summaryrefslogtreecommitdiff
path: root/old/files/bookX.html
blob: 91465730917ef2d587ff2d81df51cba8f849fdea (plain)
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
2068
2069
2070
2071
2072
2073
2074
2075
2076
2077
2078
2079
2080
2081
2082
2083
2084
2085
2086
2087
2088
2089
2090
2091
2092
2093
2094
2095
2096
2097
2098
2099
2100
2101
2102
2103
2104
2105
2106
2107
2108
2109
2110
2111
2112
2113
2114
2115
2116
2117
2118
2119
2120
2121
2122
2123
2124
2125
2126
2127
2128
2129
2130
2131
2132
2133
2134
2135
2136
2137
2138
2139
2140
2141
2142
2143
2144
2145
2146
2147
2148
2149
2150
2151
2152
2153
2154
2155
2156
2157
2158
2159
2160
2161
2162
2163
2164
2165
2166
2167
2168
2169
2170
2171
2172
2173
2174
2175
2176
2177
2178
2179
2180
2181
2182
2183
2184
2185
2186
2187
2188
2189
2190
2191
2192
2193
2194
2195
2196
2197
2198
2199
2200
2201
2202
2203
2204
2205
2206
2207
2208
2209
2210
2211
2212
2213
2214
2215
2216
2217
2218
2219
2220
2221
2222
2223
2224
2225
2226
2227
2228
2229
2230
2231
2232
2233
2234
2235
2236
2237
2238
2239
2240
2241
2242
2243
2244
2245
2246
2247
2248
2249
2250
2251
2252
2253
2254
2255
2256
2257
2258
2259
2260
2261
2262
2263
2264
2265
2266
2267
2268
2269
2270
2271
2272
2273
2274
2275
2276
2277
2278
2279
2280
2281
2282
2283
2284
2285
2286
2287
2288
2289
2290
2291
2292
2293
2294
2295
2296
2297
2298
2299
2300
2301
2302
2303
2304
2305
2306
2307
2308
2309
2310
2311
2312
2313
2314
2315
2316
2317
2318
2319
2320
2321
2322
2323
2324
2325
2326
2327
2328
2329
2330
2331
2332
2333
2334
2335
2336
2337
2338
2339
2340
2341
2342
2343
2344
2345
2346
2347
2348
2349
2350
2351
2352
2353
2354
2355
2356
2357
2358
2359
2360
2361
2362
2363
2364
2365
2366
2367
2368
2369
2370
2371
2372
2373
2374
2375
2376
2377
2378
2379
2380
2381
2382
2383
2384
2385
2386
2387
2388
2389
2390
2391
2392
2393
2394
2395
2396
2397
2398
2399
2400
2401
2402
2403
2404
2405
2406
2407
2408
2409
2410
2411
2412
2413
2414
2415
2416
2417
2418
2419
2420
2421
2422
2423
2424
2425
2426
2427
2428
2429
2430
2431
2432
2433
2434
2435
2436
2437
2438
2439
2440
2441
2442
2443
2444
2445
2446
2447
2448
2449
2450
2451
2452
2453
2454
2455
2456
2457
2458
2459
2460
2461
2462
2463
2464
2465
2466
2467
2468
2469
2470
2471
2472
2473
2474
2475
2476
2477
2478
2479
2480
2481
2482
2483
2484
2485
2486
2487
2488
2489
2490
2491
2492
2493
2494
2495
2496
2497
2498
2499
2500
2501
2502
2503
2504
2505
2506
2507
2508
2509
2510
2511
2512
2513
2514
2515
2516
2517
2518
2519
2520
2521
2522
2523
2524
2525
2526
2527
2528
2529
2530
2531
2532
2533
2534
2535
2536
2537
2538
2539
2540
2541
2542
2543
2544
2545
2546
2547
2548
2549
2550
2551
2552
2553
2554
2555
2556
2557
2558
2559
2560
2561
2562
2563
2564
2565
2566
2567
2568
2569
2570
2571
2572
2573
2574
2575
2576
2577
2578
2579
2580
2581
2582
2583
2584
2585
2586
2587
2588
2589
2590
2591
2592
2593
2594
2595
2596
2597
2598
2599
2600
2601
2602
2603
2604
2605
2606
2607
2608
2609
2610
2611
2612
2613
2614
2615
2616
2617
2618
2619
2620
2621
2622
2623
2624
2625
2626
2627
2628
2629
2630
2631
2632
2633
2634
2635
2636
2637
2638
2639
2640
2641
2642
2643
2644
2645
2646
2647
2648
2649
2650
2651
2652
2653
2654
2655
2656
2657
2658
2659
2660
2661
2662
2663
2664
2665
2666
2667
2668
2669
2670
2671
2672
2673
2674
2675
2676
2677
2678
2679
2680
2681
2682
2683
2684
2685
2686
2687
2688
2689
2690
2691
2692
2693
2694
2695
2696
2697
2698
2699
2700
2701
2702
2703
2704
2705
2706
2707
2708
2709
2710
2711
2712
2713
2714
2715
2716
2717
2718
2719
2720
2721
2722
2723
2724
2725
2726
2727
2728
2729
2730
2731
2732
2733
2734
2735
2736
2737
2738
2739
2740
2741
2742
2743
2744
2745
2746
2747
2748
2749
2750
2751
2752
2753
2754
2755
2756
2757
2758
2759
2760
2761
2762
2763
2764
2765
2766
2767
2768
2769
2770
2771
2772
2773
2774
2775
2776
2777
2778
2779
2780
2781
2782
2783
2784
2785
2786
2787
2788
2789
2790
2791
2792
2793
2794
2795
2796
2797
2798
2799
2800
2801
2802
2803
2804
2805
2806
2807
2808
2809
2810
2811
2812
2813
2814
2815
2816
2817
2818
2819
2820
2821
2822
2823
2824
2825
2826
2827
2828
2829
2830
2831
2832
2833
2834
2835
2836
2837
2838
2839
2840
2841
2842
2843
2844
2845
2846
2847
2848
2849
2850
2851
2852
2853
2854
2855
2856
2857
2858
2859
2860
2861
2862
2863
2864
2865
2866
2867
2868
2869
2870
2871
2872
2873
2874
2875
2876
2877
2878
2879
2880
2881
2882
2883
2884
2885
2886
2887
2888
2889
2890
2891
2892
2893
2894
2895
2896
2897
2898
2899
2900
2901
2902
2903
2904
2905
2906
2907
2908
2909
2910
2911
2912
2913
2914
2915
2916
2917
2918
2919
2920
2921
2922
2923
2924
2925
2926
2927
2928
2929
2930
2931
2932
2933
2934
2935
2936
2937
2938
2939
2940
2941
2942
2943
2944
2945
2946
2947
2948
2949
2950
2951
2952
2953
2954
2955
2956
2957
2958
2959
2960
2961
2962
2963
2964
2965
2966
2967
2968
2969
2970
2971
2972
2973
2974
2975
2976
2977
2978
2979
2980
2981
2982
2983
2984
2985
2986
2987
2988
2989
2990
2991
2992
2993
2994
2995
2996
2997
2998
2999
3000
3001
3002
3003
3004
3005
3006
3007
3008
3009
3010
3011
3012
3013
3014
3015
3016
3017
3018
3019
3020
3021
3022
3023
3024
3025
3026
3027
3028
3029
3030
3031
3032
3033
3034
3035
3036
3037
3038
3039
3040
3041
3042
3043
3044
3045
3046
3047
3048
3049
3050
3051
3052
3053
3054
3055
3056
3057
3058
3059
3060
3061
3062
3063
3064
3065
3066
3067
3068
3069
3070
3071
3072
3073
3074
3075
3076
3077
3078
3079
3080
3081
3082
3083
3084
3085
3086
3087
3088
3089
3090
3091
3092
3093
3094
3095
3096
3097
3098
3099
3100
3101
3102
3103
3104
3105
3106
3107
3108
3109
3110
3111
3112
3113
3114
3115
3116
3117
3118
3119
3120
3121
3122
3123
3124
3125
3126
3127
3128
3129
3130
3131
3132
3133
3134
3135
3136
3137
3138
3139
3140
3141
3142
3143
3144
3145
3146
3147
3148
3149
3150
3151
3152
3153
3154
3155
3156
3157
3158
3159
3160
3161
3162
3163
3164
3165
3166
3167
3168
3169
3170
3171
3172
3173
3174
3175
3176
3177
3178
3179
3180
3181
3182
3183
3184
3185
3186
3187
3188
3189
3190
3191
3192
3193
3194
3195
3196
3197
3198
3199
3200
3201
3202
3203
3204
3205
3206
3207
3208
3209
3210
3211
3212
3213
3214
3215
3216
3217
3218
3219
3220
3221
3222
3223
3224
3225
3226
3227
3228
3229
3230
3231
3232
3233
3234
3235
3236
3237
3238
3239
3240
3241
3242
3243
3244
3245
3246
3247
3248
3249
3250
3251
3252
3253
3254
3255
3256
3257
3258
3259
3260
3261
3262
3263
3264
3265
3266
3267
3268
3269
3270
3271
3272
3273
3274
3275
3276
3277
3278
3279
3280
3281
3282
3283
3284
3285
3286
3287
3288
3289
3290
3291
3292
3293
3294
3295
3296
3297
3298
3299
3300
3301
3302
3303
3304
3305
3306
3307
3308
3309
3310
3311
3312
3313
3314
3315
3316
3317
3318
3319
3320
3321
3322
3323
3324
3325
3326
3327
3328
3329
3330
3331
3332
3333
3334
3335
3336
3337
3338
3339
3340
3341
3342
3343
3344
3345
3346
3347
3348
3349
3350
3351
3352
3353
3354
3355
3356
3357
3358
3359
3360
3361
3362
3363
3364
3365
3366
3367
3368
3369
3370
3371
3372
3373
3374
3375
3376
3377
3378
3379
3380
3381
3382
3383
3384
3385
3386
3387
3388
3389
3390
3391
3392
3393
3394
3395
3396
3397
3398
3399
3400
3401
3402
3403
3404
3405
3406
3407
3408
3409
3410
3411
3412
3413
3414
3415
3416
3417
3418
3419
3420
3421
3422
3423
3424
3425
3426
3427
3428
3429
3430
3431
3432
3433
3434
3435
3436
3437
3438
3439
3440
3441
3442
3443
3444
3445
3446
3447
3448
3449
3450
3451
3452
3453
3454
3455
3456
3457
3458
3459
3460
3461
3462
3463
3464
3465
3466
3467
3468
3469
3470
3471
3472
3473
3474
3475
3476
3477
3478
3479
3480
3481
3482
3483
3484
3485
3486
3487
3488
3489
3490
3491
3492
3493
3494
3495
3496
3497
3498
3499
3500
3501
3502
3503
3504
3505
3506
3507
3508
3509
3510
3511
3512
3513
3514
3515
3516
3517
3518
3519
3520
3521
3522
3523
3524
3525
3526
3527
3528
3529
3530
3531
3532
3533
3534
3535
3536
3537
3538
3539
3540
3541
3542
3543
3544
3545
3546
3547
3548
3549
3550
3551
3552
3553
3554
3555
3556
3557
3558
3559
3560
3561
3562
3563
3564
3565
3566
3567
3568
3569
3570
3571
3572
3573
3574
3575
3576
3577
3578
3579
3580
3581
3582
3583
3584
3585
3586
3587
3588
3589
3590
3591
3592
3593
3594
3595
3596
3597
3598
3599
3600
3601
3602
3603
3604
3605
3606
3607
3608
3609
3610
3611
3612
3613
3614
3615
3616
3617
3618
3619
3620
3621
3622
3623
3624
3625
3626
3627
3628
3629
3630
3631
3632
3633
3634
3635
3636
3637
3638
3639
3640
3641
3642
3643
3644
3645
3646
3647
3648
3649
3650
3651
3652
3653
3654
3655
3656
3657
3658
3659
3660
3661
3662
3663
3664
3665
3666
3667
3668
3669
3670
3671
3672
3673
3674
3675
3676
3677
3678
3679
3680
3681
3682
3683
3684
3685
3686
3687
3688
3689
3690
3691
3692
3693
3694
3695
3696
3697
3698
3699
3700
3701
3702
3703
3704
3705
3706
3707
3708
3709
3710
3711
3712
3713
3714
3715
3716
3717
3718
3719
3720
3721
3722
3723
3724
3725
3726
3727
3728
3729
3730
3731
3732
3733
3734
3735
3736
3737
3738
3739
3740
3741
3742
3743
3744
3745
3746
3747
3748
3749
3750
3751
3752
3753
3754
3755
3756
3757
3758
3759
3760
3761
3762
3763
3764
3765
3766
3767
3768
3769
3770
3771
3772
3773
3774
3775
3776
3777
3778
3779
3780
3781
3782
3783
3784
3785
3786
3787
3788
3789
3790
3791
3792
3793
3794
3795
3796
3797
3798
3799
3800
3801
3802
3803
3804
3805
3806
3807
3808
3809
3810
3811
3812
3813
3814
3815
3816
3817
3818
3819
3820
3821
3822
3823
3824
3825
3826
3827
3828
3829
3830
3831
3832
3833
3834
3835
3836
3837
3838
3839
3840
3841
3842
3843
3844
3845
3846
3847
3848
3849
3850
3851
3852
3853
3854
3855
3856
3857
3858
3859
3860
3861
3862
3863
3864
3865
3866
3867
3868
3869
3870
3871
3872
3873
3874
3875
3876
3877
3878
3879
3880
3881
3882
3883
3884
3885
3886
3887
3888
3889
3890
3891
3892
3893
3894
3895
3896
3897
3898
3899
3900
3901
3902
3903
3904
3905
3906
3907
3908
3909
3910
3911
3912
3913
3914
3915
3916
3917
3918
3919
3920
3921
3922
3923
3924
3925
3926
3927
3928
3929
3930
3931
3932
3933
3934
3935
3936
3937
3938
3939
3940
3941
3942
3943
3944
3945
3946
3947
3948
3949
3950
3951
3952
3953
3954
3955
3956
3957
3958
3959
3960
3961
3962
3963
3964
3965
3966
3967
3968
3969
3970
3971
3972
3973
3974
3975
3976
3977
3978
3979
3980
3981
3982
3983
3984
3985
3986
3987
3988
3989
3990
3991
3992
3993
3994
3995
3996
3997
3998
3999
4000
4001
4002
4003
4004
4005
4006
4007
4008
4009
4010
4011
4012
4013
4014
4015
4016
4017
4018
4019
4020
4021
4022
4023
4024
4025
4026
4027
4028
4029
4030
4031
4032
4033
4034
4035
4036
4037
4038
4039
4040
4041
4042
4043
4044
4045
4046
4047
4048
4049
4050
4051
4052
4053
4054
4055
4056
4057
4058
4059
4060
4061
4062
4063
4064
4065
4066
4067
4068
4069
4070
4071
4072
4073
4074
4075
4076
4077
4078
4079
4080
4081
4082
4083
4084
4085
4086
4087
4088
4089
4090
4091
4092
4093
4094
4095
4096
4097
4098
4099
4100
4101
4102
4103
4104
4105
4106
4107
4108
4109
4110
4111
4112
4113
4114
4115
4116
4117
4118
4119
4120
4121
4122
4123
4124
4125
4126
4127
4128
4129
4130
4131
4132
4133
4134
4135
4136
4137
4138
4139
4140
4141
4142
4143
4144
4145
4146
4147
4148
4149
4150
4151
4152
4153
4154
4155
4156
4157
4158
4159
4160
4161
4162
4163
4164
4165
4166
4167
4168
4169
4170
4171
4172
4173
4174
4175
4176
4177
4178
4179
4180
4181
4182
4183
4184
4185
4186
4187
4188
4189
4190
4191
4192
4193
4194
4195
4196
4197
4198
4199
4200
4201
4202
4203
4204
4205
4206
4207
4208
4209
4210
4211
4212
4213
4214
4215
4216
4217
4218
4219
4220
4221
4222
4223
4224
4225
4226
4227
4228
4229
4230
4231
4232
4233
4234
4235
4236
4237
4238
4239
4240
4241
4242
4243
4244
4245
4246
4247
4248
4249
4250
4251
4252
4253
4254
4255
4256
4257
4258
4259
4260
4261
4262
4263
4264
4265
4266
4267
4268
4269
4270
4271
4272
4273
4274
4275
4276
4277
4278
4279
4280
4281
4282
4283
4284
4285
4286
4287
4288
4289
4290
4291
4292
4293
4294
4295
4296
4297
4298
4299
4300
4301
4302
4303
4304
4305
4306
4307
4308
4309
4310
4311
4312
4313
4314
4315
4316
4317
4318
4319
4320
4321
4322
4323
4324
4325
4326
4327
4328
4329
4330
4331
4332
4333
4334
4335
4336
4337
4338
4339
4340
4341
4342
4343
4344
4345
4346
4347
4348
4349
4350
4351
4352
4353
4354
4355
4356
4357
4358
4359
4360
4361
4362
4363
4364
4365
4366
4367
4368
4369
4370
4371
4372
4373
4374
4375
4376
4377
4378
4379
4380
4381
4382
4383
4384
4385
4386
4387
4388
4389
4390
4391
4392
4393
4394
4395
4396
4397
4398
4399
4400
4401
4402
4403
4404
4405
4406
4407
4408
4409
4410
4411
4412
4413
4414
4415
4416
4417
4418
4419
4420
4421
4422
4423
4424
4425
4426
4427
4428
4429
4430
4431
4432
4433
4434
4435
4436
4437
4438
4439
4440
4441
4442
4443
4444
4445
4446
4447
4448
4449
4450
4451
4452
4453
4454
4455
4456
4457
4458
4459
4460
4461
4462
4463
4464
4465
4466
4467
4468
4469
4470
4471
4472
4473
4474
4475
4476
4477
4478
4479
4480
4481
4482
4483
4484
4485
4486
4487
4488
4489
4490
4491
4492
4493
4494
4495
4496
4497
4498
4499
4500
4501
4502
4503
4504
4505
4506
4507
4508
4509
4510
4511
4512
4513
4514
4515
4516
4517
4518
4519
4520
4521
4522
4523
4524
4525
4526
4527
4528
4529
4530
4531
4532
4533
4534
4535
4536
4537
4538
4539
4540
4541
4542
4543
4544
4545
4546
4547
4548
4549
4550
4551
4552
4553
4554
4555
4556
4557
4558
4559
4560
4561
4562
4563
4564
4565
4566
4567
4568
4569
4570
4571
4572
4573
4574
4575
4576
4577
4578
4579
4580
4581
4582
4583
4584
4585
4586
4587
4588
4589
4590
4591
4592
4593
4594
4595
4596
4597
4598
4599
4600
4601
4602
4603
4604
4605
4606
4607
4608
4609
4610
4611
4612
4613
4614
4615
4616
4617
4618
4619
4620
4621
4622
4623
4624
4625
4626
4627
4628
4629
4630
4631
4632
4633
4634
4635
4636
4637
4638
4639
4640
4641
4642
4643
4644
4645
4646
4647
4648
4649
4650
4651
4652
4653
4654
4655
4656
4657
4658
4659
4660
4661
4662
4663
4664
4665
4666
4667
4668
4669
4670
4671
4672
4673
4674
4675
4676
4677
4678
4679
4680
4681
4682
4683
4684
4685
4686
4687
4688
4689
4690
4691
4692
4693
4694
4695
4696
4697
4698
4699
4700
4701
4702
4703
4704
4705
4706
4707
4708
4709
4710
4711
4712
4713
4714
4715
4716
4717
4718
4719
4720
4721
4722
4723
4724
4725
4726
4727
4728
4729
4730
4731
4732
4733
4734
4735
4736
4737
4738
4739
4740
4741
4742
4743
4744
4745
4746
4747
4748
4749
4750
4751
4752
4753
4754
4755
4756
4757
4758
4759
4760
4761
4762
4763
4764
4765
4766
4767
4768
4769
4770
4771
4772
4773
4774
4775
4776
4777
4778
4779
4780
4781
4782
4783
4784
4785
4786
4787
4788
4789
4790
4791
4792
4793
4794
4795
4796
4797
4798
4799
4800
4801
4802
4803
4804
4805
4806
4807
4808
4809
4810
4811
4812
4813
4814
4815
4816
4817
4818
4819
4820
4821
4822
4823
4824
4825
4826
4827
4828
4829
4830
4831
4832
4833
4834
4835
4836
4837
4838
4839
4840
4841
4842
4843
4844
4845
4846
4847
4848
4849
4850
4851
4852
4853
4854
4855
4856
4857
4858
4859
4860
4861
4862
4863
4864
4865
4866
4867
4868
4869
4870
4871
4872
4873
4874
4875
4876
4877
4878
4879
4880
4881
4882
4883
4884
4885
4886
4887
4888
4889
4890
4891
4892
4893
4894
4895
4896
4897
4898
4899
4900
4901
4902
4903
4904
4905
4906
4907
4908
4909
4910
4911
4912
4913
4914
4915
4916
4917
4918
4919
4920
4921
4922
4923
4924
4925
4926
4927
4928
4929
4930
4931
4932
4933
4934
4935
4936
4937
4938
4939
4940
4941
4942
4943
4944
4945
4946
4947
4948
4949
4950
4951
4952
4953
4954
4955
4956
4957
4958
4959
4960
4961
4962
4963
4964
4965
4966
4967
4968
4969
4970
4971
4972
4973
4974
4975
4976
4977
4978
4979
4980
4981
4982
4983
4984
4985
4986
4987
4988
4989
4990
4991
4992
4993
4994
4995
4996
4997
4998
4999
5000
5001
5002
5003
5004
5005
5006
5007
5008
5009
5010
5011
5012
5013
5014
5015
5016
5017
5018
5019
5020
5021
5022
5023
5024
5025
5026
5027
5028
5029
5030
5031
5032
5033
5034
5035
5036
5037
5038
5039
5040
5041
5042
5043
5044
5045
5046
5047
5048
5049
5050
5051
5052
5053
5054
5055
5056
5057
5058
5059
5060
5061
5062
5063
5064
5065
5066
5067
5068
5069
5070
5071
5072
5073
5074
5075
5076
5077
5078
5079
5080
5081
5082
5083
5084
5085
5086
5087
5088
5089
5090
5091
5092
5093
5094
5095
5096
5097
5098
5099
5100
5101
5102
5103
5104
5105
5106
5107
5108
5109
5110
5111
5112
5113
5114
5115
5116
5117
5118
5119
5120
5121
5122
5123
5124
5125
5126
5127
5128
5129
5130
5131
5132
5133
5134
5135
5136
5137
5138
5139
5140
5141
5142
5143
5144
5145
5146
5147
5148
5149
5150
5151
5152
5153
5154
5155
5156
5157
5158
5159
5160
5161
5162
5163
5164
5165
5166
5167
5168
5169
5170
5171
5172
5173
5174
5175
5176
5177
5178
5179
5180
5181
5182
5183
5184
5185
5186
5187
5188
5189
5190
5191
5192
5193
5194
5195
5196
5197
5198
5199
5200
5201
5202
5203
5204
5205
5206
5207
5208
5209
5210
5211
5212
5213
5214
5215
5216
5217
5218
5219
5220
5221
5222
5223
5224
5225
5226
5227
5228
5229
5230
5231
5232
5233
5234
5235
5236
5237
5238
5239
5240
5241
5242
5243
5244
5245
5246
5247
5248
5249
5250
5251
5252
5253
5254
5255
5256
5257
5258
5259
5260
5261
5262
5263
5264
5265
5266
5267
5268
5269
5270
5271
5272
5273
5274
5275
5276
5277
5278
5279
5280
5281
5282
5283
5284
5285
5286
5287
5288
5289
5290
5291
5292
5293
5294
5295
5296
5297
5298
5299
5300
5301
5302
5303
5304
5305
5306
5307
5308
5309
5310
5311
5312
5313
5314
5315
5316
5317
5318
5319
5320
5321
5322
5323
5324
5325
5326
5327
5328
5329
5330
5331
5332
5333
5334
5335
5336
5337
5338
5339
5340
5341
5342
5343
5344
5345
5346
5347
5348
5349
5350
5351
5352
5353
5354
5355
5356
5357
5358
5359
5360
5361
5362
5363
5364
5365
5366
5367
5368
5369
5370
5371
5372
5373
5374
5375
5376
5377
5378
5379
5380
5381
5382
5383
5384
5385
5386
5387
5388
5389
5390
5391
5392
5393
5394
5395
5396
5397
5398
5399
5400
5401
5402
5403
5404
5405
5406
5407
5408
5409
5410
5411
5412
5413
5414
5415
5416
5417
5418
5419
5420
5421
5422
5423
5424
5425
5426
5427
5428
5429
5430
5431
5432
5433
5434
5435
5436
5437
5438
5439
5440
5441
5442
5443
5444
5445
5446
5447
5448
5449
5450

<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN">
<html>
<head>
<title>Punicorum Liber Decimus</title>
<meta http-equiv = "Content-Type" content = "text/html; charset=UTF-8">

<link rel = "stylesheet" type = "text/css" href = "siliusstyles.css">

<body>

<table class = "contents">
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "../main.html">Præfatio</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<a href = "bookI.html">Liber I</a><br>
<a href = "bookII.html">Liber II</a><br>
<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br>
<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br>
<a href = "bookV.html">Liber V</a>
</td>
<td>
<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br>
<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br>
<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br>
<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br>
<b>Liber X</b><br>
<a href = "bookXI.html">Liber XI</a>
</td>
<td>
<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br>
<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br>
<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br>
<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br>
<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br>
<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "comm.html">Appendices</a><br>
<a href = "indexAF.html">Index</a><br>
<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a>
</td>
</tr>
</table>

<hr class = "mid">

<span class = "pagenum">592</span>

<h3>C. SILII ITALICI</h3>

<h1 class = "extended">PUNICORUM</h1>


<h3>LIBER DECIMUS.</h3>

<hr>

<h4><a name = "lib10_arg" id = "lib10_arg">ARGUMENTUM.</a></h4>

<div class = "argument">
<p><span class = "smallcaps">Paulus</span>, suis ad virtutem
inflammatis, aliquot locis prælium restituit, et concitato impetu
confertissimis se infert hostibus, qui, Catoni juveni circumfusi,
consule conspecto trepide pedem referunt, et ingenti cæde prosternuntur;
<a href = "#line10_1">1-30</a>.</p>

<p>Sed prima Romanorum acies in fugam inclinat, et tres fratres,
Labienus, Ocris et Opiter, cum Mæcenate diversis vulneribus concidunt;
<a href = "#line10_31">31-41</a>.</p>

<p>Ipsi Paulo, in medios hostes ruenti, Hannibalemque vestiganti, Juno,
in Metelli faciem conversa, auctor est, ut exemplo Varronis fuga salutem
quærat, neque vitam suam, in qua salus reipublicæ nitatur, in maximum
temere discrimen adducat; <a href = "#line10_42">42-58</a>.</p>

<p>At consul gravissimis verbis ignavum hominem perstringit, et
ferociter in hostes invectus, Acherram ad suos frustra se recipientem,
obtruncat; <a href = "#line10_59">59-82</a>.</p>

<p>Juno itaque, eum nequidquam a consilio Hannibalis quærendi absterrere
conata, alium nectit dolum: specie enim Gelestæ Mauri induta, ut Pœnum a
sævo vicini consulis certamine avocet, ei mentitur, Paulum magnam ad
Aufidum perpetrare cædem; quo falso nuntio motus Hannibal in longe
diversam campi partem citatim contendit; <a href =
"#line10_83">83-91</a>.</p>

<p>Ubi Cristam cum sex filiis occidit; <a href =
"#line10_92">92-169</a>.</p>

<p>Paulus contra ingentem Pœnorum stragem edit, et Phorcyn interficit;
<a href = "#line10_170">170-184</a>.</p>

<p>Interea complures Numidæ ad Romanos transfugiunt, et in ultimam aciem
recipiuntur, ubi, omnium oculis animisque certamine occupatis,
fraudulenti homines, adreptis cæsorum scutis armisque, adversam
Romanorum aciem adoriuntur, et Galba, necato hoste, qui vexillum
abstulerat, gladio ab Amorgo per pectus transfigitur; <a href =
"#line10_185">185-201</a>.</p>

<p>Multos præterea Romanos vis et furor Vulturni,
<span class = "pagenum">593</span>
nubes pulveris in ora eorum volventis, præcipites ad Aufidum agit, et
una cum Curione, qui effusum suorum cursum obposito corpore reprimere
conatur, fluvio inmergit; <a href = "#line10_202">202-214</a>.</p>

<p>Paulus ipse cæco impetu in victores Pœnos fertur, et Viriathum, cæde
Servilii, viri fortissimi, et consulis anni prioris, ovantem, interimit;
<a href = "#line10_215">215-231</a>.</p>

<p>Verum mox ingenti saxo percussus mortiferam adcipit plagam, et cruore
obpletus in propinquo considet scopulo; <a href =
"#line10_232">232-246</a>.</p>

<p>Tum Pœni effrenatius involant in Romanos, et Hannibal concitato equo
super cadavera vehitur, inter quæ saucius jacet Piso, qui subrecta hasta
ventrem equi haurit, sed gladio victoris jugulatur; <a href =
"#line10_247">247-259</a>.</p>

<p>Sedentem in saxo consulem videt Lentulus, tribunus militum, et equi
sui usum ei obfert, ut e manibus hostium evadat, nec funestam hanc
pugnam faciat morte tanti viri, quo exstincto de rebus Romanis actum
sit; <a href = "#line10_260">260-275</a>.</p>

<p>Paulus vero, laudata juvenis virtute, consilium inhonestæ fugæ
repudiat, et Lentulo auctor est, ut subditis equo calcaribus Romam
advolet, ac portas claudi, Fabioque summam rerum tradi jubeat; <a href =
"#line10_276">276-291</a>.</p>

<p>Ille in patriam properat, et consul quidquid superest virium ad
ulciscendam mortem sibi inminentem insumit: sed mox hostibus undique
cinctus vir magnus telis obruitur; <a href =
"#line10_291">291-308</a>.</p>

<p>Paulo interfecto Romani occisione occiduntur, et Aufidus cadaveribus
repletur; <a href = "#line10_309">309-325</a>.</p>

<p>Noctis interventu prælium dirimitur, et Hannibal ferox victoria,
minimeque cessandum ratus, dum recens militum ardor esset, postero die
Romam proficisci constituit; <a href = "#line10_326">326-336</a>.</p>

<p>Temerario huic consilio Juno, et furoris Pœni, et iræ Jovis,
fatorumque haud ignara, obcurrit, adcito ex inferis Somno, qui somnium
Hannibali inmittit, in quo is Romam quidem obpugnare, sed Jovis
fulminibus et cælesti voce perterreri atque repelli sibi videtur;
<a href = "#line10_337">337-370</a>.</p>

<p>Expergefacto lætus de castrorum Rom. deditione nuntius adfertur a
Magone fratre, qui suadet, ut confestim exercitum Romam ducat, non
dubitans, quin die quinto victor in Capitolio epulari possit; <a href =
"#line10_371">371-376</a>.</p>

<p>Hannibal contra dissimulans pavorem, somniorum visis sibi incussum,
vulnera et exhaustas militum vires excusat: quo tamen prætextu juveni
ferventis animi non satisfacit, sed indignationem potius movet; <a href
= "#line10_377">377-386</a>.</p>

<p>Interea residuæ Romanorum copiæ deformi agmine, sine ducibus, signis,
armis, ornamentisque militaribus, defixis in terram oculis, Canusium
abeunt, ubi tristem rerum suarum conditionem deplorant, et fossa urbi
præducenda, portis muniendis, cæcisque stilis in campo conserendis
occupantur; <a href = "#line10_387">387-414</a>.
<span class = "pagenum">594</span>
Ibidem nobiles quidam juvenes mare ac naves spectant, ut, duce Metello,
timido homine, deserta Italia, ad regem aliquem transfugiant; <a href =
"#line10_415">415-425</a>.</p>

<p>Scipio autem, stricto super capita consultantium gladio, omnes jurare
cogit, nunquam se Italiam relicturos esse; <a href =
"#line10_426">426-448</a>.</p>

<p>Quæ dum apud victos Canusii aguntur, Hannibal, magno suorum numero
stipatus, campum lustrat, et grata iis spectacula præbet; <a href =
"#line10_449">449-453</a>.</p>

<p>Præcipue convertit omnes equus Clœlii, qui, a Bageso captus, eum
excutit, domino procul inter semianimes conspecto, cui rapido cursu
advolat, et inflexis pedibus adscendendum præbet dorsum; <a href =
"#line10_454">454-471</a>.</p>

<p>Hannibal miseratione ductus juveni cum morte luctanti eam adcelerat,
et e Cinna, qui a Romanis ad Pœnos transfugerat, comperit, Clœlium genus
duxisse a Clœlia virgine, quæ obses tradita Porsenæ, Clusino regi,
deceptis custodibus, Tiberim tranavisset; <a href =
"#line10_472">472-502</a>.</p>

<p>Inter hæc milites spolia legentes exanimum Pauli corpus, vulneribus
grave et deformatum, e strage cæsorum eruunt; <a href =
"#line10_503">503-512</a>.</p>

<p>Hannibal de morte quidem tanti viri lætatur, sed sibi similem
aliquando exoptat; <a href = "#line10_513">513-523</a>.</p>

<p>Postridie prima luce rogi struuntur, atque ingens armorum acervus; et
in illis cadavera Pœnorum, in hostili terra jacentium, in hoc arma
Romanorum, Marti vota, subdito igne, concremantur; <a href =
"#line10_524">524-557</a>.</p>

<p>Quo facto Pauli corpus, gramine frondibusque involutum, una cum armis
insignibusque ejus in pyram inponitur, et exsequiæ magni viri, etsi non
pompa funebri, tamen laudatione ipsius Hannibalis decorantur; <a href =
"#line10_558">558-577</a>.</p>

<p>Ceterum fama jam cladis Cannensis Romam perlata tantum ibi pavoris
tumultusque exciverat, ut omnem salutis spem in Capitolio reponerent, et
hostem contemtu tantum cunctari putarent; <a href =
"#line10_578">578-591</a>.</p>

<p>Qua in trepidatione Fabius hortatur cives, ne periculum ipsi
cunctatione et metu augeant, sed ut confestim vetera hostium spolia
templis atriisque detrahant, et arma parent pro salute patriæ, ad quam
defendendam vires etiam nunc subficiant, modo omnes fortes sint et
inpavidi; <a href = "#line10_592">592-604</a>.</p>

<p>Dum gravis ille vir suos ita confirmat, nuntius venit de Varronis ad
urbem adventu, qui varios animorum motus excitat; <a href =
"#line10_605">605-614</a>.</p>

<p>Isti sedantur oratione Fabii, qua ostendit, non esse virorum fortium,
iracundiæ remedium solatiumque doloris ex aliorum pœnis petere, neque
hunc diem sibi tristiorem videri eo, quo Varro consul et dux belli
creatus sit; <a href = "#line10_615">615-622</a>.</p>

<p>Quibus auditis, omnes ordines obviam eunt Varroni, et gratias agunt,
quod de republica non desperaverit; <a href =
"#line10_623">623-629</a>.</p>

<p>Ipse vero consul culpæ conscientia
<span class = "pagenum">595</span>
et indignationis popularis pœnarumque metu perculsus, oculis
lacrimantibus et in terram demissis ad urbem adcedit, neque a lictoribus
populum submoveri patitur; <a href = "#line10_630">630-639</a>.</p>

<p>Tum Patres sine mora et quacumque ratione adflictis rebus
subcurrendum rati, pudore saluti posthabito, validos juvenes ex
servitiis armari, delectuque edito juniores et quosdam adeo prætextatos
scribi jubent; <a href = "#line10_640">640-649</a>.</p>

<p>Captivos autem Romanos non redimendos censent, sed in Siciliam
traducendos, ut ibi militent, donec in Italia bellum sit; <a href =
"#line10_650">650-658</a>.</p>
</div>

<hr class = "tiny">

<div class = "text">
<p><a name = "line10_1" id = "line10_1"> </a>
<span class = "smallcaps">Paulus</span>, ut adversam videt <a href =
"#var10_1">increbrescere</a> pugnam,</p>
<p><a name = "line10_2" id = "line10_2"> </a>
Ceu fera, quæ, telis circumcingentibus, ultro</p>
<p><a name = "line10_3" id = "line10_3"> </a>
Adsilit in ferrum, et per vulnera conligit hostem,</p>
<p><a name = "line10_4" id = "line10_4"> </a>
In medios fert arma globos, seseque periclis</p>
<span class = "linenum">5</span>
<p><a name = "line10_5" id = "line10_5"> </a>
Ingerit, atque omni letum molitur ab ense.</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">595</span>
<a name = "not10_1" id = "not10_1" href = "#line10_1">1.</a>
Conf. Liv. XXII, 49, et Virg. Æn. IX, 551 seqq. ubi vid. Heyne.
&mdash;<i>increbrescere</i>, crescere, augeri, ut apud Tac. Hist. II,
67, et Stat. Th. IV, 30, ubi vid. Barth.
&mdash;<a name = "not10_3" id = "not10_3" href =
"#line10_3">3.</a>&nbsp;<i>per vulnera hostem conligit</i>, contrahit
(ut <a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_282">V,&nbsp;282</a>;
<a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_399">VI, 399</a>),
densat, eorum numerum auget, nisi malis, hostes retro cedentes in unum
locum cogit, condensat. Cf. Homer. Iliad. μ, vers. 48. Gesnerus (ad
Claud. b. Gild. vers. 468), <i>conripit hostem</i>. Ernesti: <i>conligit
hostem</i>, dum, quamvis undique vulneribus inflictis, insatiabili
furore in hostes inruit, eosque veluti conquirit. Drak. contulit Senec.
de ira III,&nbsp;3 (<i>Gaudent feriri, et instare ferro, tela corpore
urgere, et per suum vulnus exire</i>), et Lucan. I,&nbsp;212.
&mdash;<i>conligit hostem</i>, in conlectum, densum hostem inruit, ut
ap. Virg. Æn. IX, 555, «Inruit, et qua tela videt densissima, tendit.»
Lenz.
&mdash;<a name = "not10_4" id = "not10_4" href =
"#line10_4">4.</a>&nbsp;<i>In medios fert arma globos</i>, ὅθι πλεῖσται
κλονέοντο φάλαγγες, Τῇ ῥ᾽ ἐνόρουσε, Hom. Iliad. λ, 148. Cf. Virgil. Æn.
loco supra citato, et XII,&nbsp;4 sqq. <span class =
"smallcaps">Ed.</span>
&mdash;<a name = "not10_5" id = "not10_5" href =
"#line10_5">5.</a>&nbsp;<i>ab omni ense</i>, quovis ictu.
&mdash;<i>letum molitur</i>, ut ap. Virg. Æn. XII, 852.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_6" id = "line10_6"> </a>
Increpat horrendum, «Perstate, et fortiter, oro,</p>
<p><a name = "line10_7" id = "line10_7"> </a>
Pectoribus ferrum adcipite, ac sine vulnere terga</p>
<p><a name = "line10_8" id = "line10_8"> </a>
<a href = "#var10_8">Ad manes deferte, viri: nisi gloria mortis,</a></p>
<span class = "pagenum">596</span>
<p><a name = "line10_9" id = "line10_9"> </a>
<a href = "#var10_8">Nil superest</a>: idem sedes adeuntibus imas</p>
<span class = "linenum">10</span>
<p><a name = "line10_10" id = "line10_10"> </a>
<a href = "#var10_10">Hic</a> vobis dux Paulus erit.» <a href =
"#var10_10">Velocius</a> inde</p>
<p><a name = "line10_11" id = "line10_11"> </a>
Hæmonio Borea, pennaque citatior ibat,</p>
<p><a name = "line10_12" id = "line10_12"> </a>
Quæ redit in pugnas fugientis arundine Parthi:</p>
<p><a name = "line10_13" id = "line10_13"> </a>
Atque, ubi <a href = "#var10_13">certamen</a> primi ciet inmemor ævi</p>
<p><a name = "line10_14" id = "line10_14"> </a>
<a href = "#var10_14">Fetus Gradivo mentem Cato</a>, fertur in
hostes;</p>
<span class = "linenum">15</span>
<p><a name = "line10_15" id = "line10_15"> </a>
Ac juvenem, quem Vasco levis, quem spicula <a href =
"#var10_15">densus</a></p>
<p><a name = "line10_16" id = "line10_16"> </a>
Cantaber urgebat, letalibus eripit armis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_7" id = "not10_7" href = "#line10_7">7,</a>&nbsp;<a
name = "not10_8" id = "not10_8" href = "#line10_8">8.</a> Cf. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#not5_594">ad V,&nbsp;594</a>.
<span class = "pagenum notes">596</span>
&mdash;<a name = "not10_10" id = "not10_10" href =
"#line10_10">10.</a>&nbsp;<i>idem hic Paulus</i>, δεικτικῶς, Drak.
&mdash;<a name = "not10_11" id = "not10_11" href =
"#line10_11">11.</a>&nbsp;<i>Hæmonio Borea</i>; vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_587">ad I,&nbsp;587</a>, et conf.
Burm. ad Claud. in Rufin. I,&nbsp;325, et Klotz. ad Tyrtæum p.&nbsp;110
seq. <i>Borea pennaque citatior ibat</i>, ἀελλόπος, ποδήνεμος, θείειν
ἀνέμοισιν ὅμοιος, Hom. Iliad. κ, 437, et al. v. Klotz. l.c. 12. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_646">ad VII, 646</a>.
&mdash;<a name = "not10_13" id = "not10_13" href =
"#line10_13">13,</a>&nbsp;<a name = "not10_14" id = "not10_14" href =
"#line10_14">14.</a> Conf. <a class = "crossref missing" href =
"bookVIII.html#line8_663" title = "‘693’ legitur">VIII,
663&nbsp;sqq.</a>
&mdash;<a name = "not10_15" id = "not10_15" href =
"#line10_15">15.</a>&nbsp;<i>Vasco levis</i>; cf. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#not3_358">ad III, 358</a>.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_17" id = "line10_17"> </a>
Abscessere retro, pavidique in terga relatos</p>
<p><a name = "line10_18" id = "line10_18"> </a>
<a href = "#var10_18">Abduxere gradus</a>: ut lætus valle remota</p>
<p><a name = "line10_19" id = "line10_19"> </a>
Quum capream venator agit, fessamque propinquo</p>
<span class = "linenum">20</span>
<p><a name = "line10_20" id = "line10_20"> </a>
Insequitur cursu, et sperat jam tangere dextra,</p>
<p><a name = "line10_21" id = "line10_21"> </a>
Si ferus adverso subitum se protulit antro,</p>
<p><a name = "line10_22" id = "line10_22"> </a>
Et stetit ante oculos frendens leo, deserit una</p>
<p><a name = "line10_23" id = "line10_23"> </a>
Et color, et <a href = "#var10_23">sanguis</a>, et tela minora
periclo;</p>
<p><a name = "line10_24" id = "line10_24"> </a>
Nec jam speratæ cura est in pectore prædæ.</p>
<span class = "pagenum">597</span>
<span class = "linenum">25</span>
<p><a name = "line10_25" id = "line10_25"> </a>
Nunc in restantes mucronem comminus urget,</p>
<p><a name = "line10_26" id = "line10_26"> </a>
Nunc trepidos ac terga <a href = "#var10_26">mala</a> formidine
versos</p>
<p><a name = "line10_27" id = "line10_27"> </a>
Adsequitur telis: furere, ac decorare labores,</p>
<p><a name = "line10_28" id = "line10_28"> </a>
Et sævire juvat: cadit ingens nominis expers</p>
<p><a name = "line10_29" id = "line10_29"> </a>
Uni turba viro; <a href = "#var10_29">atque alter</a> si detur in
armis</p>
<span class = "linenum">30</span>
<p><a name = "line10_30" id = "line10_30"> </a>
Paulus Dardaniis, amittant nomina Cannæ.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_17" id = "not10_17" href = "#line10_17">17.</a>
<i>in terga relatos</i>, retro cedentes. Vid. <a class = "crossref" href
= "bookIV.html#not4_315">ad IV, 315</a>.
&mdash;<a name = "not10_18" id = "not10_18" href =
"#line10_18">18</a>&nbsp;<a name = "not10_19" id = "not10_19" href =
"#line10_18">seqq.</a>
aptissima comparatio, cui non satis respondet Homerica, a Drak. laudata,
Iliad. ο, 630&nbsp;sqq.
&mdash;<a name = "not10_23" id = "not10_23" href =
"#line10_23">23.</a>&nbsp;<i>tela minora periclo</i>, non satis valida
et idonea ad periculum propulsandum.</p>

<span class = "pagenum notes">597</span>
<p class = "notes">
<a name = "not10_27" id = "not10_27" href = "#line10_27">27.</a>
<i>Furere</i>; cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_32">ad
I,&nbsp;32</a>.
&mdash;<a name = "not10_28" id = "not10_28" href =
"#line10_28">28&nbsp;sq.</a>
<i>nominis expers turba</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_508">ad VIII, 508</a>, et <a class = "crossref" href
= "bookIX.html#not9_373">IX, 373</a>.
&mdash;<a name = "not10_29" id = "not10_29" href =
"#line10_29">29,</a>&nbsp;<a name = "not10_30" id = "not10_30" href =
"#line10_30">30.</a> Similis orationis color sup. <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#line7_147">VII, 147 seq.</a> Hom. Iliad. β, 371 sq.
et Virg. Æn. XI, 285.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_31" id = "line10_31"> </a>
Tandem inclinato cornu sine more ruebat.</p>
<p><a name = "line10_32" id = "line10_32"> </a>
Prima <a href = "#var10_32">acies</a>, non parca fugæ. Labienus et
Ocris</p>
<p><a name = "line10_33" id = "line10_33"> </a>
<a href = "#var10_33">Sternuntur leto</a>, atque Opiter, quos Setia
colle</p>
<p><a name = "line10_34" id = "line10_34"> </a>
Vitifero, celsis Labienum Cingula saxa</p>
<span class = "linenum">35</span>
<p><a name = "line10_35" id = "line10_35"> </a>
Miserunt muris: junxit fera tempora leti</p>
<p><a name = "line10_36" id = "line10_36"> </a>
Sidonius non consimili discrimine miles:</p>
<p><a name = "line10_37" id = "line10_37"> </a>
Nam Labienus obit penetrante per ilia <a href =
"#var10_37">corno</a>;</p>
<p><a name = "line10_38" id = "line10_38"> </a>
Fratres, hic humero, cecidere, hic poplite, <a href =
"#var10_38">cæsis</a>.</p>
<p><a name = "line10_39" id = "line10_39"> </a>
Obpetis et Tyrio super inguina fixe veruto</p>
<span class = "linenum">40</span>
<p><a name = "line10_40" id = "line10_40"> </a>
Mæcenas, cui Mæonia venerabile terra,</p>
<span class = "pagenum">598</span>
<p><a name = "line10_41" id = "line10_41"> </a>
Et sceptris olim celebratum nomen Etruscis.</p>
<p><a name = "line10_42" id = "line10_42"> </a>
Per medios agitur, projecto lucis amore</p>
<p><a name = "line10_43" id = "line10_43"> </a>
Hannibalem lustrans, Paulus: <a href = "#var10_43">sors</a> una
videtur</p>
<p><a name = "line10_44" id = "line10_44"> </a>
Aspera, si obcumbat ductore superstite Pœno.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_31" id = "not10_31" href = "#line10_31">31.</a>
<i>sine more</i>, præter morem, sine exemplo, vel inmodice. Vide
N.&nbsp;Heins. et Drak. ad <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_449">XII, 449</a>; Barth. ad Stat. Theb.
I,&nbsp;238; Heyne ad Virg. Æneid. V,&nbsp;694; VII, 377; Heins. ad
Claudian. p.&nbsp;910, et Fabr. Semestr. II, 18.
&mdash;<a name = "not10_33" id = "not10_33" href =
"#line10_33">33&nbsp;seq.</a>
<i>Sternuntur leto</i> ut ap. Lucret. VI, 1194; Virg. Æneid. VIII, 566;
IX, 433.
&mdash;<i>Setia colle Vitifero</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_376">ad VIII, 376</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not10_34" id = "not10_34" href =
"#line10_34" title = "numerus deest">34.</a>&nbsp;<i>Cingulum</i> (hod.
<i>Cingoli</i>) in Piceno belli civilis Cæsariani tempore conditum a
T.&nbsp;Labieno. Vid. Cæs. B.&nbsp;C. I,&nbsp;15. Hinc Silium licentia
poetica (per πρόληψιν) hoc finxisse monuit jam Drak.
&mdash;<a name = "not10_35" id = "not10_35" href =
"#line10_35">35</a>&nbsp;<a name = "not10_36" id = "not10_36" href =
"#line10_35">sq.</a>
Pœni tres illos fratres simul, sed non eodem modo occiderunt.
&mdash;<a name = "not10_38" id = "not10_38" href =
"#line10_38">38.</a>&nbsp;<i>poplite, cæsis</i>. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_341">ad IV, 341</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_40" id = "not10_40" href = "#line10_40">40,</a>&nbsp;<a
name = "not10_41" id = "not10_41" href = "#line10_41">41.</a>
<i>Mæcenatis</i>
<span class = "pagenum notes">598</span>
genus ab Etruscis regibus deducere solent poetæ. Cf. Hor. Od. I,&nbsp;1;
III, <span class = "smallcaps">xxix</span>,&nbsp;1, ubi v. Jani.
&mdash;<i>Mœonia terra</i>, Etruria. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_721">ad IV, 721</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_42" id = "not10_42" href = "#line10_42">42.</a>
<i>projecto lucis amore</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_226">ad V,&nbsp;226</a>.
&mdash;<a name = "not10_43" id = "not10_43" href =
"#line10_43">43,</a>&nbsp;<a name = "not10_44" id = "not10_44" href =
"#line10_44">44.</a> Cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_372">V,&nbsp;372 sqq.</a> et Virg. Æn. XII, 466 seq.
«Turnum Vestigat lustrans.» <span class = "smallcaps">Ed.</span></p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">45</span>
<p class = "indent">
<a name = "line10_45" id = "line10_45"> </a>
Quam metuens molem (neque enim, certamine sumto,</p>
<p><a name = "line10_46" id = "line10_46"> </a>
Tempestas tanta et rabies inpune <a href = "#var10_46">fuissent</a>)</p>
<p><a name = "line10_47" id = "line10_47"> </a>
In faciem pavidi Juno conversa Metelli,</p>
<p><a name = "line10_48" id = "line10_48"> </a>
«Quid vanos, inquit, Latio <a href = "#var10_48">spes unica</a>
consul,</p>
<p><a name = "line10_49" id = "line10_49"> </a>
<a href = "#var10_49">Incassumque moves</a>, fato renuente, furores?</p>
<span class = "linenum">50</span>
<p><a name = "line10_50" id = "line10_50"> </a>
Si superest Paulus, restant Æneia regna;</p>
<p><a name = "line10_51" id = "line10_51"> </a>
Sin secus, Ausoniam tecum trahis: ire <a href =
"#var10_51">tumentem</a></p>
<p><a name = "line10_52" id = "line10_52"> </a>
Tu contra juvenem, et caput hoc <a href = "#var10_52">abscidere</a>
rebus</p>
<p><a name = "line10_53" id = "line10_53"> </a>
Turbatis, o Paule, paras? nunc Hannibal ipsi</p>
<p><a name = "line10_54" id = "line10_54"> </a>
(Tam lætus <a href = "#var10_54">bello</a> est) ausit certare
Tonanti.</p>
<span class = "linenum">55</span>
<p><a name = "line10_55" id = "line10_55"> </a>
Et jam conversis (vidi nam flectere) habenis</p>
<p><a name = "line10_56" id = "line10_56"> </a>
Evasit Varro, ac sese ad meliora reservat.</p>
<p><a name = "line10_57" id = "line10_57"> </a>
Sit spatium fatis; et, dum datur, eripe leto</p>
<p><a name = "line10_58" id = "line10_58"> </a>
<a href = "#var10_58">Huc</a> nostris majorem animam: mox bella
capesses.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_45" id = "not10_45" href = "#line10_45">45.</a>
<i>Molem</i>, conatum, seu vim, seu malum.
&mdash;<a name = "not10_46" id = "not10_46" href =
"#line10_46">46.</a>&nbsp;<i>Tempestas et rabies</i>, impetus et furor
Pauli.
&mdash;<a name = "not10_47" id = "not10_47" href =
"#line10_47">47.</a>&nbsp;<i>pavidi Metelli</i>; conf. inf. <a class =
"crossref" href = "#line10_418">v.&nbsp;418&nbsp;sq.</a></p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_54" id = "not10_54" href = "#line10_54">54.</a>
<i>ausit certare Tonanti</i>, ut Diomedes ap. Hom. Iliad. ε, 362, 457,
ὅς νῦν γε καὶ ἄν Διῒ πατρὶ μάχοιτο; Drak.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_55" id = "not10_55" href = "#line10_55">55,</a>&nbsp;<a
name = "not10_56" id = "not10_56" href = "#line10_56">56.</a> Cf.
<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_645">IX, 645</a>, <a class
= "crossref" href = "bookIX.html#line9_651">651</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_57" id = "not10_57" href = "#line10_57">57.</a>
<i>Sit</i>, da, <i>spatium fatis</i>, iis concede.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_59" id = "line10_59"> </a>
Ad quæ suspirans ductor, «Mortemne sub armis</p>
<span class = "linenum">60</span>
<p><a name = "line10_60" id = "line10_60"> </a>
Cur poscam, caussa ista parum est, quod talia nostræ</p>
<span class = "pagenum">599</span>
<p><a name = "line10_61" id = "line10_61"> </a>
<a href = "#var10_61">Pertulerunt</a> aures suadentem monstra
Metellum?</p>
<p><a name = "line10_62" id = "line10_62"> </a>
I, demens, i, carpe fugam: non hostica tela</p>
<p><a name = "line10_63" id = "line10_63"> </a>
Excipias tergo, Superos precor: integer, oro,</p>
<p><a name = "line10_64" id = "line10_64"> </a>
Intactusque abeas, atque intres mœnia Romæ</p>
<span class = "linenum">65</span>
<p><a name = "line10_65" id = "line10_65"> </a>
Cum Varrone simul: talin’, pavidissime, dignum</p>
<p><a name = "line10_66" id = "line10_66"> </a>
Me vita, pulchraque indignum morte putasti?</p>
<p><a name = "line10_67" id = "line10_67"> </a>
Quippe <a href = "#var10_67">furit</a> Pœnus, qui nunc contraria
bella</p>
<p><a name = "line10_68" id = "line10_68"> </a>
Ipsi ferre Jovi valeat: pro degener altæ</p>
<p><a name = "line10_69" id = "line10_69"> </a>
Virtutis patrum! quando <a href = "#var10_69">certamen</a> inire,</p>
<span class = "linenum">70</span>
<p><a name = "line10_70" id = "line10_70"> </a>
Cuive <a href = "#var10_70">virum</a> mallem memet componere, quam
qui</p>
<p><a name = "line10_71" id = "line10_71"> </a>
Et victus dabit et victor per secula nomen?»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_59" id = "not10_59" href = "#line10_59">59</a> <a name
= "not10_60" id = "not10_60" href = "#line10_59">seqq.</a>
Si nulla alia causa esset, cur deberem nunc mortem obpetere, nonne hæc
esset maxima, quod te fugam suadentem audivi?
<span class = "pagenum notes">599</span>
Mars.
&mdash;<a name = "not10_61" id = "not10_61" href =
"#line10_61">61.</a>&nbsp;<i>monstra</i>; vid. <a class = "crossref"
href = "bookII.html#not2_650">ad II, 650</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_62" id = "not10_62" href = "#line10_62">62</a> <a name
= "not10_63" id = "not10_63" href = "#line10_62">sqq.</a>
Vim sarcasmi facile senties. Comparant Hom. Iliad. θ, 95, et I,&nbsp;40,
43.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_67" id = "not10_67" href = "#line10_67">67</a> <a name
= "not10_68" id = "not10_68" href = "#line10_67">seq.</a>
Refelluntur verba Metelli sup. <a class = "crossref" href =
"#line10_53">v.&nbsp;53, 54</a>. Pulcherrima mors est, a tanto viro
vinci. Vid. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_705">ad II,
705</a>, et inf. <a class = "crossref" href =
"#line10_302">v.&nbsp;302</a>.
&mdash;<i>Quippe</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_117">ad V,&nbsp;117</a>.
&mdash;<i>bella ferre Jovi</i>; conf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#var3_365">ad III, 365, in V.L.</a>
&mdash;<a name = "not10_70" id = "not10_70" href =
"#line10_70">70.</a>&nbsp;<i>componere</i>; vid. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_39">ad I,&nbsp;39</a>.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_72" id = "line10_72"> </a>
Talibus increpitat, mediosque aufertur in hostes,</p>
<p><a name = "line10_73" id = "line10_73"> </a>
Ac retro cursum tendentem ad crebra suorum</p>
<p><a name = "line10_74" id = "line10_74"> </a>
Agmina, et in densis furantem membra maniplis</p>
<span class = "linenum">75</span>
<p><a name = "line10_75" id = "line10_75"> </a>
Per conferta virum et stipata umbonibus arma</p>
<p><a name = "line10_76" id = "line10_76"> </a>
Consequitur <a href = "#var10_76">melior planta</a>, atque obtruncat
<a href = "#var10_76">Acheram</a>.</p>
<p><a name = "line10_77" id = "line10_77"> </a>
Ut canis occultos agitat quum <a href = "#var10_77">Belgicas</a>
apros,</p>
<span class = "pagenum">600</span>
<p><a name = "line10_78" id = "line10_78"> </a>
Erroresque feræ sollers per devia <a href = "#var10_78">mersa</a></p>
<p><a name = "line10_79" id = "line10_79"> </a>
<a href = "#var10_78">Nare</a> legit, tacitoque premens vestigia
rostro</p>
<span class = "linenum">80</span>
<p><a name = "line10_80" id = "line10_80"> </a>
Lustrat inadcessos venantum indagine saltus;</p>
<p><a name = "line10_81" id = "line10_81"> </a>
Nec sistit, nisi, conceptum sectatus odorem,</p>
<p><a name = "line10_82" id = "line10_82"> </a>
Deprendit spissis arcana cubilia dumis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_74" id = "not10_74" href = "#line10_74">74.</a>
<i>membra furantem</i>, occultantem, furtim, seu clam se subducentem, ut
<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_300">XII, 300</a>, et
<a class = "crossref" href = "bookXIV.html#line14_561">XIV, 561</a>;
Drak.
&mdash;<a name = "not10_76" id = "not10_76" href =
"#line10_76">76.</a>&nbsp;<i>melior planta</i>. Conf. Virgil. Æneid.
lib. V, v.&nbsp;430: <i>Ille pedum melior motu</i>; et ibid. 69, et 150.
<span class = "smallcaps">Ed.</span>
&mdash;<i>Acheram</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_298">ad III, 298, 299</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_77" id = "not10_77" href = "#line10_77">77 sqq.</a>
Venusta comparatio Pauli, Hannibalem vestigantis, cum cane venatico; et
ornate, sed non sine verborum luxurie, expressa. Compararunt jam alii
<span class = "pagenum notes">600</span>
Senec. Thyest. 498 sqq. et Hippol. 39&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not10_78" id = "not10_78" href =
"#line10_78">78&nbsp;sq.</a>
<i>Nare mersa</i>, h.e. depressa, demissa, ut <i>presso rostro</i> et
<i>ore</i>, vel <i>demissi nare sagaci</i> ap. Lucan. IV, 443, et Senec.
ll. cc. N.&nbsp;Heins. et Gronov. Diatr. Stat. c. 38. Sic <i>mergi</i>
apud Senec. Herc. Œt. 1348; Quinctil. Decl. XIX,&nbsp;4; Stat. Theb.
V,&nbsp;502; Colum. R.&nbsp;R. III, 18 et al. quos laudavit Drak.
&mdash;<a name = "not10_79" id = "not10_79" href =
"#line10_79">79.</a>&nbsp;<i>Tacito locum rostro pererrat</i>, etc. Sen.
Thyest. 501. Διφᾷν ἴχνια δορχαλίδος, Callim. Epigr. <span class =
"smallcaps">xxxiii</span>,&nbsp;2.
&mdash;<a name = "not10_81" id = "not10_81" href =
"#line10_81">81.</a>&nbsp;<i>sistit</i>, ut ap. Virg. Ge. 479, al.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_83" id = "line10_83"> </a>
At conjux Jovis, ut Paulum depellere dictis</p>
<p><a name = "line10_84" id = "line10_84"> </a>
Nequidquam fuit, et consul non <a href = "#var10_84">desinit
iræ</a>,</p>
<span class = "linenum">85</span>
<p><a name = "line10_85" id = "line10_85"> </a>
In faciem Mauri rursus mutata Gelestæ,</p>
<p><a name = "line10_86" id = "line10_86"> </a>
<a href = "#var10_86">Avocat ignarum sævo a certamine</a> Pœnum.</p>
<p><a name = "line10_87" id = "line10_87"> </a>
«Huc tela, huc, inquit, dextram inplorantibus adfer,</p>
<p><a name = "line10_88" id = "line10_88"> </a>
O decus æternum Carthaginis! horrida juxta</p>
<p><a name = "line10_89" id = "line10_89"> </a>
Stagnantes consul molitur prælia ripas;</p>
<span class = "linenum">90</span>
<p><a name = "line10_90" id = "line10_90"> </a>
Et laus haud alio major datur hoste peremto.»</p>
<p><a name = "line10_91" id = "line10_91"> </a>
Hæc ait; et juvenem diversa ad prælia raptat.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_83" id = "not10_83" href = "#line10_83">83 sqq.</a>
Conf. Virg. Æn. X,&nbsp;633 sqq., ubi vid. Heyne.
&mdash;<a name = "not10_84" id = "not10_84" href =
"#line10_84">84.</a>&nbsp;<i>desinit iræ</i>, λήγει χόλοιο, ut
<i>abstinere irarum</i>, Hor. Od. III, 27, 70, et <i>desistere
pugnæ</i>, Virg. Æn. X,&nbsp;441. Cf. Lambin. ad Horat. Od. II, <span
class = "smallcaps">ix</span>, 17.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_86" id = "not10_86" href = "#line10_86">86.</a>
<i>Pœnum ignarum</i>, scil. ipsam Junonem, non Gelestam, hæc moliri.
Juno, ut Pauli cum Hannibale pugna inpediretur, alia molitur: in faciem
enim Gelestæ mutata Hannibali mentitur, Paulum juxta Aufidum ingentem
stragem edere, quum tamen is in longe diversa parte pugnaret; atque ita
ignarum Pœnum, qui falsi Gelestæ dictis fidem habebat, a sævo vicini
Pauli certamine avocat; Drak.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_92" id = "line10_92"> </a>
Flumineo Libycam turbabat in aggere pubem;</p>
<p><a name = "line10_93" id = "line10_93"> </a>
<a href = "#var10_93">Cristæ</a> nomen erat: bis terni juncta
ferebant</p>
<span class = "pagenum">601</span>
<p><a name = "line10_94" id = "line10_94"> </a>
Arma senem circa nati; pauperque penatum,</p>
<span class = "linenum">95</span>
<p><a name = "line10_95" id = "line10_95"> </a>
Sed domus haud obscura Tuder, notusque per Umbros</p>
<p><a name = "line10_96" id = "line10_96"> </a>
Bellator populos, factis et cæde docebat</p>
<p><a name = "line10_97" id = "line10_97"> </a>
Natorum armigeram pugnas tractare cohortem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_92" id = "not10_92" href = "#line10_92">92.</a>
<i>aggere</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_265">ad I,&nbsp;265</a>.
<span class = "pagenum notes">601</span>
&mdash;<a name = "not10_94" id = "not10_94" href = "#line10_94" title =
"‘93’ legitur">94.</a>&nbsp;<i>pauper penatum</i>, ut <i>lar parvus
pauperum</i>, Hor. Od. III, <span class = "smallcaps">xxix</span>, 14,
et <i>parvi penates</i>, Virg. Æn. VIII, 543. Cf. sup. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_616">ad I,&nbsp;616</a>.
&mdash;<a name = "not10_95" id = "not10_95" href =
"#line10_95">95.</a>&nbsp;<i>domus</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_572">ad I,&nbsp;572</a>.
&mdash;<i>Tuder</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_222">ad IV, 222</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_98" id = "line10_98"> </a>
Unanima inde phalanx, crudo ducente magistro,</p>
<p><a name = "line10_99" id = "line10_99"> </a>
Postquam hominum satiata <a href = "#var10_99">nece est</a>,
prostraverat ictu</p>
<span class = "linenum">100</span>
<p><a name = "line10_100" id = "line10_100"> </a>
Innumero cum turre feram, facibusque <a href =
"#var10_100">sequutis</a></p>
<p><a name = "line10_101" id = "line10_101"> </a>
Ardentem monstri spectabat læta ruinam;</p>
<p><a name = "line10_102" id = "line10_102"> </a>
Quum subitus galeæ fulgor, conoque coruscæ</p>
<p><a name = "line10_103" id = "line10_103"> </a>
Majore intremuere jubæ: nec tarda senectus;</p>
<p><a name = "line10_104" id = "line10_104"> </a>
(Adnovit nam luce virum) rapit <a href = "#var10_104">agmine
natos</a></p>
<span class = "linenum">105</span>
<p><a name = "line10_105" id = "line10_105"> </a>
Sæva parens ultro in certamina, et addere passim</p>
<p><a name = "line10_106" id = "line10_106"> </a>
Tela jubet, nec manantes ex ore feroci,</p>
<p><a name = "line10_107" id = "line10_107"> </a>
Aut quæ flagrarent <a href = "#var10_107">galea</a>, exhorrescere
flammas.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_98" id = "not10_98" href = "#line10_98">98.</a>
<i>crudo</i>; cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_405">ad
I,&nbsp;405</a>.
&mdash;<a name = "not10_101" id = "not10_101" href =
"#line10_101">101.</a>&nbsp;<i>Ardentem ruinam</i>, incendium turris
delapsæ.
&mdash;<i>monstri</i>, ut <i>feram</i>, pro elephanto.
&mdash;<a name = "not10_102" id = "not10_102" href =
"#line10_102">102&nbsp;sqq.</a>
Adventus Hannibalis ex magnitudine et splendore armorum cognoscitur. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_496">I,&nbsp;496...
501</a>.
&mdash;<a name = "not10_103" id = "not10_103" href =
"#line10_103">103.</a>&nbsp;<i>nec tarda senectus</i>; Crista senex non
tardus fuit, tardavit, cessavit, sed rapuit, etc.
&mdash;<a name = "not10_104" id = "not10_104" href =
"#line10_104">104.</a>&nbsp;<i>agmine</i>, ut sup. <i>cohors</i> et
<i>phalanx</i>, adeoque omnes simul natos rapit.
&mdash;<a name = "not10_105" id = "not10_105" href =
"#line10_105">105.</a>&nbsp;<i>addere</i>, jacere, ut <a class =
"crossref missing" href = "bookXV.html#line15_716" title = "recte 719">XV, 716</a>.
&mdash;<a name = "not10_106" id = "not10_106" href =
"#line10_106">106&nbsp;sq.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookIX.html#not9_444">ad IX, 444...
447</a>.
&mdash;<a name = "not10_107" id = "not10_107" href =
"#line10_107">107&nbsp;seqq.</a>
Venusta comparatio Cristæ, filios ad fortiter pugnandum, adspectumque
hostis intrepido animo ferendum, exhortantis, cum aquila, quæ ut verba
Plinii (H.&nbsp;N. X,&nbsp;3) aliis jam laudata, mea faciam, «inplumes
etiamnum pullos suos percutiens, subinde cogit adversos intueri solis
radios, et si conniventem humectantemque animadvertit, præcipitat e
nido, velut adulterinum atque degenerem; illum cujus acies firma contra
stetit, educat.» Eadem omnes aquilas, non solum haliæetum, de quo Plin.
l.c. agit, facere memorant Aristot. Histor. Anim. IX, 34 et 45 (ubi
iisdem fere verbis illa traduntur); Ælian. H.&nbsp;A. II, 26; Petron.
Sat. 120; (ubi vid. Gonsal.) Lucan. IX, 902 seqq.; Claudian. Præf. in
III Consul.
<span class = "pagenum notes">602</span>
Honor. 1&nbsp;sqq. (ubi vid. Barth.) et alii.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">602</span>
<p><a name = "line10_108" id = "line10_108"> </a>
Armiger haud aliter magni Jovis; anxia nido</p>
<p><a name = "line10_109" id = "line10_109"> </a>
Quum dignos nutrit gestanda ad fulmina fetus,</p>
<span class = "linenum">110</span>
<p><a name = "line10_110" id = "line10_110"> </a>
Obversam spectans ora ad Phaethontia prolem,</p>
<p><a name = "line10_111" id = "line10_111"> </a>
Explorat dubios Phœbea lampade natos.</p>
<p><a name = "line10_112" id = "line10_112"> </a>
Jamque suis daret ut pugnæ documenta <a href =
"#var10_112">vocatis</a>,</p>
<p><a name = "line10_113" id = "line10_113"> </a>
<a href = "#var10_113">En medias hasta</a> velox prætervolat auras.</p>
<p><a name = "line10_114" id = "line10_114"> </a>
Hæsit multiplici non alte cuspis in auro,</p>
<span class = "linenum">115</span>
<p><a name = "line10_115" id = "line10_115"> </a>
<a href = "#var10_115">Ac senium</a> invalido dependens prodidit
ictu.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_108" id = "not10_108" href = "#line10_108">108.</a>
<i>Armiger Jovis</i>, aquila, quæ avis sola, supra nubes volans, fulmine
non percuti, et hinc <i>Jovis fulmina gestare</i> fingebatur. Vid. Plin.
II, 55; X,&nbsp;3 extr. Heins. ad Ovid. Met. X,&nbsp;158, et inf.
<a class = "crossref" href = "bookXII.html#not12_56">ad XII, 56, 58</a>.
&mdash;<a name = "not10_111" id = "not10_111" href =
"#line10_111">111.</a>&nbsp;<i>Explorat dubios natos</i>, quinam velut
adulterini sint; ut <i>explorare dubiam sobolem</i> sup. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_413">I,&nbsp;413</a>. <i>Phœbea
lampade</i>, eo, quod illos <i>cogit adversos intueri solis radios</i>.
Cave cum Ill. Ernesti jungas <i>dubios Phœbea lampade natos</i>, et
interpreteris, nondum satis firmatos ad solem intuendum. Videant latinæ
poeseos studiosi carmen quoddam Car. <span class=
"smallroman">RUÆI</span>, cui titulus, <i>Aquila cum pullis</i>. <span
class = "smallcaps">Ed.</span></p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_114" id = "not10_114" href = "#line10_114">114.</a>
<i>multiplex aurum</i>, lorica, multis aureorum annulorum nexibus ornata
(cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_401">II, 401
sq.</a> et Virg. Æn. V,&nbsp;259, 264); nisi malis intell. clipeum,
σάκος ἑπταβόειον, auro obductum. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_318">ad V,&nbsp;318</a>.
&mdash;<a name = "not10_115" id = "not10_115" href =
"#line10_115">115.</a>&nbsp;Cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_568">V,&nbsp;568 sq.</a> et Virg. Æn. II,
544&nbsp;sq.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_116" id = "line10_116"> </a>
Cui <a href = "#var10_116">Pœnus</a>: «Quinam ad cassos furor inpulit
ictus</p>
<p><a name = "line10_117" id = "line10_117"> </a>
Exsanguem <a href = "#var10_117">senio dextram</a>? vix prima
momordit</p>
<p><a name = "line10_118" id = "line10_118"> </a>
Tegmina Callaici cornus tremebunda metalli.</p>
<span class = "pagenum">603</span>
<p><a name = "line10_119" id = "line10_119"> </a>
En, reddo tua tela tibi: memorabilis <a href = "#var10_119">ista</a></p>
<span class = "linenum">120</span>
<p><a name = "line10_120" id = "line10_120"> </a>
A nobis melius discet bellare juventus.»</p>
<p><a name = "line10_121" id = "line10_121"> </a>
Sic propria miseri transfigit pectora <a href =
"#var10_121">corno</a>.</p>
<p><a name = "line10_122" id = "line10_122"> </a>
At contra (horrendum) bis terna spicula dextra</p>
<p><a name = "line10_123" id = "line10_123"> </a>
Torta volant, paribusque ruunt conatibus hastæ.</p>
<p><a name = "line10_124" id = "line10_124"> </a>
Haud secus ac <a href = "#var10_124">Libyca fetam tellure leænam</a></p>
<span class = "linenum">125</span>
<p><a name = "line10_125" id = "line10_125"> </a>
<a href = "#var10_125">Venator premit obsesso quum Maurus in
antro</a>,</p>
<p><a name = "line10_126" id = "line10_126"> </a>
Invadunt <a href = "#var10_126">rabidi</a> jam dudum, et inania
tentant</p>
<p><a name = "line10_127" id = "line10_127"> </a>
Nondum sat firmo catuli certamina dente.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_117" id = "not10_117" href = "#line10_117">117.</a>
<i>Exsanguem</i>, debilitatam, ut <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_320">II, 320</a>; <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_328">V,&nbsp;328</a>.
&mdash;<i>prima Tegmina</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_318">ad V,&nbsp;318</a>.
&mdash;<a name = "not10_118" id = "not10_118" href =
"#line10_118">118.</a>&nbsp;<i>Callaici metalli</i>. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_395">II, 395&nbsp;sq.</a>
&mdash;<i>cornus</i>, hasta, <i>tremebunda</i>, quæ in superficie clipei
hærens nutat, sive tremulo motu per auras volavit; Ern. qui utrumque
putat indicium
<span class = "pagenum notes">603</span>
esse teli exiguo impetu emissi: quod nobis non persuasit. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_448">II, 448</a>; <a class =
"crossref" href = "bookV.html#line5_628">V,&nbsp;628</a>; <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#line6_251">VI, 251</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_122" id = "not10_122" href = "#line10_122">122.</a>
<i>bis terna dextra</i>, a sex Cristæ filiis simul <i>torta</i>, emissa.
&mdash;<a name = "not10_124" id = "not10_124" href =
"#line10_124">124</a>&nbsp;<a name = "not10_125" id = "not10_125" href =
"#line10_124">sqq.</a>
Filii Cristæ, patre occiso, cum Hannibale pugnantes, comparantur catulis
leænæ, venatores pro matre adgredientibus.
&mdash;<i>feta leæna</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_406">I,&nbsp;406</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_126" id = "not10_126" href = "#line10_126">126.</a>
<i>jam dudum</i>, confestim. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_37">ad VIII, 37</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_128" id = "line10_128"> </a>
Consumit clipeo tela, et, conlectus in arma,</p>
<p><a name = "line10_129" id = "line10_129"> </a>
Sustinet <a href = "#var10_129">ingentes crepitantibus</a> ictibus
hastas</p>
<span class = "linenum">130</span>
<p><a name = "line10_130" id = "line10_130"> </a>
Sidonius ductor: nec jam per vulnera credit,</p>
<p><a name = "line10_131" id = "line10_131"> </a>
Aut per tot cædes actum satis; iraque anhelat,</p>
<p><a name = "line10_132" id = "line10_132"> </a>
Ni leto det cuncta virum, jungatque parenti</p>
<p><a name = "line10_133" id = "line10_133"> </a>
Corpora, et excidat miseros cum stirpe penates.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_128" id = "not10_128" href = "#line10_128">128.</a>
<i>Consumit clipeo tela</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_642">V,&nbsp;642</a>.
&mdash;<i>conlectus in arma</i>, h.e. in clipeum, ὑφιζάνων, ut ap. Virg.
Æn. X,&nbsp;412, et XII, 491, ad quæ loca vid. Heyne.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_134" id = "line10_134"> </a>
Tunc Abarim adfatur; namque una <a href = "#var10_134">hic armiger
ira</a></p>
<span class = "linenum">135</span>
<p><a name = "line10_135" id = "line10_135"> </a>
Flammabat Martem, atque omnes comes ibat in actus:</p>
<p><a name = "line10_136" id = "line10_136"> </a>
«Suppedita mihi tela: vadis liventis Averni</p>
<span class = "pagenum">604</span>
<p><a name = "line10_137" id = "line10_137"> </a>
Demitti globus ille cupit, qui nostra <a href =
"#var10_137">lacessat</a></p>
<p><a name = "line10_138" id = "line10_138"> </a>
Tegmina, jam stultæ <a href = "#var10_138">fructus</a> pietatis
habebit.»</p>
<p><a name = "line10_139" id = "line10_139"> </a>
Hæc fatus jaculo Lucam, qui maximus ævi,</p>
<span class = "linenum">140</span>
<p><a name = "line10_140" id = "line10_140"> </a>
<a href = "#var10_140">Transadigit</a>: pressa juvenis cum cuspide
labens</p>
<p><a name = "line10_141" id = "line10_141"> </a>
Arma super fratrum resupino concidit ore.</p>
<p><a name = "line10_142" id = "line10_142"> </a>
Mortiferum inde manu properantem vellere ferrum</p>
<p><a name = "line10_143" id = "line10_143"> </a>
Pilo Volsonem (namque hoc de strage jacentum</p>
<p><a name = "line10_144" id = "line10_144"> </a>
<a href = "#var10_144">Fors</a> dabat) adfixa sternit per tegmina
nare.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_134" id = "not10_134" href = "#line10_134">134.</a>
<i>armiger</i>, θεράπων. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_66">ad I,&nbsp;66</a>.
&mdash;<a name = "not10_135" id = "not10_135" href =
"#line10_135">135.</a>&nbsp;<i>actus</i>, cœpta, molimina. Drak. cf.
Val. Fl. IV, 162 et sup. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_78">III, 78</a>.
&mdash;<a name = "not10_136" id = "not10_136" href =
"#line10_136">136</a>&nbsp;<a name = "not10_137" id = "not10_137" href =
"#line10_136">seq.</a>
<i>Vadis liventis
<span class = "pagenum notes">604</span>
Averni Demitti</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_439">ad I,&nbsp;439</a>.
&mdash;<i>globus ille</i>, sex filii Cristæ.
&mdash;<a name = "not10_138" id = "not10_138" href =
"#line10_138">138.</a>&nbsp;<i>Tegmina</i>, clipeum.
&mdash;<i>stultæ pietatis</i>, qua patris necem contra fortiorem frustra
ulturi erant; Cell.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_140" id = "not10_140" href = "#line10_140">140.</a>
<i>pressa</i>, alte inpressa. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_383">ad I,&nbsp;383</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_143" id = "not10_143" href = "#line10_143">143.</a>
<i>hoc</i> pilum.
&mdash;<i>jacentum</i> Romanorum.
&mdash;<a name = "not10_144" id = "not10_144" href =
"#line10_144">144.</a>&nbsp;<i>Fors dabat</i> Hannibali.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">145</span>
<p><a name = "line10_145" id = "line10_145"> </a>
Tum Vesulum, calido lapsantem in sanguine fratrum,</p>
<p><a name = "line10_146" id = "line10_146"> </a>
Ense metit rapido; plenamque (heu barbara virtus!)</p>
<p><a name = "line10_147" id = "line10_147"> </a>
Abscisi galeam capitis, ceu missile telum,</p>
<p><a name = "line10_148" id = "line10_148"> </a>
Conversis in terga jacit. Telesinus, ad ossa</p>
<p><a name = "line10_149" id = "line10_149"> </a>
Inliso saxo, qua spina interstruit artus,</p>
<span class = "linenum">150</span>
<p><a name = "line10_150" id = "line10_150"> </a>
Obcumbit; fratrisque videt labentia membra</p>
<p><a name = "line10_151" id = "line10_151"> </a>
<a href = "#var10_151">Quercentis</a>, quem funda procul per inane
voluta</p>
<p><a name = "line10_152" id = "line10_152"> </a>
Sopierat, dum supremam Telesinus in auras</p>
<p><a name = "line10_153" id = "line10_153"> </a>
Exhalat lucem, et dubitantia lumina condit.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_145" id = "not10_145" href = "#line10_145">145.</a>
Cf. Virg. Æn. II, 551.
&mdash;<a name = "not10_146" id = "not10_146" href =
"#line10_146">146.</a>&nbsp;Conf. Stat. Th. VIII, 697, et Iscan. B.
Troi. V,&nbsp;253, Drak.
&mdash;<i>Ense metit</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_213">ad IV, 213</a>.
&mdash;<i>rapido</i>, raptim.
&mdash;<a name = "not10_149" id = "not10_149" href =
"#line10_149">149.</a>&nbsp;<i>qua spina interstruit artus</i>, in imo
dorso, scilicet ad femorum commissuras, Ern.
&mdash;<a name = "not10_152" id = "not10_152" href =
"#line10_152">152.</a>&nbsp;<i>Sopire</i>, sensu privare, et hinc
interficere, ut ap. Lucret. III, 917, 1051; <i>conniventem somno
consopiri sempiterno</i> ap. Cic. Tusc. Qu. I,&nbsp;49; διευνάζειν apud
Eurip. Hippol. 1375. Nam mors sopori, vel somno et nocti comparatur. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_574">ad II, 574 in
V.L.</a>
&mdash;<a name = "not10_153" id = "not10_153" href =
"#line10_153">153.</a>&nbsp;<i>dubitantia lumina</i>, ut <i>natantes
oculi</i> II, 122, ubi vid. not. Conf. inf. <a class = "crossref" href =
"#line10_457">v.&nbsp;457</a>, et Georg. IV, 496.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_154" id = "line10_154"> </a>
At fessus mærore simul, cursuque, metuque,</p>
<span class = "linenum">155</span>
<p><a name = "line10_155" id = "line10_155"> </a>
Et tamen haud iræ vacuus, non certa per æquor</p>
<p><a name = "line10_156" id = "line10_156"> </a>
Interdum insistens Perusinus membra ferebat.</p>
<span class = "pagenum">605</span>
<p><a name = "line10_157" id = "line10_157"> </a>
Hunc sude, quam <a href = "#var10_157">raptam Libyci</a> per terga
jacentis</p>
<p><a name = "line10_158" id = "line10_158"> </a>
Armiger obtulerat monstri, super inguina fixum</p>
<p><a name = "line10_159" id = "line10_159"> </a>
Obtruncat, quercuque premit violentus obusta.</p>
<span class = "linenum">160</span>
<p><a name = "line10_160" id = "line10_160"> </a>
Tentarat precibus sævum lenire furorem;</p>
<p><a name = "line10_161" id = "line10_161"> </a>
Sed Stygius primos inplevit fervor hiatus,</p>
<p><a name = "line10_162" id = "line10_162"> </a>
Et pulmone tenus <a href = "#var10_162">demisit</a> anhelitus ignem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_155" id = "not10_155" href = "#line10_155">155.</a>
<i>non certa membra</i>, quia
<span class = "pagenum notes">605</span>
vulneratus erat, Cell.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_157" id = "not10_157" href = "#line10_157">157.</a>
<i>Libyci monstri</i>, elephanti, <i>jacentis</i>, occisi.
&mdash;<i>per terga</i>, ex incensa turri, elephantis tergori
inposita.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_160" id = "not10_160" href = "#line10_160">160.</a>
<i>furorem</i>, iram Hannibalis.
&mdash;<a name = "not10_161" id = "not10_161" href =
"#line10_161">161.</a>&nbsp;<i>Stygius fervor</i>, sudes adusta, et hinc
letifera.
&mdash;<i>primos hiatus</i>, os apertum, quo preces modo fundere
tentarat, h.e. tentaturus erat.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_163" id = "line10_163"> </a>
Tandem cum toto cecidit grege, nomen in Umbro</p>
<p><a name = "line10_164" id = "line10_164"> </a>
Clarum, Crista, diu populo: ceu fulmine celsa</p>
<span class = "linenum">165</span>
<p><a name = "line10_165" id = "line10_165"> </a>
Æsculus, aut, proavis ab origine <a href = "#var10_165">cognita</a>,
quercus</p>
<p><a name = "line10_166" id = "line10_166"> </a>
Quum fumat percussa Jovi, sacrosque per ævum</p>
<p><a name = "line10_167" id = "line10_167"> </a>
Æthereo ramos populantur sulfure flammæ;</p>
<p><a name = "line10_168" id = "line10_168"> </a>
Donec victa Deo late procumbit, et omnem</p>
<p><a name = "line10_169" id = "line10_169"> </a>
Conlabens operit spatioso stipite prolem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_164" id = "not10_164" href = "#line10_164">164</a>
<a name = "not10_165" id = "not10_165" href = "#line10_164">sqq.</a>
Heroes in pugna cadentes passim comparantur magnis arboribus, vento, vel
securi, vel, ut h.l. et ap. Hom. Iliad. ξ, 414 sq. fulmine eversis. Vid.
Cerda et Heyne ad Virg. Æneid. V,&nbsp;448 sq. Jani ad Horat. Od. IV,
<span class = "smallcaps">vi</span>,&nbsp;9 seq.
&mdash;<a name = "not10_166" id = "not10_166" href =
"#line10_166">166.</a>&nbsp;<i>Jovi</i>, a Jove.
&mdash;<i>sacros ramos</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_501">ad III, 501</a> et <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_691">691</a>.
&mdash;<i>sacros per ævum</i>, inviolatos inde ab antiquissimis
temporibus. Conf. Bentl. ad Hor. carm. sæc. v.&nbsp;26.
&mdash;<a name = "not10_167" id = "not10_167" href =
"#line10_167">167.</a>&nbsp;<i>sulfure</i>; cf. Hom. l.c.
&mdash;<a name = "not10_168" id = "not10_168" href =
"#line10_168">168.</a>&nbsp;<i>victa Deo</i>, vi fulminis.
&mdash;<a name = "not10_169" id = "not10_169" href =
"#line10_169">169.</a>&nbsp;<i>omnem prolem</i>, minores arbores, ex
majoris semine aut radicibus enatas; Cell.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">170</span>
<p class = "indent">
<a name = "line10_170" id = "line10_170"> </a>
Atque ea dum juxta Tyrius stagna Aufida ductor</p>
<p><a name = "line10_171" id = "line10_171"> </a>
Molitur, Paulus, numerosa cæde futuram</p>
<p><a name = "line10_172" id = "line10_172"> </a>
Ultus jam <a href = "#var10_172">mortem</a>, ceu victor bella
gerebat</p>
<p><a name = "line10_173" id = "line10_173"> </a>
Inter mille viros: jacet ingens Phorcys ab antris</p>
<p><a name = "line10_174" id = "line10_174"> </a>
Herculeæ Calpes, cælatus Gorgone parmam,</p>
<span class = "pagenum">606</span>
<span class = "linenum">175</span>
<p><a name = "line10_175" id = "line10_175"> </a>
Unde genus <a href = "#var10_175">tristique</a> Deæ manabat origo.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_173" id = "not10_173" href = "#line10_173">173.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_59">ad II, 59</a>.
&mdash;<i>ab antris</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_431">I,&nbsp;431</a>, ubi vid. V.L.
&mdash;<a name = "not10_174" id = "not10_174" href =
"#line10_174">174.</a>&nbsp;<i>Calpes</i>, intell. Mauretania, quæ
objacet; Cell. <i>Herculeæ</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_142">ad I,&nbsp;142</a>.
<span class = "pagenum notes">606</span>
&mdash;<i>cælatus Gorgone parmam</i>, in cujus parma cælatum erat caput
Gorgonis, seu Medusæ, filiæ Phorci, seu Phorcyos, a quo Phorcys miles
oriundus fingitur.
&mdash;<a name = "not10_175" id = "not10_175" href =
"#line10_175">175.</a>&nbsp;<i>Unde</i>, a Calpe, ubi olim regnarat una
cum sororibus; N.&nbsp;Heins.
&mdash;<i>Deæ</i>, Medusæ.
&mdash;<i>tristi</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_147">ad I,&nbsp;147</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_176" id = "line10_176"> </a>
<a href = "#var10_176">Hunc</a> objectantem sese, atque antiqua
tumentem</p>
<p><a name = "line10_177" id = "line10_177"> </a>
Nomina saxificæ monstrosa <a href = "#var10_177">e</a> stirpe
Medusæ,</p>
<p><a name = "line10_178" id = "line10_178"> </a>
Dum lævum petit incumbens violentius inguen,</p>
<p><a name = "line10_179" id = "line10_179"> </a>
Detrahit, excelsi conreptum vertice coni,</p>
<span class = "linenum">180</span>
<p><a name = "line10_180" id = "line10_180"> </a>
Adflictumque premens, tergo qua balteus imo</p>
<p><a name = "line10_181" id = "line10_181"> </a>
Sinuatur, coxaque sedet munimen <a href = "#var10_181">utraque</a>,</p>
<p><a name = "line10_182" id = "line10_182"> </a>
Conjecto fodit <a href = "#var10_182">ense super: vomit</a> ille
calentem</p>
<p><a name = "line10_183" id = "line10_183"> </a>
Sanguinis effundens per hiantia viscera rivum,</p>
<p><a name = "line10_184" id = "line10_184"> </a>
Et subit Ætolos Atlanticus adcola campos.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_176" id = "not10_176" href = "#line10_176">176.</a>
<i>tumentem</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_288">ad II, 288</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_598">VI, 598</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXVII.html#not17_429">XVII, 429</a>.
&mdash;<a name = "not10_177" id = "not10_177" href =
"#line10_177">177.</a>&nbsp;<i>saxificæ Medusæ</i>, ut ap. Sen. Herc.
fur. 901; Lucan. IX, 670; Ovid. Met. V,&nbsp;217, et in Ibin, 553.
&mdash;<a name = "not10_179" id = "not10_179" href =
"#line10_179">179.</a>&nbsp;<i>Detrahit</i> ad terram, eique
<i>adfligit</i>.
&mdash;<i>vertice coni</i>, galea.
&mdash;<a name = "not10_180" id = "not10_180" href =
"#line10_180">180.</a>&nbsp;<i>balteus</i> h.l. non a quo ensis in
humero dependet, sed cingulum commune.
&mdash;<a name = "not10_184" id = "not10_184" href =
"#line10_184">184.</a>&nbsp;<i>Atlanticus adcola</i>, Phorcys
Mauretanus.
&mdash;<i>Ætolos campos</i>. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_125">ad I,&nbsp;125</a>.
&mdash;<i>subit campos</i>, ibi cadit, moritur, ut τάχα γαῖαν ὑπὲρ Διὸς
ἄσπετον αἶσαν Δυσόμεθ᾽ ἐσσυμένως, Calab. lib. III, Dausq. Sic et δῦναι
δόμον Ἄϊδος εἴσω, dixit Hom. Iliad. γ, 322.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">185</span>
<p class = "indent">
<a name = "line10_185" id = "line10_185"> </a>
Has inter strages rapido terrore <a href = "#var10_185">coorti</a></p>
<p><a name = "line10_186" id = "line10_186"> </a>
Invadunt terga, atque <a href = "#var10_186">averso</a> turbine
miscent</p>
<p><a name = "line10_187" id = "line10_187"> </a>
Bella inopina viri, Tyrius quos fallere doctos</p>
<span class = "pagenum">607</span>
<p><a name = "line10_188" id = "line10_188"> </a>
Hanc ipsam pugnæ rector formarat ad artem:</p>
<p><a name = "line10_189" id = "line10_189"> </a>
Subcinctique dolis, fugerent ceu Punica castra,</p>
<span class = "linenum">190</span>
<p><a name = "line10_190" id = "line10_190"> </a>
Dediderant dextras. Tum totis mentibus actam</p>
<p><a name = "line10_191" id = "line10_191"> </a>
In cædes aciem pone atque in terga ruentes</p>
<p><a name = "line10_192" id = "line10_192"> </a>
Præcipitant: non hasta <a href = "#var10_192">viro</a>, non deficit
ensis.</p>
<p><a name = "line10_193" id = "line10_193"> </a>
E strage est ferrum, atque <a href = "#var10_193">evuls</a>a cadavere
tela.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_185" id = "not10_185" href = "#line10_185">185.</a>
Numidarum stratagema notum ex Frontin. Strat. II, <span class =
"smallcaps">v</span>, 27; Val. Max. VII,&nbsp;4 ext. 2, et inpr. Liv.
XXII, 48. Appianus, B. Hannib. c. 20 et 22, Celtiberis illud tribuit,
non Numidis.
&mdash;<a name = "not10_186" id = "not10_186" href =
"#line10_186">186</a>&nbsp;<a name = "not10_187" id = "not10_187" href =
"#line10_186">seq.</a>
<i>turbine</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_41">lib. I, v.&nbsp;41</a>.
&mdash;<i>miscent</i>
<span class = "pagenum notes">607</span>
<i>Bella</i>; sic <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_69">ad
I,&nbsp;69</a>, <i>miscentem pugnas</i>, ubi videndæ notæ. <span class =
"smallcaps">Ed.</span>
&mdash;<a name = "not10_189" id = "not10_189" href =
"#line10_189">189.</a>&nbsp;<i>Subcincti dolis</i>, ut contra
<i>discingere dolos</i> <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_153">VII, 153</a>.
&mdash;<a name = "not10_192" id = "not10_192" href =
"#line10_192">192</a>&nbsp;<a name = "not10_193" id = "not10_193" href =
"#line10_192">seq.</a>
«Adreptis scutis, quæ passim inter acervos cæsorum corporum strata
erant, aversam adoriuntur Rom. aciem.» Liv. l.c.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_194" id = "line10_194"> </a>
Raptum Galba procul (neque enim virtutis amorem</p>
<span class = "linenum">195</span>
<p><a name = "line10_195" id = "line10_195"> </a>
Adversa exemisse valent) ut vidit ab hoste</p>
<p><a name = "line10_196" id = "line10_196"> </a>
Auferri signum, <a href = "#var10_196">connisus</a> corpore toto</p>
<p><a name = "line10_197" id = "line10_197"> </a>
Victorem adsequitur, letalique occupat ictu.</p>
<p><a name = "line10_198" id = "line10_198"> </a>
Ac dum comprensam cæso de corpore prædam</p>
<p><a name = "line10_199" id = "line10_199"> </a>
Avellit, tardeque manus moribunda remittit,</p>
<span class = "linenum">200</span>
<p><a name = "line10_200" id = "line10_200"> </a>
Transfixus gladio propere <a href = "#var10_200">adcurrentis</a>
Amorgi</p>
<p><a name = "line10_201" id = "line10_201"> </a>
Occidit, inmoriens magnis non <a href = "#var10_201">prosperus
ausis</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_196" id = "not10_196" href = "#line10_196">196.</a>
<i>connisus corpore toto</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_629">II, 629</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_379">IX, 379</a>, et Virg. Æn. X,&nbsp;127.
&mdash;<a name = "not10_197" id = "not10_197" href =
"#line10_197">197.</a>&nbsp;<i>occupat ictu</i>, φθάνει πλήξας. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_520">ad V,&nbsp;520</a>. Sic
et φθάνει μὶν βαλὼν, φθῄη ὑπὸ δουρὶ τυπεὶς, φθῇσιν ὀρεξάμενος χρόα dixit
Hom. Odys. χ, 91; Iliad. π, 861; ψ, 805.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_198" id = "not10_198" href = "#line10_198">198.</a>
<i>prædam</i>, signum, vexillum.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_202" id = "line10_202"> </a>
Hæc inter, veluti nondum satiasset Enyo</p>
<p><a name = "line10_203" id = "line10_203"> </a>
Iras sæva truces, sublatum pulvere campum</p>
<p><a name = "line10_204" id = "line10_204"> </a>
Vulturnus rotat, et <a href = "#var10_204">candentes</a> torquet
arenas.</p>
<span class = "linenum">205</span>
<p><a name = "line10_205" id = "line10_205"> </a>
Jamque <a href = "#var10_205">reluctantes</a> stridens inmane
procella</p>
<span class = "pagenum">608</span>
<p><a name = "line10_206" id = "line10_206"> </a>
Per longum tulit ad campi suprema, cavisque</p>
<p><a name = "line10_207" id = "line10_207"> </a>
Adflictos ripis tumidum demersit in amnem.</p>
<p><a name = "line10_208" id = "line10_208"> </a>
Hic tibi finis <a href = "#var10_208">erat</a>, metas hic Aufidus
ævi</p>
<p><a name = "line10_209" id = "line10_209"> </a>
Servabat tacito, non felix Curio, leto.</p>
<span class = "linenum">210</span>
<p><a name = "line10_210" id = "line10_210"> </a>
Namque, furens animi dum consternata moratur</p>
<p><a name = "line10_211" id = "line10_211"> </a>
Agmina, et oppositu membrorum sistere certat,</p>
<p><a name = "line10_212" id = "line10_212"> </a>
In præceps magna propulsus mole ruentum</p>
<p><a name = "line10_213" id = "line10_213"> </a>
Turbatis hauritur aquis, fundoque volutus</p>
<p><a name = "line10_214" id = "line10_214"> </a>
Hadriaca jacuit sine nomine mortis arena.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_202" id = "not10_202" href = "#line10_202">202.</a>
<i>Enyo</i>, Ἐνυὼ, græcum nomen Bellonæ, de qua cf. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_439">IV, 439 sq.</a> et <a class =
"crossref" href = "bookV.html#line5_220">V,&nbsp;220 seq.</a>
&mdash;<a name = "not10_203" id = "not10_203" href =
"#line10_203">203.</a>&nbsp;<i>Pulvere campum</i>, pro, pulverem campi,
seu in campo.
&mdash;<a name = "not10_204" id = "not10_204" href =
"#line10_204">204.</a>&nbsp;<i>candentes</i>; v.&nbsp;V.L.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_205" id = "not10_205" href = "#line10_205">205</a>
<a name = "not10_206" id = "not10_206" href = "#line10_205">seq.</a>
Procella, ex vehementiori Vulturni flatu constans, reluctantes et
invitos milites ad ultimam partem campi tulit; Drak.
&mdash;<i>stridens inmane procella</i>, ut ap. Virg. Æn, I,&nbsp;102.
Cf.
<span class = "pagenum notes">608</span>
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_573">ad VII,
573</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_209" id = "not10_209" href = "#line10_209">209.</a>
<i>tacito leto</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_145">ad III, 145</a>, et cf. inf. <a class =
"crossref" href = "#line10_403">v.&nbsp;403</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_214" id = "not10_214" href = "#line10_214">214.</a>
<i>sine nomine</i>; conf. <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#not9_373">ad IX, 373</a>.
&mdash;<i>Hadriaca arena</i>, ut <i>ad litora Hadriaca ponti</i>
<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_54">I,&nbsp;54</a>.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">215</span>
<p class = "indent">
<a name = "line10_215" id = "line10_215"> </a>
Ingens ferre mala, et Fortunæ subdere colla</p>
<p><a name = "line10_216" id = "line10_216"> </a>
Nescius, adversa fronte incurrebat in arma</p>
<p><a name = "line10_217" id = "line10_217"> </a>
Vincentum consul: pereundi Martius ardor,</p>
<p><a name = "line10_218" id = "line10_218"> </a>
Atque animos jam sola dabat fiducia mortis;</p>
<p><a name = "line10_219" id = "line10_219"> </a>
Quum <a href = "#var10_219">Viriathus</a> agens telis, regnator
Hiberæ</p>
<span class = "linenum">220</span>
<p><a name = "line10_220" id = "line10_220"> </a>
Magnanimus terræ, juxta atque ante ora furentis</p>
<p><a name = "line10_221" id = "line10_221"> </a>
Obtruncat Pauli fessum certaminis hostem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_215" id = "not10_215" href = "#line10_215">215.</a>
<i>Fortunæ subdere colla</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_414">ad VI, 414</a>.
&mdash;<a name = "not10_217" id = "not10_217" href =
"#line10_217">217</a>&nbsp;<a name = "not10_218" id = "not10_218" href =
"#line10_217">sq.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_559">ad I,&nbsp;559
seq.</a>
&mdash;<i>Consul</i>, Æmilius Paulus.
&mdash;<a name = "not10_219" id = "not10_219" href =
"#line10_219">219.</a>&nbsp;De <i>Viriatho</i> v. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#not3_354">ad III, 354</a>.
&mdash;<i>regnator Hiberæ terræ</i>, imperator Lusitanorum.
&mdash;<a name = "not10_220" id = "not10_220" href =
"#line10_220">220.</a>&nbsp;<i>Magnanimus</i>; conf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_29">ad I,&nbsp;29</a>.
&mdash;<a name = "not10_221" id = "not10_221" href =
"#line10_221">221.</a>&nbsp;<i>hostem</i>, Servilium consularem, de quo
v. <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#not8_664">ad VIII,
664</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_222" id = "line10_222"> </a>
Heu dolor! heu lacrimæ! Servilius optima belli,</p>
<p><a name = "line10_223" id = "line10_223"> </a>
Post Paulum belli pars optima, conruit ictu</p>
<p><a name = "line10_224" id = "line10_224"> </a>
Barbarico, magnamque cadens leto addidit uno</p>
<span class = "linenum">225</span>
<p><a name = "line10_225" id = "line10_225"> </a>
Invidiam Cannis: tristem non pertulit iram</p>
<p><a name = "line10_226" id = "line10_226"> </a>
Consul, et insani quamquam contraria venti</p>
<p><a name = "line10_227" id = "line10_227"> </a>
Exarmat vis, atque <a href = "#var10_227">obtendit</a> pulvere
lucem,</p>
<span class = "pagenum">609</span>
<p><a name = "line10_228" id = "line10_228"> </a>
Squalentem rumpens ingestæ torvus arenæ</p>
<p><a name = "line10_229" id = "line10_229"> </a>
Ingreditur nimbum, ac <a href = "#var10_229">ritu jam moris</a>
Hiberi</p>
<span class = "linenum">230</span>
<p><a name = "line10_230" id = "line10_230"> </a>
Carmina pulsata fundentem barbara cætra</p>
<p><a name = "line10_231" id = "line10_231"> </a>
Invadit, lævæque fodit vitalia mammæ.</p>
<p><a name = "line10_232" id = "line10_232"> </a>
Hic fuit extremus cædum labor: addere bello</p>
<p><a name = "line10_233" id = "line10_233"> </a>
Haud ultra licuit dextram, nec tanta relictum <a href =
"#var10_233">es</a>t</p>
<p><a name = "line10_234" id = "line10_234"> </a>
Uti, Roma, tibi posthac ad prælia Paulo.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_222" id = "not10_222" href = "#line10_222">222.</a>
Conf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_190">V,&nbsp;190</a>.
&mdash;<i>optima belli pars</i>, ut ap. Virg. Æn. X,&nbsp;427, 737. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_328">ad V,&nbsp;329</a>.
&mdash;<a name = "not10_224" id = "not10_224" href =
"#line10_224">224&nbsp;seq.</a>
<i>addidit Invidiam Cannis</i>, Cannensis cladis memoriam ingratiorem,
ipsamque calamitatem acerbiorem fecit. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_402">VI, 402</a>.
&mdash;<a name = "not10_225" id = "not10_225" href =
"#line10_225">225.</a>&nbsp;Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_690">XV, 690</a>.
&mdash;<a name = "not10_226" id = "not10_226" href =
"#line10_226">226&nbsp;sq.</a>
<i>contraria vis venti Exarmat</i>, hebetat, <i>lucem</i>, aciem
oculorum.
&mdash;<i>insani</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_175">VI, 175</a>.
&mdash;<a name = "not10_227" id = "not10_227" href =
"#line10_227">227.</a>&nbsp;<i>Exarmat</i>, arma extorquere conatur;
Lenz.
&mdash;<i>obtendi</i> proprie dicuntur res, quibus vela obducuntur, vel
tenebræ, unde <i>obtendit</i> h.
<span class = "pagenum notes">609</span>
l. tegit, occultat, velat. Cf. Val. Fl. III, 718; Intpp. ad Virg. Ge.
I,&nbsp;248; Heins. ad Claud. R.&nbsp;P. II, 226, et Gigantom. 92;
Barth. ad Stat. Th. II, 248, et V,&nbsp;45; Gronov. ad Senec. Œd. 625;
Ernesti ad Tac. Hist. III, 56.
&mdash;<a name = "not10_229" id = "not10_229" href =
"#line10_229">229</a>&nbsp;<a name = "not10_230" id = "not10_230" href =
"#line10_229">seq.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_348">ad III,
348</a>, et <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_215">IV,
215</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not10_231" id = "not10_231" href =
"#line10_231" title = "numerus deest">231.</a>&nbsp;<i>vitalia</i>
membra, unde vita maxime pendet, ut ap. Lucan. VI, 194, 197; VII, 620;
IX, 743 al. Eodem sensu <i>qua fata celerrima</i> dixisse Virg. Æn. XII,
507, observat Lef.
&mdash;<i>vitalia</i>, cor; Lenz.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">235</span>
<p class = "indent">
<a name = "line10_235" id = "line10_235"> </a>
Saxum ingens, vasto libratum pondere, cæca</p>
<p><a name = "line10_236" id = "line10_236"> </a>
Venit in ora manu, et, perfractæ cassidis æra</p>
<p><a name = "line10_237" id = "line10_237"> </a>
Ossibus infodiens, complevit sanguine vultus.</p>
<p><a name = "line10_238" id = "line10_238"> </a>
Inde pedem referens, labentia membra propinquo</p>
<p><a name = "line10_239" id = "line10_239"> </a>
Inposuit scopulo, atque, undanti <a href = "#var10_239">vulnere</a>
anhelans,</p>
<span class = "linenum">240</span>
<p><a name = "line10_240" id = "line10_240"> </a>
Sedit terribilis clipeum super ore cruento:</p>
<p><a name = "line10_241" id = "line10_241"> </a>
Inmanis ceu, depulsis levioribus hastis,</p>
<p><a name = "line10_242" id = "line10_242"> </a>
Adcepit leo quum tandem per pectora ferrum,</p>
<p><a name = "line10_243" id = "line10_243"> </a>
Stat <a href = "#var10_243">teli patiens</a> media <a href =
"#var10_243">tremebundus</a> arena,</p>
<p><a name = "line10_244" id = "line10_244"> </a>
Ac, manante jubis rictuque et naribus unda</p>
<span class = "linenum">245</span>
<p><a name = "line10_245" id = "line10_245"> </a>
Sanguinis, interdum languentia murmura torquens,</p>
<span class = "pagenum">610</span>
<p><a name = "line10_246" id = "line10_246"> </a>
Effundit patulo spumantem ex ore cruorem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_235" id = "not10_235" href = "#line10_235">235 sqq.</a>
Cf. Liv. XXII, 49.
&mdash;<i>cæca manu</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_3">ad V,&nbsp;3</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not10_236" id = "not10_236" href =
"#line10_236" title = "numerus deest">236.</a>&nbsp;<i>perfractæ
cassidis æra</i>, ut ap. Lucan VI, 193; Lef.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_239" id = "not10_239" href = "#line10_239">239.</a>
<i>undanti vulnere</i>, ut apud Virg. Æneid. X,&nbsp;908; Stat. Th.
I,&nbsp;449; II, 124, et <i>unda sanguinis</i> mox <a name = "not10_244"
id = "not10_244" href = "#line10_244">v.&nbsp;244</a> et apud Val. Fl.
VI, 573. Cf. Heyne ad Virg. Æn. IX, 700, et Heins. ad Claud. R.&nbsp;P.
III, 127.
&mdash;<a name = "not10_241" id = "not10_241" href =
"#line10_241">241</a>&nbsp;<a name = "not10_242" id = "not10_242" href =
"#line10_241">sqq.</a>
Conf. Virg. Æn. IX, 792 sqq. ubi vid. Heyne.
&mdash;<a name = "not10_243" id = "not10_243" href =
"#line10_243">243.</a>&nbsp;<i>tremebundus</i>, ut <i>territus</i> ap.
Virg. l.c. Cf. V.L. et Hom. Iliad. λ, 553; ρ, 111 seq.
&mdash;<i>arena</i> amphiteatri.
&mdash;<a name = "not10_245" id = "not10_245" href =
"#line10_245">245.</a>&nbsp;<i>murmura torquens</i>
<span class = "pagenum notes">610</span>
<i>languentia</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_278">IV, 278</a>.
&mdash;<a name = "not10_246" id = "not10_246" href =
"#line10_246">246.</a>&nbsp;<i>spumantem cruorem</i>, ut <i>canentem</i>
<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_424">I,&nbsp;424</a>, ubi
v. V.L.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_247" id = "line10_247"> </a>
Tum vero <a href = "#var10_247">incumbunt</a> Libyes super: ipse
citato</p>
<p><a name = "line10_248" id = "line10_248"> </a>
Ductor equo, qua flatus agit, qua pervius ensis,</p>
<p><a name = "line10_249" id = "line10_249"> </a>
Qua sonipes, qua belligero fera bellua dente.</p>
<span class = "linenum">250</span>
<p><a name = "line10_250" id = "line10_250"> </a>
Obrutus hic telis ferri per corpora Piso</p>
<p><a name = "line10_251" id = "line10_251"> </a>
Rectorem ut vidit Libyæ, <a href = "#var10_251">connisus</a> in
hastam</p>
<p><a name = "line10_252" id = "line10_252"> </a>
Ilia cornipedis <a href = "#var10_252">subrecta</a> cuspide transit,</p>
<p><a name = "line10_253" id = "line10_253"> </a>
<a href = "#var10_253">Conlapsoque super nequidquam incumbere
cœptat</a>:</p>
<p><a name = "line10_254" id = "line10_254"> </a>
<a href = "#var10_254">Quum</a> Pœnus, propere conlecto corpore,
quamquam</p>
<span class = "linenum">255</span>
<p><a name = "line10_255" id = "line10_255"> </a>
Cernuus inflexo sonipes <a href = "#var10_255">effuderat</a> armo;</p>
<p><a name = "line10_256" id = "line10_256"> </a>
«Umbræne Ausoniæ <a href = "#var10_256">rediviva</a> in bella
retractant</p>
<p><a name = "line10_257" id = "line10_257"> </a>
Post obitum dextras? nec in ipsa morte quiescunt?»</p>
<p><a name = "line10_258" id = "line10_258"> </a>
Sic ait, atque ægrum cœptanti adtollere corpus</p>
<p><a name = "line10_259" id = "line10_259"> </a>
Arduus insurgens totum permiscuit ensem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_248" id = "not10_248" href = "#line10_248">248.</a>
<i>Ductor</i>, Hannibal.
&mdash;<ins class = "correction" title = "sic scriptum"><i>status</i></ins>, Vulturnus, Pœnos adjuvans.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_250" id = "not10_250" href = "#line10_250">250.</a>
<i>ferri</i>, equo citato vehi, <i>per corpora</i>, cadavera Rom., inter
quæ saucius jacet Piso.
&mdash;<a name = "not10_252" id = "not10_252" href =
"#line10_252">252.</a>&nbsp;<i>subrecta cuspide</i>, sursum erecta; v.
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_650">ad VII, 650</a>.
&mdash;<i>Ilia transit</i> Piso, propr. cuspis.
&mdash;<a name = "not10_254" id = "not10_254" href =
"#line10_254">254.</a>&nbsp;<i>Conligere corpus</i>, se erigere.
&mdash;<a name = "not10_255" id = "not10_255" href =
"#line10_255">255.</a>&nbsp;Cf. Virg. Æn. X,&nbsp;894, et ibi Heyne.
&mdash;<a name = "not10_256" id = "not10_256" href =
"#line10_256">256</a>&nbsp;<a name = "not10_257" id = "not10_257" href =
"#line10_256">sq.</a>
Num exanimes Romani reviviscunt, et arma retractant? Lefeb. Hunc locum
putat expressum ex Hom. Iliad. φ, 55. Similem Silii locum me supra
legere memini, quem tamen nunc frustra requisivi.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_259" id = "not10_259" href = "#line10_259">259.</a>
<i>arduus insurgens</i>, ut <i>alte insurgens</i> <a class = "crossref"
href = "bookI.html#line1_401">I,&nbsp;401</a>, et <i>adsurgens</i>
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_610">IV, 610</a>.
&mdash;<i>permiscuit</i> visceribus, h.e. infixit.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">260</span>
<p class = "indent">
<a name = "line10_260" id = "line10_260"> </a>
Ecce, Cydonea <a href = "#var10_260">violatus</a> arundine plantam,</p>
<p><a name = "line10_261" id = "line10_261"> </a>
Lentulus effusis campum linquebat habenis;</p>
<p><a name = "line10_262" id = "line10_262"> </a>
Quum videt in scopulo rorantem saxa cruore,</p>
<span class = "pagenum">611</span>
<p><a name = "line10_263" id = "line10_263"> </a>
Torvoque obtutu labentem in Tartara Paulum.</p>
<p><a name = "line10_264" id = "line10_264"> </a>
Mens abiit; puduitque fugæ: tum visa cremari</p>
<span class = "linenum">265</span>
<p><a name = "line10_265" id = "line10_265"> </a>
Roma viro, tunc ad portas jam stare cruentus</p>
<p><a name = "line10_266" id = "line10_266"> </a>
Hannibal, et <a href = "#var10_266">totum tunc primum</a> ante ora
fuere</p>
<p><a name = "line10_267" id = "line10_267"> </a>
Sorbentes Latium campi: «Quid deinde <a href =
"#var10_267">relictum</a>,</p>
<p><a name = "line10_268" id = "line10_268"> </a>
Crastina cur Tyrios lux non deducat ad Urbem,</p>
<p><a name = "line10_269" id = "line10_269"> </a>
Deseris in tantis puppim <a href = "#var10_269">si</a>, Paule,
procellis?</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_260" id = "not10_260" href = "#line10_260">260.</a>
Cf. Liv. XXII, 49.
&mdash;<i>Cydonea arundine</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_90">ad II, 90</a>, et Heyne ad Virg. Æn. XII, 858.
&mdash;<a name = "not10_262" id = "not10_262" href =
"#line10_262">262.</a>&nbsp;<i>rorantem saxa cruore</i>; v. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_447">ad IV, 447</a>, et Heins. ad
Claud. in
<span class = "pagenum notes">611</span>
Rufin. I,&nbsp;383.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_264" id = "not10_264" href = "#line10_264">264</a>
<a name = "not10_265" id = "not10_265" href = "#line10_264">sqq.</a>
Mortuo Paulo Roma ipsi et omne Latium perire videbatur.
&mdash;<i>Mens</i> fugæ <i>abiit</i>, fugiendi impetus eum reliquit;
Lenz.
&mdash;<a name = "not10_267" id = "not10_267" href =
"#line10_267">267.</a>&nbsp;<i>campi</i> Cannenses in Apulia
<i>sorbentes Latium totum</i>, sanguinem totius Italiæ. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookXI.html#line11_565">XI, 565, 566</a>, et <a class
= "crossref" href = "bookI.html#not1_50">ad I,&nbsp;50, 51</a>.
&mdash;<a name = "not10_269" id = "not10_269" href =
"#line10_269">269&nbsp;seq.</a>
Verbis, e re nautica petitis, designatur auxilium Romanis in summo
discrimine præstandum, <i>puppim</i> (gubernaculum), <i>gubernare damna
belli</i>, etc.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">270</span>
<p><a name = "line10_270" id = "line10_270"> </a>
Testor Cælicolas, inquit, ni <a href = "#var10_270">damna
gubernas</a></p>
<p><a name = "line10_271" id = "line10_271"> </a>
Crudelis belli, vivisque in turbine tanto</p>
<p><a name = "line10_272" id = "line10_272"> </a>
Invitus; plus, Paule, (dolor verba aspera dictat)</p>
<p><a name = "line10_273" id = "line10_273"> </a>
Plus Varrone noces: <a href = "#var10_273">cape, quæso, hunc, unice
rerum</a></p>
<p><a name = "line10_274" id = "line10_274"> </a>
Fessarum, cape cornipedem: languentia membra</p>
<span class = "pagenum">612</span>
<span class = "linenum">275</span>
<p><a name = "line10_275" id = "line10_275"> </a>
Ipse levabo humeris, et dorso tuta locabo.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_270" id = "not10_270" href = "#line10_270">270</a>
<a name = "not10_271" id = "not10_271" href = "#line10_270">sqq.</a>
Ernesti monet, poetam manifeste veritatem Livii non adsecutum esse, apud
quem Lentulus non adhortetur Paulum, ut ne desit Romanis, nec mortem
vitæ præferat (quod nunc non integrum fuisset ei vulneribus confecto et
moribundo), sed hoc modo postulet ab eo, ut, dum aliquid virium
supersit, hostibus se eripiat, ne in ipsa pugna consul moriatur. Meo
vero qualicumque judicio Silius recte mentem Livii cepit. Non tam triste
fuit et acerbum, consulem, in acie, quam talem virum perire. Vulnera
autem Pauli forte sanari potuissent, nisi obstinato ad moriendum fuisset
animo. Ipse ap. Liv. l.l. a Lentulo petit, ut <i>patiatur se expirare,
ne aut reus iterum e consulatu sit, aut adcusator</i> collegæ
<i>existat</i>. Quod non rogasset, si nulla vitæ spes reliqua fuisset.
Conf. V.L.
&mdash;<a name = "not10_273" id = "not10_273" href =
"#line10_273">273</a>&nbsp;<a name = "not10_274" id = "not10_274" href =
"#line10_273">seq.</a>
<i>rerum Fessarum</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_566">ad I,&nbsp;566</a>.
&mdash;<i>unice rerum fessarum</i>; v. V.L.
&mdash;<i>unice rerum Fessarum</i>, cladis communis, h.e. qui præ
ceteris dignus es, ut serveris; Lenz. coll. verbis Liv. XXII, 49: «L.
Æmili, quem unum insontem culpæ cladis hodiernæ
<span class = "pagenum notes">612</span>
dii respicere debent, cape hunc equum, etc.» Livius superat poetam.
<span class = "smallcaps">Ed.</span></p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_276" id = "line10_276"> </a>
Hæc inter, lacero manantem ex ore cruorem</p>
<p><a name = "line10_277" id = "line10_277"> </a>
Ejectans, consul, «Macte o virtute paterna!</p>
<p><a name = "line10_278" id = "line10_278"> </a>
Nec vero spes angustæ, quum talia <a href = "#var10_278">restent</a></p>
<p><a name = "line10_279" id = "line10_279"> </a>
Pectora Romuleo regno: calcaribus aufer,</p>
<span class = "linenum">280</span>
<p><a name = "line10_280" id = "line10_280"> </a>
Qua vulnus permittit, equum; atque hinc ocius Urbis</p>
<p><a name = "line10_281" id = "line10_281"> </a>
Claudantur <a href = "#var10_281">portæ</a>: ruet hæc ad mœnia
pestis.</p>
<p><a name = "line10_282" id = "line10_282"> </a>
Dic, oro, <a href = "#var10_282">rerum</a> Fabio tradantur habenæ.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_276" id = "not10_276" href = "#line10_276">276.</a>
Respondet Paulus, at multo loquacius, quam in Livio (XXII, 49), cujus
omnis narratio naturæ rei et tempori convenientior videtur; Ern.
Enimvero Silius huic narrationi vix quidquam addidit præter ornatum
poeticum.
&mdash;<a name = "not10_277" id = "not10_277" href =
"#line10_277">277.</a>&nbsp;<i>Macte o virtute paterna</i>; ut ap. Liv.
l.c. Cf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_475">ad IV,
475</a>. Laudatur juvenis virtus, quoniam is equi sui usum consuli
obtulerat, ejusque loco mori cupiebat.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_280" id = "not10_280" href = "#line10_280">280.</a>
<i>Qua</i>, quatenus, <i>permittit vulnus</i> in planta, <a class =
"crossref" href = "#line10_260">v.&nbsp;260</a>.
&mdash;<a name = "not10_281" id = "not10_281" href =
"#line10_281">281.</a>&nbsp;<i>hæc pestis</i>, Hannibal. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_174">ad I,&nbsp;174</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_282" id = "not10_282" href = "#line10_282">282.</a>
Conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_144">I,&nbsp;144</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_283" id = "line10_283"> </a>
Nostris pugnavit monitis furor: amplius <a href =
"#var10_283">acta</a></p>
<p><a name = "line10_284" id = "line10_284"> </a>
Quid superest vita, nisi cæcæ ostendere plebi</p>
<span class = "linenum">285</span>
<p><a name = "line10_285" id = "line10_285"> </a>
Paulum scire mori? <a href = "#var10_285">feror</a> an consumtus <a href
= "#var10_285">in Urbem</a></p>
<p><a name = "line10_286" id = "line10_286"> </a>
Vulneribus? <a href = "#var10_286">quantine</a> emtum velit Hannibal, ut
nos</p>
<p><a name = "line10_287" id = "line10_287"> </a>
Vertentes terga adspiciat? nec talia Paulo</p>
<p><a name = "line10_288" id = "line10_288"> </a>
Pectora, nec manes tam parva intramus imago.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_283" id = "not10_283" href = "#line10_283">283.</a>
<i>Nostris monitis pugnavit</i>, obstitit, <i>furor</i> Varronis; Mars.
&mdash;<a name = "not10_284" id = "not10_284" href =
"#line10_284">284.</a>&nbsp;<i>cæcæ plebi</i>; vid. <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#not7_540">ad VII, 540</a>.
&mdash;<a name = "not10_286" id = "not10_286" href =
"#line10_286">286.</a>&nbsp;Conf. Virg. Æn. XII, 678 seq. En <i>animæ
magnæ Prodigum Paulum, superante Pœno</i>, ut verba Horat. Od.
I,&nbsp;<span class = "smallcaps">xii</span>, 37, mea faciam.
&mdash;<a href = "#line10_286">286.</a>&nbsp;<i>Quantine emtum velit
Hannibal?</i> Cf. <a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_601">ad
V,&nbsp;601, 602</a>.
&mdash;<a name = "not10_288" id = "not10_288" href =
"#line10_288">288.</a>&nbsp;Vid. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_145">ad VIII, 145&nbsp;sq.</a>
&mdash;<i>imago</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_97">ad I,&nbsp;97</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_289" id = "line10_289"> </a>
Ille ego... Sed <a href = "#var10_289">vano</a> quid enim te demoror
æger,</p>
<span class = "linenum">290</span>
<p><a name = "line10_290" id = "line10_290"> </a>
Lentule, conquestu? perge, atque hinc cuspide fessum</p>
<span class = "pagenum">613</span>
<p><a name = "line10_291" id = "line10_291"> </a>
<a href = "#var10_291">Eripe</a> quadrupedem propere.» Tum Lentulus
Urbem,</p>
<p><a name = "line10_292" id = "line10_292"> </a>
Magna ferens mandata, petit; nec Paulus inultum,</p>
<p><a name = "line10_293" id = "line10_293"> </a>
Quod superest de luce, sinit: ceu vulnere tigris</p>
<p><a name = "line10_294" id = "line10_294"> </a>
Letifero cedens tandem, projectaque corpus</p>
<span class = "linenum">295</span>
<p><a name = "line10_295" id = "line10_295"> </a>
Luctatur morti, et languentem pandit hiatum</p>
<p><a name = "line10_296" id = "line10_296"> </a>
In vanos morsus, nec subficientibus iræ</p>
<p><a name = "line10_297" id = "line10_297"> </a>
<a href = "#var10_297">Ictibus</a>, extrema lambit venabula lingua.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_289" id = "not10_289" href = "#line10_289">289.</a>
<i>Ille ego...</i>, abrupta oratio, de qua vid. <a class = "crossref"
href = "bookVI.html#not6_110">ad VI, 110</a>. De formula loquendi
<i>ille ego</i>, cf. Heins. ad Ovid. Trist. V,&nbsp;<span class =
"smallcaps">vii</span>, 55.
<span class = "pagenum notes">613</span>
&mdash;<a name = "not10_292" id = "not10_292" href =
"#line10_292">292&nbsp;sqq.</a>
Paulus extremas vires in hostibus ulciscendis consumit: scena heroica,
exiguam veri similitudinem habens, at narrata probabiliter; Ern.
&mdash;<a name = "not10_293" id = "not10_293" href =
"#line10_293">293&nbsp;seq.</a>
Similis comparatio sup. <a class = "crossref" href =
"#line10_241">v.&nbsp;241 seq.</a> et I,&nbsp;421&nbsp;sqq.
&mdash;<a class = "missing" name = "not10_294" id = "not10_294" href =
"#line10_294" title = "numerus deest">294.</a>&nbsp;<i>projectaque
corpus</i>, ut <i>projecto lucis amore</i> sup. <a class = "crossref"
href = "#line10_42">v.&nbsp;42</a>. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_226">ad V,&nbsp;226</a>.
&mdash;<a name = "not10_295" id = "not10_295" href =
"#line10_295">295.</a>&nbsp;<i>luctatur morti</i>; v. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_514">ad II, 514</a>.
&mdash;<a name = "not10_297" id = "not10_297" href =
"#line10_297">297.</a>&nbsp;<i>extrema</i>, extremum spirante. <span
class = "smallcaps">Ed.</span></p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_298" id = "line10_298"> </a>
Jamque coruscanti telum, propiusque ferenti</p>
<p><a name = "line10_299" id = "line10_299"> </a>
Gressum exsultantem, et securo cædis <a href =
"#var10_299">Iertæ</a></p>
<span class = "linenum">300</span>
<p><a name = "line10_300" id = "line10_300"> </a>
<a href = "#var10_300">Non exspectatum</a> surgens defixerat ensem,</p>
<p><a name = "line10_301" id = "line10_301"> </a>
Sidoniumque ducem circumspectabat, in illa</p>
<p><a name = "line10_302" id = "line10_302"> </a>
Exoptans <a href = "#var10_302">animam certantem</a> ponere dextra.</p>
<p><a name = "line10_303" id = "line10_303"> </a>
Sed <a href = "#var10_303">vicere</a> virum coeuntibus undique telis</p>
<p><a name = "line10_304" id = "line10_304"> </a>
Et Nomas, et Garamas, et Celtæ, et Maurus, et Astur.</p>
<span class = "linenum">305</span>
<p><a name = "line10_305" id = "line10_305"> </a>
<a href = "#var10_305">Hic finis</a> Paulo: jacet altum pectus, et
ingens</p>
<span class = "pagenum">614</span>
<p><a name = "line10_306" id = "line10_306"> </a>
<a href = "#var10_306">Dextera</a>, quem, soli si bella agitanda
darentur,</p>
<p><a name = "line10_307" id = "line10_307"> </a>
Æquares forsan Fabio: <a href = "#var10_307">mors additur Urbi</a></p>
<p><a name = "line10_308" id = "line10_308"> </a>
Pulchra decus, misitque viri inter sidera nomen.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_298" id = "not10_298" href = "#line10_298">298.</a>
<i>coruscanti telum</i>, ut ictum daret. Cf. <a class = "crossref" href
= "bookI.html#not1_434">ad I,&nbsp;434</a>.
&mdash;<a name = "not10_299" id = "not10_299" href =
"#line10_299">299.</a>&nbsp;<i>securo cædis</i>, qui non dubitabat, quin
Paulum facile occideret.
&mdash;<a name = "not10_302" id = "not10_302" href =
"#line10_302">302.</a>&nbsp;Exoptabat mori in certamine cum Hannibale,
viro fortissimo. Sic <i>tuaque animam hanc effundere dextra</i>, dixit
Virg. Æn. I,&nbsp;98. Cf. sup. <a class = "crossref" href =
"#not10_67">ad. v.&nbsp;67 sq.</a> et <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_705">ad II, 705</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_305" id = "not10_305" href = "#line10_305">305.</a>
<i>ingens Dextera</i>, vir fortissimus.
&mdash;<i>Dextera, quem</i>, ut βρέφος φεροντα,
<span class = "pagenum notes">614</span>
Anacr. III, 17, ubi vid. Intpp. σώματα ὅστις, Sophocl. Ajac. 760, ubi v.
Brouck. Cf. sup. <a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_495">ad
V,&nbsp;495</a>, et Köppen ad Hom. Iliad. β, 278.
&mdash;<a name = "not10_306" id = "not10_306" href =
"#line10_306">306.</a>&nbsp;<i>darentur</i>, data fuissent.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_309" id = "line10_309"> </a>
Postquam spes Italum mentesque in consule lapsæ,</p>
<span class = "linenum">310</span>
<p><a name = "line10_310" id = "line10_310"> </a>
Ceu truncus capitis, sævis exercitus armis</p>
<p><a name = "line10_311" id = "line10_311"> </a>
Sternitur, et victrix toto <a href = "#var10_311">fremit</a> Africa
campo.</p>
<p><a name = "line10_312" id = "line10_312"> </a>
Hic <a href = "#var10_312">Picentum</a> acies, hic Umber martius,
illic</p>
<p><a name = "line10_313" id = "line10_313"> </a>
Sicana procumbit pubes, hic Hernica turma.</p>
<p><a name = "line10_314" id = "line10_314"> </a>
Passim signa jacent, quæ Samnis belliger, et quæ</p>
<span class = "linenum">315</span>
<p><a name = "line10_315" id = "line10_315"> </a>
Sarrastes populi, Marsæque tulere cohortes;</p>
<p><a name = "line10_316" id = "line10_316"> </a>
<a href = "#var10_316">Transfixi clipei</a>, galeæque, et inutile
ferrum,</p>
<p><a name = "line10_317" id = "line10_317"> </a>
Fractaque conflictu parmarum tegmina, et <a href =
"#var10_317">ore</a></p>
<p><a name = "line10_318" id = "line10_318"> </a>
Cornipedum <a href = "#var10_318">derepta</a> fero spumantia frena.</p>
<p><a name = "line10_319" id = "line10_319"> </a>
Sanguineus <a href = "#var10_319">tumidas</a> in campos Aufidus
undas</p>
<span class = "linenum">320</span>
<p><a name = "line10_320" id = "line10_320"> </a>
Ejectat, redditque <a href = "#var10_320">furens</a> sua corpora
ripis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_309" id = "not10_309" href = "#line10_309">309.</a>
<i>mentes lapsæ</i>, animus Rom. fractus est.
&mdash;<i>in consule</i>, morte Pauli.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_313" id = "not10_313" href = "#line10_313">313.</a>
<i>Sicana pubes</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_489">V,&nbsp;489&nbsp;sq.</a></p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_315" id = "not10_315" href = "#line10_315">315.</a>
<i>Sarrastes populi</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_536">ad VIII, 536</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_319" id = "not10_319" href = "#line10_319">319.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_669">VIII, 669
seq.</a></p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_321" id = "line10_321"> </a>
Sic Lagea ratis, vasto velut insula ponto</p>
<p><a name = "line10_322" id = "line10_322"> </a>
Conspecta, inlisit scopulis ubi nubifer Eurus,</p>
<p><a name = "line10_323" id = "line10_323"> </a>
<a href = "#var10_323">Naufragium</a> spargens operit freta; jamque per
undas</p>
<p><a name = "line10_324" id = "line10_324"> </a>
Et transtra, et mali, laceroque <a href = "#var10_324">aplustria</a>
velo,</p>
<span class = "pagenum">615</span>
<span class = "linenum">325</span>
<p><a name = "line10_325" id = "line10_325"> </a>
Ac miseri fluitant revomentes æquora nautæ.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_321" id = "not10_321" href = "#line10_321">321</a>
<a name = "not10_322" id = "not10_322" href = "#line10_321">sqq.</a>
<i>Lagea ratis</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_196">ad I,&nbsp;196</a>. Drak. suspicabatur, poetam
respexisse ad naves portentosæ magnitudinis, a Ptolemæo Philopatore
exstructas (v. Athen. Deipnos. V,&nbsp;8, pag. 203, et Plut. Demetr.
59), vel ad naves Antonianas, de quibus v. Heyne ad Virg. Æneid. VIII,
691 sqq. ex quo loco etiam navis cum <i>insula</i> comparatio petita
est.
&mdash;<a name = "not10_324" id = "not10_324" href =
"#line10_324">324.</a>&nbsp;<i>aplustre</i>, seu aplustrum,
<span class = "pagenum notes">615</span>
ἄφλαστον, seu ἄπλαστον, ornamentum puppis, tabulatum, in quo post diætam
erigebatur baculus, στηλὶς, e quo dependebat <i>velum</i>, h. est,
linteum, seu fascia (ταινία, <i>Flagge</i>), quæ motum venti indicabat.
Conf. Köppen ad Homer. Iliad. ο, 717; Gesneri Thes., et, quos Drak.
laudat, Scheffer. de Re Nav. II,&nbsp;6; Salmas. Exerc. Plin.
p.&nbsp;403 seq.; Cuper. Apoth. Hom. p.&nbsp;50 et 196; Fabrett. ad
Column. Trai. pag. 117, et Beger. Thes. Brand. T.&nbsp;III, p.&nbsp;408.
Cf. et V.L. Vide etiam Wernsdorf ad Rutil. Itin. I,&nbsp;513, in Poet.
Min. T.&nbsp;V, P. I, p.&nbsp;167.
&mdash;<a name = "not10_325" id = "not10_325" href =
"#line10_325">325.</a>&nbsp;<i>æquora</i>, aquam.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_326" id = "line10_326"> </a>
At Pœnus, per longa diem certamina sævis</p>
<p><a name = "line10_327" id = "line10_327"> </a>
Cædibus emensus, postquam eripuere furori</p>
<p><a name = "line10_328" id = "line10_328"> </a>
Insignem tenebræ lucem, tum denique Martem</p>
<p><a name = "line10_329" id = "line10_329"> </a>
Dimisit, tandemque suis in cæde pepercit.</p>
<span class = "linenum">330</span>
<p><a name = "line10_330" id = "line10_330"> </a>
Sed mens invigilat curis, noctisque quietem</p>
<p><a name = "line10_331" id = "line10_331"> </a>
Ferre nequit: <a href = "#var10_331">stimulat dona inter tanta
Deorum</a>,</p>
<p><a name = "line10_332" id = "line10_332"> </a>
<a href = "#var10_332">Corque acuit nondum</a> portas intrasse
Quirini.</p>
<p><a name = "line10_333" id = "line10_333"> </a>
Proxima lux placet. <a href = "#var10_333">Hinc</a> strictos ferre ocius
enses,</p>
<span class = "pagenum">616</span>
<p><a name = "line10_334" id = "line10_334"> </a>
Dum fervet <a href = "#var10_334">cruor</a>, et perfusæ cæde
cohortes,</p>
<span class = "linenum">335</span>
<p><a name = "line10_335" id = "line10_335"> </a>
Destinat, ac jam claustra manu, jam mœnia flamma</p>
<p><a name = "line10_336" id = "line10_336"> </a>
Occupat, et jungit Tarpeia incendia Cannis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_326" id = "not10_326" href = "#line10_326">326</a>
<a name = "not10_327" id = "not10_327" href = "#line10_326">sqq.</a>
Hannibal post victoriam Cannensem extemplo Romam contendere et obpugnare
constituit: in quo poeta non historicam veritatem (v. Liv. XXII, 51),
sed rationem poeticam, et episodii de machinatione Junonis (<a class =
"crossref" href = "#line10_337">v.&nbsp;337 sqq.</a>) comminiscendi
occasionem spectavit.
&mdash;<a name = "not10_329" id = "not10_329" href =
"#line10_329">329.</a>&nbsp;<i>suis</i>, suorum labori, <i>in cæde</i>
Rom. peragenda; Dausq.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_331" id = "not10_331" href = "#line10_331">331</a>
<a name = "not10_332" id = "not10_332" href = "#line10_331">seq.</a>
Cf. V.L.</p>

<span class = "pagenum notes">616</span>
<p class = "notes">
<a name = "not10_334" id = "not10_334" href = "#line10_334">334.</a>
Dum recens est ardor militum.
&mdash;<a name = "not10_336" id = "not10_336" href =
"#line10_336">336.</a>&nbsp;<i>Occupat</i> et <i>jungit</i>, spe et
cogitatione.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_337" id = "line10_337"> </a>
Quo turbata viri conjux Saturnia cæpto,</p>
<p><a name = "line10_338" id = "line10_338"> </a>
Irarumque Jovis Latiique <a href = "#var10_338">haud inscia</a>
fati,</p>
<p><a name = "line10_339" id = "line10_339"> </a>
Incautum ardorem atque avidas <a href = "#var10_339">ad futile
votum</a></p>
<span class = "linenum">340</span>
<p><a name = "line10_340" id = "line10_340"> </a>
Spes juvenis frenare parat: ciet inde quietis</p>
<p><a name = "line10_341" id = "line10_341"> </a>
Regnantem tenebris Somnum; quo sæpe ministro</p>
<p><a name = "line10_342" id = "line10_342"> </a>
Edomita <a href = "#var10_342">inviti</a> componit lumina fratris.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_340" id = "not10_340" href = "#line10_340">340</a>
<a name = "not10_341" id = "not10_341" href = "#line10_340">sq.</a>
Similiter <i>Somnus</i> mittitur ad Agamemnonem Hom. Iliad. β, 6 seq. ad
Neptunum Iliad. ξ, 354 sq. ad Jovem Iliad. ξ, 230 sq. quo et h.l.
v.&nbsp;342 spectat.
&mdash;<i>quietis tenebris</i>, a vestibulo et aditu locorum inferorum;
ubi Somni sedes. Vid. Heyne ad Virg. Æneid. VI, 278, et Köppen ad Hom.
Iliad. ξ, 231.
&mdash;<a name = "not10_342" id = "not10_342" href =
"#line10_342">342.</a>&nbsp;<i>fratris</i>, Jovis.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_343" id = "line10_343"> </a>
Atque huic adridens, «Non te majoribus, inquit,</p>
<p><a name = "line10_344" id = "line10_344"> </a>
Ausis, Dive, voco; nec posco ut mollibus alis</p>
<span class = "linenum">345</span>
<p><a name = "line10_345" id = "line10_345"> </a>
Des victum mihi, Somne, Jovem: non mille premendi</p>
<p><a name = "line10_346" id = "line10_346"> </a>
Sunt oculi tibi, nec spernens tua numina custos</p>
<p><a name = "line10_347" id = "line10_347"> </a>
Inachiæ multa superandus <a href = "#var10_347">nocte</a> juvencæ.</p>
<p><a name = "line10_348" id = "line10_348"> </a>
Ductori precor inmittas <a href = "#var10_348">nova</a> somnia Pœno,</p>
<span class = "pagenum">617</span>
<p><a name = "line10_349" id = "line10_349"> </a>
Ne Romam et vetitos cupiat <a href = "#var10_349">nunc</a> visere
muros,</p>
<span class = "linenum">350</span>
<p><a name = "line10_350" id = "line10_350"> </a>
<a href = "#var10_350">Quos</a> intrare dabit nunquam regnator
Olympi.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_343" id = "not10_343" href = "#line10_343">343.</a>
<i>majoribus Ausis</i>, ad majora ausa.
&mdash;<a name = "not10_344" id = "not10_344" href =
"#line10_344">344.</a>&nbsp;<i>mollibus alis</i>; χρυσέαις πτερύγεσσιν,
Orph. Arg. 1009. Ὄνειροι μελανοπτέρυγες, Eurip. Hecub. 71. Somnus alis,
vel, ut mox <a class = "crossref" href = "#line10_356">v.&nbsp;356</a>,
virga tangit, quibus soporem inmittit. Conf. Broukh. et Heyne ad Tibull.
II, <span class = "smallcaps">i</span>, 89; III, <span class =
"smallcaps">iv</span>, 55. Cuper. Apoth. Hom. pag. 178; Spanh. ad
Callim. H. in Del. v.&nbsp;234, et Herderi <i>zerstreuete Blätter</i>,
T.&nbsp;II, p.&nbsp;322.
&mdash;<a name = "not10_345" id = "not10_345" href =
"#line10_345">345</a>&nbsp;<a name = "not10_346" id = "not10_346" href =
"#line10_345">sq.</a>
Non Argus tibi sopiendus est, custos Ius, filiæ Inachi, in vaccam
mutatæ: quæ fabula vel tironibus nota est ex Ovid. Met.
I,&nbsp;624&nbsp;sqq.
&mdash;<i>mille oculi</i>, Argus πανόπτης, de quo v. Heyne ad Apollod.
p.&nbsp;252 seq. Centum ei oculos tribuunt Ovidius et alii. Cur
<i>spernat numina</i> Somni, docebit idem Ovid. l.c. v.&nbsp;626 sq. et
685&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not10_347" id = "not10_347" href =
"#line10_347">347.</a>&nbsp;<i>nocte</i>, somno. Vid. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_563">ad II, 563</a>.
&mdash;<i>multa</i>, propter multos oculos.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_348" id = "not10_348" href = "#line10_348">348.</a>
<i>nova somnia</i>, inusitata, ab ipso Somno inmissa. Lefeb.
<i>étranges</i>. Drak. quæ cum aliquo terrore animum percellunt, aut
forma ac modo inusitato metum atque horrorem incutiunt, ut ap. Tibull.
II,&nbsp;7, 19 (al. <span class = "smallcaps">vi</span>, 37), ubi vid.
Broukh.
<span class = "pagenum notes">617</span>
&mdash;<a name = "not10_349" id = "not10_349" href =
"#line10_349">349</a>&nbsp;<a name = "not10_350" id = "not10_350" href =
"#line10_349">sq.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_599">VI, 599...
605</a>, et <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_605">XII,
605 seq.</a> Drak.
&mdash;<i>vetitos muros.</i> Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_501">ad III, 501</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_788">IV, 788</a>.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_351" id = "line10_351"> </a>
Imperium celer exsequitur, curvoque <a href =
"#var10_351">volucris</a></p>
<p><a name = "line10_352" id = "line10_352"> </a>
Per tenebras portat medicata papavera cornu.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_351" id = "not10_351" href = "#line10_351">351 sq.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_543">ad II, 543
sq.</a> Somnus manu tenet <i>cornu</i>, unde soporem infundit,
(v.&nbsp;Burm. ad Val. Fl. IV, 16; VIII, 72; Heyne et Cerda ad Virg. Æn.
I,&nbsp;692; Cl. Doering. Eclogæ poett. lat. pag. 249; Spencii Polymet.
XII, pag. 264; Barth. et Lutat. ad Stat. Th. II, 144; VI, 27. Lessing.
<i>Wie die Alten den Tod gebildet</i>, p.&nbsp;1, 45 al.) et
<i>papavera</i> (propter vim soporificam, quæ nigro inprimis papaveri
inest, unde opium paratur) effundit, de quo v. Martin. ad Virg. Ge.
I,&nbsp;78; IV, 545; Ovid. Met. XI, 605 seq. Signum a Tollio post Cic.
Or. pro Archia et a Drak. ad h.l. editum, Mariett. <i>Traité des Pierres
gravées</i>, T.&nbsp;II, pag. 1, n. <span class = "smallcaps">lx</span>
(ubi Somnus ex manu Noctis, cui tres Ὄνειροι a tergo stant, papaverum
manipulum adcipit), et auctor libri qui inscribitur, <i>papaver ex omni
antiquitate erutum</i>, Norib. 1713, 1714, p.&nbsp;155 sq.; 170&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not10_352" id = "not10_352" href =
"#line10_352">352.</a>&nbsp;<i>medicata</i>; conf. Heyne ad Virg. Æn.
IV, 486, et VI, 420.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_353" id = "line10_353"> </a>
<a href = "#var10_353">Ast ubi</a>, per tacitum adlapsus, tentoria
prima</p>
<p><a name = "line10_354" id = "line10_354"> </a>
Barcæi petiit juvenis, quatit inde soporas</p>
<span class = "linenum">355</span>
<p><a name = "line10_355" id = "line10_355"> </a>
Devexo capiti pennas, oculisque quietem</p>
<p><a name = "line10_356" id = "line10_356"> </a>
Inrorat, tangens Lethæa tempora virga.</p>
<span class = "pagenum">618</span>
<p><a name = "line10_357" id = "line10_357"> </a>
Exercent rabidam truculenta insomnia mentem:</p>
<p><a name = "line10_358" id = "line10_358"> </a>
Jamque videbatur multo sibi milite Thybrim</p>
<p><a name = "line10_359" id = "line10_359"> </a>
Cingere, et insultans adstare ad mœnia Romæ.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_353" id = "not10_353" href = "#line10_353">353.</a>
<i>per tacitum adlapsus</i>, ut <i>Ille volat, nullos strepitus
facientibus alis</i> ap. Ovid. Met. XI, 650; Drak. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#not7_527">ad VII, 527</a>.
&mdash;<a name = "not10_354" id = "not10_354" href =
"#line10_354">354&nbsp;sq.</a>
<i>Barcæi juvenis</i>, Hannibalis. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_72">I,&nbsp;72</a>.
&mdash;<i>soporas pennas</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"#not10_344">ad v.&nbsp;344</a>.
&mdash;<i>quatit Devexo capiti</i>, supra caput, στῆ δ᾽ ἂρ ὑπὲρ κεφαλῆς,
Hom. Iliad. β, 21, ubi vid. Köppen.
&mdash;<a class = "missing" name = "not10_355" id = "not10_355" href =
"#line10_355" title = "numerus deest">355.</a>&nbsp;<i>oculis quietem
Inrorat;</i> cf. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#var8_121">ad VIII, 121 in Var. Lectt.</a> Heyne et Cerda
ad Virg. Æneid. I,&nbsp;691, et III, 511; Burm. ad Val. Fl. IV, 16.
&mdash;<a name = "not10_356" id = "not10_356" href =
"#line10_356">356.</a>&nbsp;Imitat Virg. Æn. V,&nbsp;854 sq. ubi Heyne
coll. Apollon. IV, 156, monet, <i>virgam</i>, vel <i>ramum</i> proprie
adcipiendum, et rem ab aqua lustrali ductam esse. Conf. Barth. ad Stat.
Silv. V,&nbsp;<span class = "smallcaps">iv</span>, 18; Doering. Eclog.
poett. lat. p.&nbsp;242; Gronov. Obss. II, <span class =
"smallcaps">i</span>, p.&nbsp;210 sq.; Turneb. Advers. XXI,&nbsp;4, et
Burm. ad Val. Fl. VIII, 84. Sic et Mercurius ῥάβδῳ ὄμματα θέλγει, Hom.
Odys. ε, 47; v. Gronov. l.c. Ernesti <i>virgam</i> h.l. ipsa papavera
dici putat. <i>Lethæa virga</i>, ut Ληθαῖον πτερὸν ὕπνου, dixit
Callimach. Hymn. in Del. vers. 234. Cf. Virg. Georg. I,&nbsp;78; IV,
545, et Æneid. V,&nbsp;854.</p>

<span class = "pagenum notes">618</span>
<p class = "notes">
<a name = "not10_357" id = "not10_357" href = "#line10_357">357.</a>
<i>insomnia</i>, somnia, ut <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_102">XI, 102</a>; Virg. Æn. VI, 897, et Tibull.
III,&nbsp;4, 1, ubi v. Broukh. Singula h.l. ἐναργῶς et apte expressa,
inpr. adparitio oratioque Jovis.
&mdash;<a name = "not10_358" id = "not10_358" href =
"#line10_358">358.</a>&nbsp;<i>videbatur sibi</i>, somniabat.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">360</span>
<p><a name = "line10_360" id = "line10_360"> </a>
Ipse refulgebat Tarpeiæ culmine rupis,</p>
<p><a name = "line10_361" id = "line10_361"> </a>
Elata torquens flagrantia fulmina dextra,</p>
<p><a name = "line10_362" id = "line10_362"> </a>
Jupiter; et <a href = "#var10_362">lati</a> fumabant sulfure campi,</p>
<p><a name = "line10_363" id = "line10_363"> </a>
Ac gelidis Anio trepidabat cærulus undis;</p>
<p><a name = "line10_364" id = "line10_364"> </a>
Et densi ante oculos iterumque iterumque tremendum</p>
<span class = "linenum">365</span>
<p><a name = "line10_365" id = "line10_365"> </a>
Vibrabant ignes: tunc vox effusa per <a href =
"#var10_365">auras</a>:</p>
<p><a name = "line10_366" id = "line10_366"> </a>
«Sat magna, o juvenis, <a href = "#var10_366">prensa est</a> tibi gloria
Cannis;</p>
<p><a name = "line10_367" id = "line10_367"> </a>
Siste gradum; neque enim sacris inrumpere muris,</p>
<p><a name = "line10_368" id = "line10_368"> </a>
Pœne, magis dabitur, nostrum quam <a href = "#var10_368">scindere</a>
cælum.»</p>
<p><a name = "line10_369" id = "line10_369"> </a>
Adtonitum <a href = "#var10_369">visis</a>, majoraque bella paventem</p>
<span class = "linenum">370</span>
<p><a name = "line10_370" id = "line10_370"> </a>
Post confecta Sopor Junonia jussa <a href =
"#var10_370">relinquit</a>;</p>
<p><a name = "line10_371" id = "line10_371"> </a>
Nec lux terribili purgavit imagine mentem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_363" id = "not10_363" href = "#line10_363">363.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_49">ad I,&nbsp;49</a>,
et <a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_542">V,&nbsp;542</a>.
&mdash;<a name = "not10_367" id = "not10_367" href =
"#line10_367">367</a>&nbsp;<a name = "not10_368" id = "not10_368" href =
"#line10_367">seq.</a>
Hæc graviter et ad dignitatem majestatemque Rom. urbis adumbrandam
adcommodate dicta.
&mdash;<i>sacris muris</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_501">ad III, 501</a>; <i>inrumpere muris</i>; conf.
<a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_378">ad II, 378 in
V.L.</a> <i>inrumpere</i> proprie significat, quo non licet penetrare,
v.c. in adyta et penetralia, de profanis et non initiatis. Vid. Heins.
ad Ovid. Trist. II, 305, et Burm. ad Quinctil. II,&nbsp;1,
p.&nbsp;320.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_371" id = "not10_371" href = "#line10_371">371.</a>
<i>Nec lux purgavit imagine mentem</i>, etiam vigili imago nocturna
<span class = "pagenum notes">619</span>
menti obversabatur; Ernest.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_372" id = "line10_372"> </a>
Quos inter motus somni <a href = "#var10_372">vanosque</a> tumultus,</p>
<span class = "pagenum">619</span>
<p><a name = "line10_373" id = "line10_373"> </a>
Dedita per noctem reliquo cum milite castra</p>
<p><a name = "line10_374" id = "line10_374"> </a>
Nuntiat, et prædam pleno trahit agmine Mago.</p>
<span class = "linenum">375</span>
<p><a name = "line10_375" id = "line10_375"> </a>
Huic ductor lætas Tarpeio <a href = "#var10_375">vertice</a> mensas</p>
<p><a name = "line10_376" id = "line10_376"> </a>
Spondenti, quum quinta diem nox orbe tulisset,</p>
<p><a name = "line10_377" id = "line10_377"> </a>
Celatis Superum monitis clausoque pavore,</p>
<p><a name = "line10_378" id = "line10_378"> </a>
Vulnera et <a href = "#var10_378">exhaustas</a> sævo certamine
vires,</p>
<p><a name = "line10_379" id = "line10_379"> </a>
Ac nimium lætis excusat fidere rebus.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_373" id = "not10_373" href = "#line10_373">373.</a>
Cf. Liv. XXII, 52.
&mdash;<a name = "not10_374" id = "not10_374" href =
"#line10_374">374.</a>&nbsp;<i>pleno</i>, onusto præda.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_375" id = "not10_375" href = "#line10_375">375.</a>
Cf. Liv. XXII, 51, in cujus tamen imitatione Silius ingenio suo
indulsit, his additis, illis resecatis. Dictum hoc, <i>die quinto victor
in Capitolio epulaberis</i>... quod Silius Magoni tribuit, et de quo
vid. Gell. X,&nbsp;24 et, qui eum descripsit, Macrob. I,&nbsp;4;
Maharbali dedere Liv. XXII, 51, et Val. Max. IX,&nbsp;5 ext. 3;
Adherbali vero Florus II,&nbsp;6, ubi tamen Grævius Maharbalis nomen ex
Mstis restituendum docuit; Draken. Possunt plures uno consilium dedisse;
Dausq. et Cell.
&mdash;<a name = "not10_377" id = "not10_377" href =
"#line10_377">377.</a>&nbsp;<i>monitis</i>; cf. <a class = "crossref"
href = "bookIV.html#not4_120">ad IV, 120</a>.
&mdash;<i>clauso</i>, dissimulato, celato, <i>pavore</i>, a somnio sibi
incusso.
&mdash;<a name = "not10_378" id = "not10_378" href =
"#line10_378">378</a>&nbsp;<a name = "not10_379" id = "not10_379" href =
"#line10_378">seq.</a>
<i>Vulnera excusat</i>, h.e. iis ad excusandum utitur, se iis
excusat.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">380</span>
<p><a name = "line10_380" id = "line10_380"> </a>
Tum spe dejectus juvenis, ceu vertere ab ipsis</p>
<p><a name = "line10_381" id = "line10_381"> </a>
Terga juberetur muris, ac signa referre,</p>
<p><a name = "line10_382" id = "line10_382"> </a>
«Tanta mole, inquit, non <a href = "#var10_382">Roma, ut credidit
ipsa</a>,</p>
<p><a name = "line10_383" id = "line10_383"> </a>
Sed Varro est victus: <a href = "#var10_383">quonam</a> tam prospera
Martis</p>
<p><a name = "line10_384" id = "line10_384"> </a>
Munera destituis fato, patriamque moraris?</p>
<span class = "pagenum">620</span>
<span class = "linenum">385</span>
<p><a name = "line10_385" id = "line10_385"> </a>
Mecum exsultet eques: juro hoc caput, adcipe muros</p>
<p><a name = "line10_386" id = "line10_386"> </a>
Iliacos, portasque tibi sine Marte patentes.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_382" id = "not10_382" href = "#line10_382">382.</a>
<i>Tanta mole</i>, tantis conatibus. Mago elevat res ab Hannibale
gestas, spiritusque ejus reprimit.
&mdash;<a name = "not10_383" id = "not10_383" href =
"#line10_383">383.</a>&nbsp;Quonam tristi adversoque fato fit, seu
efficitur, ut tam felicem rerum cursum non persequaris? <i>Vincere scis,
victoria uti nescis</i>, Liv. XXII, 51.
&mdash;<a name = "not10_384" id = "not10_384" href =
"#line10_384">384.</a>&nbsp;<i>patriam moraris</i>, quatenus
tergiversando et cunctando patriam imperio jam prope comparato fraudas;
vel etiam milites diu hærentes in Italia patriæ detines; Ernesti. Imo
<i>patriam</i> poeta dixit pro spe patriæ;
<span class = "pagenum notes">620</span>
ut <i>vota meliora morari</i> Stat. Th. III, 651.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_385" id = "not10_385" href = "#line10_385">385.</a>
<i>Sequere: cum equite, ut prius venisse, quam venturum, sciant,
præcedam</i>; Liv. l.c.
&mdash;<i>juro hoc caput</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_105">ad VIII, 105</a>.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_387" id = "line10_387"> </a>
Dumque ea Mago fremit <a href = "#var10_387">cauto</a> non credita
fratri,</p>
<p><a name = "line10_388" id = "line10_388"> </a>
Jam Latius sese Canusina in mœnia miles</p>
<p><a name = "line10_389" id = "line10_389"> </a>
Conligere, et <a href = "#var10_389">profugos</a> vicino cingere
vallo,</p>
<span class = "linenum">390</span>
<p><a name = "line10_390" id = "line10_390"> </a>
Cœperat: heu rebus facies inhonora sinistris!</p>
<p><a name = "line10_391" id = "line10_391"> </a>
Non aquilæ, non signa viris, non consulis altum</p>
<p><a name = "line10_392" id = "line10_392"> </a>
Imperium, non subnixæ lictore secures.</p>
<p><a name = "line10_393" id = "line10_393"> </a>
Trunca atque ægra metu, ceu magna elisa ruina,</p>
<p><a name = "line10_394" id = "line10_394"> </a>
Corpora debilibus nituntur sistere membris.</p>
<span class = "linenum">395</span>
<p><a name = "line10_395" id = "line10_395"> </a>
Clamor sæpe repens, et sæpe silentia fixis</p>
<p><a name = "line10_396" id = "line10_396"> </a>
In tellurem oculis, nudæ plerisque sinistræ</p>
<p><a name = "line10_397" id = "line10_397"> </a>
<a href = "#var10_397">Detrito</a> clipeo: desunt pugnacibus enses:</p>
<p><a name = "line10_398" id = "line10_398"> </a>
Saucius omnis eques: galeis carpsere superbum</p>
<p><a name = "line10_399" id = "line10_399"> </a>
Cristarum decus, et <a href = "#var10_399">damnarunt</a> Martis
honores.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_387" id = "not10_387" href = "#line10_387">387.</a>
Cf. Liv. XXII, 50 et 52.
&mdash;<a name = "not10_388" id = "not10_388" href =
"#line10_388">388</a>&nbsp;<a name = "not10_389" id = "not10_389" href =
"#line10_388">sq.</a>
<i>Latius miles</i>, decem millia hominum, qui duce Sempronio ex
majoribus castris Canusium pervenerunt. Alii Venusiam, vel Cannas, vel
in silvas profugerunt; et qui in minoribus castris restiterant, capti
sunt. Conf. Appian. B. Hannib. c. 26.
&mdash;<i>sese conligere</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_399">ad VI, 399</a>.
&mdash;<i>vicino</i> urbi.
&mdash;<a name = "not10_390" id = "not10_390" href =
"#line10_390">390</a>&nbsp;<a name = "not10_391" id = "not10_391" href =
"#line10_390">seq.</a>
Poeta ad similem rem transtulisse videtur narrationem Livii IX,&nbsp;5
et 6.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_393" id = "not10_393" href = "#line10_393">393.</a>
<i>elisa ruina</i>; conf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_509">V,&nbsp;509</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_398" id = "not10_398" href = "#line10_398">398.</a>
<i>carpsere</i>, decerpsere, deripuere.
&mdash;<a name = "not10_399" id = "not10_399" href =
"#line10_399">399.</a>&nbsp;<i>damnarunt</i>, respuerunt, præ mœrore
projecerunt, <i>M. honores</i>, illud superbum decus cristarum, et
reliqua ornamenta insigniaque militaria.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">400</span>
<p><a name = "line10_400" id = "line10_400"> </a>
<a href = "#var10_400">At</a> multa thorax <a href =
"#var10_400">perfossus</a> cuspide; et hærens</p>
<p><a name = "line10_401" id = "line10_401"> </a>
Loricæ interdum Maurusia pendet arundo.</p>
<p><a name = "line10_402" id = "line10_402"> </a>
Interdum mæsto socios clamore requirunt.</p>
<p><a name = "line10_403" id = "line10_403"> </a>
Hic Galba, hic Piso, et, leto non dignus inerti,</p>
<span class = "pagenum">621</span>
<p><a name = "line10_404" id = "line10_404"> </a>
Curio <a href = "#var10_404">deflentur</a>; gravis illic Scævola
bello.</p>
<span class = "linenum">405</span>
<p><a name = "line10_405" id = "line10_405"> </a>
<a href = "#var10_405">Hos passim</a>; at Pauli pariter, ceu dira
parentis</p>
<p><a name = "line10_406" id = "line10_406"> </a>
Fata gemunt: ut vera <a href = "#var10_406">mali præsentia</a>
nunquam</p>
<p><a name = "line10_407" id = "line10_407"> </a>
Cessarit canere, et Varronis sistere mentem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_401" id = "not10_401" href = "#line10_401">401.</a>
<i>Loricæ</i>, in lorica hærens.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_402" id = "not10_402" href = "#line10_402">402.</a>
Verba Virg. Æneid. I,&nbsp;217, ubi v. Heyne.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_403" id = "not10_403" href = "#line10_403">403 sq.</a>
<i>Galba</i>, v.
<span class = "pagenum notes">621</span>
sup. <a class = "crossref" href = "#line10_194">v.&nbsp;194 sq.</a> et
<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_470">VIII, 470</a>.
&mdash;<i>Piso</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"#line10_250">v.&nbsp;250 seq.</a> et VIII, 463.
&mdash;<i>Curio</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"#line10_209">v.&nbsp;209</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_426">VIII, 426</a>.
&mdash;<i>leto inerti</i>; nam in Aufido perierat. Cf. <a class =
"crossref" href = "#not10_209">ad v.&nbsp;209</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_123">III, 123</a>, <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_145">145</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not10_404" id = "not10_404" href =
"#line10_404" title = "numerus deest">404.</a>&nbsp;<i>Scævola</i>; cf.
<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_370">IX, 370</a>, et
<a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_383">VIII, 383</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_405" id = "not10_405" href = "#line10_405">405.</a>
Hos duces passim hic et ille per exercitum, non omnes simul, sed ut
quisque in hunc vel illum animatus erat, lugent: at Pauli fata omnes
pariter gemunt; Burm.
&mdash;<i>pariter ceu</i>, ut ὁμοίως ὡς, Lef. Male!
&mdash;<a name = "not10_406" id = "not10_406" href =
"#line10_406">406.</a>&nbsp;<i>vera mali præsentia</i>, vera et certo
futura, quæ nunc præsentia sunt; Cell. Milites commemorabant inter se,
ut ille sæpe prædixerit hanc calamitatem præsentem; Ern.
&mdash;<a name = "not10_407" id = "not10_407" href =
"#line10_407">407.</a>&nbsp;<i>canere</i>; cf. <a class = "crossref"
href = "#line10_60">v.&nbsp;60 seq.</a> <i>sistere</i>, cohibere,
<i>mentem</i>, consilia, vel θυμὸν, μένος furorem et iram.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_408" id = "line10_408"> </a>
<a href = "#var10_408">Utque</a> diem hunc toties nequidquam averterit
Urbi;</p>
<p><a name = "line10_409" id = "line10_409"> </a>
Atque idem quantus dextra: sed cura futuri</p>
<span class = "linenum">410</span>
<p><a name = "line10_410" id = "line10_410"> </a>
Quos premit, aut fossas instant <a href = "#var10_410">præducere</a>
muris,</p>
<p><a name = "line10_411" id = "line10_411"> </a>
Aut portarum <a href = "#var10_411">aditus</a> (ut rerum est copia)
firmant;</p>
<p><a name = "line10_412" id = "line10_412"> </a>
Quaque patet campus planis ingressibus hosti,</p>
<p><a name = "line10_413" id = "line10_413"> </a>
Cervorum ambustis imitantur cornua ramis,</p>
<p><a name = "line10_414" id = "line10_414"> </a>
Et <a href = "#var10_414">stilus</a> occulitur, cæcum in vestigia
telum.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_409" id = "not10_409" href = "#line10_409">409.</a>
<i>quantus dextra</i>, quam fortis fuerit.
&mdash;<a name = "not10_413" id = "not10_413" href =
"#line10_413">413.</a>&nbsp;Terræ infigunt stipites ramosos, in formam
cornuum cervinorum truncatos, qui aggeribus committendis muniendisque,
vel adscensui hostium prohibendo inserviebant, quorumque <i>stili</i>,
h.e. cuspides, ex terra exstantes, et frondibus vel herbis occultatæ,
equorum pedes lædebant inpediebantque. Dicuntur inde <i>cervi</i> Tibul.
IV, <span class = "smallcaps">i</span>, 84 (ubi v. Heyne et Broukh.);
Varr. L. L. IV, p.&nbsp;30 et 51 (ubi v. Scalig.); Cæs. B. G. VII, 72;
Liv. XLIV, 11; <i>cervuli</i> Frontin. Strateg. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">v</span>,&nbsp;2 (ubi v. Tennul.).
&mdash;<a name = "not10_414" id = "not10_414" href =
"#line10_414">414.</a>&nbsp;<i>cæcum vallum</i>, ut h.l. <i>cæcum
telum</i>, Festo et Cæs. B. C. I,&nbsp;28; <i>stili cæci</i> Hirt. B.
Afric. 31; <i>stimuli</i>, Cæs. B. G. VII, 73, et <i>tribuli</i>, Veget.
III, 24.
<span class = "pagenum notes">622</span>
Conf. Cæs. B. G. V,&nbsp;18; Cerda, Guell. et Serv. ad Virg. Ecl. II,
29; Lips. Poliorc. II,&nbsp;2, et al.
&mdash;<i>cæcum</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_3">ad V,&nbsp;3</a>.</p>


<div class = "text">
<span class = "pagenum">622</span>
<span class = "linenum">415</span>
<p class = "indent">
<a name = "line10_415" id = "line10_415"> </a>
Ecce, super clades et non medicabile vulnus,</p>
<p><a name = "line10_416" id = "line10_416"> </a>
Relliquias belli atque inperdita corpora Pœnis</p>
<p><a name = "line10_417" id = "line10_417"> </a>
Inpia formido ac major <a href = "#var10_417">jactabat</a> Erinnys.</p>
<p><a name = "line10_418" id = "line10_418"> </a>
Trans æquor Tyrios enses atque arma parabant</p>
<p><a name = "line10_419" id = "line10_419"> </a>
Punica et Hannibalem mutato evadere cælo.</p>
<span class = "linenum">420</span>
<p><a name = "line10_420" id = "line10_420"> </a>
Dux erat <a href = "#var10_420">exsilio conlectis Marte</a>
Metellus,</p>
<p><a name = "line10_421" id = "line10_421"> </a>
Sed stirpe haud parvi cognominis: <a href = "#var10_421">is mala</a>
bello</p>
<p><a name = "line10_422" id = "line10_422"> </a>
Pectora degeneremque manum ad deformia agebat</p>
<p><a name = "line10_423" id = "line10_423"> </a>
Consulta; atque alio positas spectabat in orbe,</p>
<p><a name = "line10_424" id = "line10_424"> </a>
Quîs sese occulerent, terras, quo nomina nulla</p>
<span class = "linenum">425</span>
<p><a name = "line10_425" id = "line10_425"> </a>
Pœnorum, aut patriæ penetraret fama relictæ.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_415" id = "not10_415" href = "#line10_415">415.</a>
Hæc ad verbum fere adumbrata ex Liv. XXII, 53. Cf. Val. Max.
V,&nbsp;<span class = "smallcaps">vi</span>,&nbsp;7, et Oros.
IV,&nbsp;6.
&mdash;<a name = "not10_416" id = "not10_416" href =
"#line10_416">416.</a>&nbsp;Verba Virg. Æn. I,&nbsp;30, et X,&nbsp;430.
&mdash;<a name = "not10_417" id = "not10_417" href =
"#line10_417">417.</a>&nbsp;<i>jactabat</i>, movebat, agitabat, vel
vexabat. Cf. <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#not8_291">ad
VIII, 291</a>.
&mdash;<i>Erinnys</i>, furor, insania; <i>evadere</i>, effugere.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_419" id = "not10_419" href = "#line10_419">419.</a>
<i>cælo</i>, plaga cæli.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_420" id = "not10_420" href = "#line10_420">420 seq.</a>
<i>Dux erat exsilio</i>, ad exsilium; <i>conlectis Metellus, Marte</i>
quidem <i>parvi cognominis, sed stirpe haud parvi cognominis</i>, h.e.
non bello quidem et factis, sed genere clarus. Cf. sup. <a class =
"crossref" href = "#line10_59">v.&nbsp;59... 69</a>.
&mdash;<a name = "not10_421" id = "not10_421" href =
"#line10_421">421.</a>&nbsp;<i>cognominis</i> pro nominis, ut apud Gell.
X,&nbsp;12; Prop. IV, <span class = "smallcaps">i</span>, 69; Virg. Æn.
III, 133... 350; XII, 845 et al. <i>Nomen</i> autem, ut ὄνομα, pro fama
et gloria dici, vix est quod moneam. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_98">XIII, 98</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#not9_373">ad IX, 373</a>.
&mdash;<i>mala bello Pectora</i>, homines timidos et inbelles.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_426" id = "line10_426"> </a>
Quæ postquam adcepit flammata Scipio mente,</p>
<p><a name = "line10_427" id = "line10_427"> </a>
Quantus Sidonium contra, fera prælia miscens,</p>
<span class = "pagenum">623</span>
<p><a name = "line10_428" id = "line10_428"> </a>
Ductorem stetit in campis, rapit ocius ensem,</p>
<p><a name = "line10_429" id = "line10_429"> </a>
Atque, ubi turpe malum Latioque extrema coquebant</p>
<span class = "linenum">430</span>
<p><a name = "line10_430" id = "line10_430"> </a>
Cœpta viri, ruptis foribus sese arduus infert.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_426" id = "not10_426" href = "#line10_426">426.</a>
Cf. auctores <a class = "crossref" href = "#not10_415">ad
v.&nbsp;415</a> laudati.
&mdash;<a name = "not10_427" id = "not10_427" href =
"#line10_427">427.</a>&nbsp;<i>Quantus</i>, quanto animo.
&mdash;<i>prælia miscens</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_69">ad I,&nbsp;69</a>.
<span class = "pagenum notes">623</span>
&mdash;<a name = "not10_429" id = "not10_429" href =
"#line10_429">429&nbsp;sq.</a>
<i>extrema Cœpta</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_25">ad VIII, 25</a>.
&mdash;<i>coquebant</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_327">ad II, 327</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not10_430" id = "not10_430" href =
"#line10_430" title = "numerus deest">430.</a>&nbsp;<i>foribus sese
arduus infert</i>, ut ap. Virg. Ge. II, 145, et Æn. XI, 36.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_431" id = "line10_431"> </a>
Tum, quatiens <a href = "#var10_431">strictum cum voce ante ora
paventum</a></p>
<p><a name = "line10_432" id = "line10_432"> </a>
Mucronem, «Tarpeia, pater, qui templa, secundam</p>
<p><a name = "line10_433" id = "line10_433"> </a>
Incolis a cælo sedem, et Saturnia nondum</p>
<p><a name = "line10_434" id = "line10_434"> </a>
<a href = "#var10_434">Iliacis</a> mutata malis, tuque aspera pectus</p>
<span class = "linenum">435</span>
<p><a name = "line10_435" id = "line10_435"> </a>
Ægide Gorgoneos virgo subcincta furores,</p>
<p><a name = "line10_436" id = "line10_436"> </a>
Indigetesque Dei, sponte inter <a href = "#var10_436">numina
nostra</a>,</p>
<p><a name = "line10_437" id = "line10_437"> </a>
Perque caput, nullo levius mihi numine, patris</p>
<p><a name = "line10_438" id = "line10_438"> </a>
Magnanimi juro, nunquam Lavinia regna</p>
<p><a name = "line10_439" id = "line10_439"> </a>
Linquam, nec linqui patiar, dum vita manebit.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_431" id = "not10_431" href = "#line10_431">431.</a>
<i>cum voce</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_660">ad IV, 660</a>.
&mdash;<a name = "not10_432" id = "not10_432" href =
"#line10_432">432&nbsp;sqq.</a>
Jupiter, Juno et Minerva præcipue in templo Capitol., quamvis diversis
cellis, colebantur, unde frequenter junctim et invocantur (ut apud Cic.
Or. pro Domo c. 57, et in Verr. V,&nbsp;72; Val. Max. V,&nbsp;10 ex. 2
al.), et in numis aliisque monumm. vett. (ap. Rycquium de Capit. c. 13;
Bellorium Lucern. Sepulcr. P. II, n. 9 et 10, et inpr. Wildium in gemmis
num. 129), occurrunt; Drak. Cf. Jani ad Hor. Od. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">xii</span>, 20.
&mdash;<a class = "missing" name = "not10_433" id = "not10_433" href =
"#line10_433" title = "numeri desunt">433,</a>&nbsp;<a class = "missing"
name = "not10_434" id = "not10_434" href = "#line10_434" title = "numeri desunt">434.</a> <i>Iliacis</i>, Romanis, ut <a class = "crossref" href
= "bookV.html#line5_595">V,&nbsp;595</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_106">VI, 106</a> al.
&mdash;<i>nondum mutata</i> mentem, mitigata.
&mdash;<a name = "not10_435" id = "not10_435" href =
"#line10_435">435.</a>&nbsp;Conf. <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#not9_441">ad IX, 441</a>&nbsp;sq. <a class = "crossref"
href = "bookIX.html#not9_462">462</a>; Virg. Æn. II, 616; VIII, 435,
438, ex quibus locis etiam intelligitur, cur poeta caput Medusæ
<i>furores Gorg.</i> dixerit, scil. propter oculos torvos et obliquos,
iræ furorisque indices.
&mdash;<a name = "not10_436" id = "not10_436" href =
"#line10_436">436.</a>&nbsp;<i>Indigetes Dei</i>; cf. <a class =
"crossref" href = "bookIX.html#line9_294">IX, 294</a>.
&mdash;<a name = "not10_437" id = "not10_437" href =
"#line10_437">437.</a>&nbsp;Cf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_113">VI, 113, 123</a>, <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_416">416</a>.
&mdash;<a name = "not10_438" id = "not10_438" href =
"#line10_438">438.</a>&nbsp;<i>Magnanimi</i>; v. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_29">ad I,&nbsp;29</a>.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">440</span>
<p><a name = "line10_440" id = "line10_440"> </a>
Ocius, <a href = "#var10_440">en, testare</a> Deos, si mœnia tædis</p>
<span class = "pagenum">624</span>
<p><a name = "line10_441" id = "line10_441"> </a>
Flagrabunt Libycis, <a href = "#var10_441">nullas te ferre</a>,
Metelle,</p>
<p><a name = "line10_442" id = "line10_442"> </a>
Ausurum in terras gressus: ni talia sancis,</p>
<p><a name = "line10_443" id = "line10_443"> </a>
Quem tremis, et cujus somnos formidine rumpis,</p>
<p><a name = "line10_444" id = "line10_444"> </a>
Hannibal hic armatus adest: <a href = "#var10_444">moriere</a>, nec
ullo</p>
<span class = "linenum">445</span>
<p><a name = "line10_445" id = "line10_445"> </a>
Pœnorum melior parietur gloria cæso.»</p>
<p><a name = "line10_446" id = "line10_446"> </a>
His excussa incepta minis: jamque ordine <a href =
"#var10_446">jusso</a></p>
<p><a name = "line10_447" id = "line10_447"> </a>
Obstringunt animas patriæ, dictataque jurant</p>
<p><a name = "line10_448" id = "line10_448"> </a>
Sacramenta Deis, et purgant pectora culpa.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_440" id = "not10_440" href = "#line10_440">440.</a>
<i>mœnia</i> Romæ.
<span class = "pagenum notes">624</span>
&mdash;<a name = "not10_443" id = "not10_443" href =
"#line10_443">443.</a>&nbsp;<i>Quem tremis</i>; cf. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_53">ad II, 53</a>.
&mdash;<i>cujus formidine somnos rumpis</i>, somnus tuus rumpitur,
turbatur.
&mdash;<a name = "not10_444" id = "not10_444" href =
"#line10_444">444.</a>&nbsp;«Haud secus pavidi, quam si victorem
Hannibalem cernerent, jurant omnes;» Liv. XXII, 53.
&mdash;<a name = "not10_445" id = "not10_445" href =
"#line10_445">445.</a>&nbsp;Non major mihi gloria parietur cæde ullius
Pœnorum, quam tui.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_447" id = "not10_447" href = "#line10_447">447.</a>
<i>dictata</i> a Scipione, qui ea verbis præivit.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_449" id = "line10_449"> </a>
Atque ea dum Rutulis turbata mente geruntur,</p>
<span class = "linenum">450</span>
<p><a name = "line10_450" id = "line10_450"> </a>
Lustrabat campos, et sævæ tristia dextræ</p>
<p><a name = "line10_451" id = "line10_451"> </a>
Facta recensebat, pertractans vulnera visu,</p>
<p><a name = "line10_452" id = "line10_452"> </a>
Hannibal, et, magna circumstipante caterva,</p>
<p><a name = "line10_453" id = "line10_453"> </a>
Dulcia <a href = "#var10_453">præbebat</a> trucibus spectacula
Pœnis.</p>
<p><a name = "line10_454" id = "line10_454"> </a>
<a href = "#var10_454">Quas strages inter</a>, confossus pectora
telis,</p>
<span class = "linenum">455</span>
<p><a name = "line10_455" id = "line10_455"> </a>
Seminecem extremo vitam <a href = "#var10_455">exhalabat</a> in
auras</p>
<span class = "pagenum">625</span>
<p><a name = "line10_456" id = "line10_456"> </a>
<a href = "#var10_456">Murmure</a> deficiens jam Clœlius, oraque
nisu</p>
<p><a name = "line10_457" id = "line10_457"> </a>
Languida vix ægro et dubia cervice levabat.</p>
<p><a name = "line10_458" id = "line10_458"> </a>
Adnovit sonipes, adrectisque auribus acrem</p>
<p><a name = "line10_459" id = "line10_459"> </a>
Hinnitum effundens, sternit tellure <a href =
"#var10_459">Bagesum</a>,</p>
<span class = "linenum">460</span>
<p><a name = "line10_460" id = "line10_460"> </a>
Quem tunc captivo portabat in agmina dorso.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_449" id = "not10_449" href = "#line10_449">449</a>
<a name = "not10_450" id = "not10_450" href = "#line10_449">sq.</a>
Conf. Liv. XXII, 51, et sup. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_668">V,&nbsp;668 sq.</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_1">VI,&nbsp;1 sqq.</a>, <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_47">47</a>&nbsp;sq.; <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_511">IX, 511 sq.</a> quibus locis poeta jam ea, quæ
Livius loco citato tradit, in rem suam convertere occupavit. His itaque
prætermissis, novam nunc, eamque satis miram narrationem de equo Clœlium
dominum adnoscente, comminiscitur: qualia in recentioribus poetis, a
vita heroica remotioribus, displicere, jam recte monuit Ernesti. Cf.
Heyne ad Virg. Æneid. XI, 89. Similia tamen de Centareti equo tradunt
Ælian. H.&nbsp;A. lib. VI, 44, et Plin. VIII, 42.
&mdash;<a name = "not10_451" id = "not10_451" href =
"#line10_451">451.</a>&nbsp;<i>pertractans visu</i>, ut
<i>præcontrectare videndo</i> ap. Ovidium, Met. VI, 478; <i>oculis
comedere</i> et <i>devorare</i>, Martial. IX, 59, et Justin.
XXI,&nbsp;1, similiaque plura ap. Heuman. Parerg. Crit. p.&nbsp;147;
Drak.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_455" id = "not10_455" href = "#line10_455">455.</a>
<i>Seminecem vitam</i>, ut <i>mortuam vitam</i> dixit Lucret. III, 1061;
<span class = "pagenum notes">625</span>
Drak.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_460" id = "not10_460" href = "#line10_460">460.</a>
<i>captivo</i>, captivus, ab eo captus.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_461" id = "line10_461"> </a>
Hinc, rapidum glomerans cursum, per lubrica <a href =
"#var10_461">pingui</a></p>
<p><a name = "line10_462" id = "line10_462"> </a>
<a href = "#var10_462">Stante cruore soli</a> et mulctata cadavera
cædi</p>
<p><a name = "line10_463" id = "line10_463"> </a>
Evolat, ac domini consistit <a href = "#var10_463">in ora</a>
jacentis.</p>
<p><a name = "line10_464" id = "line10_464"> </a>
Inde, <a href = "#var10_464">inclinatus colla, et submissus in
armos</a>,</p>
<span class = "linenum">465</span>
<p><a name = "line10_465" id = "line10_465"> </a>
De more inflexis præbebat scandere terga</p>
<p><a name = "line10_466" id = "line10_466"> </a>
Cruribus, ac <a href = "#var10_466">proprio</a> quodam trepidabat
amore.</p>
<p><a name = "line10_467" id = "line10_467"> </a>
Milite non illo quisquam felicius acri</p>
<span class = "pagenum">626</span>
<p><a name = "line10_468" id = "line10_468"> </a>
Insultarat equo, vel si resupina <a href = "#var10_468">citato</a></p>
<p><a name = "line10_469" id = "line10_469"> </a>
<a href = "#var10_469">Projectus</a> dorso <a href =
"#var10_469">ferretur membra</a>, vel idem</p>
<span class = "linenum">470</span>
<p><a name = "line10_470" id = "line10_470"> </a>
Si nudo staret tergo, <a href = "#var10_470">dum</a> rapta volucris</p>
<p><a name = "line10_471" id = "line10_471"> </a>
Transigeret cursu sonipes certamina campi.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_461" id = "not10_461" href = "#line10_461">461.</a>
<i>glomerans cursum</i>, prop. gressus, pedes in cursu. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_336">ad III, 336</a>, et Virg.
Georg. lib. III, v.&nbsp;117.
&mdash;<i>pingui</i>, ut <i>uberior</i> III, 261, et <i>nutritas
sanguine fruges</i>, apud Petron. Sat. CXX, ubi v. Intpp.
&mdash;<a name = "not10_462" id = "not10_462" href =
"#line10_462">462.</a>&nbsp;<i>Stante cruore</i>, stagnante, ut apud
Lucan. II, 103: nam Festus aliique <i>stagnum</i> a voce <i>stare</i>
deducunt, et <i>stagnans aqua</i> est stans, paludosa, ac limo turbida,
de quo v. Gron. Diatr. Stat. c. 28; Heins. et Drak.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_464" id = "not10_464" href = "#line10_464">464.</a>
<i>submissus in armos</i>, ut ap. Stat. Achill. I,&nbsp;124; Lef.</p>

<span class = "pagenum notes">626</span>
<p class = "notes">
<a name = "not10_468" id = "not10_468" href = "#line10_468">468</a>
<a name = "not10_469" id = "not10_469" href = "#line10_468">sqq.</a>
Respexit Silius ad duplicem equitis artem, quum citato cursu, vel,
capite per dorsum in nates equi inclinato, resupinus jacet, vel erectus
in pedes in tergo equi stat; Burm.
&mdash;<i>projectus</i>, jacens, ut passim.
&mdash;<i>citato dorso</i>; v. var. lect.
&mdash;<a name = "not10_470" id = "not10_470" href =
"#line10_470">470.</a>&nbsp;Velocitatis notio luxuriante ornatu
expressa.
&mdash;<i>rapta</i>, raptim. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_569">ad I,&nbsp;569</a>.
&mdash;<a name = "not10_471" id = "not10_471" href =
"#line10_471">471.</a>&nbsp;<i>Transigeret cursu</i>, celeriter, ut ap.
Virg. Æn. IV, 154; Drak.
&mdash;<i>certamina campi</i>, campum, in quo certatur; Ern.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_472" id = "line10_472"> </a>
At Libys, humanos æquantem <a href = "#var10_472">pectore</a> sensus</p>
<p><a name = "line10_473" id = "line10_473"> </a>
Haud parce miratus equum, quinam ille <a href =
"#var10_473">sinistræ</a></p>
<p><a name = "line10_474" id = "line10_474"> </a>
Depugnet morti juvenis, nomenque, decusque</p>
<span class = "linenum">475</span>
<p><a name = "line10_475" id = "line10_475"> </a>
Erogitat, letique simul compendia donat.</p>
<p><a name = "line10_476" id = "line10_476"> </a>
<a href = "#var10_476">Hic</a> Cinna (ad Tyrios namque is sua verterat
arma,</p>
<p><a name = "line10_477" id = "line10_477"> </a>
Credulus <a href = "#var10_477">adversis</a>, et tum comes ibat
ovanti)</p>
<p><a name = "line10_478" id = "line10_478"> </a>
«Auribus huic, inquit, ductor fortissime, origo est</p>
<p><a name = "line10_479" id = "line10_479"> </a>
Non indigna tuis: quondam sub regibus illa,</p>
<span class = "linenum">480</span>
<p><a name = "line10_480" id = "line10_480"> </a>
Quæ Libycos renuit frenos, sub regibus olim</p>
<span class = "pagenum">627</span>
<p><a name = "line10_481" id = "line10_481"> </a>
Roma fuit. Sed enim, solium indignata Superbi,</p>
<p><a name = "line10_482" id = "line10_482"> </a>
<a href = "#var10_482">Ut sceptra exegit</a>, confestim ingentia
bella</p>
<p><a name = "line10_483" id = "line10_483"> </a>
Clusina venere domo: si Porsena fando</p>
<p><a name = "line10_484" id = "line10_484"> </a>
Auditus tibi, si Cocles, si Lydia castra.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_473" id = "not10_473" href = "#line10_473">473</a>
<a name = "not10_474" id = "not10_474" href = "#line10_473">seq.</a>
<i>quinam ille</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#var2_645">ad II, 645 in V.L.</a>
&mdash;<i>sinistræ Depugnet morti</i>, luctetur cum morte acerba; Cell.
Conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_234">ad
I,&nbsp;234</a>.
&mdash;<a name = "not10_475" id = "not10_475" href =
"#line10_475">475.</a>&nbsp;<i>leti compendia donat</i>, adcelerat
Clœlio mortem, jubendo, ut telo conficiatur; Cell. Neque <i>donare</i>
sine delectu dictum: nam beneficium exhibet tali misero, cui vitæ
retinendæ nulla spes est, qui mortem ei adcelerat; Ern.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_476" id = "not10_476" href = "#line10_476">476.</a>
Transiit, vertit se ad Hannibalem, <i>credulus adversis</i>, credens,
adversam fortunam non recessuram ab Romanis; Cell. <i>ovanti</i>,
victori, Hannibali.
&mdash;<a class = "missing" name = "not10_480" id = "not10_480" href =
"#line10_480" title = "‘477’ legitur">480.</a>&nbsp;<i>Libycos renuit
frenos</i>, Pœnorum adspernatur imperium, se Pœnis
<span class = "pagenum notes">627</span>
submittere recusat.
&mdash;<a name = "not10_482" id = "not10_482" href =
"#line10_482">482.</a>&nbsp;<i>sceptra exegit</i>, Tarquinium Superbum
regno et urbe expulit.
&mdash;<a name = "not10_483" id = "not10_483" href =
"#line10_483">483.</a>&nbsp;Historia vel tironibus nota ex Liv.
II,&nbsp;9... 14.
&mdash;<i>fando</i>, fama.
&mdash;<a name = "not10_484" id = "not10_484" href =
"#line10_484">484.</a>&nbsp;<i>Lydia</i>, Etrusca, Porsenæ, Clusini
regis. Cf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_719">ad IV,
719</a>.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">485</span>
<p class = "indent">
<a name = "line10_485" id = "line10_485"> </a>
«Ille, ope Mæonia et populo subcinctus Etrusco,</p>
<p><a name = "line10_486" id = "line10_486"> </a>
Certabat pulsos per bella reponere reges.</p>
<p><a name = "line10_487" id = "line10_487"> </a>
Multa adeo nequidquam ausi; pressitque tyrannus</p>
<p><a name = "line10_488" id = "line10_488"> </a>
Janiculum incumbens: ubi mox, jam pace probata,</p>
<p><a name = "line10_489" id = "line10_489"> </a>
Compressere odia, et positum <a href = "#var10_489">cum</a> fœdere
bellum,</p>
<span class = "linenum">490</span>
<p><a name = "line10_490" id = "line10_490"> </a>
Obsidibusque obstricta fides, mansuescere corda</p>
<p><a name = "line10_491" id = "line10_491"> </a>
Nescia, pro Superi! et nil non inmite parata</p>
<p><a name = "line10_492" id = "line10_492"> </a>
Gens Italum pro laude pati! Bis Clœlia senos</p>
<p><a name = "line10_493" id = "line10_493"> </a>
Nondum complerat primævi corporis annos,</p>
<p><a name = "line10_494" id = "line10_494"> </a>
Una puellarum Laurentum, et <a href = "#var10_494">pignora</a> pacis</p>
<span class = "linenum">495</span>
<p><a name = "line10_495" id = "line10_495"> </a>
Inter virgineas regi transmissa catervas</p>
<p><a name = "line10_496" id = "line10_496"> </a>
(Facta virum sileo): rege hæc, et fœdere, et annis,</p>
<p><a name = "line10_497" id = "line10_497"> </a>
Et fluvio spretis, mirantem interrita Thybrim</p>
<p><a name = "line10_498" id = "line10_498"> </a>
Tranavit, frangens undam puerilibus ulnis:</p>
<span class = "pagenum">628</span>
<p><a name = "line10_499" id = "line10_499"> </a>
Cui si mutasset sexum natura, reverti</p>
<span class = "linenum">500</span>
<p><a name = "line10_500" id = "line10_500"> </a>
Forsan Tyrrhenas tibi non licuisset in oras,</p>
<p><a name = "line10_501" id = "line10_501"> </a>
Porsena! sed juveni (ne sim tibi longior) <a href =
"#var10_501">hinc</a> est</p>
<p><a name = "line10_502" id = "line10_502"> </a>
Et genus et clara memorandum <a href = "#var10_502">virgine</a>
nomen.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_485" id = "not10_485" href = "#line10_485">485.</a>
<i>Mæonia</i>, id. qd. Lydia. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_721">ad IV, 721</a>.
&mdash;<a name = "not10_486" id = "not10_486" href =
"#line10_486">486.</a>&nbsp;<i>reges</i>, rex ejusque familia, ut ap.
Liv. I,&nbsp;39; II,&nbsp;2, 8 al.
&mdash;<i>reponere</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_533">V,&nbsp;533</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_490" id = "not10_490" href = "#line10_490">490.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_653">ad II, 653</a>.
&mdash;<a name = "not10_492" id = "not10_492" href =
"#line10_492">492</a>&nbsp;<a name = "not10_493" id = "not10_493" href =
"#line10_492">seq.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_828">XIII,
828&nbsp;sq.</a>
&mdash;<i>Clœlia... primævi corporis</i>, ut apud Virg. Æn. X,&nbsp;345,
et Val. Fl. II, 653.
&mdash;<a name = "not10_494" id = "not10_494" href =
"#line10_494">494.</a>&nbsp;<i>Laurentum</i>; v. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_110">ad I,&nbsp;110</a>. <i>Pignora pacis</i>
per appositionem vocari <i>catervas virgineas</i> bene monuit Withof.
&mdash;<a name = "not10_496" id = "not10_496" href =
"#line10_496">496.</a>&nbsp;<i>virum</i>, Coclitis et Mucii Scævolæ.
&mdash;<a name = "not10_497" id = "not10_497" href =
"#line10_497">497&nbsp;sq.</a>
<i>mirantem Thybrim Tranavit</i>, ut apud Claud. in Eutrop. I,&nbsp;447,
et similia ap. Ovid. Amor. II, <span class =
"smallcaps">ii</span>,&nbsp;1, et Catull. LXV, 15; Drak. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_49">ad I,&nbsp;49</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookV.html#not5_542">V,&nbsp;542</a>. Adcedit autem
Silius hic eorum opinioni, qui Clœliam natando Thybrim transmisisse
dicunt (v.c. Liv. II, 13); quum alii (e.g. Florus I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">x</span>, 17) velint, eam equo insidentem flumen trajecisse,
quorum sententiam firmat statua equestris in memoriam hujus facti a
Romanis ipsi posita, de qua v. Liv. l.c. et gemma ap. Beger. Spicil.
antiq. p.&nbsp;73; Drak. Sed forte equo insidens <i>tranavit</i> flumen.
<span class = "pagenum notes">628</span>
&mdash;<a name = "not10_498" id = "not10_498" href =
"#line10_498">498.</a>&nbsp;<i>frangens undam ulnis</i>, ut <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#line3_457">III, 457</a>.
&mdash;<a name = "not10_501" id = "not10_501" href =
"#line10_501">501.</a>&nbsp;<i>juveni</i>, Clœlio.
&mdash;<i>hinc</i>, ab hac Clœlia.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_503" id = "line10_503"> </a>
Talia dum pandit, vicinus parte sinistra</p>
<p><a name = "line10_504" id = "line10_504"> </a>
Per subitum erumpit clamor: permixta ruina</p>
<span class = "linenum">505</span>
<p><a name = "line10_505" id = "line10_505"> </a>
Inter et arma virum et lacerata cadavera, Pauli</p>
<p><a name = "line10_506" id = "line10_506"> </a>
Eruerant corpus media de strage jacentum.</p>
<p><a name = "line10_507" id = "line10_507"> </a>
Heu quis erat! quam non similis modo Punica telis</p>
<p><a name = "line10_508" id = "line10_508"> </a>
Agmina turbanti! vel quum Taulantia regna</p>
<p><a name = "line10_509" id = "line10_509"> </a>
Vertit, et Illyrico sunt addita vincla tyranno!</p>
<span class = "linenum">510</span>
<p><a name = "line10_510" id = "line10_510"> </a>
<a href = "#var10_510">Pulvere canities atro</a>, arentique cruore</p>
<p><a name = "line10_511" id = "line10_511"> </a>
Squalebat barba, et perfracti turbine dentes</p>
<p><a name = "line10_512" id = "line10_512"> </a>
Muralis saxi; <a href = "#var10_512">tum toto corpore vulnus</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_503" id = "not10_503" href = "#line10_503">503 sqq.</a>
Silius exornat Liviana XXII, 52: «Consulem quoque Roman. conquisitum
sepultumque quidam auctores sunt.»
&mdash;<a class = "missing" name = "not10_504" id = "not10_504" href =
"#line10_504" title = "numerus deest">504.</a>&nbsp;<i>Per subitum</i>,
vid. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_527">ad VII,
527</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_507" id = "not10_507" href = "#line10_507">507.</a>
Recte jam compararunt Virg. Æn. II, 274, ubi v. Cerda et Heyne.
&mdash;<a name = "not10_508" id = "not10_508" href =
"#line10_508">508.</a>&nbsp;Cf. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#not8_290">ad VIII, 290</a>; Plut. vit. Æmilii Pauli,
Camers ad Flor. II, 13, et Schweigh. ad Polyb. II,&nbsp;5&nbsp;sqq.
&mdash;<i>Taulantii</i>, Illyrica gens, dicta a Taulante, Illyrii f.
unde IIlyrici nomen adcepisse feruntur. Vid. Mel. II,&nbsp;3; Thucyd. I,
p.&nbsp;17; Ptolem. III, 13.
&mdash;<a name = "not10_509" id = "not10_509" href =
"#line10_509">509.</a>&nbsp;<i>Vertit</i>, evertit.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_510" id = "not10_510" href = "#line10_510">510.</a>
sq. Cf. Virg. Æ. II, 272, 276 sq. et sup. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_343">VII, 343</a>, et Hor. Od. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">xv</span>, 20: <i>Crines pulvere collines</i>. <span class =
"smallcaps">Ed.</span>
&mdash;<a name = "not10_512" id = "not10_512" href =
"#line10_512">512.</a>&nbsp;<i>Muralis saxi</i>, ut <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#line6_269">VI, 269</a>; <a class =
"crossref" href = "bookIX.html#line9_568">IX, 568</a>.
&mdash;<i>toto corpore vulnus</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_333">V,&nbsp;333</a>, ubi Drak. comparavit Ovid. Met.
III, 237; VI, 388; Stat. Th. V,&nbsp;608, ut N.&nbsp;Heins h.l. Ovid.
Met. XV, 529, de Hippolyto, «unumque erat omnia vulnus;» et nostras
<span class = "smallcaps">Racine</span>, <i>Phèdre</i>, Act. V, sc. 6:
«...<i>Tout son corps n’est bientôt qu’une plaie.</i>» <span class =
"smallcaps">Ed.</span></p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_513" id = "line10_513"> </a>
<a href = "#var10_513">Quæ</a> postquam adspexit geminatus gaudia
ductor</p>
<p><a name = "line10_514" id = "line10_514"> </a>
Sidonius: «Fuge, Varro, inquit, fuge, Varro, superstes,</p>
<span class = "pagenum">629</span>
<span class = "linenum">515</span>
<p><a name = "line10_515" id = "line10_515"> </a>
Dum jaceat Paulus: Patribus, Fabioque sedenti,</p>
<p><a name = "line10_516" id = "line10_516"> </a>
Et populo consul totas edissere Cannas.</p>
<p><a name = "line10_517" id = "line10_517"> </a>
Concedam hanc iterum, si lucis tanta cupido est,</p>
<p><a name = "line10_518" id = "line10_518"> </a>
Concedam tibi, Varro, fugam: at, cui fortia et hoste</p>
<p><a name = "line10_519" id = "line10_519"> </a>
Me digna haud parvo caluerunt corda vigore,</p>
<span class = "linenum">520</span>
<p><a name = "line10_520" id = "line10_520"> </a>
Funere supremo et tumuli decoretur honore.</p>
<p><a name = "line10_521" id = "line10_521"> </a>
Quantus, Paule, jaces! qui tot mihi millibus unus</p>
<p><a name = "line10_522" id = "line10_522"> </a>
Major lætitiæ caussa es: quum fata vocabunt,</p>
<p><a name = "line10_523" id = "line10_523"> </a>
Tale precor nobis, salva Carthagine, letum.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_513" id = "not10_513" href = "#line10_513">513.</a>
<i>geminatus gaudia</i>, geminatis gaudiis: nam ad victoriam tanti
<span class = "pagenum notes">629</span>
viri cædes adcesserat.
&mdash;<a name = "not10_515" id = "not10_515" href =
"#line10_515">515.</a>&nbsp;<i>Fabio sedenti</i>; conf. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_142">ad III, 142</a>, et inpr.
Klotz. ad Tyrt. p.&nbsp;143&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not10_516" id = "not10_516" href =
"#line10_516">516.</a>&nbsp;<i>Cannas</i>, cladem Cannensem. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_505">IV, 505 seq.</a></p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_522" id = "not10_522" href = "#line10_522">522.</a>
<i>fata vocabunt</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_508">IV, 508</a>. Idem est sensus ad Æn. I,&nbsp;98.
<span class = "smallcaps">Ed.</span></p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_524" id = "line10_524"> </a>
Hæc ait, et socium mandari corpora terræ,</p>
<span class = "linenum">525</span>
<p><a name = "line10_525" id = "line10_525"> </a>
Postera quum thalamis Aurora rubebit apertis,</p>
<p><a name = "line10_526" id = "line10_526"> </a>
Imperat; armorumque jubet consurgere acervos,</p>
<p><a name = "line10_527" id = "line10_527"> </a>
Arsuros, Gradive, tibi. Tum munera jussa,</p>
<p><a name = "line10_528" id = "line10_528"> </a>
Defessi quamquam, adcelerant, <a href = "#var10_528">sparsoque</a>
propinquos</p>
<p><a name = "line10_529" id = "line10_529"> </a>
Agmine prosternunt lucos: sonat <a href = "#var10_529">acta</a>
bipenni</p>
<span class = "linenum">530</span>
<p><a name = "line10_530" id = "line10_530"> </a>
Frondosis <a href = "#var10_530">silva alta</a> jugis. Hinc ornus et
albæ</p>
<p><a name = "line10_531" id = "line10_531"> </a>
Populus alma comæ, validis adcisa lacertis,</p>
<p><a name = "line10_532" id = "line10_532"> </a>
Scinditur, hinc <a href = "#var10_532">ilex proavorum condita</a>
seclo.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_524" id = "not10_524" href = "#line10_524">524.</a>
Imitat. Virg. Æn. VI, 176 sqq., et XI, 135 sq., 182... 212, ad quæ loca
v. Heyne.
&mdash;<a name = "not10_526" id = "not10_526" href =
"#line10_526">526.</a>&nbsp;Comparant Liv. VIII, 30 med. XXX,&nbsp;6;
XLI, 12; Virg. Æn. VIII, 562, et Fabrett. ad Column. Traj. c. IX,
p.&nbsp;312.
&mdash;<a name = "not10_527" id = "not10_527" href =
"#line10_527">527.</a>&nbsp;<i>munera</i>, inpr. arma, ut ap. Virg. Æn.
XI, 195.
&mdash;<a name = "not10_528" id = "not10_528" href =
"#line10_528">528</a>&nbsp;<a name = "not10_529" id = "not10_529" href =
"#line10_528">sq.</a>
<i>sparso Agmine</i>, militibus passim per silvam missis.
&mdash;<a name = "not10_530" id = "not10_530" href =
"#line10_530">530&nbsp;seq.</a>
<i>comæ</i>, ut <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_682">IV,
682</a>.
&mdash;<i>albæ</i>; nam folia inferius candida sunt. Cf. Heyne et
Brouckh. ad Tibull. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">iv</span>, 30.
&mdash;<a class = "missing" name = "not10_531" id = "not10_531" href =
"#line10_531" title = "numerus deest">531.</a>&nbsp;<i>alma</i>; v.
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_203">ad III, 203</a>.
&mdash;<a name = "not10_532" id = "not10_532" href =
"#line10_532">532.</a>&nbsp;<i>ilex proavorum condita seclo</i>,
<span class = "pagenum notes">630</span>
ut fere supra <a class = "crossref" href =
"#line10_165">v.&nbsp;165</a>.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">630</span>
<p><a name = "line10_533" id = "line10_533"> </a>
<a href = "#var10_533">Devolvunt</a> quercus, et amantem litora
pinum,</p>
<p><a name = "line10_534" id = "line10_534"> </a>
<a href = "#var10_534">Ac</a>, ferale decus, <a href =
"#var10_534">mæstas ad busta</a> cupressos.</p>
<span class = "linenum">535</span>
<p><a name = "line10_535" id = "line10_535"> </a>
<a href = "#var10_535">Funereas tum deinde pyras certamine</a>
texunt</p>
<p><a name = "line10_536" id = "line10_536"> </a>
Officium infelix et munus inane peremtis;</p>
<p><a name = "line10_537" id = "line10_537"> </a>
Donec anhelantes stagna in Tartessia Phœbus</p>
<p><a name = "line10_538" id = "line10_538"> </a>
Mersit equos, fugiensque polo Titania cæcam</p>
<p><a name = "line10_539" id = "line10_539"> </a>
Orbita nigranti traxit caligine noctem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_533" id = "not10_533" href = "#line10_533">533.</a>
<i>amantem litora pinum</i>, quia naves inde conficiuntur: an quia in
litoribus crescit? Lefeb. ad septimam pini speciem respici existimat, de
qua v. I.&nbsp;Bauhin. Theatr. Botan. Zwingeri, pag. 158.
&mdash;<a name = "not10_534" id = "not10_534" href =
"#line10_534">534.</a>&nbsp;Conf. Heyne ad Virg. Æneid. III, 64, et VI,
216; Jani ad Hor. Od. II, <span class = "smallcaps">xiv</span>, 23.
&mdash;<i>mæstas ad busta cupressos</i>, quæ circa rogum positæ tristem
præbent adspectum.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_535" id = "not10_535" href = "#line10_535">535.</a>
<i>certamine</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_719">ad VII, 719</a>.
&mdash;<a name = "not10_536" id = "not10_536" href =
"#line10_536">536.</a>&nbsp;<i>Officium infelix</i>, superstitibus
amicis, ut <i>triste ministerium</i>, Virg. Æn. VI, 223, et <i>munus
inane peremtis</i>, qui neque sentiunt illud, neque eo in vitam
revocantur, ut ap. Virg. Æn. VI, 886, et <i>vanus honor</i>, Æn. XI, 52,
quod jam alii monuere.
&mdash;<a name = "not10_537" id = "not10_537" href =
"#line10_537">537.</a>&nbsp;Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_399">ad III, 399</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_1">VI,&nbsp;1</a>.
&mdash;<i>stagna</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_282">ad VII, 282</a>.
&mdash;<a name = "not10_538" id = "not10_538" href =
"#line10_538">538</a>&nbsp;<a name = "not10_539" id = "not10_539" href =
"#line10_538">sq.</a>
<i>Titania Orbita</i>, solaris currus, sol. Eadem res vario ornatu
expressa.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">540</span>
<p class = "indent">
<a name = "line10_540" id = "line10_540"> </a>
Post, ubi fulserunt primis Phaethontia frena</p>
<p><a name = "line10_541" id = "line10_541"> </a>
Ignibus, atque sui terris rediere colores,</p>
<p><a name = "line10_542" id = "line10_542"> </a>
Subponunt flammam, et manantia corpora tabo</p>
<p><a name = "line10_543" id = "line10_543"> </a>
Hostili tellure cremant. Subit horrida mentem</p>
<p><a name = "line10_544" id = "line10_544"> </a>
Formido incerti casus, tacitusque pererrat</p>
<span class = "pagenum">631</span>
<span class = "linenum">545</span>
<p><a name = "line10_545" id = "line10_545"> </a>
Intima corda pavor, si fors ita Martis iniqui</p>
<p><a name = "line10_546" id = "line10_546"> </a>
Mox ferat, <a href = "#var10_546">ac ipsis</a> inimica sede
jacendum.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_540" id = "not10_540" href = "#line10_540">540 sq.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_55">V,&nbsp;55
sq.</a>
&mdash;<i>Phaethontia frena</i>, solis equi, ut <i>Phaethontia
ungula</i>, <a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_206">VII,
206</a>. Cf. Virg. Æneid. V,&nbsp;105.
&mdash;<a name = "not10_541" id = "not10_541" href =
"#line10_541">541.</a>&nbsp;<i>colores sui terris rediere</i>, h.e.
tenebris involuti et absconditi rursum adparebant; Drak. coll.
V,&nbsp;56, et Virg. Æn. VI, 272.
&mdash;<a name = "not10_542" id = "not10_542" href =
"#line10_542">542.</a>&nbsp;<i>Subponunt flammam</i>, acervo armorum.
Ævo heroico (Hom. Iliad. ψ, 154, 226 seq.; ω, 788 seq.) rogus interdiu
quoque strui, sed vesperi adcendi, et per noctem ardere solebat; quod
jam monuit Heyne ad Virg. Æn. XI, 202, quo tamen loco initium potius
noctis designari, ut <a class = "crossref" href =
"#line10_188">v.&nbsp;188 sq.</a> ea, quæ interdiu <i>circa adcensos
rogos</i> facta sint, referri crediderim.
&mdash;<a name = "not10_543" id = "not10_543" href =
"#line10_543">543</a>&nbsp;<a name = "not10_544" id = "not10_544" href =
"#line10_543">sq.</a>
Merito hos versus inter lumina carminis Siliani refert Ernesti, monetque
in tam funesto loco nos veluti recreari notatione indolis animi nostri,
qui aliena mala considerans facile soleat in
<span class = "pagenum notes">631</span>
hanc cogitationem deduci: quid, si tibi olim similia adcidant?
&mdash;<a name = "not10_546" id = "not10_546" href =
"#line10_546">546.</a>&nbsp;Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_77">IV, 77</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_574">ad II, 574</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_547" id = "line10_547"> </a>
<a href = "#var10_547">At</a> tibi, Bellipotens, sacrum, constructus
acervo</p>
<p><a name = "line10_548" id = "line10_548"> </a>
Ingenti mons armorum surgebat ad astra.</p>
<p><a name = "line10_549" id = "line10_549"> </a>
Ipse, manu celsam pinum <a href = "#var10_549">flammaque</a>
comantem</p>
<span class = "linenum">550</span>
<p><a name = "line10_550" id = "line10_550"> </a>
Adtollens, ductor Gradivum in vota ciebat:</p>
<p><a name = "line10_551" id = "line10_551"> </a>
Primitias pugnæ et <a href = "#var10_551">læti</a> libamina belli</p>
<p><a name = "line10_552" id = "line10_552"> </a>
Hannibal Ausonio cremat hæc de nomine <a href =
"#var10_552">victor</a>,</p>
<p><a name = "line10_553" id = "line10_553"> </a>
«Et tibi, Mars genitor, votorum haud surde meorum,</p>
<p><a name = "line10_554" id = "line10_554"> </a>
Arma electa dicat <a href = "#var10_554">spirantum</a> turba
virorum.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_547" id = "not10_547" href = "#line10_547">547</a>
<a name = "not10_548" id = "not10_548" href = "#line10_547">sq.</a>
Hunc locum de tropæo Marti erigendo agere, et maximam partem e Virg. Æn.
XI,&nbsp;5 sq. expressum esse, observat Ernesti. Sed arma, deorum
cuipiam sacrata, non tropæa incendi solebant. Cf. <a class = "crossref"
href = "#line10_526">v.&nbsp;526 sq.</a>, et loca ibi laudata.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_549" id = "not10_549" href = "#line10_549">549.</a>
<i>pinum</i>, facem, ut ap. Virg. Æn. IX, 72. Cf. <a class = "crossref"
href = "#line10_555">v.&nbsp;555</a>.
&mdash;<i>flamma comantem</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_184">ad VI, 183</a>.
&mdash;<a name = "not10_550" id = "not10_550" href =
"#line10_550">550.</a>&nbsp;<i>in vota ciebat</i>; v. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_115">ad II, 115</a>.
&mdash;<a name = "not10_551" id = "not10_551" href =
"#line10_551">551.</a>&nbsp;<i>Primitias pugnæ</i>, et <i>libamina
belli</i>, ut apud Virg. Æn. XI, 16, ubi v. Heyne. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_827">IV, 827</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXI.html#line11_376">XI, 376</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXV.html#line15_262">XV, 262</a>.
&mdash;<a name = "not10_552" id = "not10_552" href =
"#line10_552">552.</a>&nbsp;<i>Ausonio de nomine</i>, de Romanis.
&mdash;<a name = "not10_553" id = "not10_553" href =
"#line10_553">553.</a>&nbsp;<i>genitor</i>; v. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_606">ad I,&nbsp;606</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#var3_126">III, 126 in V.L.</a>
&mdash;<i>votorum haud surde meorum</i>; cf. <a class = "crossref" href
= "bookI.html#not1_692">ad I,&nbsp;692</a>.
&mdash;<a name = "not10_554" id = "not10_554" href =
"#line10_554">554.</a>&nbsp;<i>spirantum</i>, viventium. Inest simul
gratiarum actio pro vita conservata; Ern.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">555</span>
<p class = "indent">
<a name = "line10_555" id = "line10_555"> </a>
Tum, face conjecta, populatur fervidus ignis</p>
<p><a name = "line10_556" id = "line10_556"> </a>
Flagrantem molem, et, <a href = "#var10_556">rupta</a> caligine, in
auras</p>
<p><a name = "line10_557" id = "line10_557"> </a>
Actus apex claro perfundit lumine campos.</p>
<p><a name = "line10_558" id = "line10_558"> </a>
Hinc citus ad tumulum donataque funera Paulo</p>
<p><a name = "line10_559" id = "line10_559"> </a>
Ibat, et hostilis leti jactabat honorem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_556" id = "not10_556" href = "#line10_556">556.</a>
<i>Flagrantem molem</i>, acervum armorum.
&mdash;<i>caligine</i>, fumo, ut ap. Virg. Æn. XI, 187.
&mdash;<i>rupta</i>, flamma fumum perrumpente.
&mdash;<a name = "not10_557" id = "not10_557" href =
"#line10_557">557.</a>&nbsp;<i>apex</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_631">ad II, 631</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_559" id = "not10_559" href = "#line10_559">559.</a>
Hæc non ad arrogantiam, sed ad generosum aliquem sensum munificentiæ
erga hostem, at virum magnum, referenda esse, monet Ern. Humanitati id
quoque tribuere Valer. Max. V,&nbsp;1 ext. 6; notavit Drak. qui etiam
laudavit sup. <a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_670">VI,
670 seq.</a> et Dempster. ad Rosin. Antt. Rom. V, cap. ult. Cf.
<span class = "pagenum notes">632</span>
etiam inf. <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_473">XII,
473 seqq.</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_387">XV, 387 seq.</a> Exsequiarum quidem honos Paulo
habitus humanitatis sensum indicat; sed verba <i>hostilis leti jactabat
honorem</i>, vix aliam explicationem admittunt, quam quod simul de cæde
tanti viri gloriatus sit Hannibal, vel quod tam honestum Pauli letum
laudaverit. Hæc interpretandi ratio propter <a class = "crossref" href =
"#line10_520">v.&nbsp;520 seq.</a> (<i>cui fortia et hoste me digna...
corda</i> etc.), et <a class = "crossref" href = "#line10_572">572
sq.</a> præferenda: sed et sic hæc verba aliquam certe superbiam produnt
et redolent.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">632</span>
<span class = "linenum">560</span>
<p><a name = "line10_560" id = "line10_560"> </a>
Sublimem eduxere pyram, mollesque <a href = "#var10_560">virenti</a></p>
<p><a name = "line10_561" id = "line10_561"> </a>
<a href = "#var10_560">Stramine</a> composuere toros: superaddita
dona,</p>
<p><a name = "line10_562" id = "line10_562"> </a>
Funereum decus; expertis invisus et ensis,</p>
<p><a name = "line10_563" id = "line10_563"> </a>
Et clipeus; <a href = "#var10_563">terrorque modo</a> atque insigne
superbum,</p>
<p><a name = "line10_564" id = "line10_564"> </a>
Tum <a href = "#var10_564">laceri</a> fasces, <a href =
"#var10_564">captæque</a> in Marte secures.</p>
<span class = "linenum">565</span>
<p><a name = "line10_565" id = "line10_565"> </a>
Non conjux native aderant, non juncta propinquo</p>
<p><a name = "line10_566" id = "line10_566"> </a>
Sanguine turba virum, aut celsis de more feretris</p>
<p><a name = "line10_567" id = "line10_567"> </a>
Præcedens prisca exsequias decorabat imago.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_560" id = "not10_560" href = "#line10_560">560 seq.</a>
Cf. Virg. Æn XI, 64... 67, et Stat. Th. VI, 54 seq. Drak. qui et
<i>torum</i> monet esse feretrum, lectum exsequialem, de quo vide Gron.
Diatr. Stat. c. 17, et Kirchman. de Fun. II,&nbsp;9.
&mdash;<a name = "not10_561" id = "not10_561" href =
"#line10_561">561</a>&nbsp;<a name = "not10_562" id = "not10_562" href =
"#line10_561">sqq.</a>
Cf. Virg. Æn. XI, 72... 92, et 193 sq.; Lucan. VIII, 727 sq.; Stat. Th.
VI, 201 seq. et sup. <a class = "crossref" href =
"#line10_527">v.&nbsp;527</a>. De more autem, arma insigniaque mortui
cum ejus cadavere comburendi v. Kirchman. de Fun. III,&nbsp;5 et al.
&mdash;<a name = "not10_563" id = "not10_563" href =
"#line10_563">563</a>&nbsp;<a name = "not10_564" id = "not10_564" href =
"#line10_563">seq.</a>
Fasces cum securibus, qui modo terror et superbum fuerant insigne, nunc
vel laceri erant et fracti, vel in pugna ab hostibus capti.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_565" id = "not10_565" href = "#line10_565">565</a>
<a name = "not10_566" id = "not10_566" href = "#line10_565">sq.</a>
Exsequiæ Pauli non decorabantur pompa funebri; sed eam laudes Hannibalis
abunde compensabant.
&mdash;<a name = "not10_567" id = "not10_567" href =
"#line10_567">567.</a>&nbsp;<i>Præcedens prisca imago</i>, majorum
imagines prælatæ. De quo more et de orationibus funebribus
(<i>laudationibus</i>, λόγοις ἐπιταφίοις), quæ pro rostris haberi
solebant, et ad quas poetam, v.&nbsp;569, respexisse jam monuit Drak.,
v. inpr. Polyb. II, 53, 54, ubi cf. Schweigh.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_568" id = "line10_568"> </a>
Omnibus <a href = "#var10_568">exuviis</a> nudo jamque Hannibal unus</p>
<p><a name = "line10_569" id = "line10_569"> </a>
Sat <a href = "#var10_569">decoris laudator</a> erat; fulgentia
pingui</p>
<span class = "pagenum">633</span>
<span class = "linenum">570</span>
<p><a name = "line10_570" id = "line10_570"> </a>
Murice suspirans inicit velamina, et auro</p>
<p><a name = "line10_571" id = "line10_571"> </a>
Intextam chlamydem, ac supremo adfatur honore:</p>
<p><a name = "line10_572" id = "line10_572"> </a>
«I, decus Ausoniæ, quo fas est ire superbas</p>
<p><a name = "line10_573" id = "line10_573"> </a>
Virtute et factis animas: tibi gloria leto</p>
<p><a name = "line10_574" id = "line10_574"> </a>
Jam parta insigni: nostros Fortuna labores</p>
<span class = "linenum">575</span>
<p><a name = "line10_575" id = "line10_575"> </a>
Versat adhuc, casusque jubet nescire futuros.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_569" id = "not10_569" href = "#line10_569">569 sq.</a>
Conf. Virg. Æn. XI, 72&nbsp;sq.
&mdash;<i>laudator</i>, ut apud Liv. II, 47, et
<span class = "pagenum notes">633</span>
Plin. Ep. II,&nbsp;1: <i>Hic supremus felicitati ejus cumulus adcessit
laudator eloquentissimus.
&mdash;pingui Murice</i>, dibapha purpura. Sic fere <i>pinguem
colorem</i> dixit Plin. XXXVII,&nbsp;8 extr. et <i>pingue aurum</i>,
Pers. II, 52. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_354">ad VII, 354</a>.
&mdash;<a name = "not10_570" id = "not10_570" href =
"#line10_570">570.</a>&nbsp;<i>inicit</i>; vid. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_113">ad I,&nbsp;113</a>.
&mdash;<i>auro Intextam chlamydem</i>, ut ap. Virg. Æn. VIII, 167. Cf.
Heins. ad Ovid. Met. XIV, 345.
&mdash;<a name = "not10_571" id = "not10_571" href =
"#line10_571">571.</a>&nbsp;<i>honore</i>; vid. <a class = "crossref"
href = "bookII.html#not2_483">ad II, 483</a>, et Æn. XI, 61. <span class
= "smallcaps">Ed.</span>
&mdash;<a name = "not10_572" id = "not10_572" href =
"#line10_572">572</a>&nbsp;<a name = "not10_573" id = "not10_573" href =
"#line10_572">seqq.</a>
Nobilissimi versus, translati e Virg. Æn. XI, 96 seq., ubi v. Heyne.
&mdash;<i>superbas</i>, magnas, præcellentes, ut θυμὸς ὑπέρβιος ap. Hom.
Odyss. ο, 212; D.&nbsp;Heins. Possis et ornatas, vel augustas,
venerandas, ποτνίας, exponere. Cf. Lucan. VI, 807; Val. Fl. VI, 735;
Heyne ad Virgil. Æn. I,&nbsp;21; XII, 326, et Gron. ad Sen. Œd. 804.
&mdash;<a name = "not10_574" id = "not10_574" href =
"#line10_574">574</a>&nbsp;<a name = "not10_575" id = "not10_575" href =
"#line10_574">sq.</a>
<i>Fortuna labores Versat</i>, vario modo regit, ut apud Virg. Ecl.
IX,&nbsp;5. Forte et poeta ad fortunæ rotam respexit, de qua vide supra
<a class = "crossref" href = "bookVI.html#not6_120">ad VI, 121</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_576" id = "line10_576"> </a>
Hæc Libys; atque repens crepitantibus undique flammis</p>
<p><a name = "line10_577" id = "line10_577"> </a>
Æthereas anima exsultans evasit in auras.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_577" id = "not10_577" href = "#line10_577">577.</a>
<i>Veteres</i> rogo demum incenso animas in cælum subvolare putabant, ut
de anima Pompeii Lucan. IX,&nbsp;1 sqq.; Barth. Ad hanc superstitionem
pertinet mos in consecratione Imperatorum usitatus, ut nempe, incenso
rogo, ex summa ejus parte dimittatur aquila, qui ipsam principis animam
in cælum ferre putatur: (v. Herodian. IV,&nbsp;2 extr.) unde consecratio
in numis nunc sola aquila, nunc ei insidente Imperatoris effigie
indicatur; Drak.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_578" id = "line10_578"> </a>
Fama dehinc gliscente sono jam sidera adibat;</p>
<p><a name = "line10_579" id = "line10_579"> </a>
Jam maria, ac terras, primamque intraverat urbem.</p>
<span class = "linenum">580</span>
<p><a name = "line10_580" id = "line10_580"> </a>
Diffidunt muris: solam pavitantibus arcem</p>
<p><a name = "line10_581" id = "line10_581"> </a>
Speravisse sat est: nec enim superesse juventam,</p>
<p><a name = "line10_582" id = "line10_582"> </a>
Ac stare <a href = "#var10_582">Ausoniæ</a> vacuum sine corpore
nomen.</p>
<span class = "pagenum">634</span>
<p><a name = "line10_583" id = "line10_583"> </a>
Quodque adeo nondum portis inruperit hostis,</p>
<p><a name = "line10_584" id = "line10_584"> </a>
Contemtu cessare putant. Jam tecta cremari,</p>
<span class = "linenum">585</span>
<p><a name = "line10_585" id = "line10_585"> </a>
Ac delubra rapi, cædesque ante ora nefandæ</p>
<p><a name = "line10_586" id = "line10_586"> </a>
Natorum, septemque arces fumare videntur.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_578" id = "not10_578" href = "#line10_578">578.</a>
<i>Fama</i> cladis Cannensis. Silius ante oculos habuit locum Virg. Æn.
IV, 175 sq. ex quo tamen non nisi pauca orationis suæ pigmenta et
lenocinia adoptavit, desperans, se ejus præstantiam adsequi posse. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_552">VI,
552&nbsp;sqq.</a>
&mdash;<i>gliscente sono</i>, crescente rumore.
&mdash;<a name = "not10_579" id = "not10_579" href =
"#line10_579">579.</a>&nbsp;<i>primamque</i>; v. <a class = "crossref"
href = "bookII.html#var2_235">ad II, 235 in&nbsp;V.L.</a></p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_580" id = "not10_580" href = "#line10_580">580</a>
<a name = "not10_581" id = "not10_581" href = "#line10_580">sq.</a>
Cf. Liv. XXII, 54 et sup. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_555">VI, 555 seq.</a> In arce Tarpeia, seu Capitolio
omnem spem ponunt.
&mdash;<a name = "not10_582" id = "not10_582" href =
"#line10_582">582.</a>&nbsp;stare; vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#var2_639">ad II, 639 in&nbsp;V.L.</a>
<span class = "pagenum notes">634</span>
&mdash;<a href = "#line10_582">582.</a>&nbsp;<i>vacuum sine corpore
nomen</i>; v. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_293">ad
I,&nbsp;293</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_585" id = "not10_585" href = "#line10_585">585.</a>
<i>rapi</i>, diripi, ut ap. Virgil. Æn. II, 374; Lucan. III, 99 al.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_587" id = "line10_587"> </a>
Lux una eversas bis centum <a href = "#var10_587">in strage</a>
curules,</p>
<p><a name = "line10_588" id = "line10_588"> </a>
Ac juvenum bis tricenis orbata gemebat</p>
<p><a name = "line10_589" id = "line10_589"> </a>
Millibus exhaustæ nutantia mœnia Romæ;</p>
<span class = "linenum">590</span>
<p><a name = "line10_590" id = "line10_590"> </a>
Atque ea post Trebiam, post Tusci stagna profundi,</p>
<p><a name = "line10_591" id = "line10_591"> </a>
Nec socium numero pariter leviore peremto.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_587" id = "not10_587" href = "#line10_587">587</a>
<a name = "not10_588" id = "not10_588" href = "#line10_587">sq.</a>
De numero cæsorum Romanorum, qui varie traditur, et quem poeta more suo
non subtiliter exsequitur, v. Polyb. III, 117; Appian. R. Hannib. c. 25;
VV. DD. ad Liv. XXII, 49 et 50; <i>Magazin für Philologen</i>, Brem.
1796, T.&nbsp;I, p.&nbsp;71 sqq. Sensus est, ducentos Romanos, quibus
jus fuerit in sella curuli sedendi, obcubuisse; Drak.
&mdash;<a name = "not10_589" id = "not10_589" href =
"#line10_589">589.</a>&nbsp;cf. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_378">VII, 378</a>.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line10_592" id = "line10_592"> </a>
<a href = "#var10_592">Sed vero sed enim</a> reliqui pia turba
Senatus</p>
<p><a name = "line10_593" id = "line10_593"> </a>
Munera sortito invadunt: celer omnia lustrans</p>
<p><a name = "line10_594" id = "line10_594"> </a>
Clamitat <a href = "#var10_594">adtonitis</a> Fabius: «Non ulla relicta
est</p>
<span class = "linenum">595</span>
<p><a name = "line10_595" id = "line10_595"> </a>
(Credite) cunctandi ratio: adproperemus, ut hostis</p>
<p><a name = "line10_596" id = "line10_596"> </a>
Nequidquam <a href = "#var10_596">armatos ausit subcedere muros</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_592" id = "not10_592" href = "#line10_592">592.</a>
Silius et variavit, et contraxit, et amplificavit narrationem Liv. XXII,
55.
&mdash;<i>Sed vero sed enim</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_33">ad I,&nbsp;33</a>.
&mdash;<a name = "not10_593" id = "not10_593" href =
"#line10_593">593.</a>&nbsp;<i>omnia lustrans</i>, ratione animoque, ut
ap. Cic. Off. I,&nbsp;17 h.e. secum reputans.
&mdash;<a name = "not10_595" id = "not10_595" href =
"#line10_595">595.</a>&nbsp;<i>adproperemus</i> quæ ad urbem defendendam
pertinent.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_597" id = "line10_597"> </a>
Dura inter pavidos alitur fortuna sedendo,</p>
<span class = "pagenum">635</span>
<p><a name = "line10_598" id = "line10_598"> </a>
Et gliscunt adversa metu: <a href = "#var10_598">ite, ite ocius</a>,
arma</p>
<p><a name = "line10_599" id = "line10_599"> </a>
<a href = "#var10_599">Deripite</a>, o pubes, templis: vos atria
raptim</p>
<span class = "linenum">600</span>
<p><a name = "line10_600" id = "line10_600"> </a>
Nudate, et clipeos in bella <a href = "#var10_600">refigite</a>
captos.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_597" id = "not10_597" href = "#line10_597">597.</a>
<i>sedere</i>, ut ἧσθαι, et καθῆσθαι, tempus inutiliter et nihil agendo
consumere, perdere, ut sæpe ap. Sil. v. Ind. et exempla larga manu
suppeditata ab Heins. et Drak. inf. ad XII, 64; Heins. ad Virg. Æneid.
XII, 237; Græv. Lectt. Hesiod. c. 11 et 12; Klotz. ad Tyrt. p.&nbsp;143
sq.; Bergler. ad Alciphr. lib. I,&nbsp;25; Upton. ind. Epict. v.
κάθημαι; Krebs. ad Plut.
<span class = "pagenum notes">635</span>
περὶ ἀκούειν, p.&nbsp;153. Sic et <i>stare</i> passim, de quo v.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_341">ad I,&nbsp;341</a>;
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_44">IV, 44</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#not12_41">XII, 41</a>.
&mdash;<a name = "not10_598" id = "not10_598" href =
"#line10_598">598.</a>&nbsp;<i>gliscunt adversa</i>, crescit calamitas
et periculum.
&mdash;<a name = "not10_599" id = "not10_599" href =
"#line10_599">599.</a>&nbsp;«Vetera hostium spolia detrahunt templis et
porticibus,» Liv. XXII, 57. Cf. Flor. II, <span class =
"smallcaps">vi</span>, 23, et sup. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_617">I,&nbsp;617 sq.</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_12">IV, 12&nbsp;sq.</a>
&mdash;<a name = "not10_600" id = "not10_600" href =
"#line10_600">600.</a>&nbsp;<i>refigite</i>, de pariete atrii deripite,
revellite. Cf. Jani ad Horat. Od. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">xxviii</span>, 11, et Heins. ad Ovid. ep. Her. VI, 104.
Spolia tamen plerumque non in atriis, sed postibus et foribus, in
adspectum prætereuntium suspendi solebant. Cf. <a class = "crossref"
href = "bookVI.html#line6_434">VI, 434</a>, <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_446">446</a>, et Lips. de Mil. Rom. V,&nbsp;17.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_601" id = "line10_601"> </a>
Sat patriæ sumus, e numero si ad prælia <a href =
"#var10_601">noster</a></p>
<p><a name = "line10_602" id = "line10_602"> </a>
Nil minuit pavor: in patulis illa horrida campis</p>
<p><a name = "line10_603" id = "line10_603"> </a>
Sit metuenda lues: muros haud fregerit unquam,</p>
<p><a name = "line10_604" id = "line10_604"> </a>
Exsultare levis nudato corpore, Maurus.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_601" id = "not10_601" href = "#line10_601">601 sqq.</a>
Summa δεινότης in his verbis inest. Et numero et viribus ad patriam
defendendam satis etiam nunc valemus, modo fortes erimus.
&mdash;<a name = "not10_602" id = "not10_602" href =
"#line10_602">602.</a>&nbsp;<i>horrida lues</i>, Hannibal, vir sævus et
exitiabilis, ut et <i>pestis, labes</i>, ὄλεθρος et al.
&mdash;<a name = "not10_604" id = "not10_604" href =
"#line10_604">604.</a>&nbsp;Maurus agilis ad exsultandum, non ad urbem
obpugnandum, et <i>nudato corpore</i>, sine clipeo et galea. Conf.
Claudian. loc. class. de inbelli hoc populo B. Gildon v.&nbsp;432...
441; Bentl. et Jani ad Hor. Od. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">ii</span>, 39.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">605</span>
<p class = "indent">
<a name = "line10_605" id = "line10_605"> </a>
Dum Fabius <a href = "#var10_605">lapsas</a> acuit formidine mentes,</p>
<p><a name = "line10_606" id = "line10_606"> </a>
Varronem adventare vagus per mœnia rumor</p>
<p><a name = "line10_607" id = "line10_607"> </a>
Spargit, et occulto perfundit pectora motu:</p>
<p><a name = "line10_608" id = "line10_608"> </a>
Haud secus, ac fractæ rector si forte carinæ</p>
<span class = "pagenum">636</span>
<p><a name = "line10_609" id = "line10_609"> </a>
Litoribus solus vacuis ex æquore sospes</p>
<span class = "linenum">610</span>
<p><a name = "line10_610" id = "line10_610"> </a>
Adnatet, incerti trepidant, <a href = "#var10_610">tendantve,
negentve</a></p>
<p><a name = "line10_611" id = "line10_611"> </a>
<a href = "#var10_611">Jactato</a> dextras, ipsamque odere salutem</p>
<p><a name = "line10_612" id = "line10_612"> </a>
Unius amissa superantis puppe magistri.</p>
<p><a name = "line10_613" id = "line10_613"> </a>
Quam restare viro labem, qui adcedere portis</p>
<p><a name = "line10_614" id = "line10_614"> </a>
Audeat, ac dirum veniat pavitantibus omen!</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_605" id = "not10_605" href = "#line10_605">605.</a>
Hæc fere omnia, sed apte et probabiliter, poeta comminiscitur. Livium
certe non nisi obiter adventus Varronis ad urbem mentionem facere lib.
XXII, 61 extr. jam monuit Ern.
&mdash;<i>acuit</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_113">ad I,&nbsp;113</a>.
&mdash;<i>lapsas mentes</i>, ut supra <a class = "crossref" href =
"#line10_309">v.&nbsp;309</a>; IV, 745.
&mdash;<a name = "not10_608" id = "not10_608" href =
"#line10_608">608</a>&nbsp;<a name = "not10_609" id = "not10_609" href =
"#line10_608">seq.</a>
Comparatio apta rei
<span class = "pagenum notes">636</span>
præsenti, cujus vestigia jam sup. <a class = "crossref" href =
"#line10_269">v.&nbsp;269 sq.</a> vidimus, et quæ tota eo redit, ut
varii animorum motus significentur, quibus Varronem adventantem
exceperint; Ern. Potissimum tamen indignatio popularis adumbratur, ut et
<a class = "crossref" href = "#line10_613">v.&nbsp;613 sq.</a> quos idem
V. Cl. ita interpretatur: quænam satis digna infamiæ nota inuri potest
viro, qui post res tam male gestas ad urbem adcedere audet? Sed linguæ
forte convenientior est hæc sententia: secum animo reputant, quanta
infamia maneat virum, qui, etc. ut ap. Virg. Æneid. VII, 271; al. nisi
malis: quanta sit ignominia, vel calamitas superstitem esse tali viro,
nec potius in acie cum reliquis cecidisse.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">615</span>
<p class = "indent">
<a name = "line10_615" id = "line10_615"> </a>
Hos mulcens questus Fabius deforme docebat</p>
<p><a name = "line10_616" id = "line10_616"> </a>
Cladibus irasci, vulgumque arcebat ab ira.</p>
<p><a name = "line10_617" id = "line10_617"> </a>
Adversis etenim <a href = "#var10_617">ferri</a> non esse virorum,</p>
<p><a name = "line10_618" id = "line10_618"> </a>
Qui Martem inscribant <a href = "#var10_618">genti, non</a> posse
dolores</p>
<p><a name = "line10_619" id = "line10_619"> </a>
Condere, et ex pœna solatia poscere luctus.</p>
<span class = "linenum">620</span>
<p><a name = "line10_620" id = "line10_620"> </a>
Si vero exprobrare sinant, sibi tristius illum</p>
<p><a name = "line10_621" id = "line10_621"> </a>
Inluxisse diem, quo castris viderit ire</p>
<span class = "pagenum">637</span>
<p><a name = "line10_622" id = "line10_622"> </a>
Varronem, quam quo videat remeare sine armis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_617" id = "not10_617" href = "#line10_617">617 seq.</a>
Præclara et ad animos sedandos aptissima sententia.
&mdash;<i>Adversis ferri</i>, moveri, se iis dare ac permittere, ut
<i>ferri avaritia, libidine, crudelitate</i> ap. Cic. Quint. II; Cluent.
5, 71; Tusc. Qu. III,&nbsp;2; <i>aura populari non consilio ferri</i>
apud Liv. VI, 11, et <i>agi secundis</i> inf. <a class = "crossref" href
= "bookXI.html#line11_391">XI, 391</a>; N.&nbsp;Heins. et Drak. Conf.
Ern. Clav. Cic. et Burm. ad Ovid. Ep. Her. XV, 140.
&mdash;<a name = "not10_618" id = "not10_618" href =
"#line10_618">618</a>&nbsp;<a name = "not10_619" id = "not10_619" href =
"#line10_618">sq.</a>
<i>Qui Martem inscribant genti</i>, qui genus Martis esse glorientur;
Barth. Adv. II, 13.
&mdash;<i>Condere dolores</i>, dissimulare, coercere iram, <i>et ex pœna
solatia poscere luctus</i>, aliorum pœnis et suppliciis iram sedare et
solatia quærere; Ern.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_620" id = "not10_620" href = "#line10_620">620.</a>
Callide Fabius culpæ partem ad ipsos cives transfert, quorum suffragiis
et favore Varro consul et dux belli creatus esset: at modeste et occulte
loquitur, ne exprobratione commoveat, quos modo hortatu sedaverat
animos; Ern.
&mdash;<a name = "not10_621" id = "not10_621" href =
"#line10_621">621.</a>&nbsp;<i>ire castris</i>, ad castra, ut <i>ire
sorori</i> <a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_327">XV,
327</a>; Drak.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line10_623" id = "line10_623"> </a>
His dictis sedere minæ, et conversa repente</p>
<p><a name = "line10_624" id = "line10_624"> </a>
Pectora: nunc fati miseret, nunc gaudia Pœno</p>
<span class = "linenum">625</span>
<p><a name = "line10_625" id = "line10_625"> </a>
Consulibus reputant cæsis erepta duobus.</p>
<p><a name = "line10_626" id = "line10_626"> </a>
Ergo omne <a href = "#var10_626">effundit longo jam se</a> agmine
vulgus</p>
<p><a name = "line10_627" id = "line10_627"> </a>
Gratantum, magnaque actum se credere mente</p>
<p><a name = "line10_628" id = "line10_628"> </a>
<a href = "#var10_628">Testantur</a>, quod, fisus avis, sceptrisque
superbis,</p>
<p><a name = "line10_629" id = "line10_629"> </a>
Laomedontiadum non desperaverit urbi.</p>
</div>

<span class = "pagenum notes">637</span>
<p class = "notes">
<a name = "not10_623" id = "not10_623" href = "#line10_623">623.</a>
<i>sedere</i>, sedatæ sunt.
&mdash;<a name = "not10_624" id = "not10_624" href =
"#line10_624">624.</a>&nbsp;Cf. Liv. XXII, 61 extr., et Frontin.
Strateg. IV, <span class = "smallcaps">v</span>,&nbsp;6, et Æn. II,
73.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_626" id = "not10_626" href = "#line10_626">626.</a>
<i>effundit se</i>; v. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_151">ad II, 151</a>.
&mdash;<a name = "not10_628" id = "not10_628" href =
"#line10_628">628.</a>&nbsp;<i>avis sceptrisque superbis</i>, priscis
Romanis, et potenti ac claro illorum imperio; Mars. coll. <a class =
"crossref" href = "#line10_645">v.&nbsp;645</a>.
&mdash;<a name = "not10_629" id = "not10_629" href =
"#line10_629">629.</a>&nbsp;<i>Laomedont.</i> Trojanorum, et hinc
Romanorum.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">630</span>
<p class = "indent">
<a name = "line10_630" id = "line10_630"> </a>
Nec minus infelix culpæ, grandique pudore</p>
<p><a name = "line10_631" id = "line10_631"> </a>
Turbatus, consul titubantem ad mœnia gressum</p>
<p><a name = "line10_632" id = "line10_632"> </a>
Portabat lacrimans: dejectum adtollere vultum,</p>
<p><a name = "line10_633" id = "line10_633"> </a>
Ac patriam adspicere, et luctus <a href = "#var10_633">renovare</a>
pigebat.</p>
<p><a name = "line10_634" id = "line10_634"> </a>
Quod vero reduci tum se populusque Patresque</p>
<span class = "linenum">635</span>
<p><a name = "line10_635" id = "line10_635"> </a>
Obferrent, non gratari; sed poscere natos</p>
<p><a name = "line10_636" id = "line10_636"> </a>
Quisque suos, fratresque simul, <a href = "#var10_636">miseræque</a>
parentes</p>
<p><a name = "line10_637" id = "line10_637"> </a>
Ire videbantur laceranda ad consulis ora.</p>
<p><a name = "line10_638" id = "line10_638"> </a>
<a href = "#var10_638">Sic igitur muto lictore</a> invectus in
urbem,</p>
<p><a name = "line10_639" id = "line10_639"> </a>
Damnatum Superis adspernabatur honorem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_630" id = "not10_630" href = "#line10_630">630</a>
<a name = "not10_631" id = "not10_631" href = "#line10_630">sqq.</a>
Ingeniose Varro, culpæ sibi conscius, dejectis oculis incedere, et iram
populi pœnamque metuere fingitur. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_651">IX, 651 sqq.</a>; conf. sup. <a class =
"crossref" href = "#line10_393">v.&nbsp;393... 399</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_634" id = "not10_634" href = "#line10_634">634</a>
<a name = "not10_635" id = "not10_635" href = "#line10_634">seq.</a>
<i>se Obferrent</i>, obviam irent.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_638" id = "not10_638" href = "#line10_638">638.</a>
Lictores, Varronem præcedentes, non audebant obviam plebem solemni
formula, <i>date viam consuli</i>, submovere, sed taciti ibant; Dausq.
et Cell.
&mdash;<a name = "not10_639" id = "not10_639" href =
"#line10_639">639.</a>&nbsp;<i>Damnatum Superis</i>, quoniam diis iratis
factum erat, ut Varro vinceretur; Ern.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">640</span>
<p class = "indent">
<a name = "line10_640" id = "line10_640"> </a>
At Patres Fabiusque, <a href = "#var10_640">procul</a> mærore
remoto,</p>
<p><a name = "line10_641" id = "line10_641"> </a>
Præcipitant curas: <a href = "#var10_641">raptim delecta juventa</a></p>
<span class = "pagenum">638</span>
<p><a name = "line10_642" id = "line10_642"> </a>
Servitia armantur; nec <a href = "#var10_642">claudit castra</a>
saluti</p>
<p><a name = "line10_643" id = "line10_643"> </a>
Postpositus pudor: infixum est Æneia regna</p>
<p><a name = "line10_644" id = "line10_644"> </a>
Parcarum in leges quacumque reducere dextra,</p>
<span class = "linenum">645</span>
<p><a name = "line10_645" id = "line10_645"> </a>
Proque arce, et sceptris, et libertatis honore</p>
<p><a name = "line10_646" id = "line10_646"> </a>
Vel famulas armare manus. Primæva suorum</p>
<p><a name = "line10_647" id = "line10_647"> </a>
Corpora prætexto spoliant velamine, et armis</p>
<p><a name = "line10_648" id = "line10_648"> </a>
Insolitis cingunt: puerilis casside vultus</p>
<p><a name = "line10_649" id = "line10_649"> </a>
Clauditur, atque hostis pubescere cæde jubetur.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_640" id = "not10_640" href = "#line10_640">640.</a>
Cf. Liv. XXII, 57 extr., et Justin. V,&nbsp;6.
&mdash;<a name = "not10_641" id = "not10_641" href =
"#line10_641">641.</a>&nbsp;<i>delecta juventa</i>,
<span class = "pagenum notes">638</span>
delecti juvenes, et quidem <i>servitia</i>, h.e. servi <i>armantur</i>,
ut ap. Liv. l.c. <i>octo millia juvenum validorum ex servitiis</i>. Cf.
V.L. et <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_383">ad III,
383</a>.
&mdash;<a name = "not10_642" id = "not10_642" href =
"#line10_642">642.</a>&nbsp;Non puduit Romanos armare servos pro salute
patriæ; Mars. Servi enim, nisi summa necessitate cogente, ad militiam
arcessebantur, quod vel tironibus notum est.
&mdash;<a name = "not10_643" id = "not10_643" href =
"#line10_643">643</a>&nbsp;<a name = "not10_644" id = "not10_644" href =
"#line10_643">sq.</a>
<i>infixum</i>, decretum, <i>est, Æneia regna</i>, remp. Rom.
<i>quacumque dextra</i>, quibuscumque militibus, <i>in leges Parcarum
reducere</i>, ita tueri, ut ad imperium orbis terrarum, fato constitutum
(<i>sceptra</i>,
<a name = "not10_645" id = "not10_645" href =
"#line10_645">v.&nbsp;645</a> et sup. <a class = "crossref" href =
"#line10_630">v.&nbsp;630</a>), pervenire posset. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookIX.html#line9_475">IX, 475</a> et al.
&mdash;<a name = "not10_646" id = "not10_646" href =
"#line10_646">646</a>&nbsp;<a name = "not10_647" id = "not10_647" href =
"#line10_646">sq.</a>
«Juniores ab annis septemdecim, et quosdam prætextatos scribunt» Liv.
l.l.
&mdash;<i>Primæva Corpora</i>, juvenes. Cf. <a class = "crossref" href =
"#line10_493">v.&nbsp;493</a>.
&mdash;<i>prætexto velamine</i>, prætexta, qua præter magistratus et
sacerdotes etiam pueri puellæque ingenuæ utebantur, unde
<i>prætextati</i> et pueri dicuntur.
&mdash;<a name = "not10_648" id = "not10_648" href =
"#line10_648">648</a>&nbsp;<a name = "not10_649" id = "not10_649" href =
"#line10_648">sq.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_318">II, 318
seq.</a>
&mdash;<i>hostis cæde</i>, in castris et media bellorum cæde.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">650</span>
<p><a name = "line10_650" id = "line10_650"> </a>
<a href = "#var10_650">Idem</a> obsecrantes, captivum vulgus ut auro</p>
<p><a name = "line10_651" id = "line10_651"> </a>
Pensarent parvo (nec pauca fuere precantum</p>
<p><a name = "line10_652" id = "line10_652"> </a>
Millia), miranti durarunt prodere Pœno.</p>
<span class = "pagenum">639</span>
<p><a name = "line10_653" id = "line10_653"> </a>
Cuncta adeo scelera, et nosam superaverat omnem,</p>
<p><a name = "line10_654" id = "line10_654"> </a>
Armatum potuisse capi: tunc terga dedisse</p>
<span class = "linenum">655</span>
<p><a name = "line10_655" id = "line10_655"> </a>
Damnatis Siculas longe meritare per oras</p>
<p><a name = "line10_656" id = "line10_656"> </a>
Inpositum, donec Latio decederet hostis.</p>
<p><a name = "line10_657" id = "line10_657"> </a>
Hæc tum Roma fuit; post te cui vertere mores</p>
<p><a name = "line10_658" id = "line10_658"> </a>
Si stabat fatis, potius, Carthago, maneres.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not10_650" id = "not10_650" href = "#line10_650">650</a>
<a name = "not10_651" id = "not10_651" href = "#line10_650">sqq.</a>
cf. Liv. XXII, 58 sqq. et Cic. Off. III, 32.
&mdash;<i>Iidem</i> Patres Fabiusque (<a class = "crossref" href =
"#line10_640">v.&nbsp;640</a>) legatos captivorum, <i>obsecrantes</i> ut
redimerentur, Hannibali, Romanorum constantiam animique magnitudinem
<i>miranti, prodere durarunt</i>, tradendos pervicacius censuerunt.
&mdash;<a name = "not10_652" id = "not10_652" href =
"#line10_652">652&nbsp;sq.</a>
<i>nec pauca Millia</i>, octo ap. Liv. XXII, 59, med.
&mdash;<i>durarunt</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_463">ad II, 463</a>.</p>

<span class = "pagenum notes">639</span>
<p class = "notes">
<a name = "not10_653" id = "not10_653" href = "#line10_653">653.</a>
Nihil turpius, imo scelestius videbatur, quam cives armatos capi
potuisse. Cf. Liv. XXII, 59 pr.; Eutrop. III,&nbsp;6, et Cic. l.l.
&mdash;<a name = "not10_654" id = "not10_654" href =
"#line10_654">654...</a> <a name = "not10_656" id = "not10_656" href =
"#line10_656">656.</a>&nbsp;Iis, qui <i>damnati</i> erant, quod
fugerant, <i>inpositum</i>, ut in Sicilia <i>meritarent</i>, vel
mererent, sc. stipendia, donec in Italia bellum esset. Cf. Liv. XXIII,
25.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not10_657" id = "not10_657" href = "#line10_657">657.</a>
Talis et tanta tum fuit Romanorum virtus et animi magnitudo! <i>cui</i>
respicit <i>Romam</i>: post tuum, o Carthago, excidium, si fatis
placuit, Romæ mores mutare in deterius (quod omnino contigisse satis
notum est) potius vellem, ut tu, Carthago, maneres; Cell.</p>

<div class = "notes">
<p>Hic operæ pretium mihi visum est pauca transcribere ex maximo inter
Gallos scriptore, <i>Montesquieu, Grand. et décad. des Romains</i>, cap.
IV:</p>

<p>«Rome fut un prodige de constance..... Elle fut sauvée par la force
de son institution. Après la bataille de Cannes, il ne fut pas permis
aux femmes même de verser des larmes: le sénat refusa de racheter les
prisonniers, et envoya les misérables restes de l’armée faire la guerre
en Sicile, sans récompense ni aucun honneur militaire, jusqu’à ce
qu’Annibal fût chassé d’Italie... Ce n’est pas ordinairement la perte
réelle que l’on fait dans une bataille, c’est-à-dire, celle de quelques
milliers d’hommes, qui est funeste à un état, mais la perte imaginaire
et le découragement, qui le privent des forces que la fortune lui avait
laissées.» <span class = "smallcaps">Ed.</span></p>
</div>


<hr class = "mid">

<h5 class = "variae"><a name = "variae10" id = "variae10">
Liber X: Variæ Lectiones</a></h5>

<div class = "variae">

<span class = "pagenum">595</span>
<p><a class = "missing" name = "var10_1" id = "var10_1" href =
"#line10_1" title = "‘2’ legitur">1.</a>
<i>increbescere</i> c. Tell. ut <i>rubescere</i> a <i>ruber</i>, unde
hanc orthographiam probant Lefeb. et Heins. ad Virgil. Ge. I,&nbsp;359;
Æn. III, 530; VIII, 14; XII, 222, 407. MSS. codd. sæpissime variare
monuit Drak.
&mdash;<a name = "var10_8" id = "var10_8" href =
"#line10_8">8.</a>&nbsp;<i>Ad manes deferte: viris, nisi
<span class = "pagenum">596</span>
gloria mortis, Nil superest</i> frustra conj. Burm.
&mdash;<a name = "var10_10" id = "var10_10" href =
"#line10_10">10.</a>&nbsp;<i>Heic</i> Cell. et Barth. Adv. II,&nbsp;9.
<i>Velocior</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_573">XV, 573</a>, malebat Withof. quia mox sequitur
<i>citatior</i>.
&mdash;<a name = "var10_13" id = "var10_13" href =
"#line10_13">13.</a>&nbsp;<i>certamine</i> Oxon.
&mdash;<a name = "var10_14" id = "var10_14" href =
"#line10_14">14.</a>&nbsp;<i>Pœnus Gradivo mentem Cato</i> Col. <i>Pœnus
G. m. et Cato</i> Ox. <i>Pœnis Gradivus mente</i> Put. <i>Pœnis Gradivus
mentem</i> R.&nbsp;3; <i>Pœnis Gradivus mentem Cato</i> R.&nbsp;1, Parm.
Med. Benes. <i>Pætus Gradivus mente et Cato</i> Ald. <i>Petus Gradivus
mente cito f.</i> Mars. <i>Pætus, Gradivus mente, et cito f.</i> ed.
Paris. Colin. Dausq. Cell. et al. <i>Pætus, Gradivo intentum et Cato
fertur</i> male corrig. Barth. Adv. II,&nbsp;9; sed ingeniose
N.&nbsp;Heins. <i>Plenus</i>, vel potius <i>Fetus Gradivo mentem
Cato</i>, ut <a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_203">XI,
203</a>; <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_592">XIII,
592</a>; <a class = "crossref" href = "bookXVII.html#line17_379">XVII,
379</a>, <a class = "crossref" href =
"bookXVII.html#line17_447">447</a>.
&mdash;<a name = "var10_15" id = "var10_15" href =
"#line10_15">15.</a>&nbsp;<i>densis</i> Col. <i>densens</i> conj.
N.&nbsp;Heins. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#var4_159">ad IV, 159</a>. Sed græcismi in deliciis sunt
poetis, inpr. Silio.</p>

<p><a name = "var10_18" id = "var10_18" href = "#line10_18">18.</a>
<i>Adduxere gradus</i>, h.e. contraxere (ut <i>conligere</i> <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_391">IV, 391</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_695">VII, 695</a>), emend.
N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var10_23" id = "var10_23" href =
"#line10_23">23.</a>&nbsp;Ultima syllaba voc. <i>sanguis</i> producitur,
quia in cæsura est, ut passim, v.c. ap. Ovid. Met. X,&nbsp;459; (quem
locum Silio ante oculos fuisse, suspicabatur Drak.) sed et extra eam ap.
Ovid. Fast. VI, 488, et Tibull. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">vi</span>, 66. Conf. Burm. ad Ovid. Met. XII, 127; Intpp. ad
Hor. Od. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">xv</span>, 36, et, quos
Draken. laudavit, Gifan. Ind. Lucret. voc. <i>sanguis</i>; Bulæus ad
Val. Fl. III, 234; Grotius ad Lucan.
<span class = "pagenum">597</span>
II, 338, et Brouckh. ad Tibull. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">vii</span>, 72.
&mdash;<a name = "var10_26" id = "var10_26" href =
"#line10_26">26.</a>&nbsp;<i>mali</i> (periculi) <i>formidine</i> conj.
N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var10_29" id = "var10_29" href =
"#line10_29">29.</a>&nbsp;Ita quatuor scripti, <i>jam alter</i> Benes.
Vulgo <i>viro: alter</i>, omissa voce <i>atque</i>, qui hiatus pluribus
Silii et Maronis (v.c. Ecl. III,&nbsp;6) locis firmari potest.</p>

<p><a name = "var10_32" id = "var10_32" href = "#line10_32">32.</a>
<i>Acres</i> Oxon. Put. R.&nbsp;3; Mars. <i>Ocris</i> non est Latinum
nomen, unde <i>Ocres</i> conj. N.&nbsp;Heins. quem vid. ad Ovid. Fast.
VI, 627. Id recepit Lefeb. et Marsus in notis exhibuit.
&mdash;<a name = "var10_33" id = "var10_33" href =
"#line10_33">33.</a>&nbsp;<i>Sternuntur telo</i> maluerit.
N.&nbsp;Heins. quia <i>tempora leti</i> mox suhsequuntur; <i>leto</i>
h.e. letiferis armis. ut <i>mortes mittere</i> et al. nec legendum
<i>telo</i>, quia gladio cæsi <a class = "crossref" href =
"#line10_38">v.&nbsp;38</a>; Withof.
&mdash;<a name = "var10_37" id = "var10_37" href =
"#line10_37">37.</a>&nbsp;<i>corno</i> (h.e. hasta cornea) Col. Vulgo
<i>cornu</i>. Utrumque recte dicitur: nam <i>cornum</i> et secundæ et
quartæ declinationis esse, monuit jam Drak. ad h.l. et inf. <a class =
"crossref missing" href = "#var10_121" title = "recte 121">ad
v.&nbsp;122</a>.
&mdash;<a name = "var10_38" id = "var10_38" href =
"#line10_38">38.</a>&nbsp;<i>cæsis</i> scripti et Parm. <i>cæsi</i>
R.&nbsp;1, Med. Cell. <i>cæsus</i> R.&nbsp;2; <i>cæso</i> Nicander
dedit, quique eum sequuti sunt.
<span class = "pagenum">598</span>
&mdash;<a name = "var10_43" id = "var10_43" href =
"#line10_43">43.</a>&nbsp;<i>Mors</i> corrig. D.&nbsp;Heins.</p>

<p><a name = "var10_46" id = "var10_46" href = "#line10_46">46.</a>
<i>fuissent</i> Puteol. Vulgo <i>fuisset</i>.
&mdash;<a name = "var10_48" id = "var10_48" href =
"#line10_48">48.</a>&nbsp;<i>spes ultima</i> R.&nbsp;1, 3, Parm. Mediol.
Benes. ut <a class = "crossref" href = "bookVIII.html#line8_667">VIII,
667</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookXVII.html#line17_202">XVII, 202</a>. Sed vulgata quoque lectio non
spernenda. Conf. inf. <a class = "crossref" href =
"#line10_274">v.&nbsp;274</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_1">VII,&nbsp;1</a>.
&mdash;<a name = "var10_49" id = "var10_49" href =
"#line10_49">49.</a>&nbsp;Ita Colon. <i>Incassum removes</i> Oxon. et
Put. Vulgo <i>Incassum renovas</i>.
&mdash;<a name = "var10_51" id = "var10_51" href =
"#line10_51">51.</a>&nbsp;<i>trementem</i> Put. unde <i>frementem</i>
conj. N.&nbsp;Heins. Sed Drakenb. contulit <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_598">VI, 598</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_232">VIII, 232</a>.
&mdash;<a name = "var10_52" id = "var10_52" href =
"#line10_52">52.</a>&nbsp;<i>abscidere</i> Col. vid. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#var3_552">ad III, v.&nbsp;552</a>. Vulgo
<i>abscindere</i>.
&mdash;<a name = "var10_54" id = "var10_54" href =
"#line10_54">54.</a>&nbsp;<i>belli</i> maluerit N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var10_58" id = "var10_58" href =
"#line10_58">58.</a>&nbsp;Vulgo <i>Hanc</i>, quod recte forsan revocavit
Lefeb. <i>Huc</i> Col. quod elegantius videbatur N.&nbsp;Heins. nescio
quare.</p>

<span class = "pagenum">599</span>
<p><a name = "var10_61" id = "var10_61" href = "#line10_61">61.</a>
<i>Pertulerunt</i>, non <i>Pertulerint</i>, Colon. Confer <a class =
"crossref" href = "bookV.html#var5_264">ad lib.&nbsp;V, v.&nbsp;264</a>.
&mdash;<a name = "var10_67" id = "var10_67" href =
"#line10_67">67.</a>&nbsp;<i>furit</i> Ven. Marsi. Vulgo <i>sinit</i>,
quod retinuit Lefeb. qui monet, illud idem esse quod <a class =
"crossref" href = "#line10_57">vers. 57</a>, <i>datur</i>, hoc est,
conceditur, <i>sunt</i> Colon.
&mdash;<a name = "var10_69" id = "var10_69" href =
"#line10_69">69.</a>&nbsp;<i>certamina</i> Oxon.
&mdash;<a name = "var10_70" id = "var10_70" href =
"#line10_70">70.</a>&nbsp;<i>virum</i> Colon. Vulg. <i>viro</i>.</p>

<p><a name = "var10_76" id = "var10_76" href = "#line10_76">76.</a>
<i>melior plantæ</i> opinabatur N.&nbsp;Heins. coll. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#line5_333">V,&nbsp;333</a>; <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_620">VII, 620</a>. Sed
Drakenborch. vulgatam lect. similibus exemplis firmavit, <a class =
"crossref" href = "bookXIV.html#line14_500">XIV, 500</a>; Virgil. Æneid.
V,&nbsp;68, inpr. 152, 430; IX, 556; XI, 338; Hor. Epist. I,&nbsp;<span
class = "smallcaps">x</span>, 34, ubi vid. Bentl. <i>Acheram</i> Col. et
Ven. Marsi. Vulgo <i>Acerram</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#var3_299">ad III, 299</a>.
&mdash;<a name = "var10_77" id = "var10_77" href =
"#line10_77">77.</a>&nbsp;<i>Bellicus</i> Col. quod recepit Lefeb. qui
hæc notavit: «Sic recte c. Col. In c. Teli. <i>Belicos</i>: hinc forte
melius <i>Belicus</i>. A regione Galliæ, ubi antiquissima urbs
<i>Belica</i>, <i>Bellium</i>, <i>Belley</i>. Qui refert canes Gallos
Oppianus, nil habet de Belgicis, nec alii. Refert quoque canes Anglos,
<i>agassæos</i> dictos: an ita forte intelligeretur <i>Belgicus</i> q.d.
<i>Anglicus</i>; nam Belgæ quoque fuerunt in Anglia: videant
<span class = "pagenum">600</span>
docti.» Ulitius etiam ad Gratii Cyneg. vs. 202, et in Proleg.
p.&nbsp;81, monet, ἀκυρόλογον esse, quod Silius canem Belgicum in apros
inmiserit. Neuter vidit, <i>Belgicum</i> esse id. qd. <i>Gallicum</i>;
(cui enim non nota Gallia Belgica?) Gallicos vero canes, quod jam Dausq.
monuit, tamquam venatui aptos memorari ab Ovid. Met. I,&nbsp;533, et
Martiali III, 47.
&mdash;<a name = "var10_78" id = "var10_78" href =
"#line10_78">78.</a>&nbsp;<i>tersa Nare</i> perperam scribendum putabat
D.&nbsp;Heins.</p>

<p><a name = "var10_84" id = "var10_84" href = "#line10_84">84.</a>
<i>desinit iræ</i> Modius restituit e Col. Vulgo <i>ire</i>, scilicet in
Hannibalem.
&mdash;<a name = "var10_86" id = "var10_86" href =
"#line10_86">86.</a>&nbsp;Ita Col. Vulgo <i>Advocat ignavum sæva ad
certamina</i> probb. Barth. et Dausq. <i>Advocat hinc navum</i>
Benes.</p>

<p><a name = "var10_93" id = "var10_93" href = "#line10_93">93.</a>
<i>Cristæ</i>, non <i>Christæ</i>, Col. et primæ
<span class = "pagenum">601</span>
edd.
&mdash;<a name = "var10_99" id = "var10_99" href =
"#line10_99">99.</a>&nbsp;<i>nece est</i> ex conj. Dausq. et
N.&nbsp;Heins. Ille etiam <i>nece p.</i>, et hic <i>necis</i> tentavit;
<i>necemet</i> Ven. Marsi. Vulgo <i>necem, p.</i>
&mdash;<a name = "var10_100" id = "var10_100" href =
"#line10_100">100.</a>&nbsp;<i>secutis</i> Put. et Ven. Marsi,
<i>secutus</i> Col. et Ox. Vulgo <i>secuta</i>.
&mdash;<a name = "var10_104" id = "var10_104" href =
"#line10_104">104.</a>&nbsp;Ita Put. et ed. Gryph. <i>agmine</i> etiam
in Oxon. R.&nbsp;1, 3, Med. Ven. Vulgo <i>hac luce</i>, et <i>agmina
natos</i>, quod, per adpositionem dictum, non displicebat N.&nbsp;Heins.
<i>agnita</i>, scilicet certamina, in mentem venit Dausq.
&mdash;<a name = "var10_107" id = "var10_107" href =
"#line10_107">107.</a>&nbsp;<i>galeæ</i> R.&nbsp;2.
<span class = "pagenum">602</span>
&mdash;<a name = "var10_112" id = "var10_112" href =
"#line10_112">112.</a>&nbsp;<i>vocantes</i> Puteol. et <i>vacantis</i>
Colon. unde <i>pugnæ vocantis</i> emend. N.&nbsp;Heins. coll. Virgil.
Æneid. lib. II, vers. 338; XII, 125 et al. vid. supra <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_508">not. ad IV, 508</a>. Id
recepere Drakenb. et Lefeb. Sed simpliciorem sensum esse, patrem filios
<i>vocasse</i>, ut præsentibus exemplum pugnæ præiret, jam monuit Ern.
&mdash;<a name = "var10_113" id = "var10_113" href =
"#line10_113">113.</a>&nbsp;<i>Et medias hasta</i> scripti et edd. vett.
a quibus etiam abest versus a Nicandro procusus, <i>Stridentem gelidis
vibravit viribus hastam, Quæ medias raptim velox prætervolat auras</i>.
Hanc vulgatam lectionem, quæ magnopere languet, (inpr. ob verba
<i>raptim velox p.</i>) etiam Drak. servavit, cui tamen, ut et
N.&nbsp;Heins., locus perplexus et mutilus videbatur. Ego extruso versu
spurio <i>En</i> pro <i>Et</i> reposui, quod Lefeb. jam fecisse video,
qui ita interpretatur: «<i>prætervolat auras</i> cum <i>hasta</i>, cujus
idiotismi plura sunt exempla in poeta.» Sed mea qualicumque sententia
verbum <i>prætervolat</i> e marg. in textum inrepsit, et poeta
<i>transverberat</i>, vel <i>diverberat</i> (ut Virgil. Æneid.
V,&nbsp;503), vel simile quid scripsit.
&mdash;<a name = "var10_115" id = "var10_115" href =
"#line10_115">115.</a>&nbsp;<i>Ac senium</i> Col. Vulgo <i>Atque
senem</i>.</p>

<p><a name = "var10_116" id = "var10_116" href = "#line10_116">116.</a>
<i>Quisnam</i> dedit Nicander, quem sequuti sunt editores tantum non
omnes. Confer <a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_645">ad II,
645</a>.
&mdash;<a name = "var10_117" id = "var10_117" href =
"#line10_117">117.</a>&nbsp;<i>senio dextram</i>, non <i>dextram
<span class = "pagenum">603</span>
senio</i> Col. Obfendit tamen nos vox <i>senium</i>, quæ modo præcessit.
&mdash;<a name = "var10_119" id = "var10_119" href =
"#line10_119">119.</a>&nbsp;<i>ausi</i>, vel <i>hastæ</i> pro
<i>ista</i> malebat N.&nbsp;Heins. Ego τὸ <i>ista</i> δεικτικῶς adcipio.
&mdash;<a name = "var10_121" id = "var10_121" href =
"#line10_121">121.</a>&nbsp;<i>corno</i>, non <i>cornu</i>, Col. prob.
N.&nbsp;Heins. Cf. <a class = "crossref missing" href = "#var10_37"
title = "recte 37">ad v.&nbsp;27</a>.
&mdash;<a name = "var10_124" id = "var10_124" href =
"#line10_124">124.</a>&nbsp;<i>Libycam feta t. l.</i> Col. neque aliter
Oxon. Put. R.&nbsp;1, 3, Med. nisi quod in iis <i>sæva</i>, vel
<i>scæva</i> pro <i>feta</i>. Vulgo <i>Libyca feta t. leæna</i>. Sed
<i>Libyca fetam t. leænam</i> recte, opinor, emend. N.&nbsp;Heins. quod
recepi cum Lefeb. <i>Libyca fetæ tellure leænæ</i> conj. Scalig. ad
marg. Silii.
&mdash;<a name = "var10_125" id = "var10_125" href =
"#line10_125">125.</a>&nbsp;Hunc versum ex scriptis addidere Modius et
N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var10_126" id = "var10_126" href =
"#line10_126">126.</a>&nbsp;<i>rabidi</i>, non <i>rapidi</i>, Col. Oxon.
R.&nbsp;2. Conf. <a class = "crossref" href = "bookV.html#var5_451">ad
V,&nbsp;451</a>.
&mdash;<a name = "var10_129" id = "var10_129" href =
"#line10_129">129.</a>&nbsp;<i>urguentes hastas</i> maluerit
N.&nbsp;Heins. <i>trepidantibus</i> Puteol.</p>

<p><a name = "var10_134" id = "var10_134" href = "#line10_134">134.</a>
<i>huic armiger acrem F. M.</i> conj. N.&nbsp;Heins. qui tamen monet,
<i>una ira</i> exponi posse, pari ira, et prorsus eadem, qua dominus.
Ego potius crediderim, hunc esse sensum h.l. Abaris non arma modo
Hannibalis ferebat, sed <i>una</i>, simul, <i>ira</i>, iratus,
<i>flammabat Martem</i> h.e. Hannibalem ad bellum, ad virtutem.
<span class = "pagenum">604</span>
&mdash;<a name = "var10_137" id = "var10_137" href =
"#line10_137">137.</a>&nbsp;<i>lacessat</i> scripti et priscæ edd. At
vulgata lectio <i>lacessit</i> forte loco non movenda.
&mdash;<a name = "var10_138" id = "var10_138" href =
"#line10_138">138.</a>&nbsp;<i>fructum</i> malebat N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var10_140" id = "var10_140" href =
"#line10_140">140.</a>&nbsp;<i>Transegit</i> Put. quod recepit Lefeb.
&mdash;<a name = "var10_144" id = "var10_144" href =
"#line10_144">144.</a>&nbsp;<i>Sors</i> vitiose ed. Dausq.
&mdash;<a name = "var10_151" id = "var10_151" href =
"#line10_151">151.</a>&nbsp;<i>Quercentis</i> Colon. Nomen viri ex Virg.
Æn. IX, 684, notum, ut <i>Lucas</i> ex Æn. X,&nbsp;561. Vulgo
<i>Quærentis</i>.</p>

<span class = "pagenum">605</span>
<p><a name = "var10_157" id = "var10_157" href = "#line10_157">157.</a>
<i>raptam Libyci</i>, non <i>Libyci raptam</i>, scripti.
&mdash;<a name = "var10_162" id = "var10_162" href =
"#line10_162">162.</a>&nbsp;<i>demisit</i> Colon. et Puteol.
<i>dempsit</i> Oxon. Vulgo <i>depressit</i>.
&mdash;<a name = "var10_165" id = "var10_165" href =
"#line10_165">165.</a>&nbsp;<i>consita</i> præstare putabat
N.&nbsp;Heins. Sed Drakenborch. jam recte monuit, <i>quercum ab origine
consitam</i> sine sensu dici, et <i>quercum ab origine sua</i>, quum
primum consereretur, <i>cognitam proavis</i> esse antiquissimam,
proavorum ætate consitam.</p>

<p><a name = "var10_172" id = "var10_172" href = "#line10_172">172.</a>
<i>noctem</i> pro <i>mortem</i> Oxon. quod placebat N.&nbsp;Heins. Conf.
<a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_574">ad II, 574</a>.
&mdash;<a name = "var10_173" id = "var10_173" href =
"#line10_173">173.</a>&nbsp;<i>Porcis</i> Col. <i>Phorcus</i>
<span class = "pagenum">606</span>
in aliis. Cf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_59">not. ad
II, 59</a>.
&mdash;<a name = "var10_175" id = "var10_175" href =
"#line10_175">175.</a>&nbsp;<i>tristique Deæ</i> Col. <i>tristisque
Dea</i> emend. Barth. Adv. II,&nbsp;9. Vulgo <i>tristisque Deæ</i>.
&mdash;<a name = "var10_176" id = "var10_176" href =
"#line10_176">176.</a>&nbsp;<i>Hinc</i> ed. Cell. et Drak. Sed in
reliquis libris <i>Hunc</i>.
&mdash;<a name = "var10_177" id = "var10_177" href =
"#line10_177">177.</a>&nbsp;<i>e</i>, non <i>ex</i>, meliores libri.
&mdash;<a name = "var10_181" id = "var10_181" href =
"#line10_181">181.</a>&nbsp;<i>utrique</i> Col. unde <i>coxæque
utrique</i> recte, puto, corrig. N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var10_182" id = "var10_182" href =
"#line10_182">182.</a>&nbsp;Ita Col. <i>ense super vomet</i> Ox. Vulgo
<i>ense; supervomit</i>, vel <i>supervenit</i>.</p>

<p><a name = "var10_185" id = "var10_185" href = "#line10_185">185.</a>
<i>cohorti</i> Parm. <i>coorto</i> emend. N.&nbsp;Heins. <i>coacti</i>
h.e. densati, in unum coeuntes, conj. Burm. quem vid. ad Ovid. Met. XI,
512. Sed <i>coorti</i> h.l. bene dicuntur Numidæ, qui, ut Livii verbis
utar, specie transfugarum in mediam Romanorum aciem recepti, ductique ad
<i>ultimos, quieti aliquamdiu manserant</i>, et nunc repente omnes
commoventur. Similiter Livius dixit <i>coortos gladiis rem gerere</i>
II, 30; <i>cooriri ad bellum</i> et <i>in pugnam</i> IV, 56; XXI, 32;
<i>coorti</i> III, 41, pr. <i>Vulturnus coortus in Romanos</i> XXII, 46;
<i>omnibus in eum coortis</i> VII,&nbsp;3.
&mdash;<a name = "var10_186" id = "var10_186" href =
"#line10_186">186.</a>&nbsp;<i>everso</i> Col. Sed, quod jam Draken.
monuit, Numidæ
<span class = "pagenum">607</span>
<i>aversam adorti sunt Rom. aciem</i>, teste Liv. XXII, 48.
&mdash;<a name = "var10_192" id = "var10_192" href =
"#line10_192">192.</a>&nbsp;<i>viros</i> recte, opinor, emend.
N.&nbsp;Heins. quod recepit Draken. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#var8_659">ad VIII, 659</a>.
&mdash;<a name = "var10_193" id = "var10_193" href =
"#line10_193">193.</a>&nbsp;<i>evulsa</i> Col. Vulgo <i>avulsa</i>.
&mdash;<a name = "var10_196" id = "var10_196" href =
"#line10_196">196.</a>&nbsp;<i>connisus</i>, non <i>connixus</i>,
scripti. Conf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_123">ad
II, 123</a>.
&mdash;<a name = "var10_200" id = "var10_200" href =
"#line10_200">200.</a>&nbsp;<i>accurrentis</i> Col. Vulgo
<i>occurrentis</i>, probb. Dausq. et Lefeb.
&mdash;<a name = "var10_201" id = "var10_201" href =
"#line10_201">201.</a>&nbsp;<i>prosperus ausis</i> Col. Puteol.
R.&nbsp;2, et Mars. <i>Inmori ausis</i> dicitur, ut <i>clavo</i>
<a class = "crossref" href = "bookXIV.html#line14_404">XIV, 404</a>, et
<i>hastæ</i> Val. Fl. VI, 570, Drakenb. Vulgo <i>prosper in
ausis</i>.</p>

<p><a name = "var10_204" id = "var10_204" href = "#line10_204">204.</a>
<i>canentes</i> malebat N.&nbsp;Heins. Sed conf. <a class = "crossref"
href = "bookIX.html#line9_497">IX, 497</a> sq. 502.
&mdash;<a name = "var10_205" id = "var10_205" href =
"#line10_205">205.</a>&nbsp;<i>reluctantes procellas</i> Col. quod olim
N.&nbsp;Heins. ad Claudian. in Eutrop. II, 171, probavit, sed in not. ad
h.l. recte rejecit;
<span class = "pagenum">608</span>
v. not.
&mdash;<a name = "var10_208" id = "var10_208" href =
"#line10_208">208.</a>&nbsp;<i>erit</i> Col.</p>

<p><a name = "var10_219" id = "var10_219" href = "#line10_219">219.</a>
<i>Viriathus</i>, non <i>Viriatus</i>, Col. v. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#var3_354">ad III, 354</a>.
&mdash;<a name = "var10_227" id = "var10_227" href =
"#line10_227">227.</a>&nbsp;<i>obtundit</i>, vel <i>obtexit</i>, vel
<i>offundit</i> scribendum censebat N.&nbsp;Heins. Sed vid.
<span class = "pagenum">609</span>
not. <i>abtendit</i> Tell. et R.&nbsp;2.
&mdash;<a name = "var10_229" id = "var10_229" href =
"#line10_229">229.</a>&nbsp;<i>ritu moris</i> mira dictio. Forte leg.
<i>ritu victoris Hiberi</i>.
&mdash;<a name = "var10_233" id = "var10_233" href =
"#line10_233">233.</a>&nbsp;<i>est</i> in Col. A reliquis libris abest.
<i>cauta</i> pro <i>tanta</i> conj. N.&nbsp;Heins.</p>

<p><a name = "var10_239" id = "var10_239" href = "#line10_239">239.</a>
<i>vulnere</i>, non <i>pulvere</i>, scripti et R.&nbsp;2.
&mdash;<a name = "var10_243" id = "var10_243" href =
"#line10_243">243.</a>&nbsp;<i>teli inpatiens</i> et <ins class =
"correction" title = "‘fremebuns dus’ legitur"><i>fremebundus</i></ins>
emend. N.&nbsp;Heins. Utrumque probavit Drak. et recepit Lefeb. Sed h.l.
agitur de Paulo et leone, qui, inruenti hominum multitudini inpares,
pedem referunt, et letali vulnere adcepto, patienter magnoque animo mori
malunt, quam fugere. Conf. not.</p>

<span class = "pagenum">610</span>
<p><a name = "var10_247" id = "var10_247" href = "#line10_247">247.</a>
<i>incumbunt</i>, non <i>incubuit</i>, Colon. Puteol. R.&nbsp;2.
&mdash;<a name = "var10_251" id = "var10_251" href =
"#line10_251">251.</a>&nbsp;<i>connisus</i>, non <i>connixus</i>,
scripti; vid. <a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_123">ad
lib. II, v.&nbsp;123</a>.
&mdash;<a name = "var10_252" id = "var10_252" href =
"#line10_252">252.</a>&nbsp;<i>subjecta</i> Put. Tell. R.&nbsp;1, 3,
Parm. Mediol. et al.
&mdash;<a name = "var10_253" id = "var10_253" href =
"#line10_253">253.</a>&nbsp;Hic versus si non totus interpolatricem
manum, certe vel incuriam poetæ, vel corruptelam redolet: nam locutio
<i>super incumbere</i> modo præcessit, et verbum <i>cœptare</i> mox
sequitur.
&mdash;<a name = "var10_254" id = "var10_254" href =
"#line10_254">254.</a>&nbsp;<i>Cum</i> Col. Oxon. R.&nbsp;1, 3, Parm.
Med. et Venetæ Marsi. Vulgo <i>Cui</i>.
&mdash;<a name = "var10_255" id = "var10_255" href =
"#line10_255">255.</a>&nbsp;<i>effunditur</i> Parm. et Beness.
<i>effudatur</i> R.&nbsp;1; sed <i>effunditur</i>, vel <i>effuderat</i>
a m. sec.
&mdash;<a name = "var10_256" id = "var10_256" href =
"#line10_256">256.</a>&nbsp;<i>rediva</i> Putean. <i>recidiva</i> recte,
puto, emend. N.&nbsp;Heins. et recepit Lefeb. vid. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#var1_106">ad I,&nbsp;106</a>.</p>

<p><a name = "var10_260" id = "var10_260" href = "#line10_260">260.</a>
<i>libatus</i> suspic. N.&nbsp;Heins. quo sensu et <i>degustare</i>
atque <i>perstringere</i> dicitur. Sed v. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_602">not. ad V,&nbsp;602</a>.
<span class = "pagenum">611</span>
&mdash;<a name = "var10_266" id = "var10_266" href =
"#line10_266">266.</a>&nbsp;<i>totum tunc primum</i> Oxon. <i>totum tunc
primi</i>, vel <i>Ætoli tunc primum</i>, quod Lefeb. recepit, conj.
N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var10_267" id = "var10_267" href =
"#line10_267">267.</a>&nbsp;Ita Colon. Vulgo <i>relictum est</i>.
&mdash;<a name = "var10_269" id = "var10_269" href =
"#line10_269">269.</a>&nbsp;<i>si</i>, non <i>sic</i>, Col.
&mdash;<a name = "var10_270" id = "var10_270" href =
"#line10_270">270.</a>&nbsp;<i>damna superstas</i> conj. N.&nbsp;Heins.
Sed <i>damna</i> h.l. dicitur bellum damnosum et exitiabile, cujus
calamitas v.&nbsp;269, 271, imaginibus, a re bellica petitis,
adumbratur.
&mdash;<a name = "var10_273" id = "var10_273" href =
"#line10_273">273.</a>&nbsp;<i>Cape, spes, hunc, unica rerum</i>, vel
<i>cape, dux, quæso, unice rerum Fessarum, hunc cape cornipedem</i>
corrig. Burm. inprob. Lefeb. qui monet, τὸ <i>unice</i> ad nobilius
genus spectare, quo et ipse illud retuli in <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_495">not. ad V,&nbsp;495</a>. At nunc nodum ita solvi
posse vix crediderim, et prior potius
<span class = "pagenum">612</span>
Burman. emendatio probanda videtur, coll. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_815">IV, 815</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_1">VII,&nbsp;1</a>.</p>

<p><a name = "var10_278" id = "var10_278" href = "#line10_278">278.</a>
<i>restant</i> Put. R.&nbsp;1, 3; Parm. Med.
&mdash;<a name = "var10_281" id = "var10_281" href =
"#line10_281">281.</a>&nbsp;<i>postes</i> pro <i>portæ</i> Put.
&mdash;<a class = "missing" name = "var10_282" id = "var10_282" href =
"#line10_282" title = "‘283’ legitur">282.</a>&nbsp;<i>et</i> ante
<i>rerum</i> inserendum putabat N.&nbsp;Heins. et ita distinguendum:
<i>atque hinc ocius urbis c. portæ, (ruet hæc ad m. p.) Dic, oro; et
rerum F.</i> etc. <i>Dic ergo</i> Put. R.&nbsp;1, 3, Med.
&mdash;<a name = "var10_283" id = "var10_283" href =
"#line10_283">283.</a>&nbsp;<i>actæ Q. s. vitæ</i>, vel <i>acta Quid
super e vita</i> opinabatur N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var10_285" id = "var10_285" href =
"#line10_285">285.</a>&nbsp;<i>Feror</i>, non <i>Ferar</i>, Col.
<i>Furor</i> Parm. <i>in Urbem</i> scripti. Vulgo <i>eidem</i>, scilicet
plebi, <i>eodem</i>, h.e. in urbem, tentabat N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var10_286" id = "var10_286" href =
"#line10_286">286.</a>&nbsp;<i>Quantine</i> Col. et Tell. Vulgo
<i>Quantive</i>, quod servavit Lefeb. <i>Quanti heu</i> suspic.
N.&nbsp;Heins. <i>Vulnere quantivis emtum</i> Dausq.
&mdash;<a name = "var10_289" id = "var10_289" href =
"#line10_289">289.</a>&nbsp;<i>vano</i>, non <i>vario</i>, Col.
&mdash;<a name = "var10_291" id = "var10_291" href =
"#line10_291">291.</a>&nbsp;<i>Erige</i> Col. unde <i>Exige</i> conj.
<span class = "pagenum">613</span>
N.&nbsp;Heins. coll. <a class = "crossref" href =
"#line10_482">v.&nbsp;482</a>; <i>quadripedem</i> Col. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#var1_162">ad I,&nbsp;162</a>, et Pier. ad
Virg. Ecl. V,&nbsp;26, et Æn. XI, 714.
&mdash;<a name = "var10_297" id = "var10_297" href =
"#line10_297">297.</a>&nbsp;<i>Rictibus</i> emend. N.&nbsp;Heins. quod
probavit Drak. et recepit Lefeb. Sed <i>non sufficientes iræ ictus a
languente hiatu</i> et <i>vanis morsibus</i> non differre, idque a
luxuriante Silii ornatu non abhorrere jam monuit Ern.</p>

<p><a name = "var10_299" id = "var10_299" href = "#line10_299">299.</a>
<i>Jertæ</i> Col. <i>Inerte</i> Oxon. Put. et priscæ edd. <i>Inerti</i>
utraque Ven. Marsi, <i>Ilerthæ</i> Junt. Nicandri, et quæ inde fluxere;
<i>Ilerdæ</i> reposuit Cellar. ut ab Ilerda, Hispaniæ urbe, dictus sit.
&mdash;<a name = "var10_300" id = "var10_300" href =
"#line10_300">300.</a>&nbsp;Forte leg. <i>Ante exspectatum</i>; vid.
<a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_151">ad II, 151</a>.
&mdash;<i>deflexerat</i> Col. pro <i>defixerat</i> h.e. penitus
infixerat.
&mdash;<a name = "var10_302" id = "var10_302" href =
"#line10_302">302.</a>&nbsp;<i>animam restantem</i>, vel
<i>bellantem</i> conj. N.&nbsp;Heins. <i>luctantem</i> Draken. <i>in
illa Exoptans anima certantem ponere dextram</i> Burm. ut sensus sit,
exoptasse Paulum, ut cædes Hannibalis ultimum facinus foret; non vero,
ut ab Hannibale cæderetur. Sed vid. not. <i>cedentem</i> c. Tell. quod
recepit Lefeb. Non male, judice Ern.
&mdash;<a name = "var10_303" id = "var10_303" href =
"#line10_303">303.</a>&nbsp;<i>fixere</i> suspic. N.&nbsp;Heins. et mox,
<i>Celta</i> Burm. quoniam reliqui populi numero singulari memorantur,
unde et tacite ita edidit Lefeb.
&mdash;<a name = "var10_305" id = "var10_305" href =
"#line10_305">305.</a>&nbsp;<i>Hæc finis</i> edd. Junt. Ald. et Gryph.
Conf. Gell. XIII, 20; Heins. ad Virg. Æn. II, 554; III, 145, et ad Ovid.
A.&nbsp;A. I,&nbsp;282, quosque Drak. laudavit, Victorius ad Cic. Epist.
ad fam. X,&nbsp;32; Lambin.
<span class = "pagenum">614</span>
ad Lucret. I,&nbsp;108, et Gron. ad Liv, IV, 11.
&mdash;<a name = "var10_306" id = "var10_306" href =
"#line10_306">306.</a>&nbsp;<i>Dextra</i> perperam ed. Marsi poster. et
pleræque eam secutæ; <i>quam</i> emend. N.&nbsp;Heins. Sed vid. <a class
= "crossref" href = "bookV.html#not5_495">not. ad V,&nbsp;495</a>, et ad
h.l.
&mdash;<a name = "var10_307" id = "var10_307" href =
"#line10_307">307.</a>&nbsp;<i>mors addidit decus</i> corrig. Dausq. Sed
adpositio hæc longe magis poetica et elegans, judice etiam
N.&nbsp;Heins.</p>

<p><a name = "var10_311" id = "var10_311" href = "#line10_311">311.</a>
<i>fremit</i> Col. Vulgo <i>furit, tuto campo</i> Put.
&mdash;<a name = "var10_312" id = "var10_312" href =
"#line10_312">312.</a>&nbsp;<i>Picenum</i>, h.e. Picenorum. R.&nbsp;3.
&mdash;<a name = "var10_316" id = "var10_316" href =
"#line10_316">316.</a>&nbsp;<i>Transfixos clipeos... Aufidus ejectat</i>
primum edidit Nicander in Junt.
&mdash;<a name = "var10_317" id = "var10_317" href =
"#line10_317">317.</a>&nbsp;<i>ori</i> conj. N.&nbsp;Heins. quem vid. ad
Ovid. Met. III, 52.
&mdash;<a name = "var10_318" id = "var10_318" href =
"#line10_318">318.</a>&nbsp;<i>derepta</i>, Col. <i>dejecta</i> Tell.
Vulgo <i>direpta</i>. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#var9_29">ad IX, 29</a>.
&mdash;<a name = "var10_319" id = "var10_319" href =
"#line10_319">319.</a>&nbsp;<i>tumidis undis</i> ed. Junt. et aliæ inde
expressæ.
&mdash;<a name = "var10_320" id = "var10_320" href =
"#line10_320">320.</a>&nbsp;<i>ferens</i> maluerit N.&nbsp;Heins. et
vide.
&mdash;<a name = "var10_323" id = "var10_323" href =
"#line10_323">323.</a>&nbsp;<i>Naufragio operit</i>, ut ap. Flor. II,
11. Vulgo male post <i>scopulis</i> et <i>freta</i> ponuntur commata.
&mdash;<a name = "var10_324" id = "var10_324" href =
"#line10_324">324.</a>&nbsp;<i>amplustria</i> Oxon.
<span class = "pagenum">615</span>
Put. Med. Drak. laudavit verba Festi: <i>Aplustria, navium ornamenta;
quæ, quia erant amplius, quam erant necessaria usui, etiam amplustria
dicebantur</i>.</p>

<p><a name = "var10_331" id = "var10_331" href = "#line10_331">331,</a>
<a name = "var10_332" id = "var10_332" href = "#line10_332">332.</a>
Vulgaris lectio, <i>Stimulat d. i. t. Deorum: Hortatur nondum</i>, etc.
haud dubie incuria et stupore librariorum corrupta est, nec temperare
mihi potui, quo minus eam desererem, etsi conjecturam meam non præstare,
vel cuiquam obtrudere ausim. <i>Hortator</i> emend. Barth. Adv. II, 13;
<i>Hortatus</i> Livineius; <i>mens... stimulat d. i. t. Deorum
Hortatu</i> N.&nbsp;Heins. qui præterea post τὸ <i>Quirini</i> versum
excidisse putabat. Eum <i>mens stimulat d. i. t. Deorum Cunctatum n. p.
i. Q.</i> (quod cunctatus esset in tam felici rerum cursu, nec jam antea
ad Urbem duxisset exercitum), Burm. cui τὸ <i>Hortatur</i> glossa vocis
<i>stimulat</i> esse videbatur; <i>mens... Ferre nequit, stimulat, d. i.
t. Deorum, Hortatur nudi portas i. Q.</i> (h.e. mœnia Rom. nuda auxilio
et defensoribus post tantam cladem) Lefeb. <i>Stimulat d. i. t. D.
Optatas n. p. i. Q.</i> Ernesti, ut sensus sit, excitat Hannibalem
cogitatio hæc, se nondum Romam occupasse. Ego pro vulg. lectione
<i>Hortatur</i>, quam ex compendio scripturæ ortam esse suspicor, levi
mutatione <i>Corque acuit</i> reposui, et h.l. ita interpretor: id, quod
Romam nondum ceperit, in tam secunda rerum fortuna, <i>cor</i> ejus
<i>stimulat et acuit</i>, ut sup. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_113">I,&nbsp;113</a>, ubi vid. not. Infinitivo autem
centies ita Silius utitur, v.c. <a class = "crossref" href =
"#line10_379">v.&nbsp;379</a>. Pro <i>Hortatur</i>, Withof. conj.
<i>Iratum</i>, vel <i>Mirantum</i>, vel denique <i>Sacratas</i>, ut
sensus sit, hoc eum <i>stimulat</i>, urit, sollicitat, male habet, (vid.
eum ad Guntheri Ligurin.) quod nondum ipsas Romæ portas intraverit. Cf.
<a class = "crossref" href = "#line10_367">v.&nbsp;367</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXI.html#line11_118">XI, 118</a> al.
&mdash;<a name = "var10_333" id = "var10_333" href =
"#line10_333">333.</a>&nbsp;<i>huc</i> pro <i>hinc</i> substituendum
censebat N.&nbsp;Heins. et
<span class = "pagenum">616</span>
<a name = "var10_334" id = "var10_334" href =
"#line10_334">v.&nbsp;334</a>; <i>furor</i> pro <i>cruor</i>.</p>

<p><a name = "var10_338" id = "var10_338" href = "#line10_338">338.</a>
<i>haud inscia</i> Col. ut <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_41">I,&nbsp;41</a>. Vulgo <i>haud nescia</i>.
&mdash;<a name = "var10_339" id = "var10_339" href =
"#line10_339">339.</a>&nbsp;<i>ad futile nomen</i> Put.
&mdash;<a name = "var10_342" id = "var10_342" href =
"#line10_342">342.</a>&nbsp;<i>inviti</i> scripti et R.&nbsp;2. Conf.
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_204">VII, 204</a>, et
Intpp. ad Val. Fl. I,&nbsp;116. Vulgo <i>invicti</i>.
&mdash;<a name = "var10_347" id = "var10_347" href =
"#line10_347">347.</a>&nbsp;<i>multa morte</i> Put.
&mdash;<a name = "var10_348" id = "var10_348" href =
"#line10_348">348.</a>&nbsp;<i>bona somnia</i>
<span class = "pagenum">617</span>
conj. N.&nbsp;Heins. et vers. <a name = "var10_349" id = "var10_349"
href = "#line10_349">349</a>, <i>sibi</i> pro <i>nunc</i>.
&mdash;<a name = "var10_350" id = "var10_350" href =
"#line10_350">350.</a>&nbsp;<i>Quîs</i> tacite et sine auctoritate
scripsit Lefeb. Confer <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#var6_498">ad VI, 498</a>.</p>

<p><a name = "var10_351" id = "var10_351" href = "#line10_351">351.</a>
<i>volucres</i> suspic. N.&nbsp;Heins. Sed verba <i>volucris</i> (h.e.
velociter) <i>portat</i> jungenda sunt, et τὸ <i>volucris</i> etiam
masc. genere dici, docet Drak. coll. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_345">XIII, 345</a>. Sic contra <i>volucer fama</i>
Petron. Sat. c. 123; ubi vid. Burm. Cf. et inf. <a class = "crossref"
href = "#line10_470">v.&nbsp;470</a>.
&mdash;<a name = "var10_353" id = "var10_353" href =
"#line10_353">353.</a>&nbsp;<i>Atque ubi</i> Lefeb. e c. Tell.
<span class = "pagenum">618</span>
&mdash;<a name = "var10_362" id = "var10_362" href =
"#line10_362">362.</a>&nbsp;<i>Latii campi</i> conj. N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var10_365" id = "var10_365" href =
"#line10_365">365.</a>&nbsp;<i>aures</i> Col. unde <i>offusa per
aures</i> opinabatur N.&nbsp;Heins. quem v. ad Val. Fl. IV, 482, et
Gron. Obss. IV, 21, ad Liv. XXVIII, 29; XXXIII,&nbsp;7; ad Sen. Ep. 82,
et natur. Quæst. V,&nbsp;3. Sed vulgatam lect. firmavit Drak. e lib. IV,
260, et Virg. Æn. IX, 112.
&mdash;<a name = "var10_366" id = "var10_366" href =
"#line10_366">366.</a>&nbsp;<i>pressa est</i> scripti; unde <i>pressis
Cannis</i>, vel <i>pressæ tibi gloria Cannæ</i> conj. N.&nbsp;Heins.
coll. <a class = "crossref" href = "#line10_487">v.&nbsp;487</a>;
<i>parta est</i> suspic. Drak. Sed <i>prensa</i> exquisitius quam
<i>parta</i> videtur Ern.
&mdash;<a name = "var10_368" id = "var10_368" href =
"#line10_368">368.</a>&nbsp;<i>exscindere</i> opinabatur N.&nbsp;Heins.
quem vid. ad Claud. Gigant. v.&nbsp;31; conf. <a class = "crossref" href
= "bookIV.html#line4_473">IV, 473</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_580">XII, 580</a>, et Virg. Æn. VI, 583;
<i>scandere</i> conj. Casaub. ad marg. ed. Gryph. Sed <i>scindere</i>
id. qd. rescindere vel exscindere.
&mdash;<a name = "var10_369" id = "var10_369" href =
"#line10_369">369.</a>&nbsp;<i>visus</i> ed. Gryph. prob. N.&nbsp;Heins.
qui etiam <i>visi</i> tentabat.
&mdash;<a name = "var10_370" id = "var10_370" href =
"#line10_370">370.</a>&nbsp;<i>relinquit</i>, non <i>reliquit</i>,
scripti.</p>

<p><a name = "var10_372" id = "var10_372" href = "#line10_372">372.</a>
<i>vanosque</i>, non <i>variosque</i> scripti et R.&nbsp;2, conf.
<a class = "crossref" href = "#line10_367">v.&nbsp;367, 368</a>; <i>monitus
somni</i> conj. N.&nbsp;Heins. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_120">not. ad IV, 120</a>, et mox <a class = "crossref"
href = "#line10_377">v.&nbsp;377</a>, <i>Quos i. motus animi variosque
tumultus</i> non male emend. Burm. quoniam dies jam orta fuerit,
soporque Hannibalem reliquerit, qui monitus somni secum revolverit, unde
motus hi et æstus animi orti. <i>Motus</i> autem animi passim
<i>tumultus</i> dici monet Drak. coll. Hor. Od. II, <span class =
"smallcaps">xvi</span>, 10; Claud.
<span class = "pagenum">619</span>
in Rufin. I,&nbsp;20, et Lucan. VII, 183. Sed <i>motus somni et
tumultus</i> crediderim esse motus animi, per somnium excitatos.
&mdash;<a name = "var10_375" id = "var10_375" href =
"#line10_375">375.</a>&nbsp;<i>vertice</i>, non <i>in vertice</i>, Col.
<i>lautas mensas</i> conj. N.&nbsp;Heins. quia <i>lætis rebus</i> mox
subjunxit poeta. Drak. contulit <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_370">XI, 370</a>, et Stat. Silv. IV, <span class =
"smallcaps">vi</span>, 60.
&mdash;<a name = "var10_378" id = "var10_378" href =
"#line10_378">378.</a>&nbsp;<i>exustas</i> Put.
&mdash;<a name = "var10_382" id = "var10_382" href =
"#line10_382">382.</a>&nbsp;<i>Roma (ut credidit) ipsa</i> vulgo
legitur, quod mutavit N.&nbsp;Heins. qui etiam <i>ut creditur ipsi</i>
reponi posse monet, quum in Put. exstet <i>ut creditur ipsa</i>. Forte
leg. <i>ut credis inepte</i>, h.e. alieno tempore, præter rem, ut <i>res
mihi inepte nocet</i> ap. Cic. ad Div. VI,&nbsp;7. Vix certe adsequaris,
quomodo nunc jam noverit Mago, Romam id credidisse.
&mdash;<a name = "var10_383" id = "var10_383" href =
"#line10_383">383.</a>&nbsp;<i>Quenam</i> R.&nbsp;1, 2, unde
<i>Quænam</i> edidit Lefeb. qui hæc verba e Lucano VII, 107, desumta
putat, et hoc sensu capit: quam prosperos successus (ut <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_443">I,&nbsp;443</a>; <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_648">IV, 648</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXIII.html#line13_870">XIII, 870</a>) tradis,
committis fortunæ? Idem rescripsit: <i>patriamne moreris</i>? h.e. diu
hærentem
<span class = "pagenum">620</span>
in Italia militem patriæ detinebisne? Sed vid. not.</p>

<p><a name = "var10_387" id = "var10_387" href = "#line10_387">387.</a>
<i>tanto</i> pro <i>cauto</i> Oxon. et Put.
&mdash;<a name = "var10_389" id = "var10_389" href =
"#line10_389">389.</a>&nbsp;<i>profugus</i>, scilicet ex prælio
Cannensi, maluerit N.&nbsp;Heins. et v.&nbsp;<a name = "var10_397" id =
"var10_397" href = "#line10_397">397</a>, <i>Detracto</i>, vel
<i>Deterto</i>, vel <i>Deterso</i>, vel <i>Derepto</i>. Ibid.
<i>pugnantibus</i> Put. et priscæ edd.
&mdash;<a name = "var10_399" id = "var10_399" href =
"#line10_399">399.</a>&nbsp;<i>damnati</i>, vel <i>damnatos</i> omnino
scribendum putabat N.&nbsp;Heins. coll. inf. <a class = "crossref" href
= "#line10_639">v.&nbsp;639</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_161">XI, 161</a>. Sed vid. not.
&mdash;<a name = "var10_400" id = "var10_400" href =
"#line10_400">400.</a>&nbsp;<i>Ac</i> corrig. N.&nbsp;Heins. ut a
superioribus hæc dependeant, <i>perfusus</i> Tell.
<span class = "pagenum">621</span>
&mdash;<a name = "var10_404" id = "var10_404" href =
"#line10_404">404.</a>&nbsp;<i>deflentur</i>, non <i>defletur</i>, Col.
Ox. et primæ edd.
&mdash;<a name = "var10_405" id = "var10_405" href =
"#line10_405">405.</a>&nbsp;<i>Hos passim</i>, h.e. perfunctorie, <i>at
Paulli graviter... gemunt</i> conj. Burm. Sed v. not.
&mdash;<a name = "var10_406" id = "var10_406" href =
"#line10_406">406.</a>&nbsp;<i>mali præsagia</i> non male suspic. Barth.
Adv. II, 13, quod recepit Lef. qui et <i>menti</i>, sed perperam,
refinxit.
&mdash;<a name = "var10_408" id = "var10_408" href =
"#line10_408">408.</a>&nbsp;<i>Utque</i>, non <i>Atque</i>, Col.
<i>toties</i> scripti et priscæ edd. <i>quoties</i> primus edidit
Nicand.
&mdash;<a name = "var10_410" id = "var10_410" href =
"#line10_410">410.</a>&nbsp;<i>præducere</i> pro <i>producere</i> post
Lips. de Mil. V,&nbsp;5, et Scal. rescripsit N.&nbsp;Heins. coll. Tac.
Ann. XIV, 32; Cæs. B. G. VII, 46, 69, et B. Civ. I,&nbsp;27, al. Conf.
Gronov. et Ern. ad Tac. Ann. XI, 20, et Heyne Obss. ad Tibull. IV, <span
class = "smallcaps">i</span>, 83.
&mdash;<a name = "var10_411" id = "var10_411" href =
"#line10_411">411.</a>&nbsp;<i>adituque</i> perperam ed. Dausq. et Cell.
&mdash;<a name = "var10_414" id = "var10_414" href =
"#line10_414">414.</a>&nbsp;<i>stilus</i> Col. Ox. et antt. edd.
<i>silus</i> Tell. et Mars. quem præter alios secutus est Lefeb. cujus
hæc nota est: «<i>Silus</i> vox est celtica et orientalis de
<i>acie</i>, vel <i>acumine</i>. Superest apud
<span class = "pagenum">622</span>
Suecos <i>syl</i>, gall. <i>poinçon</i>, et <i>skosyl</i> vox composita
de <i>subula</i>, <i>alênc</i>. Ita apud orientales <i>sil</i>,
<i>silon</i>, de <i>spina</i>, a pungendo; apud Græcos σίλω, σίλλω,
<i>pungo</i>.» Marsus <i>silum</i> exponit per telum, in terram defixum,
aciem sursum versam habens; et ad Festum provocat, quo teste
<i>silus</i> proprie dicitur <i>nasus sursum versus et repandus</i>.</p>

<p><a name = "var10_417" id = "var10_417" href = "#line10_417">417.</a>
<i>raptabat</i> R.&nbsp;1, Parm. Med.
&mdash;<a name = "var10_420" id = "var10_420" href =
"#line10_420">420.</a>&nbsp;<i>ex illo c. Marte</i>, h.e. ex prælio
Cannensi, emend. N.&nbsp;Heins. quod probavit Drak. et recepit Lefeb.
Hac vero ratione admissa, vox <i>Sed</i> plane ab h.l. aliena est;
<i>exilis</i> (haud bello spectatus) conj. Livineius, quod monet
Ernesti, qui tamen ipse h.l. sententiam suam non expromit. Meo
qualicumque judicio, vel nihil mutandum est, (vid. not.) vel poeta
<i>parvi vir nominis</i> scripsit. Voc. <i>vir</i> facile excidere
potuit, iisdem fere literis præcedentibus, et τὸ <i>cognominis</i>
acumen interpolatoris redolere videtur, qui noverat, <i>Metellum</i>
proprie cognomen, non nomen Cæciliæ gentis fuisse.
&mdash;<a name = "var10_421" id = "var10_421" href =
"#line10_421">421.</a>&nbsp;<i>Is mala</i> Oxon. R.&nbsp;3, et Benes.
Conf. Gronov. Obss. I,&nbsp;13; <i>is mana</i> Col. <i>Ismara</i>
R.&nbsp;1, Parm. Med. <i>hismara</i> Tell. Vulg. <i>is nova</i>.</p>

<span class = "pagenum">623</span>
<p><a name = "var10_431" id = "var10_431" href = "#line10_431">431.</a>
<i>strictum vagina mucronem</i> opinabatur N.&nbsp;Heins. frustra.
&mdash;<a name = "var10_434" id = "var10_434" href =
"#line10_434">434.</a>&nbsp;<i>Italicis</i> Colon. et ita Lefeb. coll.
<a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_26">XI, 26</a>;
<i>Iticis</i> forte Tell.
&mdash;<a name = "var10_436" id = "var10_436" href =
"#line10_436">436.</a>&nbsp;<i>numina vestra</i> Colon. Vulgatam lect.
<i>sponte inter numina nostra</i> probat Barth. Adv. II, 13, et jungit
<i>sponte nostra</i>, hoc est nostro allectu in Deorum numerum relati;
<i>spondens per nomina vestra,... juro</i> (hoc est spondeo jurans, seu
jurejurando, ut σὺ δὲ σύνθεο, καί μοι ὄμοσσον Homer. Iliad. α, 76) conj.
N.&nbsp;Heins. <i>sponte</i>, (per emphasin, ut <i>ultro, volens</i>,
v.c. ap. Virg. Æn. X,&nbsp;677.) <i>en, per numina vestra, P. c. n. l.
m. nomine</i>, etc. edidit Lefeb. cui vox <i>en</i>, quæ tamen mox
sequitur, in deliciis est. Ego legendum crediderim <i>Indigetesque Dei
patrii</i> (vel <i>et patrii</i>,) <i>per numina vestra</i> (coll. Virg.
Ge. I,&nbsp;498, ubi vid. Heyne), vel, quod minus a lectione cod. Col.
recedit, <i>sancte hic per numina vestra... juro</i>, ut ap. Terent.
Hec. II, <span class = "smallcaps">ii</span>, 26; Plaut. Capt. IV, <span
class = "smallcaps">ii</span>, 112, et Cist. II, <span class =
"smallcaps">iii</span>, 27; <i>sponte en per</i>, vel potius <i>Dei
Ausoniæ per numina vestra</i> corrig. Withof.
&mdash;<a name = "var10_440" id = "var10_440" href =
"#line10_440">440.</a>&nbsp;<i>antestare</i> (quod
<span class = "pagenum">624</span>
vetus juris verbum est ap. Hor. Sat. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">ix</span>, 177; Plaut. Pers. IV, <span class =
"smallcaps">ix</span>, 10, et al.) opinabatur N.&nbsp;Heins. et
v.&nbsp;<a name = "var10_441" id = "var10_441" href =
"#line10_441">441</a>, <i>nullas efferre, Metelle, Orsurum</i>, vel
<i>Ausonia in terras g.</i> Ibid. <i>nullos te ferre, M. Ausurum in
terras</i> (scilicet exteras, quo abire in animo habes) <i>gressus</i>
emend. Scal.
&mdash;<a name = "var10_444" id = "var10_444" href =
"#line10_444">444.</a>&nbsp;<i>moriere</i> Col. (duo scripti, teste
Lefeb.) et R.&nbsp;2; <i>morere</i> Put. <i>periere</i> R.&nbsp;1, Med.
Ben. <i>perimere</i> ad marg. R.&nbsp;1. Vulgo <i>majore</i>.
&mdash;<a name = "var10_446" id = "var10_446" href =
"#line10_446">446.</a>&nbsp;<i>jussi</i> (jurare ordine obstringunt)
conj. Burm. Conf. Heyne in Var. Lectt. ad Virg. Æn. X,&nbsp;444.</p>

<p><a name = "var10_453" id = "var10_453" href = "#line10_453">453.</a>
<i>pendebat</i>, R.&nbsp;1, Parm. Med. vitiose pro <i>pandebat</i>, ut
apud Hor. Sat. II, <span class = "smallcaps">ii</span>, 26;
N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var10_454" id = "var10_454" href =
"#line10_454">454.</a>&nbsp;Ita scripti et Marsi edd. Vulgo <i>Quas
inter strages</i>.
&mdash;<a name = "var10_455" id = "var10_455" href =
"#line10_455">455.</a>&nbsp;<i>exhalabat</i>, non <i>exhalarat</i>, Col.
Ox. R.&nbsp;1; Parm.
<span class = "pagenum">625</span>
Med. Ben. necdum enim exhalarat, sed exhalabat moribundus; quod jam
monuere Dausq. Barth. et N.&nbsp;Heins. <i>exhalatat</i> R.&nbsp;2.
&mdash;<a name = "var10_456" id = "var10_456" href =
"#line10_456">456.</a>&nbsp;<i>Murmure</i> haud dubitanter cum Lefeb.
reposui pro <i>Munere</i> ex emend. N.&nbsp;Heins. et Gronov. Obss. IV,
17; conf. Stat. Th. X,&nbsp;435; et sup. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#var3_680">ad III, 680</a>.
&mdash;<a name = "var10_459" id = "var10_459" href =
"#line10_459">459.</a>&nbsp;<i>Bagesum</i> Col. R.&nbsp;1, Parm. et
Med., unde cum Lefeb. recepi. Vulgo <i>Vagesum</i>.
&mdash;<a name = "var10_461" id = "var10_461" href =
"#line10_461">461.</a>&nbsp;<i>pingui</i>, non <i>pinguis</i>, scripti
et Parm.
&mdash;<a name = "var10_462" id = "var10_462" href =
"#line10_462">462.</a>&nbsp;<i>Stagna soli</i> (h.e. solum cruore
stagnans, ut <a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_36">VI,
36</a>; <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_43">XII,
43</a>, <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_127">127</a>)
malebat N.&nbsp;Heins. et mox <i>cædis</i>, vel <i>mactata cædi</i>, ut
ap. Virg. Æn. XI, 197. Withof. malebat, <i>cumulata cadavera cæde</i>.
Nec tamen diffitetur, nostram quoque lect. bene se habere, <i>mulctata
cadavera cædi</i> scripti R.&nbsp;1. Parm. Med. unde recepi. <i>Cædi</i>
pro <i>cæde</i>, (vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_88">not. ad III, 88</a>), et <i>mulctata c.</i> pro
cæsa, ut <i>m. morte</i> ap. Virgil. Æn. XI, 839, ubi <i>mulcatam</i>
scribendum putabat Heins. ut h.l. <i>mulcata</i> Drak. qui laudat VV.
DD. ad Plaut. Mostell. IV, <span class = "smallcaps">ii</span>, 23, ad
Auson. VI, 90; Gronov. ad Liv. XXVIII, 30; Græv. ad Suet. Cæs. 17;
Victor. ad Cic. Brut. c. 22. Sed vid. Heyne ad Virg. l.c. cui tamen, ut
Burm., <i>multatam</i> scribendum videtur. Ego optimorum libb.
scripturam retinui: nam verba <i>mulctare</i> et <i>mulcta</i> formata
videntur a <i>mulgere</i>, et vulgari olim sermone <i>mulgere</i>
aliquem, scilicet pecunia, ut <i>emungere</i>, pro <i>privare</i>, seu
<i>damnum inferre</i>, dictum fuisse, non inprobabilis est conjectura
Schelleri in Præceptis stili bene lat. T.&nbsp;I, p.&nbsp;37 et 86;
<i>mutata c. cæde</i> Mars. quem secuti sunt alii. Sed τὸ <i>pingui</i>
ineptum videbatur Withof. et vulgatum servandum; conf. Ovid. Ep. Her.
I,&nbsp;54.
&mdash;<a name = "var10_463" id = "var10_463" href =
"#line10_463">463.</a>&nbsp;<i>in ore</i> maluerit N.&nbsp;Heins. (conf.
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#var3_66">ad III, 66</a>)
<i>ad ora</i> Burm. <i>latentis</i> Oxon.
&mdash;<a name = "var10_464" id = "var10_464" href =
"#line10_464">464.</a>&nbsp;Ita scripti et edd. antt. nisi quod vitiose
in c. Oxon. <i>marinos</i> pro <i>in armos</i>, et in Ven. Marsi
<i>subnixus</i> reperitur, <i>inclinatus collum</i>, <i>submissus et
armos</i> primus dedit Nicander.
&mdash;<a name = "var10_466" id = "var10_466" href =
"#line10_466">466.</a>&nbsp;<i>propero</i> conj. Barth. Adv. II, 13;
<i>prono</i> N.&nbsp;Heins. qui tamen τὸ <i>proprio</i> probavit
<span class = "pagenum">626</span>
coll. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_515">III,
515</a>. Idem legendum putabat <i>ut quondam</i>, quia <i>quondam</i> in
Put.
&mdash;<a name = "var10_468" id = "var10_468" href =
"#line10_468">468</a>, <a name = "var10_469" id = "var10_469" href =
"#line10_469">469.</a> <i>citati</i>, scilicet equi, frustra; sed
<i>ferretur</i>, quod recepi, pro vulg. <i>ferret quum</i> recte,
opinor, emend. Gronov. Obss. IV, 17, p.&nbsp;741, probb. Ernesti et
N.&nbsp;Heins. qui tamen <i>Provectus</i>, vel <i>Proreptus</i> præstare
existimabat, et <i>citatum dorsum</i> non inepte dici, ut similia
<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_521">XII, 521</a>; Sen.
Agam. 326, et Med. 852; Stat. Th. VI, 768; Claud. laud. Stil.
v.&nbsp;335; conf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_21">not. ad VI, 21</a>; <i>ferret sua membra</i>
corrig. Burm. <i>Porrectus</i> Lefeb.
&mdash;<a name = "var10_470" id = "var10_470" href =
"#line10_470">470.</a>&nbsp;<i>dum</i>, non <i>cum</i>, scripti
R.&nbsp;1, Parm. Med. <i>volucri cursu</i> R.&nbsp;1, Parm. Med. Ben.
prob. N.&nbsp;Heins.</p>

<p><a name = "var10_472" id = "var10_472" href = "#line10_472">472.</a>
<i>pectora</i> Col. h.e. κατὰ <i>p.</i>, unde forsan non spernendum.
&mdash;<a name = "var10_473" id = "var10_473" href =
"#line10_473">473.</a>&nbsp;<i>sinistræ sorti</i>, vel <i>sinistro
Marti</i> opinabatur N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var10_476" id = "var10_476" href =
"#line10_476">476.</a>&nbsp;<i>Hic</i>, non <i>Hinc</i>, Col. Oxon.
R.&nbsp;1, Med. et Venetæ Marsi.
&mdash;<a name = "var10_477" id = "var10_477" href =
"#line10_477">477.</a>&nbsp;<i>adversis, et tum</i> Colon. <i>adversi
sat tum</i> Oxon. et Putean. <i>sat tunc</i> R.&nbsp;1, Mediol.
<i>adversi, et tum</i> Venetæ Marsi et Mart. Herb. <i>adversi, qui
tum</i> edidit Nicander, et deinde alii.
<span class = "pagenum">627</span>
&mdash;<a name = "var10_482" id = "var10_482" href =
"#line10_482">482.</a>&nbsp;<i>Vi sceptra exegit</i> conj. Barth. Adv.
II, 13, Male!</p>

<p><a name = "var10_489" id = "var10_489" href = "#line10_489">489.</a>
<i>cum</i>, non <i>tum</i>, scripti et primæ edd.
&mdash;<a name = "var10_494" id = "var10_494" href =
"#line10_494">494.</a>&nbsp;<i>pignore</i> R.&nbsp;1, et Med. <i>in
pignora</i> Ben. quod placebat N.&nbsp;Heinsio. Sed Clœliam <i>pignus
pacis</i> vocari exemplo Liv. II, 13, observat Draken.
<span class = "pagenum">628</span>
&mdash;<a name = "var10_501" id = "var10_501" href =
"#line10_501">501.</a>&nbsp;<i>hinc</i> scripti, teste N.&nbsp;Heins.
sed <i>huic</i>, si Lefeb. fides habenda, qui hanc vulgatam lect.
servavit, in duobus scriptis, et <i>hic</i> in c. Put. <i>est</i> non
exstat in R.&nbsp;2.</p>

<p><a name = "var10_502" id = "var10_502" href = "#line10_502">502.</a>
<i>a virgine</i> primus edidit Marsus, et deinde alii, etiam Lefeb. qui
in duobus scriptis præpos. <i>a</i> reperiri testatur.
&mdash;<a name = "var10_510" id = "var10_510" href =
"#line10_510">510.</a>&nbsp;<i>Pulvere concilies atro, accensique
cruore</i> perperam scripsit Dausq.
&mdash;<a name = "var10_512" id = "var10_512" href =
"#line10_512">512.</a>&nbsp;<i>unum toto corpore vulnus</i> Tell. quod
recepit Lefeb. Non male! <i>toto unum c. v.</i> conj. Barth. Adv. II,
13.</p>

<p><a name = "var10_513" id = "var10_513" href = "#line10_513">513.</a>
<i>Quem</i> duo scripti et R.&nbsp;2 (teste Lefeb.) it. Marsi Ven. et
deinde aliæ edd. <i>Quem
<span class = "pagenum">629</span>
p. a., geminans, en, gaudia</i>, etc. tacite et sine fide librr.
reposuit Lefeb.</p>

<p><a name = "var10_528" id = "var10_528" href = "#line10_528">528.</a>
<i>sparsosque</i> edidit Marsus, et deinde alii.
&mdash;<a name = "var10_529" id = "var10_529" href =
"#line10_529">529.</a>&nbsp;<i>icta</i> coll. Virgil. Æn. VI, 180, et
XI, 135, recte, opinor, emend. N.&nbsp;Heins. Idem v.&nbsp;<a name =
"var10_530" id = "var10_530" href = "#line10_530">530</a>, pro <i>silva
alta</i>, quam pro nutrita sumi posse putabat, conj. <i>silva atra</i>,
quia vox <i>alta</i> confestim sequitur. Nam mox vulgo legitur <i>altæ
Populus alba c.</i>, (ut δρῦς ὑψικόμους dixit Hom. Iliad. ψ, 118); in c.
Put. <i>albæ P. alta c.</i> quod Heinsiis suadentibus recepit Drak. qui
tamen <i>albæ P. alma c.</i> scribendum suspicabatur, quod cum Lefeb.
reposui, quoniam c. Oxon. habet <i>alte P. alma comæ</i>.
&mdash;<a name = "var10_532" id = "var10_532" href =
"#line10_532">532.</a>&nbsp;<i>ilex consita</i> corrigendum esse, jam
monuere N.&nbsp;Heins. et Drak. qui multa exempla, quibus opus non est,
congessere, ut et Brouckh. ad Prop. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">xiv</span>,&nbsp;5, et Bentl. ad Horat. Od. III, <span class
= "smallcaps">x</span>,&nbsp;6; Lefeb. <i>condita</i> exquisite pro
<i>consita</i> poni arbitratur, ut ἔκευθε, <i>condidit</i>, pro sevit,
<span class = "pagenum">630</span>
Hymno pseudhomer. v.&nbsp;431, et forte <i>abdere sulco semina</i>
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_350">III, 350</a>. Sed
<i>arbores</i> quoque hoc sensu <i>conditas</i> cuiquam dici haud
memini.
&mdash;<a name = "var10_533" id = "var10_533" href =
"#line10_533">533.</a>&nbsp;<i>Advolvunt</i> tentare possis coll. Virg.
Æn. VI, 182. Sed vulgata quoque lectio bene se habet: <i>devolvunt</i>,
scilicet de <i>jugis</i> <a class = "crossref" href =
"#line10_530">v.&nbsp;530</a>.
&mdash;<a name = "var10_534" id = "var10_534" href =
"#line10_534">534.</a>&nbsp;<i>Ac</i> scripti, <i>Ad</i> R.&nbsp;1, Med.
et al. Vulgo <i>At</i>. Mox <i>mæstas ad justa c.</i> putabat
N.&nbsp;Heins. et v.&nbsp;<a name = "var10_535" id = "var10_535" href =
"#line10_535">535.</a> <i>Funereo certamine</i>.</p>

<span class = "pagenum">631</span>
<p><a name = "var10_546" id = "var10_546" href = "#line10_546">546.</a>
<i>ast ipsis</i> scripti et priscæ edd. <i>est i.</i> R.&nbsp;1. ad
oram; <i>hac i. i. sede</i> (hic in Italia) conj. N.&nbsp;Heins.
<i>atque ipsis</i> tacite et sine librr. auctoritate scripsit Lefeb.
<i>jacentum</i> Col.
&mdash;<a name = "var10_547" id = "var10_547" href =
"#line10_547">547.</a>&nbsp;<i>At</i> Put. et primæ edd. unde recepi;
<i>Ac</i> Col. Vulgo <i>Ast</i>.
&mdash;<a name = "var10_549" id = "var10_549" href =
"#line10_549">549.</a>&nbsp;<i>flammamque</i> Med.
&mdash;<a name = "var10_551" id = "var10_551" href =
"#line10_551">551.</a>&nbsp;<i>leto</i> Put. <i>leti</i> Mart. Herb. et
Cell. <i>lethi</i> Colin. et Dausq.
&mdash;<a name = "var10_552" id = "var10_552" href =
"#line10_552">552.</a>&nbsp;<i>ductor</i> Put.
&mdash;<a name = "var10_554" id = "var10_554" href =
"#line10_554">554.</a>&nbsp;<i>superantum</i>, h.e. victorum, vel
<i>spirantum e strage virorum</i> corrig. N.&nbsp;Heins.
<i>sperantem</i> conj. Withof. At idem vulgatum turbatur coll. <a class
= "crossref" href = "bookXIII.html#line13_407">XIII, 407</a>.</p>

<p><a name = "var10_556" id = "var10_556" href = "#line10_556">556.</a>
<i>ruptas</i> corrig. N.&nbsp;Heins. Sed vid. not.
<span class = "pagenum">632</span>
&mdash;<a name = "var10_560" id = "var10_560" href =
"#line10_560">560.</a>&nbsp;<i>rubenti Stramine</i> (hoc est texto
Tyrio, seu purpureo, quod toris mortualibus locupletiorum
insternebatur), vel <i>virenti Gramine</i> conj. idem. At vid. not.
&mdash;<a name = "var10_563" id = "var10_563" href =
"#line10_563">563.</a>&nbsp;<i>terrorque modum</i> Oxon. Putean. et
primæ edd. unde <i>clipeus terror Nomadum</i> emend. Barth. Adv. II, 13,
et N.&nbsp;Heins. quod recepere Drakenborch. Lefeb. et Ern. Non male!
Sed vulgata forte lectio non spernenda; <i>insigne supernum</i>, hoc est
galea cristis exornata, in mentem venit Barth. loco citato.
&mdash;<a name = "var10_564" id = "var10_564" href =
"#line10_564">564.</a>&nbsp;Hic versus in Colon. non exstat;
<i>laceri</i>, non <i>lateri</i>, Ox. et Put. <i>ruptæque</i> Oxon.
prob. Barth. <i>fractæque</i> putabat N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var10_568" id = "var10_568" href =
"#line10_568">568.</a>&nbsp;<i>exuviis</i> scripti et Ben. Vulgo
<i>exsequiis</i> prob. Burm. modo <i>namque</i> legatur. <i>O. exuviis
nudos</i> corrig. N.&nbsp;Heins. ut hæc a superioribus dependeant;
<i>nudæ</i> Put.
&mdash;<a name = "var10_569" id = "var10_569" href =
"#line10_569">569.</a>&nbsp;<i>decori</i> reposuit
<span class = "pagenum">633</span>
Lefeb. Sed junge <i>laudator decoris</i>, et τὸ <i>decoris</i> adcipe ut
<a class = "crossref" href = "bookII.html#line2_324">II, 324</a>.</p>

<span class = "pagenum">634</span>
<p><a name = "var10_582" id = "var10_582" href = "#line10_582">582.</a>
<i>Ausoniæ</i> scripti R.&nbsp;1, 3, Parm. Med. et al. <i>Ausonium</i>
Mars. et Mart. Herb. <i>Ausonia</i> Junt. Ald. Gryph. <i>Ausoniam</i>
R.&nbsp;2; Buschii ed. Basil. et inde aliæ, prob. Lefeb. <i>Nec
stare</i> R.&nbsp;1, Parm. Med.
&mdash;<a name = "var10_587" id = "var10_587" href =
"#line10_587">587.</a>&nbsp;<i>in strage</i> Ven. Marsi, <i>n. stār</i>
Tell. <i>in stare</i> R.&nbsp;2; <i>astare</i> Parm. et Med. <i>hac
strage</i>, vel (<i>infame</i>) conj. Burm. Vulgo <i>instare</i>.</p>

<p><a name = "var10_592" id = "var10_592" href = "#line10_592">592.</a>
<i>Sed vero sed enim</i> scripti R.&nbsp;2; Ven. Ben. ut <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_332">XII, 332</a>. <i>Sed non
(nō</i> pro <i>uō</i>) sed enim R.&nbsp;1, et Med. Vulgo <i>Hæc inter
sed enim</i>.
&mdash;<a name = "var10_594" id = "var10_594" href =
"#line10_594">594.</a>&nbsp;<i>adtonitis</i> pro <i>adtonitus</i> recte,
opinor, legendum censuere Dausq. Barth. et N.&nbsp;Heins. <i>relicta
est</i>, non <i>relicta</i>, scripti, R.&nbsp;1, 3, Parm. Med.
&mdash;<a name = "var10_596" id = "var10_596" href =
"#line10_596">596.</a>&nbsp;<i>armatis muris</i> invitis libris reposuit
Lefeb. coll. <a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_75">XI,
75</a>. Sed vid. Heins. et Burm. ad Ovid. Met. XIII, 611;
<span class = "pagenum">635</span>
Heyne in V.L. ad Virg. Æn. III, 541, et VII, 161.
&mdash;<a name = "var10_598" id = "var10_598" href =
"#line10_598">598.</a>&nbsp;<i>ite, ite ocius</i>, Oxon. Put. ed. Marsi
et inde aliæ, quod retinui, quoniam et metro et adfectui convenientius
est. Alterum <i>ite</i> deest in Col. R.&nbsp;1; Parm. Mediol. probb.
N.&nbsp;Heins. et Draken. Neque ignoramus, ejusmodi hiatus in Silio et
Marone passim occurrere: sed cur sine necessitate eos poetis obtrudamus?
&mdash;<a name = "var10_599" id = "var10_599" href =
"#line10_599">599.</a>&nbsp;<i>Deripite</i> pro <i>Diripite</i> ex
emend. N.&nbsp;Heins. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#var9_29">ad IX, 29</a>.
&mdash;<a name = "var10_600" id = "var10_600" href =
"#line10_600">600.</a>&nbsp;Præstiterit fere <i>refingite</i>, h.e.
renovate; confer. Heyne ad Virg. Ge. IV, 202. Sed vid. not.
&mdash;<a name = "var10_601" id = "var10_601" href =
"#line10_601">601.</a>&nbsp;<i>nostre</i> Ox. <i>nostræ</i>, teste
Lefeb., tres scripti cum R.&nbsp;1 et 2, <i>nostro</i> e Ven. Marsi.
suadente N.&nbsp;Heinsio; recepere Drak. Lefeb. Ern. <i>Sat p. s. a
numero, si ad p. nostri</i> scribendum videbatur Barthio Adv. II,
13.</p>

<p><a name = "var10_605" id = "var10_605" href = "#line10_605">605.</a>
<i>lassas</i> Put. R, 1, 3; Parm. Mediol. <i>quassas</i> opinabatur
N.&nbsp;Heins. ut <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_7">XII,&nbsp;7</a>.
<span class = "pagenum">636</span>
&mdash;<a name = "var10_610" id = "var10_610" href =
"#line10_610">610.</a>&nbsp;<i>tendantve negentve</i> Col. <i>Tendantve
vagentve</i> Ox. <i>tenduntve negentve</i> Put. <i>tendantne
negentve</i> R.&nbsp;1, et Med. Vulgo <i>tendantne negentve</i>. Vulg.
<i>tendantne</i> non spernendum, judice etiam Withof.
&mdash;<a name = "var10_611" id = "var10_611" href =
"#line10_611">611.</a>&nbsp;<i>Luctato</i> Put.</p>

<p><a name = "var10_617" id = "var10_617" href = "#line10_617">617.</a>
<i>ferri</i> Col. prob. N.&nbsp;Heins. Id recepi cum Lefeb., qui recte,
opinor, suspicatur, vulgatum <i>frangi</i> glossam esse.
&mdash;<a name = "var10_618" id = "var10_618" href =
"#line10_618">618.</a>&nbsp;<i>generi</i> et <i>nec</i> pro <i>non</i>
malebat N.&nbsp;Heins.
<span class = "pagenum">637</span>
&mdash;<a name = "var10_626" id = "var10_626" href =
"#line10_626">626.</a>&nbsp;<i>effundi longo jamjam</i> et <a name =
"var10_628" id = "var10_628" href = "#line10_628">v.&nbsp;628</a>,
<i>Testantum</i> conj. idem.</p>

<p><a name = "var10_633" id = "var10_633" href = "#line10_633">633.</a>
<i>renovare</i> Colon. ut et Liv. XXII, 61. Vulgo <i>revocare</i>.
&mdash;<a name = "var10_636" id = "var10_636" href =
"#line10_636">636.</a>&nbsp;<i>miserique</i> primæ edd.
&mdash;<a name = "var10_638" id = "var10_638" href =
"#line10_638">638.</a>&nbsp;<i>multo</i> scripti et primæ edd. <i>Sic
amoto igitur lictore</i> emend. N.&nbsp;Heins. sed ad Ovid. Art. Am.
III, 702; <i>Sic igitur moto lictore</i> hoc est sine lictore. Eodem
sensu <i>nullo lictore</i> scripsit Lefeb. <i>nullo</i> conj.
Withof.</p>

<p><a name = "var10_640" id = "var10_640" href = "#line10_640">640.</a>
<i>simul</i> pro <i>procul</i> Marsus, et post eum alii.
&mdash;<a name = "var10_641" id = "var10_641" href =
"#line10_641">641.</a>&nbsp;Ita scripti et antt. edd. <i>et raptim d.
i.</i> Junt. et
<span class = "pagenum">638</span>
al. <i>raptim et delecta j.</i> ed. Colin. et inde aliæ, <i>raptim d. j.
et Servitia a.</i> conj. Barth. Adv. II, 13; <i>raptim delecta jubentur
S. a.</i> Burmann. <i>delecta juventæ S.</i> N.&nbsp;Heins. vel potius
<i>juventas</i> h.e. <i>juventus</i>, de quo vid. ipse ad Virg. Æn.
V,&nbsp;398; ad Claud. Epithal. Hon. et Mar. v.&nbsp;84; ad Ovid. Met.
IV, 17; Brouckh. ad Tibull. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">iv</span>,
33, et Harles. ad Ovid. ex P. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">x</span>, 12, <i>juventus</i> edidit Lefeb. frustra. Si quid
mutandum, reponerem <i>deleta juventa Servitia armantur</i>, ut ap.
Flor. II, <span class = "smallcaps">vi</span>, 23, <i>deerat juventus;
in sacramentum militiæ liberata servitia</i>: et ap. Val. Max. VII,
<span class = "smallcaps">vi</span>,&nbsp;1, <i>aliquot adversis præliis
secundo Punico bello exhausta militari juventute Romana, senatus
censuit, uti publice servi emerentur</i>.
&mdash;<a name = "var10_642" id = "var10_642" href =
"#line10_642">642.</a>&nbsp;<i>claudit claustra</i> Oxon. quod ad
ergastula referendum suspicari possis: sed alii tradunt, servos illos
emtos prius, postea in militiam adscitos esse; Barth. Adv. II, 13.
&mdash;<a name = "var10_650" id = "var10_650" href =
"#line10_650">650.</a>&nbsp;Vulg. <i>Iidem</i>.</p>

</div>

<table class = "contents">
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "../main.html">Præfatio</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<a href = "bookI.html">Liber I</a><br>
<a href = "bookII.html">Liber II</a><br>
<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br>
<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br>
<a href = "bookV.html">Liber V</a>
</td>
<td>
<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br>
<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br>
<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br>
<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br>
<b>Liber X</b><br>
<a href = "bookXI.html">Liber XI</a>
</td>
<td>
<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br>
<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br>
<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br>
<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br>
<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br>
<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "comm.html">Appendices</a><br>
<a href = "indexAF.html">Index</a><br>
<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a>
</td>
</tr>
</table>

</body>
</html>