athen.
I, 14.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_72" id = "not14_72" href = "#line14_72">72 sq.</a>
Tria Siciliæ promontoria, a quibus dicta est Trinacria,
designantur, eorumque situs, de quo discrepant antiqui scriptores. Vid.
Cluver. Sicil. ant. I, 3.
—<i>Pelopea ad regna versi</i>, Peloponnesum et orientem
prospectantis.
—<a class = "missing" name = "not14_73" id = "not14_73" href =
"#line14_73" title = "numerus deest">73.</a> <i>respondent</i>, ex
adverso, e regione sita sunt, ut apud Virgil. Æneid. lib. VI, 23.
Cf. Var. Lect.
—<a name = "not14_74" id = "not14_74" href =
"#line14_74">74 sq.</a>
Lilybæum prom. respicit Africam, quæ obnoxia est furori <i>Caurorum</i>
(v. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_469">ad
I, 469</a>), et subjacet <i>chelis</i>, signo cælesti. Χηλαὶ propr.
forfices scorpionis, quæ deinde <i>libræ</i>, ζυγοῦ, nomen adceperunt.
Conf. Herman. Mythol. T. III, p. 99... 107; Intpp. ad Virg.
Ge. I, 33 sq., et Ovid. Met. II, 195 sq. Cave cum Dausq. intelligas
gemellos colles Plin. III, 8, vel cum Ortelio duo Africæ
promontoria Apollinis et Mercurii, quæ sinum Carthag. veluti duabus
cancrorum chelis amplectantur.
—<a class = "missing" name = "not14_75" id = "not14_75" href =
"#line14_75" title = "numerus deest">75.</a> <i>devexas</i>,
dependentes, et late extentas.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_76" id = "not14_76" href = "#line14_76">76.</a>
<i>diversi</i>, adversi. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#var1_264">ad I, 264 in Var. Lect.</a></p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_79" id = "line14_79"> </a>
His longo mitis <a href = "#var14_79">placide</a> dominator in ævo</p>
<span class = "pagenum">155</span>
<span class = "linenum">80</span>
<p><a name = "line14_80" id = "line14_80"> </a>
Præfuerat terris Hieron, tractare sereno</p>
<p><a name = "line14_81" id = "line14_81"> </a>
Imperio vulgum pollens, et pectora nullo</p>
<p><a name = "line14_82" id = "line14_82"> </a>
Parentum exagitare metu, pactamque per aras</p>
<p><a name = "line14_83" id = "line14_83"> </a>
Haud facilis temerare fidem, socialia jura</p>
<p><a name = "line14_84" id = "line14_84"> </a>
Ausoniis multos servarat casta per annos.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_79" id = "not14_79" href = "#line14_79">79 sqq.</a>
Belli Siculi origo et causæ
<span class = "pagenum notes">155</span>
traduntur. De hoc bello et <i>Hierone</i>, v. Liv. XXIV, 4 seq., et
Polyb. I, 13... 64.
—<i>longo in ævo</i>: nam Hieron annos amplius XC vixit, et LIV
regnavit. Vid. Polyb. VII, 8, et Liv. l.c.
—<i>mitis placide Præfuerat</i>, βασιλεὺς πραῢς ἀστοῖς, οὐ φθονέων
ἀγαθοῖς, ξείνοις τε θαυμαστὸς ἀνὴρ, Pindar. Cf. Polyb. VII, 8.
—<a class = "missing" name = "not14_80" id = "not14_80" href =
"#line14_80" title = "numerus deest">80.</a> <i>sereno</i>, miti,
mansueto.
—<a name = "not14_82" id = "not14_82" href =
"#line14_82">82.</a> Equidem non video qua ratione inductus
doctiss. <i>Ruperti</i> in Add. et Corrig. <i>parentum pectora</i>
intelligat senatum, patres: hic enim designantur omnes qui parent, non
magis senatus quam vulgum. Hanc videlicet <i>maculam incuria fudit</i>.
<span class = "smallcaps">Ed.</span>
—<a name = "not14_84" id = "not14_84" href =
"#line14_84">84.</a> <i>multos</i>, quinquaginta apud Liv.
XXIV, 4 et 28.
—<i>casta</i>, sancta et inviolata. Conf. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_481">ad I, 481</a>.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">85</span>
<p><a name = "line14_85" id = "line14_85"> </a>
Verum, ubi fata virum fragili solvere senecta,</p>
<p><a name = "line14_86" id = "line14_86"> </a>
Primævo cessit sceptrum exitiale nepoti,</p>
<p><a name = "line14_87" id = "line14_87"> </a>
Et placida indomitos adcepit regia mores.</p>
<p><a name = "line14_88" id = "line14_88"> </a>
Namque, bis octonis nondum rex <a href = "#var14_88">præditus</a>
annis,</p>
<p><a name = "line14_89" id = "line14_89"> </a>
Caligare alto in solio, nec pondera regni</p>
<span class = "linenum">90</span>
<p><a name = "line14_90" id = "line14_90"> </a>
Posse pati, et nimium <a href = "#var14_90">fluxis</a> confidere
rebus.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_85" id = "not14_85" href = "#line14_85">85 seq.</a>
Hieroni successit in imperio Hieronymus, ejus <i>nepos</i> ex Gelone,
«Puer quindecim ferme annorum, et vixdum libertatem, nedum dominationem
modice laturus.» Ita Liv. XXIV, 4. Cf. Polyb. VII, 4 et 7.
—<a class = "missing" name = "not14_86" id = "not14_86" href =
"#line14_86" title = "numerus deest">86.</a> <i>sceptrum
exitiale</i>, et ipsi (cf. <a class = "crossref" href =
"#line14_99">v. 99 sqq.</a>), et Syracusanis.
—<a name = "not14_87" id = "not14_87" href =
"#line14_87">87.</a> <i>indomitos mores</i>, regem morum
dissolutorum.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_89" id = "not14_89" href = "#line14_89">89.</a>
<i>Caligare</i> de juvene rege, quem splendor imperii, cui non par est,
quadam veluti vertigine occupat, ut oculis cæcis agat; Ern. Cf. <a class
= "crossref" href = "bookI.html#line1_299">I, 299</a>.
—<a name = "not14_90" id = "not14_90" href =
"#line14_90">90.</a> <i>fluxis rebus</i>; cf. <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#not7_17">ad VII, 17</a>.
—<i>fluxis rebus</i>, potestati et fortunæ cujus mox inconstantiam
experiretur. Sic ap. Claudian. in Rufinum II, 440: «Desinat elatis
quisquam confidere rebus, Instabilesque deos, et lubrica numina discat.»
<span class = "smallcaps">Ed.</span></p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_91" id = "line14_91"> </a>
Jamque brevi nullum, delicta tuentibus armis,</p>
<p><a name = "line14_92" id = "line14_92"> </a>
Fas notum, ignotumque nefas: <a href = "#var14_92">vilissima
regi</a></p>
<span class = "pagenum">156</span>
<p><a name = "line14_93" id = "line14_93"> </a>
<a href = "#var14_92">Cura pudor</a>: <a href = "#var14_93">tam</a>
præcipiti materna furori</p>
<p><a name = "line14_94" id = "line14_94"> </a>
Pyrrhus origo dabat stimulos, proavique superbum</p>
<span class = "linenum">95</span>
<p><a name = "line14_95" id = "line14_95"> </a>
Æacidæ genns, atque æternus carmine Achilles.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_92" id = "not14_92" href = "#line14_92">92.</a>
Conf. Virgil. Ge. I, 505.
<span class = "pagenum notes">156</span>
—<a name = "not14_93" id = "not14_93" href =
"#line14_93">93.</a> <i>pudor</i> significat verecundiam peccandi,
quidvis turpiter aut inciviliter agendi fugam, cui ἔνοικος καὶ πάρεδρος
Δίκη· φόβον ψόγου καὶ δέος ἀδοξίας. Ita Gron. Obss. III, 7.
—<a name = "not14_94" id = "not14_94" href =
"#line14_94">94 sq.</a>
Hieronymus «inflatus adsentationibus eorum, qui eum non Hieronis tantum,
sed Pyrrhi etiam regis, materni avi, jubebant meminisse.» Liv.
XXVI, 6. Conf. Polyb. VII, 4, ubi a Nereide, Pyrrhi filia,
natus dicitur. Comparanda et loca similia sup. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#line3_246">III, 246 sq.</a>, et inf. <a class =
"crossref" href = "bookXV.html#line15_291">XV, 291 sq.</a>
—<i>Pyrrhus origo</i>, a quo originem ducebat maternam. Ipse
autem Pyrrhus, Epiri rex, ab <i>Æaco</i>, Pelei patre et <i>Achillis</i>
avo, oriundus. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_627">ad I, 627</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_95" id = "not14_95" href =
"#line14_95" title = "numerus deest">95.</a> <i>Achilles æternus
carmine</i>, æternum nomen consequutus Iliade Homeri; Drakenborch. coll.
<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_796">XIII,
796 seq.</a>
—<i>Æacides</i> et <i>Achilles</i> unus idemque est.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_96" id = "line14_96"> </a>
Ergo ardor subitus Pœnorum incepta fovendi:</p>
<p><a name = "line14_97" id = "line14_97"> </a>
Nec sceleri mora: <a href = "#var14_97">conjungit</a> nova fœdera,
pacto,</p>
<p><a name = "line14_98" id = "line14_98"> </a>
Cederet ut Siculis victor Sidonius oris.</p>
<p><a name = "line14_99" id = "line14_99"> </a>
Sed <a href = "#var14_99">stabant pœnæ</a>, tumulumque negabat
Erinnys,</p>
<span class = "pagenum">157</span>
<span class = "linenum">100</span>
<p><a name = "line14_100" id = "line14_100"> </a>
Qua modo pactus erat socium non cernere, terra.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_96" id = "not14_96" href = "#line14_96">96 sqq.</a>
Hieronymus, societate Roman. repudiata et cum Hannibale juncta (Polyb.
VII, 2, 3), bis legatos Carthaginem misit, et primum Pœnis
fœdus proposuit ile dividenda Sicilia, deinde vero (quæ sunt <i>nova
fœdera</i>) postulavit, ut <i>victor Sidonius</i>, Hannibal, omnino
Sicilia <i>cederet</i>, et totius insulæ imperium sibi permitteretur.
Cf. Polyb. VII, 4, et qui eum ad verbum fere expressit, Liv.
XXIV, 6. Ernesti V. C. suspicatur, Silium in h.l. Hieronymi
levitatem et jactationem animi, cujus eum Livius (l.l. cap. extr.) ex
duplici legatione illa arguat, exprimere voluisse, dum primum <i>ardorem
subitum</i> Pœnum adjuvandi, et mox <i>nova fœdera</i> commemoret,
quibus ille favor quodammodo sublatus sit.
—<a class = "missing" name = "not14_97" id = "not14_97" href =
"#line14_97" title = "numerus deest">97.</a> <i>pacto</i>, quum
pepigisset, ut ap. Liv. XXVIII, 21. Cf. supra <a class = "crossref" href
= "bookV.html#not5_106">ad V, 106</a>, et quos Drakenb. laudat,
Heins. ad Vellei. I, 7; Gron. ad Liv. I, 41; Bentl. ad Hor.
Serm. I, <span class = "smallcaps">vi</span>, 126, et al. Sed v.
Var. Lect.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_99" id = "not14_99" href = "#line14_99">99.</a>
Cædem Hieronymi accuratius exponunt Liv. XXIV, 7, et Polyb.
VII, 6.
—<i>stabant pœnæ</i>, instabant, vel fixæ erant. Conf. Var. Lect.
«Relata tyranni fœda scelera fœdioresque libidines adeo mutavere animos,
ut insepultum jacere corpus paulo ante desiderati regis
<span class = "pagenum notes">157</span>
paterentur,» Liv. XXIV, 21.
—<i>Erinnyes</i>, Furiæ, ultrices scelerum: vel <i>Erinnys</i>
h.l. pro furore conjuratorum Syracusanorumque, qui odium tyrannidis et
tyranni perceperant. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#not13_289">ad XIII, 289 seq.</a>
—<a name = "not14_100" id = "not14_100" href =
"#line14_100">100.</a> <i>socium</i>, Hannibalem et Pœnos. Possis
etiam ad Romanos referre.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_101" id = "line14_101"> </a>
Sævos namque pati fastus, juvenemque cruento</p>
<p><a name = "line14_102" id = "line14_102"> </a>
Flagrantem luxu, et miscentem turpia <a href =
"#var14_102">diris</a>,</p>
<p><a name = "line14_103" id = "line14_103"> </a>
Haud ultra faciles, quos ira metusque coquebat,</p>
<p><a name = "line14_104" id = "line14_104"> </a>
Jurati obtruncant; nec jam modus ensibus: addunt</p>
<span class = "linenum">105</span>
<p><a name = "line14_105" id = "line14_105"> </a>
Femineam cædem, atque insontum rapta sororum</p>
<p><a name = "line14_106" id = "line14_106"> </a>
Corpora prosternunt ferro; nova sævit in armis</p>
<p><a name = "line14_107" id = "line14_107"> </a>
Libertas, jactatque jugum: pars Punica castra,</p>
<p><a name = "line14_108" id = "line14_108"> </a>
Pars Italos et nota volunt; nec turba furentum</p>
<p><a name = "line14_109" id = "line14_109"> </a>
Defit, quæ neutro sociari fœdere malit.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_101" id = "not14_101" href = "#line14_101">101 seq.</a>
<i>cruento luxu</i>, ap. Liv. XXIV, 5, <i>libidines novæ, inhumana
crudelitas</i>; Lenz.
—Sic ap. Virg. Æneid. III, 326: «Stirpis Achilleæ fastus,
juvenemque superbum... tulimus.» <span class = "smallcaps">Ed.</span>
—<a name = "not14_103" id = "not14_103" href =
"#line14_103">103.</a> <i>quos ira metusque coquebat</i>; v.
<a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_327">ad II, 327</a>.
—<a name = "not14_104" id = "not14_104" href =
"#line14_104">104.</a> <i>Jurati</i>, conjurati. <i>ensibus</i>,
cædi.
—<a name = "not14_105" id = "not14_105" href =
"#line14_105">105 sq.</a>
Cf. omnino Liv. XXIV, 25 et 26.
—<i>Corpora sororum</i>, v. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_572">ad VI, 572</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_107" id = "not14_107" href =
"#line14_107" title = "numerus deest">107.</a> <i>jugum</i> servile
<i>jactat</i>, ut alibi <i>excutit</i>, <i>exuit</i>.
—<a href = "#line14_107">107 sqq.</a>
Conf. Liv. XXIV, 27 sqq.
—<a class = "missing" name = "not14_108" id = "not14_108" href =
"#line14_108" title = "numerus deest">108.</a> <i>nota</i>,
antiquum fœdus Roman.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">110</span>
<p class = "indent">
<a name = "line14_110" id = "line14_110"> </a>
Tali Trinacriæ motu, rebusque Sicanis</p>
<p><a name = "line14_111" id = "line14_111"> </a>
Exitio regis trepidis, sublimis honore</p>
<p><a name = "line14_112" id = "line14_112"> </a>
(Tertia nam Latios renovarat purpura fasces)</p>
<p><a name = "line14_113" id = "line14_113"> </a>
Marcellus classem Zanclæis adpulit oris.</p>
<p><a name = "line14_114" id = "line14_114"> </a>
Atque ubi cuncta viro, cædesque exposta tyranni,</p>
<span class = "linenum">115</span>
<p><a name = "line14_115" id = "line14_115"> </a>
Ambiguæque hominum mentes, Carthaginis arma</p>
<p><a name = "line14_116" id = "line14_116"> </a>
Quos teneant, et quanta, locos, quod vulgus amicum</p>
<p><a name = "line14_117" id = "line14_117"> </a>
Duret Trojugenis, quantos Arethusa tumores</p>
<p><a name = "line14_118" id = "line14_118"> </a>
Concipiat, perstetque suas non pandere portas:</p>
<p><a name = "line14_119" id = "line14_119"> </a>
Incumbit bello, ac totam per proxima raptim</p>
<span class = "pagenum">158</span>
<span class = "linenum">120</span>
<p><a name = "line14_120" id = "line14_120"> </a>
Armorum effundit flammato pectore pestem.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_110" id = "not14_110" href = "#line14_110">110 sqq.</a>
Cf. Liv. XXIV, 27 sq., et Polyb. VIII, 3.
—<a name = "not14_112" id = "not14_112" href =
"#line14_112">112.</a> Marcellus tertium Consul.
—<a name = "not14_113" id = "not14_113" href =
"#line14_113">113.</a> <i>Zanclæis</i>, Messanæ, vel Siculis. Conf.
<a class = "crossref" href = "#not14_48">ad vers. 48</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_662">I, 662</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_116" id = "not14_116" href = "#line14_116">116 seq.</a>
<i>quod vulgus amicum Duret Trojugenis</i>, quinam Romanis etiam nunc
faveant.
—<a class = "missing" name = "not14_117" id = "not14_117" href =
"#line14_117" title = "numerus deest">117.</a> <i>Arethusa</i> pro
Syracusis. Cf. <a class = "crossref" href = "#not14_53">ad
v. 53</a>.
—<i>tumores</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_288">ad II, 288</a>.
—<a name = "not14_118" id = "not14_118" href =
"#line14_118">118.</a> <i>portas</i> incommode infert, quum de
fonte dixerat; Ern.
<span class = "pagenum notes">158</span>
—<a name = "not14_120" id = "not14_120" href =
"#line14_120">120.</a> <i>Armorum effundit pestem</i>; cf. <a class
= "crossref" href = "bookII.html#not2_151">ad II, 151</a>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_121" id = "line14_121"> </a>
Non aliter Boreas, Rhodopes a vertice præceps</p>
<p><a name = "line14_122" id = "line14_122"> </a>
Quum sese inmisit, decimoque volumine pontum</p>
<p><a name = "line14_123" id = "line14_123"> </a>
Expulit in terras, sequitur cum murmure molem</p>
<p><a name = "line14_124" id = "line14_124"> </a>
Ejecti maris, et stridentibus adfremit alis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_121" id = "not14_121" href = "#line14_121">121 sqq.</a>
Impetus Marcelli et copiarum ejus comparatur Boreæ. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_468">ad I, 468 sqq.</a>,
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_587">587... 595</a>, et
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_243">IV, 243 sqq.</a>
<i>Rhodope</i> mons Thraciæ, οἰκητηρίου ἀνέμων, unde <i>Thracius
Boreas</i>, <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_587">I, 587</a>, ubi v. not.
—<a class = "missing" name = "not14_122" id = "not14_122" href =
"#line14_122" title = "numerus deest">122.</a> <i>decimo
volumine</i>, decumano fluctu, τρικυμίᾳ, Draken. Cf. Intpp. ad Ovid.
Met. XI, 530, et Trist. I, <span class = "smallcaps">ii</span>, 50.
—<a class = "missing" name = "not14_123" id = "not14_123" href =
"#line14_123" title = "numerus deest">123.</a> <i>molem maris</i>,
ut <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_46">III, 46</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_124" id = "not14_124" href =
"#line14_124" title = "numerus deest">124.</a> <i>stridentibus
adfremit alis</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_589">I, 589</a>.
—Hanc comparationem vividissimis coloribus et poetico admodum
œstro, gallicis carminibus expressit <i>Voltaire, Henriade, chant
VIII</i>:</p>
<div class = "verse ital">
<p>Ainsi, lorsque des monts séparés par Alcide</p>
<p>Les aquilons fougueux fondent d’un vol rapide,</p>
<p>Soudain les flots emus de deux profondes mers</p>
<p>D’un choc impétueux s’elancent dans les airs:</p>
<p>La terre au loin gémit, le jour fuít, le ciel gronde,</p>
<p>Et l’Africain tremblant craínt la chute du monde.</p>
<p class = "right">
<span class = "smallcaps">Ed.</span></p>
</div>
<div class = "text">
<span class = "linenum">125</span>
<p class = "indent">
<a name = "line14_125" id = "line14_125"> </a>
Prima Leontinos vastarunt prælia campos,</p>
<p><a name = "line14_126" id = "line14_126"> </a>
Regnatam <a href = "#var14_126">diro</a> quondam Læstrigone terram.</p>
<p><a name = "line14_127" id = "line14_127"> </a>
Instabat ductor, cui tarde vincere Graias</p>
<p><a name = "line14_128" id = "line14_128"> </a>
Par erat, ac vinci, turmas: ruit æquore toto;</p>
<p><a name = "line14_129" id = "line14_129"> </a>
(Femineum credas maribus concurrere vulgum)</p>
<span class = "linenum">130</span>
<p><a name = "line14_130" id = "line14_130"> </a>
Et Cereri <a href = "#var14_130">placitos</a> fecundat sanguine
campos.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_125" id = "not14_125" href = "#line14_125">125...
177.</a>
Cf. Liv. XXIV, 29... 33.
—<i>Leontini</i>, seu Λεόντιον, Ptolem. (hod. <i>Lentini</i>) opp.
Siciliæ, in ora maris Siculi, inter Syracusas et Catanam, de cujus situ
et partibus v. Polyb. VII, 6. <i>Campi Leontini</i> olim dicti
<i>Læstrygonii</i> (v. Plin. III, 8, et sup. <a class = "crossref"
href = "#not14_33">ad v. 33</a>), ac <i>Xuthia</i>, a Xutho,
prisco domino, teste Diodor. V, 8. De fertilitate agri Leontini v.
Plin. XVIII, 10; Sidon. carm. 22; Cic. in Frumentar. c. 18; in Philipp.
II, 17; in Verrinis passim, v.c. Act. II, L. III, c. 64.
—<a name = "not14_126" id = "not14_126" href =
"#line14_126">126.</a> <i>diro Læstrygone</i>, ut <i>dirum
Antiphatæ regnum</i> sup. <a class = "crossref" href =
"#line14_33">v. 33</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_127" id = "not14_127" href = "#line14_127">127 sq.</a>
<i>ductor</i> Rom., Marcellus, <i>instabat</i>, cui <i>par</i>, idem
erat, tarde vincere inbelles et Græcos origine Leontinos, et vinci; quia
nulla laus est molles vincere, nisi celeriter vincantur; Cell.
«Marcellus tanto ardore militum est usus ab ira inter conditiones pacis
interfectæ stationis, ut primo inpetu urbem expugnarent;» Liv. XXIV, 30
pr. Leontini a Naxiis oriundi: Naxum autem in Sicilia Corinthii eodem
tempore, quo Syracusas et Megara, condiderunt. Vid. Strab. VI, pag. 186
et 189. Hinc <i>Graias turmas</i> Leontinos dixit poeta, et quidem
contemtim. Vid. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_178">ad
III, 178</a>. Inde et <i>femineum vulgus</i>. Vid. <a class = "crossref"
href = "bookII.html#line2_361">II, 361</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_130" id = "not14_130" href =
"#line14_130" title = "numerus deest">130.</a> <i>Cereri placitos
campos</i>, Leontinos feracissimos. Vid.
<span class = "pagenum notes">159</span>
<a class = "crossref" href = "#not14_125">ad v. 125</a>, et cf. <a class
= "crossref" href = "bookI.html#line1_237">I, 237</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_526">XII, 526 sq.</a>
—<i>fecundat sanguine campos</i>; vid. <a class = "crossref" href
= "bookIII.html#not3_261">ad III, 261</a>; <a class = "crossref" href =
"bookX.html#not10_461">X, 461</a>, et Intpp. Horat. Od. II, <span
class = "smallcaps">i</span>, 29, et Petron. Sat. c. 120.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">159</span>
<p><a name = "line14_131" id = "line14_131"> </a>
Sternuntur passim; pedibusque evadere letum</p>
<p><a name = "line14_132" id = "line14_132"> </a>
Eripuit rapidus Mavors; ut cuique salutem</p>
<p><a name = "line14_133" id = "line14_133"> </a>
Promisit fuga, præveniens dux occupat ense.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_131" id = "not14_131" href = "#line14_131">131 seq.</a>
<i>Eripuit evadere</i>, facultatem evadendi <i>letum</i>, effugiendi.
—<a name = "not14_133" id = "not14_133" href =
"#line14_133">133.</a> <i>occupat</i>; v. <a class = "crossref"
href = "bookV.html#not5_520">ad V, 520</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookX.html#not10_197">X, 197</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_134" id = "line14_134"> </a>
«Ite, gregem <a href = "#var14_134">metite</a> inbellem, ac subcidite
ferro,</p>
<span class = "linenum">135</span>
<p><a name = "line14_135" id = "line14_135"> </a>
Clamat, cunctantes urguens umbone catervas.</p>
<p><a name = "line14_136" id = "line14_136"> </a>
Pigro luctandi studio certamen in umbra</p>
<p><a name = "line14_137" id = "line14_137"> </a>
Molle pati docta, et gaudens splendescere olivo,</p>
<p><a name = "line14_138" id = "line14_138"> </a>
Stat, mediocre decus vincentum, ignava juventus:</p>
<p><a name = "line14_139" id = "line14_139"> </a>
Hæc laus sola datur, <a href = "#var14_139">si viso vincitis
hoste</a>.»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_134" id = "not14_134" href = "#line14_134">134 seq.</a>
Verba Marcelli.
—<i>metite</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_213">ad IV, 213</a>.
—<a name = "not14_135" id = "not14_135" href =
"#line14_135">135.</a> Notus <i>umbonum</i> usus ad propellendum
repellendumque.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_136" id = "not14_136" href = "#line14_136">136 sqq.</a>
Mollities Leontinorum et gymnastica exercitia Græcorum designantur.
Comparant Claud. in Eutrop. II, 407 sq.; Lucan. VII, 270 seq., et al.
«Juventus docta pati molle certamen in umbra pigro luctandi studio.» Cf.
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_123">ad III, 123</a>,
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_145">145</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_578">578 sqq.</a>
—<a class = "missing" name = "not14_137" id = "not14_137" href =
"#line14_137" title = "numerus deest">137.</a> <i>olivo</i>,
unguentis, in gymnasiis, et athleticis certaminibus.
—<a name = "not14_139" id = "not14_139" href =
"#line14_139">139.</a> Cæsareum illud adluditur, <i>veni, vidi,
vici</i>, Barth. Adv. IX, 3. Cf. sup. <a class = "crossref" href =
"#line14_127">v. 127 sq.</a></p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">140</span>
<p><a name = "line14_140" id = "line14_140"> </a>
Ingruit, audito ductore, exercitus omnis;</p>
<p><a name = "line14_141" id = "line14_141"> </a>
Solaque, quod superest secum certamina <a href =
"#var14_141">norunt</a>,</p>
<p><a name = "line14_142" id = "line14_142"> </a>
Quis dextra antistet, spoliisque excellat opimis.</p>
<p><a name = "line14_143" id = "line14_143"> </a>
Euboici non, per scopulos inlisa Caphareo,</p>
<span class = "pagenum">160</span>
<p><a name = "line14_144" id = "line14_144"> </a>
Euripi magis unda furit; pontumve sonantem</p>
<span class = "linenum">145</span>
<p><a name = "line14_145" id = "line14_145"> </a>
Ejicit angusto violentius ore Propontis;</p>
<p><a name = "line14_146" id = "line14_146"> </a>
Nec fervet majore fretum rapiturque tumultu,</p>
<p><a name = "line14_147" id = "line14_147"> </a>
Quod ferit Herculeas extremo Sole columnas.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_141" id = "not14_141" href = "#line14_141">141 seq.</a>
Certant tantum milites Marcelli, quis ceteris virtute antecellat, et
spolia referat opima. Conf. <ins class = "correction" title = "‘L.V.’ legitur">V.L.</ins>
—<a class = "missing" name = "not14_142" id = "not14_142" href =
"#line14_142" title = "numerus deest">142.</a> <i>Spolia opima</i>
proprie quidem dicuntur amplissima, quæ dux exercitus duci hostium a se
interfecto detrahit (v. Liv. IV, 20), sed deinde et egregia alia,
ut h.l. et ap. Liv. XXIII, 46; Flor. II, <span class =
"smallcaps">xvii</span>, 11 et al. Conf. Perizon. Animadverss. hist.
c. 7, ubi copiose et docte de his spoliis disputavit.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_143" id = "not14_143" href = "#line14_143">143 sqq.</a>
Luxuriatur poeta, ut
<span class = "pagenum notes">160</span>
solet, comparationibus cumulandis; Ern. Conf. Senec. Herc. Œt.
775 sqq.
—<i>Caphareus</i> prom. Eubœæ, periculosum navigantibus propter
vertices scopulosque latentes, et infame naufragiis, inpr. Græcorum a
Troja redeuntium. Cf. Heyne ad Virgil. Æneid. XI, 260; Muncker. ad
Hygin. Fab. 116; Harles. ad Ovid. Trist. I, <span class =
"smallcaps">i</span>, 83. Hinc cum delectu h.l. ponitur, ut et
<i>Euripus</i>, fretum inter Eubœam et Bœotiam, de quo Liv.
XXVIII, 6: «Euripi fretum non septies die, sicut fama fert (conf.
Mel. II, 7; Plin. II, 97, et Senec. l.l.), temporibus statis
reciprocat; sed temere in modum venti, nunc huc, nunc illuc verso mari,
velut monte præcipiti devolutus torrens rapitur.» Conf. Strab. IX,
p. 278.
—<a name = "not14_145" id = "not14_145" href =
"#line14_145">145.</a> Cf. Plin. IV, 12.
—<a name = "not14_147" id = "not14_147" href =
"#line14_147">147.</a> Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_659">XVI, 659</a>, et sup. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_141">ad I, 141 seq.</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_172">VII, 172</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_148" id = "line14_148"> </a>
Mite tamen dextræ decus inter prælia tanta</p>
<p><a name = "line14_149" id = "line14_149"> </a>
Enituit fama: miles Tyrrhenus (<a href = "#var14_149">Asilo</a></p>
<span class = "linenum">150</span>
<p><a name = "line14_150" id = "line14_150"> </a>
Nomen erat), captus quondam ad Trasymena fluenta,</p>
<p><a name = "line14_151" id = "line14_151"> </a>
Servitium facile et dominantis mollia jussa</p>
<p><a name = "line14_152" id = "line14_152"> </a>
Expertus <a href = "#var14_152">Beryæ</a>, patrias remearat ad oras</p>
<p><a name = "line14_153" id = "line14_153"> </a>
Sponte faventis heri; repetitisque inpiger armis</p>
<p><a name = "line14_154" id = "line14_154"> </a>
Tum veteres Siculo casus Mavorte piabat:</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_148" id = "not14_148" href = "#line14_148">148.</a>
Inseritur episodium, qualia amat Silius, ne ulla pugna memorabili aliquo
facinore careat; Ern. Idque fit optimorum poetarum exemplo.
—<a name = "not14_152" id = "not14_152" href =
"#line14_152">152.</a> <i>patrias ad oras</i>, in Etruriam.
—<a name = "not14_154" id = "not14_154" href =
"#line14_154">154.</a> <i>veteres casus</i>, inpr. captivitatem.
—<i>piabat</i>, ulcisci volebat in Pœnis; Ern.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">155</span>
<p><a name = "line14_155" id = "line14_155"> </a>
Atque is, dum medios inter fera prælia miscet,</p>
<p><a name = "line14_156" id = "line14_156"> </a>
Inlatus Beryæ, cui, pacta ad regia misso</p>
<p><a name = "line14_157" id = "line14_157"> </a>
Pœnorum a populis, sociataque bella gerenti,</p>
<p><a name = "line14_158" id = "line14_158"> </a>
Ærato cassis munimine clauserat ora,</p>
<span class = "pagenum">161</span>
<p><a name = "line14_159" id = "line14_159"> </a>
<a href = "#var14_159">Invadit ferro juvenem</a>, trepideque
ferentem</p>
<span class = "linenum">160</span>
<p><a name = "line14_160" id = "line14_160"> </a>
Instabiles retro gressus prosternit arena.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_156" id = "not14_156" href = "#line14_156">156 seq.</a>
<i>Beryas</i> Pœnus, a Carthaginiensibus ad Hieronymum regem
fœderis firmandi causa missus, qua occasione se Siculis, seu Leontinis,
cum Romanis bellum gerentibus, socium adjunxerat; Drak. <i>prælia
miscet</i>; v. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_69">ad
I, 69</a>.
—<i>Inlatus</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_243">XI, 243</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_158" id = "not14_158" href =
"#line14_158" title = "numerus deest">158.</a> <i>Æratum
munimen</i> oris, περίγναθις, <i>buccula</i>, Juven. X, 134, et
<i>flexilium laminarum
<span class = "pagenum notes">161</span>
vincula</i>, C. Soll. Apollinaris Sidon. III, epist. 3, p. 64,
laminæ galearum, quibus aures buccæque tegebantur, et quæ
<i>vinculis</i> constringebantur sub mento, vel loris, quæ Suidas ὀχεὶς
adpellat. Cf. mox <a class = "crossref" href =
"#line14_163">v. 163</a>; Lips. Mil. Rom. III, 5, et Cl.
Schlichtegroll in <i>Abbildungen ægypt. griech. u. röm. Gottheiten</i>,
P. III, p. 135, ubi et ab his bucculis non diversa fuisse putat
φάλαρα: quæ tamen laminæ potius erant vel scutula levigata (unde φάλαρα
a φαλὸς, splendidus) quæ ornatus tantum causa galeis adfigebantur, unde
τρυφάλεια, τετραφάληρον. Cf. Koeppen. ad Hom. Iliad. ε, 743; Ien. Allg.
Lit. Zeit. ann. 1796, N. 105, p. 6; Lennep. Etym. pag. 1044, et
Intp. Hesych. tom. II, c. 1492, 29.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_161" id = "line14_161"> </a>
<a href = "#var14_161">At</a> miser, audita victoris voce, trementem</p>
<p><a name = "line14_162" id = "line14_162"> </a>
Cunctantemque animam Stygia <a href = "#var14_162">ceu</a> sede
reducens,</p>
<p><a name = "line14_163" id = "line14_163"> </a>
Cassidis a mento malefidæ vincula <a href = "#var14_163">rumpit</a>,</p>
<p><a name = "line14_164" id = "line14_164"> </a>
Jungebatque preces, atque addere verba parabat.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_162" id = "not14_162" href = "#line14_162">162.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_586">VII, 586</a>,
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_734">734</a>, <a class
= "crossref" href = "bookVII.html#line7_741">741</a>.
—<a name = "not14_163" id = "not14_163" href =
"#line14_163">163.</a> <i>Cassidis malefidæ</i>, quatenus nunc,
quum agnosci ab hoste vellet, cassis incommodo tempore vultum et os
tegebat; Ernesti. Immo <i>male fida</i> dicitur, quia nullo usui fuerat
Beryæ, isque frustra ei confiderat: nam <i>fida</i> arma, quod idem V.
Cl. recte monet, vocantur, quæ nos tegunt adversus impetum hostis. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_24">ad IV, 24</a>.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">165</span>
<p class = "indent">
<a name = "line14_165" id = "line14_165"> </a>
Sed, subito adspectu et noto <a href = "#var14_165">conterritus</a>
ore,</p>
<p><a name = "line14_166" id = "line14_166"> </a>
Tyrrhenus ferrumque manu revocavit, et ultro</p>
<p><a name = "line14_167" id = "line14_167"> </a>
Talia cum gemitu lacrimis <a href = "#var14_167">effudit</a>
obortis:</p>
<p><a name = "line14_168" id = "line14_168"> </a>
«Ne, quæso, supplex lucem dubiusque precare;</p>
<p><a name = "line14_169" id = "line14_169"> </a>
Fas hostem servare mihi: multo optimus ille</p>
<span class = "linenum">170</span>
<p><a name = "line14_170" id = "line14_170"> </a>
Militiæ, cui postremum est primumque, tueri</p>
<p><a name = "line14_171" id = "line14_171"> </a>
Inter bella fidem: tu letum evadere nobis</p>
<p><a name = "line14_172" id = "line14_172"> </a>
Das prior, et servas nondum servatus ab hoste.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_169" id = "not14_169" href = "#line14_169">169.</a>
<i>Multo</i>, longe <i>optimus militiæ</i>, miles. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_530">ad IV, 530</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_619">VII, 619</a>. Hæc tamen in
tali carmine languere, recte putat Ern.
—<a name = "not14_170" id = "not14_170" href =
"#line14_170">170.</a> Proverbialis locutio, de qua vid. Erasm. in
Adag. tit. II, Drak. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_163">XI, 163 sq.</a>
—<a name = "not14_171" id = "not14_171" href =
"#line14_171">171 sq.</a>
Ernesti: «<i>letum das prior evadere</i>, dabas olim, quum mihi
parceres, et captivum tecum abduceres,
<span class = "pagenum notes">162</span>
et tunc <i>servabas me nondum servatus</i>, h.e. priusquam te mihi
beneficio servatæ vitæ obligaram. In verbis ludentem antithesibus poetam
adnoscas. Sed quotusquisque poeta est, qui ita non ludat?»</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">162</span>
<p><a name = "line14_173" id = "line14_173"> </a>
Haud equidem indignum memet, quæ tristia vidi,</p>
<p><a name = "line14_174" id = "line14_174"> </a>
Abnuerim, dignumque iterum in pejora revolvi;</p>
<span class = "linenum">175</span>
<p><a name = "line14_175" id = "line14_175"> </a>
Si tibi per medios ignes mediosque per enses</p>
<p><a name = "line14_176" id = "line14_176"> </a>
Non dederit mea dextra viam.» Sic fatur, et ultro</p>
<p><a name = "line14_177" id = "line14_177"> </a>
<a href = "#var14_177">Adtollit, vitaque exæquat</a> munera vitæ.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_173" id = "not14_173" href = "#line14_173">173 seq.</a>
<i>indignum</i> iis, <i>quæ tristia</i>, etc. Putaverim me captivitate
pristina, atque adeo multo atrociore dignum, si te nunc non defenderem
ab hostibus: quæ singula ad grati animi sensum adcommodate dicta sunt,
sed languidius, meo sensu, quam ut altius animum lectoris adficere
possint; Ern.
—<a name = "not14_175" id = "not14_175" href =
"#line14_175">175.</a> Imitat. Horat. Od. IV, <span class =
"smallcaps">xiv</span>, 24, ubi Jani monet, <i>medios ignes</i> dici
medium pugnæ fervorem, τὸ θερμὸν τῆς μάχης, ut ap. Hom. δαΐς, πῦρ
αἰθόμενον et θεσπιδαὲς, Iliad. κ, 246; ν, 286; μ, 177, ubi v. Koeppen.
Διὰ πυρὸς, per summum periculum, dixisse Eurip. Androm. v. 488, et
Electr. vers. 1182 (ubi v. Barnes.), notavit Doering. V, III, in Eclog.
vet. poett. lat. ad nostrum Sil. <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_41">XV, 41</a>.
—<a name = "not14_177" id = "not14_177" href =
"#line14_177">177.</a> <i>vita exæquat munera vitæ</i>, beneficium
reddit, servans vitam Beryæ, cui ipse suam debebat.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_178" id = "line14_178"> </a>
<a href = "#var14_178">At, compos Sicula primum certaminis ora</a></p>
<p><a name = "line14_179" id = "line14_179"> </a>
<a href = "#var14_178">Cœpti, Marcellus</a> victricia signa, quieto</p>
<span class = "linenum">180</span>
<p><a name = "line14_180" id = "line14_180"> </a>
Agmine progrediens, Ephyræa ad mœnia vertit.</p>
<p><a name = "line14_181" id = "line14_181"> </a>
Inde Syracosias castris circumdedit arces.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_178" id = "not14_178" href = "#line14_178">178 sqq.</a>
<i>compos certaminis cœpti</i>, victor in primo prælio, quod in Sicilia
commiserat.
—<a class = "missing" name = "not14_179" id = "not14_179" href =
"#line14_179" title = "numerus deest">179.</a> <i>quieto
Agmine</i>, a nullis hostibus jam lacessito, Lefeb. quia experiri
voluit, an Syracusanos posset ad officium reducere; Mars. Hinc primum
Syracusas misit legatos, quibus demum re infecta redeuntibus urbem
obpugnare cœpit. Cf. <a class = "crossref" href =
"#line14_182">v. 182 sq.</a>, et Liv. XXIV, 27 sq. et 33.
—<a class = "missing" name = "not14_180" id = "not14_180" href =
"#line14_180" title = "numerus deest">180.</a> <i>Ephyræa mœnia,
Syracusæ</i>. Vide sup. <a class = "crossref" href = "#not14_52">ad
v. 52</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_181" id = "not14_181" href = "#line14_181">181.</a>
<i>arces</i> quatuor inf. <a class = "crossref" href =
"#line14_281">v. 281</a>. Ea tanta erat urbs, ut ex quatuor urbibus
maximis constaret, quæ <i>Insula</i>, seu <i>Nasus</i>, <span class =
"greek" title = "Nasos">Νᾶσος</span>, <span class = "greek" title =
"Nêsos">Νῆσος</span>, vel <i>Ortygia</i>, <i>Acradina</i> (Ἀχραδινὴ,
Plut. in Marcello, p. 308, et Diodor. XI, 68; XIV, 64),
<i>Tyche</i> et <i>Neapolis</i> dicebantur: unde <i>quadruplices
Syracusæ</i> ap. Auson. de urbib. XI, 1. De hisce partibus v. Cic.
Verr. IV, 53, et Liv. XXV, 24 sqq. Iis ab aliis additur quinta,
<i>Epipolæ</i>, urbs prærupta et minus
<span class = "pagenum notes">163</span>
habitata, quam Dionysius muro circumdatam Syracusis adjunxit. Vid.
Diodor. XIV, 19. Inde Syracusæ πεντάπολις ap. Strab. VI, p. 186
al., 270 al., 415. Florus vero triplicem urbi murum totidemque arces
tribuit, lib. II, c. 6. Cf. Dorvill. Itin. Sic. p. 177 seq., et
Schweigh. ad Polyb. VIII, 5. De Syracusis hujusque oppidi situ,
portu, etc., vide <i>Bartels Briefe über Calabrien und Sicilien</i>,
tom. III, p. 76... 148.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">163</span>
<p><a name = "line14_182" id = "line14_182"> </a>
Sed ferri languebat amor: sedare monendo</p>
<p><a name = "line14_183" id = "line14_183"> </a>
Pectora cæca virum, atque iras <a href = "#var14_183">evellere</a>
avebat.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_182" id = "not14_182" href = "#line14_182">182 seq.</a>
Eadem fuit mens Henrici IV, quum Lutetiam obsideret:</p>
<div class = "verse ital">
<p>Eux seuls voulaient se perdre, il voulut les gagner.</p>
<p>Heureux, si sa bonté, prévenant leur audace,</p>
<p>Forçait ces malheureux à lui demander grace!</p>
<p>Pouvant les emporter, il les fait investir,</p>
<p>Il laisse à leurs fureurs le temps du repentir.</p>
<p class = "right">
<i>Voltaire, Henriade, ch. X.</i> <span class =
"smallcaps">Ed.</span></p>
</div>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_184" id = "line14_184"> </a>
Nec (<a href = "#var14_184">renuant si forte sibi, et si</a> mitia
malle</p>
<span class = "linenum">185</span>
<p><a name = "line14_185" id = "line14_185"> </a>
Credant esse metum) laxis <a href = "#var14_185">servatur</a> omissa</p>
<p><a name = "line14_186" id = "line14_186"> </a>
Obsidio claustris: quin contra intentior ipse</p>
<p><a name = "line14_187" id = "line14_187"> </a>
Invigilat cautis, <a href = "#var14_187">frontem</a> inperterritus,
armis;</p>
<p><a name = "line14_188" id = "line14_188"> </a>
Et struit arcana necopina pericula cura.</p>
<p><a name = "line14_189" id = "line14_189"> </a>
Haud secus Eridani stagnis ripave Caystri</p>
<span class = "pagenum">164</span>
<span class = "linenum">190</span>
<p><a name = "line14_190" id = "line14_190"> </a>
Innatat albus olor, pronoque inmobile corpus</p>
<p><a name = "line14_191" id = "line14_191"> </a>
Dat fluvio, et pedibus tacitas eremigat undas.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_184" id = "not14_184" href = "#line14_184">184 sq.</a>
Obsidio quamvis remissa, tamen non est neglecta, si forte Syracusani
monitis Marcelli morem non gerant, eumque existiment propter metum
mitius agere; Ern. Præivit Gron. Obss. III, 7, ubi h.l. ita
inlustravit: «<i>Nec omissa</i>, et non remissa (ut <i>omissus</i>
adject. pro <i>negligens</i> apud Terent. Heaut. V, <span class =
"smallcaps">ii</span>, 9, et Adelph. V, <span class =
"smallcaps">iii</span>, 44), sive diligens, laxis et remotioribus ab
urbe claustris, obsidio servatur (ut <i>vigilias servat</i> ap. Senec.
de tranq. an. c. 3) a Marcello, si forte repellant sese, et,
quod solet fieri, credant diffidentia virium pacem obferri a Romanis.»
Lefeb. hæc notavit: «<i>Metum</i>: non absimile quod Galli in Justino,
lib. XXIV, 5<ins class = "correction" title = "» deest">.»</ins>
<i>Brevi sensurum</i>, etc. Nemo autem Marcello moderatior. Vide Val.
Max. IV, <span class = "smallcaps">i</span>, 7: in voc.
<i>servatur</i> frustra otiantur Gron. et alii. Locus clarus desumitur e
verbis Liv. XXIV, 36: «ne frustra adsidendo spectandoque obsidionem
sociorum tempus tereret.» Sed ibi de Himilcone et longe alia re sermo
est.
—<a name = "not14_188" id = "not14_188" href =
"#line14_188">188.</a> <i>necopina</i>, ut <a class = "crossref"
href = "bookIX.html#line9_98">IX, 98</a>.
—<i>pericula struit arcana cura</i>, quatenus omnia ad obpugnandam
urbem necessaria instruxerat, ut præsto essent, quum primum iis opus
haberet: quam secretam Marcelli curam et tacitam machinationem poeta
illustrat <a name = "not14_189" id = "not14_189" href =
"#line14_189">v. 189 seq.</a> consuetudine
<span class = "pagenum notes">164</span>
oloris, qui, quamvis immobili corpore undis innatans, tamen sub aqua
pedibus agitandis remigare solet; Ern. De tali comparationem genere,
conf. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_139">ad VII, 139
sq.</a>, et <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#not13_24">XIII,
24 sqq.</a></p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_192" id = "line14_192"> </a>
Interea, dum incerta labat sententia clausis,</p>
<p><a name = "line14_193" id = "line14_193"> </a>
Exciti populi atque urbes socia arma ferebant:</p>
<p><a name = "line14_194" id = "line14_194"> </a>
Incumbens <a href = "#var14_194">Messana</a> freto, minimumque
revulsa</p>
<span class = "linenum">195</span>
<p><a name = "line14_195" id = "line14_195"> </a>
Discreta Italia, atque Osco memorabilis ortu:</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_192" id = "not14_192" href = "#line14_192">192.</a>
Livius, XXIV, 35... 39, memorat, Marcellum, Syracusis obsidione clausis,
cum tertia fere exercitus parte profectum esse ad recipiendas urbes
Siciliæ, quæ in motu rerum ad Pœnos defecissent. Hinc poeta, more suo,
singula recenset oppida, quæ et Punicarum (<a class = "crossref" href =
"#line14_194">v. 194... 247</a>, <a class = "crossref" href =
"#line14_258">258... 276</a>) et Romanarum partium (<a class =
"crossref" href = "#line14_248">248... 257</a>) fuerint, in quo fere
arbitrium suum sequitur. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_222">ad III, 222 sqq.</a>, et <a class = "crossref"
href = "bookVIII.html#not8_356">VIII, 356 sqq.</a></p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_194" id = "not14_194" href = "#line14_194">194 sq.</a>
<i>Messana, Osco memorabilis ortu</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_662">ad I, 662</a>.
—<i>Incumbens freto</i>, ad fretum Siculum sita, ubi Sicilia ab
Italia <i>minimum discreta</i> est, distat.
—<i>revulsa Italia</i>; v. sup. <a class = "crossref" href =
"#not14_11">ad v. 11 sqq.</a></p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_196" id = "line14_196"> </a>
Tum <a href = "#var14_196">Catane</a>, nimium ardenti vicina Typhœo,</p>
<p><a name = "line14_197" id = "line14_197"> </a>
Et generasse Pios quondam celeberrima Fratres,</p>
<span class = "pagenum">165</span>
<p><a name = "line14_198" id = "line14_198"> </a>
Et, cui non licitum fatis, <a href = "#var14_198">Camarina</a>,
moveri.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_196" id = "not14_196" href = "#line14_196">196.</a>
<i>Catane</i>, Κατάνη, seu <i>Catina</i> (v. Var. Lect.), <i>nimium
vicina</i> (ut simil. loc. Virg. Ecl. I, 28) <i>ardenti Typhœo</i>,
h.e. Ætnæ, quæ huic giganti inposita credebatur. Vid. <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#not8_540">ad VIII, 540</a>. «Ætna mons
ultra solitum exarsit, et torrentibus igneis superfusis lateque
circumfluentibus Catanam, urbemque finesque ejus obpressit,» Oros.
V, 13. Cf. Diodor. IV, et Strab. VI, pag. 185. al., 269 al., 412.
Plura de hoc opp. v. in Dorvillii Sicula, c. 13, et Cluveri Sicil. ant.
I, 9.
—<a name = "not14_197" id = "not14_197" href =
"#line14_197">197.</a> <i>Pios Fratres</i>, Amphinomum et Anapiam,
seu Anapin et Anapum, qui parentes suos humeris sublatos per medias Ætnæ
flammas portarunt. Vid. Strab. l.c. Conon. Narr. 43; Senec. de Ben. III,
37; Solin. c. 11; Val. Max. V, <span class =
"smallcaps">iv</span>, 4; Claud. Idyll. 7 de Piis Fratribus (ubi
vid. Barth. N. Heins. et Gesn.); Salmas. Exerc. Plin. p. 78;
Olear. ad Philostr. vit. Apollon. Tyan. I, 17, et Cluveri Sic, ant.
I, 9. De Piis Fratribus, Amphinomo et Anapia, singulari nuper
libello egit clarissimus Roos.
<span class = "pagenum notes">165</span>
—<a name = "not14_198" id = "not14_198" href =
"#line14_198">198.</a> Verba Virg. Æn. III, 700, ubi Servius hæc
notavit: «<i>Camarina</i> palus est juxta ejusdem nominis oppidum; de
qua quodam tempore, quum siccata pestilentiam creasset, consultus
Apollo, an eam penitus exhaurire deberent, respondit: Μὴ κίνει
Καμαρίναν, ἀκίνητος γὰρ ἀμείνων· quo contemto, exsiccaverunt paludem, et
carentes pestilentia, per eam partem ingressis hostibus, pœnas
dederunt.» Cf. Heyne ad Virgil. l.c. Cluver. Sic. ant. I, 14; Vib.
Sequest. p. 275 sq., ed. Oberl. et <i>Brydon’s Travels through
Sicily and Malta</i>, qui noxias hujus paludis (<i>Lago di Camarana</i>)
exhalationes etiam nunc procul in locis, qui mille passus distent,
sentiri testatur.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_199" id = "line14_199"> </a>
Tum, quae nectareis vocat ad certamen Hymetton,</p>
<span class = "linenum">200</span>
<p><a name = "line14_200" id = "line14_200"> </a>
Audax Hybla, favis, <a href = "#var14_200">palmæque arbusta
Selinus</a>:</p>
<p><a name = "line14_201" id = "line14_201"> </a>
Et, justi quondam portus, nunc litore solo</p>
<p><a name = "line14_202" id = "line14_202"> </a>
Subsidium infidum fugientibus æquora, <a href =
"#var14_202">Myle</a>.</p>
<p><a name = "line14_203" id = "line14_203"> </a>
Nec non altus Eryx, <a href = "#var14_203">nec non</a> et vertice
celso</p>
<span class = "pagenum">166</span>
<p><a name = "line14_204" id = "line14_204"> </a>
<a href = "#var14_204">Centuripæ</a>, largoque virens Entella Lyæo,</p>
<span class = "linenum">205</span>
<p><a name = "line14_205" id = "line14_205"> </a>
Entella, Hectoreo dilectum nomen Acestæ.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_199" id = "not14_199" href = "#line14_199">199 sq.</a>
Vid. sup. <a class = "crossref" href = "#not14_26">ad v. 26</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_200" id = "not14_200" href =
"#line14_200" title = "numerus deest">200.</a> <i>Selinus</i>, nunc
<i>Selinonte</i>, ad Fluv. ejusd. nominis, prope Lilybæum, urbs a
Syracusanis condita, et ab Hannibale diruta, sed ab Hermocrate
restituta.
—<i>palmæ arbusta</i>; vid. Var. Lect.
—<a name = "not14_201" id = "not14_201" href =
"#line14_201">201</a> <a name = "not14_202" id = "not14_202" href =
"#line14_201">sq.</a>
<i>Myle</i>, vel potius <i>Mylæ</i> (v. Var. Lect.), urbs marit.
prope Pelorum, de qua vid. Plin. II, 98; III, 8; Suet. Aug. 16;
Vellei. II, 79; Polyb. I, 9 et 23; Appian. b. civ. V, 105...
116; Cluver. Sic. II, 5, αἱ Μύλαι λιμὴν ap. Scylac. pag. 10. Ibi
naufragium fecit Ulysses, de quo v. Scalig. ad Phot. c. 190.
—De Mylarum portu vid. Sen. Nat. Quæst. III, 26, extr. <span class
= "smallcaps">Ed.</span></p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_203" id = "not14_203" href = "#line14_203">203.</a>
<i>Eryx</i> opp. ad radices Erycis montis, in quo templum Veneris
Erycinæ. Cf. <a class = "crossref" href = "bookVI.html#not6_697">ad VI,
697</a>; Polyb. I, 55 et 58 seq.; II, 7; Strab. VI, pag. 188.
—<i>altus</i>; nam Eryx
<span class = "pagenum notes">166</span>
maximus Siciliæ mons post Ætnam. Vid. Polyb. et Strab. ll.cc.
—<a name = "not14_204" id = "not14_204" href =
"#line14_204">204.</a> <i>Centuripæ</i> XII M.P. ab Ætna, si fides
habenda Itiner. Anton. p. 93. Conf. Cluver. Sic. Ant. II, 6,
et Dorvillii Sicula, p. 167, qui urbem (hod. <i>Certolibi</i>) in
jugis Ætnæis ponit. Vid. et V.L. et Cic. orat. frument. c. 45.
—<i>Entella</i> ad Crimissum fl. <i>largo virens Lyæo</i>, vino
abundans. Conf. Cluv. Sic. ant. II, 12; Cic. l.c. cap. 6 et 43.
—<a name = "not14_205" id = "not14_205" href =
"#line14_205">205.</a> Cf. Virgil. Æn. V, 387 seq. ibique
Heyne in Exc. III, ubi monet, Silium sequi Maronis fidem, secundum quam
Entellus inter ceteros Acestæ comites ante Æneæ tempora in Siciliam
venerit eique junctus fuerit amicitia.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_206" id = "line14_206"> </a>
Non <a href = "#var14_206">Thapsos</a>, non e tumulis glacialibus
Acræ</p>
<p><a name = "line14_207" id = "line14_207"> </a>
Defuerunt: <a href = "#var14_207">Agyrina</a> manus, geminoque
Lacone</p>
<p><a name = "line14_208" id = "line14_208"> </a>
Tyndaris adtollens sese <a href = "#var14_208">adfluit</a>: altor
equorum</p>
<span class = "pagenum">167</span>
<p><a name = "line14_209" id = "line14_209"> </a>
Mille rapit <a href = "#var14_209">turmam</a>, atque hinnitibus aera
flammat,</p>
<span class = "linenum">210</span>
<p><a name = "line14_210" id = "line14_210"> </a>
Pulveream volvens <a href = "#var14_210">Agragas</a> ad inania
nubem.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_206" id = "not14_206" href = "#line14_206">206.</a>
<i>Thapsus</i> peninsula, non procul Syracusis, cum oppido. Vid. Steph.
Byz.; Thucyd. VI, p. 478; Heyne ad Virgil. Æneid. III, 689, et
Cluv. Sic. ant. I, 11.
—<i>Acræ</i>, a Syracusanis conditæ prope mare Ionium et
Pachynum prom, Cf. Steph. Byz., Thucyd. VI, pag. 413, et Cluver. II, 10,
<i>e tumulis glacialibus</i>, propter situm editiorem, quem ipsum quoque
urbis nomen indicat.
—<a class = "missing" name = "not14_207" id = "not14_207" href =
"#line14_207" title = "numerus deest">207.</a> <i>Agyrina
manus</i>; v. Var. Lect.
—<a name = "not14_208" id = "not14_208" href =
"#line14_208">208.</a> <i>Tyndaris</i>, Τύνδαρις, seu <span class =
"greek" title = "Tundarion">Τυνδάριον</span>,
<span class = "pagenum notes">167</span>
ad Heliconem amnem, de quo v. Diodor. XIV, 79, et Cluver. II, 5.
—<i>adtollens sese</i>, superba (ut <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_224">XIII, 224</a>), h.e. clara origine: nam nomen
deducitur a <i>gemino Lacone</i>, Castore et Polluce, <i>Tyndaridis</i>,
<i>Tyndarei</i> et Ledæ filiis; quo significatur oppidum a Laconibus
conditum.
—<i>adfluit</i>, copiose, multis cum copiis advenit, ut ap. Virg.
Æn. II, 796; Liv. XXXIX, 31 al. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_604">ad VIII, 604</a>.
—<i>Agragas</i> (<a class = "missing" name = "not14_210" id =
"not14_210" href = "#line14_210" title = "numerus deest">v. 210</a>), vel rectius forte <i>Acragas</i>, mons et
oppidum in eo, quod vulgo <i>Agrigentum</i> dicitur, et adcuratissime
describitur a Polyb. IX, 27. Cf. idem I, 17 sqq.; II, 7; XII,
25.
—<i>altor equorum Acragas</i>, ut ap. Virg. Æneid. III, 704, ubi
v. Heyne. Agrigentinos ad ἱππομανίαν usque equos aluisse, monet Ernesti
coll. Plin. VIII, 42 seu 64: «Agrigenti complurium equorum tumuli
pyramides habent.»
—<a class = "missing" name = "not14_209" id = "not14_209" href =
"#line14_209" title = "numerus deest">209.</a> <i>rapit</i>; v.
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_218">ad IV, 218</a>.
—<i>hinnitibus aera flammæ</i>, ut <i>cælum</i>, vel <i>urbem
clamoribus incendere</i>, dixit Virg. Æn. X, 895, et XI, 147, ad
quæ loca v. Heyne.
—<a class = "missing" href = "#line14_210" title = "numerus deest">210.</a> <i>Pulveream volvens nubem</i>, ut <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_174">II, 174</a>.
—<i>ad inania</i>, in cælum, seu aerem. Cf. Ind. et sup. <a class
= "crossref" href = "bookI.html#not1_97">ad I, 97</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_211" id = "line14_211"> </a>
Ductor <a href = "#var14_211">Grosphus</a> erat, cujus cælata
gerebat</p>
<p><a name = "line14_212" id = "line14_212"> </a>
Taurum parma trucem, pœnæ monimenta vetustæ.</p>
<p><a name = "line14_213" id = "line14_213"> </a>
Ille, <a href = "#var14_213">ubi torreret subjectis corpora
flammis</a>,</p>
<p><a name = "line14_214" id = "line14_214"> </a>
Mutabat gemitus mugitibus; actaque veras</p>
<span class = "pagenum">168</span>
<span class = "linenum">215</span>
<p><a name = "line14_215" id = "line14_215"> </a>
Credere erat stabulis armenta effundere voces.</p>
<p><a name = "line14_216" id = "line14_216"> </a>
Haud inpune quidem: nam diræ conditor artis</p>
<p><a name = "line14_217" id = "line14_217"> </a>
Ipse suo moriens inmugit flebile tauro.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_211" id = "not14_211" href = "#line14_211">211 sqq.</a>
<i>Grosphus Ductor</i> Agrigentinorum, in clipeo gerens cælatam effigiem
tauri Phalaridis, tyranni Agrigentini. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_407">ad I, 407</a>. Taurus ille æneus fuit et
tanta arte factus, ut, si homines in eum inclusi lente subdito igni
torrerentur sonumque lugubrem ederent, mugitus tauri audiretur: Perillus
vero, <i>conditor diræ artis</i>, h.e. inventor tauri artificiosi,
primus in eo inclusus est. Hæc vel tironibus nota ex Ovid. A. A.
I, 653 sq., et Trist. III, XI, 41 sqq.; Plin. XXXIV, 8;
<span class = "pagenum notes">168</span>
Cic. Verr. IV, 33 et al. Ea falso in fabulas relata esse a Timæo, docet
Diodor., XIII, p. 211. Sed mirum esse Silianæ phantasiæ lusum, quo
res remotissimæ ex inproviso adreptæ, et satis quidem apte,
conjungantur, bene monet Ernesti.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_215" id = "not14_215" href = "#line14_215">215.</a>
<i>Credere erat</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_163">I, 163</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_218" id = "line14_218"> </a>
Venit, ab amne trahens nomen, Gela; venit <a href =
"#var14_218">Halæsa</a>,</p>
<p><a name = "line14_219" id = "line14_219"> </a>
Et, qui præsenti <a href = "#var14_219">domitant</a> perjura,
Palici,</p>
<span class = "linenum">220</span>
<p><a name = "line14_220" id = "line14_220"> </a>
Pectora supplicio; Trojanaque venit Acesta;</p>
<p><a name = "line14_221" id = "line14_221"> </a>
Quique per Ætnæos Acis petit æquora fines,</p>
<p><a name = "line14_222" id = "line14_222"> </a>
Et dulci gratam Nereida perluit unda.</p>
<p><a name = "line14_223" id = "line14_223"> </a>
Æmulus ille tuo quondam, Polypheme, calori,</p>
<span class = "pagenum">169</span>
<p><a name = "line14_224" id = "line14_224"> </a>
Dum fugit agrestem violenti pectoris iram,</p>
<span class = "linenum">225</span>
<p><a name = "line14_225" id = "line14_225"> </a>
In tenues liquefactus aquas evasit et hostem,</p>
<p><a name = "line14_226" id = "line14_226"> </a>
Et tibi victricem Galatea inmiscuit undam.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_218" id = "not14_218" href = "#line14_218">218.</a>
<i>Gela fluvii cognomine dicta</i> ap. Virg. Æneid. III, 702, ubi v.
Heyne. Conf. Oberlin. ad Vib. Sequestr. p. 116 sq. <i>Halæsa</i> ad
Halæsum fluvium. Vid. Var. Lect.
—<a name = "not14_219" id = "not14_219" href =
"#line14_219">219.</a> <i>Palici gemelli</i>, Jovis et Ætnæ Nymphæ,
vel Thaliæ filii, deorum loco culti et a terra, quæ gravidam hauserat
matrem, ut tutam a Junonis ira eam præstaret, in lucem editi juxta duo
stagna (λίμνας, seu κρατῆρας Παλίκων, <i>Dellos</i>), per quæ jurari
solebat, et quorum aqua mergebantur perjuri. Vide Macrob. V, 19;
Diodor. XI, 89; Serv.; Cerda et Heyne ad Virgil. Æn. IX, 585; Heins. et
Burm. ad Ovid. ex P. II, <span class = "smallcaps">x</span>, 25, et Met.
V, 406; Berkel. ad Steph. Byz. p. 618; Cluver. Sic.
II, 9; Salmas. ad Solin. pag. 73; Olear. ad Philostr. Apoll. Tyan.
I, 6; Fazelli Rer. Sicul. Dec. I, L. III, c. 2.
—<i>Palici</i>, h.l. pro incolis Palicæ urbis, juxta fanum,
oraculum et stagna vel lacus Palicorum, nec longe ab Eryce sitæ. De
<i>Palicis</i> eorumque matre Thalia, nympha Siciliæ, conf. Wernsdorf in
Poet. minor., tom. IV, p. 820 sq.
—<a name = "not14_220" id = "not14_220" href =
"#line14_220">220.</a> <i>Trojana Acesta</i>; v. sup. <a class =
"crossref" href = "#not14_45">ad v. 45</a> et <a class = "crossref"
href = "#not14_205">205</a>.
—<a name = "not14_221" id = "not14_221" href =
"#line14_221">221.</a> <i>Acis</i> fl. (nunc <i>Aci</i>,
<i>Iaci</i>, <i>Chiaci</i>) qui decurrit ab Ætna et in mare fluit.
—<a name = "not14_222" id = "not14_222" href =
"#line14_222">222... 226.</a> In hunc fluvium <i>Galatea</i>,
<i>Nerei</i> filia, Acin, puerum formosum, quem amabat, convertisse
fingitur, quum Polyphemus, ejusdem Nymphæ amore captus, eum saxo ingenti
percussisset. Fabula nota ex Ovid. Met. XIII, 750... 897. Cf. Cluver.
Sic. ant. I, 9, et Casaub. lectt. Theocr. c. 2.
—<i>perluit</i> et
<span class = "pagenum notes">169</span>
mox <i>inmiscuit</i>, quia in undas conversus Nereidi se miscuit.
—<a class = "missing" name = "not14_223" id = "not14_223" href =
"#line14_223" title = "numerus deest">223.</a> <i>calori</i>,
amori.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_227" id = "line14_227"> </a>
Nec non qui potant <a href = "#var14_227">Hypsamque</a> Alabimque
sonoros,</p>
<p><a name = "line14_228" id = "line14_228"> </a>
Et perlucentem splendenti gurgite Achaten:</p>
<p><a name = "line14_229" id = "line14_229"> </a>
Qui fontes, <a href = "#var14_229">vage</a> Chrysa, tuos, et pauperis
alvei</p>
<span class = "linenum">230</span>
<p><a name = "line14_230" id = "line14_230"> </a>
<a href = "#var14_230">Hipparin</a>, ac facilem superari gurgite
parco</p>
<span class = "pagenum">170</span>
<p><a name = "line14_231" id = "line14_231"> </a>
Pantagiam, rapidique colunt vada flava <a href =
"#var14_231">Symæthi</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_227" id = "not14_227" href = "#line14_227">227.</a>
<i>qui potant</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_367">ad VIII, 367</a> et <a class = "crossref" href
= "bookVIII.html#not8_564">564</a>.
—<i>Hypsa</i>, magnus fluvius, qui, in Panormitanis montibus ortus
auctusque Crimiso, seu Crimisso, non longe a Selinunte in mare fluit.
Duplex Hypsa videtur fuisse apud Siculos, alter Agrigento, Selinunti
alter vicinus; N. Heins. et Cluver. I, 15 et 18.
—<i>Alabis</i>, vel potius <i>Alabus</i> fluvius, inter Mylas et
Megaram. Vid. Var. Lect. et Cluver. I, 11.
—<a name = "not14_228" id = "not14_228" href =
"#line14_228">228.</a> <i>Achates</i> fl. inter Gelam et Camarinam.
—<i>perlucentem splendenti gurgite</i>, quoniam in eo, vel, si
Plinio, XXXVII, 10, et Solino, c. 5, fides habenda, ad ejus ripas primum
reperta est achates gemma. Confer Cluver. I, 15.
—<a name = "not14_229" id = "not14_229" href =
"#line14_229">229.</a> <i>Chrysas</i> fl. per Agyrinorum
Assorinorumque agros fluens. Vid. Cluver. II, 7; Diodor. XIV, 96;
Vib. Seq. et Cic. Verr. IV, 44, ubi Ursinus monet, hoc nomen sine
adspiratione legi in numismate, quod ipse possideat. Sic quoque
<i>Crysas</i> reperiri in numo æreo apud Parutam sub tit. <i>d’
Asaro</i>, docet nos N. Heins.
—<a name = "not14_230" id = "not14_230" href =
"#line14_230">230.</a> <i>Hipparis</i> fl. qui in Camerinum lacum
se exonerat et ἀστήρικτος dicitur Nonno in Dion. XIII, 317, ut h.l.
<i>pauperis alvei</i>: cujusque etiam meminit Pindarus et numus Camarinæ
civitatis ap. Ursin. in not. ad rei rusticæ scriptores; N. Heins.
Cf. Cluver. I, 14.
—<i>facilem</i> cum inf. pass. sæpe occurrit; Luc. II, 656; Tac.
Hist. IV, 39, etc. <span class = "smallcaps">Ed.</span>
<span class = "pagenum notes">170</span>
—<a name = "not14_231" id = "not14_231" href =
"#line14_231">231.</a> <i>Pantagias</i> parvus fl. hodie <i>Fiume
di Porcari</i>. Vid. Heyne ad Virg. Æn. III, 689.
—Vide et Ovid. Fast. IV, 469, et Claudian. Rapt. Pros. II, 58.
<span class = "smallcaps">Ed.</span>
—<i>Symæthus</i> (nunc <i>Giaretta</i>) maximus fl. Siciliæ.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_232" id = "line14_232"> </a>
Litora Thermarum, prisca dotata Camena,</p>
<p><a name = "line14_233" id = "line14_233"> </a>
Armavere suos, qua mergitur Himera ponto</p>
<p><a name = "line14_234" id = "line14_234"> </a>
Æolio; nam dividuas se scindit in oras;</p>
<span class = "linenum">235</span>
<p><a name = "line14_235" id = "line14_235"> </a>
Nec minus occasus petit incita, quam petit ortus.</p>
<p><a name = "line14_236" id = "line14_236"> </a>
Nebrodes gemini nutrit divortia fontis,</p>
<p><a name = "line14_237" id = "line14_237"> </a>
Quo mons Sicania non surgit ditior <a href = "#var14_237">umbræ</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_232" id = "not14_232" href = "#line14_232">232.</a>
Hunc locum docte ac copiose inlustravit Drak. e cujus notis hæc
excerpsisse sufficiat: «Silius <i>Thermas</i> Himerenses respicit,
biennium post Himeram urbem ab Hannibale, Gisgonis filio, excisam,
A.U.C. CCCXLIII a Pœnis conditas (v. Diodor. XIII, 79) ad ejus nominis
fluvium (Cic. Verr. II, 35), qui in <i>pontum Æolium</i>, h.e. Tuscum,
seu Tyrrhenum, in quo sunt insulæ Æolides, decurrit (cf. Cluver. Sic.
II, 3), non, quod Salm. Exerc. Plin. pag. 80 statuebat, ad alterum
flumen Himeram, in Libycum mare influens. Verba autem <i>prisca dotata
Camena</i> non, quod Dausq. putabat, ad Stesicbori statuam Thermis
positam (v. Cic. l.l.), vel ad arundines Thermitanas, unde tibiæ fiebant
(Solin. c. 11), sed ad ipsum Stesichorum, domo Himeræum, referenda esse,
recte docuerunt N. Heins. et Salmas. Exerc. Plin. p. 82.» De
Stesichoro, summo poeta lyrico, Himeræ nato, cf. Jani ad Horat. Od. IV,
<span class = "smallcaps">ix</span>, 8; Ælian. V. H.
V, 26, et Conon Narr. 42. <i>Thermæ</i> autem illæ nunc
<i>Termini</i> dicuntur.
—<a name = "not14_234" id = "not14_234" href =
"#line14_234">234... 237.</a> Nam duo hujus nominis fluvii sunt,
qui ex diversis <i>fontibus</i> in <i>Nebrode</i> monte (v. Grat. Cyneg.
extr. Solin. c. 5 et 11; Cluver. II, 11) oriuntur et in contrarias
partes currunt. Alter Himera in septemtrionem, alter in austrum fluit,
et ille nunc <i>fiume grande</i>, seu <i>fiume di Termini</i>, hic
<i>fiume salso</i> vocatur, si fides habenda Cluver. Sic. ant.
II, 3 et 11.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_238" id = "line14_238"> </a>
<a href = "#var14_238">Henna</a> Deum lucis <a href =
"#var14_238">sacram dedit ardua dextram</a>:</p>
<span class = "pagenum">171</span>
<p><a name = "line14_239" id = "line14_239"> </a>
Hic specus, ingentem laxans telluris hiatum,</p>
<span class = "linenum">240</span>
<p><a name = "line14_240" id = "line14_240"> </a>
Cæcum iter ad manes tenebroso limite pandit,</p>
<p><a name = "line14_241" id = "line14_241"> </a>
Qua novus ignotas Hymenæus venit in oras.</p>
<p><a name = "line14_242" id = "line14_242"> </a>
<a href = "#var14_242">Hac Stygius quondam</a>, stimulante Cupidine,
rector</p>
<p><a name = "line14_243" id = "line14_243"> </a>
Ausus adire diem, mæstoque Acheronte relicto</p>
<p><a name = "line14_244" id = "line14_244"> </a>
<a href = "#var14_244">Egit in inlicitas</a> currum per inania
terras.</p>
<span class = "linenum">245</span>
<p><a name = "line14_245" id = "line14_245"> </a>
<a href = "#var14_245">Tum</a> rapta præceps Hennæa virgine flexit</p>
<p><a name = "line14_246" id = "line14_246"> </a>
<a href = "#var14_246">Adtonitos cæli visus</a> lucemque <a href =
"#var14_246">paventes</a></p>
<p><a name = "line14_247" id = "line14_247"> </a>
In Styga rursus equos, et prædam condidit umbris.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_238" id = "not14_238" href = "#line14_238">238.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_93">ad
I, 93</a> et inpr. Cic. Verr. IV, 48; Diodor. V, 3; Ovid. Met.
V, 385 sq., et Claud. de raptu Pros.
—<i>Henna ardua</i>, in loco edito sita. Vid. Cic. et Diodor.
ll.cc.
—<i>sacram dextram</i> paulo argutius de militibus ex Henna,
religione et cerimoniis Proserpinæ sacra, ad bellum excitis; Ern.
—<i>dextram</i>, vel potius <i>dextras</i>, milites, ut passim.
Vid. Ind. et <a class = "crossref" href = "bookXI.html#not11_539">ad XI,
539</a>.
—<i>Sacri</i> proprie sunt <i>luci</i>, de quibus, ut et de
<i>specu</i>, Plutone et
<span class = "pagenum notes">171</span>
raptu Proserpinæ, v. Cic. et Diodor. ll.ll.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_242" id = "not14_242" href = "#line14_242">242 sq.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_689">VII,
689 sq.</a>
—<a class = "missing" name = "not14_243" id = "not14_243" href =
"#line14_243" title = "numerus deest">243.</a> <i>adire diem</i>;
v. <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#not13_708">ad XIII,
708</a>.
—<i>mæsto</i>, ut al. tristi, inamabili.
—<a name = "not14_244" id = "not14_244" href =
"#line14_244">244.</a> <i>inlicitas terras</i>; vid. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_501">ad III, 501</a>, et Intpp. ad
Val. Fl. I, 197 et 627.
—<i>inania</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_97">ad I, 97</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_246" id = "not14_246" href = "#line14_246">246.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_617">V, 617
sqq.</a> et ibi not.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_248" id = "line14_248"> </a>
Romanos <a href = "#var14_248">Petræa</a> duces, Romana petivit</p>
<p><a name = "line14_249" id = "line14_249"> </a>
Fœdera Callipolis, <a href = "#var14_249">lapidosique Enguion
arvi</a>,</p>
<span class = "linenum">250</span>
<p><a name = "line14_250" id = "line14_250"> </a>
<a href = "#var14_250">Hadranum</a>, Ergetiumque simul, telaque
superba</p>
<span class = "pagenum">172</span>
<p><a name = "line14_251" id = "line14_251"> </a>
Lanigera Melite, et litus piscosa <a href =
"#var14_251">Calacte</a>,</p>
<p><a name = "line14_252" id = "line14_252"> </a>
Quæque procelloso <a href = "#var14_252">Cephalœdias</a> ora
profundo</p>
<p><a name = "line14_253" id = "line14_253"> </a>
Cæruleis horret campis pascentia cete,</p>
<p><a name = "line14_254" id = "line14_254"> </a>
Et qui, conreptas sorbentem <a href = "#var14_254">vorticis</a>
haustu,</p>
<span class = "linenum">255</span>
<p><a name = "line14_255" id = "line14_255"> </a>
Atque iterum e fundo jaculantem ad sidera, puppes,</p>
<p><a name = "line14_256" id = "line14_256"> </a>
<a href = "#var14_256">Tauromenitana</a> cernunt de sede Charybdim.</p>
<p><a name = "line14_257" id = "line14_257"> </a>
Hæc Latium manus et Laurentia signa <a href =
"#var14_257">movebat</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_248" id = "not14_248" href = "#line14_248">248.</a>
<i>Petræa</i>, Petra, hod. <i>Petraglia</i>. Cf. Var. Lect.
<i>Callipolis</i> urbs incerti situs, quam cum oppidis prope fretum, et
in orientali latere sitis conjungunt Marcian. Heracl. p. 12, et
Herodot. VII, 155. Conf. Cluver. II, 13.
—<a name = "not14_249" id = "not14_249" href =
"#line14_249">249.</a> <i>Enguion</i>, Ἐγγύϊον, Plut. in Marcello,
pag. 309; <span class = "greek" title = "Enguon">Ἔγγυον</span>, Ptol. et
Diodor. XVI, 78; hod. <i>Gangi</i>, inter Himeram et Symæthum fluvios,
unde Ἐγγυῖνοι Steph. <i>Enguini</i> Plin. III, 8. <i>Engyni</i>
apud Cic. in Verr. III, 43; IV, 44; V, 72. Cf. Cluver. II, 11.
—<a name = "not14_250" id = "not14_250" href =
"#line14_250">250.</a> <i>Hadranum</i>, seu <i>Adranum</i>
<span class = "pagenum notes">172</span>
(nunc <i>Aderno</i>), a Dionysio conditum, ad radices Ætnæ. Vide
Stephan. Byz. et Diodor. XIV, 38. <i>Ergetum</i> circa Symæthum et
Chrysam, hod. <i>Citadella</i>. Cf. Var. Lect.
—<a name = "not14_251" id = "not14_251" href =
"#line14_251">251.</a> <i>Melite</i> (nunc <i>Malta</i>) ins. inter
Siciliam et Libyam, diversa ab illa, quæ in mari Hadriatico ad oram
Dalmatiæ sita est, et hodie <i>Meleda</i> vocatur. Cf. Intpp. ad Acta
Apost. XXVIII, 7. Ejus linteamina subtilissima laudat Diodor.
V, 12; <i>Melitenses vestes</i>, e gossypio factas, et
<i>textrinum</i> Cic. Verr. II, 72, et IV, 46.
—<i>tela superba Lanigera</i> ut fere sup. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#line3_374">III, 374</a>.
—<i>Calacte</i>; vide Varias Lectiones.
—<a name = "not14_252" id = "not14_252" href =
"#line14_252">252.</a> <i>Cephalœdis</i>, seu <i>Cephalœdium</i>,
opp. maritimum inter Thermas Himerenses et Alæsam in boreali insulæ
latere; Cell. De hoc oppido et ad illud cetariis v. Cluver. II, 4.
—<i>ora horret cete</i>; propr. cete horrent ad oram in mari.
Conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_423">ad
I, 423</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_253" id = "not14_253" href =
"#line14_253" title = "numerus deest">253.</a> <i>Cæruleis
campis</i>, ut <i>æquor maris</i> et <i>campi liquentes</i> ap. Virg.
Æn. II, 780; VI, 724, vel <i>humentes</i> inf. <a class = "crossref"
href = "#line14_368">v. 368</a>.
—<a name = "not14_254" id = "not14_254" href =
"#line14_254">254 sqq.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_306">ad II, 306
seq.</a>; Strab. VI, p. 185 al., 268 al., 411; Senec. Epist. 79, et
Pacati panegyr. c. 26; vid. et Heins. ad Ovid. Amor. II, <span class =
"smallcaps">xvi</span>, 26.
—<i>qui... cernunt</i>, Tauromenitani.
—<a class = "missing" name = "not14_256" id = "not14_256" href =
"#line14_256" title = "numerus deest">256.</a> <i>Tauromenium</i>
(hod. <i>Taormina</i>) urbs in orientali ora Siciliæ sita, et in Tauro
monte condita, quæ vino ac marmore inclaruit, et, Naxo excisa, ejus
incolis aucta est. Vid. Diodor. XIV, 60; XVI, 7; Sallust. fragm.
lib. V; Cluver. I, 7.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_257" id = "not14_257" href = "#line14_257">257.</a>
<i>Hæc manus</i>, hi populi antea enarrati, <i>Latium et Laurentia signa
movebat</i>, pro Romanis arma gerebant et militabant; Ern.
—<i>Laurentia signa</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_110">ad I, 110</a>.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">173</span>
<p class = "indent">
<a name = "line14_258" id = "line14_258"> </a>
Cetera <a href = "#var14_258">Elissæis</a> aderat gens Sicana votis.</p>
<p><a name = "line14_259" id = "line14_259"> </a>
Mille <a href = "#var14_259">Agathyrna</a> dedit, perflataque <a href =
"#var14_259">Trogilos</a> Austris,</p>
<span class = "linenum">260</span>
<p><a name = "line14_260" id = "line14_260"> </a>
Mille Thoanteæ sedes <a href = "#var14_260">Facelina Dianæ</a>.</p>
<p><a name = "line14_261" id = "line14_261"> </a>
Tergemino venit numero fecunda Panormos;</p>
<span class = "pagenum">174</span>
<p><a name = "line14_262" id = "line14_262"> </a>
Seu silvis <a href = "#var14_262">sectere</a> feras; seu retibus
æquor</p>
<p><a name = "line14_263" id = "line14_263"> </a>
<a href = "#var14_263">Verrere</a>, seu cælo libeat traxisse
volucrem.</p>
</div>
<span class = "pagenum notes">173</span>
<p class = "notes">
<a name = "not14_258" id = "not14_258" href = "#line14_258">258.</a>
<i>Elissæis votis</i>, Pœnis. Vid. I, 81.
—Alludit ad Æn. IV, 622 sqq. <span class = "smallcaps">Ed.</span>
—<a name = "not14_259" id = "not14_259" href =
"#line14_259">259.</a> <i>Agathyrna</i>; Ἀγάθυρνα, Polyb. ap.
Steph. <i>Agathyrnum</i> Plin. Ἀγάθυρνον Diodor. V, pag. 991 ab
Agathyrno rege; <span class = "greek" title =
"Agathurson">Ἀγάθυρσον</span> corrupte Strab. et <span class = "greek"
title = "Agathurion">Ἀγαθύριον</span> Ptol. ad fluvium cognominem, inter
Messanam et Panormum, ubi nunc S. Marci opp. <i>Trogilos</i>, Τρώγιλος,
opp. Syracusis et mari vicinum (v. Thucyd.), cum portu (v. Liv. XXV,
23), unde <i>perflata austris</i>.
—<a name = "not14_260" id = "not14_260" href =
"#line14_260">260.</a> <i>Thoanteæ Dianæ</i>; v. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_769">ad IV, 769</a>.
—<i>sedes Facelina</i>, fanum Dianæ F. inter Mylas et Naulochum,
non longe a Peloro prom. Cf. Var. Lect. Locum designat Appianus B. Civ.
V, 116. Ἀρτεμίσιον, πολίχνη βραχυτάτη, ἐν ἧ φασὶ τὰς ἡλίου βοῦς
γενέσθαι, unde ap. Ovid. Fast. IV, 486: <i>Sacrorum Melan pascua læta
boum</i>: nam Melas oppidum præterfluit, idemque <i>Phacelinus</i>
dictus. «Phacelinus Siciliæ juxta Peloridem, confinis templo Dianæ:»
Vib. Sequest. ed. Oberlin. p. 170 sq. <i>Panormos</i> (hod.
<i>Palermo</i>) urbs condita a Phœnicibus (Thucyd. VI), et colonia Rom.
(Strab. VI) cum portu peropportuno ad adpellendum, unde nomen adcepit a
πάνυ ὁρμή. Hinc et <i>Panhormus</i> seu <i>Panhormum</i> dicitur, p.m.
ap. Plin. III, 8, et <i>Panhormitani</i> in lapidibus vetustis ap.
Spon. p. 176 et al. ut spiritus voc. ὁρμὴ seu ὅρμος exprimatur.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_261" id = "not14_261" href = "#line14_261">261.</a>
<i>Tergemino numero</i>, tribus militum millibus.
—<i>fecunda</i> omnis generis animalibus,
<span class = "pagenum notes">174</span>
feris, piscibus, volucribus; quod mox poeticis coloribus adumbratur.
—<a name = "not14_262" id = "not14_262" href =
"#line14_262">262 sq.</a>
<i>Verrere æquor retibus</i>, unde rete <i>verriculum</i>,
<i>everriculum</i>. Conf. <a class = "crossref missing" href =
"bookXI.html#var11_470" title = "recte 470">ad XI, 472 in Var. Lect.</a>
et Bentl. ad Horat. Sat. II, <span class = "smallcaps">iii</span>, 235.
Vide quoque Servium ad Æn. I, 59. <span class =
"smallcaps">Ed.</span>
—<a class = "missing" name = "not14_263" id = "not14_263" href =
"#line14_263" title = "numerus deest">263.</a> <i>cælo
traxisse</i>, h.e. deducere, ut <i>trahere crescente arundine prædam</i>
dixit Martial. IX, 54, de quo aucupio cf. sup. <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#line7_674">VII, 674 seq.</a></p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_264" id = "line14_264"> </a>
Non <a href = "#var14_264">Herbesos</a> iners, non Naulocha pigra
pericli</p>
<span class = "linenum">265</span>
<p><a name = "line14_265" id = "line14_265"> </a>
Sederunt; non frondosis <a href = "#var14_265">Morgentia</a> campis</p>
<p><a name = "line14_266" id = "line14_266"> </a>
Abstinuit Marte infido: comitata <a href = "#var14_266">Menæis</a></p>
<span class = "pagenum">175</span>
<p><a name = "line14_267" id = "line14_267"> </a>
Venit Amastra viris, et parvo nomine <a href =
"#var14_267">Tisse</a>,</p>
<p><a name = "line14_268" id = "line14_268"> </a>
Et Netum, et <a href = "#var14_268">Mutyce</a>, pubesque liquentis
Achæti.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_264" id = "not14_264" href = "#line14_264">264.</a>
<i>Herbesos</i>, seu Erbessus (v. Var. Lect.) ad fontes Anapi, qui in
portum magnum Syracus. effluit, ubi nunc Cryptæ, <i>la Grotte</i>, si
fides habenda Fazello, Rer. Sic. I, 10; Cluverus (Sic. ant. II, 10
et 11) duplex hujus nominis oppidum in Sicilia fuisse putabat, alterum
supra Agrigentum inter Acragantem Halycumque amnes, quod ex Polyb.
I, 18, alterum Syracusis vicinum, quod ex Liv. XXIV, 30,
colligebat. Hæc tamen conjectura parum probabilis videbatur Cellar.
Geogr. T. I, p. 810 sq. <i>Naulocha</i>, al. Naulochus, seu
Naulochum; et Ναύλοχοι, Appian. B. Civ. lib. V, 116 et 121, prope
Pelorum prom. cum statione navium, unde nomen adcepit. Cf. Suet. Aug. 16
et 101.
—<i>non iners</i> et <i>pigra pericli</i>, ut <i>piger militiæ</i>
apud Horat. Epist. I, <span class = "smallcaps">ii</span>, 124 h.e.
non pigra ad periculum in bello subeundum. Sic <i>piger in militia</i>
dixit Cic. ad Div. VII, 17, et <i>gens pigerrima ad militaria opera</i>,
h.e. ignava, inbellis, Liv. XXI, 25.
—<a name = "not14_265" id = "not14_265" href =
"#line14_265">265.</a> <i>Sederunt</i>; v. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#not3_142">ad III, 142</a>, et <a class = "crossref"
href = "bookX.html#not10_597">X, 597</a>.
—<i>Morgentia</i> (vid. Var. Lect.), supra ostium Symæthi non
longe a mari.
—<a class = "missing" name = "not14_266" id = "not14_266" href =
"#line14_266" title = "numerus deest">266.</a> <i>Marte infido</i>,
bello ancipiti, vel, ut Marsus exponit, pro infidis Pœnis.
—<i>Menæis viris</i> a Μέναις opp. quod lacui Palicorum subjacebat
inter Syracusas et Hennam, <span class = "greek" title =
"Menai">Μεναὶ</span>, Steph. <span class = "greek" title =
"Menainon">Μέναινον</span> Diodor. XI, 78; hodie <i>Meneo</i>. Hinc
<i>Menenii</i>, Cic. Verr. III, 43. <i>Menanini</i>, Plin. III, 8;
<span class = "greek" title = "MENANINÔN, MENAINÔN">ΜΕΝΑΝΙΝΩΝ,
ΜΕΝΑΙΝΩΝ</span> et <span class = "greek" title =
"MÊNAINÔN">ΜΗΝΑΙΝΩΝ</span> in numis Parutæ; forte et Goltzii.
<span class = "pagenum notes">175</span>
—<a name = "not14_267" id = "not14_267" href =
"#line14_267">267.</a> <i>Amastra</i> ad Halæsum fl. <span class =
"greek" title = "Amêstratos">Ἀμήστρατος</span>, vel <span class =
"greek" title = "Amestratos">Ἀμέστρατος</span>, Steph.; <span class =
"greek" title = "Muttistraton">Μυττίστρατον</span>, Polyb. I, 24;
<span class = "greek" title = "Moutistraton">Μουτίστρατον</span>,
Zonar.; <span class = "greek" title = "Mustraton">Μύστρατον</span>,
Diod. in Eclog. p. 876; hod. <i>Mistretta</i>.
—<i>Tissa</i> ad radices Ætnæ, nunc forte <i>Randazzo</i>.
—<i>parvo nomine</i>, ut ap. Cic. Verr. III, 38 pr., <i>perparva
et tenui civitate</i>. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#not13_5">ad XIII, 5</a>.
—Vide Ptolem. lib. III, cap. 4. <span class =
"smallcaps">Ed.</span>
—<a name = "not14_268" id = "not14_268" href =
"#line14_268">268.</a> <i>Netum</i>; Νέητον, Ptol. nunc <i>Noto,
Citta ingeniosa</i>, prope Pachynum.
—<i>Mutyce</i>; Μοτούκα, Ptol. III, 4; <span class = "greek"
title = "Motuka">Μότυκα</span> et <span class = "greek" title =
"Motika">Μότικα</span> al. hodie <i>Modica</i>, inter Syracusas et
Pachynum. Cf. Cluver. II, 10; Hard. ad Plin. III, 8; Græv. et Ern.
ad Cic. Verr. III, 43
—<i>liquentis Achæti</i>; v. Var. Lect.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_269" id = "line14_269"> </a>
<a href = "#var14_269">Sidonios</a> Drepane, atque undæ clamosus
Helorus,</p>
<span class = "linenum">270</span>
<p><a name = "line14_270" id = "line14_270"> </a>
Et mox servili vastata Triocala bello,</p>
<p><a name = "line14_271" id = "line14_271"> </a>
Sidonios <a href = "#var14_271">Arbela</a> ferox, et celsus Ietas,</p>
<span class = "pagenum">176</span>
<p><a name = "line14_272" id = "line14_272"> </a>
Et bellare <a href = "#var14_272">Tabas</a> docilis, Cossyraque
parva,</p>
<p><a name = "line14_273" id = "line14_273"> </a>
<a href = "#var14_273">Nec major</a> Megara <a href =
"#var14_273">Mute</a> concordibus ausis</p>
<p><a name = "line14_274" id = "line14_274"> </a>
Juvere, et strato <a href = "#var14_274">Gaulum</a> spectabile
ponto,</p>
<span class = "linenum">275</span>
<p><a name = "line14_275" id = "line14_275"> </a>
Quum sonat Halcyones cantu, nidosque natantes</p>
<p><a name = "line14_276" id = "line14_276"> </a>
Inmota gestat, sopitis fluctibus, unda.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_269" id = "not14_269" href = "#line14_269">269.</a>
<i>Sidonios</i>, Pœnos, <i>juvere Drepane</i>, <i>Helorus</i>, etc.
—<i>Drepane</i>, vulgo <i>Drepanum</i> (Δρέπανον et τὰ Δρέπανα,
Polyb. I, 41, 46, 55; <i>Drepanis</i> Anton.), prom. et opp. Conf.
Cluver. II, 1; Virg. Æn. III, 707 sq.
—<i>Helorus</i> fluvius, præter opp. ejusdem nominis, et inter
specus primum rupesque exesas procurrens, unde <i>clamosus undæ</i>.
Vid. Heyne ad Virg. Æn. III, 698, et Cluver. I, 13. Cf. sup.
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_471">ad III, 471</a>, et
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_524">IV, 524</a>.
—<a name = "not14_270" id = "not14_270" href =
"#line14_270">270.</a> <i>Triocala</i> opp. mediterr. inter
Crimissum et Himeram fl. Τριόκαλα, Diod. in Ecl. l. XXXVI, p. 913;
<span class = "greek" title = "Triokla">Τριόκλα</span>, Ptol.
III, 4; <span class = "greek" title = "Trikala">Τρίκαλα</span>,
Steph.; <span class = "greek" title = "TRIAKALA">ΤΡΙΑΚΑΛΑ</span> in
numis Parutæ; hod. <i>Troccoli</i>; unde <i>Triocalini</i>, Plin.
III, 8, et Cic. Verr. V, 4.
—<i>mox servili vastata bello</i>, arx belli a servis capta et
summa vi diruta. Vid. Diodor. l.c., et Cluver. II, 12.
—<a name = "not14_271" id = "not14_271" href =
"#line14_271">271.</a> <i>Arbela ferox</i>; v. Var. Lect.
—<i>Ietas</i>; Ἰεταὶ, Steph. nunc <i>Iato</i>, ad Crimissum fl. in
excelso monte, unde <i>celsus</i>, ut <i>ardua</i> <a class = "crossref"
href = "#line14_238">v. 238</a>. Hinc <i>Ietenses</i> ap. Plin.
III, 8, ubi vide
<span class = "pagenum notes">176</span>
Harduin.
—<a class = "missing" name = "not14_272" id = "not14_272" href =
"#line14_272" title = "numerus deest">272.</a> <i>Tabas</i>; v.
Var. Lect.
—<i>Cossyra parva</i> ins. inter Siciliam et Africam, hod.
<i>Pantalarca</i>. <span class = "greek" title =
"Kossura">Κόσσυρα</span> Ptol. IV, 3 extr. <span class = "greek"
title = "Kossoura">Κόσσουρα</span> Strab. VI, pag. 191. COSSURA in numis
ap. Parutam et Holsten. ad Steph. <span class = "greek" title =
"Kosuros">Κόσυρος</span> Scyl. ac Steph. <i>Cosura</i> Mel. II, 7.
<i>Cosyra</i>, Plin. III, 8; V, 7, et Ovid. Fast. III, 567,
ubi v. Heins. et Burm. Nullam ejus mentionem fecit Cluver. qui eam forte
ad Africam retulit.
—<a name = "not14_273" id = "not14_273" href =
"#line14_273">273.</a> <i>Megara</i>; v. sup. <a class = "crossref"
href = "#not14_26">ad v. 26</a>.
—<i>Mute</i>; v. Var. Lect.
—<a name = "not14_274" id = "not14_274" href =
"#line14_274">274.</a> <i>Gaulum</i>, al. <i>Gaulos</i>, ins.
Siculi maris prope Meliten, Pachyno adversa. Γαῦλος πελαγία καὶ λιμέσιν
εὐκαίρως κεκοσμένη, Ποινίκων ἄποικος, Diodor. V, 12. Hinc et
<i>strato ponto</i>, plano et tranquillo mari. Vid. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#var3_55">ad III, 55, in Var. Lect.</a>
—<a name = "not14_275" id = "not14_275" href =
"#line14_275">275.</a> «Halcyone avis paulo amplior passere, colore
cyaneo ex parte majore, tantum purpureis et candidis admixtis pennis,
collo gracili ac procero: quam videre rarissimum est, nec nisi
Vergiliarum occasu et circa solstitia brumamve, nave aliquando
circumvolata statim in latebras abeuntem. Fetificant bruma, qui dies
halcyonides vocantur, placido mari per eos et navigabili, Siculo
maxime;» Plin. X, 32, ubi v. Harduin. et ad II, 47. Conf. Intpp. ad
Virg. Georg. I, 399; Plaut. Casin. Prol. vers. 26, et Pœn.
I, <span class = "smallcaps">ii</span>, 143; Varr. L. L.
VI, 5.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">177</span>
<p class = "indent">
<a name = "line14_277" id = "line14_277"> </a>
Ipsa <a href = "#var14_277">Syracusæ</a> patulos urbs incluta muros</p>
<p><a name = "line14_278" id = "line14_278"> </a>
Milite conlecito variisque inpleverat armis.</p>
<p><a name = "line14_279" id = "line14_279"> </a>
Ductores facilem inpelli, lætamque tumultus</p>
<span class = "linenum">280</span>
<p><a name = "line14_280" id = "line14_280"> </a>
Vaniloquo <a href = "#var14_280">plebem</a> furiabant insuper ore:</p>
</div>
<span class = "pagenum notes">177</span>
<p class = "notes">
<a name = "not14_277" id = "not14_277" href = "#line14_277">277 seq.</a>
<i>Ipsa urbs inclita Syracusæ inpleverat patulos muros</i>, ibi multi
milites conscripti erant, qui Pœnis auxilio mitterentur. Verba
<i>patulos muros</i> ad magnitudinem urbis spectant. Πεντάπολις ἦν τὸ
παλαιὸν, ἑκατὸν καὶ ὀγδοήκοντα σταδίων ἔχουσα τὸ τεῖχος, Strab. VI,
p. 186 al., 270 al., 415. Hinc et mox <a class = "crossref" href =
"#line14_281">vers. 281</a>.
—<i>quatuor arces</i>, urbes, de quibus v. supra <a class =
"crossref" href = "#not14_181">ad v. 181</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_280" id = "not14_280" href = "#line14_280">280.</a>
<i>furiabant</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_617">ad VII, 617</a>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_281" id = "line14_281"> </a>
Numquam <a href = "#var14_281">hoste</a> intratos muros, et quatuor
arces,</p>
<p><a name = "line14_282" id = "line14_282"> </a>
Et Salaminiacis quantam <a href = "#var14_282">Eoisque</a> tropæis</p>
<p><a name = "line14_283" id = "line14_283"> </a>
Ingenio portus urbs invia fecerit <a href = "#var14_283">umbram</a>,</p>
<p><a name = "line14_284" id = "line14_284"> </a>
Spectatum proavis: ter centum ante ora triremes</p>
<span class = "linenum">285</span>
<p><a name = "line14_285" id = "line14_285"> </a>
Unum naufragium, mersasque inpune profundo</p>
<span class = "pagenum">178</span>
<p><a name = "line14_286" id = "line14_286"> </a>
Clade pharetrigeri subnixas regis Athenas.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_281" id = "not14_281" href = "#line14_281">281.</a>
Verba ductorum, qui dicunt: in hujus urbis mœnia ac portus numquam
penetrasse hostem, et a <i>proavis spectatum</i> esse, h.e. majores
vidisse, <i>quantam umbram fecerit urbs</i> hostibus <i>invia</i> (ut
inf. <a class = "crossref" href = "#line14_639">vers. 639</a>)
<i>tropæis Salam. Eoisque</i>, h.e. quantopere obscuraverit gloriam
victoriæ, ab Atheniensibus de Xerxe, rege Eoo, Orientis, ad Salamina
reportatæ; horum naves <i>ter centum ante ora</i> proavorum <i>unum
naufragium</i>, unam cladem fuisse, h.e. omnes periisse, vel <i>ter
centum triremes... unum naufragium</i>... ipsasque <i>Athenas</i> quasi
<i>mersas</i> esse mari. Intpp. bene comparant locum Cic. Verr. lib.
V, 37, quem Silius expressit: «Quo Atheniensium classis sola post
hominum memoriam CCC navibus vi ac multitudine invasit: quæ in eo ipso
portu, loci ipsius portusque natura (ut h.l. ingenio portus), victa
atque superata est. Hic primum opes illius civitatis victæ, comminutæ
depressæque sunt: in hoc portu Atheniensium nobilitatis, imperii, gloriæ
naufragium factum existimatur.» De bello, quod Athenienses, ducibus
Demosthene et Nicia, cum Syracusanis gesserunt, tempore belli
Peloponnesiaci, et in quo bis victi sunt a Gylippo, qui Spartanis,
Syracusanorum sociis, præerat, v. Justin. IV, 4 et 5; Thucyd.
VII, 2 sqq.; Diodor. XIII, 7 sqq.; Plut. in Nicia et al. De
duplici vero <i>portu</i> Syracusano Cic. Verr. IV, 52; V, 37, et
Dorvill. ad Charit. p. 282 et 598.
—<a name = "not14_283" id = "not14_283" href =
"#line14_283">283.</a> <i>Ingenio</i>, ut <a class = "crossref"
href = "bookIV.html#line4_91">IV, 91</a>, ubi v. not.
—<a name = "not14_285" id = "not14_285" href =
"#line14_285">285 sq.</a>
<i>Unum naufragium</i>, ut fere <i>tumulus</i> supra I,
<span class = "pagenum notes">178</span>
50, ubi v. not.
—<i>mersas profundo Athenas</i>, δεινῶς de Atheniensibus, ad
internecionem cæsis.
—<a class = "missing" name = "not14_286" id = "not14_286" href =
"#line14_286" title = "numerus deest">286.</a> <i>subnixas</i> ut
sup. <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_243">VIII,
243</a>, ubi v. not.
—<i>pharetrigeri regis</i>, Xerxis, regis Persarum. Persæ ac
Parthi proprie <i>pharetrigeri</i> ac <i>pharetrati</i> dicuntur. Conf.
Intpp. ad Virg. Georg. IV, 290.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_287" id = "line14_287"> </a>
Flammabant vulgum geniti Carthagine fratres,</p>
<p><a name = "line14_288" id = "line14_288"> </a>
Pœni matre genus; sed quos, <a href = "#var14_288">sub crimine</a>
pulsus</p>
<p><a name = "line14_289" id = "line14_289"> </a>
Urbe Syracosia, Libycis eduxerat oris</p>
<span class = "linenum">290</span>
<p><a name = "line14_290" id = "line14_290"> </a>
Trinacrius genitor, geminaque a stirpe parentum</p>
<p><a name = "line14_291" id = "line14_291"> </a>
Astus miscebant Tyrios levitate Sicana.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_287" id = "not14_287" href = "#line14_287">287 seq.</a>
<i>fratres</i>, Hippocrates et Epicydes, prætores, <i>flammabant
vulgum</i>, de quo v. Liv. XXIV, 26 sq. Hi «nati Carthagine, sed oriundi
ab Syracusis exsule avo, Pœni ipsi materno genere,» Liv. ibid. c. 6. Cf.
Polyb. VII, 2.
—<a class = "missing" name = "not14_288" id = "not14_288" href =
"#line14_288" title = "numerus deest">288.</a> <i>sub crimine</i>,
sub prætextu criminis, Burman. et Drak. coll. Suet. Ner. 35, et Tac.
Hist. II, 26.
—<a name = "not14_289" id = "not14_289" href =
"#line14_289">289.</a> <i>eduxerat</i>, et genuerat et educaverat;
Lefeb.
—<a name = "not14_291" id = "not14_291" href =
"#line14_291">291.</a> <i>levitate Sicana</i>; cf. sup. <a class =
"crossref" href = "#not14_31">ad v. 31</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_292" id = "line14_292"> </a>
Quæ cernens ductor, postquam inmedicabile visum</p>
<p><a name = "line14_293" id = "line14_293"> </a>
Seditio, atque ultro bellum <a href = "#var14_293">surgebat</a> ab
hoste,</p>
<p><a name = "line14_294" id = "line14_294"> </a>
Testatus Divos Siculorum, amnesque, lacusque,</p>
<span class = "linenum">295</span>
<p><a name = "line14_295" id = "line14_295"> </a>
Et fontes, Arethusa, tuos, ad bella vocari</p>
<p><a name = "line14_296" id = "line14_296"> </a>
<a href = "#var14_296">Invitum</a>, quæ sponte diu non sumserit,
hostem</p>
<span class = "pagenum">179</span>
<p><a name = "line14_297" id = "line14_297"> </a>
Induere arma sibi, telorum turbine vasto</p>
<p><a name = "line14_298" id = "line14_298"> </a>
Adgreditur muros, atque armis intonat urbi.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_292" id = "not14_292" href = "#line14_292">292.</a>
Accuratius belli causas exponit Liv. XXIV, 33 sqq.
—<i>ductor</i> Rom. Marcellus.
—<i>inmedicabile</i> τὶ, pro, inmedicabilis visa.
—<a name = "not14_293" id = "not14_293" href =
"#line14_293">293.</a> <i>surgebat</i>, oriebatur; Drak. coll.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_686">I, 686</a>, et
<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_617">XIII, 617</a>.
—<a name = "not14_294" id = "not14_294" href =
"#line14_294">294.</a> Hæc adumbrata ex oratione Marcelli ap. Liv.
XXIV, 38 extr. <i>Vos, Ceres mater</i>, etc.; Ern. Cf. Virg. Æn. XII,
581, et Ovid. Met. V, 44 seq.
—<i>Divi Siculorum</i>, Orcus, Triptolemus, Ceres, Proserpina,
Palici, Diana, Minerva, Jupiter, Olympius, Apollo, aliique; Dausq.
—<a name = "not14_295" id = "not14_295" href =
"#line14_295">295.</a> <i>Arethusa</i>; cf. sup. <a class =
"crossref" href = "#line14_53">v. 53 sq.</a> <i>ad bella</i> non
cum Pœnis gerenda, quod Dausq. putabat, sed cum Syracusis, cui urbi diu
pepercerat Marcellus, abstinendo hostilibus, e longinquo obsidione
servanda, legatos mittendo; Gron. Obss. lib. III, 7.
—<a name = "not14_296" id = "not14_296" href =
"#line14_296">296.</a> Testatus Deos, <i>hostem induere sibi</i>
(Marcello) <i>arma</i>, h.e. se invitum cogere ad arma capienda, <i>quæ
sponte</i>, consilio et de industria, <i>diu non sumserit</i>
(Marcellus), quorum usu diu abstinuerit, sperans, Syracusanos non
extrema <i>experturos</i> esse. Conf. sup. <a class = "crossref" href =
"#line14_179">v. 179 sqq.</a> Similis est locus Liv. XXX, 31:
«Neque patres nostri priores de Sicilia, neque nos de Hispania fecimus
bellum: et tunc Mamertinorum
<span class = "pagenum notes">179</span>
sociorum periculum, et nunc Sagunti excidium nobis pia ac justa
induerunt arma.»
—<a name = "not14_297" id = "not14_297" href =
"#line14_297">297.</a> <i>telorum turbine</i>; vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_311">ad I, 311</a>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_299" id = "line14_299"> </a>
Par omnes simul ira rapit, certantque, ruuntque.</p>
<span class = "linenum">300</span>
<p><a name = "line14_300" id = "line14_300"> </a>
Turris, multiplici surgens ad sidera tecto,</p>
<p><a name = "line14_301" id = "line14_301"> </a>
Exibat, tabulata decem cui crescere Graius</p>
<p><a name = "line14_302" id = "line14_302"> </a>
Fecerat, et multas nemorum consumserat umbras.</p>
<p><a name = "line14_303" id = "line14_303"> </a>
Armatam hinc igni <a href = "#var14_303">pinum</a> et devolvere saxa</p>
<p><a name = "line14_304" id = "line14_304"> </a>
Certabant, calidæque picis diffundere pestem.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_300" id = "not14_300" href = "#line14_300">300.</a>
Ernesti: «De hac turri excelsa, quæ igni Rom. adcensa prima ruinam in
muris Syrac. dedit, omnia a Silio ficta sunt: nonnulla tamen leguntur
ap. Liv. XXIV, 34, unde in turris cogitationem adduci facile poterat.
Talia Silius numquam e manibus dimittit, et plerumque graphice, nec sine
arte pingit, sed nec sine nimiæ luxuriæ vitio, ut h.l. altitudinem
turris et inpr. incendium.» Poeta autem noster ante oculos habuit
similem locum Virgil. Æn. IX, 530 sqq.
—<i>multiplici tecto</i>, tabulato, de quorum numero sæpe ingenti
ac fine v. Lips. Poliorc. lib. II, 4.
—<a name = "not14_301" id = "not14_301" href =
"#line14_301">301.</a> <i>Exibat</i> ad sidera, ut <i>ad cælum</i>
ap. Virgil. Georg. II, 81, vel simpl. eminebat, ut ap. Ovid. Met. III,
78. Sic et <i>exsistere</i> sup. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_585">I, 585</a>, ubi v. not.
—<i>tabulata crescere</i>, ut <a class = "crossref" href =
"#line14_309">v. 309</a>: <i>crescentia tecta</i>. Vide <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#not7_676">ad VII, 676</a>.
—<i>Graius</i>, Archimedes, Syracusanus, de quo v. inf. <a class =
"crossref" href = "#line14_341">v. 341 sq.</a> Cur <i>Graius</i>
dicatur, intelligitur ex <a class = "crossref" href =
"#line14_50">v. 50 sq.</a>
—<a name = "not14_302" id = "not14_302" href =
"#line14_302">302.</a> <i>nemorum umbras</i>, ut <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_679">IV, 679</a>, ubi v. not.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_303" id = "not14_303" href = "#line14_303">303.</a>
<i>pinum</i>, tædas, ut <a class = "crossref" href =
"#line14_420">v. 420</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_336">IX, 336</a>; <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_549">X, 549</a>, et πεύκη ap. Aristoph. Nub.
Act. I extr. Drakenb.
—<a name = "not14_304" id = "not14_304" href =
"#line14_304">304.</a> <i>picis pestem</i>; v. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_174">ad I, 174</a>.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">305</span>
<p class = "indent">
<a name = "line14_305" id = "line14_305"> </a>
<a href = "#var14_305">Huic</a> procul ardentem jaculatus lampada
Cimber</p>
<p><a name = "line14_306" id = "line14_306"> </a>
Conjicit, et lateri telum exitiabile figit.</p>
<p><a name = "line14_307" id = "line14_307"> </a>
Pascitur <a href = "#var14_307">adjuto</a> Vulcanus turbine venti,</p>
<span class = "pagenum">180</span>
<p><a name = "line14_308" id = "line14_308"> </a>
Gliscentemque trahens turris per viscera labem,</p>
<p><a name = "line14_309" id = "line14_309"> </a>
Perque altam molem, et <a href = "#var14_309">toties</a> crescentia
tecta,</p>
<span class = "linenum">310</span>
<p><a name = "line14_310" id = "line14_310"> </a>
Scandit ovans, <a href = "#var14_310">rapidusque</a> vorat crepitantia
flammis</p>
<p><a name = "line14_311" id = "line14_311"> </a>
Robora, et, ingenti simul exundante vapore</p>
<p><a name = "line14_312" id = "line14_312"> </a>
Ad cælum, victor <a href = "#var14_312">nitentia culmina</a> lambit.</p>
<p><a name = "line14_313" id = "line14_313"> </a>
Inplentur fumo, et nebula caliginis atræ</p>
<p><a name = "line14_314" id = "line14_314"> </a>
(Nec cuiquam evasisse datur) ceu fulminis ictu</p>
<span class = "linenum">315</span>
<p><a name = "line14_315" id = "line14_315"> </a>
Conreptæ rapido in cineres abiere ruinæ.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_307" id = "not14_307" href = "#line14_307">307.</a>
Colores orationis poeticæ passim obvii. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_680">IV, 680 sq.</a>; lib. <a class = "crossref" href
= "bookV.html#line5_510">V, 510 sq.</a>; lib. <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#line7_351">VII, 351</a> sq; <a class = "crossref"
href = "bookIX.html#line9_602">IX, 602 sq.</a> et inf. <a class =
"crossref" href = "#line14_419">v. 419 sq.</a>
—<i>Pascitur</i>,
<span class = "pagenum notes">180</span>
ut <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_603">IX, 603</a>.
—<a name = "not14_308" id = "not14_308" href =
"#line14_308">308.</a> <i>labem</i>, ut <a class = "crossref" href
= "#line14_304">v. 304</a>, <i>pestem</i>; cf. <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#not8_21">ad VIII, 21</a>.
—<a name = "not14_309" id = "not14_309" href =
"#line14_309">309.</a> <i>crescentia tecta</i>; v. <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#not7_676">ad VII, 676</a>.
—<a name = "not14_310" id = "not14_310" href =
"#line14_310">310 sqq.</a>
<i>ovans victor</i>, Vulcanus, h.e. ignis.
—<a class = "missing" name = "not14_311" id = "not14_311" href =
"#line14_311" title = "numerus deest">311.</a> <i>exundante vapore
Ad cælum</i>; v. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_631">ad
II, 631</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_312" id = "not14_312" href =
"#line14_312" title = "numerus deest">312.</a> <i>lambit</i>, ut
ap. Virg. Æn. II, 684, et III, 574.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_316" id = "line14_316"> </a>
Par contra pelago miseris fortuna carinis.</p>
<p><a name = "line14_317" id = "line14_317"> </a>
Namque ubi se propius tectis urbique tulere,</p>
<p><a name = "line14_318" id = "line14_318"> </a>
Qua portus muris pacatas <a href = "#var14_318">adplicat undas</a>,</p>
<p><a name = "line14_319" id = "line14_319"> </a>
Inprovisa novo pestis conterruit astu.</p>
<span class = "linenum">320</span>
<p><a name = "line14_320" id = "line14_320"> </a>
<a href = "#var14_320">Trabs fabre teres, atque, erasis undique
nodis</a>,</p>
<p><a name = "line14_321" id = "line14_321"> </a>
Navali similis malo, præfixa gerebat</p>
<p><a name = "line14_322" id = "line14_322"> </a>
Uncæ tela manus: ea celso ex aggere muri</p>
<span class = "pagenum">181</span>
<p><a name = "line14_323" id = "line14_323"> </a>
Bellantes curvi rapiebat in aera ferri</p>
<p><a name = "line14_324" id = "line14_324"> </a>
Unguibus, et mediam revocata ferebat in urbem.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_316" id = "not14_316" href = "#line14_316">316...
319.</a>
Ab altera parte navibus Romanorum non minus detrimenti inlatum est
Archimedis arte.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_320" id = "not14_320" href = "#line14_320">320.</a>
Describitur machina Archimedis, qua navibus hostium nocuit,
<i>tolleno</i>, Gr. καρχήσιον. Vide Liv. XXIV, 34; Polyb. VIII, 7
(ubi conf. Schweigh.); Athenæus, V, p. 208; Plut. in Marcello, Opp.
T. I, p. 306, edit. Frft. Tzetz. Chil. II, 35; Oribas. de
machinam. VI, 24.
—<a name = "not14_322" id = "not14_322" href =
"#line14_322">322.</a> <i>Uncæ tela manus</i>, mox <i>ungues curvi
ferri</i>, et <a class = "crossref" href =
"#line14_327">v. 327</a>, <i>chalybs morsusque tenaces</i>. Livio
l.l. dicuntur
<span class = "pagenum notes">181</span>
<i>ferrea manus</i>; Polyb. VIII, 8, χεῖρ σιδηρᾶ ἐξ ἁλύσεως
δεδεμένη; Plut. in Marcello l.c. <ins class = "correction" title =
"χείρες legitur">χεῖρες</ins> σιδηραῖ ἡ στόματα εἰκασμένα γεράνων, et
<i>harpagones</i> aliis.
—<i>aggere muri</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_265">ad lib. I, 265</a>.
—<a name = "not14_323" id = "not14_323" href =
"#line14_323">323.</a> <i>Bellantes</i>, milites e navibus adreptos
Silius de suo addidit: Livii narratio ad naves tantum conreptas et in
mare depressas pertinet, quam poeta, vss. 326... 332, luculenter et
eleganti ornatu expressit; Ernesti. Sed congruit Polybius, ex quo Livius
etiam sua hausit, lib. VIII, c. 9: Οὐκ ὀλίγα δὲ καὶ ταῖς χερσὶ ταῖς ἐκ
τῶν μηχανῶν ἐκακοποίουν· σὺν αὐτοῖς γὰρ τοῖς ὅπλοις τοὺς ἄνδρας
ἐξαιροῦντες ἐῤῥίπτουν.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">325</span>
<p><a name = "line14_325" id = "line14_325"> </a>
Nec solos <a href = "#var14_325">vis illa</a> viros, quin sæpe
triremem</p>
<p><a name = "line14_326" id = "line14_326"> </a>
Belligeræ rapuere trabes, quum desuper actum</p>
<p><a name = "line14_327" id = "line14_327"> </a>
Incuterent puppi chalybem morsusque <a href =
"#var14_327">tenaces</a>.</p>
<p><a name = "line14_328" id = "line14_328"> </a>
Qui, simul adfixo vicina in robora ferro,</p>
<p><a name = "line14_329" id = "line14_329"> </a>
Sustulerant sublime ratem (miserabile visu!),</p>
<span class = "linenum">330</span>
<p><a name = "line14_330" id = "line14_330"> </a>
Per subitum rursus laxatis arte catenis</p>
<p><a name = "line14_331" id = "line14_331"> </a>
Tanta præcipitem reddebant mole profundo,</p>
<p><a name = "line14_332" id = "line14_332"> </a>
Ut totam haurirent undæ cum milite puppem.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a class = "missing" name = "not14_327" id = "not14_327" href =
"#line14_327" title = "numerus deest">327.</a> <i>morsus tenaces</i>;
cf. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_624">ad VII,
624</a>.
— <a name = "not14_330" id = "not14_330" href =
"#line14_330">330.</a> <i>Per subitum</i>; v. <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#not7_527">ad VII, 527</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_333" id = "line14_333"> </a>
His super insidiis angusta foramina murus</p>
<p><a name = "line14_334" id = "line14_334"> </a>
Arte cavata dabat, per quæ <a href = "#var14_334">confundere</a>
tela</p>
<span class = "linenum">335</span>
<p><a name = "line14_335" id = "line14_335"> </a>
Tutum erat, <a href = "#var14_335">obposito</a> mittentibus aggere
valli.</p>
<p><a name = "line14_336" id = "line14_336"> </a>
<a href = "#var14_336">Nec sine</a> fraude labos, arta ne rursus
eodem</p>
<span class = "pagenum">182</span>
<p><a name = "line14_337" id = "line14_337"> </a>
Spicula ab hoste via vicibus contorta redirent.</p>
<p><a name = "line14_338" id = "line14_338"> </a>
Calliditas Graia, atque astus pollentior armis</p>
<p><a name = "line14_339" id = "line14_339"> </a>
Marcellum, tantasque minas, terraque marique</p>
<span class = "linenum">340</span>
<p><a name = "line14_340" id = "line14_340"> </a>
Arcebat, stabatque ingens ad mœnia bellum.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_333" id = "not14_333" href = "#line14_333">333.</a>
Archimedes, «ut sui vulnere intacti tela in hostem ingererent, murum ab
imo ad summum crebris cubitalibus fere cavis aperuit, per quæ cava pars
sagittis, pars scorpionibus modicis ex occulto petebant hostem.» Liv.
l.c. Cf. Polyb. VIII, 7, ibique Schw. et Plut. l.l. <i>His super
insidiis</i>; conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_60">ad
I, 60 in Var. Lect.</a>; Virgil. Æn. IX, 534.
—<ins class = "correction" title = "nota ante 330n. scripta"><i>angusta foramina</i></ins>, ap. Liv. <i>cava</i>, gallice
<i>meurtrières</i>; extrinsecus <i>arta</i>, apud Liv. <i>cubitalia</i>,
introrsum vero laxiora. <span class = "smallcaps">Ed.</span>
—<a name = "not14_334" id = "not14_334" href =
"#line14_334">334.</a> <i>confundere tela</i>, pro simpl. fundere,
Drak. vel sine ordine jacere, Burm. qui tamen perperam confert Horat.
Od. I, <span class = "smallcaps">xvii</span>, 23, et Val. Fl.
V, 581, ubi v. ejus not. Cf. Var. Lect.
—<a name = "not14_335" id = "not14_335" href =
"#line14_335">335.</a> <i>aggere valli</i>; v. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_265">ad I, 265</a>.</p>
<span class = "pagenum notes">182</span>
<p class = "notes">
<a name = "not14_338" id = "not14_338" href = "#line14_338">338 sq.</a>
Cf. Liv. XXIV, 34 extr.
—<i>Calliditas Graia</i>, Archimedis Graii. Cf. <a class =
"crossref" href = "#not14_301">ad v. 301</a>.
—<i>astus pollentior armis</i>; cf. Liv. l.c. pr. et Polyb.
VIII, 5, et 9.
—<a name = "not14_340" id = "not14_340" href =
"#line14_340">340.</a> <i>bellum</i>, obpugnatio, <i>stabat</i>, ut
sup. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_44">IV, 44</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_341" id = "line14_341"> </a>
Vir fuit Isthmiacis decus inmortale colonis,</p>
<p><a name = "line14_342" id = "line14_342"> </a>
Ingenio facile ante alios telluris alumnos,</p>
<p><a name = "line14_343" id = "line14_343"> </a>
Nudus opum; sed cui cælum terræque paterent.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_341" id = "not14_341" href = "#line14_341">341.</a>
Poeta exornavit verba Liv. XXIV, 34 pr. sed, ut solet, definite et per
partes singulas Archimedis ingenium et artem adumbrat; Ern.
—<i>Isthmiacis colonis</i>, Syracusanis. Vid. <a class =
"crossref" href = "#not14_50">ad v. 50 sq.</a> Venusta Mathematici
descriptio.
—<a name = "not14_343" id = "not14_343" href =
"#line14_343">343.</a> <i>nudus opum; sed cui</i>, etc. pulchra
ἀντίθεσις, ut fere ap. Hor. Od. I, <span class =
"smallcaps">xxviii</span>, 1... 4; Lenz.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_344" id = "line14_344"> </a>
Ille <a href = "#var14_344">novus</a> pluvias Titan ut proderet ortu</p>
<span class = "linenum">345</span>
<p><a name = "line14_345" id = "line14_345"> </a>
Fuscatis tristis radiis: ille hæreat, anne</p>
<p><a name = "line14_346" id = "line14_346"> </a>
Pendeat instabilis tellus; cur fœdere certo</p>
<p><a name = "line14_347" id = "line14_347"> </a>
Hunc adfusa globum Tethys circumliget <a href =
"#var14_347">undis</a>,</p>
<p><a name = "line14_348" id = "line14_348"> </a>
Noverat, atque una pelagi lunæque labores,</p>
<p><a name = "line14_349" id = "line14_349"> </a>
Et pater Oceanus qua lege <a href = "#var14_349">effunderet</a>
æstus.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_344" id = "not14_344" href = "#line14_344">344</a>
<a name = "not14_345" id = "not14_345" href = "#line14_344">sq.</a>
<i>Ille noverat</i> (<a class = "crossref" href =
"#line14_348">v. 348</a>) ex ortu solis, an futura esset pluvia;
Mars.
—<i>novus Titan</i>, oriens sol.
—<i>Fuscati radii</i>, quorum lucem nubes cælo obductæ hebetant ac
condunt.
—<i>ille noverat, hærcatne tellus</i>, stetne inmobilis, <i>an
pendeat instabilis</i>, moveatur. Alii olim philosophi hoc, alii illud
statuebant. Vid. Plut. de Plac. Philos. lib. III, 13; Cic. Acad. IV, 39
et al. Terram immobilem stare docebat Archimedes, et monstrabat in
sphæra artificiosa quæ Syracusis in Achradina servabatur; Lenz. coll.
Ovid. Fast. VI, 269... 280.
—<a name = "not14_346" id = "not14_346" href =
"#line14_346">346</a> <a name = "not14_347" id = "not14_347" href =
"#line14_346">seq.</a>
<i>cur Tethys</i>, h.e. mare <i>hunc globum</i>, orbem terrarum, cingat,
circumfluat. Nam Oceanus, ut veterum opinio ferebat, πόταμος ἀψοῤῥοος,
Ὅς περικυμαίνει γαίης περιτέρμονα κύκλον. Cf. Orph. Hymn.
LXXXII, 3; Köppen ad Hom. Iliad. ξ, 200, 245; ς, 399 al.
—<i>Tethys</i> vero poetis est mare, eademque Oceani et conjux et
soror.
—<i>certo fœdere</i>, certa lege ac ratione, ut ap. Virg. Æn.
I, 62.
—<a name = "not14_348" id = "not14_348" href =
"#line14_348">348 sq.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_58">ad III, 58</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_349" id = "not14_349" href =
"#line14_349" title = "numerus deest">349.</a> <i>Oceanus pater</i>
omnium Deorum, fluminum, fontium ac rerum: nam mare cunctarum rerum
principium, secundum Thaletis aliorumque
<span class = "pagenum notes">183</span>
philosophorum prisci ævi sententiam. Cf. Köppen ad Hom. Iliad. ξ, 201,
246, φ, 196 sq.; Virg. Ge. IV, 382; Orph. l.c. 1, sqq. al.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">183</span>
<span class = "linenum">350</span>
<p><a name = "line14_350" id = "line14_350"> </a>
Non illum mundi numerasse capacis arenas</p>
<p><a name = "line14_351" id = "line14_351"> </a>
<a href = "#var14_351">Vana fides</a>: puppes etiam constructaque
saxa</p>
<p><a name = "line14_352" id = "line14_352"> </a>
Feminea traxisse ferunt contra ardua dextra.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_350" id = "not14_350" href = "#line14_350">350.</a>
Cf. Horat. Od. I, <span class = "smallcaps">xxviii</span>, 1,
ibique Jani. Omnino autem respexit Silius ad Archimedis librum, qui
ψαμμίτης inscriptus fuit, quo probare conabatur, numerum arenæ non esse
infinitum, sed efferri et colligi posse, si vel maxime totus terrarum
orbis arena constaret; Drak. Hinc ille jactabat, Οἶδα δ’ ἐγὼ ψάμμου δ’
ἀριθμοὺς καὶ μέτρα θαλάσσης, et Græci cœperunt, sicut διακόσιοι et
similia, sic ψαμμοκόσιοι a numero arenæ subputare, pro infinita et
inexplicabili multitudine; D. Heins. Exstat etiam nunc ejus
ψαμμίτις, seu libellus de numero arenæ ad regem Gelonem, quo ostendit,
universum non esse infinitum.
—<a name = "not14_351" id = "not14_351" href =
"#line14_351">351 sq.</a>
Hæc spectant non ad ignaviam et imbelliam, quam Archimedi h.l. objici
putabat Barth. Adv. IX, 3, sed ad mechanicam ejus artem et machinas
(trespastum, seu polyspastum et helicen), quibus nullo negotio
gravissima onera, vel sustulit, vel transtulit, et ingentem Hieronis
navem deduxit in aquam. Vid. Eustath. ad Hom. Iliad. μ, p. 866;
Plut. in Marcello (Opp. T. I, p. 305 sq., ed. Frft.);
Athenæus, V, p. 217; Tzetz. Chil. lib. II, 130; Procl. ad Euclid.
I, 2, p. 18, I; Andr. Schmid. de Archimede (len.
1688, 4); et <i>Dutens, Origines des découvertes des Anciens</i>,
T. II, p. 207.
—<a href = "#line14_351">351.</a> <i>constructa saxa</i>,
ingentes moles («Saxea pila, magnis quam molibus ante Constructam
jaciunt ponto,» ap. Virg. Æn. IX, 711), quas parvo momento de loco in
locum, et quidem <i>arduum</i>, transtulit, cujusvis infirmissimi
hominis, et vel <i>feminæ</i> manu; Gron. Obss. III, 7. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_295">ad IV, 295 sq.</a>, et
Suet. Vesp. 18. Cave <i>dextram</i> cum D. Heins. exponas
multitudinem, quo sensu passim <i>manus</i> dicitur, et <i>constructa
saxa</i> vel domum actam ingenio Archimedis, vel cum Dausquio struem
congeriemque saxorum, quo onerosior esset navis, quia. Plut. l.l.
dixerit ἐμβαλῶν ἀνθρώπους τὲ πολλοὺς καὶ τὸν συνήθη φόρτον.
—<a class = "missing" name = "not14_352" id = "not14_352" href =
"#line14_352" title = "numerus deest">352.</a> <i>Feminea traxisse
manu</i>, ἠρέμα τῇ χειρὶ σείων, Plut.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_353" id = "line14_353"> </a>
Hic dum Italum ductorem astu Teucrosque fatigat,</p>
<span class = "pagenum">184</span>
<p><a name = "line14_354" id = "line14_354"> </a>
Adnabat centum late Sidonia velis</p>
<span class = "linenum">355</span>
<p><a name = "line14_355" id = "line14_355"> </a>
Classis subsidio, et scindebat cærula rostris.</p>
<p><a name = "line14_356" id = "line14_356"> </a>
Erigitur subitas in spes Arethusia proles,</p>
<p><a name = "line14_357" id = "line14_357"> </a>
Adjungitque suas, portu progressa, carinas.</p>
<p><a name = "line14_358" id = "line14_358"> </a>
Nec contra Ausonius tonsis aptare lacertos</p>
<p><a name = "line14_359" id = "line14_359"> </a>
Addubitat, mersisque celer fodit æquora remis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_353" id = "not14_353" href = "#line14_353">353.</a>
Hæc pugna navalis ficta a Silio, e dictis Liv. XXV, 27, et multa
habet poeta e Lucano, III,
<span class = "pagenum notes">184</span>
510... 774 sed non absurdus ut Lucanus; Lefeb.
—<i>Teucros</i>, Romanos, et <i>Sidonia classis</i> pro Punica.
—<a name = "not14_354" id = "not14_354" href =
"#line14_354">354.</a> «Bomilcar edoctis Carthaginiensibus, in
quanto res Syracus. discrimine esset, cum centum navibus post paucos
dies redit,» Liv. XXV, 25. At v. cap. 27.
—<a name = "not14_355" id = "not14_355" href =
"#line14_355">355.</a> <i>cærula</i>, ut <a class = "crossref" href
= "bookI.html#line1_21">I, 21</a>.
—<i>rostris scindebat</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_411">VII, 411</a>. Ut gravius hostiles naves
vulnerarent, aqua per rimam succedente, rostra depressa habebant, non
exstantia super aquas; Cellar. e Schefferi Mil. nav. II, 5.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_356" id = "not14_356" href = "#line14_356">356.</a>
<i>Arethusia</i>, Syracusana. Cf. <a class = "crossref" href =
"#not14_53">ad v. 53</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_358" id = "not14_358" href = "#line14_358">358.</a>
<i>tonsis aptare lacertos</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_489">XI, 489</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_241">XIII, 241</a>.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">360</span>
<p><a name = "line14_360" id = "line14_360"> </a>
Verberibus torsere fretum: salis icta frequenti</p>
<p><a name = "line14_361" id = "line14_361"> </a>
Albescit pulsu facies, perque æquora late</p>
<p><a name = "line14_362" id = "line14_362"> </a>
Spumat canenti sulcatus gurgite limes.</p>
<p><a name = "line14_363" id = "line14_363"> </a>
Insultant pariter pelago: ac Neptunia regna</p>
<p><a name = "line14_364" id = "line14_364"> </a>
Tempestate nova trepidant: tum vocibus æquor</p>
<span class = "linenum">365</span>
<p><a name = "line14_365" id = "line14_365"> </a>
<a href = "#var14_365">Personat, et clamat scopulis clamoris
imago</a>.</p>
<p><a name = "line14_366" id = "line14_366"> </a>
Ac jam diffusus vacua bellator in unda</p>
<span class = "pagenum">185</span>
<p><a name = "line14_367" id = "line14_367"> </a>
Cornibus ambierat patulos ad prælia fluctus,</p>
<p><a name = "line14_368" id = "line14_368"> </a>
Navali claudens <a href = "#var14_368">humentem</a> indagine campum.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_360" id = "not14_360" href = "#line14_360">360</a>
<a name = "not14_361" id = "not14_361" href = "#line14_360">seq.</a>
<i>Verberibus torsere fretum</i>, mare. Conf. <a class = "crossref
missing" href = "bookXI.html#not11_488" title = "recte 488">ad lib. XI,
490</a>. Graphica imago commotæ remis aquæ, obruta illa quidem
coloribus, at non sine arte facta, Ern.
—<i>salis facies</i>, maris superficies, ut mox <i>æquora</i>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_363" id = "not14_363" href = "#line14_363">363.</a>
<i>Insultant pariter pelago</i>. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_489">XI, 489</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_241">XIII, 241</a>.
—<a name = "not14_365" id = "not14_365" href =
"#line14_365">365.</a> <i>imago</i>, Echo. Vid. Cerda ad Virgil.
Ge. IV, 50; Jani ad Horat. Od. I, <span class =
"smallcaps">xii</span>, 4; <span class =
"smallcaps">xx</span>, 8, et Interpretes Valerii Flacci lib. III,
597.
—<a href = "#line14_365">365.</a> <i>clamat</i>; vide Var.
Lect.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_366" id = "not14_366" href = "#line14_366">366...
370.</a>
Classes utrimque in semicirculum et cornua disposuerant; Cell.
Luxuriosior poeta est, nec tamen moderatius eadem pinxit Lucan. III, 529
sq. Ern.
—<i>diffusus</i>,
<span class = "pagenum notes">185</span>
sparsus, dispersus.
—<a name = "not14_367" id = "not14_367" href =
"#line14_367">367.</a> <i>Cornua</i> aciei <i>ambiunt fluctus</i>,
ut mox <i>curvata sinu classis</i> et <i>lunato gyro</i>.
—<a name = "not14_368" id = "not14_368" href =
"#line14_368">368.</a> <i>indago</i> propr. venatorium verbum, de
quo v. <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_141">ad XIII,
141</a>.
—<i>humentem campum</i>, mare. Cf. sup. <a class = "crossref" href
= "#not14_253">ad v. 253</a>.
—gallice dicimus, <i>la plaine liquide</i>. <span class =
"smallcaps">Ed.</span></p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_369" id = "line14_369"> </a>
<a href = "#var14_369">At</a> simili curvata sinu diversa ruebat</p>
<span class = "linenum">370</span>
<p><a name = "line14_370" id = "line14_370"> </a>
Classis, et <a href = "#var14_370">artabat</a> lunato cærula gyro.</p>
<p><a name = "line14_371" id = "line14_371"> </a>
Nec mora: <a href = "#var14_371">terrificis</a> sævæ stridoribus
æris,</p>
<p><a name = "line14_372" id = "line14_372"> </a>
Per <a href = "#var14_372">vacuum late</a> cantu resonante
profundum,</p>
<p><a name = "line14_373" id = "line14_373"> </a>
<a href = "#var14_373">Incubuere</a> tubæ, quis excitus æquore
Triton</p>
<p><a name = "line14_374" id = "line14_374"> </a>
Expavit <a href = "#var14_374">tortæ certantia</a> murmura conchæ.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_370" id = "not14_370" href = "#line14_370">370.</a>
<i>cærula</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_21">I, 21</a>.
—<i>artabat</i>, claudebat, vel, ut ap. Virgil. Æn. IV, 582,
<i>latet sub classibus æquor</i>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_371" id = "not14_371" href = "#line14_371">371 sqq.</a>
<i>sævæ tubæ incubuere</i>; v. Var. Lect.
—<i>stridoribus</i> de tuba. v. Burm. ad Val. Fl. VI, 28.
—<a name = "not14_374" id = "not14_374" href =
"#line14_374">374.</a> <i>murmura</i>, sonum tubarum.
—<i>certantia conchæ</i>, cum concha sua ejusque sono. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_234">ad I, 234</a>.
—<i>conchæ</i>, buccinæ, quam Triton inflat, ut ap. Virg. Æn. VI,
171 sq. (quem locum Silius in mente, vel ante oculos habuisse videtur)
X, 209; Ovid. Met. I, 333 sq.; Lucan. IX, 348 seq. <i>tortæ
conchæ</i>, quam Græci στράβηλον vocant, et Lycoph. vers. 250, στρόμβον,
D. Heins. qui multa docte, ut solebat, sed parum apte
disputavit.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">375</span>
<p><a name = "line14_375" id = "line14_375"> </a>
Vix meminere maris; tam vasto ad prælia nisu</p>
<p><a name = "line14_376" id = "line14_376"> </a>
Incumbunt proni, positisque in margine puppis</p>
<p><a name = "line14_377" id = "line14_377"> </a>
Extremæ plantis nutantes spicula torquent,</p>
<p><a name = "line14_378" id = "line14_378"> </a>
Sternitur effusis pelagi media area telis,</p>
<p><a name = "line14_379" id = "line14_379"> </a>
Celsaque anhelatis exsurgens ictibus alnus</p>
<span class = "pagenum">186</span>
<span class = "linenum">380</span>
<p><a name = "line14_380" id = "line14_380"> </a>
Cærula nigranti findit spumantia sulco.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_375" id = "not14_375" href = "#line14_375">375 sqq.</a>
Imago atrociter pugnantium ex summo puppium margine (unde
<i>nutantes</i>, in tam incertis vestigiis); et singula ad naturam apte
adumbrata; Ern. Luxuriantior Lucan. III, 567... 582.
—<i>Vix meminere maris</i>, se in mari, non in terra pugnare.
—<a name = "not14_378" id = "not14_378" href =
"#line14_378">378.</a> <i>area pelagi</i>, superficies.
—<i>media</i>, inter duas classes.
—<a name = "not14_379" id = "not14_379" href =
"#line14_379">379</a> <a name = "not14_380" id = "not14_380" href =
"#line14_379">seq.</a>
<i>anhelati ictus</i>, de remigibus
<span class = "pagenum notes">186</span>
sub labore remorum anhelantibus; ex naturæ veritate expressum, ut et
<i>nigrans sulcus</i>: nam sulcus mari inpressus umbram nigricantem et
lumen efficit, quibus etiam pictores fluctus designant; Ern.
—<i>alnus</i>, navis. Conf. supra <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_458">ad III, 458</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_381" id = "line14_381"> </a>
Ast aliæ <a href = "#var14_381">latere</a> atque incussi roboris
ictu</p>
<p><a name = "line14_382" id = "line14_382"> </a>
Detergent remos: aliæ per viscera pinus</p>
<p><a name = "line14_383" id = "line14_383"> </a>
Tramissis ipso retinentur vulnere rostris,</p>
<p><a name = "line14_384" id = "line14_384"> </a>
Quo retinent. Medias inter sublimior ibat</p>
<span class = "linenum">385</span>
<p><a name = "line14_385" id = "line14_385"> </a>
Terribilis visu puppis, qua nulla per omne</p>
<p><a name = "line14_386" id = "line14_386"> </a>
Egressa est Libycis major navalibus ævum.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_381" id = "not14_381" href = "#line14_381">381.</a>
Naves navibus conliduntur.
—<a name = "not14_382" id = "not14_382" href =
"#line14_382">382.</a> <i>Detergent</i>, frangunt, <i>remos</i>, ut
παρασύρειν τοὺς ταρσοὺς dixit Diodor. XI, 18. Cf. Scheffer. Mil. nav.
III, 6, et Freinshem. Ind. in Flor. 383 seq. Comparant Lucan. III,
564.
—<a name = "not14_385" id = "not14_385" href =
"#line14_385">385.</a> <i>puppis</i>, navis Himilconis. Bruti
prætoriam navem Lucanus, III, 535 seq. moderatius notavit; Ern.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_387" id = "line14_387"> </a>
<a href = "#var14_387">Sed quater hæc centum</a> numeroso remige
pontum</p>
<p><a name = "line14_388" id = "line14_388"> </a>
Pulsabat tonsis; veloque superba capaci</p>
<p><a name = "line14_389" id = "line14_389"> </a>
Quum rapidum hauriret <a href = "#var14_389">Borean</a>, et cornibus
omnes</p>
<span class = "linenum">390</span>
<p><a name = "line14_390" id = "line14_390"> </a>
Conligeret flatus, lento se <a href = "#var14_390">robore</a>
agebat,</p>
<p><a name = "line14_391" id = "line14_391"> </a>
<a href = "#var14_391">Intraret fluctus</a> solis <a href =
"#var14_391">si</a> pulsa lacertis.</p>
<span class = "pagenum">187</span>
<p><a name = "line14_392" id = "line14_392"> </a>
Procurrunt levitate agili, docilesque regentis</p>
<p><a name = "line14_393" id = "line14_393"> </a>
Audivisse manum, Latio cum milite puppes.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_387" id = "not14_387" href = "#line14_387">387.</a>
<i>Sed</i> h.l. pro <i>nam</i> positum videtur, ut δὲ pro γὰρ apud Hom.
Odyss. α, 433 (ubi v. Eustath.), δ, 468; Hesiod. Scut. Herc. 251. Cf.
Arnaldi Animadv. crit. p. 5.
—<a name = "not14_389" id = "not14_389" href =
"#line14_389">389.</a> <i>cornibus</i> antennarum, lignorum
transversorum in malo, a quibus vela pendent, ut apud Virg. Æn.
III, 549; V, 832, et hinc pro ipsis velis. Verba <i>lento
robore</i> (<a class = "missing" name = "not14_390" id = "not14_390"
href = "#line14_390" title = "numerus deest">v. 390</a>), non ad
remos, sed, ut <a class = "crossref" href =
"#line14_381">v. 381</a>, et ap. Lucan. III, 563, ad totam navem
referenda; Drak.
—<a name = "not14_391" id = "not14_391" href =
"#line14_391">391.</a> Vid. Var. Lect.</p>
<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">187</span>
<a name = "not14_392" id = "not14_392" href = "#line14_392">392</a>
<a name = "not14_393" id = "not14_393" href = "#line14_392">sq.</a>
Cf. Lucan. III, 553 sqq.
—<i>puppes dociles regentis audivisse</i>, audire, <i>manum</i>,
naves Romanorum minores ac leviores, triremes, quæ facile regi possunt.
Comparant Lucan. III, 594, et Virgil. Georg. I, 514. Ἅρματα
πεισιχάλινα, dixit Pind. Pyth. II, 21.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_394" id = "line14_394"> </a>
Has ut per lævum venientes æquor Himilco</p>
<span class = "linenum">395</span>
<p><a name = "line14_395" id = "line14_395"> </a>
In latus obliquas, jussamque incurrere proram</p>
<p><a name = "line14_396" id = "line14_396"> </a>
Conspexit, propere Divis in vota vocatis</p>
<p><a name = "line14_397" id = "line14_397"> </a>
Æquoris, intento volucrem de more sagittam</p>
<p><a name = "line14_398" id = "line14_398"> </a>
Adsignat nervo: utque oculis libravit in hostem,</p>
<p><a name = "line14_399" id = "line14_399"> </a>
Et calamo monstravit iter, diversa relaxans</p>
<span class = "linenum">400</span>
<p><a name = "line14_400" id = "line14_400"> </a>
Brachia, <a href = "#var14_400">deduxit</a> vultu comitante per
auras</p>
<p><a name = "line14_401" id = "line14_401"> </a>
In vulnus telum, <a href = "#var14_401">ac</a> residentis puppe
magistri</p>
<p><a name = "line14_402" id = "line14_402"> </a>
Adfixit plectro dextram; nec deinde regenda</p>
<p><a name = "line14_403" id = "line14_403"> </a>
Puppe manus valuit, <a href = "#var14_403">flectenti</a> inmortua
clavo.</p>
<p><a name = "line14_404" id = "line14_404"> </a>
Dumque ad opem adcurrit ceu capta navita puppe,</p>
<span class = "linenum">405</span>
<p><a name = "line14_405" id = "line14_405"> </a>
Ecce iterum fatoque pari nervoque sagitta,</p>
<p><a name = "line14_406" id = "line14_406"> </a>
In medium perlapsa globum, transverberat ictu</p>
<p><a name = "line14_407" id = "line14_407"> </a>
Orba <a href = "#var14_407">gubernacli</a> subeuntem munera Taurum.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_394" id = "not14_394" href = "#line14_394">394.</a>
Ap. Liv. XXIV, 36, et XXV, 27.
—<i>Bomilcar</i> est præfectus Punicæ classis.
—<a name = "not14_395" id = "not14_395" href =
"#line14_395">395.</a> <i>jussam</i>; conf. <a class = "crossref"
href = "bookIX.html#not9_504">ad IX, 504</a>.
—<a name = "not14_396" id = "not14_396" href =
"#line14_396">396.</a> <i>divis in vota vocatis</i>; v. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_115">ad II, 115</a>, et Heins. ad
Val. Fl. II, 577.
—<a name = "not14_397" id = "not14_397" href =
"#line14_397">397.</a> seq. Graphice adumbratur ars sagittandi, ut
<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_126">II,
126 seq.</a>
—<a name = "not14_398" id = "not14_398" href =
"#line14_398">398.</a> <i>Adsignat nervo</i>, inponit arcui.
—<i>oculis librat</i>, qui collimat; Ern. Simile hoc illi,
<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_568">XII, 568</a>,
<i>intrat urbem oculis</i>; Drak.
—<a name = "not14_399" id = "not14_399" href =
"#line14_399">399 seq.</a>
<i>relaxans diversa brachia</i> dicitur, qui arcum tendit, altera manu
summum arcum tenens, altera nervum adducens; Ernest. Immo, qui sagitta
emissa utramque manum reducit, et illam, qua summum tenuit arcum, et
hanc, qua eum intendit et remisit.
—<a name = "not14_401" id = "not14_401" href =
"#line14_401">401... 407.</a> Conf. Lucan. III, 592, 602.
—<a name = "not14_402" id = "not14_402" href =
"#line14_402">402.</a> <i>plectro</i>, clavo, gubernaculo, ut inf.
<a class = "crossref" href = "#line14_548">v. 548</a>.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">188</span>
<p class = "indent">
<a name = "line14_408" id = "line14_408"> </a>
Inrumpit Cumana ratis, quam Corbulo ductor</p>
<p><a name = "line14_409" id = "line14_409"> </a>
<a href = "#var14_409">Lectaque complebat Stabiarum</a> litore
pubes.</p>
<span class = "linenum">410</span>
<p><a name = "line14_410" id = "line14_410"> </a>
<a href = "#var14_410">Numen erat celsæ puppis vicina Dione</a>.</p>
<p><a name = "line14_411" id = "line14_411"> </a>
Sed superingestis propior quæ subdita telis</p>
<p><a name = "line14_412" id = "line14_412"> </a>
Bella capessebat, media subsedit in unda,</p>
<p><a name = "line14_413" id = "line14_413"> </a>
Divisitque fretum: <a href = "#var14_413">clamantum</a> spumeus ora</p>
<p><a name = "line14_414" id = "line14_414"> </a>
Nereus inplet aquis, palmæque, trahente profundo,</p>
<span class = "linenum">415</span>
<p><a name = "line14_415" id = "line14_415"> </a>
Luctantum frustra summis in fluctibus exstant.</p>
</div>
<span class = "pagenum notes">188</span>
<p class = "notes">
<a name = "not14_409" id = "not14_409" href = "#line14_409">409.</a>
Vid. Var. Lect.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_410" id = "not14_410" href = "#line14_410">410.</a>
<i>Numen</i>, præsidium, seu tutela navis, quæ semper in puppi, et vel
Deus, vel Dea est; ut contra παράσημον, seu insigne, a quo navis
nomen adcipiebat, in prora, effigies dei, vel herois, vel animalis, vel
aliarum rerum. Sed nonnumquam utrumque ejusdem signi erat, et navi nomen
dabat. Cf. <a class = "crossref" href = "#line14_437">v. 437
sqq.</a>, <a class = "crossref" href = "#line14_543">543</a>, <a class =
"crossref" href = "#line14_565">565 sqq.</a>; Cerda et Heyne ad Virg.
Æneid. V, 116 sq., 663; X, 171; Heins. et Harles. ad Ovid.
Trist. I, <span class = "smallcaps">x</span>, 1; Meurs. ad
Lycophr. Cassandr; v. 110, 1299; Intpp. Val. Fl. I, 301;
Petron. Sat. c. CV et CVIII; Senec. Agam. 423; et Acta Apost. XXVIII,
11.
—<i>Dione</i>, Venus. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_106">ad IV, 106</a>.
—<i>vicina</i> Romanis in Sicilia bellum gerentibus, propter
templum ejus in Eryce; Mars. Dausq. Cell. Drak. Ern. Cf. Var. Lect. et
sup. <a class = "crossref" href = "bookVI.html#not6_697">ad VI,
697</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_411" id = "not14_411" href = "#line14_411">411.</a>
<i>propior</i> navis Romana.
—<a name = "not14_412" id = "not14_412" href =
"#line14_412">412.</a> <i>subsedit</i>, mersa est, et sic
<i>divisit</i> mare. Cf. Lucan. III, 630 sq. cujus tamen ingenium nimis
luxuriat.
—<a name = "not14_414" id = "not14_414" href =
"#line14_414">414.</a> <i>Nereus</i>, mare.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_416" id = "line14_416"> </a>
Hic, audax <a href = "#var14_416">ira</a>, magno per cærula saltu</p>
<p><a name = "line14_417" id = "line14_417"> </a>
Corbulo transgressus (nam textam robore turrim</p>
<span class = "pagenum">189</span>
<p><a name = "line14_418" id = "line14_418"> </a>
Adpulerant nexæ ferri compage triremes)</p>
<p><a name = "line14_419" id = "line14_419"> </a>
Evadit tabulata super, flammaque comantem</p>
<span class = "linenum">420</span>
<p><a name = "line14_420" id = "line14_420"> </a>
Multifida pinum celso de culmine quassat.</p>
<p><a name = "line14_421" id = "line14_421"> </a>
Inde atros alacer pastosque bitumine torquet,</p>
<p><a name = "line14_422" id = "line14_422"> </a>
<a href = "#var14_422">Amentante</a> Noto, Pœnorum aplustribus
ignes.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_416" id = "not14_416" href = "#line14_416">416.</a>
Corbulo navem mersam ulturus ignes in magnam Himilconis navem conjicit;
Cell.
—<a name = "not14_417" id = "not14_417" href =
"#line14_417">417 sq.</a>
«Junctæ naves binæ ad quinqueremes turres contabulatas machinamentaque
alia quatiendis muris portabant,» Liv. XXIV, 34. Machinas has navibus
inpositas
<span class = "pagenum notes">189</span>
<i>sambucas</i> potissimum fuisse, docent, a Dausq. jam laudati,
Plut. in Marcello (Opp. T. I, pag. 305, ed. Frft. ὑπὲρ δὲ μεγάλου
ζεύγματος νεῶν ὀκτῶ πρὸς ἀλλήλας συνδεδεμένων μηχανὴν ἄρας; et
p. 306, ἢν δὲ ὁ Μάρκελλος ἀπὸ τοῦ ζεύγματος ἐπῆγε μηχανὴν, σαμβύκη
μὲν ἐκαλεῖτο δι’ ὁμοιότητα τινὰ σχήματος πρὸς τὸ μουσικὸν ὄργανον), et
Polyb. VIII, 6... 8; ubi vid. Schweighæus. V. Cl. et <a class =
"crossref" href = "bookV.html#not5_37">ad V, 37</a>, qui de
sambucis docte ac copiose disseruit.
—<a name = "not14_419" id = "not14_419" href =
"#line14_419">419.</a> <i>tabulata</i> turris, <i>crescentia
tecta</i> sup. <a class = "crossref" href =
"#line14_309">v. 309</a>.
—<i>flamma comantem</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_184">ad VI, 184</a>.
—<a name = "not14_420" id = "not14_420" href =
"#line14_420">420.</a> <i>pinum</i>, facem. Vid. <a class =
"crossref" href = "bookX.html#not10_549">ad X, 549</a>, et sup.
<a class = "crossref" href = "#line14_303">v. 303</a>.
—<i>Multifida</i> proprie fax, quo facilius flammam concipiat, ut
ap. Ovid. Met. VIII, 644, et Senec. Med. 111.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_421" id = "not14_421" href = "#line14_421">421.</a>
<i>bitumine pastos</i>, pingues, ut ap. Val. Fl. III, 124, ubi v. Burm.
Cf. inf. <a class = "crossref" href = "#line14_427">v. 427</a>, et
Lucan. III, 681.
—<a name = "not14_422" id = "not14_422" href =
"#line14_422">422.</a> <i>Amentante Noto</i>, vento adjuvante
flammas tædarum, quemadmodum amentum auget vim hastilium. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_318">ad I, 318</a>; <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_14">IV, 14</a>, et inpr. <a class =
"crossref" href = "bookIX.html#line9_508">IX, 508 sq.</a>; Lucan. VI,
221; Ernesti clav. Cic. et Heins. ad Claudian. Cons. Manlii Theod. 321;
Lefeb. contulit ἀνεμοτρεφὲς ἔγχος, Hom. Iliad. λ, 256, ubi v. Köppen.
—<i>aplustribus</i>, in <i>aplustria</i>, de qua voce v. <a class
= "crossref" href = "bookX.html#not10_324">ad X, 324</a>, et
Ernesti clav. Cic.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_423" id = "line14_423"> </a>
Intrat diffusos pestis Vulcania passim,</p>
<p><a name = "line14_424" id = "line14_424"> </a>
Atque inplet dispersa foros: trepidatur omisso</p>
<span class = "linenum">425</span>
<p><a name = "line14_425" id = "line14_425"> </a>
Summis remigio; sed enim <a href = "#var14_425">tam</a> rebus in
artis</p>
<p><a name = "line14_426" id = "line14_426"> </a>
Fama mali nondum tanti penetrarat ad imos.</p>
<p><a name = "line14_427" id = "line14_427"> </a>
<a href = "#var14_427">At</a> rapidus fervor, per pingues unguine
tædas</p>
<p><a name = "line14_428" id = "line14_428"> </a>
Inlapsus, flammis victricibus insonat alveo.</p>
<p><a name = "line14_429" id = "line14_429"> </a>
Qua nondum tamen <a href = "#var14_429">inpulerat</a> vim Dardana
lampas,</p>
<span class = "pagenum">190</span>
<span class = "linenum">430</span>
<p><a name = "line14_430" id = "line14_430"> </a>
Parcebatque vapor, saxorum grandine dirus</p>
<p><a name = "line14_431" id = "line14_431"> </a>
Arcebat, fatumque ratis retinebat Himilco.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_424" id = "not14_424" href = "#line14_424">424.</a>
<i>foros</i>, tabulata navis. Vide Salmas. ad Solin. p. 646.
—<a name = "not14_425" id = "not14_425" href =
"#line14_425">425.</a> <i>Summis</i>, qui in superiori parte navis
erant, ut mox <i>imi</i>, qui in carina versabantur; Ern. <i>rebus in
artis</i>; v. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_103">ad II,
103</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookV.html#var5_477">V, 477, in V.L.</a></p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_428" id = "not14_428" href = "#line14_428">428.</a>
<i>insonat</i> crepitans.
—<i>alveo</i>, in carina. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#var12_522">ad XII, 522, in V.L.</a></p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_429" id = "not14_429" href = "#line14_429">429 sq.</a>
<i>Dardana lampas</i>, tædæ
<span class = "pagenum notes">190</span>
Rom. Cf. <a class = "crossref" href = "#line14_450">v. 450</a>.
—<i>Qua... Parcebat vapor</i>, argute dictum pro, quæ in loca
fumus nondum penetraverat, adeoque adcedi sine periculo suffocationis
poterat; Ern.
—<a class = "missing" name = "not14_430" id = "not14_430" href =
"#line14_430" title = "numerus deest">430.</a> <i>saxorum
grandine</i>, v. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_311">ad
I, 311</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_431" id = "not14_431" href =
"#line14_431" title = "numerus deest">431.</a> <i>Arcebat</i>
Romanos, vel potius <i>fatum ratis</i>, interitum.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_432" id = "line14_432"> </a>
Hic miser, igniferam dum ventilat aere pinum,</p>
<p><a name = "line14_433" id = "line14_433"> </a>
Murali saxo per lubrica sanguine transtra</p>
<p><a name = "line14_434" id = "line14_434"> </a>
Volvitur in fluctus, <a href = "#var14_434">Lychæi</a> vulnere,
Cydnus.</p>
<span class = "linenum">435</span>
<p><a name = "line14_435" id = "line14_435"> </a>
Fax nidore gravi fœdavit comminus auras,</p>
<p><a name = "line14_436" id = "line14_436"> </a>
Ambusto instridens pelago. Ferus inde citatum</p>
<p><a name = "line14_437" id = "line14_437"> </a>
Missile adorata contorquet <a href = "#var14_437">Sabrata</a> puppe.</p>
<p><a name = "line14_438" id = "line14_438"> </a>
Hammon numen erat Libycæ gentile carinæ,</p>
<p><a name = "line14_439" id = "line14_439"> </a>
Cornigeraque sedens spectabat cærula fronte,</p>
<span class = "linenum">440</span>
<p><a name = "line14_440" id = "line14_440"> </a>
«Fer, pater, adflictis, fer, ait, Garamantice vates,</p>
<p><a name = "line14_441" id = "line14_441"> </a>
Rebus opem, inque Italos da certa effundere tela.»</p>
<p><a name = "line14_442" id = "line14_442"> </a>
Has inter voces tremulo venit agmine cornus,</p>
<p><a name = "line14_443" id = "line14_443"> </a>
Et Neptunicolæ transverberat ora Telonis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_432" id = "not14_432" href = "#line14_432">432 sqq.</a>
<i>pinum</i>, ut <a class = "crossref" href =
"#line14_420">v. 420</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_434" id = "not14_434" href =
"#line14_434" title = "numerus deest">434.</a> <i>Lychæi
vulnere</i>, inlato a Lychæo, h.e. <i>saxo</i>, quo Lychæus eum
vulneraverat, percusserat. Drakenb. bene comparavit Virg. Æneid. II,
436; Mel. II, 7 (ubi <i>Romana clades</i> dicitur, quam Romani
intulere Pœnis), et Gell. IX, 12.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_437" id = "not14_437" href = "#line14_437">437.</a>
<i>Sabrata</i> nomen Pœni militis, ductum ab Africæ opp. de quo v.
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_256">ad III, 256</a>. Conf.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_306">ad I, 306 in
Var. Lect.</a>
—<i>adorata puppe</i>, precibus fusis ad Jovem Hammonem, Deum
tutelarem navis. Conf. <a class = "crossref" href = "#not14_410">ad
v. 410</a>, et h.l. Var. Lect. Vide quæ notavimus ad Æn.
X, 171. <span class = "smallcaps">Ed.</span></p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_438" id = "not14_438" href = "#line14_438">438 sq.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_414">ad I, 414
sq.</a>, et <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_10">III,
10</a>.
—<a name = "not14_441" id = "not14_441" href =
"#line14_441">441.</a> <i>certa tela</i>, v. <a class = "crossref"
href = "bookII.html#not2_112">ad II, 112</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_442" id = "not14_442" href = "#line14_442">442.</a>
<i>agmine</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_284">XI, 284</a>, ubi vid. not.
—<i>cornus</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_124">II, 124</a>.
—<a name = "not14_443" id = "not14_443" href =
"#line14_443">443.</a> <i>Neptunicolæ</i> mare incolentis,
<i>Telonis</i>: quibus verbis poeta adlusit ad Telonem, qui Capreis
regnavit; Mars. et Cell. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_541">ad VIII, 541</a>.
—<i>Telon</i> nomen gubernatoris ap. Lucan. III, 592.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">191</span>
<p class = "indent">
<a name = "line14_444" id = "line14_444"> </a>
<a href = "#var14_444">Urguebant</a> nihilo levius jam in limine
mortis,</p>
<span class = "linenum">445</span>
<p><a name = "line14_445" id = "line14_445"> </a>
Quos fuga præcipites partem glomerarat in unam</p>
<p><a name = "line14_446" id = "line14_446"> </a>
Puppis adhuc vacuam tædæ: sed proxima cursu</p>
<p><a name = "line14_447" id = "line14_447"> </a>
Fulmineo populatus inevitabilis ardor</p>
<p><a name = "line14_448" id = "line14_448"> </a>
Conreptam flammis involvit ovantibus alnum.</p>
<p><a name = "line14_449" id = "line14_449"> </a>
Primus, ope <a href = "#var14_449">æquorei</a> funis delapsus <a href =
"#var14_449">in undas</a>,</p>
<span class = "linenum">450</span>
<p><a name = "line14_450" id = "line14_450"> </a>
Qua nondum Stygios glomerabat Mulciber æstus,</p>
<p><a name = "line14_451" id = "line14_451"> </a>
Ambustus socium remis aufertur Himilco.</p>
</div>
<span class = "pagenum notes">191</span>
<p class = "notes">
<a name = "not14_444" id = "not14_444" href = "#line14_444">444.</a>
<i>Urgebant</i> telis Romanos et cœptis instabant <i>nihilo levius</i>
Pœni, <i>quos fuga</i>, etc., etsi jam erant in <i>mortis limine</i>,
h.e. summo ac præsente periculo, ut sup. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_423">V, 423</a>, et ap. Lucret. VI, 1155, 1206.
—<a name = "not14_445" id = "not14_445" href =
"#line14_445">445.</a> Cf. Virgil. Æneid. IX, 539 sq.
—<a name = "not14_446" id = "not14_446" href =
"#line14_446">446 seq.</a>
<i>Fulmineo cursu</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_421">ad I, 421</a>.
—<a name = "not14_448" id = "not14_448" href =
"#line14_448">448.</a> <i>alnum</i>, ut <a class = "crossref" href
= "#line14_379">vers. 379</a>.
—<i>flammis ovantibus</i>, ut <i>victricibus</i>, <a class =
"crossref" href = "#line14_428">v. 428</a>.
—Vide inf. quæ notamus <a class = "crossref" href =
"#not14_559">ad vs. 559</a>. <span class = "smallcaps">Ed.</span></p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_449" id = "not14_449" href = "#line14_449">449.</a>
Cf. Scheffer. de mil. nav. II, 5.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_452" id = "line14_452"> </a>
Proxima nudarunt miserandi fata <a href = "#var14_452">Batonis</a></p>
<p><a name = "line14_453" id = "line14_453"> </a>
Desertam ductore ratem: bonus ille per artem</p>
<p><a name = "line14_454" id = "line14_454"> </a>
Crudo <a href = "#var14_454">luctari</a> pelago, atque exire
procellas.</p>
<span class = "linenum">455</span>
<p><a name = "line14_455" id = "line14_455"> </a>
Idem, quid Boreas, quid vellet crastinus Auster,</p>
<p><a name = "line14_456" id = "line14_456"> </a>
<a href = "#var14_456">Anteibat</a>: nec pervigilem tu fallere
vultum,</p>
<span class = "pagenum">192</span>
<p><a name = "line14_457" id = "line14_457"> </a>
Obscuro quamvis cursu, Cynosura, valeres.</p>
<p><a name = "line14_458" id = "line14_458"> </a>
Is, postquam adversis nullus modus, «Adcipe nostrum,</p>
<p><a name = "line14_459" id = "line14_459"> </a>
Hammon, sanguinem, ait, spectator cladis iniquæ.»</p>
<span class = "linenum">460</span>
<p><a name = "line14_460" id = "line14_460"> </a>
Atque, acto in pectus gladio, dextra <a href = "#var14_460">inde</a>
cruorem</p>
<p><a name = "line14_461" id = "line14_461"> </a>
Excipit, et large sacra inter cornua fundit.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_452" id = "not14_452" href = "#line14_452">452.</a>
<i>fata</i>, mors. Post Himilconem misere periit Bato, gubernator navis.
—<a name = "not14_453" id = "not14_453" href =
"#line14_453">453 sq.</a>
Bene comparant Lucan. III, 592 sq. Cf. et sup. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#line1_687">I, 687 seq.</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_713">IV, 713 seq.</a> Tria præcipue
laudantur, ars navis gubernandæ, quum tempestas est in mari; scientia
ventorum, et peritia siderum; Ern.
—<i>Bonus luctari</i>, ut ap. Virg. Ecl. V, 1, 2 (ubi vid.
Heyne), et sup. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_681">I, 681</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_454" id = "not14_454" href =
"#line14_454" title = "numerus deest">454.</a> <i>Crudo</i>,
aspero, sævo. Vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_405">ad
I, 405</a>. Sic apud Virgil. Æn. V, vs. 69, <i>crudo cestu</i>, ad
quem locum vide notas. <span class = "smallcaps">Ed.</span>
—<i>luctari pelago</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_234">ad I, 234</a>.
—<i>procellas exire</i>, vitare, declinare; metaphora e
gladiatoria re ducta. Conf. Lucret. V, 1329; VI, 1217; Intpp. Virg.
Æn. V, 438, et Gifan. Ind. Lucret.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_456" id = "not14_456" href = "#line14_456">456.</a>
<i>Anteibat</i>, ante sciebat, præsciebat; quæ tamen verbi vis non alio
exemplo firmari potest. Providebat; Mars. <i>Anteire</i> est aliquid,
antequam fiat, deprehendere, ab iis, qui fugitivos certis itineribus
anteibant, ut fugam eorum sisterent, et eorum propositum resciscerent;
Barth. Adv. XXII, 14. Conf. Burman. ad Val. Fl. I, 31. Ernesti
exponit: præstabat scientia ventorum. Recte, si cum <i>scire</i>, vel
alio verbo jungeretur,
<span class = "pagenum notes">192</span>
ut sup. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_355">V, 355</a>; sed h.l. nude ponitur. Cf. Var.
Lect.
—<a name = "not14_457" id = "not14_457" href =
"#line14_457">457.</a> <i>Cynosura</i>; v. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#not3_665">ad III, 665</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_461" id = "not14_461" href = "#line14_461">461.</a>
<i>inter cornua</i> Hammonis, picti vel cælati in puppe; Cell.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_462" id = "line14_462"> </a>
Hos inter Daphnis, deductum ab origine nomen</p>
<p><a name = "line14_463" id = "line14_463"> </a>
Antiqua, fuit infelix, cui linquere saltus,</p>
<p><a name = "line14_464" id = "line14_464"> </a>
Et mutare casas infido marmore visum.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_462" id = "not14_462" href = "#line14_462">462.</a>
<i>Hos inter</i>, qui in et cum nave Himilconis peribant, <i>Daphnis</i>
flammis confectus moritur (cf. <a class = "crossref" href =
"#line14_476">v. 476</a>), progenies formosi in Sicilia pastoris,
qui poetæ, sedulo præsertim talia anquirenti, et, quum nomina fingeret,
ea maxime deligenti, in quibus ornatus poetici materia exstaret, facile
occurrere poterat, quum in Sicilia versaretur; Ernest. De Daphnide,
Siculo pastore, v. Intpp. ad Ovid. Met. IV, 276 sq.; Timæus ap. Parthen.
Erot. c. 29; Heyne ad Virgil. Ecl. V, in Argum. et, quos hic laudat,
Theocrit. Id. I, VII, XIX; Diodor. IV, 84 et 86; Ælian. V. H.
X, 18, ibique Intpp.
—<a name = "not14_463" id = "not14_463" href =
"#line14_463">463 seq.</a>
<i>cui visum</i>, ᾧ ἔδοξε.
—<a class = "missing" name = "not14_464" id = "not14_464" href =
"#line14_464" title = "numerus deest">464.</a> <i>infido
marmore</i>, cum periculoso mari, h.e. navali bello se inplicuit, quum
potuisset in casis et silvis, exemplo progenitoris (<i>principis
generis</i>), tutus latitare; Cell. Ἅλα μαρμαρέην, dixit Hom. Iliad. ξ,
273.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">465</span>
<p><a name = "line14_465" id = "line14_465"> </a>
At princeps generis quanto majora <a href = "#var14_465">paravit</a></p>
<p><a name = "line14_466" id = "line14_466"> </a>
<a href = "#var14_466">Intra pastorem</a> sibi nomina! Daphnin
amarunt</p>
<p><a name = "line14_467" id = "line14_467"> </a>
Sicelides Musæ: dexter donavit avena</p>
<p><a name = "line14_468" id = "line14_468"> </a>
Phœbus Castalia, et jussit, projectus in herba</p>
<span class = "pagenum">193</span>
<p><a name = "line14_469" id = "line14_469"> </a>
Si quando caneret, lætos per prata, per arva</p>
<span class = "linenum">470</span>
<p><a name = "line14_470" id = "line14_470"> </a>
Ad Daphnin properare greges, <a href = "#var14_470">rivosque</a>
silere.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_465" id = "not14_465" href = "#line14_465">465.</a>
Daphnis Siculus carminis bucolici inventor. Vide Diodor. l.l. et al.
Præstantia carminis ejus pulchris, sed notis coloribus adumbratur.
—<a name = "not14_466" id = "not14_466" href =
"#line14_466">466.</a> <i>Intra pastorem</i>, in vita pastorali,
Mars. et Ern. pastoritia sua vita et fortuna contentus, Barth. Adv.
XXII, 14, ubi monet, <i>intra rem</i> p.m. <i>fortunam esse</i> dici
pro, ea esse contentum, ut apud Prop. III, <span class =
"smallcaps">ix</span>, 2, et <i>pastorem</i> pro pastoritia
fortuna, ut <i>Hannibalem</i> pro furore ejus sup. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#line1_346">I, 346</a>, et <i>juvenem</i> pro
ætate juvenili <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_596">VII, 596</a>. Conf. Var. Lect.
—<a name = "not14_467" id = "not14_467" href =
"#line14_467">467.</a> <i>dexter</i>, ut <a class = "crossref" href
= "bookV.html#line5_227">V, 227</a>.
—<i>avena</i>, fistula pastoris.
—<a name = "not14_468" id = "not14_468" href =
"#line14_468">468.</a> <i>Castalia</i>; cf. <a class = "crossref"
href = "bookXI.html#not11_482">ad XI, 482</a>.
<span class = "pagenum notes">193</span>
—<a name = "not14_469" id = "not14_469" href =
"#line14_469">469 sq.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_440">XI, 440
sqq.</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_464">464 sq.</a></p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_471" id = "line14_471"> </a>
Ille ubi, septena modulatus arundine carmen,</p>
<p><a name = "line14_472" id = "line14_472"> </a>
Mulcebat silvas, non umquam tempore eodem</p>
<p><a name = "line14_473" id = "line14_473"> </a>
Siren adsuetos effudit in æquore cantus;</p>
<p><a name = "line14_474" id = "line14_474"> </a>
Scyllæi tacuere canes; stetit atra Charybdis;</p>
<span class = "linenum">475</span>
<p><a name = "line14_475" id = "line14_475"> </a>
Et lætus scopulis <a href = "#var14_475">audivit jubila Cyclops</a>.</p>
<p><a name = "line14_476" id = "line14_476"> </a>
Progeniem hauserunt et nomen amabile flammæ.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_471" id = "not14_471" href = "#line14_471">471.</a>
<i>septena arundine</i>, fistula septem cannis disparibus compacta; de
qua v. Cerda ad Virg. Ecl. II, 36, et Broukh. ad Tibull. II, <span class
= "smallcaps">v</span>, 31, 32.
—<a name = "not14_472" id = "not14_472" href =
"#line14_472">472.</a> <i>Mulcebat silvas</i>, ut ap. Virg. Æneid.
VII, 34.
—<a name = "not14_473" id = "not14_473" href =
"#line14_473">473.</a> De cantu et forma <i>Sirenum</i> nota
fabula. Vid. Heyne ad Apollod. p. 37, et Hermanni Mythol.
T. I, p. 376.
—<i>Siren</i> (Sirenes) <i>non eodem tempore</i> cecinit, sed
tacuit admiratione capta.
—<i>effudit</i>, fudit. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#not12_292">ad XII, 292</a>.
—<a name = "not14_474" id = "not14_474" href =
"#line14_474">474 sq.</a>
Cum judicio Silius nunc maxime e tractu Siculo, in quo carmen
versabatur, Scyllæos canes, Charybdim et Cyclopes adpellavit, cantum
Daphnidis admiratos; Ern. Sic et <i>Sirenas</i>, quæ proprie sunt tres
petræ non longe a Capreis. Vid. Heyne ad Virg. Æn. V, 864 sq.
—De <i>Scylla</i> et <i>Charybdi</i>, v. <a class = "crossref"
href = "bookII.html#not2_306">ad II, 306 sq.</a>
—<i>Charybdis atra</i>, sæva, ut <i>inplacata Charybdis</i> apud
Virgil. Æneid. III, 420, vel propter colorem maris in inpetuosiore
undarum fluxu ac vortice.
—<a name = "not14_475" id = "not14_475" href =
"#line14_475">475.</a> <i>jubila</i>, quod jam Drak. notavit,
propr. feri clamores, ut et <i>jubilationes</i> apud Apul. Met. VIII,
p. 209, ed. Elm. (nam <i>jubilare</i> est voce rustica inclamare,
de quo v. Fest. et Varr.) sed h.l. forte cantus pastorales Daphnidis, ut
apud Calpurn. I, 30; VII, 3. Conf. Bocharti Hieroz. II,
23.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_477" id = "line14_477"> </a>
Innatat ecce super transtris fumantibus asper</p>
<p><a name = "line14_478" id = "line14_478"> </a>
Ornytos, ac longam sibimet facit æquore mortem;</p>
<p><a name = "line14_479" id = "line14_479"> </a>
Qualis <a href = "#var14_479">Oiliades</a>, fulmen jaculante
Minerva,</p>
<span class = "pagenum">194</span>
<span class = "linenum">480</span>
<p><a name = "line14_480" id = "line14_480"> </a>
Surgentes domuit fluctus ardentibus ulnis.</p>
<p><a name = "line14_481" id = "line14_481"> </a>
Transigitur valida medius, dum se adlevat, <a href =
"#var14_481">alni</a></p>
<p><a name = "line14_482" id = "line14_482"> </a>
Cuspide Marmarides Scyron: pars subnatat unda</p>
<p><a name = "line14_483" id = "line14_483"> </a>
Membrorum, pars exstat aquis; totumque per æquor</p>
<p><a name = "line14_484" id = "line14_484"> </a>
Portatur, rigido (miserandum) inmortua <a href =
"#var14_484">rostro</a>.</p>
<span class = "linenum">485</span>
<p><a name = "line14_485" id = "line14_485"> </a>
Adcelerant puppes utrimque, atque ora ruentum</p>
<p><a name = "line14_486" id = "line14_486"> </a>
Sanguinei feriunt remorum adspergine rores.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_477" id = "not14_477" href = "#line14_477">477.</a>
<i>asper</i>, fortis, vel iratus, vel sævus, <i>Ornytos</i>, de quo
nomine v. Bentl. ad Horat. Od. III, <span class = "smallcaps">ix</span>,
14.
—<a name = "not14_478" id = "not14_478" href =
"#line14_478">478.</a> <i>longam sibi facit æquore mortem</i>,
moram mortis natando adsequitur.
—<a name = "not14_479" id = "not14_479" href =
"#line14_479">479 seq.</a>
Silius legit vestigia Virg. Æn. I, 39... 45, ubi
<span class = "pagenum notes">194</span>
v. Heyne.
—<i>Oiliades</i>, Αἴας Ὀϊλῆος, Oilei f.
—<a name = "not14_480" id = "not14_480" href =
"#line14_480">480.</a> <i>Surgentes</i>, ut <a class = "crossref"
href = "bookI.html#line1_646">I, 646</a>; Drak.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_481" id = "not14_481" href = "#line14_481">481 seq.</a>
Novum et mirum mortis genus: <i>Scyron, dum se adlevat</i> ex aqua (nam
is quoque natando elabi volebat), <i>alni cuspide</i>, rostro navis
inruentis ita medio in corpore <i>transigitur</i>, ut rostro veluti
veruto cuidam inhæreret, atque sic una parte corporis in unda demersa,
altera ex undis exstante per mare cum nave ferretur; Ern. ut jam ante
Mars. et Cell. <i>Alnum</i> perperam de telo adcepere N. Heins. et
Lefeb. Cf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_458">ad III,
458</a>, et sup. <a class = "crossref" href =
"#line14_379">v. 379</a>, <a class = "crossref" href =
"#line14_448">448</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_482" id = "not14_482" href =
"#line14_482" title = "numerus deest">482.</a> <i>Marmarides</i>,
Afer. Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_57">ad II,
57</a>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_487" id = "line14_487"> </a>
Ipse <a href = "#var14_487">adeo</a> senis ductor Rhœteius ibat</p>
<p><a name = "line14_488" id = "line14_488"> </a>
Pulsibus, et valido superabat remige ventos.</p>
<p><a name = "line14_489" id = "line14_489"> </a>
Quam rapidis puppem manibus frenare Lilæus</p>
<span class = "linenum">490</span>
<p><a name = "line14_490" id = "line14_490"> </a>
Dum tentat, sæva truncatur membra bipenni,</p>
<p><a name = "line14_491" id = "line14_491"> </a>
<a href = "#var14_491">Ac</a> fert hærentes trabibus ratis incita
palmas.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_487" id = "not14_487" href = "#line14_487">487</a>
<a name = "not14_488" id = "not14_488" href = "#line14_487">sq.</a>
<i>ductor Rhœteius</i>, Romanus, Marcellus. Cf. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_115">ad I, 115</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_51">II, 51</a>.
—<i>adeo</i> eleganter παρέλκει, ut <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_20">I, 20</a>; <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_488">X, 488</a>, <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_584">584</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_561">XI, 561</a>; <a class = "crossref" href =
"#line14_488">XIV, 488</a>; Drak.
—<i>Pulsibus senis</i>, sex remigum ordinibus, ut <i>senis
verberibus</i> ap. Lucan. III, 536. Cf. inf. <a class = "crossref" href
= "#line14_574">v. 574</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_489" id = "not14_489" href = "#line14_489">489.</a>
<i>frenare</i>, retinere.
—<a name = "not14_490" id = "not14_490" href =
"#line14_490">490 sq.</a>
Cf. Lucan. III, 610 sqq.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_492" id = "line14_492"> </a>
Sicania Æoliden portabant transtra <a href =
"#var14_492">Podætum</a>.</p>
<p><a name = "line14_493" id = "line14_493"> </a>
Hic, ævo quamquam nondum excessisset <a href =
"#var14_493">ephebos</a></p>
<span class = "pagenum">195</span>
<p><a name = "line14_494" id = "line14_494"> </a>
Seu lævi traxere Dei, seu fervida corda</p>
<span class = "linenum">495</span>
<p><a name = "line14_495" id = "line14_495"> </a>
(Nec sat maturus laudum) bellique cupido,</p>
<p><a name = "line14_496" id = "line14_496"> </a>
Arma puer niveis aptarat picta lacertis,</p>
<p><a name = "line14_497" id = "line14_497"> </a>
Et freta gaudebat celsa turbare Chimæra.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_492" id = "not14_492" href = "#line14_492">492.</a>
Podæti adolescentis ferocis et Marcellum petentis cædes: locus moratus,
imaginem temeritatis et ferocis φιλοτιμίας notans; Ern.
—<a name = "not14_493" id = "not14_493" href =
"#line14_493">493.</a> <i>excessisset ephebos</i>, pro <i>ex
<span class = "pagenum notes">195</span>
ephebis</i> (Terent. Andr. I, <span class = "smallcaps">i</span>,
24), ut <i>excedere fidem</i> et alia, vel <i>exire procellas</i> sup.
<a class = "crossref" href = "#line14_455">v. 455</a> et similia;
N. Heins. et Drak.
—<a name = "not14_494" id = "not14_494" href =
"#line14_494">494.</a> <i>Dei lævi</i>; cf. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#not3_94">ad III, 94</a>.
—<a name = "not14_495" id = "not14_495" href =
"#line14_495">495.</a> <i>Nec sat maturus laudum</i>, ad gloriam in
bello quærendam. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_657">XVI, 657</a>.
—<a name = "not14_497" id = "not14_497" href =
"#line14_497">497.</a> <i>Chimæra</i> et mox <i>Nessus</i> nomina
navium, ut inf. <a class = "crossref" href = "#line14_516">v. 516
sq.</a> <i>Perseus</i> ac <i>Io</i>, et <a class = "crossref" href =
"#line14_567">v. 567 sq.</a> <i>Cyane</i>, <i>Siren</i>,
<i>Europe</i>, <i>Nereis</i>, <i>Python</i>, <i>Hammon</i>,
<i>Elissa</i>, <i>Anapus</i>, <i>Pegasus</i>, <i>Libya</i>,
<i>Triton</i>, <i>Ætne</i>, <i>Sidon</i>, ab insignibus earum ducta. Cf.
<a class = "crossref" href = "#not14_410">ad v. 410</a>, et Virg.
Æn. V, 116 sqq.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_498" id = "line14_498"> </a>
Jamque super Rutula, super et Garamantide pinu</p>
<p><a name = "line14_499" id = "line14_499"> </a>
Ibat ovans, melior remo meliorque sagitta:</p>
<span class = "linenum">500</span>
<p><a name = "line14_500" id = "line14_500"> </a>
Et jam turrigerum <a href = "#var14_500">demerserat</a> æquore
Nessum;</p>
<p><a name = "line14_501" id = "line14_501"> </a>
(Heu puero malesuada rudi nova gloria pugnæ!)</p>
<p><a name = "line14_502" id = "line14_502"> </a>
Dum cristam galeæ trucis exuviasque precatur</p>
<p><a name = "line14_503" id = "line14_503"> </a>
De duce Marcello Superos temerarius, hasta.</p>
<p><a name = "line14_504" id = "line14_504"> </a>
Excepit raptim vulnus letale remissa.</p>
<span class = "linenum">505</span>
<p><a name = "line14_505" id = "line14_505"> </a>
<a href = "#var14_505">Proh! qualis! seu splendentem sub sidera
nisu</a></p>
<p><a name = "line14_506" id = "line14_506"> </a>
Exigeret discum, jaculo seu nubila supra</p>
<p><a name = "line14_507" id = "line14_507"> </a>
Surgeret, aligeras ferret seu pulvere plantas</p>
<p><a name = "line14_508" id = "line14_508"> </a>
Vix tacto, vel dimensi spatia inproba campi</p>
<span class = "pagenum">196</span>
<p><a name = "line14_509" id = "line14_509"> </a>
Transiret velox saltu, <a href = "#var14_509">decuere</a> labores.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_498" id = "not14_498" href = "#line14_498">498 sq.</a>
Naves Romanas et Pœnas anteibat remigando; Ernest.
—<a class = "missing" name = "not14_500" id = "not14_500" href =
"#line14_500" title = "numerus deest">500.</a> <i>Nessus</i> nomen
navis, propr. Centauri, noti ex Ovid. Met. IX, 101 seq., et Apollod. II,
<span class = "smallcaps">vii</span>, 6, ubi v. Heyne,
p. 470 sq.
—<a name = "not14_501" id = "not14_501" href =
"#line14_501">501.</a> Uberrima sententiarum brevitate elatus
versus: O miserum puerum, cui <i>nova gloria</i>, h.e. nimia ex
novitate gloriæ cupido, suadebat <i>rudem pugnam</i>, cui nondum par
erat ob juventutem; Ern.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_504" id = "not14_504" href = "#line14_504">504.</a>
<i>hasta remissa</i> a Marcello, vel ejus milite.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_505" id = "not14_505" href = "#line14_505">505.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_641">I, 641
seq.</a> et de his exercitationibus campestribus et gymnasticis
generosorum juvenum Horat, Od. I, <span class =
"smallcaps">viii</span>, 3... 12, ubi v. Jani.
—<i>Proh! qualis</i> quantusque erat! quam variis excellebat
artibus!
—<a name = "not14_506" id = "not14_506" href =
"#line14_506">506.</a> <i>Exigeret</i>; v. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_307">ad I, 307</a> et <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_642">642</a>.
—De <i>disco</i> vid. Jani ad Horat. Od. I, <span class =
"smallcaps">viii</span>, 11.
—<a name = "not14_507" id = "not14_507" href =
"#line14_507">507.</a> <i>Surgeret</i>, ut lib. VIII, v. 375.
Proprie jaculum surgit, in altum fertur.
—<a name = "not14_508" id = "not14_508" href =
"#line14_508">508.</a> <i>spatia inproba</i>, magna. Vid. <a class
= "crossref" href = "bookI.html#not1_58">ad I, 58</a>.
<span class = "pagenum notes">196</span>
—<a name = "not14_509" id = "not14_509" href =
"#line14_509">509.</a> <i>decuere labores</i>; cf. <a class =
"crossref" href = "bookXVI.html#line16_495">XVI, 495</a>, et Ovid. Met.
X, 590.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">510</span>
<p><a name = "line14_510" id = "line14_510"> </a>
Sat prorsus, sat erat decoris discrimine tuto,</p>
<p><a name = "line14_511" id = "line14_511"> </a>
Sat laudis: cur <a href = "#var14_511">fata</a>, puer, majora
petebas?</p>
<p><a name = "line14_512" id = "line14_512"> </a>
Illum, ubi labentem pepulerunt tela <a href = "#var14_512">sub
undas</a>,</p>
<p><a name = "line14_513" id = "line14_513"> </a>
Ossa Syracosio fraudatum naufraga busto,</p>
<p><a name = "line14_514" id = "line14_514"> </a>
Fleverunt freta, fleverunt <a href = "#var14_514">Cyclopia</a> saxa,</p>
<span class = "linenum">515</span>
<p><a name = "line14_515" id = "line14_515"> </a>
<a href = "#var14_515">Et Cyane, et Anapus, et Ortygie Arethusa</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_510" id = "not14_510" href = "#line14_510">510.</a>
<i>discrimine tuto</i>, ubi periculum de victoria erat, non de vita, ut
in bello; Gron. Obss. II, 11, quem vide. Contentus esse debebat gloria,
quam his artibus pacis sibi pepererat.
—<a name = "not14_511" id = "not14_511" href =
"#line14_511">511.</a> <i>Cur petebas majora fata</i>, majorem
fortunam, spolium scil. de Consule.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_513" id = "not14_513" href = "#line14_513">513.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_667">ad IV,
667</a>, <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_671">671</a>.
—<a name = "not14_514" id = "not14_514" href =
"#line14_514">514.</a> Conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_156">I, 156</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_542">ad V, 542</a>.
—<i>freta</i>, fretum Siculum.
—<i>Cyclopia saxa</i>, litus Cyclopum saxosum prope Ætnam, ut ap.
Virg. Æneid. I, 201, ubi vid. Heyne.
—<a name = "not14_515" id = "not14_515" href =
"#line14_515">515.</a> <i>Anapus</i> fl. et <i>Cyane</i> fons agri
Syracusani, notissimi ex Ovid. Met. V, 412 sqq., et Claud.
R. P. lib. III, 245 sqq.
—<i>Arethusa</i> fons <i>Ortygiæ</i> ins. ac partis Syracusarum.
Cf. sup. <a class = "crossref" href = "#not14_53">ad v. 53</a> et
<a class = "crossref" href = "#not14_181">181</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_516" id = "line14_516"> </a>
Parte alia Perseus (<a href = "#var14_516">puppem hanc</a> Tiberinus
agebat)</p>
<p><a name = "line14_517" id = "line14_517"> </a>
Quaque <a href = "#var14_517">vehebatur</a> Crantor Sidonius, Io</p>
<p><a name = "line14_518" id = "line14_518"> </a>
Concurrunt: injecta ligant hinc vincula ferri,</p>
<p><a name = "line14_519" id = "line14_519"> </a>
Atque illinc, <a href = "#var14_519">steteruntque</a> rates ad prælia
nexæ.</p>
<span class = "linenum">520</span>
<p><a name = "line14_520" id = "line14_520"> </a>
Nec jaculo aut longe certatur arundine fusa:</p>
<p><a name = "line14_521" id = "line14_521"> </a>
<a href = "#var14_521">Comminus et gladio</a> terrestria prælia
miscent.</p>
<span class = "pagenum">197</span>
<p><a name = "line14_522" id = "line14_522"> </a>
Perrumpunt Itali, qua cædes prima reclusit,</p>
<p><a name = "line14_523" id = "line14_523"> </a>
Monstravitque viam: vastas et <a href = "#var14_523">mole</a>
catenas</p>
<p><a name = "line14_524" id = "line14_524"> </a>
Hortatur socios et vincla abrumpere ferri,</p>
<span class = "linenum">525</span>
<p><a name = "line14_525" id = "line14_525"> </a>
Ac parat hostili resoluta puppe receptos</p>
<p><a name = "line14_526" id = "line14_526"> </a>
Avehere, et paribus pelago diducere ab armis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_516" id = "not14_516" href = "#line14_516">516.</a>
<i>Perseus</i> navis Rom. et <i>Io</i> Sidonia, h.e. Punica, ab
<i>Io</i> Inachi filia.
—<a name = "not14_518" id = "not14_518" href =
"#line14_518">518 seq.</a>
Conf. omnino Lucan. III, 565 sqq.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_520" id = "not14_520" href = "#line14_520">520.</a>
<i>arundine</i>, sagitta, <i>longe</i>, eminus, <i>fusa</i>, missa. Vid.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_267">ad I, 267</a>.
—<a name = "not14_521" id = "not14_521" href =
"#line14_521">521.</a> <i>prælia
<span class = "pagenum notes">197</span>
miscent</i>; vid. ad <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_69">lib. I, v. 69</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_524" id = "not14_524" href = "#line14_524">524.</a>
<i>Hortatur</i> Crantor, vel Mela, vel nescio quis. Vid. Var. Lect.
—<a name = "not14_525" id = "not14_525" href =
"#line14_525">525.</a> <i>hostili</i>, Romana.
—<i>receptos</i> Romanos, in navem Pœnorum transgressos.
—<a name = "not14_526" id = "not14_526" href =
"#line14_526">526.</a> <i>diducere</i>, sejungere, <i>paribus ab
armis</i>, a suis, a sociis.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_527" id = "line14_527"> </a>
Ætnæo Polyphemus erat nutritus in antro;</p>
<p><a name = "line14_528" id = "line14_528"> </a>
Atque inde antiquæ nomen feritatis amabat.</p>
<p><a name = "line14_529" id = "line14_529"> </a>
Ubera præbuerat parvo lupa: corporis alti</p>
<span class = "linenum">530</span>
<p><a name = "line14_530" id = "line14_530"> </a>
Terribilis moles, mens aspera, <a href = "#var14_530">vultus in
ira</a></p>
<p><a name = "line14_531" id = "line14_531"> </a>
Semper, et ad cædes Cyclopia corde libido.</p>
<p><a name = "line14_532" id = "line14_532"> </a>
Isque relaxatis membrorum pondere vinclis</p>
<p><a name = "line14_533" id = "line14_533"> </a>
Inpulerat puppim, et mergebat gurgite tonsas,</p>
<p><a name = "line14_534" id = "line14_534"> </a>
Duxissetque ratem, pressa <a href = "#var14_534">Laronius</a> hasta</p>
<span class = "linenum">535</span>
<p><a name = "line14_535" id = "line14_535"> </a>
Ni propere <a href = "#var14_535">duro</a> nitentem exsurgere velox</p>
<p><a name = "line14_536" id = "line14_536"> </a>
<a href = "#var14_536">Adfixet</a> transtro: vix morte incepta
remittit.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_527" id = "not14_527" href = "#line14_527">527.</a>
Consilium illud exsequi conatur Polyphemus, sed a Laronio occiditur.
<i>Polyphemus</i> miles fingitur oriundus a Cyclope illo, qui notus est
ex Virg. Æn. III, 641 sq. et ejusdem feritatis homo.
—<i>Ætnæo in antro</i>, antris et officinis Cyclopum. Conf. Virg.
l.l. et v. 570 sq., ubi v. Heyne.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_530" id = "not14_530" href = "#line14_530">530.</a>
<i>vultus in ira</i>, h.e. iratus erat. Per hypallagen pro, ira in
vultu; Drak. Lef. et Ern.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_533" id = "not14_533" href = "#line14_533">533.</a>
<i>mergebat gurgite tonsas</i>, remos mari inmittebat, ut navem suam a
Romana amoveret. <i>Gurges</i> μέγα λαῖτμα ἁλὸς, vel θαλάσσης.
—<a name = "not14_536" id = "not14_536" href =
"#line14_536">536.</a> Arguta sententia, quales in deliciis habent
hujus ætatis poetæ: transfixus hasta et jamjam moribundus Polyphemus
pergit remum <i>ignavum</i> (languida manu pertractum
<span class = "pagenum notes">198</span>
a moribundo, qui proprie ipse ignavus, h.e. debilis erat) movere, ut fit
ab his, qui in medio actu et manuum agitatione repente telo occupantur;
Ern. Similis ingenii lusus supra <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_479">XI, 479 sq.</a></p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">198</span>
<p><a name = "line14_537" id = "line14_537"> </a>
Namque manus servat dum suetos languida ductus,</p>
<p><a name = "line14_538" id = "line14_538"> </a>
<a href = "#var14_538">Ignavum summa traxit</a> super æquora <a href =
"#var14_538">remum</a>.</p>
<p><a name = "line14_539" id = "line14_539"> </a>
<a href = "#var14_539">Perculsi</a> cuneo Pœni densentur in unum,</p>
<span class = "linenum">540</span>
<p><a name = "line14_540" id = "line14_540"> </a>
Quod caret hoste, latus; subito quum pondere victus,</p>
<p><a name = "line14_541" id = "line14_541"> </a>
Insiliente mari, submergitur alveus undis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_537" id = "not14_537" href = "#line14_537">537.</a>
<i>servat ductus</i>, pergit remos <i>ducere</i>, adducere et movere.
Conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_334">ad I, 334,
in Var. Lect.</a> et Gronov. Obss. lib. I, 13.
—<a name = "not14_538" id = "not14_538" href =
"#line14_538">538.</a> <i>Ignavum</i>, ignaviter, <i>manu
languida</i>, Drakenb.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_539" id = "not14_539" href = "#line14_539">539 seq.</a>
Imitat. Lucan. III, 647 sqq.
—<i>Percussi Pœni densentur</i>; v. Var. Lect.
—<i>cuneo</i>, v. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#var4_144">ad IV, 144, in Var. Lect.</a>
—<a name = "not14_541" id = "not14_541" href =
"#line14_541">541.</a> <i>alveus</i>, navis Rom.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_542" id = "line14_542"> </a>
Scuta virum, cristæque, et inerti spicula ferro,</p>
<p><a name = "line14_543" id = "line14_543"> </a>
Tutelæque Deum fluitant: hic robore fracto</p>
<p><a name = "line14_544" id = "line14_544"> </a>
Pugnat inops chalybis, seseque in prælia rursus</p>
<span class = "linenum">545</span>
<p><a name = "line14_545" id = "line14_545"> </a>
Armat naufragio: remis male fervidus ille</p>
<p><a name = "line14_546" id = "line14_546"> </a>
Festinat spoliare ratem, discrimine nullo</p>
<p><a name = "line14_547" id = "line14_547"> </a>
Nautarum interdum convulsa sedilia torquens.</p>
<p><a name = "line14_548" id = "line14_548"> </a>
Non plectro ratis, aut frangendæ <a href = "#var14_548">in vulnera</a>
proræ</p>
<p><a name = "line14_549" id = "line14_549"> </a>
Parcitur, <a href = "#var14_549">et pelago</a> repetuntur nantia
tela.</p>
<span class = "linenum">550</span>
<p><a name = "line14_550" id = "line14_550"> </a>
Vulneribus patulis intrat mare: mox sua ponto</p>
<p><a name = "line14_551" id = "line14_551"> </a>
Singultante anima propulsa refunditur unda.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_542" id = "not14_542" href = "#line14_542">542.</a>
Cf. Virg. Æn. I, 101, 119.
—<i>inerti ferro</i>, quod nunc sine vi et inutile erat. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_629">ad VII, 629</a>.
—<a name = "not14_543" id = "not14_543" href =
"#line14_543">543 sqq.</a>
<i>Deorum tutelæ</i>, imagines in puppe. Vid. sup. <a class = "crossref"
href = "#not14_410">ad v. 410</a>. Imitat. Luc. III, 670 sqq.
—<i>robore fracto</i>, fragmine trabis ligneæ: nam remos abreptos
mox commemorat separatim; Ern.
—<a class = "missing" name = "not14_544" id = "not14_544" href =
"#line14_544" title = "numerus deest">544.</a> <i>inops
chalybis</i>, destitutus ferro, telis, gladiis.
—<a class = "missing" name = "not14_545" id = "not14_545" href =
"#line14_545" title = "numerus deest">545.</a> <i>naufragio</i>,
ruinis fragminibusque navis mersæ.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_548" id = "not14_548" href = "#line14_548">548.</a>
<i>plectro</i>, ut sup. <a class = "crossref" href =
"#line14_402">v. 402</a>.
—<i>frangendæ in vulnera proræ</i>, ut ea pro telo uterentur et
hostibus vulnera inferrent, quo sensu <i>in pugnam fregere rates</i>
dixit Lucan. III, 674; Drak.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_550" id = "not14_550" href = "#line14_550">550.</a>
Conf. Lucan. III, 660 seq. <a name = "not14_551" id = "not14_551" href =
"#line14_551">Versum 551</a> Silius addidit, quo
<span class = "pagenum notes">199</span>
eam imaginem absolveret: <i>unda</i> e vulneribus <i>propulsa
refunditur</i>, propellitur <i>ponto, singultante anima</i>, h.e. motu
illo convulsivo, et veluti singultibus quibusdam, qui animæ exitum
consequuntur; Ern. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_362">ad lib. II, 362</a>. Verba tamen h.l. sic
junxerim: <i>unda</i>, quæ intraverat in vulnera, <i>refunditur
ponto</i>, in pontum, <i>propulsa</i> e vulneribus <i>singultante
anima</i>, singultibus morientium.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">199</span>
<p class = "indent">
<a name = "line14_552" id = "line14_552"> </a>
Nec desunt, qui conreptos amplexibus artis</p>
<p><a name = "line14_553" id = "line14_553"> </a>
<a href = "#var14_553">Inmergant pelago</a>, et, jaculis cessantibus,
hostem</p>
<p><a name = "line14_554" id = "line14_554"> </a>
<a href = "#var14_554">Morte sua</a> perimant: remeantum gurgite
mentes</p>
<span class = "linenum">555</span>
<p><a name = "line14_555" id = "line14_555"> </a>
Crudescunt, ac pro ferro stat fluctibus uti.</p>
<p><a name = "line14_556" id = "line14_556"> </a>
Haurit sanguineus contorta cadavera vortex.</p>
<p><a name = "line14_557" id = "line14_557"> </a>
Hinc clamor, gemitus illinc, mortesque, fugæque,</p>
<p><a name = "line14_558" id = "line14_558"> </a>
<a href = "#var14_558">Remorumque fragor, flictuque sonantia
rostra</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_552" id = "not14_552" href = "#line14_552">552 sq.</a>
Et hæc petita ex Lucano III, 693... 696. Cf. etiam sup. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_589">IV, 589 seq.</a>
—<a name = "not14_554" id = "not14_554" href =
"#line14_554">554.</a> <i>Morte sua</i>, ita ut simul cum <i>eo</i>
demersi <i>moriantur</i>, ut <i>permixta morte</i> <a class = "crossref"
href = "bookIV.html#line4_590">IV, 590</a>, et <i>mergentes mori</i> ap.
Lucan. l.c.
—<i>Remeantum gurgite</i>, ex undis emergentium.
—<i>Crudescunt mentes</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_449">IV, 449</a>, ubi v. not.
—<a class = "missing" name = "not14_555" id = "not14_555" href =
"#line14_555" title = "numerus deest">555.</a> <i>stat</i>, ut
<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_235">II, 235</a>.
—<i>pro ferro fluctibus uti</i>, quos ferro interficere non
possint, fluctibus inmersos suffocare; Ern. Cf. Lucan. l.l.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_558" id = "not14_558" href = "#line14_558">558.</a>
<i>flictu</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_322">IX, 322</a>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_559" id = "line14_559"> </a>
Perfusum <a href = "#var14_559">bello</a> fervet mare: fessus
acerbis</p>
<span class = "pagenum">200</span>
<span class = "linenum">560</span>
<p><a name = "line14_560" id = "line14_560"> </a>
Terga fuga celeri Libyæ convertit ad oras,</p>
<p><a name = "line14_561" id = "line14_561"> </a>
Exigua sese furatus Himilco carina.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_559" id = "not14_559" href = "#line14_559">559.</a>
<i>Perfusum bello fervet mare</i>; conf. Virg. Æn. VIII, 676 sq., et
sup. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_456">I, 456</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_620">VIII, 620</a>.
—Hic non abs re fore visum est similem navalis pugnæ
descriptionem, vivide, et quasi quodam impetu adumbratam,
e scriptore gallico referre: «Cependant l’on combat de tous côtés;
sur une vaste étendue de mer régne le carnage. On se méle; les proues
heurtent contre les proues; les manœuvres sont entrelacées dans les
manœuvres; les foudres se choquent et retentissent... Le
<i>Dévonshire</i>, semblable à un volcan allumé, tandis qu’il est
consumé au dedans, vomit au dehors des feux encore plus terribles. Les
Anglais d’une main lancent des flammes; de l’autre, ils tâchent
d’éteindre celles qui les environnent... Ce fut un horrible spectacle...
de voir ce vaisseau immense brûlé en pleine mer, la lueur de
l’embrasement réfléchie au loin sur les flots; tant d’infortunes errants
en furieux, ou palpitants immobiles au milieu des flammes; s’embrassant
les uns les autres, ou se déchirant eux-mémes; levant vers le ciel des
bras consumés, ou précipitant leurs corps fumants dans la mer;
d’entendre
<span class = "pagenum notes">200</span>
le bruit de l’incendie, les hurlements des mourants, les vœux de la
religion mélés aux cris du désespoir et aux imprécations de la rage,
jusqu’au moment terrible où le vaisseau s’enfonce, l’abyme se referme,
et tout disparait.» <i>Thomas, Éloge de Dugay-Trouin.</i> Uter melius
pingit, romanusne poeta, an gallicus scriptor? <span class =
"smallcaps">Ed.</span>
—<a name = "not14_560" id = "not14_560" href =
"#line14_560">560.</a> <i>sese furatus</i>, ut <a class =
"crossref" href = "bookX.html#line10_74">X, 74</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_300">XII, 300</a>, clam, furtim
discedens.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_562" id = "line14_562"> </a>
Concessere mari tandem Graiusque Libysque,</p>
<p><a name = "line14_563" id = "line14_563"> </a>
<a href = "#var14_563">Et</a> jam captivæ vinclis ad litora longo</p>
<p><a name = "line14_564" id = "line14_564"> </a>
Ordine ducuntur puppes; flagrantibus alto</p>
<span class = "linenum">565</span>
<p><a name = "line14_565" id = "line14_565"> </a>
<a href = "#var14_565">Stant aliæ tædis</a>: splendet lucente
profundo</p>
<p><a name = "line14_566" id = "line14_566"> </a>
Mulciber, et tremula vibratur imagine pontus.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_562" id = "not14_562" href = "#line14_562">562.</a>
<i>Graius</i>, Syracusani. Conf. sup. <a class = "crossref" href =
"#not14_50">ad v. 50 sqq.</a>
—<a name = "not14_564" id = "not14_564" href =
"#line14_564">564.</a> <i>alto</i>, in mari.
—<a name = "not14_565" id = "not14_565" href =
"#line14_565">565</a> <a name = "not14_566" id = "not14_566" href =
"#line14_565">seq.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_663">ad lib. II, v.
663 seq.</a></p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_567" id = "line14_567"> </a>
<a href = "#var14_567">Ardet</a> nota fretis Cyane, <a href =
"#var14_567">pennataque</a> Siren.</p>
<p><a name = "line14_568" id = "line14_568"> </a>
Ardet et Europe nivei sub imagine tauri</p>
<p><a name = "line14_569" id = "line14_569"> </a>
Vecta <a href = "#var14_569">Jovi</a>, ac prenso tramittens æquora
cornu;</p>
<span class = "pagenum">201</span>
<span class = "linenum">570</span>
<p><a name = "line14_570" id = "line14_570"> </a>
<a href = "#var14_570">Et quæ, fusa comas</a>; curvum per cærula
piscem</p>
<p><a name = "line14_571" id = "line14_571"> </a>
Nereis humenti moderatur roscida freno.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_567" id = "not14_567" href = "#line14_567">567 sqq.</a>
<i>Cyane</i>, <i>Siren</i>, <i>Europe</i>, etc., nomina navium. Cf.
<a class = "crossref" href = "#not14_500">ad vers. 500</a>.
—<i>Cyane</i> et <a class = "crossref" href =
"#line14_575">v. 575</a> <i>Anapus</i> naves, ita dictæ a fontibus,
de quibus v. <a class = "crossref" href = "#not14_515">ad vers. 515</a>.
—<i>nota fretis</i>, quoniam Cyane fons in Anapum fl. isque in
portum magnum Syracusarum influit.
—<i>pennata</i>, velox, Mars. sed rectius Drak. a pennata, seu
alata Sirene nomen habens. Cf. Var. Lect.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_568" id = "not14_568" href = "#line14_568">568 seq.</a>
<i>Europe</i> navis, sic dicta ab Europa, <i>quæ nivei</i>, etc. Hæc
fabula notissima, vel ex Ovid. Met. II, 850 sq. Ad ejus originem h.l.
respici putabat D. Heins. coll. Polluc. I, 83: ἔστι μέν τινα
πλοῖα Λύβια λεγόμενα κριοὶ καὶ τράγοι (καὶ ταῦροι), ὡς εἰκάζειν, ὅτι
τοιοῦτον ἦν πλοῖον καὶ ὁ ταῦρος, ὁ τὴν Εὐρώπην ἀγαγών. Cf. Tzetz. et
Meurs. ad Lycophr. Cass. vers. 1299, p. 319 sq.; Festus, V, et al.
<span class = "pagenum notes">201</span>
—<a name = "not14_570" id = "not14_570" href =
"#line14_570">570</a> <a name = "not14_571" id = "not14_571" href =
"#line14_570">seq.</a>
<i>Nereis</i>, nomen navis, proprie forsan Thetis, quæ <i>curvo
pisce</i>, h.e. Delphine vehitur; Drak. Recte: sed et reliquæ Nereides
belluis marinis vehi solent. Vid. Heyne et Broukh. ad Tibull.
I, <span class = "smallcaps">v</span>, 45 (al. <span class =
"smallcaps">vi</span>, 10); Burm. ad Val. Fl. I, 130 seq.;
Claudian. de nupt. Hon. et Mar. 159 seq.; <i>Montfauc. Suppl. aux Antt.
expl.</i> T. I, pl. 27; Lippert. Dactyl. I, 74; Borioni
collect. antiq. t. 49; Maffei gem. ant. P. III, t. 90 et 91; <i>Pitt.
ant. d’Ercol.</i> T. III, t. 16 et 17.
—<i>fusa comas</i>; cf. Virg. Georg. IV, 337, de Nercidibus, et
sup. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_137">ad IV,
137</a>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_572" id = "line14_572"> </a>
Uritur undivagus <a href = "#var14_572">Python</a>, et corniger
Hammon,</p>
<p><a name = "line14_573" id = "line14_573"> </a>
Et, quæ Sidonios vultus portabat <a href = "#var14_573">Elissæ</a>,</p>
<p><a name = "line14_574" id = "line14_574"> </a>
Bis ternis ratis ordinibus grassata per undas.</p>
<span class = "linenum">575</span>
<p><a name = "line14_575" id = "line14_575"> </a>
<a href = "#var14_575">At</a> vinclis trahitur cognata in litora
Anapus,</p>
<p><a name = "line14_576" id = "line14_576"> </a>
Gorgoneasque ferens ad sidera Pegasus alas.</p>
<p><a name = "line14_577" id = "line14_577"> </a>
Ducitur et Libyæ puppis signata figuram,</p>
<p><a name = "line14_578" id = "line14_578"> </a>
Et Triton captivus, et ardua rupibus <a href =
"#var14_578">Ætne</a>,</p>
<p><a name = "line14_579" id = "line14_579"> </a>
Spirantis rogus Enceladi, Cadmeaque Sidon.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_572" id = "not14_572" href = "#line14_572">572.</a>
<i>Python</i> nomen navis ductum a dracone, Oraculi Delphici custode,
quem Apollo occidit.
—<i>corniger Hammon</i>; cf. supra <a class = "crossref" href =
"#line14_438">v. 438 sq.</a>
—<a name = "not14_573" id = "not14_573" href =
"#line14_573">573.</a> <i>Elissæ</i>, ut <a class = "crossref" href
= "bookI.html#line1_81">I, 81</a>.
—<a name = "not14_574" id = "not14_574" href =
"#line14_574">574.</a> <i>Bis ternis ratis ordinibus</i>; cf. sup.
<a class = "crossref" href = "#not14_487">ad v. 487</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_575" id = "not14_575" href = "#line14_575">575.</a>
<i>cognata in litora</i>, quia Anapus propr. fluvius est. Cf. <a class =
"crossref" href = "#not14_515">ad v. 515</a> et <a class =
"crossref" href = "#not14_567">567</a>.
—<a name = "not14_576" id = "not14_576" href =
"#line14_576">576.</a> <i>Gorgoneas alas</i>: nam <i>Pegasus</i>
propr. equus alatus, et progenies Neptuni ex Medusa, quæ κατ’ ἐξοχὴν
<i>Gorgon</i> dicebatur, etsi plures Gorgones fuisse finguntur. De
<i>Pegaso</i> et <i>Gorgonibus</i>, v. Apollod. II, <span class =
"smallcaps">iii</span>, 2, et <span class =
"smallcaps">iv</span>, 2, ibique Heyne p. 288, 295... 308;
Hermanni Mythol. T. I et III.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_577" id = "not14_577" href = "#line14_577">577.</a>
<i>siqnata figuram</i>, h.e. figura <i>Libyæ</i>, filiæ Epaphi, unde
Libya terra nomen adcepisse fertur. Vid. Heyne ad Apollod. II, <span
class = "smallcaps">i</span>, 4, p. 258.
—<a name = "not14_578" id = "not14_578" href =
"#line14_578">578.</a> <i>Triton</i>; cf. sup. <a class =
"crossref" href = "#line14_373">v. 373</a>.
—<a name = "not14_579" id = "not14_579" href =
"#line14_579">579.</a> Ætna sup. <a class = "crossref" href =
"#line14_196">vers. 196</a>, non <i>Encelado</i>, sed Typhœo inposita
dicitur, de qua fabularum diversitate v. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_540">ad VIII, 540</a>, et Heyne ad Virg. Æneid. III,
578, ex quo loco Enceladum petiit Silius, qui sup. <a class = "crossref"
href = "#line14_196">v. 196</a>, aliorum poetarum auctoritatem
sequutus est, et vel eorum, quæ supra dixerat, inmemor fuit, vel
doctrinam expromere voluit, quod tamen intempestive fecisse
<span class = "pagenum notes">202</span>
censendus est.
—<i>Cadmea</i>, Phœnicia, ut <i>Cadmea Tyros</i> apud Prop. III,
<i>xiii</i>, 7, quia Cadmus fuit Phœnix. Cf. <a class = "crossref" href
= "bookI.html#not1_6">ad I, 6</a>.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">202</span>
<span class = "linenum">580</span>
<p class = "indent">
<a name = "line14_580" id = "line14_580"> </a>
Nec mora, quin trepidos hac clade inrumpere muros</p>
<p><a name = "line14_581" id = "line14_581"> </a>
Signaque <a href = "#var14_581">ferre Deum templis jam jamque
fuisset</a>,</p>
<p><a name = "line14_582" id = "line14_582"> </a>
Ni subito inportuna lues inimicaque pestis,</p>
<p><a name = "line14_583" id = "line14_583"> </a>
Invidia Divum <a href = "#var14_583">pelagique labore, parata</a>,</p>
<p><a name = "line14_584" id = "line14_584"> </a>
Polluto, miseris rapuisset gaudia, cælo.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_580" id = "not14_580" href = "#line14_580">580 seq.</a>
Levi transitu poeta, ut solet in omni carmine, ad pestilentiam illa in
clade ortam describendam progreditur: causas morbi et omnem hanc
calamitatem Livius, XXV, 26, adcuratius enarrat; Ern. Conf. similes
pestilentiæ descriptiones ap. Virg. Ge. III, 474 sqq., et Æn. III, 137
sq.; Thucyd. II, 47 sq.; Lucret. VI, 1136 sqq.; Manil. I, 880 sqq.;
Ovid. Met. VII, 518 sqq.; Lucan. VI, 80 sqq., et alios, quos laudat
Heyne ad Virg. ll.ll.
—<i>Nec mora</i>, nihil impediisset, obstitisset, <i>quin
fuisset</i> datum, concessum, h.e. licuisset; sine inpedimento ac
difficultate hac occasione in urbem inrumpere potuisset Marcellus. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_163">ad I, 163</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_581" id = "not14_581" href =
"#line14_581" title = "numerus deest">581.</a> <i>Signa ferre</i>,
exercitum ducere.
—<i>templis Deum</i>, ad templa, ut <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_142">I, 142</a>.
—<a name = "not14_583" id = "not14_583" href =
"#line14_583">583.</a> <i>Invidia Divum</i>; cf. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#var3_78">ad III, 78 (in V.L.)</a>;
<a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_84">VI, 84</a>, <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#line6_340">340</a>, <a class = "crossref"
href = "bookVI.html#line6_402">402</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_61">VII, 61</a>.
—<i>pelagi labore</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_179">XV, 179</a>; Lefeb. In calamitate pugnæ navalis
cogitari possunt adfecta ex humoribus marinis, frigore, cadaveribus,
quibus <i>pollutum cælum</i> dicitur, corpora: quæ omnia per partes mox
poeta enumerat; Ern.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">585</span>
<p><a name = "line14_585" id = "line14_585"> </a>
Criniger <a href = "#var14_585">æstiferis</a> Titan fervoribus
auras,</p>
<p><a name = "line14_586" id = "line14_586"> </a>
Et patulam Cyanen lateque palustribus undis</p>
<p><a name = "line14_587" id = "line14_587"> </a>
Stagnantem Stygio Cocyti obplevit odore,</p>
<p><a name = "line14_588" id = "line14_588"> </a>
Temporaque auctumni, <a href = "#var14_588">lætis</a> florentia
donis,</p>
<span class = "pagenum">203</span>
<p><a name = "line14_589" id = "line14_589"> </a>
Fœdavit, rapidoque adcendit fulminis igni.</p>
<span class = "linenum">590</span>
<p><a name = "line14_590" id = "line14_590"> </a>
Fumabat <a href = "#var14_590">crassus nebulis caliginis</a> aer:</p>
<p><a name = "line14_591" id = "line14_591"> </a>
Squalebat tellus, vitiato fervida dorso;</p>
<p><a name = "line14_592" id = "line14_592"> </a>
Nec victum dabat, aut ullas languentibus umbras;</p>
<p><a name = "line14_593" id = "line14_593"> </a>
Atque ater picea vapor exspirabat in æthra.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_585" id = "not14_585" href = "#line14_585">585.</a>
Poeta exornavit verba Liv. XXV, 26: «Tempore auctumni, et locis natura
gravibus, multo tamen magis extra urbem, quam in urbe, intoleranda vis
æstus per utraque castra omnium fere corpora movit.» Hæc luxuriante
varietate imaginum elata, et in <a class = "crossref" href =
"#line14_590">vers. 590 seq.</a>, singula fere verba rei imaginem
sistunt, sed ad miraculum quoque aucta sunt; Ern. cf. Senec. Œd.
37 sqq.
—<i>Titan</i>, Sol, <i>criniger</i>, propter radios, vel quia
Apollo crinitus et intonsus est. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_358">ad I, 358</a>, et <a class = "crossref" href
= "bookVII.html#line7_196">VII, 196</a>.
—<a name = "not14_586" id = "not14_586" href =
"#line14_586">586.</a> <i>Cyanen</i>; vid. sup. <a class =
"crossref" href = "#not14_515">ad vers. 515</a>.
—<a name = "not14_587" id = "not14_587" href =
"#line14_587">587.</a> <i>Stygio odore Cocyti</i>, pestifero
vapore, qualis Cocyto est. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_146">ad VI, 146 sq.</a>, <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_154">154</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#not12_116">XII, 117 sq.</a>, <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_137">137</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#not13_566">XIII, 566</a>.
—<a name = "not14_588" id = "not14_588" href =
"#line14_588">588</a> <a name = "not14_589" id = "not14_589" href =
"#line14_588">sq.</a>
<i>Tempora auctumni fœdavit et adcendit</i>;
<span class = "pagenum notes">203</span>
cf. Virg. Ge. III, 479, ibique Heyne, et Horat. Od. II, <span class =
"smallcaps">xiv</span>, 15, ubi vid. Jani. Proprie aer inflammatur et
vaporibus corrumpitur.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_591" id = "not14_591" href = "#line14_591">591.</a>
<i>Squalebat tellus</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_211">ad I, 211</a>.
—<i>dorso</i>, superficie telluris.
—<a name = "not14_592" id = "not14_592" href =
"#line14_592">592.</a> Cf. Virg. Æn. III, 137... 142.
—<a name = "not14_593" id = "not14_593" href =
"#line14_593">593.</a> Conf. Scalig. Poet. V, 11.
—<i>picea æthra</i>, ut mox <i>nubibus atris</i>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_594" id = "line14_594"> </a>
Vim primi sensere canes: mox nubibus atris</p>
<span class = "linenum">595</span>
<p><a name = "line14_595" id = "line14_595"> </a>
Fluxit deficiens penna labente volucris:</p>
<p><a name = "line14_596" id = "line14_596"> </a>
Inde feræ silvis sterni: tum serpere labes</p>
<p><a name = "line14_597" id = "line14_597"> </a>
Tartarea, atque haustis populari castra maniplis.</p>
<p><a name = "line14_598" id = "line14_598"> </a>
<a href = "#var14_598">Arebat lingua</a>, et gelidus per viscera
sudor</p>
<p><a name = "line14_599" id = "line14_599"> </a>
Corpore manabat tremulo: <a href = "#var14_599">descendere
fauces</a></p>
<span class = "linenum">600</span>
<p><a name = "line14_600" id = "line14_600"> </a>
<a href = "#var14_599">Abnuerant siccæ jussorum alimenta</a>
ciborum.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_594" id = "not14_594" href = "#line14_594">594.</a>
Peste primum adficiuntur animalia, ut ap. Virg. Ge. III, 480, 494 seq.
et, quos Drak. laudavit, Thucyd. II, 50; Lucret. VI, 1222 seq.; Ovid.
Met. VII, 536 seq.; Claud. in Rufin. I, 303 sq., et Ammian.
Marcell. XIX, 4, ubi v. Lindenbrog. Dausq. ad h.l. «Poetæ magistri
vestigiis inhærescunt Homer. Iliad. α, 50 (quod etiam Ammian. l.l.
notavit); ratio autem, quod boves, oves aliaque pecora et jumenta solo
incubant, indeque perniciabilem vaporem prima trahunt. Quod præcipue
verum, si inferne ea labes oboritur: nam si cælo, aeriæ volucres
contagionem primæ sentiant. Est et in canibus peculiaris ratio, quia
narem mergunt odoribus, et auram vitiatam uberius sibi inspirant.»
—<a name = "not14_595" id = "not14_595" href =
"#line14_595">595.</a> <i>Fluxit</i>, defluxit, delapsa est. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_131">ad II, 131</a>, et
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_633">VII, 633</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_597" id = "not14_597" href =
"#line14_597" title = "‘697’ legitur">597.</a> <i>Tartarea
labes</i>, ut <i>Acherusia pestis</i>, <a class = "crossref" href =
"#line14_613">v. 613</a>. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_154">ad VI, 154</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_21">VIII, 21</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_598" id = "not14_598" href = "#line14_598">598.</a>
Graphice morbi symptomata et indicia adumbrantur, sed breviter tantum,
quia ornatius eadem extulerant poetæ supra <a class = "crossref" href =
"#not14_580">ad v. 580</a> laudati.
—<a name = "not14_599" id = "not14_599" href =
"#line14_599">599 sq.</a>
<i>Abnuerant fauces siccæ</i>, faucium siccitas inpedierat, ut <i>nisi
abnueret duritia</i> ap. Plin. XXXVII, 10. Conf. Var. Lect.
—<i>fauces siccæ</i> et tumidæ,
<span class = "pagenum notes">204</span>
quas <i>obsessas</i> dixit Virgil. Ge. III, 508, ubi v. Heyne.
—<a class = "missing" name = "not14_600" id = "not14_600" href =
"#line14_600" title = "numerus deest">600.</a> <i>ciborum
jussorum</i>, quos quis jusserat descendere, vel capere voluerat,
jubente ac cogente fame et natura. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#not9_504">ad IX, 504</a>.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">204</span>
<p><a name = "line14_601" id = "line14_601"> </a>
Aspera pulmonem tussis quatit, et per anhela</p>
<p><a name = "line14_602" id = "line14_602"> </a>
Igneus efflatur sitientum spiritus ora.</p>
<p><a name = "line14_603" id = "line14_603"> </a>
Lumina, ferre gravem vix subficientia lucem,</p>
<p><a name = "line14_604" id = "line14_604"> </a>
Unca nare jacent, saniesque inmixta cruore</p>
<span class = "linenum">605</span>
<p><a name = "line14_605" id = "line14_605"> </a>
Exspuitur, membrisque cutis tegit ossa peresis.</p>
<p><a name = "line14_606" id = "line14_606"> </a>
Heu dolor! insignis notis bellator in armis</p>
<p><a name = "line14_607" id = "line14_607"> </a>
Ignavo rapitur leto! jactantur in ignem</p>
<p><a name = "line14_608" id = "line14_608"> </a>
Dona superba virum, multo Mavorte parata!</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_601" id = "not14_601" href = "#line14_601">601.</a>
Conf. Lucret. VI, 1187, et Virg. Ge. III, 496 sq.
—<i>tussis Aspera</i>, quæ asperos facit homines et fauces raucas,
ut ap. Martial. XI, <span class =
"smallcaps">lxxxvii</span>, 1.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_603" id = "not14_603" href = "#line14_603">603 sq.</a>
<i>Lumina jacent</i>, dejecta sunt et demissa in terram, ut ap. Ovid.
Met. IV, 144, et XI, 618. <i>Jacens vultus languido obtutu stupet</i>
dixit Seneca, Agam. 238, et in descriptione pestis Œdip. 187, <i>Oculi
rigent</i>, ut Virg. Ge. III, 523, <i>oculos stupor urqet inertes</i>.
Sed possis etiam intelligere oculos depressos, vel ut sup. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_465">II, 465</a>, <i>lumina retro
exesis fugientia genis</i>. Sic <i>cavati oculi</i> ap. Lucret. VI,
1192.
—<a class = "missing" name = "not14_604" id = "not14_604" href =
"#line14_604" title = "numerus deest">604.</a> <i>Unca nare</i>, ut
apud Lucret. VI, 1191, <i>Compressæ nares, nasi primoris acumen
Tenue</i>, et apud Senec. Œd. 189, <i>Stillatque niger naris aduncæ
Cruor</i>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_607" id = "not14_607" href = "#line14_607">607.</a>
<i>Ignavo leto</i>, ut <i>ignobile letum</i>, <a class = "crossref" href
= "bookIII.html#line3_123">III, 123</a>, ubi vid. not. Conf. Hermanni
Mythol. Tom. I, p. 384 not.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_609" id = "line14_609"> </a>
Subcubuit medicina malis: cumulantur <a href =
"#var14_609">acervo</a></p>
<span class = "linenum">610</span>
<p><a name = "line14_610" id = "line14_610"> </a>
Labentum, et magno cineres sese aggere tollunt.</p>
<p><a name = "line14_611" id = "line14_611"> </a>
Passim etiam deserta jacent inhumataque late</p>
<p><a name = "line14_612" id = "line14_612"> </a>
Corpora, pestiferos tetigisse timentibus artus.</p>
<p><a name = "line14_613" id = "line14_613"> </a>
Serpit pascendo crescens Acherusia pestis,</p>
<span class = "pagenum">205</span>
<p><a name = "line14_614" id = "line14_614"> </a>
Nec leviore quatit Trinacria mœnia luctu,</p>
<span class = "linenum">615</span>
<p><a name = "line14_615" id = "line14_615"> </a>
Pœnorumque parem castris fert atra laborem.</p>
<p><a name = "line14_616" id = "line14_616"> </a>
Æquato par exitio, et communis ubique</p>
<p><a name = "line14_617" id = "line14_617"> </a>
Ira Deum, atque eadem leti versatur imago.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_609" id = "not14_609" href = "#line14_609">609.</a>
<i>Subcubuit medicina malis</i>, ut ap. poetas, a Drak. jam
laudatos, Lucret. VI, 1224 (<i>Nec ratio remedî communis certa
dabatur</i>); Manil. I, 885 (<i>Nec locus artis erat medicæ, nec
vota valebunt</i>); Ovid. Met. VII, 527.
—<a href = "#line14_609">609 sq.</a> Cf. Liv. XXV, 26; Manil.
I, 887 sq.; Lucr. VI, 1213 sq., 1233... 1256; Scalig. Poet.
V, 11.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_613" id = "not14_613" href = "#line14_613">613...
617.</a>
Magna orationis luxurie poeta expressit verba Liv. XXV, 26 extr. «Multo
major vis pestis Pœnorum castra quam Romana ad fecerat, etc.»
—<i>pascendo</i>, depascendo, carpendo, consummendo.
—<i>Acherusia pestis</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"#not14_597">ad v. 597</a>. Tria verba <i>serpit pascendo
crescens</i> ejusdem significatus esse putabat Barth. Adv. XXII, 14. Eum
tamen ineptire, et nullam hic esse tautologiam
<span class = "pagenum notes">205</span>
monet Lefeb.
—<a name = "not14_614" id = "not14_614" href =
"#line14_614">614 sq.</a>
<i>Nec leviore luctu</i> et <i>parem laborem</i>; immo <i>multo major
vis pestis</i>, apud Liv. l.l.
—<i>Trinacria</i>, Sicula, <i>mœnia</i>, Syracusas.
—<a class = "missing" name = "not14_615" id = "not14_615" href =
"#line14_615" title = "numerus deest">615.</a> <i>Pœnorum
castris</i>, ante urbem positis, quibus Himilco et Hippocrates præerant.
Livius, XXV, 26; Lenz.
—<i>laborem</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_386">ad VI, 386</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#not12_78">XII, 78</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_618" id = "line14_618"> </a>
Nulla tamen <a href = "#var14_618">Latios</a> fregit <a href =
"#var14_618">vis dura</a> malorum,</p>
<p><a name = "line14_619" id = "line14_619"> </a>
Incolumi ductore, viros, <a href = "#var14_619">clademque</a>
rependit</p>
<span class = "linenum">620</span>
<p><a name = "line14_620" id = "line14_620"> </a>
Unum inter strages tutum caput: ut gravis <a href =
"#var14_620">ergo</a></p>
<p><a name = "line14_621" id = "line14_621"> </a>
Primum letiferos repressit Sirius æstus,</p>
<p><a name = "line14_622" id = "line14_622"> </a>
Et <a href = "#var14_622">minuere</a> avidæ mortis contagia pestes;</p>
<p><a name = "line14_623" id = "line14_623"> </a>
Ceu, sidente Noto quum se maria alta reponunt,</p>
<p><a name = "line14_624" id = "line14_624"> </a>
Propulsa invadit piscator cærula cymba;</p>
<span class = "linenum">625</span>
<p><a name = "line14_625" id = "line14_625"> </a>
Sic tandem ereptam morbis grassantibus armat</p>
<p><a name = "line14_626" id = "line14_626"> </a>
Marcellus pubem, lustratis rite maniplis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_618" id = "not14_618" href = "#line14_618">618 sqq.</a>
Adcuratius rerum ordinem exponit Liv. XXV, 27 seq., 30 sq.
—<a class = "missing" name = "not14_621" id = "not14_621" href =
"#line14_621" title = "numerus deest">621.</a> <i>Sirius</i> h.l.
æstus cæli, qui eo oriente ingruit, et pestilentiæ causa est, ut
<a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_99">XVI, 99</a>, et ap.
Virg. Æn. III, 141, et Ge. IV, 425, ad quæ loca vid. Heyne.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_627" id = "line14_627"> </a>
<a href = "#var14_627">Circumstant alacres signa, auditisque
tubarum</a></p>
<p><a name = "line14_628" id = "line14_628"> </a>
Respirant læti clangoribus: itur <a href = "#var14_628">in</a>
hostem;</p>
<p><a name = "line14_629" id = "line14_629"> </a>
Et, si fata ferant, juvat inter prælia ferro</p>
<span class = "linenum">630</span>
<p><a name = "line14_630" id = "line14_630"> </a>
Posse mori: socium miseret, qui <a href = "#var14_630">sorte</a>
pudenda</p>
<p><a name = "line14_631" id = "line14_631"> </a>
In morem pecudum effudere cubilibus atris</p>
<p><a name = "line14_632" id = "line14_632"> </a>
Inlaudatam animam; tumulos inhonoraque busta</p>
<span class = "pagenum">206</span>
<p><a name = "line14_633" id = "line14_633"> </a>
Respiciunt, et, vel nullo jacuisse sepulcro,</p>
<p><a name = "line14_634" id = "line14_634"> </a>
Quam debellari morbis, placet. Ardua primus</p>
<span class = "linenum">635</span>
<p><a name = "line14_635" id = "line14_635"> </a>
Ad muros dux signa rapit: tenuata jacendo</p>
<p><a name = "line14_636" id = "line14_636"> </a>
<a href = "#var14_636">Et macie</a> galeis abscondunt ora, <a href =
"#var14_636">malusque</a>,</p>
<p><a name = "line14_637" id = "line14_637"> </a>
Ne sit spes hosti, <a href = "#var14_637">velatur</a> casside
pallor.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_631" id = "not14_631" href = "#line14_631">631.</a>
<i>cubilibus atris</i>, tentoriis vel obscuris casis terrenis, vel
sepulcris; Lenz. Immo in lectis tristibus.
—<a name = "not14_632" id = "not14_632" href =
"#line14_632">632.</a> <i>Inlaudatam animam</i>, et <i>inhonora
busta</i>; conf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_123">ad
lib. III, v. 123</a>.
<span class = "pagenum notes">206</span>
—<a name = "not14_634" id = "not14_634" href =
"#line14_634">634.</a> <i>placet</i>, scil. <i>magis</i>, vel
<i>potius</i>, quæ particulæ in comparationibus passim omittuntur, ut
Gr. μᾶλλον; cf. Stroth. ad Liv. III, 40, not. b. Ernesti ad Tac. Ann.
I, 57; Intpp. Plaut. Rud. IV, <span class = "smallcaps">iv</span>,
70, et Justin. VI, 1; Schol. ad Homer. Iliad. α, 117; Kœn. ad
Gregor. p. 20, et Valken. ad Herodot. III, 40. Nolim tamen id inter
hebraismos referre cum Lefeb.
—<a name = "not14_635" id = "not14_635" href =
"#line14_635">635.</a> Mirum poetæ commentum, galeis et casside
milites ora ex morbo marcescentia et pallida contexisse: sed id
quodammodo excusat addita causa, <i>ne sit spes hosti</i>, ne conspecto
militum pallore et macie hostes spem victoriæ concipiant; Ern.
—<i>jacendo</i>, languendo, ut ap. Tibull. I, <span class =
"smallcaps">iv</span>, 31, vel potius ægrotando, ut ap. Plin. Ep.
V, 9, et Cic. ad Div. IX, 20 extr.
—<a name = "not14_636" id = "not14_636" href =
"#line14_636">636.</a> Quoniam pallor utique hosti videndus
fuisset, si milites caput solum texissent, non et faciem, veteribus
etiam clausiles fuisse galeas, quales recentiori ævo, ab equitibus
præcipue, in bello gestatæ sint, putabat Barth. Adv. XXII, 14, ad Stat.
Theb. IV, 20; XI, 373 sq. et ad Claud. in Rufin. II, 257, quod ex eo
repetiit Fabrett. ad Column. Traj. c. VII, p. 213: conf. tamen
Lips. Mil. Rom. III, 5; Drak.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_638" id = "line14_638"> </a>
Infundunt rapidum convulsis mœnibus agmen,</p>
<p><a name = "line14_639" id = "line14_639"> </a>
Condensique ruunt: tot bellis invia tecta,</p>
<span class = "linenum">640</span>
<p><a name = "line14_640" id = "line14_640"> </a>
Totque <a href = "#var14_640">uno</a> introitu capiuntur militis
arces.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_638" id = "not14_638" href = "#line14_638">638.</a>
De expugnatione urbis vide fragm. Polybii n. 11, Opp. Tom. V, pag. 32...
35, edit. Scweigh. Liv. XXV, 24, 30, 31; Plut. in Marcello, pag. 308. De
<i>foro</i> magno quod Achradinæ, et de vasto <i>theatro</i> (<a class =
"crossref" href = "#line14_644">v. 644</a>), quod in alia urbis
parte, Neapoli, erat, vide <i>Bartel’s Briefe über Calabrien und
Sicilien</i>, T. III, pag. 126... 135; Lenz.
—<a name = "not14_639" id = "not14_639" href =
"#line14_639">639.</a> <i>tot bellis invia tecta</i>; conf. sup.
<a class = "crossref" href = "#line14_281">v. 281 seq.</a>
—<a name = "not14_640" id = "not14_640" href =
"#line14_640">640.</a> <i>Tot arces</i>; vid. sup. <a class =
"crossref" href = "#not14_181">ad v. 181</a> et <a class =
"crossref" href = "#not14_277">277 sqq.</a></p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_641" id = "line14_641"> </a>
Totum, qua vehitur Titan, non ulla per orbem</p>
<p><a name = "line14_642" id = "line14_642"> </a>
Tum sese Isthmiacis æquassent oppida tectis.</p>
<p><a name = "line14_643" id = "line14_643"> </a>
Tot delubra Deum, totque intra mœnia portus;</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_642" id = "not14_642" href = "#line14_642">642.</a>
<i>Isthmiacis tectis</i>, Syracusis, vid. <a class = "crossref" href =
"#not14_50">ad v. 50 sq.</a> et <a class = "crossref" href =
"#not14_341">341</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_643" id = "not14_643" href = "#line14_643">643.</a>
De direptione urbis conf.
<span class = "pagenum notes">207</span>
Liv. XXV, 25 et 31. Silius eam ita definite et per partes more poetico
effert, ut recensum faciat operum et monimentorum in Syracusis
memorabilium, de quibus passim disputavit Cic. in Verrinis; Ern. Liv.
(XXV, 31) contentus est dixisse, in hac urbe «tantum fuisse prædæ,
quantum vix capta Carthagine tum fuisset, cum qua viribus æquis
certabatur.»
—<i>Tot delubra Deum</i>, conf. Cic. Verr. IV, 53... 59, tot
<i>portus</i>: duo tantum, quod sciam, memorantur, major, et minor, qui
<i>Laccius</i> dicebatur. Vid. Dorvill. ad Charit. p. 282.
—<i>intra mœnia portus</i>; vid. Cic. Verr. IV, 52, extr. 53, pr.
V, 37, et Dorvill. l.c. pag. 598.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">207</span>
<p><a name = "line14_644" id = "line14_644"> </a>
Adde fora, et celsis subgesta theatra columnis,</p>
<span class = "linenum">645</span>
<p><a name = "line14_645" id = "line14_645"> </a>
Certantesque mari moles; adde ordine longo</p>
<p><a name = "line14_646" id = "line14_646"> </a>
Innumeras spatioque domos æquare superbas</p>
<p><a name = "line14_647" id = "line14_647"> </a>
Rura: quid, inclusos porrecto limite longis</p>
<p><a name = "line14_648" id = "line14_648"> </a>
Porticibus, <a href = "#var14_648">sacros juvenum certamine</a>
lucos?</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_644" id = "not14_644" href = "#line14_644">644.</a>
<i>subgesta</i>, exaltata, inposita.
—<a name = "not14_645" id = "not14_645" href =
"#line14_645">645.</a> <i>Certantes mari moles</i>, fluctibus
obpositas marisque inpetum frangentes, ingentium saxorum substructiones;
recte Mars et Dausq. coll. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_408">II, 408</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_295">IV, 295 sq.</a>; Virg. Æn. IX, 711 al. «Urbs est
situ munito,» et «in insula fons aquæ dulcis, cui nomen Arethusa est,
quique fluctu totus operiretur, nisi munitione ac mole lapidum a mari
disjunctus esset,» Cic. Verr. IV, 52, 53. Ernesti monet, ambiguum esse,
utrum poeta pilas in litore Syrac. collocatas designet, an vero iis
comparet grandia urbis ædificia. Nescio an mentem V. C. recte
ceperim: ad hæc tamen ædificia verba ista referri non possunt, quia voce
<i>adde</i> a molibus distinguuntur.
—<i>ordine longo... domos</i>, ut apud Cic. loco laud. «Cætera
<i>Achradinæ</i> partes una lata via perpetua... privatis ædificiis
continentur.» Cf. <i>Bartels</i>, Tom. modo cit. pag. 89. De
<i>porticibus</i> Achradinæ et de illustri gymnasio, ejusque porticu
(<span class = "greek" title = "stoa Skuthikê">στοὰ Σκυθικὴ</span>, vel
potius <span class = "greek" title = "Sukikê">Συκικὴ</span>, seu <span
class = "greek" title = "Tuchikê">Τυχικὴ</span>) Cic. loc. laud. Polyb.
VIII, <span class = "smallcaps">v</span>, 2; ibique not. Schweigh.
Tom. VI, p. 442; Lenz.
—<a class = "missing" name = "not14_646" id = "not14_646" href =
"#line14_646" title = "numerus deest">646.</a> <i>æquare</i> spatio
<i>superbas</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_374">III, 374</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_433">XII, 433</a>.
—<a name = "not14_647" id = "not14_647" href =
"#line14_647">647.</a> <i>Rura</i>, villas.
—<i>Quid</i>, scil. memorem.
—<i>porrecto limite lucos</i>, magni spatii, cf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_267">ad I, 267</a>, et <a class
= "crossref" href = "bookIV.html#not4_461">IV, 461</a>.
—<a name = "not14_648" id = "not14_648" href =
"#line14_648">648.</a> Intell. gymnasia; Cell. Parum apte, opinor,
ab Ernesti V. Cl. comparatur locus Virg. Æn. IX, 584, ubi ejusmodi
Martis lucum designari suspicatur, quo juvenes certaminibus bellicis
exerceri consueverint. Sermo est h.l. de gymnasiis, quæ et
<i>porticibus</i> (στοαὶς) et umbrosis silvis cingi solebant, unde notus
est versus Eupolis, Ἐν εὐσκίοις δρόμοισιν Ἀκαδήμου θεοῦ, et Horatii
(Epist. II, <span class = "smallcaps">ii</span>, 45), <i>Atque inter
silvas Academi quærere verum</i>, cf. Var. Lect.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_649" id = "line14_649"> </a>
Quid tot captivis <a href = "#var14_649">fulgentia culmina</a>
rostris;</p>
<span class = "pagenum">208</span>
<span class = "linenum">650</span>
<p><a name = "line14_650" id = "line14_650"> </a>
Armaque fixa Deis, aut quæ Marathonius hostis</p>
<p><a name = "line14_651" id = "line14_651"> </a>
Perdidit, aut Libya quæ sunt advecta subacta?</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_649" id = "not14_649" href = "#line14_649">649.</a>
<i>culmina</i>, ædes sacras deorum,
<span class = "pagenum notes">208</span>
quibus præda navalis, ἄφλαστα, ἀκροστόλια, κόρυμβα, aliaque navium
fragmenta, olim p.m. a Syracusanis, quum Athenienses devicissent,
dedicari solebant. Cf. Potteri Archæol. Gr. T. II, L. III, c. 22;
Köppen ad Hom. Iliad. ι, 241, et Heyne ad Apollod. p. 199. Huc et
spectant <i>arma</i> devictorum hostium <i>fixa Deis</i>; postibus
templorum, ἀναθήματα in templis suspensa, cf. sup. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#line1_617">I, 617 sq.</a>; Cerda et Heyne ad
Virg. Æn. III, 286 seq. et VII, 183 sqq.; Köppen ad Hom. Iliad. η, 83;
Potter. l.l. cap. 12.
—<a name = "not14_650" id = "not14_650" href =
"#line14_650">650.</a> <i>Marathonius hostis</i>, Athenienses, qui
h.l. ut ap. Scat. Theb. XII, 196 et al. ita vocantur, non quod ipsi a
Syracusanis in campo Marathonio (ut Ernesti lapsu haud dubie calami vel
memoriæ vitio notavit), sed quod Persæ ibi ab illis duce Miltiade
devicti sunt; quæ satis nota res est.
—<a name = "not14_651" id = "not14_651" href =
"#line14_651">651.</a> <i>Perdidit</i> in duplici prælio, quo a
Syracusanis et Gylippo Spartanorum duce victi sunt Athenienses; de quo
vid. sup. <a class = "crossref" href = "#not14_281">ad
v. 281 sqq.</a>
—<i>quæ sunt advecta</i> ab Agathocle, notissimo Syracus. tyranno,
qui Pœnos et in Africa aliquoties devicit, et Sicilia expulit, vid.
Diodor. XIX (in quo libro præter alia hæc leguntur, ἐπανῆλθεν εἰς τὰς
Συρακούσας, καὶ τῶν ναῶν τοὺς ἐπιφανεστάτους τοῖς σκύλοις ἐκόσμησε) et
XX; Polyb. VIII, 12; IX, 23; XII, 15; XV, 35; Justin. XXII, 1 sq.;
XXIII, 1 sq.; Liv. XXVIII, 43.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_652" id = "line14_652"> </a>
Hic Agathocleis <a href = "#var14_652">sedes</a> ornata tropæis:</p>
<p><a name = "line14_653" id = "line14_653"> </a>
Hic <a href = "#var14_653">mites Hieronis</a> opes: <a href =
"#var14_653">hic</a> sancta vetustas</p>
<p><a name = "line14_654" id = "line14_654"> </a>
<a href = "#var14_653">Artificum manibus</a>: non usquam clarior <a href
= "#var14_654">illo</a></p>
<span class = "pagenum">209</span>
<span class = "linenum">655</span>
<p><a name = "line14_655" id = "line14_655"> </a>
Gloria picturæ seclo: <a href = "#var14_655">non æra juvabat</a></p>
<p><a name = "line14_656" id = "line14_656"> </a>
<a href = "#var14_656">Quem adcire ex Ephyre:</a> fulvo certaverit
auro</p>
<span class = "pagenum">210</span>
<p><a name = "line14_657" id = "line14_657"> </a>
Vestis, spirantes referens subtemine vultus,</p>
<span class = "pagenum">211</span>
<p><a name = "line14_658" id = "line14_658"> </a>
Quæ radio cælat Babylon, vel murice picto</p>
<p><a name = "line14_659" id = "line14_659"> </a>
Læta Tyros, quæque Attalicis variata per artem</p>
<span class = "linenum">660</span>
<p><a name = "line14_660" id = "line14_660"> </a>
Aulæis scribuntur acu, aut Memphitide tela.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_652" id = "not14_652" href = "#line14_652">652.</a>
<i>sedes</i>, vid. Var. Lect.
—<i>sedes</i> sacra vel potius <i>ædes</i> ex conjectura Heinsii;
templum, opinor, Minervæ in Insula cujus parietes interiores vestiti
erant tabulis, in quibus picta equestris pugna Agathoclis: vid. Cic.
Verr. IV, 55; <i>Bartels</i>, Tom. III, p. 181 sq. Lenz.
—<a name = "not14_653" id = "not14_653" href =
"#line14_653">653 seq.</a>
<i>mites Hieronis opes</i>, Gron. Obss. III, 7, recte exponit
monimenta ornamentaque pacis splendorem significantia, quæ urbi addidit
Hiero, ut in paucis pugnis egregius, ita mirificus in tranquillis rebus
conservandis et otio civibus præstando, cf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_601">ad II, 601</a>.
—<i>sancta vetustas Artificum manibus</i>,
<span class = "pagenum notes">209</span>
opera artificum, nondum vetustatis injuria victa, venerabili et
inviolata vetustate, Gron. l.l. monimenta, quibus vetustas sanctum
aliquid et venerandum addebat; Drak.
—<i>sancta vetustas</i>, quatenus animum sanctitatis et
venerationis cujusdam sensu inplet; Ern. conf. sup. ad <a class =
"crossref" href = "bookXI.html#line11_278">XI, 278</a>.
—<a class = "missing" name = "not14_654" id = "not14_654" href =
"#line14_654" title = "numerus deest">654.</a> <i>Artificum
manus</i>, non labor in materia, sed ipsa exempla, sive res effectæ,
opera, ut Gr. χεὶρ, Gron. l.c. qui auctores et Græcos et Rom. laudavit,
cf. Burm. ad Petron. Sat. c. 83. Mox designatur artis varietas, quæ
spectabat ad <i>picturam</i>, sculpturam, texturam, etc.
—<a name = "not14_655" id = "not14_655" href =
"#line14_655">655.</a> <i>Gloria picturæ</i>; conf. Cic. Verr. IV,
55, de tabulis, in quibus picta Agathoclis pugna equestris. Ars omnino
pingendi magno in honore fuit Syracusis, et Siculos primos fuisse, qui
cum coloribus pingerent, testatur Plin. XXXV, 3.
—<i>æra</i>, statuas, signa, vel vasa ex ære, <i>non juvabat
aliquem</i> Syracusanorum <i>adcire ex Ephyre</i>, e Corintho, h.e.
nemini in mentem veniebat Corinthia emere, nemo ea cupiebat,
desiderabat, quum Syracusana non minoris pretii artisque essent.
—<a name = "not14_656" id = "not14_656" href =
"#line14_656">656.</a> <i>Ephyre</i>, eadem ac Corinthus, vid. sup.
<a class = "crossref" href = "#not14_52">ad v. 52</a>.
Præstantissima autem erant <i>Corinthia vasa</i>, et <i>æs</i>, quod ex
diversis metallis artificiose miscebatur, et auro carius erat. De hoc
quidem ære locus noster non capiendus videtur Draken. et Ern. quum
excidium Corinthi diu post
<span class = "pagenum notes">210</span>
Syracusas a Marcello captas adciderit, et ex illius urbis incendio ista
variorum metallorum mixtura ipsaque adeo æra Corinthia nata dicantur.
Sed Burmannus jam recte monuit, hanc fabulam esse, et quamvis id verum
foret, a poetis tamen talia per πρόληψιν fingi posse. Romæ forsan
illud æs post dirutam demum a Mummio Corinthum innotuit, aliis vero
populis jam diu ante notum fuit. Vid. de ejus pretio et origine fabulosa
Harduin. ad Plin. XXXIV, 2 et 3; Duker. ad Flor. II, 16; Bochart.
Hieroz. II, <span class = "smallcaps">vi</span>, 16. Ceterum <i>æra</i>
possunt etiam statuæ esse ac signa: nam præter ceteras artes statuariam
quoque Corinthi maxima cum laude viguisse constat. —Hos versus
eodem modo, quo dudum eos explicandos vidi, interpretatur Ernesti, et
quidem ita: «<i>Fulvo auro vestis</i> (nam hæc jungenda, non
<i>certaverit auro</i>, ut cetera cohæreant), h.e. vestis aurata, auro
intertexto elaborata, <i>spirantes referens subtemine vultus</i>, in qua
figuræ tela lextæ ea arte erant, ut spirare et vivere viderentur,
<i>certaverit</i> iis, <i>quæ radio cælat Babylon</i>, etc. Jam
<i>radius</i> est instrumentum, quo subtemen trajicitur inter tramas
staminis: <i>cælare</i> autem nunc cum delectu ex arte
<span class = "pagenum notes">211</span>
statuaria ad telas traductum, ut earum expressas imagines commendet.»
<i>Vestis auto fulvo</i> dicitur, ut τεύχεα χαλκῷ Homer. Iliad. ζ, 504;
<i>ductor nomine tanto</i>, sup. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_462">VI, 462</a>, vel <i>acuto robore valli</i>,
<i>antiquo robore quercus</i>, <i>stipites robore duro</i>, et alia ap.
Virg. Ge. II, 25, 332; Æn. XI, 893 al.
—<a class = "missing" name = "not14_657" id = "not14_657" href =
"#line14_657" title = "numerus deest">657.</a>
<i>spirantes vultus</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_430">ad II, 430</a>. De veterum vestes texendi arte v.
Salmas. ad Capit. Pertin. c. 8.
—<a name = "not14_658" id = "not14_658" href =
"#line14_658">658.</a> «Colores diversos picturæ <i>vestium</i>
intexere Babylon maxime celebravit et nomen inposuit.... Metellus Scipio
triclinaria Babylonica sestertium octingentis millibus venisse jam tunc,
posuit in Catonis criminibus, quæ Neroni principi quadragies sestertio
nuper stetere;» Plin. VIII, 48, seu 74, cf. Martial. VIII, 28; XIV, 150;
Lucret. IV, 1023; Plaut. Stich. II, <span class = "smallcaps">ii</span>,
541 ubi vid. Salmas.
—<i>murice picto</i>, purpura, quæ acu pingebatur, ut mox <i>acu
scribuntur. De murice</i>, qui propr. a purpura differt, vid. Harduin.
ad Plin. IX, 36, et Jani ad Hor. Od. II, <span class =
"smallcaps">xvi</span>, 35.
—<a name = "not14_659" id = "not14_659" href =
"#line14_659">659.</a> «Auram intexere <i>vestibus</i> in Asia
invenit Attalus rex;» Plin. l.l. Inde <i>Attalica aulæa</i>,
<i>vestis</i>, et <i>tori</i> ap. Prop. II, <span class =
"smallcaps">xxxii</span>, 12 (al. <span class =
"smallcaps">xxiii</span>, 46); III, <span class =
"smallcaps">xviii</span> (al. <span class = "smallcaps">xvi</span>), 19;
IV, <span class = "smallcaps">v</span>, 24; et <i>Attalica
peripetasmata</i>, apud Ciceron. Verr. IV, 12.
—<a name = "not14_660" id = "not14_660" href =
"#line14_660">660.</a> <i>tela Memphitide</i>, Ægyptia. «Plurimis
liciis texere, quæ polymita adpellant, Alexandria instituit;» Plin. l.l.
cf. idem XXXV, 11; Martial. XIV, 150; Plaut. Pseud. I, <span class
= "smallcaps">ii</span>, 14, ubi vid. Salmas. et Harduin. ad Plin.
ll.cc.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_661" id = "line14_661"> </a>
Jam <a href = "#var14_661">simul argento</a> fulgentia pocula, mixta</p>
<p><a name = "line14_662" id = "line14_662"> </a>
Quîs gemma quæsitus honos, simulacra Deorum</p>
<p><a name = "line14_663" id = "line14_663"> </a>
Numen ab arte datum servantia: munera rubri</p>
<p><a name = "line14_664" id = "line14_664"> </a>
Præterea ponti, depexaque vellera ramis,</p>
<span class = "linenum">665</span>
<p><a name = "line14_665" id = "line14_665"> </a>
Femineus <a href = "#var14_665">labor</a>. His tectis opibusque
potitus</p>
<span class = "pagenum">212</span>
<p><a name = "line14_666" id = "line14_666"> </a>
Ausonius ductor, postquam sublimis ab alto</p>
<p><a name = "line14_667" id = "line14_667"> </a>
Aggere despexit trepidam <a href = "#var14_667">clangoribus</a>
urbem,</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_662" id = "not14_662" href = "#line14_662">662.</a>
<i>mixta</i>, inserta, <i>gemma quæsitus honos</i> poculis argenteis,
pretium majus datum, auctum est; cf. ad Juvenal. V, 37... 45.
—<a name = "not14_663" id = "not14_663" href =
"#line14_663">663</a> <a name = "not14_664" id = "not14_664" href =
"#line14_663">sq.</a>
<i>munera rubri ponti</i>, margaritæ. «Præcipue laudatur margarita circa
Arabiam in Persico sinu maris Rubri;» Plin. IX, 35, seu 54, ubi vid.
Dalech. cf. Martial. V, <span class =
"smallcaps">xxxix</span>, 4; et Stat. Silv. IV, 6, 18.
—<a name = "not14_665" id = "not14_665" href =
"#line14_665">665.</a> <i>Femineus labor</i> dicuntur sericum et
fila bombycina, quæ a mulieribus duci solent.
—«Marcellus, ut mœnia ingressus ex superioribus locis urbem oculis
subjectam vidit, inlacrimasse dicitur, partim gaudio perpetratæ rei,
partim vetusta gloria urbis, etc.» Liv. XXV, 24, et cap. 25: «Edixit
militibus
<span class = "pagenum notes">212</span>
ne quis corpus liberum violaret, etc.» Præter hæc loca Silius etiam
Ciceronianum de Marcelli humanitate Verr. IV, 54, ante oculos habuisse
videtur. Ex eodem Cic. (Verr. I, 51, 55; II, 21 sq.) notum est,
Marcellum postea Siciliæ patronum fuisse, et in ejus honorem a Siculis
celebrata esse Marcellea, quibus Verres substituerit Verrea: quo forte
poeta mox <a class = "crossref" href = "#line14_680">v. 680...
684</a>, respexit.
—<a name = "not14_667" id = "not14_667" href =
"#line14_667">667.</a> <i>clangoribus</i>, audito tubarum sonitu,
ut sup. <a class = "crossref" href = "#line14_628">v. 628</a>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_668" id = "line14_668"> </a>
Inque suo positum nutu, <a href = "#var14_667">stent mœnia
regum</a>,</p>
<p><a name = "line14_669" id = "line14_669"> </a>
<a href = "#var14_667">An nullos</a> oriens videat lux crastina
muros,</p>
<span class = "linenum">670</span>
<p><a name = "line14_670" id = "line14_670"> </a>
Ingemuit <a href = "#var14_670">nimium</a> juris, tantumque licere</p>
<p><a name = "line14_671" id = "line14_671"> </a>
Horruit, et, propere revocata militis ira,</p>
<p><a name = "line14_672" id = "line14_672"> </a>
Jussit stare domos, indulgens templa vetustis</p>
<p><a name = "line14_673" id = "line14_673"> </a>
Incolere atque habitare Deis: sic parcere victis</p>
<p><a name = "line14_674" id = "line14_674"> </a>
Pro præda fuit, et sese contenta, nec ullo</p>
<span class = "linenum">675</span>
<p><a name = "line14_675" id = "line14_675"> </a>
Sanguine pollutis <a href = "#var14_675">plausit</a> Victoria
pennis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_668" id = "not14_668" href = "#line14_668">668.</a>
Et postquam <i>in suo nutu</i>, potestate, <i>positum</i>, scil.
videbat.
—<i>mœnia regum</i>, Syracusas, sedem regiam.
—<a name = "not14_670" id = "not14_670" href =
"#line14_670">670</a> <a name = "not14_671" id = "not14_671" href =
"#line14_670">sq.</a>
<i>Ingemuit nimium juris</i>, vid. Var. Lect. Eadem sententia exprimitur
verbis seq.
—<i>tantumque licere horruit</i>, quæ tamen Barthius Adv.
IX, 3, ita exponebat: horrebat tantum militi suo, quem revocandum
censebat, licere, ut patriæ quoque periculum memoriæ subierit.
—<a name = "not14_673" id = "not14_673" href =
"#line14_673">673</a> <a name = "not14_674" id = "not14_674" href =
"#line14_673">sq.</a>
<i>parcere victis Pro præda fuit</i>, acute: non aliter animum satiavit
parcendo hostibus, quam alii prædam diripiendo; Barth. Adv. XXII, 14.
—<a name = "not14_675" id = "not14_675" href =
"#line14_675">675.</a> <i>Victoria</i> h.l. Dea est, quo imago rei
fit poetica ac vivida. De <i>alis Victoriæ</i> res nota, etiam ex numis,
gemmis aliisque monimentis antt. cf. <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_99">XV, 99</a>, <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_737">737</a>; Stat. ad Tibull. II, <span class =
"smallcaps">v</span>, 45. Ill. Doering. Comment. de alatis imaginibus
apud veteres, Gothæ, 1786; Klotz. ad Tyrt. p. 78. Lenz. suspicatur,
poetæ animo obversatam esse imaginem Victoriæ post triumphatorem in
curru stantis.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line14_676" id = "line14_676"> </a>
Tu quoque, ductoris lacrimas memorande tulisti</p>
<span class = "pagenum">213</span>
<p><a name = "line14_677" id = "line14_677"> </a>
Defensor <a href = "#var14_678">patriæ</a>, meditantem in pulvere
formas,</p>
<p><a name = "line14_678" id = "line14_678"> </a>
<a href = "#var14_678">Nec turbatum animi, tanta feriente ruina</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_676" id = "not14_676" href = "#line14_676">676.</a>
De Archimedis nece cf. Liv. XXV, 31; Cic. Fin. V, 19, et Plut.
<span class = "pagenum notes">213</span>
in Marcello.
—<i>Tu ductoris lacrimas tulisti</i>, tuæ neci inlacrimavit
Marcellus. Cf. Cic. Verr. IV, 58.
—<a name = "not14_677" id = "not14_677" href =
"#line14_677">677.</a> <i>pulvis</i> ac <i>forma</i> propria vocab.
in disciplina Geometr. et Mathematica; Drak. qui laudat Colv. ad Appul.
Apol. pag. 284, Barth. ad Claud. Paneg. Mall. Theod. v. 128 et al.
—<a name = "not14_678" id = "not14_678" href =
"#line14_678">678.</a> <i>tanta feriente ruina</i>, quum tanta
clades, mors tanto viro manu militis, ignari quis esset, inlata,
obprimeret <i>meditantem... animi</i>, h.e. ut Livii verbis utar,
«Archimeden, in tanto tumultu, quantum capta urbs in discursu
diripientium militum ciere poterat, intentum formis, quas in pulvere
descripserat.» Poeta forte respexit verba Horat. Od. III, <span class =
"smallcaps">iii</span>, 8: «Inpavidum ferient ruinæ orbis justum
virum.» Possis etiam <i>ruinam</i> referre ad expugnationem urbis, qua
tantus vir perierit.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line14_679" id = "line14_679"> </a>
At reliquum vulgus, resoluta in gaudia mente,</p>
<span class = "linenum">680</span>
<p><a name = "line14_680" id = "line14_680"> </a>
Certarunt victi victoribus: æmulus ipse</p>
<span class = "pagenum">214</span>
<p><a name = "line14_681" id = "line14_681"> </a>
Ingenii Superum servando condidit urbem.</p>
<p><a name = "line14_682" id = "line14_682"> </a>
Ergo exstat <a href = "#var14_682">seclis</a>, stabitque insigne
tropæum,</p>
<p><a name = "line14_683" id = "line14_683"> </a>
Et dabit antiquos ductorum noscere mores.</p>
<p><a name = "line14_684" id = "line14_684"> </a>
Felices populi! si, quondam ut bella solebant,</p>
<span class = "linenum">685</span>
<p><a name = "line14_685" id = "line14_685"> </a>
Nunc quoque inexhaustas pax nostra relinqueret urbes.</p>
<p><a name = "line14_686" id = "line14_686"> </a>
<a href = "#var14_686">At</a> ni cura viri, qui nunc dedit otia
mundo,</p>
<p><a name = "line14_687" id = "line14_687"> </a>
Effrenum arceret populandi cuncta furorem,</p>
<p><a name = "line14_688" id = "line14_688"> </a>
Nudassent avidæ terrasque fretumque rapinæ.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not14_679" id = "not14_679" href = "#line14_679">679.</a>
<i>resoluta in gaudia mente</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_303">XI, 303</a>.
—<a name = "not14_680" id = "not14_680" href =
"#line14_680">680.</a> <i>Certarunt victi victoribus</i>: communis
omnibus lætitia erat, victoribus, quod vicissent Syracusas, victis, quod
urbi et sibi pepercerat Marcellus, <i>æmulus Ingenii Superum</i>
imitator Deorum, clementia et humanitate, qui <i>servando condidit
urbem</i>, veluti novus conditor et restaurator urbis, quam servaverat;
(cf. Cic. Verr. IV, 52: «a Marcello, qui cepit, conditas dicetis
Syracusas,» et Barth. ad Stat. IV, <span class = "smallcaps">iii</span>,
72) quæ itaque urbs <i>exstat seclis... insigne tropæum</i>, ut insignis
clementiæ documentum,
<span class = "pagenum notes">214</span>
vel exemplum et decus posteris commendabitur; Ernesti.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_685" id = "not14_685" href = "#line14_685">685 sq.</a>
Aptissime et paucis quidem, sed gravibus verbis poeta designat miseram
conditionem sæculi sui et provinciarum Rom. quæ tum ab avaris hominibus,
qui illis præerant, in pace magis, quam a ducibus olim in bello,
<i>exhauriri</i> ac diripi solebant. Similiter Cicero passim in Verrinis
actt. humanitatem clementiamque Marcelli cum inmani crudelitate et
avaritia Verris comparat.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not14_687" id = "not14_687" href = "#line14_687">687 sq.</a>
Laus Domitiani, non sine adulatione. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_594">ad III, 594 sq.</a> et <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#not3_607">607 sq.</a></p>
<hr class = "mid">
<h5 class = "variae"><a name = "variae14" id = "variae14">
Liber XIV: Variæ Lectiones</a></h5>
<div class = "variae">
<span class = "pagenum">146</span>
<p><a name = "var14_1" id = "var14_1" href = "#line14_1">1.</a>
<i>Heliconia numina</i>, ut supra <i>Heliconia turba</i>, opinabatur
N. Heins.
—<a name = "var14_3" id = "var14_3" href =
"#line14_3">3.</a> Præstiterit forte <i>hinc</i>, ab hoc tempore.
—<a name = "var14_4" id = "var14_4" href =
"#line14_4">4.</a> <i>Sicanos</i> R. 1, Parm. et Med. ut
passim.
<span class = "pagenum">147</span>
—<a name = "var14_5" id = "var14_5" href =
"#line14_5">5.</a> <i>Macetum</i> Col. vid. ad XIII, 878. Vulgo
<i>Macedum</i>. Deinde <i>Achaïa</i> Oxon. quod pro vulg. <i>Achaica</i>
reposuit Drak. quia optimi quique poetæ illud malint, ut et
<i>Troïus</i>, <i>Balearius</i>, <i>Bacchius</i> aliaque similia; conf.
<a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_306">XV, 306</a>. Intp.
Virgil. Æn. II, 462; Jani ad Horat. Od. I, <span class =
"smallcaps">xv</span>, 35; Heins. ad Ovid. Ep. Her. I, 28, et ad
Met. II, 727; III, 517 al.
—<a name = "var14_6" id = "var14_6" href =
"#line14_6">6.</a> <i>tinguere</i> scripti, <i>tingere</i>
R. 2. Vulg. <i>cingere</i>, quod frustra tuebatur Dausq.
—<a name = "var14_7" id = "var14_7" href =
"#line14_7">7.</a> <i>magalia</i>, vel rectius <i>magaria</i> pro
<i>mapalia</i> scribendum videtur. <i>Mapalia</i> vel omnino nihili
sunt, vel diversa a <i>magaribus</i>, agrestibus ædificiis stativis,
inpr. suburbiis Carthaginis, nam Orientalibus מגור, vel مغارة,
<i>habitatio</i> dicitur; conf. omnino Heyne ad Virgil. Æn. I, 421,
in Var. Lect., Petit. ad Plaut. Pœn. Prol. v. 86; Schweighæus. ad
Appian. de reb. Pun. c. 117. De <i>mapalibus</i> vid. loc. class. inf.
<a class = "crossref" href = "bookXVII.html#line17_89">XVII, 89</a>,
<a class = "crossref" href = "bookXVII.html#line17_90">90</a>, et Liv.
XXX, 3, extr. Conf. sup. <a class = "crossref missing" href =
"bookII.html#not2_85" title = "in Not.">ad II, 85</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#line3_290">III, 290 seq.</a>
—<a name = "var14_8" id = "var14_8" href =
"#line14_8">8.</a> <i>Extremumve</i> scripti et R. 2. Vulg.
<i>Extremumque</i>.</p>
<span class = "pagenum">148</span>
<p><a name = "var14_16" id = "var14_16" href = "#line14_16">16.</a>
<i>Discidit</i> scripti et edd. ante Junt. in qua Nicander
<i>Disjicit</i> perperam primus edidit. <i>Dissicit</i> conj. Colvius ad
Appul. pag. 108. Sed vid. supra <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#var11_455">ad XI, 455</a>.
—<a name = "var14_17" id = "var14_17" href =
"#line14_17">17.</a> <i>convulsis</i> Colon. Oxon. et Rom. 2, unde
recepit Lefeb.
—<a name = "var14_18" id = "var14_18" href =
"#line14_18">18.</a> Suspicari possis <i>rabidus Nereus</i>, et mox
<i>dividuas</i> terras, Italiam et Siciliam.
—<a name = "var14_19" id = "var14_19" href =
"#line14_19">19.</a> <i>æstus</i> scripti.</p>
<p><a name = "var14_23" id = "var14_23" href = "#line14_23">23.</a>
<i>fœnus</i> Col. <i>sevus</i> Oxon. <i>scimus</i> Put. Vulgo
<i>semen</i>.
—<a name = "var14_24" id = "var14_24" href =
"#line14_24">24.</a> <i>Dea</i> pro <i>olea</i> Oxon. R. 1,
Med. non inprob. Barthio Adv. IX, 3, ut Pallas subintelligatur.
<i>Deæ</i> Put.
—<a name = "var14_26" id = "var14_26" href =
"#line14_26">26.</a> <i>accedere</i> est ex emendat. Barthii Adv.
IX, 3; N. Heinsii,
<span class = "pagenum">149</span>
Salmasii ad Solin. p. 106 (p. 75, ed. post.) et Gron. Obss.
III, 7. Vulgo <i>accendere</i>.
—<a name = "var14_27" id = "var14_27" href =
"#line14_27">27.</a> Secunda syll. voc. <i>Pæonios</i> corripitur,
ut passim ap. poetas, quod mirum videri potest, vid. Heyne ad Virgil.
Æn. VII, 760.
—<a name = "var14_28" id = "var14_28" href =
"#line14_28">28.</a> <i>digna</i>, non <i>dignum</i>, scripti,
R. 1, 2, <i>venerabere</i> est ex emend. Gronon, Obss.
III, 7, et N. Heins. Vulg. <i>venerabile</i>, vid. not. <i>Hæc
Phœbo digna et Musis</i> (<i>venerabile!</i>) <i>vatum Ora</i> (locus,
insula, regio) <i>excellentum</i>, vel <i>Hic et Pæonius arcano sulphure
fons est, Hæc Phœbo digna et Musis, fecundaque vatum Ora e.</i>
opinabatur Barth. Adv. IX, 3. Neutra ratio probanda.
<span class = "pagenum">150</span>
—<a name = "var14_31" id = "var14_31" href =
"#line14_31">31.</a> <i>quum bella cierent</i> malebat
N. Heins. quo sensu <i>arma</i> ac <i>bella vocare</i> dicuntur;
conf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_508">not. ad lib.
IV, vers. 508</a>.</p>
<p><a name = "var14_33" id = "var14_33" href = "#line14_33">33.</a>
<i>Cyclopia</i> Colon. <i>Ceclopia</i> Putean. Vulgo <i>Cyclopea</i>.
Sed vid. Heins. ad Virgil. Æneid. I, 101 et 665.
—<a name = "var14_34" id = "var14_34" href =
"#line14_34">34.</a> <i>Sicani</i> Put. Vulgo <i>Sicano</i>. Male!
<i>primo</i> etiam vel <i>primi</i> malebat N. Heins.
—<a name = "var14_36" id = "var14_36" href =
"#line14_36">36.</a> <i>Abscitum</i> Oxon. quod perperam probabat
Barth. Adv. IX, 3, quia nomen demtum fluvio, ut ejus memoria
penitus exolesceret, et novæ terræ adsuesceretur melius.
—<a name = "var14_39" id = "var14_39" href = "#line14_39">39,
40.</a> <i>Nec res dedecori fuit: accola duxerat actos Mœnibus e
centum...
<span class = "pagenum">151</span>
Minos</i> Colon. Ita quoque codices scripti et priscæ edd. nisi quod in
Oxon. <i>duxerat avos Mœnibus eventum</i>, in Put. <i>duxerit actus
Mœnibus ereptum</i>, in R. 1, Parm. ac Med, <i>duxerat arctos
Mœnibus hærentum</i>, in edd. Marsi et Martini Herbip. <i>duxerat actos
M. Eteretum</i>. Pessime locum primus conrupit Nicander in ed. Junt.
novo inserto versu, <i>Nec res dedecori fuit aut mutasse pudebat Sicanum
Siculo nomen: mox adcola Minos Duxerat Eteretum non fausta ad bella
cohortes</i>: quam scripturam edd. recentt. expresserunt. Vocem
<i>Eteretum</i> quum nihili esse videret Dausq., emendabat <i>Dux
Eteocretum, non fausta ad bella cohortans, Dædaleam repetit pennam</i>.
Rectius Cluver. in Sicil. ant. I, 2, et Salmas. ad Solin.
p. 105 al. 74. <i>Duxerat et Cretum... cohortes</i>; Scaliger ad
marg. edit. D. Heinsii Raphel. <i>Duxerat et Cretam</i>; Cellar.
<i>Duxerat e Creta</i>. Sed veram Silio lectionem restituit
N. Heins. ex conjectura et libris priscis; <i>actum</i> pro
<i>actos</i> reposuit Lefeb. <i>quasi Cres adcola</i> non collective
dici possit.
—<a name = "var14_41" id = "var14_41" href =
"#line14_41">41.</a> <i>pennam</i> idem Nicander primus edidit.
—<a name = "var14_43" id = "var14_43" href =
"#line14_43">43.</a> <i>casso</i>, vel <i>misso</i> conj. Dausq.
pro <i>fesso</i>. Sed poeta docte loquutus est pro <i>turba fessa
bellandi studio</i>.</p>
<p><a name = "var14_45" id = "var14_45" href = "#line14_45">45.</a>
<i>Acestu</i> R. 1, in cujus marg.
<span class = "pagenum">152</span>
<i>Acestus</i> emend. manus docta.
—<a name = "var14_49" id = "var14_49" href =
"#line14_49">49.</a> <i>zelo</i> pro <i>telo</i> Ox.
—<a name = "var14_50" id = "var14_50" href =
"#line14_50">50.</a> <i>Hennæis</i> Col. <i>Hannæis</i> Ox.
<i>Hannadis</i> Med. <i>Ethneis</i> Put. <i>Ætneis</i> Cell. ex emend.
Scalig. Vulgo <i>Ennæis</i>; conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#var1_93">ad I, 93</a>.
—<a name = "var14_51" id = "var14_51" href =
"#line14_51">51.</a> <i>ab Hista</i> Col. Oxon. R. 1, Parm.
Med.
—<a name = "var14_53" id = "var14_53" href =
"#line14_53">53.</a> <i>recepit</i> primæ edd. præter R. 2.
Sed <i>receptare</i> dicitur, ut <i>inperitare</i>, <i>cœptare</i>,
<i>factare</i>;
<span class = "pagenum">153</span>
Drak.</p>
<p><a name = "var14_58" id = "var14_58" href = "#line14_58">58.</a>
<i>ignis Inclusi gemitus</i> scripti. Vulgo <i>ignes, I. gemitus</i>,
etc.
—<a name = "var14_64" id = "var14_64" href =
"#line14_64">64.</a> <i>exæstuet</i> et mox <i>profluat</i> Col.
Vulgo <i>exæstuat</i> et <i>profluit</i>: in Put. et priscis edd.
<i>perfluat</i>, in Oxon. <i>superfluat</i>, in Cell. perperam
<i>profugit</i>. Dausq. conj. <i>profurit</i>,
<span class = "pagenum">154</span>
<i>proruit</i> et <i>proficit</i>; quibus omnibus non est opus.
—<a name = "var14_66" id = "var14_66" href =
"#line14_66">66.</a> <i>cava</i> Oxon. <i>plana</i> scribendum
putabat Dausq.
—<a name = "var14_69" id = "var14_69" href =
"#line14_69">69.</a> <i>altamque</i>, vel <i>canamque nivem</i>
emend. Dausq. et recte forsan <i>calidamque nivem</i> Draken.</p>
<p><a name = "var14_70" id = "var14_70" href = "#line14_70">70.</a>
<i>Æolio numine</i>, et <a class = "crossref" href =
"#line14_72">v. 72 ac 74</a>, <i>Hinc</i> malebat N. Heins.
—<a name = "var14_72" id = "var14_72" href =
"#line14_72">72.</a> <i>Pelopea</i> Col. <i>Pelopei</i> Put. Vulgo
<i>Pelopeia</i>.
—<a name = "var14_73" id = "var14_73" href =
"#line14_73">73.</a> <i>resplendent</i> suspicari possis; vulgata
certe lectio et languet et inpeditior est.
—<a name = "var14_74" id = "var14_74" href =
"#line14_74">74.</a> <i>Libyemque</i> Put. <i>Libycamque sitim</i>
priscæ edd.
—<a name = "var14_76" id = "var14_76" href =
"#line14_76">76.</a> <i>terræ</i> scripti et R. 2.</p>
<span class = "pagenum">155</span>
<p><a name = "var14_79" id = "var14_79" href = "#line14_79">79.</a>
<i>placide</i> scripti et priscæ edd. <i>placido</i> edd. Benes. Junt.
et inde aliæ.
—<a name = "var14_88" id = "var14_88" href =
"#line14_88">88.</a> <i>perditus</i> Col. <i>proditus</i>, pro
editus, natus, conj. N. Heins. prob. Burm. qui tamen
<i>proditus</i> pro <i>creatus</i>, <i>renunciatus</i> dictum
adcipiebat, ut <i>prodere Flaminem Interregem</i>, etc.
—<a name = "var14_90" id = "var14_90" href =
"#line14_90">90.</a> <i>flexis</i> Put. Tell. et R. 2.
—<a name = "var14_92" id = "var14_92" href =
"#line14_92">92.</a> <i>regni</i> Tell. et nonnullæ edd. prob.
Dausq. ut sensus sit, pudicitiam regni insuper habebat; vel ut
interpungatur: <i>vilissima regni Cura pudor!</i> nullius rei minus,
quam regni curiosus erat;
<span class = "pagenum">156</span>
postrema ea cura, quæ debuit esse prima, pudor!
—<a name = "var14_93" id = "var14_93" href =
"#line14_93">93.</a> <i>tum</i> Med. Idem, vel <i>jam</i>
reponendum censebat N. Heins.</p>
<p><a name = "var14_97" id = "var14_97" href = "#line14_97">97.</a>
<i>conjungit</i> est ea emendat. D. Heins. pro vulg. <i>jungit</i>,
ne versus claudicet; <i>quin jungit</i>, quod recepit Cell., vel <i>Nec
sceleri quin jungit enim nova f. p.</i> corrig. Barth. Adv. IX, 3;
<i>conjungit</i>, vel <i>junguntur</i>, vel <i>jungebat nova fœdera
pacto</i>, paciscenti, ut Pœni cederent Sicilia, N. Heins. <i>nam
jungit</i> Lefeb. <i>Nec sceleri mora fit, jungit</i>, etc. Burman.
—<a name = "var14_99" id = "var14_99" href =
"#line14_99">99.</a> Forte leg. <i>stabant Pœnæ</i>, h.e.
adstabant, circumstabant, aderant tyranno Pœnæ ultrices,
<span class = "pagenum">157</span>
ut supra <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_551">II,
551</a>.
—<a name = "var14_102" id = "var14_102" href =
"#line14_102">102.</a> <i>diris</i> Colon. <i>dictis</i> Put.
<i>ducis</i> Oxon. Vulg. <i>duris</i>.</p>
<span class = "pagenum">158</span>
<p><a name = "var14_126" id = "var14_126" href = "#line14_126">126.</a>
<i>diro</i> scripti et R. 2. Vulg. <i>duro</i>.
—<a name = "var14_130" id = "var14_130" href =
"#line14_130">130.</a> <i>placitos</i> Col. R. 2, Mars. el al.
Vulgo
<span class = "pagenum">159</span>
<i>placidos</i>.</p>
<p><a name = "var14_134" id = "var14_134" href = "#line14_134">134.</a>
Copulam <i>et</i> ante <i>metite</i> perperam primus inseruit Nicander
in Junt.
—<a name = "var14_139" id = "var14_139" href =
"#line14_139">139.</a> <i>si visi vincitis hostem</i> conj. Gron.
Obss. III, 7, idque recepit Cell. sed male exposuit: si aperto
Marte, non insidiis, vincitis. Barthio (Adv. IX, 3) nervosius
videbatur <i>si visu vincitis hostem</i>, quod Draken. confirmat epigr.
in Catalect. Pithœi L. II, p.m. 51, <i>Conspectu devicta tuo, Germanice
Cæsar</i>.
—<a name = "var14_141" id = "var14_141" href =
"#line14_141">141.</a> <i>morunt</i> omnino scribendum censebat
N. Heins. quidquid obstent codices vetusti; idque recepere Drak.
Lefeb. Ern. Sed vulgata quoque lectio non male se habet: non alia
certamina noverant milites, quam secum facienda, non cum hoste, qui
primo impetu sternebatur. Eadem non displicet Lefeb. qui comparat verba
Liv. VII, 40, pr. <i>nec præter externa, noverant bella</i>; conf.
not.</p>
<span class = "pagenum">160</span>
<p><a name = "var14_149" id = "var14_149" href = "#line14_149">149.</a>
<i>Asilo</i> Col. R. 1, Parm. Med. Vulgo <i>Asylo</i>. Suspicari
possis <i>Asylæ</i>, quod Etruscum nomen esse notavit Servius,
a Drak. laudatus, ad Virg. Æn. XII, 127.
—<a name = "var14_152" id = "var14_152" href =
"#line14_152">152.</a> <i>Beryæ</i> Col. ut et
<a name = "var14_156" id = "var14_156" href =
"#line14_156">v. 156</a>,
<i>Boreæ</i> Put. et priscæ edd. <i>Boree</i> Oxon. R. 1, Med.
<i>Verri</i> Parm. Vulgo <i>Berræ</i>. Deinde <i>remearat</i>, non
<i>remeabat</i>, scripti, R. 1, Parm. Med.
<span class = "pagenum">161</span>
—<a name = "var14_159" id = "var14_159" href =
"#line14_159">159.</a> Ita Ox. et Put. Vulgo <i>Invadit juvenem
ferro</i>.
—<a name = "var14_161" id = "var14_161" href =
"#line14_161">161.</a> <i>At</i>, non <i>Ac</i>, scripti,
R. 1, Parm. Med.
—<a name = "var14_162" id = "var14_162" href =
"#line14_162">162.</a> <i>ceu</i> Col. Put. R. 2, <i>cui</i>
Ox. Vulgo <i>tunc</i>.
—<a name = "var14_163" id = "var14_163" href =
"#line14_163">163.</a> <i>rumpit</i>, non <i>rupit</i>,
scripti.</p>
<p><a name = "var14_165" id = "var14_165" href = "#line14_165">165.</a>
<i>conterritur</i> Ox.
—<a name = "var14_167" id = "var14_167" href =
"#line14_167">167.</a> <i>effundit</i> Put. R. 1, Parm. Med.
In iisdem <i>abortis</i>, quod plurimis locis Ovidio perperam adseri a
Gebhardo Crep. I, 12, monuit Drak.
<span class = "pagenum">162</span>
—<a name = "var14_177" id = "var14_177" href =
"#line14_177">177.</a> <i>Possis et victoque exæquat</i>, judice
N. Heins. Withof. unice legendum monebat: <i>curaque exæquat mun.
vitæ</i>, hoc est, ejus cui modo vitam donaverat, curam gerit beneficio
non minori, ne scilicet in aliud periculum incidat.</p>
<p><a name = "var14_178" id = "var14_178" href = "#line14_178">178.</a>
<i>At Campis Sicula primi c. o. Captis Marcellus</i> R. 1, Parm.
Med. <i>Cœpti Marcellus</i> scripti. Vulgo <i>Marcellus cœpti</i>.
<span class = "pagenum">163</span>
—<a name = "var14_183" id = "var14_183" href =
"#line14_183">183.</a> <i>avellere</i> sec. Marsi Ven. et inde aliæ
edd. sono auribus ingrato, <i>havebat</i> Col. <i>habebat</i> Oxon. et
Put.
—<a name = "var14_184" id = "var14_184" href =
"#line14_184">184.</a> <i>renuant si forte, sibi et si</i>, etc.
distinguebat Barth. Adv. IX, 3, qui sensum hujus loci non percepit.
—<a name = "var14_185" id = "var14_185" href =
"#line14_185">185.</a> <i>servatur</i>, non <i>aufertur</i>,
scripti et priscæ edd.
—<a name = "var14_187" id = "var14_187" href =
"#line14_187">187.</a> <i>frontem</i> Oxon. probb. N. Heins.
Drak. et Gron. Obss. III, 7, <i>nunc</i> Put. <i>tunc</i> vetustæ
edd. Vulgatam lect. <i>fronte</i> reduxit Lef.</p>
<span class = "pagenum">164</span>
<p><a name = "var14_194" id = "var14_194" href = "#line14_194">194.</a>
<i>Messena</i> Col. et Ox. Gr. Μεσσήνη. Sed in numis Græcorum
Siculorumque ut plurimum <span class = "greek" title =
"MESSANIÔN">ΜΕΣΣΑΝΙΩΝ</span> occurrit, nisi quod ap. Parutam exstat
numus argenteus, in quo latinis literis MESSENION, et alius, in quo
MESSANI; N. Heins.
—<a name = "var14_196" id = "var14_196" href =
"#line14_196">196.</a> <i>Catane</i> ed. Parm. Gryph. Raphel. et ad
marg. R. 1, Gr. Κατάνη, et sic quoque semper Rom. Vulgo
<i>Catine</i>, quam posterioris ævi scripturam esse putabat Cluv. in
Sicil. ant. I, 9, refrag. Salmas. Exerc. Plin. p. 78.
<i>Catane</i>, si non ubique, certe h.l. scribendum censebat Drak. quia
Silius nomen hujus urbis Græco more per secundam vocalem terminaverit,
adeoque probabile sit, totum nomen Græce ab eo
<span class = "pagenum">165</span>
elatum esse.
—<a name = "var14_198" id = "var14_198" href =
"#line14_198">198.</a> <i>Camarina</i>, Graecorum more, non
<i>Camerina</i>, Ox. cum edd. R. 1, Parm. Gryph. Marsi et Martini
Herbip. Conf. Heins. ad Claud. R. P. II, 52; Pier. et Heyne ad
Virgil. Æn. III, 701.
—<a name = "var14_200" id = "var14_200" href =
"#line14_200">200.</a> Vulgo <i>palmis quoque onusta Selinus</i>:
sed <i>palmaque arbusta</i> in scriptis et priscis edd. unde
<i>palmisque arbusta S.</i> reposuit Lefeb. coll. Plin. X, 29, qui
<i>arbustum agrum</i> pro agro arboribus consito dixit, non vero
<i>agrum palmis arbustum</i>. Nostram lectionem recepere Cellar. Drak.
et Ern. ex emend. Gron. Obss. III, 7, qui tamen suspicabatur,
latere vocabulum loci, quem Selinus palmarum fertilitate, ut Hymetton
Hybla favis, provocare videatur, et forte legendum esse <i>palmis
Phœnica</i>, vel <i>palma Hierichunta Selinus</i>; conf. Plin.
XIII, 4. Sed nostra lectio vera videbatur N. Heins. qui cum
Gron. contulit Lucan. III, 216, <i>arbusto palmarum dives Idume</i>. Ita
Selinus exquisite dicitur <i>palmæ</i> h.e. palmarum <i>arbusta</i>, ut
<i>palmosa</i> Virg. Æn. III, 705 (ubi vid. Heyne); nisi cum Cell. sic
verba jungere malis: Selinus ad certamen vocat palmarum arbusta, ut
Hybla Hymetti mella.
—<a name = "var14_202" id = "var14_202" href =
"#line14_202">202.</a> <i>Mylæ</i> scribendum censebat
N. Heins. Recte, opinor: præter Silium certe nullus auctor, neque
Græcus neque Romanus, singulari numero urbis nomen extulit. Locum enim
Livii XXIV, 30, a Dausq. laudatum, ad Mylam fluvium spectare, jam
monuit Drak.
—<a name = "var14_203" id = "var14_203" href =
"#line14_203">203.</a> <i>nec non et</i> Put. ut XI, 111, et 277;
Virgil. Æn. I, 707 al. probb. N. Heins. et
<span class = "pagenum">166</span>
Drak. Vulgatam lect. <i>nec non e</i> revocavit Lefeb.
—<a name = "var14_204" id = "var14_204" href =
"#line14_204">204.</a> <i>Centuripæ</i> Col. αἱ Κεντούριπαι Ptol.
et sic Cic. Plin. et al. At <span class = "greek" title = "ta Kentoripa">τὰ Κεντόριπα</span> Strab. Polyb. aliisque Græc. auctoribus
dicitur, et <span class = "greek" title =
"KENTORIPINÔN">ΚΕΝΤΟΡΙΠΙΝΩΝ</span> passim legitur in antiquis hujus
oppidi numis, unde et <i>Centoripæ</i> h.l. legi posse monet
N. Heins. Conf. Wessel. ad Antonin. Itin. p. 93, et Dorvillii
Sicula p. 167. Vulgo <i>Centuripe</i>, sine exemplo.
—<a name = "var14_206" id = "var14_206" href =
"#line14_206">206.</a> <i>Thapsus</i> est ex emend. N. Heins.
Græc. Θάψος, conf. Intpp. ad Ovid. Fast. IV, 477, et Virg. Æn. III, 689;
Cluver. Sic. ant. I, 11. Vulgo <i>Tapsos</i>.
—<a name = "var14_207" id = "var14_207" href =
"#line14_207">207.</a> <i>Agyrina</i> recepi cum Cell. ex emend.
Gron. Obss. III, 7, pro vulg. <i>Agathyrna</i>: nam
<i>Agathyrna</i> inf. <a class = "crossref" href =
"#line14_259">v. 259</a>, inter urbes Pœnis faventes recensetur,
neque gentile est, ut cum <i>manus</i> jungi possit. Idem, vel
<i>Agyrena</i>, quod receptum est a Lefeb. et Ern., conj. N. Heins.
Nam Ἀγύρηνα dicitur Steph. Byz. et <span class = "greek" title =
"Agurênaioi">Ἀγυρηναῖοι</span> Diodoro; at aliis <span class = "greek"
title = "Agurion">Ἀγύριον</span> (unde <i>Agyrinus</i>), <span class =
"greek" title = "Agurina">Ἀγύρινα</span> (unde <span class = "greek"
title = "Agurinaioi">Ἀγυριναῖοι</span> in numis), <span class = "greek"
title = "Agourion"><ins class = "correction" title = "Ἀγοῦριον legitur">Ἀγούριον</ins></span> Ptol. <i>Agurium</i> Antonino,
<i>Agyrium</i> (et inde <i>Agyrinensis</i>) Cic. frument. c. 27, et in
Verr. II, 9; III, 18 et 27; V, 62; <span class = "greek" title
= "Argurion">Ἀργύριον</span> Diodor. (cujus patria fuit) lib. I, 4,
pro quo <span class = "greek" title = "Agurion">Ἀγύριον</span>
scribendum putabat Cluver. Sic. ant. II, 6, refrag. Holsten. quia
urbs hodie <i>Argyro</i>, seu <i>Argirone</i>, vel <i>S. Filippo
d’Argirone</i> (ad dextram Symæthi fl. ripam, non procul a Centuripis)
dicatur. <i>Abacæna</i> etiam legi posse credebat N. Heins.
Ἀβακαῖνον urbs prope Tyndarim, quacum etiam h.l. conjungitur, vid.
Diodor. XIV, 79, et Cluver. II, 12. <i>Agathyrsa manus</i> corrig.
Hermol. Barb. ad Plin. III, 8, male! vid. <a class = "crossref"
href = "#var14_259">ad v. 259</a>.
—<a name = "var14_208" id = "var14_208" href =
"#line14_208">208.</a> <i>adfluit</i> Col. vid. ad VIII, 604. Vulg.
<i>adfuit</i>. Sed illud exquisitius est, et paulo ante præcessit
<i>defuerunt</i>. Deinde <i>altor</i> Col. Sed <i>altus</i>, h.e. in
edito loco situs, Oxon. et Put. cum priscis edd. ante Junt. in qua
Nicander primus <i>altor</i> restituit. Utraque lectio firmari potest ex
Virg. Æn. III, 703, 704; <i>Arduus Acragas... magnanimum quondam
generator
<span class = "pagenum">167</span>
equorum</i>. Τὸ <i>altor</i> vero duriorem efficit orationem: <i>Acragas
altor equorum rapit turmam mille</i> scilicet equorum.
—<a name = "var14_209" id = "var14_209" href =
"#line14_209">209.</a> <i>turmam</i> Col. Oxon. Tell. <i>turbam</i>
Put. Vulgo <i>turmas</i>, laborante versu, nec restituitur metrum, si τὸ
<i>atque</i> deleveris cum D. Heins. <i>Mille rapit turmas, quæ h.
a. flammant</i> emend. Dausq. <i>flammant... Agragas</i> Col. non
inprob. N. Heins. coll. III, 222, ubi plura laudavi exempla, quæ
tamen diversi sunt generis. Cf. Heyne ad Virg. Æn. VI, 209.
—<a name = "var14_210" id = "var14_210" href =
"#line14_210">210.</a> <i>Agragas</i>, non <i>Acragas</i>, in
omnibus fere libris et scriptis et editis, vid. Heins. ad Ovid. Fast.
IV, 475, et Intpp. ad Virg. Æn. III, 703. Memorabilis potissimum locus
Steph. Byz. voc. Ἀκράγαντες: Πολύβιος φησὶ, τὸν ποταμὸν καὶ τὴν πόλιν
ἀπὸ τῆς <ins class = "correction" title = "χῶρας legitur">χώρας</ins>
ὠνομᾶσθαι Ἀκράγης (vel rectius forte <span class = "greek" title = "Akra gês">Ἄκρα γῆς</span>, vel Dor. <span class = "greek" title = "Akra gas">Ἄκρα γᾶς</span>, præstantissima terræ) διὰ τὸ εὔγειον, hoc est
propter soli fertilitatem; <i>ad inania</i> ex emend. Gron. Obss.
III, 7, pro vulg. <i>ad mœnia</i>.</p>
<p><a name = "var14_211" id = "var14_211" href = "#line14_211">211.</a>
<i>Crespus</i> Put. Sed <i>Grosphus</i> nomen Siculum fuit, v.c.
Grosphus amicus Horatii ex Sicilia oriundus; Drak. coll. Schol. Crucq.
ad Hor. Epist. I, <span class = "smallcaps">xii</span>, 22.
—<a name = "var14_213" id = "var14_213" href =
"#line14_213">213.</a> <i>ubi torrerent subjectæ corpora flammæ</i>
malebat N. Heins. quod mireris: nam vulgata lectio exquisitior
<span class = "pagenum">168</span>
est.</p>
<p><a name = "var14_218" id = "var14_218" href = "#line14_218">218.</a>
<i>Halæsa</i> Col. Gr. Ἅλαισα, <span class = "greek" title =
"Halesa">Ἅλεσα</span>, (Diodor. XIV, 17); <span class = "greek" title =
"Halaisos potamos [flumen]">Ἅλαισος ποταμὸς</span> et <span class =
"greek" title = "Halasînoi">Ἁλασῖνοι</span>, Strab. Ptol. et Gruter.
p. 212, unde rectius forte <i>Alæsa</i> scribitur. <i>Halesa</i> et
<i>Halesini</i> ap. Cic. in Verr. Vulgo h.l. legitur et <i>Hæsa</i>, vel
<i>Esa</i>, et <i>Hesa</i>, quorum nominum nulla sunt oppida Siciliæ.
<i>Halesa</i> jam conj. Cluver. Sic. ant. II, 4. et <i>Alesa</i>
Dausq. vel <ins class = "correction" title = "italice scriptum">et</ins>
<i>Helas</i>, quod fluvii nomen est ap. Plin. III, 8.
—<a name = "var14_219" id = "var14_219" href =
"#line14_219">219.</a> <i>damnant</i> maluerit N. Heins.
<span class = "pagenum">169</span>
—<a name = "var14_227" id = "var14_227" href =
"#line14_227">227.</a> <i>Hypsamque</i> Colon. Vulgo
<i>Hyspamque</i>. Deinde <i>Alabimque</i> Colon. Vulgo <i>Alabinque</i>.
Sed <i>Alabumque sonorum</i> Rom. 1, Parm. Mediol. non inprob.
N. Heins. <span class = "greek" title = "Alabos">Ἀλαβος</span>
Ptolem. et Plut. in Timol. pag. 252, ubi <span class = "greek" title =
"Alabon">Ἄλαβον</span> pro <span class = "greek" title =
"Abolon">Ἄβολον</span> legendum esse jam monuit Cellar. in Geogr. <span
class = "greek" title = "Alabôn">Ἀλαβὼν</span> Steph. Byz., Diodor. IV,
80, et Vib. Sequester. <span class = "greek" title =
"Alabôs">Ἀλαβὼς</span> Hesych. mendose, judice N. Heins.
<i>Albimque</i> Putean. <i>Atymque</i>, vel <i>Atynque</i> conj. Ortel.
el Dausq. quod <i>Atym</i> et <i>Hypsam</i> jungat Plin. III, 8,
ubi tamen non <i>Atys et Hypsa</i>, sed <i>Achates</i>, <i>Mazara et
Hypsa</i> legendum docuere Harduin. et Salmas. Exerc. Plin. p. 80.
—<a name = "var14_229" id = "var14_229" href =
"#line14_229">229.</a> <i>vage Chrysa</i> Col. verissime; <i>vage
Chirsa</i> R. 2, <i>vage Crassa</i> Put. <i>Vagedrasa</i> Ox.
<i>vage Drasa</i> R. 1, Parm. Med. Vulgo <i>Vagedrusa</i>, quem
Cluverius putabat esse amnem inter Achaten et Gelam, qui incolis nunc
<i>Manumuzza</i> diceretur. Sed hujus nominis fluvius a nullo scriptore
memoratur. Hinc <i>Ericusa</i>, vel <i>Diana</i>, vel <i>Agathyrsa</i>
conj. Dausq. et <i>Arethusa</i> Ortel. male, quia Syracusani a Punicis
partibus stabant.
—<a name = "var14_230" id = "var14_230" href =
"#line14_230">230.</a> <i>Hipparim</i> Col. prob. N. Heins.
nisi quod <i>Hipparin</i> scribi jubeat; cujus auctoritatem sequutus sum
cum Drak. et Ern. <i>Hipparem</i> Tell. et R. 2; <i>Iparem</i> vel
<i>Ipparem</i> Put. <i>Hyparen</i> Oxon. <i>Hyppatem</i> R. 1 et
Med. <i>Hyppaten</i> Parm. Vulgo <i>Hypaten</i>, cujus nominis fluvius
apud scriptores non occurrit.
<span class = "pagenum">170</span>
—<a name = "var14_231" id = "var14_231" href =
"#line14_231">231.</a> <i>Simethi</i> in omnibus fere libris
legitur. Sed <i>Symæthi</i> jam emend. Dausq. et Cell. Cf.
N. Heins. ad Virg. Æn. IX, 584, et Ov. Met. XIII, 750.</p>
<p><a name = "var14_237" id = "var14_237" href = "#line14_237">237.</a>
<i>umbræ</i>, non <i>umbra</i>, scripti et R. 2.</p>
<p><a name = "var14_238" id = "var14_238" href = "#line14_238">238.</a>
<i>Henna</i>, non <i>Enna</i>, scripti, v. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#var1_93">ad I, 93</a>; <i>sacra dextra</i> scripti et
R. 1, Parm. Med. <i>sacras dextras</i> h.e. milites, recte, opinor,
emend. N.
<span class = "pagenum">171</span>
Heins. idque probavit Drak. et tacite recepit Lefeb.
—<a name = "var14_242" id = "var14_242" href =
"#line14_242">242.</a> <i>Hac Stygius postquam</i> emend. Gronov.
Obss. III, 7. Sed leviori mutatione N. Heins. <i>venit in
oras, Ac Stygius quondam</i>, etc. quæ vera videtur lectio.
—<a name = "var14_244" id = "var14_244" href =
"#line14_244">244.</a> <i>Egit in inlicitas</i> Col. et Ox. <i>Egit
pollicitas</i> Put. proxime verum. Vulgo <i>Inlicitas egit</i>.
—<a name = "var14_245" id = "var14_245" href =
"#line14_245">245.</a> <i>Cum</i> recte, puto, emend. Gronov. l.l.
Deinde <i>flexit</i>, non <i>cessit</i>, Col. Oxon. Parm.
—<a name = "var14_246" id = "var14_246" href =
"#line14_246">246.</a> <i>Adtonitos cæli visus</i>, non
<i>visu</i>, scripti, unde recepi probb. N. Heins. et Drak. Confer
<a class = "crossref" href = "bookVI.html#var6_231">ad VI, 231</a>, et
<a class = "crossref" href = "bookX.html#var10_370">X, 370</a>. Mox
<i>paventes</i>, non <i>caventes</i>, scripti et Parm.</p>
<p><a name = "var14_248" id = "var14_248" href = "#line14_248">248.</a>
<i>Petreia</i> in quibusdam edd. <i>Patherea</i> Put. Urbs
<i>Petrina</i>, seu <i>Petrinæ</i> (f. aquæ) dicitur Antonino. <span
class = "greek" title = "Petra">Πέτρα</span> Ptol. et aliis. Hinc
<i>Romanos et Petra duces</i> fortassis legendum videbatur
N. Heins. qui tamen et <i>Petræa</i> (<span class = "greek" title =
"Petraia polis [urbs]">Πετραῖα πόλις</span>) bene se habere monebat.
—<a name = "var14_249" id = "var14_249" href =
"#line14_249">249.</a> <i>lapidosique Engion arvi</i> Col. unde
<i>Enguion</i> sive contr. <i>Engyon</i> recte emend. N. Heins. et
Gron. Obss. III, 7. Illud recepere Draken. Lefeb. et Ern., hoc
Cell. Vulgo <i>Eugion</i>, et <i>arcu</i> Oxon. <i>amni</i> Put.
<i>artus</i> in omnibus edd. ante Cellar. excepta Parm. in qua
<i>arcus</i> exstat. <i>Eugeon arcus</i> conj. Dausq. ut fornix nativus
intelligatur, ut ap. Ovid. Met. III, 30.
—<a name = "var14_250" id = "var14_250" href =
"#line14_250">250.</a> <i>Adranum</i> forte rectius. Gr. Ἄδρανον.
Sed <i>Hadranitani</i> ap. Plin. III, 8. Mos <i>Ergetumque</i> Put.
probb. N. Heins. Drak. et Cluver. II, 8. <i>Ergetiumque</i>
Col. quod recepi. Ἐργέτιον Philisto ap. Steph. Byz. <i>Ergetini</i>
Plin. III, 8. <span class = "greek" title =
"Sergention">Σεργέντιον</span> Ptol. <i>Hergetumque</i> Tell. et
R. 2, prob. Lefeb. <i>Ergentumque</i> Oxon. R. 1, Parm. Med.
Vulgo <i>Hergentumque</i>.
<span class = "pagenum">172</span>
Deinde <i>teloque superba Lanigero</i> Put. <i>telæque superba
Lanigeræ</i> malebat N. Heins.
—<a name = "var14_251" id = "var14_251" href =
"#line14_251">251.</a> <i>Calacte</i> recepi cum Lefeb. et Ern. ex
emend. Cluver. Sic. II, 4 et 5; Cell. et N. Heins. Calacte,
seu Calacta vicina Cephalœdio atque Halesæ (vid. Antonin.) et ad
originem vocis respexit poeta; Cell. in not. et Geogr. Καλὴ ἀκτὴ, bonum
litus, dicitur Herodoto, VI, 13, et Diodor. XII, 8. <i>Melecte</i>
Put. <i>Melatte</i> Parm. Vulgo <i>Melacte</i>: oppida ignota.
—<a name = "var14_252" id = "var14_252" href =
"#line14_252">252.</a> <i>Cephaledias</i> quidam libri:
<i>Cephaledum</i> et <i>Cephaleditani</i> Cic. Verr. II, 52. Sed
<i>Cephalœdias</i> h.l. Col. et optimi libri. <span class = "greek"
title = "Kephaloidion">Κεφαλοίδιον</span> Strab. et Diodor. XIV, 79,
<span class = "greek" title = "Kephaloidis">Κεφαλοιδις</span> Ptol.
<i>Cephalœdis</i> Plin. Cf. Casaub. ad Strab. VI, p. 184 et <ins
class = "correction" title = "sic scriptum: 188?">1 8</ins> al.
417, et Wesseling. ad Anton. Itin. p. 92.
—<a name = "var14_254" id = "var14_254" href =
"#line14_254">254.</a> <i>verticis</i> Oxon. et priscæ edd. Conf.
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_475">not. ad III,
475</a>.
—<a name = "var14_256" id = "var14_256" href =
"#line14_256">256.</a> <i>Tauromenitana</i> Col.
<i>Tauromentana</i> Oxon. Vulgo <i>Taurominitana</i>. Ita passim, et
<i>Taurominium</i>, ap. Cic. et alios scriptores Rom. Sed
<i>Tauromenium</i> in priscis codd. Plin. III, 8. <span class =
"greek" title = "Tauromenion">Ταυρομένιον</span> Græcis dicitur, et
<span class = "greek" title = "Tauromenia">Ταυρομενία</span> Strab.
TAUROMEN. et <span class = "greek" title =
"TAUROMENITAN.">ΤΑΥΡΟΜΕΝΙΤΑΝ.</span> in numis; conf. Heins. ad Ovid.
Fast. IV, 475.
—<a name = "var14_257" id = "var14_257" href =
"#line14_257">257.</a> <i>fovebat</i>
<span class = "pagenum">173</span>
emend. Barth. Adv. IX, 3, et N. Heins. prob. Draken. coll.
VII, 10; XI, 168; XIV, 97; Virg. Æn. I, 281; X, 93. Non male!
vid. tamen not.</p>
<p><a name = "var14_258" id = "var14_258" href = "#line14_258">258.</a>
<i>Elissœis</i> Col. Vulgo <i>Elysæis</i>, vel <i>Elisæis</i> et
<i>Elyseis</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#var1_81">ad I, 81</a>.
—<a name = "var14_259" id = "var14_259" href =
"#line14_259">259.</a> <i>Agatyna</i> scripti. <i>Agathina</i>
Parm. <i>Agatinnum</i> certe et <i>Agantinnum</i> dicitur Antonino et
tabulis Itinerariis. Vulgo <i>Agathyrna</i>, prob. Drak. <i>Agyrina</i>
conj. N. Heins. Sed vid. <a class = "crossref" href =
"#var14_208">ad v. 208</a>. Deinde <i>Trogilos</i> Oxon. R. 1,
Parm. Med. <i>Troylos</i> Col. <i>Troialos</i> Put. Vulgo
<i>Strongylos</i>: sed recte jam monuit N. Heins. hanc insulam
Æoliam intempestive h.l. inculcari, et Gr. <span class = "greek" title =
"Strongulên">Στρογγύλην</span>, Lat. <i>Strongulen</i>, non
<i>Strongylon</i>, dici. Idem conj. <i>Trotilon</i> (Τρώτιλον,
<i>Trotilum</i>, opp. ad mare situm non longe a Syracusis), vel <i>Mille
Acradina dedit, perflataque Trogilos austris</i>: at Acradina est pars
Syracusarum, quæ urbs, <a class = "crossref" href =
"#line14_277">v. 277</a>, memoratur.
—<a name = "var14_260" id = "var14_260" href =
"#line14_260">260.</a> <i>Facelina Dianæ</i> Col. probb. Cluver.
Sic. II, 6, et N. Heins. qui monet, Dianæ Φακελίνης vel
Φακελίτιδος nomen derivari a <span class = "greek" title =
"Phakelos">Φάκελος</span>, qui est fascis sarmentorum, quo Orestes
simulacrum Dianæ ex Scythia Ariciam in Italiam adtulisse dicitur, vid.
Serv. et Pompon. Sabin. ad Virg. Æn. II, 117, et Bucol. pr. Munker. ad
Hygin. fab. CCLXI, et ad Antonin. Liber. fab. XXVII, Cluver. l.c. et
Heyne ad Donati vit. Virgil. § 85; <i>Phacetina</i> R. 2, unde
<i>Phacelina</i> rectius, opinor, scripsit Lefeb. ut in Lucilii fragm.
apud Pompon. Sab. l.c. Eadem scriptura aliis corruptis lectionibus h.l.
firmatur. <i>Placentina Chavæ</i> Tell. R. 1, Parm. <i>Pharetia
Chavæ</i> Mediol. <i>Placentia Agavæ</i> a manu docta in R. 1,
<i>facetia cave</i> Put. Vulgo <i>Fascellina</i>, vel <i>Fascelina
Divæ</i>, quod nomen Dianæ (al. <i>Fascelis</i>, seu <i>Fascelitis</i>)
a <i>fasce</i> lignorum deducitur. Pompon. Sabinus l.c. Deam hanc
<i>Facelinam</i> a <i>facibus</i> dictam putabat.
<span class = "pagenum">174</span>
—<a name = "var14_261" id = "var14_261" href =
"#line14_261">261.</a> —<i>Panhormos</i> Oxon. vid. nott.
<i>Panhorphos</i> Tell.
—<a name = "var14_262" id = "var14_262" href =
"#line14_262">262.</a> <i>sectere</i> recte Colon. et R. 2.
Vulg. <i>sectare</i>, quod perperam pro <i>sectari</i> dictum adcipiunt;
<i>agitare</i> emend. Bentl. ad Horat. Serm. II, 3, 235, quod a
vulgata lectione nimis recedit.
—<a name = "var14_263" id = "var14_263" href =
"#line14_263">263.</a> <i>Verrere</i> Col. Ox. et in marg.
R. 1. Vulgo <i>Vertere</i>.
—<a name = "var14_264" id = "var14_264" href =
"#line14_264">264.</a> <i>Herbessos</i> scribendum censebat
N. Heins. Rectius forte <i>Erbessos</i>. Gr. Ἐρβησσὸς Polyb.
I, 18; <span class = "greek" title = "Erbêssinos">Ἐρβησσίνος</span>
ap. Steph. Sed <i>Herbessus</i> in optimis libris Liv. XXIV, 30, 35, et
<i>Herbessenses</i> ap. Plin. III, 8.
—<a name = "var14_265" id = "var14_265" href =
"#line14_265">265.</a> <i>Morguentia</i> R. 1, et ad marg.
<i>Morguntia</i>. Forte leg. <i>Morgantia</i>, <span class = "greek"
title = "Morgantion">Μοργάντιον</span> Strab. VI, p. 186, <span
class = "greek" title = "Morgantinê">Μοργαντίνη</span> Thucyd. IV, et
Diodor. XIV, 96. <i>Murgantia</i> Liv. XXIV, 27; XXVI, 21. <span class =
"greek" title = "MORGANT.">ΜΟΡΓΑΝΤ.</span> in numis. Sed <span class =
"greek" title = "Morgentinoi">Μοργεντῖνοι</span> Steph.
<i>Murgentini</i> Plin. III, 8, et <i>Murgentinus ager</i> Cic.
Verr. III, 18, et V, 47.
—<a name = "var14_266" id = "var14_266" href =
"#line14_266">266.</a> <i>Menæis</i> scripti et vetustæ edd. ante
Marsum, qui primus <i>Nemæis</i> dedit. <i>Noœnis</i> emend. Maser. ad
Val. Fl. II, 495, coll. Plin. III, 8, ubi
<span class = "pagenum">175</span>
potius <i>Noæi</i> memorantur, Νοαῖοι, quorum urbs <span class = "greek"
title = "Noai">Νόαι</span>, hod. <i>Noara</i>. Cluverius castigabat
<i>Nomæis</i>, a Νόμαις, perobscuro oppido, quod in tabulis suis
geographos Amestrato seu Amastræ vicinum posuisse, deceptos depravatis
Silii editionibus, bene monuit N. Heins.
—<a name = "var14_267" id = "var14_267" href =
"#line14_267">267.</a> <i>Tisse</i> Col. Τίσσα Ptol. <i>Tissæ</i>
priscæ edd. non inprob. N. Heins. Τίσσαι Steph. Vulg.
<i>Thisse</i>.
—<a name = "var14_268" id = "var14_268" href =
"#line14_268">268.</a> <i>Mytice</i> Col. unde <i>Matyce</i> emend.
Cluver. II, 10, Cell. et N. Heins. Vulg. <i>Micite</i>. Deinde
<i>Achæti</i> Col. <i>Arethi</i> Put. R. 1, Parm. Med.
<i>Arheti</i> Oxon. Vulgo <i>Acheti</i>. Quæ omnia mendosa videntur.
<i>Acithi</i> non male conj. Dausq. et N. Heins. Ἀκίθιος fluvius
ap. Ptol. de quo vid. Cluver. I, 18. Hinc forte <i>liquentis</i>,
pro quo <i>ingentis</i> scribendum putabat D. Heins. An legendum
<i>Echetlæ?</i> De eo opp. vid. Polyb. I, 15; Diodor. XX, 32, et
Steph.
—<a name = "var14_269" id = "var14_269" href =
"#line14_269">269.</a> <i>Sidonios</i> scripti et quædam edd. antt.
<i>Sidonias</i> R. 1, et Med. prob. N. Heins. ad Ovid. Heroid.
XV, 164, Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_117">ad II,
117</a>, et <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_648">not. ad
IV, 648</a>. Vulgo <i>Sidonia et</i>. Verum τὸ <i>Sidonios</i> præstat,
quod mox repetitur.
—<a name = "var14_271" id = "var14_271" href =
"#line14_271">271.</a> <i>Arbeia</i> Colon. unde <i>Arbela</i>
emend. Cluver. II, 13, et N. Heins. qui tamen <i>ferax</i> pro
<i>ferox</i> corrigendum censebat. <span class = "greek" title =
"Arbelê">Ἀρβέλη</span> Stephan. <span class = "greek" title =
"Arbelai">Ἀρβέλαι</span> Suid. Oppidum incerti situs, et forte ab hoc
loco alienum, quoniam secunda syllaba producitur. Vulgo
<span class = "pagenum">176</span>
<i>Arabeia</i>, quæ nihili est. Forte leg. <i>Herbita</i>, vel
<i>Acrilla</i>, vel <i>Onobala</i>. Ὀνοβάλα fl. ap. Appian. B. Civ.
V, 109, qui Vibio Sequest. (vid. edit. Oberlin. p. 198, 199)
<i>Tauromenius</i> et nunc <i>Cantara</i> dicitur, si Fazello et Cluver.
fides habenda. <i>Herbita</i> et, quæ mox memorantur, <i>Tabæ</i>
adjacent Heræis montibus. <i>Acrilla</i>, vel <i>Acrillæ</i>, non procul
a Syracusis, inter Acras (sup. <a class = "crossref" href =
"#line14_206">v. 206</a>) et Agrigentum; vid. Liv. XXIV, 35, et
Steph. Byz.
—<a name = "var14_272" id = "var14_272" href =
"#line14_272">272.</a> <i>Tubas</i> Col. <i>Thabas</i> primæ edd.
<i>Thebas</i> Put. Vulgatam lect. <i>Tabas</i>, quæ mendosa videbatur
N. Heins., defendit Cluver. Sic. ant. II, 13, putans, hoc oppidum
esse hod. castellum <i>Tavi</i> ad Heræos montes.
—<a name = "var14_273" id = "var14_273" href =
"#line14_273">273.</a> <i>Nec major</i>, h.e. æqualis, una voce
scribendum putat Lefeb. ut <i>necopina</i> sup. <a class = "crossref"
href = "#line14_188">v. 188</a>, et alia <a class = "crossref" href
= "bookIX.html#line9_98">IX, 98</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_608">XVI, 608</a>, ex hellenismo.
—Deinde <i>Iuntæ</i> pro <i>Mute</i> Col. <i>Mite</i> vel
<i>Myte</i> Ox. <i>Motyce</i> seu <i>Mutyce</i> corrig. Cluver. Sic ant.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_11">I, 11</a>, cujus
tamen urbis poeta jam meminit <a class = "crossref" href =
"#line14_268">v. 268</a>. <i>Motye</i> vel <i>Mutye</i> legendum
videbatur Drak. Idem vero oppidum Silio <i>Muten</i> dici putant Dausq.
Lefeb. et Ern. Μοτύη opp. marit. non longe a Lilybæo (non Pachyno, ut
apud Pausan. Eliac. I, 25), vel in insula ejusdem nominis (Diod.
XIII, 63 et 88, XIV) Phœnicum κτίσμα (Thucyd. VI, 2), vel colonia
Pœnorum iisque fidissima, si fides habenda Diodoro l.c. Conf. Polyæn.
Strateg. V, 2, n. 6.
—<a name = "var14_274" id = "var14_274" href =
"#line14_274">274.</a> <i>Gaulum</i> scripti. <i>Gaurum</i>
R. 1 et Med. <i>Gauros</i> Parm. Vulgo <i>Caulum</i>. Male!
<i>Caulon</i> inepte conj. Dausq. quod Italiæ opp. est et <i>Aulon</i>
quoque vocatur; <i>strato Gaulos (spectabile) ponto</i>, vel
<i>strato</i>, <i>Gaulos</i>, <i>spectabile p.</i> (ut inf. <a class =
"crossref" href = "#line14_292">v. 292</a>, <i>postquam
inmedicabile visum Seditio</i>) emend. Gron. Obss. III, 7, quod
insula illa ceteris scriptoribus non <i>Gaulum</i>, sed <i>Gaulos</i>
dicatur.</p>
<span class = "pagenum">177</span>
<p><a name = "var14_277" id = "var14_277" href = "#line14_277">277.</a>
<i>Syracosæ</i> Col. <i>Syracuse</i> ad marg. R. 1.
<i>Syracosias</i> conj. N. Heins.
—<a name = "var14_280" id = "var14_280" href =
"#line14_280">280.</a> <i>plebem</i>, non <i>pubem</i>, scripti.
—<a name = "var14_281" id = "var14_281" href =
"#line14_281">281.</a> <i>hosti</i> maluerit N. Heins. idque
recepit Lefeb.
—<a name = "var14_282" id = "var14_282" href =
"#line14_282">282.</a> <i>Eisque</i> R. 1, et <i>Actæisque</i>
ad ejus marg. <i>trophæis</i> quidam male. Est Gr. τρόπαιον, seu
τροπαῖον. Post <i>tropæis</i> Drak. punctum, Lefeb. vero et Ern. post
<i>umbram</i>
<a name = "var14_283" id = "var14_283" href =
"#line14_283">v. 283</a>,
signum exclam. posuere. E contextu <i>refert</i> vel simile quid
subintelligendum censet Lefeb. Sed vid. not.
<span class = "pagenum">178</span>
—<a name = "var14_288" id = "var14_288" href =
"#line14_288">288.</a> <i>ob crimina</i> conj. N. Heins. et
<a name = "var14_293" id = "var14_293" href =
"#line14_293">v. 293</a>,
<i>insurgebat</i>. At nihil mutandum.</p>
<p><a name = "var14_296" id = "var14_296" href = "#line14_296">296.</a>
<i>Invitum, quia</i> ex Col. recepit Drak. <i>Invitumque a sponte non s.
h.</i> Oxon. <i>Invitumque
<span class = "pagenum">179</span>
a sponte diu non</i> Put. <i>quia sponte Deum non sumserit</i> corrig.
N. Heins h.e. diis faventibus adnuentibusque; quod multis exemplis
docetur, quibus opus non erat. Ego servavi vulgatam lect. exemplo Lefeb.
et Ern. Eamdem non inprobabat Draken. et <i>sumserit</i> vel positum pro
sumsisset, vel in <i>sumeret</i> mutandum putabat. Mireris viros doctos
nodum in scirpo quæsisse, et Lefeb. primum percepisse h.l. sententiam,
quam his verbis enuntiat: hostis induit Marcello arma, quæ ipse
Marcellus diu sponte <i>distulit</i> sumsisse; vid. not.
—<a name = "var14_303" id = "var14_303" href =
"#line14_303">303.</a> <i>pinum</i> scripti; conf. Heins. ad Claud.
R. P. III, 387. Vulgo <i>molem</i>.</p>
<p><a name = "var14_305" id = "var14_305" href = "#line14_305">305.</a>
<i>Huic</i> scripti. <i>Hinc</i> R. 1, Med. aliæque priscæ edd.
Vulgo <i>Hic</i>.
—<a name = "var14_307" id = "var14_307" href =
"#line14_307">307.</a> <i>adjutus</i> Put. et ad marg. R. 1,
quod receperunt Lefeb. et Ern. Idem, vel <i>adjecto</i>, vel
<i>adjuncto</i> conj. Dausq. Vulgatam lect. <i>adjuto</i> h.l. probabat
N. Heins. qui sup. ad XI, 614, verebatur,
<span class = "pagenum">180</span>
ne mendosa esset. Omnino doctior videri potest, et auribus certe gratior
est.
—<a name = "var14_309" id = "var14_309" href =
"#line14_309">309.</a> <i>toties</i> Col. Put. R. 2, Parm.
Ben. Vulgo <i>turris</i>. Deinde <i>crescentia</i>, Col. Vulg.
<i>nascentia</i> non inprob. Barth. Adv. IX, 3, ut sensus sit: Tam
alta erat turris, ut ubi finem habitura videretur, ibi denuo novo
tabulato renasceretur, et superiora tabulata enascerentur velut ex
inferioribus iisque majoribus sursum procedendo: <i>texta</i> conj.
N. Heins. et <i>tectis crescentia tecta</i> Dausq.
—<a name = "var14_310" id = "var14_310" href =
"#line14_310">310.</a> <i>rapidusque</i> scripti et R. 2, quod
recepi, etsi perperam ita legi putabat N. Heins. Mea qualicumque
sententia exquisitius est vulgato <i>rapidisque</i>, et pro
<i>raptim</i> positum, ut apud Virg. Æn. XI, 906; XII, 81 al. In iisdem
scriptis recte <i>crepitantia</i>, non <i>trepidantia</i>; conf. Bentl.
ad Horat. Od. IV, <span class = "smallcaps">xi</span>, 11, et Drak. h.l.
—<a name = "var14_312" id = "var14_312" href =
"#line14_312">312.</a> <i>surgentia culmina</i> Ven. Marsi, teste
N. Heins. Sed vulgatam lect. in utraque Marsi ed. Ven. reperit
Drak. <i>nutantia</i> ingeniose conj. Dausq. h.e. ruinam minitantia.
—<a name = "var14_318" id = "var14_318" href =
"#line14_318">318.</a> <i>adpulit undas</i>, ut inf. <a class =
"crossref" href = "#line14_418">v. 418</a>, Put.
—<a name = "var14_320" id = "var14_320" href =
"#line14_320">320.</a> <i>Trabs trabe cincta teres, erasis u.
n.</i> Put. Hinc <i>Trabs trabe juncta teres derasis</i> (ut <i>decisis
undique ramis</i> ap. Virg. Æn. XI, 5) <i>undique nodis</i> emend.
Lefeb. quia duæ certe trabes requirantur
<span class = "pagenum">181</span>
—<a name = "var14_325" id = "var14_325" href =
"#line14_325">325.</a> <i>vis ulla</i> Col. <i>vix illa, quin s.
t.</i> Put. <i>Nec solos fixura viros</i> suspicabatur N. Heins.
—<a name = "var14_327" id = "var14_327" href =
"#line14_327">327.</a> <i>tenaci</i> Col.</p>
<p><a name = "var14_334" id = "var14_334" href = "#line14_334">334.</a>
<i>cum fundere</i> Col. <i>clam fundere</i> conj. Burm. et recepit
Lefeb. Recte, puto. Sic in loco Livii, quem in notis laudavimus, <i>pars
sagittis, pars scorpionibus ex occulto petebant hostem</i>.
—<a name = "var14_335" id = "var14_335" href =
"#line14_335">335.</a> <i>adposito</i> Put. non improb. Drak. ut
positum sit pro vicino, proximo, de quo vid. Gronov. ad Senec. Epist.
IV.
—<a name = "var14_336" id = "var14_336" href =
"#line14_336">336.</a> <i>Tum sine</i> priscæ edd. Mox. <i>artæ
viæ</i> malebat N. Heins. et
<span class = "pagenum">182</span>
<a name = "var14_344" id = "var14_344" href =
"#line14_344">v. 344</a>, <i>novo ortu</i>.</p>
<p><a name = "var14_347" id = "var14_347" href = "#line14_347">347.</a>
<i>ulnis</i> conj. idem ingeniose, putans, τὸ <i>undis</i> ex glossa
inrepsisse.
—<a name = "var14_349" id = "var14_349" href =
"#line14_349">349.</a> <i>refunderet</i> corrig. N. Heins. ut
inf. <a class = "crossref" href = "#line14_551">v. 551</a>; Stat.
Theb. IX, 464 al. Sed <i>effundere</i> hoc sensu legi ap. Mel.
III, 1, et simplex <i>fundere</i> ap. Lucan. I,
<span class = "pagenum">183</span>
410, monet Drak. Verbum compos. h.l. pro simplici; conf. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_464">not. ad III, 464</a>.
—<a name = "var14_351" id = "var14_351" href =
"#line14_351">351.</a> <i>Una fides</i> recepit Drakenb. e Col. et
Put. prob. N. Heins. ut sensus sit: <i>non una</i>, h.e. non solum
<i>fides</i> est, creditur, illum arenam mundi numerasse, sed <i>ferunt
etiam</i>, etc. Id firmat ex Val. Fl. II, 167 (in omnibus Mstis) et IV,
598; Stat. Theb. II, 689; XII, 114; Senec. Herc. Œt. 608. Vulgo <i>Vana
fides</i>, ut ap. Virg. Æn. IV, 12, et Val. Fl. V, 75. Id non
displicebat Drak. et recte, puto, jam revocatum est a Lefeb. et Ern. nam
loca illa, a N. Heins. laudata, vel dubia sunt, vel
aliena.</p>
<span class = "pagenum">184</span>
<p><a name = "var14_365" id = "var14_365" href = "#line14_365">365.</a>
Hæc nihili esse putabat N. Heins, qui conj. <i>clangoris imago</i>,
vel <i>et clamat scopulis vaga Martis imago</i>, vel <i>ingeminat
scopulis clamoris imago</i>, vel denique <i>icta redit scopulis clamoris
imago</i>, ut apud Ovid. in Liv. v. 220, <i>Tunc vox adversis
collibus icta redit</i>. Lefeb. contra miratur, versum elegantissimum
displicuisse Heinsio dormienti, quum <i>clamare</i> pro <i>resonare</i>
solenne sit apud antiquos. Id quidem neque nos ignoramus, vid. <a class
= "crossref missing" href = "bookIII.html#not3_471" title = "in Not.">ad
III, 471</a>. Sed <i>clamorem clamare</i> quis umquam dixit, vel dici
ferat? Forte reponendum <i>clangit</i>, h.e. resonat; nisi potius vera
lectio <i>resilit</i> culpa librariorum excidisse censenda est, et
vicina vox <i>clamoris</i> peperit inportunum <i>clamat</i>. Olim
suspicabar <i>plaudit</i>, vel <i>plangit scopulos</i>.
<span class = "pagenum">185</span>
Withof. emend. <i>et reboat scopulis</i>, etc.
—<a name = "var14_368" id = "var14_368" href =
"#line14_368">368.</a> <i>viventem</i> Ox. solenni lapsu
librariorum, vid. sup. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#var1_259">ad I, 259</a>.</p>
<p><a name = "var14_369" id = "var14_369" href = "#line14_369">369.</a>
<i>Ac</i> Col.
—<a name = "var14_370" id = "var14_370" href =
"#line14_370">370.</a> <i>arabat</i> Col. <i>arquabat</i> conj.
N. Heins. ut <i>arquatum</i> h.e. arcuatum <i>curvamen Iridis</i>
ap. Ovid. Met. XI, 590, ubi vid. Heins.
—<a name = "var14_371" id = "var14_371" href =
"#line14_371">371.</a> <i>terrifici</i> malebat N. Heins.
—<a name = "var14_372" id = "var14_372" href =
"#line14_372">372.</a> <i>vastum</i> forte leg. pro <i>vacuum</i>,
quæ vox præcessit <a class = "crossref" href =
"#line14_366">v. 366</a>. Deinde <i>late</i> Put. Vulg.
<i>latæ</i>.
—<a name = "var14_373" id = "var14_373" href =
"#line14_373">373.</a> <i>Increpuere</i> (ut <a class = "crossref"
href = "bookV.html#line5_188">V, 188</a>; <a class = "crossref"
href = "bookXVI.html#line16_95">XVI, 95</a>; Virg. Æn. IX, 504) recte
haud dubie emend. Gron. Obss. III, 7, prob. N. Heins. qui et
conj. <i>Incinuere</i>. Vulg. lectio non ferenda, quoniam mox sequitur
<i>Incumbunt</i>.
—<a name = "var14_374" id = "var14_374" href =
"#line14_374">374.</a> <i>tortæ ad certantia</i> Gryph. et Dausq.
Male!</p>
<span class = "pagenum">186</span>
<p><a name = "var14_381" id = "var14_381" href = "#line14_381">381.</a>
<i>latere</i> Colon. et Rom. 2; <i>lattere</i> Put. Vulgo <i>laceræ</i>:
sed si ipsæ laceræ, quomodo aliarum remos potuerunt detergere, utpote
invalidæ; N. Heins.
—<a name = "var14_387" id = "var14_387" href =
"#line14_387">387.</a> <i>Acta quater centum</i> emend.
N. Heins. cui τὸ <i>sed</i> inportune hic videbatur inculcatum.
<i>Nam quater hæc</i> tacite edidit Lefeb. eamdem haud dubie ob causam;
conf. not.
—<a name = "var14_389" id = "var14_389" href =
"#line14_389">389.</a> <i>Borean</i>, pro vulg. <i>Boream</i>, ex
emend. N. Heins. qui ita versui consuluit.
—<a name = "var14_390" id = "var14_390" href =
"#line14_390">390.</a> <i>robore</i> Col. et Oxon. Vulgo
<i>corpore</i>.
—<a name = "var14_391" id = "var14_391" href =
"#line14_391">391.</a> <i>Intraret fluctu</i>, h.e. fluctui, emend.
N. Heins. sed vid. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#var6_498">ad VI, 498</a>. Deinde <i>se</i> pro <i>si</i>
Oxon. Sed, nisi aliquid desit, <i>ceu</i> scribendum censebat
N. Heins. prob. Drak. qui h.l. ita interpretatur: Navis Punica
tantæ magnitudinis ac ponderis erat, ut, quamvis universis velis, iisque
satis magnis, omnes auras conligeret, non citius tamen progrederetur,
quam alia quævis, quæ solis remis propellebatur. Recte, puto; et ita
quoque Ern. qui tamen vulgatam lectionem eodem adcepit sensu, quem non
admittit. Nihil quidem mutandum videbatur Lefeb. cujus nota est hæc:
«Non intellexerunt Heins. et Drak. Dic, hæc puppis, quæ superbiebat,
quum omnes flatus
<span class = "pagenum">187</span>
velo capaci hauriret, non nisi lente se agebat, si solis remis ageretur;
tanta erat moles.» Videtur τὸ <i>si</i> pro <i>ac si</i>, <i>velut
si</i>, positum adcepisse, quod tamen nullo exemplo probari potest.
Withof. <i>quasi</i> pro <i>si</i> substituendum censebat.</p>
<p><a name = "var14_400" id = "var14_400" href = "#line14_400">400.</a>
<i>diduxit</i> Col. Sed <i>deduxit</i> stans in <i>puppi sublimiori</i>;
conf. <a class = "crossref" href =
"#line14_384">v. 384 seq.</a>
—<a name = "var14_401" id = "var14_401" href =
"#line14_401">401.</a> <i>ac</i>, non <i>et</i>, Col. ac Put.
—<a name = "var14_403" id = "var14_403" href =
"#line14_403">403.</a> <i>flectendo</i> scribendum putabat Gronov.
Obss. III, 7, vel <i>flectenti</i> pro <i>flectendo</i> positum
esse, ut Lævius <i>curis intolerantibus</i> pro <i>intolerandis</i>
dixerit, de quo vid. Gell. XIX, 7; <i>flectendo</i> recepit Cell.
Sed recte jam monuit N. Heins. nulla opus esse mutatione, quum
sensus sit, <i>clavo</i> puppem <i>flectenti</i>; et <i>flectendo
clavo</i> durum esse, quum proxime præcesserit <i>regenda puppe</i>.
Vulgatam quoque lect. firmavit Drak. ex Lucan. III, 555.
—<a name = "var14_407" id = "var14_407" href =
"#line14_407">407.</a> <i>gubernandam</i>
<span class = "pagenum">188</span>
Tell. <i>gubernanai</i> Oxon. Put. R. 1, Parm. Med. quem errorem
inde ortum suspicatur Drak. quod in scriptura Longobardica literæ:
<i>cl</i> et <i>d</i> difficulter distingui possint; conf. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#var2_52">ad II, 52</a>.</p>
<p><a name = "var14_409" id = "var14_409" href = "#line14_409">409.</a>
<i>Lectaque</i> Col. et Oxon. h.e. delectu habito conscripta.
<i>Lescaque</i> Put. Vulgo <i>Lætaque</i>. Deinde <i>complebant</i> Put.
venuste, judice N. Heins. Denique <i>stabularum</i> Oxon. et Put.
cum veterrimis edd. <i>Baiarum litore</i> conj. N. Heins. quod Baiæ
Cumis vicinæ, Stabiæ autem, quamquam Campani litoris oppidum, satis
tamen iis remotæ fuerint. Sed Drak. bene hæc notavit: «Vix verosimile
videri potest, librarios indoctos notissimam vocem <i>Baiarum</i> in
minus notam <i>Stabiarum</i> commutasse: quare si quid h.l. mutandum,
legam potius versu præc. <i>Campana</i> pro <i>Cumana</i>.»
—<a name = "var14_410" id = "var14_410" href =
"#line14_410">410.</a> <i>Nomen</i> Col. <i>subducta</i> pro
<i>vicina</i> Parm. <i>Numen erat celsæ puppi Lucrina Dione</i> conj.
N. Heins. cui vulgatum certe non de Venere Erycina, sed Lucrina,
Baiis, non Stabiis vicina (vid. Stat. Silv. III, 1; Martial. XI,
81, et Heins. ad Ovid. Met. X, 558), intelligendum videbatur;
<i>celsæ puppi vicina</i> reposuit et junxit Lefeb.
—<a name = "var14_413" id = "var14_413" href =
"#line14_413">413.</a> <i>clamantem</i> primus edidit Marsus,
<i>damnatum</i> R. 2, et Mars. in comment.
—<a name = "var14_416" id = "var14_416" href =
"#line14_416">416.</a> <i>iræ</i> optime in Ven. ed. Marsi legi
<span class = "pagenum">189</span>
testatur N. Heins. sed negant Draken. et Lefeb.
—<a name = "var14_422" id = "var14_422" href =
"#line14_422">422.</a> <i>Amentante</i> Col. Vulgo
<i>Adventante</i> inepte, etsi defendat Dausq. et ex Virg. Ge. IV, 192,
expressum putet. <i>Augmentante</i> emend. D. Heins.
<i>Adjutante</i> post Dausq. N. Heins. ad Claud. Cons. Manlii
Theod. 321, qui tamen in not. ad nostrum loc. τὸ <i>Amentante</i>
præfert, quum nihil elegantius dici possit.</p>
<p><a name = "var14_425" id = "var14_425" href = "#line14_425">425.</a>
<i>jam</i> pro <i>tam</i> recte, opinor, scribendum videbatur
N. Heins.
—<a name = "var14_427" id = "var14_427" href =
"#line14_427">427.</a> <i>At</i> Col. R. 1, Parm. Med. Ben.
al. <i>Ac</i> Ox. et Put. Vulgo <i>Et</i>, quod primum in Marsi Ven.
sec. operarum errore editum fuit.
—<a name = "var14_429" id = "var14_429" href =
"#line14_429">429.</a> <i>inpulerat</i> Put. ut ap. Ovid. Met. XII,
552; conf. Heins. ad Claud.
<span class = "pagenum">190</span>
Paneg. Manl. Theod. v. 325. Vulgo <i>intulerat</i>, quod restituit
Lefeb.
—<a name = "var14_434" id = "var14_434" href =
"#line14_434">434.</a> <i>Lycchæi</i> Col. unde <i>Lychæi</i>
scripsit Drak. <i>Luchei</i> Oxon. R. 1, Parm. Med. Vulg.
<i>Lichei</i>. Deinde <i>Cidus</i> Put. et <i>Ciclus</i> Oxon.
R. 1, Parm. Med. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#var3_338">ad III, 338</a>.
—<a name = "var14_437" id = "var14_437" href =
"#line14_437">437.</a> <i>Sabraca</i> Put. <i>Sabatra</i> malebat
N. Heins. quod Africæ civitatis nomen sit. Ea tamen <i>Sabrata</i>
potius dicitur, et hæc est vulgata lectio, quam revocavi.
<i>Sabratha</i> edidit Drak. sine auctoritate; conf. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#var3_256">ad III, 256</a>. Possis et
<i>Sabatha</i>, quæ est urbs Sabæorum et caput regni in Arabia. Ceterum
pro <i>adorata</i> legendum crediderim <i>ab aurata... puppe</i>, ut ap.
Virg. Æn. X, 171, <i>aurato fulgebat Apolline puppis</i>. Et tutela
et insigne navis ex auro, vel ebore, vel simili materia esse
solebat.</p>
<span class = "pagenum">191</span>
<p><a name = "var14_444" id = "var14_444" href = "#line14_444">444.</a>
<i>Urguebant</i> Col. quod et conj. Gron. Obss. III, 7. Vulgo
<i>Urgebat</i>.
—<a name = "var14_449" id = "var14_449" href =
"#line14_449">449.</a> <i>æquoreas in undas</i> forte rectius
judice N. Heins.
—<a name = "var14_452" id = "var14_452" href =
"#line14_452">452.</a> <i>Batonis</i> Col. nomen Pannonicum;
N. Heins. <i>Baconis</i> Parm. Vulgo <i>Bathonis</i>.
—<a name = "var14_454" id = "var14_454" href =
"#line14_454">454.</a> <i>obluctari</i> malebat N. Heins. Sed
conf. <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_553">IX, 553</a>,
et <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_234">not. ad
I, 234</a>.
—<a name = "var14_456" id = "var14_456" href =
"#line14_456">456.</a> Pro <i>Anteibat</i> poeta forte scripsit
<i>Callebat</i>, vel <i>Anticipans</i>, vel <i>Anticipat</i>, scilicet
mente, ut ap. Cic. Nat. D.
<span class = "pagenum">192</span>
I, 27.
—<a name = "var14_460" id = "var14_460" href =
"#line14_460">460.</a> <i>inde</i> Put. et vetustiores edd. Vulgo
<i>deinde</i>, claudicante versu.</p>
<p><a name = "var14_465" id = "var14_465" href = "#line14_465">465.</a>
<i>parabit</i> Put. <i>paravit</i> R. 1, Parm. Med.
—<a name = "var14_466" id = "var14_466" href =
"#line14_466">466.</a> <i>Inter pastores</i> emend. N. Heins.
non inprob. Drak. <i>Intra pastores</i> edidit Lefeb. qui hæc notavit:
«<i>Intra</i> notat habitum vel perpetuum quid. Non tantum erat inter
pastores, sed et pastor ipse intra pastores: ut in Celso Præf.
p. 17, ed. Krause, <i>medicina intra usum est... ipsi intra
professionem</i>.»
<span class = "pagenum">193</span>
—<a name = "var14_470" id = "var14_470" href =
"#line14_470">470.</a> <i>rivosque cieri</i>, vel <i>citari</i>
conj. N. Heins. At sensus hoc loco est, quod Drakenborch. jam
monuit, canente Daphnide fluvios aquarum murmura continuisse, et ad
vocem ejus inmobiles stetisse, ut apud Ovid. Fast. II, 84, et Propert.
III, <span class = "smallcaps">i</span>, 41, 42, al. III, <span class =
"smallcaps">ii</span>, 1, 2, ubi vid. Broukh.
—<a name = "var14_475" id = "var14_475" href =
"#line14_475">475.</a> <i>sedavit jubila Cyclops</i>, h.e. cantus
suos continuit et compressit intentus audiendo pastori, emend. Gronov.
Obss. III, 7, non inprob. Drak. quia <i>jubilum</i> nullibi ponatur
de carmine, quod laudem mercatur; conf. tamen not. <i>læta e scopulis
audivit</i> conj. N. Heins. At neque huic, neque Drak. et Ern.
vulgata lectio displicuit; <i>lentus audivit</i> reposuit Lefeb. coll.
VII, 440, et Virgil. Eclog. I, 4.</p>
<p><a name = "var14_479" id = "var14_479" href = "#line14_479">479.</a>
<i>Oiliades</i>
<span class = "pagenum">194</span>
scripti, R. 1, et Med. <i>Oliades</i> Put. <i>Olides</i> R. 2,
et Marsi Ven. prior. <i>Oilides</i> Marsi Ven. 2, omnesque reliquæ edd.
ante Drak.
—<a name = "var14_480" id = "var14_480" href =
"#line14_480">480.</a> <i>Urguentes</i> malebat N. Heins.
—<a name = "var14_481" id = "var14_481" href =
"#line14_481">481.</a> <i>alni</i> Col. vel potius, Lefeb. teste,
tres scripti et R. 2; <i>alno</i> Parm. Vulgo <i>alvi</i>, prob.
Dausq. ut jungantur <i>medius alvi</i>. Sic et <i>medius alni</i>
jungebat N. Heins. (ut <i>medius teli</i> sup. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_307">I, 307</a>, ubi vid. not.)
qui tamen ita maluerit <i>medium dum se adlevat alni</i>.
—<a name = "var14_484" id = "var14_484" href =
"#line14_484">484.</a> <i>ferro</i> pro <i>rostro</i> Put. prob.
N. Heins. ut sit teli ferrum, quo transfixus fuerit Scyron, non
<i>rostrum</i>, cui hic nullum putabat esse locum. At vid. not.
—<a name = "var14_487" id = "var14_487" href =
"#line14_487">487.</a> <i>autem</i> pro <i>adeo</i> Put. Deinde
<i>senis</i> Col. Vulgo <i>sævis</i>, quod ex antiqua scriptura
<i>sevis</i> ortum.
—<a name = "var14_491" id = "var14_491" href =
"#line14_491">491.</a> <i>Ac</i> Col. <i>At</i> Put. R. 1,
Parm. Med. <i>Art fert</i> Ox. <i>Aufert</i> etiam legi posse monebat
N. Heins. Sic tamen <i>Aufertque</i> scribendum. At <i>ferri</i>
pro <i>auferri</i> dictum, ut sup. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_361">I, 361</a>, Drak.</p>
<p><a name = "var14_492" id = "var14_492" href = "#line14_492">492.</a>
<i>Podætum</i>, non <i>Podetum</i>, Col.
—<a name = "var14_493" id = "var14_493" href =
"#line14_493">493.</a> <i>ephœbos</i> vel <i>ephebos</i> scripti,
R. 2, Marsi et Martini
<span class = "pagenum">195</span>
Herbip. edd. Vulgo <i>ephebis</i>.
—<a name = "var14_500" id = "var14_500" href =
"#line14_500">500.</a> <i>summerserat</i> R. 1, Parm. Med.
<i>turrigeram Nessum</i> malebat N. Heins. ut <i>Centauro magna</i>
ap. Virg. Æn. V, 122, quod certe necessarium non esse Drak. probat
ex v. 572 et 578.
—<a name = "var14_505" id = "var14_505" href =
"#line14_505">505.</a> <i>Proh! qualem (seu splendentem... velox
saltu) decuere labores</i> refinxit Lefeb. qui tamen hunc locum ita
potius corrupit, quam emendavit.
<span class = "pagenum">196</span>
—<a name = "var14_509" id = "var14_509" href =
"#line14_509">509.</a> <i>decuere</i> Colon. quod recte probarunt
N. Heins. Drakenborch. et Ern. Vulgo <i>docuere</i>, male;
<i>nocuere</i> corrig. Barth. Adv. IX, 3, et Gronov. Obss.
III, 7.
—<a name = "var14_511" id = "var14_511" href =
"#line14_511">511.</a> <i>fata</i> scripti, probb. Gronov. Obss.
II, 11, N. Heins. Drakenborch. al. Vulgo <i>facta</i>.
—<a name = "var14_512" id = "var14_512" href =
"#line14_512">512.</a> <i>sub umbras</i> Putean.
—<a name = "var14_514" id = "var14_514" href =
"#line14_514">514.</a> <i>Cyclopea</i> libri tantum non omnes, vid.
<a class = "crossref" href = "#var14_33">ad v. 33</a>.
—<a name = "var14_515" id = "var14_515" href =
"#line14_515">515.</a> Ita h.l. ex scriptis restituit
N. Heins. ut similes versus bis terve in Virgilio. Vulgo
<i>Cyanes</i>, ne metrum laboraret, et <i>Ortygiæ Arethusa</i>, vel
<i>Arethusæ</i>. Scribendum tamen crediderim <i>Ortygies
Arethusa</i>.</p>
<p><a name = "var14_516" id = "var14_516" href = "#line14_516">516.</a>
Ita Col. recte; <i>præsens</i> pro <i>Perseus</i> Oxon. Put. R. 1,
Parm. Med. Deinde <i>puppim hac</i> Oxon. <i>puppem hanc</i> R. 1,
Parm. Med. Vulgo <i>Parte alia præses puppem Tiberinus agebat</i>.
—<a name = "var14_517" id = "var14_517" href =
"#line14_517">517.</a> <i>vehebatur</i> Oxon. et Put. Deinde
<i>Crantor</i> Col. <i>et auctor</i> Oxon. Τὸ <i>Io</i> autem est ex
emend. N. Heins. qui omnino totum hunc locum restituit. Vulgo
legitur <i>Quaque ferebatur ductor Sidonius, io Conclamant</i>, quod
postremum verbum invexit Nicander; nam <i>Concurrunt</i> in omnibus edd.
ante Juntinam. Prior vero syll. voc. <i>io</i>, quum sit exclamantis,
corripitur.
—<a name = "var14_519" id = "var14_519" href =
"#line14_519">519.</a> <i>sternuntque</i> Put.
—<a name = "var14_521" id = "var14_521" href =
"#line14_521">521.</a> <i>at gladio</i> reposuit Lefeb. quem
sequutus est Ernesti. Vulgata vero
<span class = "pagenum">197</span>
lectio haud dubie exquisitior est: nam <i>cominus</i> obponitur τῷ
<i>longe</i>, et <i>gladius jaculo</i>; visque h.l. augetur omissa
conjunctione disjunct. <i>sed</i>.
—<a name = "var14_523" id = "var14_523" href =
"#line14_523">523.</a> <i>mole</i> scripti et priscæ edd. ante
Marsum, qui primus <i>Mæla</i> edidit. <i>Mela</i> Cell. <i>vasta sub
mole</i> conj. N. Heins. et rectius <i>vasta sed mole</i> Lefeb.
h.e. vasto nisu abrumpere hortatur catenas. Uterque autem æque ac
Drakenb. et Ern. hæc verba referunt ad Crantorem, qui hortatus sit
socios, etc. quæ ratio admodum dura est. Videtur omnino in hoc versu
nomen propr. latere, quod librariorum incuria ac stupore exciderit, ut
passim supra vidimus. Pro <i>et</i> etiam <i>sed</i> vel <i>at</i>
legendum crediderim.</p>
<p><a name = "var14_530" id = "var14_530" href = "#line14_530">530.</a>
<i>multus in ira</i> opinabatur N. Heins. ut ap. Cic. et alios
<i>multum esse in re aliqua, in opere</i>, etc.
—<a name = "var14_534" id = "var14_534" href =
"#line14_534">534.</a> <i>Latronius</i> Col. Sed <i>Laronii</i> ac
<i>Laroniæ</i> nomen apud Juvenalem, et non semel in inscriptt. antt.
occurrere, jam monuit N. Heins.
—<a name = "var14_535" id = "var14_535" href =
"#line14_535">535.</a> <i>Tyrio</i> pro <i>duro</i> conj.
N. Heins.
—<a name = "var14_536" id = "var14_536" href =
"#line14_536">536.</a> <i>Affixit</i> Put. et Med. Sed
<i>adfixet</i>
<span class = "pagenum">198</span>
pro <i>adfixisset</i> positum.
—<a name = "var14_538" id = "var14_538" href =
"#line14_538">538.</a> <i>Ignarum remum</i> conj. N. Heins.
quia vox illa ad res inanimales quandoque a poetis transferatur. At vid.
not. <i>summo</i> Col. <i>somno</i> Put. R. 1, Parm. Med.
<i>sompno</i> Oxon. Deinde <i>traxit</i> Col. Ox. R. 1, Parm. Med.
et aliæ edd. antt. unde recepi; <i>atraxit</i> Put. Vulgo
<i>adtraxit</i>.
—<a name = "var14_539" id = "var14_539" href =
"#line14_539">539.</a> <i>Percussi</i> Put. et edd. vetustæ, vid.
ad II, 213; <i>densentur</i> scripti, R. 2, et Ven. vid. ad IV,
159. Vulgo <i>densantur</i>, quod operarum vitio etiam legitur in ed.
Drak.</p>
<p><a name = "var14_548" id = "var14_548" href = "#line14_548">548.</a>
<i>in vulnera</i> scripti, R. 1, Ben. Vulgo <i>in vulnere</i>, et
sic quoque ed. Drak. sed iterum culpa typographi.
—<a name = "var14_549" id = "var14_549" href =
"#line14_549">549.</a> <i>e pelago</i> malebat N. Heins.</p>
<span class = "pagenum">199</span>
<p><a name = "var14_553" id = "var14_553" href = "#line14_553">553.</a>
<i>Inpellant pelago</i> Put. quod rectius videbantur N. Heins. qui
et
<a name = "var14_554" id = "var14_554" href =
"#line14_554">v. 554</a>,
<i>Mole sua</i>, h.e. incumbendo iis ac deprimendo sub fluctu,
scribendum censebat, coll. VI, 32, et Tac. Ann. II, 17 extr. At vid.
nott.
—<a name = "var14_558" id = "var14_558" href =
"#line14_558">558.</a> Hic versus, qui vulgo omittitur, restitutus
e c. Col. Exstat quoque in Oxon. Put. et R. 2, in quibus tamen
<i>fluctu</i> pro <i>flictu</i> legitur.
—<a name = "var14_559" id = "var14_559" href =
"#line14_559">559.</a> <i>ferro</i> pro <i>bello</i> Put.</p>
<span class = "pagenum">200</span>
<p><a name = "var14_563" id = "var14_563" href = "#line14_563">563.</a>
<i>En</i> tacite scripsit Lefeb. ut passim.
—<a name = "var14_565" id = "var14_565" href =
"#line14_565">565.</a> <i>Nant aliæ textis</i> conj. N. Heins.
ut <i>texta carinæ</i> et <i>texta pinea</i> pro navibus.
—<a name = "var14_567" id = "var14_567" href =
"#line14_567">567.</a> <i>Ardent</i> ed. Gryph. non inprob.
N. Heins. <i>pinnataque</i> reposuit Lefeb. cujus hæc nota est:
«Fœdam labem hic reliquit et tuetur Drak. scribendo <i>pennata</i>.
<i>Penna</i> pro <i>pluma</i> generatim de avibus, <i>pinna</i> de
piscibus, quod recte de Sirene, monstro thalassio. Atque ita distinguit
Quintilianus: sed et <i>pinna</i> de avium alis et cauda. Sic etiam
Cupido <i>pinnatus</i> non <i>pennatus</i>. Hoc sensu intelligendus
locus Licinii in Gell. XVII, 21, in fine, de Musis.» Pleraque perperam
dicta, quæ refellere nihil adtinet. Piscium forma Sirenibus quidem
tribuitur in Chartarii Imagin. 35, p. 109, sed non ab antt.
scriptoribus. Alatas vero eas fingi, notum ex poetis et vett. monimm.
Conf. Broukh. et Heyne ad Tibull. IV, <span class =
"smallcaps">i</span>, 69; Intpp. Ovid. Metam. V, 552 sq. Fabrett.
ad Column. Traj. in Add. pag. ult. Montfauc. Antiq. expl. T. I, P.
II, pl. 222. Chausse gem. ant. fig. t. 128, al.
—<a name = "var14_569" id = "var14_569" href =
"#line14_569">569.</a> <i>Jovi</i> Put. Vulgo <i>Jove</i>.
<span class = "pagenum">201</span>
—<a name = "var14_570" id = "var14_570" href =
"#line14_570">570.</a> <i>Quæque effusa comas</i> conj.
N. Heins. et <i>curvum p. c. pristem</i>, vel <i>pristim</i>, quod
recepit Lefeb. qui monet, frustra hic nugari Drak. et repugnare duos
veteres.
—<a name = "var14_572" id = "var14_572" href =
"#line14_572">572.</a> <i>Python</i> Col. <i>Piton</i> R. 2.
Vulgo <i>Phyton</i>, vel <i>Phiton</i>.
—<a name = "var14_573" id = "var14_573" href =
"#line14_573">573.</a> Vulg. <i>Elisæ</i>. Sed vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#var1_81">ad I, 81</a>.
—<a name = "var14_575" id = "var14_575" href =
"#line14_575">575.</a> <i>At</i>, non <i>Ac</i>, Col. <i>At
vinctus</i> malebat N. Heins. quia <i>vinclis</i> præcessit
<a class = "crossref" href = "#line14_563">v. 563</a>. Sed undecim
versus interpositi sunt, et ipse sup. <a class = "crossref" href =
"#line14_500">v. 500</a>, navium nomina genere femin. efferenda
credebat.
—<a name = "var14_578" id = "var14_578" href =
"#line14_578">578.</a> <i>Ætne</i> Oxon. et Put. <i>Ethe</i>
R. 1, <i>Ætnæ</i> Med. et Ven. Marsi. Vulgo <i>Ætna</i>.</p>
<span class = "pagenum">202</span>
<p><a name = "var14_581" id = "var14_581" href = "#line14_581">581.</a>
<i>ferre... ruisset</i> conj. N. Heins. Cf. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#var1_170">ad I, 170</a>. Sed vid. not.
—<a name = "var14_583" id = "var14_583" href =
"#line14_583">583.</a> <i>pelagique vapore, parata</i>, vel
<i>pelagine vapore coorta</i> emend. N. Heins. qui recte monuit,
inter causas pestilentiæ etiam maris ac fluviorum exhalationes
recenseri, ut apud Claud. Cons. Hon. VI, 241, <i>amnisque vapore Sæviat
aucta lues</i>. Sed vulgata forte lectio eodem spectat, vid. not.
—<a name = "var14_585" id = "var14_585" href =
"#line14_585">585.</a> <i>æstiferis</i> scripti. Vulgo
<i>astriferis</i>.
—<a name = "var14_588" id = "var14_588" href =
"#line14_588">588.</a> <i>lætis</i> Col. Put. et priscæ edd.
<i>lactis</i> Ox. Vulgo <i>latis</i>. Deinde <i>pomis</i> pro
<i>donis</i> conj.
<span class = "pagenum">203</span>
N. Heins. Sed <i>dona auctumni</i> dici poma, ut <i>Bacchi</i> et
<i>Cereris dona</i> vinum et frumentum, jam monuit Drak.
—<a name = "var14_590" id = "var14_590" href =
"#line14_590">590.</a> <i>crassæ caliginis</i> emend. Gron. Obss.
III, 7, prob. N. Heins. Conf. sup. <a class = "crossref" href
= "#line14_313">v. 313</a>.</p>
<p><a name = "var14_598" id = "var14_598" href = "#line14_598">598.</a>
<i>Ardebat lingua</i> præstiterit, ut lingua aspera inflammatione et
intumescens designetur, vid. Heyne ad Virgil. Ge. III, 508.
—<a name = "var14_599" id = "var14_599" href =
"#line14_599">599.</a> <i>descendere fauci</i>, vel <i>fauce
sicca</i> reponendum putabat N. Heins. coll. XIII, 708, 759.
Rectius forte <i>descendere fauces Abnuerant siccas... alimenta</i>
Drak. <i>justorum</i>, vel <i>missorum ciborum</i> quidam ap. Dausq. Pro
<i>siccæ</i> malim <i>septæ</i>, ut ap. Lucan. VI, 1146, <i>ulceribus
vocis via septa coibat</i>. Conf. Heyne ad Virg.
<span class = "pagenum">204</span>
Ge. III, 508.</p>
<p><a name = "var14_609" id = "var14_609" href = "#line14_609">609.</a>
<i>acervi</i> conj. N. Heins. et Scalig. Poet. V, 11. Sed
vulgatam lect. e verbis sq. <i>magno sese aggere tollunt</i> firmat
Lefeb.</p>
<span class = "pagenum">205</span>
<p><a name = "var14_618" id = "var14_618" href = "#line14_618">618.</a>
<i>Latio</i> Put. Deinde <i>vis dira</i> maluerit N. Heins. ut
<i>dira lues</i> ap. Ovid. Met. VII, 523.
—<a name = "var14_619" id = "var14_619" href =
"#line14_619">619.</a> <i>clademque</i>, non <i>cladesque</i>,
scripti.
—<a name = "var14_620" id = "var14_620" href =
"#line14_620">620.</a> <i>ægre</i> pro <i>ergo</i> malebat
N. Heins.
—<a name = "var14_622" id = "var14_622" href =
"#line14_622">622.</a> <i>minuere</i> Col. quod etiam conj. Gron.
Obss. III, 7; <i>timuere</i> Oxon. Put. R. 1, Parm. Med.
<i>posuere</i> R. 2, Ben. Marsi ed. et inde aliæ, quod placet
Lefeb. sed displicebat Gronov. et N. Heins. quia <i>reponunt</i>
proxime subsequitur.</p>
<p><a name = "var14_627" id = "var14_627" href = "#line14_627">627.</a>
Ita scripti omnes et R. 2, nisi quod per compend. scripturæ
<i>audisque</i> in Tell. et hinc vitiose <i>avidisque</i> in Oxon. Put.
et priscis edd. Vulgo <i>Signaque circumstant alacres, avidisque
tubarum</i>, etc.
—<a name = "var14_628" id = "var14_628" href =
"#line14_628">628.</a> <i>ad</i> pro <i>in</i> Parm. <i>ire et in
hostem</i>, vel <i>ire per hostem</i> conj. N. Heins.
—<a name = "var14_630" id = "var14_630" href =
"#line14_630">630.</a> <i>forte</i> Tell. <i>sorte</i> in reliquis
scriptis et edd. vetustis. Vulgo <i>morte</i>.
<span class = "pagenum">206</span>
—<a name = "var14_636" id = "var14_636" href =
"#line14_636">636.</a> <i>Et macie</i>, pro vulg. <i>Et maciem</i>
ex vet. ed. Marsi recepit Drakenb. ut et conj. Dausq. et vir doctus ad
marg. R. 1; <i>Marcidaque in galeis</i> emend. N. Heins. quem
vide ad Claudian. in Eutrop. I, 111; <i>Et macie in galeis</i>
Barth. Adv. IX, 3. Mox <i>malisque</i> Put. non inprob.
N. Heins. ut sensus sit: ne spes et fiducia hosti subnascatur ex
malis suis.
—<a name = "var14_637" id = "var14_637" href =
"#line14_637">637.</a> <i>vallatur</i> Put. <i>celatur</i> conj.
N. Heins. vulgare verbum substituens poetico.
—<a name = "var14_640" id = "var14_640" href =
"#line14_640">640.</a> <i>una</i> forte judice N. Heins.</p>
<span class = "pagenum">207</span>
<p><a name = "var14_648" id = "var14_648" href = "#line14_648">648.</a>
Forsan scribendum <i>sacros, juvenum certamina, lucos</i>, h.e. lucos
sacros, (quod perpetuum est epith. lucorum, qui sacri sunt diis) in
quibus loca sunt certaminum juvenilium, i. e. gymnasia.
—<a name = "var14_649" id = "var14_649" href =
"#line14_649">649.</a> <i>fulgentia limina</i> Put.
<span class = "pagenum">208</span>
—<a name = "var14_652" id = "var14_652" href =
"#line14_652">652.</a> <i>ædes</i> pro <i>sedes</i> conj.
N. Heins. quoniam in templis spolia ab Agathocle fuere suspensa.
Non male: sed <i>sedem</i> etiam regiam dici posse, in qua antea
Agathocles et tum Hiero habitaverit, jam monuit Burmann.
—<a name = "var14_653" id = "var14_653" href =
"#line14_653">653.</a> <i>mites Hieronis opes</i> Col. Ox. Tell. et
R. 2. Vulgo <i>mitis</i>, ut sup. <a class = "crossref" href =
"#line14_79">v. 79</a>, ubi vid. not. Sed illud hoc loco aptius.
Deinde <i>hinc</i> scripti. Majorem vero distinct. post <i>manibus</i>
delendam, et post <i>vetustas</i> ponendam putabat Burm. Denique
<i>vetustis</i> emend. Barth. Adv. IX, 3, quod artificium manibus,
opere et vetustate consecrari velut et venerabiliora fieri censeantur
torenmata, picturæ et talia. Sed durum esse τὸ <i>sancta</i> conjungi
cum <i>gloria</i>, neque <i>manus artificum</i> recte ab eo explicari,
jam observavit Gron. Obss. III, 7.
—<a name = "var14_654" id = "var14_654" href =
"#line14_654">654.</a> <i>illo</i> Col. probb. Gron. l.c. et
N. Heins. Vulgo <i>ullo</i>, quod servavit Lefeb. Sed pictura
maxime in Græcia floruit, et, ut sculptura, quatuor ibi potissimum
<span class = "pagenum">209</span>
scholas habuit, Rhodiensem, Corinthiam, Sicyoniam et Atheniensem, quod
doctus poeta non ignorasse censendus est.
—<a name = "var14_655" id = "var14_655" href =
"#line14_655">655,</a> <a name = "var14_656" id = "var14_656" href
= "#line14_656">656.</a> Locus perplexissimus, <i>juvabat</i> Col.
<i>juvabant</i> reliqui scripti et vetustæ edd. Deinde <i>Quem scire
Ephyren</i> constanter scripti et edd. priscæ, nisi quod <i>ex
Ephyre</i> in duobus veteribus, nescio quibus, reperit Lefeb. Denique
<i>certaret in auro</i> Put. et Parm. Vulgo <i>non æra vacabant, Quæ
scirent Ephyren fulvo certaret ut auro</i>. Hæc variis conjecturis
emendare conati sunt viri docti, Barthius Adv. IX, 3, non male
conj. <i>non æra vacabant</i>, deerant, <i>Quîs scires Ephyren</i>,
quibus visis illico Corinthium opus adnosceres; <i>fulvo certaverit auro
Vestis</i>, textura seu artificium metallo erat pretiosius, vel illi
certaverit. Gronovius in prima edit. Obss. III, 7, <i>non æra
juvabant, Qui scirent Ephyren</i>, non æra Corinthia, quamvis auro
contra cara, juvabant intelligentes præ Syracosiis hisce tam fabre
factis, <i>fulvo certaret ut</i> (h.e. quamvis) <i>auro</i>.
<i>Vestis</i>, etc. Sed in altera edit. ex illo loco Stat. Silv. II,
<span class = "smallcaps">ii</span>, 68 (<i>Æraque ab Isthmiacis auro
potiora favillis</i>) <i>non æra vacabant</i>, ne æra quidem vacua
artificii, non omissa, arti neglecta et inelaborata, inculta, vacantia,
erant, <i>Queis scires Ephyren fulvo certasse vel auro</i>. (Etsi enim
plures calamitate Corinthi mirabilem illam æris extitisse temperaturam,
non defuerunt tamen, qui aliter, et quidem salva urbe atque arce,
tradiderint) <i>Vestis spirantes referens subtemine, vultus. Quæ
radio</i>, etc. N. Heinsius coll. supra lib. II, vers. 600... 604,
corrigebat, <i>non usquam clarior illo Gloria picturæ seclo, non æris,
avitam Qua scires Ephyren, fulvo certaret ut auro. Vestis</i>, etc. vel
<i>fulvo consertaque ab auro Vestis</i>, etc., ut sensus sit, non
defuisse signa ærea maximi pretii, ex quibus liqueret, Syracusas a
Corinthiis conditas, seu eorum coloniam esse, vel quæ facile artis
Corinthiacæ esse, adpareret. Cellarius edidit <i>non æra juvabant, Quæ
scirent Ephyren: fulvo certaret ut auro Vestis... vultus. Quæ</i>, etc.
ut sententia h.l. sit, non adfecisse admodum
<span class = "pagenum">210</span>
æra Corinthia Syracusanos præ puro auro, quo res suas, vestes maxime
ornaverint. Burmannus malebat <i>non ære vacabat Quæsito ex Ephyre</i>,
h.e. regia illa non carebat ære Corinthiaco, <i>fulvo certaret ut auro.
Vestis</i>, etc. quæ omnia referebat ad regiæ supellectilis
magnificentiam. Lefeb. reposuit, <i>non æra juvabat Quæsisse ex
Ephyre</i>: (Syracusani non ibant quæsitum æra Corinthum, quia apud se
tam pretiosa habebant) <i>fulvo haud certaverit auro Vestis, spirantes
r. s. vultus Quos radio</i>, etc. ut τὸ <i>certaverit</i> in seqq.
subpleatur: non <i>certaverit</i> vestis referens... Babylon; non
<i>certaverit</i> Tyros læta murice picto; non <i>certaverint</i>, quæ
variata per artem, etc. Quæ clarissima licet sint, neminem tamen
intellexisse miratur. Omnino nexum verborum perturbant, qui post
<i>auro</i>, vel <i>vultus</i> distinguunt: nam τὸ <i>certaverit</i> ad
ea spectat, quæ sequuntur; nec tamen in emendatione Lefeb. ejusque
interpretatione adquiescendum crediderim. Drak. scripsit, <i>non æra
juvabant, Quæ scirent Ephyren, fulvo certaret ut auro Vestis,... vultus,
Quæ</i>, etc. sed quo sensu hæc verba adceperit, non docuit nos. Hanc
lectionem retinuit Ernesti V. C. nisi quod <i>certaverit auro</i>
ex vestigiis cod. Put. et ed. Parm. dedit; verba autem, <i>non æra
juvabunt, quæ scirent Ephyren</i>, ita explicat: non valde delectabant
et desiderabantur a Syracusanis opera artis Corinthiacæ; nam suis
superbire satis superque poterant. Enimvero verba <i>quæ scirent E.</i>
huic sententiæ parum apta sunt. Ego ex Col. recepi <i>juvabat</i>,
e scriptis <i>Quem</i>, et ex duobus veteribus, a Lefeb.
inspectis, <i>ex Ephyre</i>: pro <i>scire</i> autem, quod scripti
exhibent, levi mutatione <i>adcire</i> reposui. Antiqua scriptura fuit,
<i>q̅m̅ accire ex</i>, quam librarii mutarunt in <i>quæ scirent</i> et
<i>quem scire</i>. Pro <i>Ephyren</i> scripsi <i>Ephyre</i>, nisi quis
malit <i>ex Ephyre: en fulvo certaverit auro V.</i> Ex <i>certaverit</i>
autem facile enasci poterant lectiones depravatæ <i>certaret ut</i>, et
<i>certaret in</i>. Olim suspicabar <i>non æra juvabant Quæsita ex
Ephyre</i>. Quod etsi eumdem efficit sensum, a scriptura tamen
vetustorum codd. longius recedit; confer not. Withof. emend. <i>Non æra
superbam Tam fecere Ephyren</i> (idest, non æra ibi Corinthia, quæ ipsi
auro palmani faciebant dubiam, non vestes ibi Babyloniæ, Tyriæ, etc.
aberant; non usquam æra clariora, quam ibi, quæ olim Ephyren superbam
fecere), <i>fulvo certaret ut auro</i>, hoc est, quamvis Ephyre ipsi
auro fulvo certaret hoc æra conficiendi artificio.</p>
<span class = "pagenum">211</span>
<p><a name = "var14_661" id = "var14_661" href = "#line14_661">661.</a>
<i>simili argento</i>, inscripto, picto, conj. N. Heins. qui tamen
recte monebat, nihil posse planius apertiusque esse vulgata lect., quæ
suspecta videbatur Barthio Adv. IX, 3. Mox <i>mistu Quîs gemino
quæsitus honor</i> male legebat Scalig. ad Manil. V, 535.
—<a name = "var14_665" id = "var14_665" href =
"#line14_665">665.</a> <i>pudor</i> pro <i>labor</i> Col. et Ox.
unde <i>Femineus sudor; tectis opibusque</i>
<span class = "pagenum">212</span>
emend. N. Heins. Omnino <i>labor</i> glossema et interpretamentum
vocis <i>sudor</i> videri potest. Nihil tamen mutandum censebant Drak.
et Burm. quem vide ad Ovid. Amor. I, <span class =
"smallcaps">xiii</span>, 23.
—<a name = "var14_667" id = "var14_667" href =
"#line14_667">667.</a> <i>plangoribus</i>, et mox <i>stent mœnia,
rerum An nullos</i> opinabatur N. Heins.
—<a name = "var14_670" id = "var14_670" href =
"#line14_670">670.</a> <i>nimium juris</i> R. 1, Parm. Med.
Ben. <i>nimiumque viris</i>, scripti, R. 2; Cell. Vulgo <i>nimium
viris</i> metro repugnante; <i>nimium victis</i> conj. Barth. Adv.
IX, 3, <i>nimirum, iris tantumque l.</i> vel <i>tantumque
viris nimiumque l.</i> Dausq. <i>nimias vires</i>, vel <i>nimius
juris</i> N. Heins. cui tamen verius videbatur <i>nimium juris</i>,
h.e. nimium jus, nimium sibi potestatis esse, ut <i>nimium regni</i> ap.
Ovid. Amor. II, <span class = "smallcaps">xvii</span>, 11; conf. sup.
<a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_81">VI, 81</a>.
—<a name = "var14_675" id = "var14_675" href =
"#line14_675">675.</a> <i>planxit</i> Put. R. 2, et Marsus
<span class = "pagenum">213</span>
in comment.
—<a name = "var14_678" id = "var14_678" href =
"#line14_678">678.</a> Post hunc versum in vulg. edd. legitur hic:
<i>Ignarus miles vulgi tum forte peremit</i>, vel in ed. Cell. ex
emendat. Gron. Obss. III, 7, extr. <i>vulgi quem sorte</i>, h.e.
tanquam vulgarem hominem, non artificem tanti ingenii. Hic versus,
exceptis forte duobus antt. libris, nescio quibus, qui eum exhibent, si
Lefeb. fides habenda, comparet neque in scriptis, neque in vetustis edd.
ante Marsum, qui primus eum, ex ignoto nobis fonte haustum, vulgavit.
Ego totum ejeci, quum non modo librorum auctoritate destituatur, sed
etiam, quod recte jam monuit N. Heinsius, nihil sane elegantiæ et
commodi sensus præ se ferat. Profectus est haud dubie ex ingenio inepti
versificatoris, cui manca et inperfecta videbatur h.l. sententia, quæ
tamen, his laciniis recisis, bene procedit, modo major distinctio post
voc. <i>patriæ</i> <a class = "crossref" href =
"#line14_677">v. 677</a>, tollatur. Vid. not. Heinsius quidem
versus adeo complures et totam fortasse paginam, quæ meritissimas
Archimedis laudes vitæque exitum complexa sit, hic nobis periisse
suspicabatur: quod persuasisse videtur Drak. qui versum, a nobis
extrusum, inclusit uncinis et ante illum lacunam asteriscis designandam
curavit. Enimvero laudes Archimedis Silius jam sup. <a class =
"crossref" href = "#line14_341">v. 341 seqq.</a> copiose
celebraverat, et h.l. mortem ejus, breviter quidem, quum pleniore illum
ore jam laudasset, at gravibus verbis memorat. Withof. legendum
censebat: <i>Defensor patriæ: meditantem in pul. for. Nec tur. an. t.
fer. rui. Ignarus miles vulgi cum sorte peremit</i>. Idem hæc notavit:
«Nihil abesse affirmo contra Heinsium. Inominata cædes Archimedis nullam
Silio gloriandi materiem suppeditabat, nec de exitu vitæ, qui adeo
subitus ac repentinus fuit, multa poterat proferre; satis erat dixisse,
ipsum Marcellum Archimedis neci etiam illacrymatum
<span class = "pagenum">214</span>
fuisse.»</p>
<p><a name = "var14_682" id = "var14_682" href = "#line14_682">682.</a>
<i>sedis</i> pro <i>seclis</i> Oxon. et priscæ edd. facili et solenni
errore; cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_52">ad II,
52</a>.
—<a name = "var14_686" id = "var14_686" href =
"#line14_686">686.</a> <i>Ac</i> Col.</p>
</div>
<table class = "contents">
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "../main.html">Præfatio</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<a href = "bookI.html">Liber I</a><br>
<a href = "bookII.html">Liber II</a><br>
<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br>
<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br>
<a href = "bookV.html">Liber V</a>
</td>
<td>
<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br>
<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br>
<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br>
<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br>
<a href = "bookX.html">Liber X</a><br>
<a href = "bookXI.html">Liber XI</a>
</td>
<td>
<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br>
<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br>
<b>Liber XIV</b><br>
<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br>
<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br>
<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "comm.html">Appendices</a><br>
<a href = "indexAF.html">Index</a><br>
<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a>
</td>
</tr>
</table>
</body>
</html>
|