summaryrefslogtreecommitdiff
path: root/old/files/bookVIII.html
blob: 14a2071ac6ee8e7241836aae1a1868d6f50ec89a (plain)
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
2068
2069
2070
2071
2072
2073
2074
2075
2076
2077
2078
2079
2080
2081
2082
2083
2084
2085
2086
2087
2088
2089
2090
2091
2092
2093
2094
2095
2096
2097
2098
2099
2100
2101
2102
2103
2104
2105
2106
2107
2108
2109
2110
2111
2112
2113
2114
2115
2116
2117
2118
2119
2120
2121
2122
2123
2124
2125
2126
2127
2128
2129
2130
2131
2132
2133
2134
2135
2136
2137
2138
2139
2140
2141
2142
2143
2144
2145
2146
2147
2148
2149
2150
2151
2152
2153
2154
2155
2156
2157
2158
2159
2160
2161
2162
2163
2164
2165
2166
2167
2168
2169
2170
2171
2172
2173
2174
2175
2176
2177
2178
2179
2180
2181
2182
2183
2184
2185
2186
2187
2188
2189
2190
2191
2192
2193
2194
2195
2196
2197
2198
2199
2200
2201
2202
2203
2204
2205
2206
2207
2208
2209
2210
2211
2212
2213
2214
2215
2216
2217
2218
2219
2220
2221
2222
2223
2224
2225
2226
2227
2228
2229
2230
2231
2232
2233
2234
2235
2236
2237
2238
2239
2240
2241
2242
2243
2244
2245
2246
2247
2248
2249
2250
2251
2252
2253
2254
2255
2256
2257
2258
2259
2260
2261
2262
2263
2264
2265
2266
2267
2268
2269
2270
2271
2272
2273
2274
2275
2276
2277
2278
2279
2280
2281
2282
2283
2284
2285
2286
2287
2288
2289
2290
2291
2292
2293
2294
2295
2296
2297
2298
2299
2300
2301
2302
2303
2304
2305
2306
2307
2308
2309
2310
2311
2312
2313
2314
2315
2316
2317
2318
2319
2320
2321
2322
2323
2324
2325
2326
2327
2328
2329
2330
2331
2332
2333
2334
2335
2336
2337
2338
2339
2340
2341
2342
2343
2344
2345
2346
2347
2348
2349
2350
2351
2352
2353
2354
2355
2356
2357
2358
2359
2360
2361
2362
2363
2364
2365
2366
2367
2368
2369
2370
2371
2372
2373
2374
2375
2376
2377
2378
2379
2380
2381
2382
2383
2384
2385
2386
2387
2388
2389
2390
2391
2392
2393
2394
2395
2396
2397
2398
2399
2400
2401
2402
2403
2404
2405
2406
2407
2408
2409
2410
2411
2412
2413
2414
2415
2416
2417
2418
2419
2420
2421
2422
2423
2424
2425
2426
2427
2428
2429
2430
2431
2432
2433
2434
2435
2436
2437
2438
2439
2440
2441
2442
2443
2444
2445
2446
2447
2448
2449
2450
2451
2452
2453
2454
2455
2456
2457
2458
2459
2460
2461
2462
2463
2464
2465
2466
2467
2468
2469
2470
2471
2472
2473
2474
2475
2476
2477
2478
2479
2480
2481
2482
2483
2484
2485
2486
2487
2488
2489
2490
2491
2492
2493
2494
2495
2496
2497
2498
2499
2500
2501
2502
2503
2504
2505
2506
2507
2508
2509
2510
2511
2512
2513
2514
2515
2516
2517
2518
2519
2520
2521
2522
2523
2524
2525
2526
2527
2528
2529
2530
2531
2532
2533
2534
2535
2536
2537
2538
2539
2540
2541
2542
2543
2544
2545
2546
2547
2548
2549
2550
2551
2552
2553
2554
2555
2556
2557
2558
2559
2560
2561
2562
2563
2564
2565
2566
2567
2568
2569
2570
2571
2572
2573
2574
2575
2576
2577
2578
2579
2580
2581
2582
2583
2584
2585
2586
2587
2588
2589
2590
2591
2592
2593
2594
2595
2596
2597
2598
2599
2600
2601
2602
2603
2604
2605
2606
2607
2608
2609
2610
2611
2612
2613
2614
2615
2616
2617
2618
2619
2620
2621
2622
2623
2624
2625
2626
2627
2628
2629
2630
2631
2632
2633
2634
2635
2636
2637
2638
2639
2640
2641
2642
2643
2644
2645
2646
2647
2648
2649
2650
2651
2652
2653
2654
2655
2656
2657
2658
2659
2660
2661
2662
2663
2664
2665
2666
2667
2668
2669
2670
2671
2672
2673
2674
2675
2676
2677
2678
2679
2680
2681
2682
2683
2684
2685
2686
2687
2688
2689
2690
2691
2692
2693
2694
2695
2696
2697
2698
2699
2700
2701
2702
2703
2704
2705
2706
2707
2708
2709
2710
2711
2712
2713
2714
2715
2716
2717
2718
2719
2720
2721
2722
2723
2724
2725
2726
2727
2728
2729
2730
2731
2732
2733
2734
2735
2736
2737
2738
2739
2740
2741
2742
2743
2744
2745
2746
2747
2748
2749
2750
2751
2752
2753
2754
2755
2756
2757
2758
2759
2760
2761
2762
2763
2764
2765
2766
2767
2768
2769
2770
2771
2772
2773
2774
2775
2776
2777
2778
2779
2780
2781
2782
2783
2784
2785
2786
2787
2788
2789
2790
2791
2792
2793
2794
2795
2796
2797
2798
2799
2800
2801
2802
2803
2804
2805
2806
2807
2808
2809
2810
2811
2812
2813
2814
2815
2816
2817
2818
2819
2820
2821
2822
2823
2824
2825
2826
2827
2828
2829
2830
2831
2832
2833
2834
2835
2836
2837
2838
2839
2840
2841
2842
2843
2844
2845
2846
2847
2848
2849
2850
2851
2852
2853
2854
2855
2856
2857
2858
2859
2860
2861
2862
2863
2864
2865
2866
2867
2868
2869
2870
2871
2872
2873
2874
2875
2876
2877
2878
2879
2880
2881
2882
2883
2884
2885
2886
2887
2888
2889
2890
2891
2892
2893
2894
2895
2896
2897
2898
2899
2900
2901
2902
2903
2904
2905
2906
2907
2908
2909
2910
2911
2912
2913
2914
2915
2916
2917
2918
2919
2920
2921
2922
2923
2924
2925
2926
2927
2928
2929
2930
2931
2932
2933
2934
2935
2936
2937
2938
2939
2940
2941
2942
2943
2944
2945
2946
2947
2948
2949
2950
2951
2952
2953
2954
2955
2956
2957
2958
2959
2960
2961
2962
2963
2964
2965
2966
2967
2968
2969
2970
2971
2972
2973
2974
2975
2976
2977
2978
2979
2980
2981
2982
2983
2984
2985
2986
2987
2988
2989
2990
2991
2992
2993
2994
2995
2996
2997
2998
2999
3000
3001
3002
3003
3004
3005
3006
3007
3008
3009
3010
3011
3012
3013
3014
3015
3016
3017
3018
3019
3020
3021
3022
3023
3024
3025
3026
3027
3028
3029
3030
3031
3032
3033
3034
3035
3036
3037
3038
3039
3040
3041
3042
3043
3044
3045
3046
3047
3048
3049
3050
3051
3052
3053
3054
3055
3056
3057
3058
3059
3060
3061
3062
3063
3064
3065
3066
3067
3068
3069
3070
3071
3072
3073
3074
3075
3076
3077
3078
3079
3080
3081
3082
3083
3084
3085
3086
3087
3088
3089
3090
3091
3092
3093
3094
3095
3096
3097
3098
3099
3100
3101
3102
3103
3104
3105
3106
3107
3108
3109
3110
3111
3112
3113
3114
3115
3116
3117
3118
3119
3120
3121
3122
3123
3124
3125
3126
3127
3128
3129
3130
3131
3132
3133
3134
3135
3136
3137
3138
3139
3140
3141
3142
3143
3144
3145
3146
3147
3148
3149
3150
3151
3152
3153
3154
3155
3156
3157
3158
3159
3160
3161
3162
3163
3164
3165
3166
3167
3168
3169
3170
3171
3172
3173
3174
3175
3176
3177
3178
3179
3180
3181
3182
3183
3184
3185
3186
3187
3188
3189
3190
3191
3192
3193
3194
3195
3196
3197
3198
3199
3200
3201
3202
3203
3204
3205
3206
3207
3208
3209
3210
3211
3212
3213
3214
3215
3216
3217
3218
3219
3220
3221
3222
3223
3224
3225
3226
3227
3228
3229
3230
3231
3232
3233
3234
3235
3236
3237
3238
3239
3240
3241
3242
3243
3244
3245
3246
3247
3248
3249
3250
3251
3252
3253
3254
3255
3256
3257
3258
3259
3260
3261
3262
3263
3264
3265
3266
3267
3268
3269
3270
3271
3272
3273
3274
3275
3276
3277
3278
3279
3280
3281
3282
3283
3284
3285
3286
3287
3288
3289
3290
3291
3292
3293
3294
3295
3296
3297
3298
3299
3300
3301
3302
3303
3304
3305
3306
3307
3308
3309
3310
3311
3312
3313
3314
3315
3316
3317
3318
3319
3320
3321
3322
3323
3324
3325
3326
3327
3328
3329
3330
3331
3332
3333
3334
3335
3336
3337
3338
3339
3340
3341
3342
3343
3344
3345
3346
3347
3348
3349
3350
3351
3352
3353
3354
3355
3356
3357
3358
3359
3360
3361
3362
3363
3364
3365
3366
3367
3368
3369
3370
3371
3372
3373
3374
3375
3376
3377
3378
3379
3380
3381
3382
3383
3384
3385
3386
3387
3388
3389
3390
3391
3392
3393
3394
3395
3396
3397
3398
3399
3400
3401
3402
3403
3404
3405
3406
3407
3408
3409
3410
3411
3412
3413
3414
3415
3416
3417
3418
3419
3420
3421
3422
3423
3424
3425
3426
3427
3428
3429
3430
3431
3432
3433
3434
3435
3436
3437
3438
3439
3440
3441
3442
3443
3444
3445
3446
3447
3448
3449
3450
3451
3452
3453
3454
3455
3456
3457
3458
3459
3460
3461
3462
3463
3464
3465
3466
3467
3468
3469
3470
3471
3472
3473
3474
3475
3476
3477
3478
3479
3480
3481
3482
3483
3484
3485
3486
3487
3488
3489
3490
3491
3492
3493
3494
3495
3496
3497
3498
3499
3500
3501
3502
3503
3504
3505
3506
3507
3508
3509
3510
3511
3512
3513
3514
3515
3516
3517
3518
3519
3520
3521
3522
3523
3524
3525
3526
3527
3528
3529
3530
3531
3532
3533
3534
3535
3536
3537
3538
3539
3540
3541
3542
3543
3544
3545
3546
3547
3548
3549
3550
3551
3552
3553
3554
3555
3556
3557
3558
3559
3560
3561
3562
3563
3564
3565
3566
3567
3568
3569
3570
3571
3572
3573
3574
3575
3576
3577
3578
3579
3580
3581
3582
3583
3584
3585
3586
3587
3588
3589
3590
3591
3592
3593
3594
3595
3596
3597
3598
3599
3600
3601
3602
3603
3604
3605
3606
3607
3608
3609
3610
3611
3612
3613
3614
3615
3616
3617
3618
3619
3620
3621
3622
3623
3624
3625
3626
3627
3628
3629
3630
3631
3632
3633
3634
3635
3636
3637
3638
3639
3640
3641
3642
3643
3644
3645
3646
3647
3648
3649
3650
3651
3652
3653
3654
3655
3656
3657
3658
3659
3660
3661
3662
3663
3664
3665
3666
3667
3668
3669
3670
3671
3672
3673
3674
3675
3676
3677
3678
3679
3680
3681
3682
3683
3684
3685
3686
3687
3688
3689
3690
3691
3692
3693
3694
3695
3696
3697
3698
3699
3700
3701
3702
3703
3704
3705
3706
3707
3708
3709
3710
3711
3712
3713
3714
3715
3716
3717
3718
3719
3720
3721
3722
3723
3724
3725
3726
3727
3728
3729
3730
3731
3732
3733
3734
3735
3736
3737
3738
3739
3740
3741
3742
3743
3744
3745
3746
3747
3748
3749
3750
3751
3752
3753
3754
3755
3756
3757
3758
3759
3760
3761
3762
3763
3764
3765
3766
3767
3768
3769
3770
3771
3772
3773
3774
3775
3776
3777
3778
3779
3780
3781
3782
3783
3784
3785
3786
3787
3788
3789
3790
3791
3792
3793
3794
3795
3796
3797
3798
3799
3800
3801
3802
3803
3804
3805
3806
3807
3808
3809
3810
3811
3812
3813
3814
3815
3816
3817
3818
3819
3820
3821
3822
3823
3824
3825
3826
3827
3828
3829
3830
3831
3832
3833
3834
3835
3836
3837
3838
3839
3840
3841
3842
3843
3844
3845
3846
3847
3848
3849
3850
3851
3852
3853
3854
3855
3856
3857
3858
3859
3860
3861
3862
3863
3864
3865
3866
3867
3868
3869
3870
3871
3872
3873
3874
3875
3876
3877
3878
3879
3880
3881
3882
3883
3884
3885
3886
3887
3888
3889
3890
3891
3892
3893
3894
3895
3896
3897
3898
3899
3900
3901
3902
3903
3904
3905
3906
3907
3908
3909
3910
3911
3912
3913
3914
3915
3916
3917
3918
3919
3920
3921
3922
3923
3924
3925
3926
3927
3928
3929
3930
3931
3932
3933
3934
3935
3936
3937
3938
3939
3940
3941
3942
3943
3944
3945
3946
3947
3948
3949
3950
3951
3952
3953
3954
3955
3956
3957
3958
3959
3960
3961
3962
3963
3964
3965
3966
3967
3968
3969
3970
3971
3972
3973
3974
3975
3976
3977
3978
3979
3980
3981
3982
3983
3984
3985
3986
3987
3988
3989
3990
3991
3992
3993
3994
3995
3996
3997
3998
3999
4000
4001
4002
4003
4004
4005
4006
4007
4008
4009
4010
4011
4012
4013
4014
4015
4016
4017
4018
4019
4020
4021
4022
4023
4024
4025
4026
4027
4028
4029
4030
4031
4032
4033
4034
4035
4036
4037
4038
4039
4040
4041
4042
4043
4044
4045
4046
4047
4048
4049
4050
4051
4052
4053
4054
4055
4056
4057
4058
4059
4060
4061
4062
4063
4064
4065
4066
4067
4068
4069
4070
4071
4072
4073
4074
4075
4076
4077
4078
4079
4080
4081
4082
4083
4084
4085
4086
4087
4088
4089
4090
4091
4092
4093
4094
4095
4096
4097
4098
4099
4100
4101
4102
4103
4104
4105
4106
4107
4108
4109
4110
4111
4112
4113
4114
4115
4116
4117
4118
4119
4120
4121
4122
4123
4124
4125
4126
4127
4128
4129
4130
4131
4132
4133
4134
4135
4136
4137
4138
4139
4140
4141
4142
4143
4144
4145
4146
4147
4148
4149
4150
4151
4152
4153
4154
4155
4156
4157
4158
4159
4160
4161
4162
4163
4164
4165
4166
4167
4168
4169
4170
4171
4172
4173
4174
4175
4176
4177
4178
4179
4180
4181
4182
4183
4184
4185
4186
4187
4188
4189
4190
4191
4192
4193
4194
4195
4196
4197
4198
4199
4200
4201
4202
4203
4204
4205
4206
4207
4208
4209
4210
4211
4212
4213
4214
4215
4216
4217
4218
4219
4220
4221
4222
4223
4224
4225
4226
4227
4228
4229
4230
4231
4232
4233
4234
4235
4236
4237
4238
4239
4240
4241
4242
4243
4244
4245
4246
4247
4248
4249
4250
4251
4252
4253
4254
4255
4256
4257
4258
4259
4260
4261
4262
4263
4264
4265
4266
4267
4268
4269
4270
4271
4272
4273
4274
4275
4276
4277
4278
4279
4280
4281
4282
4283
4284
4285
4286
4287
4288
4289
4290
4291
4292
4293
4294
4295
4296
4297
4298
4299
4300
4301
4302
4303
4304
4305
4306
4307
4308
4309
4310
4311
4312
4313
4314
4315
4316
4317
4318
4319
4320
4321
4322
4323
4324
4325
4326
4327
4328
4329
4330
4331
4332
4333
4334
4335
4336
4337
4338
4339
4340
4341
4342
4343
4344
4345
4346
4347
4348
4349
4350
4351
4352
4353
4354
4355
4356
4357
4358
4359
4360
4361
4362
4363
4364
4365
4366
4367
4368
4369
4370
4371
4372
4373
4374
4375
4376
4377
4378
4379
4380
4381
4382
4383
4384
4385
4386
4387
4388
4389
4390
4391
4392
4393
4394
4395
4396
4397
4398
4399
4400
4401
4402
4403
4404
4405
4406
4407
4408
4409
4410
4411
4412
4413
4414
4415
4416
4417
4418
4419
4420
4421
4422
4423
4424
4425
4426
4427
4428
4429
4430
4431
4432
4433
4434
4435
4436
4437
4438
4439
4440
4441
4442
4443
4444
4445
4446
4447
4448
4449
4450
4451
4452
4453
4454
4455
4456
4457
4458
4459
4460
4461
4462
4463
4464
4465
4466
4467
4468
4469
4470
4471
4472
4473
4474
4475
4476
4477
4478
4479
4480
4481
4482
4483
4484
4485
4486
4487
4488
4489
4490
4491
4492
4493
4494
4495
4496
4497
4498
4499
4500
4501
4502
4503
4504
4505
4506
4507
4508
4509
4510
4511
4512
4513
4514
4515
4516
4517
4518
4519
4520
4521
4522
4523
4524
4525
4526
4527
4528
4529
4530
4531
4532
4533
4534
4535
4536
4537
4538
4539
4540
4541
4542
4543
4544
4545
4546
4547
4548
4549
4550
4551
4552
4553
4554
4555
4556
4557
4558
4559
4560
4561
4562
4563
4564
4565
4566
4567
4568
4569
4570
4571
4572
4573
4574
4575
4576
4577
4578
4579
4580
4581
4582
4583
4584
4585
4586
4587
4588
4589
4590
4591
4592
4593
4594
4595
4596
4597
4598
4599
4600
4601
4602
4603
4604
4605
4606
4607
4608
4609
4610
4611
4612
4613
4614
4615
4616
4617
4618
4619
4620
4621
4622
4623
4624
4625
4626
4627
4628
4629
4630
4631
4632
4633
4634
4635
4636
4637
4638
4639
4640
4641
4642
4643
4644
4645
4646
4647
4648
4649
4650
4651
4652
4653
4654
4655
4656
4657
4658
4659
4660
4661
4662
4663
4664
4665
4666
4667
4668
4669
4670
4671
4672
4673
4674
4675
4676
4677
4678
4679
4680
4681
4682
4683
4684
4685
4686
4687
4688
4689
4690
4691
4692
4693
4694
4695
4696
4697
4698
4699
4700
4701
4702
4703
4704
4705
4706
4707
4708
4709
4710
4711
4712
4713
4714
4715
4716
4717
4718
4719
4720
4721
4722
4723
4724
4725
4726
4727
4728
4729
4730
4731
4732
4733
4734
4735
4736
4737
4738
4739
4740
4741
4742
4743
4744
4745
4746
4747
4748
4749
4750
4751
4752
4753
4754
4755
4756
4757
4758
4759
4760
4761
4762
4763
4764
4765
4766
4767
4768
4769
4770
4771
4772
4773
4774
4775
4776
4777
4778
4779
4780
4781
4782
4783
4784
4785
4786
4787
4788
4789
4790
4791
4792
4793
4794
4795
4796
4797
4798
4799
4800
4801
4802
4803
4804
4805
4806
4807
4808
4809
4810
4811
4812
4813
4814
4815
4816
4817
4818
4819
4820
4821
4822
4823
4824
4825
4826
4827
4828
4829
4830
4831
4832
4833
4834
4835
4836
4837
4838
4839
4840
4841
4842
4843
4844
4845
4846
4847
4848
4849
4850
4851
4852
4853
4854
4855
4856
4857
4858
4859
4860
4861
4862
4863
4864
4865
4866
4867
4868
4869
4870
4871
4872
4873
4874
4875
4876
4877
4878
4879
4880
4881
4882
4883
4884
4885
4886
4887
4888
4889
4890
4891
4892
4893
4894
4895
4896
4897
4898
4899
4900
4901
4902
4903
4904
4905
4906
4907
4908
4909
4910
4911
4912
4913
4914
4915
4916
4917
4918
4919
4920
4921
4922
4923
4924
4925
4926
4927
4928
4929
4930
4931
4932
4933
4934
4935
4936
4937
4938
4939
4940
4941
4942
4943
4944
4945
4946
4947
4948
4949
4950
4951
4952
4953
4954
4955
4956
4957
4958
4959
4960
4961
4962
4963
4964
4965
4966
4967
4968
4969
4970
4971
4972
4973
4974
4975
4976
4977
4978
4979
4980
4981
4982
4983
4984
4985
4986
4987
4988
4989
4990
4991
4992
4993
4994
4995
4996
4997
4998
4999
5000
5001
5002
5003
5004
5005
5006
5007
5008
5009
5010
5011
5012
5013
5014
5015
5016
5017
5018
5019
5020
5021
5022
5023
5024
5025
5026
5027
5028
5029
5030
5031
5032
5033
5034
5035
5036
5037
5038
5039
5040
5041
5042
5043
5044
5045
5046
5047
5048
5049
5050
5051
5052
5053
5054
5055
5056
5057
5058
5059
5060
5061
5062
5063
5064
5065
5066
5067
5068
5069
5070
5071
5072
5073
5074
5075
5076
5077
5078
5079
5080
5081
5082
5083
5084
5085
5086
5087
5088
5089
5090
5091
5092
5093
5094
5095
5096
5097
5098
5099
5100
5101
5102
5103
5104
5105
5106
5107
5108
5109
5110
5111
5112
5113
5114
5115
5116
5117
5118
5119
5120
5121
5122
5123
5124
5125
5126
5127
5128
5129
5130
5131
5132
5133
5134
5135
5136
5137
5138
5139
5140
5141
5142
5143
5144
5145
5146
5147
5148
5149
5150
5151
5152
5153
5154
5155
5156
5157
5158
5159
5160
5161
5162
5163
5164
5165
5166
5167
5168
5169
5170
5171
5172
5173
5174
5175
5176
5177
5178
5179
5180
5181
5182
5183
5184
5185
5186
5187
5188
5189
5190
5191
5192
5193
5194
5195
5196
5197
5198
5199
5200
5201
5202
5203
5204
5205
5206
5207
5208
5209
5210
5211
5212
5213
5214
5215
5216
5217
5218
5219
5220
5221
5222
5223
5224
5225
5226
5227
5228
5229
5230
5231
5232
5233
5234
5235
5236
5237
5238
5239
5240
5241
5242
5243
5244
5245
5246
5247
5248
5249
5250
5251
5252
5253
5254
5255
5256
5257
5258
5259
5260
5261
5262
5263
5264
5265
5266
5267
5268
5269
5270
5271
5272
5273
5274
5275
5276
5277
5278
5279
5280
5281
5282
5283
5284
5285
5286
5287
5288
5289
5290
5291
5292
5293
5294
5295
5296
5297
5298
5299
5300
5301
5302
5303
5304
5305
5306
5307
5308
5309
5310
5311
5312
5313
5314
5315
5316
5317
5318
5319
5320
5321
5322
5323
5324
5325
5326
5327
5328
5329
5330
5331
5332
5333
5334
5335
5336
5337
5338
5339
5340
5341
5342
5343
5344
5345
5346
5347
5348
5349
5350
5351
5352
5353
5354
5355
5356
5357
5358
5359
5360
5361
5362
5363
5364
5365
5366
5367
5368
5369
5370
5371
5372
5373
5374
5375
5376
5377
5378
5379
5380
5381
5382
5383
5384
5385
5386
5387
5388
5389
5390
5391
5392
5393
5394
5395
5396
5397
5398
5399
5400
5401
5402
5403
5404
5405
5406
5407
5408
5409
5410
5411
5412
5413
5414
5415
5416
5417
5418
5419
5420
5421
5422
5423
5424
5425
5426
5427
5428
5429
5430
5431
5432
5433
5434
5435
5436
5437
5438
5439
5440
5441
5442
5443
5444
5445
5446
5447
5448
5449
5450
5451
5452
5453
5454
5455
5456
5457
5458
5459
5460
5461
5462
5463
5464
5465
5466
5467
5468
5469
5470
5471
5472
5473
5474
5475
5476
5477
5478
5479
5480
5481
5482
5483
5484
5485
5486
5487
5488
5489
5490
5491
5492
5493
5494
5495
5496
5497
5498
5499
5500
5501
5502
5503
5504
5505
5506
5507
5508
5509
5510
5511
5512
5513
5514
5515
5516
5517
5518
5519
5520
5521
5522
5523
5524
5525
5526
5527
5528
5529
5530
5531
5532
5533
5534
5535
5536
5537
5538
5539
5540
5541
5542
5543
5544
5545
5546
5547
5548
5549
5550
5551
5552
5553
5554
5555
5556
5557
5558
5559
5560
5561
5562
5563
5564
5565
5566
5567
5568
5569
5570
5571
5572
5573
5574
5575
5576
5577
5578
5579
5580
5581
5582
5583
5584
5585
5586
5587
5588
5589
5590
5591
5592
5593
5594
5595
5596
5597
5598
5599
5600
5601
5602
5603
5604
5605
5606
5607
5608
5609
5610
5611
5612
5613
5614
5615
5616
5617
5618
5619
5620
5621
5622
5623
5624
5625
5626
5627
5628
5629
5630
5631
5632
5633
5634
5635
5636
5637
5638
5639
5640
5641
5642
5643
5644
5645
5646
5647
5648
5649
5650
5651
5652
5653
5654
5655
5656
5657
5658
5659
5660
5661
5662
5663
5664
5665
5666
5667
5668
5669
5670
5671
5672
5673
5674
5675
5676
5677
5678
5679
5680
5681
5682
5683
5684
5685
5686
5687
5688
5689
5690
5691
5692
5693
5694
5695
5696
5697
5698
5699
5700
5701
5702
5703
5704
5705
5706
5707
5708
5709
5710
5711
5712
5713
5714
5715
5716
5717
5718
5719
5720
5721
5722
5723
5724
5725
5726
5727
5728
5729
5730
5731
5732
5733
5734
5735
5736
5737
5738
5739
5740
5741
5742
5743
5744
5745
5746
5747
5748
5749
5750
5751
5752
5753
5754
5755
5756
5757
5758
5759
5760
5761
5762
5763
5764
5765
5766
5767
5768
5769
5770
5771
5772
5773
5774
5775
5776
5777
5778
5779
5780
5781
5782
5783
5784
5785
5786
5787
5788
5789
5790
5791
5792
5793
5794
5795
5796
5797
5798
5799
5800
5801
5802
5803
5804
5805
5806
5807
5808
5809
5810
5811
5812
5813
5814
5815
5816
5817
5818
5819
5820
5821
5822
5823
5824
5825
5826
5827
5828
5829
5830
5831
5832
5833
5834
5835
5836
5837
5838
5839
5840
5841
5842
5843
5844
5845
5846
5847
5848
5849
5850
5851
5852
5853
5854
5855
5856
5857
5858
5859
5860
5861
5862
5863
5864
5865
5866
5867
5868
5869
5870
5871
5872
5873
5874
5875
5876
5877
5878
5879
5880
5881
5882
5883
5884
5885
5886
5887
5888
5889
5890
5891
5892
5893
5894
5895
5896
5897
5898
5899
5900
5901
5902
5903
5904
5905
5906
5907
5908
5909
5910
5911
5912
5913
5914
5915
5916
5917
5918
5919
5920
5921
5922
5923
5924
5925
5926
5927
5928
5929
5930
5931
5932
5933
5934
5935
5936
5937
5938
5939
5940
5941
5942
5943
5944
5945
5946
5947
5948
5949
5950
5951
5952
5953
5954
5955
5956
5957
5958
5959
5960
5961
5962
5963
5964
5965
5966
5967
5968
5969
5970
5971
5972
5973
5974
5975
5976
5977
5978
5979
5980
5981
5982
5983
5984
5985
5986
5987
5988
5989
5990
5991
5992
5993
5994
5995
5996
5997
5998
5999
6000
6001
6002
6003
6004
6005
6006
6007
6008
6009
6010
6011
6012
6013
6014
6015
6016
6017
6018
6019
6020
6021
6022
6023
6024
6025
6026
6027
6028
6029
6030
6031
6032
6033
6034
6035
6036
6037
6038
6039
6040
6041
6042
6043
6044
6045
6046
6047
6048
6049
6050
6051
6052
6053
6054
6055
6056
6057
6058
6059
6060
6061
6062
6063
6064
6065
6066
6067
6068
6069
6070
6071
6072
6073
6074
6075
6076
6077
6078
6079
6080
6081
6082
6083
6084
6085
6086
6087
6088
6089
6090
6091
6092
6093
6094
6095
6096
6097
6098
6099
6100
6101
6102
6103
6104
6105
6106
6107
6108
6109
6110
6111
6112
6113
6114
6115
6116
6117
6118
6119
6120
6121
6122
6123
6124
6125
6126
6127
6128
6129
6130
6131
6132
6133
6134
6135
6136
6137
6138
6139
6140
6141
6142
6143
6144
6145
6146
6147
6148
6149
6150
6151
6152
6153
6154
6155
6156
6157
6158
6159
6160
6161
6162
6163
6164
6165
6166
6167
6168
6169
6170
6171
6172
6173
6174
6175
6176
6177
6178
6179
6180
6181
6182
6183
6184
6185
6186
6187
6188
6189
6190
6191
6192
6193
6194
6195
6196
6197
6198
6199
6200
6201
6202
6203
6204
6205
6206
6207
6208
6209
6210
6211
6212
6213
6214
6215
6216
6217
6218
6219
6220
6221
6222
6223
6224
6225
6226
6227
6228
6229
6230
6231
6232
6233
6234
6235
6236
6237
6238
6239
6240
6241
6242
6243
6244
6245
6246
6247
6248
6249
6250
6251
6252
6253
6254
6255
6256
6257
6258
6259
6260
6261
6262
6263
6264
6265
6266
6267
6268
6269
6270
6271
6272
6273
6274
6275
6276
6277
6278
6279
6280
6281
6282
6283
6284
6285
6286
6287
6288
6289
6290
6291
6292
6293
6294
6295
6296
6297
6298
6299
6300
6301
6302
6303
6304
6305
6306
6307
6308
6309
6310
6311
6312
6313
6314
6315
6316
6317
6318
6319
6320
6321
6322
6323
6324
6325
6326
6327
6328
6329
6330
6331
6332
6333
6334
6335
6336
6337
6338
6339
6340
6341
6342
6343
6344
6345
6346
6347
6348
6349
6350
6351
6352
6353
6354
6355
6356
6357
6358
6359
6360
6361
6362
6363
6364
6365
6366
6367
6368
6369
6370
6371
6372
6373
6374
6375
6376
6377
6378
6379
6380
6381
6382
6383
6384
6385
6386
6387
6388
6389
6390
6391
6392
6393
6394
6395
6396
6397
6398
6399
6400
6401
6402
6403
6404
6405
6406
6407
6408
6409
6410
6411
6412
6413
6414
6415
6416
6417
6418
6419
6420
6421
6422
6423
6424
6425
6426
6427
6428
6429
6430
6431
6432
6433
6434
6435
6436
6437
6438
6439
6440
6441
6442
6443
6444
6445
6446
6447
6448
6449
6450
6451
6452
6453
6454
6455
6456
6457
6458
6459
6460
6461
6462
6463
6464
6465
6466
6467
6468
6469
6470
6471
6472
6473
6474
6475
6476
6477
6478
6479
6480
6481
6482
6483
6484
6485
6486
6487
6488
6489
6490
6491
6492
6493
6494
6495
6496
6497
6498
6499
6500
6501
6502
6503
6504
6505
6506
6507
6508
6509
6510
6511
6512
6513
6514
6515
6516
6517
6518
6519
6520
6521
6522
6523
6524
6525
6526
6527
6528
6529
6530
6531
6532
6533
6534
6535
6536
6537
6538
6539
6540
6541
6542
6543
6544
6545
6546
6547
6548
6549
6550
6551
6552
6553
6554
6555
6556
6557
6558
6559
6560
6561
6562
6563
6564
6565
6566
6567
6568
6569
6570
6571
6572
6573
6574
6575
6576
6577
6578
6579
6580
6581
6582
6583
6584
6585
6586
6587
6588
6589
6590
6591
6592
6593
6594
6595
6596
6597
6598
6599
6600
6601
6602
6603
6604
6605
6606
6607
6608
6609
6610
6611
6612
6613
6614
6615
6616
6617
6618
6619
6620
6621
6622
6623
6624
6625
6626
6627
6628
6629
6630
6631
6632
6633
6634
6635
6636
6637
6638
6639
6640
6641
6642
6643
6644
6645
6646
6647
6648
6649
6650
6651
6652
6653
6654
6655
6656
6657
6658
6659
6660
6661
6662
6663
6664
6665
6666
6667
6668
6669
6670
6671
6672
6673
6674
6675
6676
6677
6678
6679
6680
6681
6682
6683
6684
6685
6686
6687
6688
6689
6690
6691
6692
6693
6694
6695
6696
6697
6698
6699
6700
6701
6702
6703
6704
6705
6706
6707
6708
6709
6710
6711
6712
6713
6714
6715
6716
6717
6718
6719
6720
6721
6722
6723
6724
6725
6726
6727
6728
6729
6730
6731
6732
6733
6734
6735
6736
6737
6738
6739
6740
6741
6742
6743
6744
6745
6746
6747
6748
6749
6750
6751
6752
6753
6754
6755
6756
6757
6758
6759
6760
6761
6762
6763
6764
6765
6766
6767
6768
6769
6770
6771
6772
6773
6774
6775
6776
6777
6778
6779
6780
6781
6782
6783
6784
6785
6786
6787
6788
6789
6790
6791
6792
6793
6794
6795
6796
6797
6798
6799
6800
6801
6802
6803
6804
6805
6806
6807
6808
6809
6810
6811
6812
6813
6814
6815
6816
6817
6818
6819
6820
6821
6822
6823
6824
6825
6826
6827
6828
6829
6830
6831
6832
6833
6834
6835
6836
6837
6838
6839
6840
6841
6842
6843
6844
6845
6846
6847
6848
6849
6850
6851
6852
6853
6854
6855
6856
6857
6858
6859
6860
6861
6862
6863
6864
6865
6866
6867
6868
6869
6870
6871
6872
6873
6874
6875
6876
6877
6878
6879
6880
6881
6882
6883
6884
6885
6886
6887
6888
6889
6890
6891
6892
6893
6894
6895
6896
6897
6898
6899
6900
6901
6902
6903
6904
6905
6906
6907
6908
6909
6910
6911
6912
6913
6914
6915
6916
6917
6918
6919
6920
6921
6922
6923
6924
6925
6926
6927
6928
6929
6930
6931
6932
6933
6934
6935
6936
6937
6938
6939
6940
6941
6942
6943
6944
6945
6946
6947
6948
6949
6950
6951
6952
6953
6954
6955
6956
6957
6958
6959
6960
6961
6962
6963
6964
6965
6966
6967
6968
6969
6970
6971
6972
6973
6974
6975
6976
6977
6978
6979
6980
6981
6982
6983
6984
6985
6986
6987
6988
6989
6990
6991
6992
6993
6994
6995
6996
6997
6998
6999
7000
7001
7002
7003
7004
7005
7006
7007
7008
7009
7010
7011
7012
7013
7014
7015
7016
7017
7018
7019
7020
7021
7022
7023
7024
7025
7026
7027
7028
7029
7030
7031
7032
7033
7034
7035
7036
7037
7038
7039
7040
7041
7042
7043
7044
7045
7046
7047
7048
7049
7050
7051
7052
7053
7054
7055
7056
7057
7058
7059
7060
7061
7062
7063
7064
7065
7066
7067
7068
7069
7070
7071
7072
7073
7074
7075
7076
7077
7078
7079
7080
7081
7082
7083
7084
7085
7086
7087
7088
7089
7090
7091
7092
7093
7094
7095
7096
7097
7098
7099
7100
7101
7102
7103
7104
7105
7106
7107
7108
7109
7110
7111
7112
7113
7114
7115
7116
7117
7118
7119
7120
7121
7122
7123
7124
7125
7126
7127
7128
7129
7130
7131
7132
7133
7134
7135
7136
7137
7138
7139
7140
7141
7142
7143
7144
7145
7146
7147
7148
7149
7150
7151
7152
7153
7154
7155
7156
7157
7158
7159
7160
7161
7162
7163
7164
7165
7166
7167
7168
7169
7170
7171
7172
7173
7174
7175
7176
7177
7178
7179
7180
7181
7182
7183
7184
7185
7186
7187
7188
7189
7190
7191
7192
7193
7194
7195
7196
7197
7198
7199
7200
7201
7202
7203
7204
7205
7206
7207
7208
7209
7210
7211
7212
7213
7214
7215
7216
7217
7218
7219
7220
7221
7222
7223
7224
7225
7226
7227
7228
7229
7230
7231
7232
7233
7234
7235
7236
7237
7238
7239
7240
7241
7242
7243
7244
7245
7246
7247
7248
7249
7250
7251
7252
7253
7254
7255
7256
7257
7258
7259
7260
7261
7262
7263
7264
7265
7266
7267
7268
7269
7270
7271
7272
7273
7274
7275
7276
7277
7278
7279
7280
7281
7282
7283
7284
7285
7286
7287
7288
7289
7290
7291
7292
7293
7294
7295
7296
7297
7298
7299
7300
7301
7302
7303
7304
7305
7306
7307
7308
7309
7310
7311
7312
7313
7314
7315
7316
7317
7318
7319
7320
7321
7322
7323
7324
7325
7326
7327
7328
7329
7330
7331
7332
7333
7334
7335
7336
7337
7338
7339
7340
7341
7342
7343
7344
7345
7346
7347
7348
7349
7350
7351
7352
7353
7354
7355
7356
7357
7358
7359
7360
7361
7362
7363
7364
7365
7366
7367
7368
7369
7370
7371
7372
7373
7374
7375
7376
7377
7378
7379
7380
7381
7382
7383
7384
7385
7386
7387
7388
7389
7390
7391
7392
7393
7394
7395
7396
7397
7398
7399
7400
7401
7402
7403
7404
7405
7406
7407
7408
7409
7410
7411
7412
7413
7414
7415
7416
7417
7418
7419
7420
7421
7422
7423
7424
7425
7426
7427
7428
7429
7430
7431
7432
7433
7434
7435
7436
7437
7438
7439
7440
7441
7442
7443
7444
7445
7446
7447
7448
7449
7450
7451
7452
7453
7454
7455
7456
7457
7458
7459
7460
7461
7462
7463
7464
7465
7466
7467
7468
7469
7470
7471
7472
7473
7474
7475
7476
7477
7478
7479
7480
7481
7482
7483
7484
7485
7486
7487
7488
7489
7490
7491
7492
7493
7494
7495
7496
7497
7498
7499
7500
7501
7502
7503
7504
7505
7506
7507
7508
7509
7510
7511
7512
7513
7514
7515
7516
7517
7518
7519
7520
7521
7522
7523
7524
7525
7526
7527
7528
7529
7530
7531
7532
7533
7534
7535
7536
7537
7538
7539
7540
7541
7542
7543
7544
7545
7546
7547
7548
7549
7550
7551
7552
7553
7554
7555
7556
7557
7558
7559
7560
7561
7562
7563
7564
7565
7566
7567
7568
7569
7570
7571
7572
7573
7574
7575
7576
7577
7578
7579
7580
7581
7582
7583
7584
7585
7586
7587
7588
7589
7590
7591
7592
7593
7594
7595
7596
7597
7598
7599
7600
7601
7602
7603
7604
7605
7606
7607
7608
7609
7610
7611
7612
7613
7614
7615
7616
7617
7618
7619
7620
7621
7622
7623
7624
7625
7626
7627
7628
7629
7630
7631
7632
7633
7634
7635
7636
7637
7638
7639
7640
7641
7642
7643
7644
7645
7646
7647
7648
7649
7650
7651
7652
7653
7654
7655
7656
7657
7658
7659
7660
7661
7662
7663
7664
7665
7666
7667
7668
7669
7670
7671
7672
7673
7674
7675
7676
7677
7678
7679
7680
7681
7682
7683
7684
7685
7686
7687
7688
7689
7690
7691
7692
7693
7694
7695
7696
7697
7698
7699
7700
7701
7702
7703
7704
7705
7706
7707
7708
7709
7710
7711
7712
7713
7714
7715
7716
7717
7718
7719
7720
7721
7722
7723
7724
7725
7726
7727
7728
7729
7730
7731
7732
7733
7734
7735
7736
7737
7738
7739
7740
7741
7742
7743
7744
7745
7746
7747
7748
7749
7750

<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN">
<html>
<head>
<title>Punicorum Liber Octavus</title>
<meta http-equiv = "Content-Type" content = "text/html; charset=UTF-8">

<link rel = "stylesheet" type = "text/css" href = "siliusstyles.css">

<body>

<table class = "contents">
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "../main.html">Præfatio</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<a href = "bookI.html">Liber I</a><br>
<a href = "bookII.html">Liber II</a><br>
<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br>
<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br>
<a href = "bookV.html">Liber V</a>
</td>
<td>
<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br>
<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br>
<b>Liber VIII</b><br>
<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br>
<a href = "bookX.html">Liber X</a><br>
<a href = "bookXI.html">Liber XI</a>
</td>
<td>
<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br>
<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br>
<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br>
<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br>
<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br>
<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "comm.html">Appendices</a><br>
<a href = "indexAF.html">Index</a><br>
<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a>
</td>
</tr>
</table>

<hr class = "mid">

<span class = "pagenum">467</span>

<h3>C. SILII ITALICI</h3>

<h1 class = "extended">PUNICORUM</h1>


<h3>LIBER OCTAVUS.</h3>

<hr>

<h4><a name = "lib8_arg" id = "lib8_arg">ARGUMENTUM.</a></h4>

<div class = "argument">
<p><span class = "smallcaps">Fabium</span>, qui posse vinci hostem,
Romanis persuaserat, pro se quisque laudibus ad cælum fert: Hannibal
contra, jam summum militiæ jus dictatori redditum, eoque vivente omnem
sibi non victoriæ tantum, sed prælii quoque spem præcisam esse,
magnopere et dolet et indignatur; <a href = "#line8_1">1-11</a>.</p>

<p>Quin etiam inopia cunctarum rerum in dies ingravescit, et milites, ex
conluvione omnium gentium mixti, Galli in primis, animo semper
fluctuantes et prædæ sanguinisque cupidi, pugnam stipendiumque debitum
exposcunt, et jam consilia, vel transitionis, vel reditus in patriam
agitant; Hannon autem, qui ducem Pœnorum internecivo capitalique odio
prosequitur, quantum potest et valet, inpedit, quo minus, vel
supplementum copiis ejus scribi, vel frumentum et pecuniam mitti senatus
censeat; <a href = "#line8_11">11-24</a>.</p>

<p>Has curas, quibus Hannibal conficitur, lenit Juno, quæ Annam, Didonis
sororem et Numicii fl. Nympham, blande adpellat, ut eum de prosperis,
quæ instent, fatis, de fine dictaturæ, comitiis consulum, temeritate
Varronis, quem, sui generis hominem, vulgus ad consulatum extrahere
nitatur, et de pugnæ Cannensis eventu, certiorem faciat; <a href =
"#line8_25">25-38</a>.</p>

<p>Nympha, communis a Belo ductæ originis, amoris patriæ et mandatorum
sororis memor, negotium sibi demandatum non recusat, quanquam divino in
Italia honore colatur; <a href = "#line8_39">39-49</a>.</p>

<p>Quem, unde, et quando consecuta sit, ipsa hoc modo memorat: Post
Didonis mortem Iarbas, Gætulorum rex, Carthagine rerum potitur, et Anna
primum quidem ad Battum, Cyrenes regem, confugit; sed biennio post,
bello propterea hospiti suo a Pygmalione indicto, navem
<span class = "pagenum">468</span>
conscendit, quæ vi tempestatis in litus Italiæ ejicitur; <a href =
"#line8_49">49-68</a>.</p>

<p>Ibi in terra prorsus sibi ignota oberrans obviam venit Æneæ, a quo
benigne hospitio excepta Didonem, dolore confectam, in ardentem rogum
adscendisse refert; <a href = "#line8_69">69-159</a>.</p>

<p>Sed a sorore in somnis admonita, ut insidias vitaret, quas Lavinia
strueret, intempesta nocte fuga sibi consulit, ipsaque se in Numicium
præcipitat, quo facto inter Deas indigetes Latii relata colitur; <a href
= "#line8_160">160-201</a>.</p>

<p>His ordine expositis, Anna, Junonis voluntati morem gerens, ejus
verbis optatissimum de subita, quæ inpendeat, rerum mutatione, nuntium
Hannibali adfert; <a href = "#line8_202">202-224</a>.</p>

<p>Is animum revocat, et e Campania, monitu deæ, in Apuliam castra
movet; <a href = "#line8_225">225-241</a>.</p>

<p>Interea Romæ comitiis consulum indictis, C. Terentius Varro, homo non
humili solum, sed sordido etiam loco ortus, haud parum callide auram
favoris popularis ex dictatoria invidia principumque insectatione petit,
et suffragiis turbæ forensis, quæ æternam fastis labem adspergunt,
consul creatur; <a href = "#line8_242">242-257</a>.</p>

<p>Is, qui melior lingua quam dextra erat, et qui nec castra, nec hostem
unquam viderat, extemplo ab urbe signa movere statuit; concionesque
multas ac feroces habet, denunciantes, bellum arcessitum in Italiam ab
nobilibus, mansurumque in visceribus reipublicæ, si plures Fabios
imperatores haberet; se, quo die hostem vidisset, Pœnorum bello æque ac
inpotenti Patrum dominationi finem adlaturum, et Hannibalem mox, Fabio
spectante, in triumpho ducturum; <a href = "#line8_258">258-277</a>.</p>

<p>Collega ejus, L. Æmilius Paulus, qui cum L. Livio olim consul fuerat,
et ab iis, qui gloriam perfecti belli Illyrici ipsi invidebant,
adcusatus damnatione collegæ, et sua prope, ambustus evaserat, etsi
perniciem patriæ imminentem animo præsagit, et tam nobilitate, quam
virtute excellit, nihil tamen inclementer in Varronem dicere conatur;
<a href = "#line8_278">278-<ins class = "correction" title = "‘279’ legitur">297</ins></a>.</p>

<p>Eum proficiscentem hortatur Fabius, ut, quum non minus ipsi
certaminis cum Varrone, quam cum Hannibale futurum sit, nec alia ratione
saluti reipublicæ, quæ tota ab ipso pendeat, consuli possit, utrisque
ducibus unus fortiter resistat, sibique persuadeat, Pœnum imperatorem,
qui in aliena, in hostili terra, inter omnia inimica infestaque, procul
ab domo, procul ab patria sit, summaque commeatus et pecuniæ inopia
laboret, superari posse ab eo, quem ratio agentem ducat, non fortuna,
quique nec occasioni suæ desit, nec suam occasionem hosti det; <a href =
"#line8_298">298-326</a>.</p>

<p>Ad ea paucis verbis mæstoque vultu respondet consul, se quidem, quam
possit, solertissime omnia e republ. fide sua facturum, et, quæ una
<span class = "pagenum">469</span>
salutis sit via, eadem ratione bellum adversus Hannibalem gesturum, qua
Fabius gesserit; sed, quum irati dii alterum quasi consulem Romanis,
alterum Pœnis dederint, et ne ipse quidem Carthaginiensium senatus, vel
magis sibi discordem collegam adjungere, vel infestiorem reipubl. Rom.
pestem inmittere potuerit, consilia amici magis sana et salubria, quam
explicatu facilia esse, et, si vana idcirco præcepta surdis caneret
auribus, atque adversi quid adcideret, hostium se telis potius, quam
iterum suffragiis iratorum civium, caput objecturum; <a href =
"#line8_327">327-348</a>.</p>

<p>Non ita multo post consules ad nobilitandas clade Romana Cannas,
Apuliæ vicum, cui Hannibal castra jam admoverat, proficiscuntur, et in
unum locum cogunt exercitum numero amplissimum (<a href =
"#line8_349">349</a>), et ex Latinis (<a href = "#line8_356">356</a>),
Sabinis (<a href = "#line8_412">412</a>), Picentibus (<a href =
"#line8_424">424</a>), Umbris (<a href = "#line8_446">446</a>), Etruscis
(<a href = "#line8_468">468</a>), Marsis (<a href =
"#line8_495">495</a>), Pelignis (<a href = "#line8_510">510</a>)
Campanis, Marrucinis, Frentanis, Vestinis (<a href =
"#line8_512">512</a>) Samnitibus (<a href = "#line8_562">562</a>)
Brutiis, Lucanis, Hirpinis, Calabris, Salentinis, Picentinis (<a href =
"#line8_568">568</a>), Gallis Cisalpinis, Boiis, Anamanis, Cenomanis,
Venetis, Lingonibus, Liguribus, Morinis, Euganeis, Carnis, Vagennis (<a
href = "#line8_588">588</a>), Siculis et Ilvæ ins. incolis (<a href =
"#line8_613">613</a>) conscriptum, quorum populorum urbes una cum
ducibus, Scauro, 370, Scævola, 384, Sulla, 393, Tullio, 404, Nerone,
413, Curione, 425, Pisone, 463, Galba, 469, Scipione, 546, Cethego, 575,
et Bruto, 607, recensentur; <a href = "#line8_356">356-621</a>.</p>

<p>Castris autem vix ad Cannas locatis, varia deorum iram declarant
prodigia; (<a href = "#line8_622">622-655</a>). Unde milites, vultu
sensibusque adtoniti, et omnia truci clamore complentes, cladem Romanis
inminentem, Pauli Serviliique mortem, fugam Varronis, et tot equitum
peditumque stragem ominantur; <a href = "#line8_656">656-676</a>.</p>
</div>

<hr class = "tiny">

<div class = "text">
<p><a name = "line8_1" id = "line8_1"> </a>
<span class = "smallcaps">Primus</span> Agenoridum cedentia terga
videre</p>
<p><a name = "line8_2" id = "line8_2"> </a>
Æneadis dederat Fabius: Romana parentem</p>
<p><a name = "line8_3" id = "line8_3"> </a>
Solum castra vocant; solum vocat Hannibal hostem,</p>
<p><a name = "line8_4" id = "line8_4"> </a>
Inpatiensque moræ fremit: <a href = "#var8_4">ut sit copia
Martis</a>,</p>
<span class = "pagenum">470</span>
<span class = "linenum">5</span>
<p><a name = "line8_5" id = "line8_5"> </a>
Exspectanda viri fata, optandumque sub armis</p>
<p><a name = "line8_6" id = "line8_6"> </a>
Parcarum auxilium: namque, hac spirante senecta,</p>
<p><a name = "line8_7" id = "line8_7"> </a>
Nequidquam sese Latium sperare cruorem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">469</span>
<a name = "not8_1" id = "not8_1" href = "#line8_1">1.</a>
Fabius nempe Hannibalem primus repulit et retro cedere coegit; at prælio
primus eum superavit Marcellus; Drak. Conf. tamen <a class = "crossref"
href = "#line8_15">v.&nbsp;15</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_567">ad VII, 567</a>.
&mdash;<a name = "not8_2" id = "not8_2" href =
"#line8_2">2.</a>&nbsp;<i>parentem</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_735">VII, 735</a>.
&mdash;<a name = "not8_3" id = "not8_3" href =
"#line8_3">3.</a>&nbsp;<i>solum vocat Hannibal hostem</i>, cf. Liv.
XXII, 30, extr.
&mdash;<a name = "not8_4" id = "not8_4" href = "#line8_4">4.</a>&nbsp;De
pugnæ copia
<span class = "pagenum notes">470</span>
desperandum ante Fabii mortem.
&mdash;<a name = "not8_5" id = "not8_5" href =
"#line8_5">5.</a>&nbsp;<i>Expectanda</i>, cf. <a class = "crossref" href
= "bookV.html#not5_207">ad V,&nbsp;207</a>.
&mdash;<a name = "not8_6" id = "not8_6" href =
"#line8_6">6.</a>&nbsp;<i>hac spirante senecta</i>, vivente hoc
sene.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_8" id = "line8_8"> </a>
Jam vero concors miles, signisque relatis</p>
<p><a name = "line8_9" id = "line8_9"> </a>
<a href = "#var8_9">Indivisus honos</a>, iterumque et rursus eidem</p>
<span class = "linenum">10</span>
<p><a name = "line8_10" id = "line8_10"> </a>
Soli obluctandum Fabio, majoribus ægrum</p>
<p><a name = "line8_11" id = "line8_11"> </a>
<a href = "#var8_11">Angebant</a> curis. Lentando fervida bella</p>
<p><a name = "line8_12" id = "line8_12"> </a>
<a href = "#var8_12">Dictator, quum multa adeo, tum miles</a> egenus</p>
<p><a name = "line8_13" id = "line8_13"> </a>
Cunctarum ut rerum Tyrius foret, arte sedendi</p>
<p><a name = "line8_14" id = "line8_14"> </a>
Egerat, et, quanquam finis pugnaque manuque</p>
<span class = "linenum">15</span>
<p><a name = "line8_15" id = "line8_15"> </a>
Haud dum partus erat, jam bello vicerat hostem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_11" id = "not8_11" href = "#line8_11">11.</a>
Cf. Liv. XXII, 32, et inpr. 43; quem locum miror fugisse diligentiam
memoriamque Ill. Ernesti, qui non modo ea, quæ de Hannonis odio, sed
etiam quæ de Celtis, defectionem molientibus, mox dicentur, fictioni
poeticæ tribuenda putat.
&mdash;<i>Lentando</i>, prolatando, trahendo, vel lente gerendo,
<i>bella fervida</i>, quæ Minucius majore fervore, quam consilio aut
prudentia, administrabat; Drak.
&mdash;<a name = "not8_13" id = "not8_13" href =
"#line8_13">13.</a>&nbsp;<i>arte sedendi</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#not3_142">ad III, 142</a>.
&mdash;<a name = "not8_14" id = "not8_14" href =
"#line8_14">14.</a>&nbsp;<i>Egerat</i>, effecerat.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_16" id = "line8_16"> </a>
Quin etiam ingenio fluxi, sed prima feroces,</p>
<p><a name = "line8_17" id = "line8_17"> </a>
Vaniloquum, Celtæ, genus ac mutabile mentis,</p>
<p><a name = "line8_18" id = "line8_18"> </a>
Respectare domos: mærebant, cæde sine ulla</p>
<p><a name = "line8_19" id = "line8_19"> </a>
(Insolitum sibi) bella geri, siccasque cruore</p>
<span class = "linenum">20</span>
<p><a name = "line8_20" id = "line8_20"> </a>
<a href = "#var8_20">Inter tela siti</a> Mavortis hebescere dextras.</p>
<span class = "pagenum">471</span>
<p><a name = "line8_21" id = "line8_21"> </a>
His super, internæ <a href = "#var8_21">labes</a>, et civica vulnus</p>
<p><a name = "line8_22" id = "line8_22"> </a>
Invidia <a href = "#var8_22">augebant</a>: lævus conatibus Hannon</p>
<p><a name = "line8_23" id = "line8_23"> </a>
Ductoris, non ulla domo submittere Patres</p>
<p><a name = "line8_24" id = "line8_24"> </a>
Auxilia, aut ullis opibus juvisse sinebat.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_16" id = "not8_16" href = "#line8_16">16,</a>&nbsp;<a
name = "not8_17" id = "not8_17" href = "#line8_17">17.</a> Cf. <a class
= "crossref" href = "bookIV.html#not4_49">ad IV, 50</a> et <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_311">311</a>.
&mdash;<i>prima</i>, τὰ πρῶτα, primum, initio.
&mdash;<a name = "not8_20" id = "not8_20" href =
"#line8_20">20.</a>&nbsp;<i>siti</i>, collocati ac undique hostium pilis
septi; Mars. et Barth.
<span class = "pagenum notes">471</span>
Adv. IV, 22. Cf. V.L.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_21" id = "not8_21" href = "#line8_21">21.</a>
<i>labes</i>, ut <i>pestis</i> et <i>lues</i>, pernicies, ruina, et omne
malum, quod interitum minatur, ut passim ap. Cic. v.c. Dom. I; Div.
I,&nbsp;43; Verr. I,&nbsp;1; Harusp. 22; conf. Ern. ad Tac. Ann. II, 47;
Intpp. ad Val. Fl. II, 239; V,&nbsp;237, et ad h.l. Drak. recte
intelligit vitium et malum, quod remp. Carthag. adfligebat, et quo
latius serpente ruinam minitabatur; invidiam nempe popularium, et
factionem Hannonis Barcinæ factioni adversam, quæ Hannibali necessaria
submitti prohibebat.
&mdash;<a name = "not8_22" id = "not8_22" href =
"#line8_22">22.</a>&nbsp;<i>lævus</i>, adversus, vid. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_94">ad III, 94</a>; Virg. G.
IV,&nbsp;7; Æn. II, 693. <span class = "smallcaps">Ed.</span></p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">25</span>
<p class = "indent">
<a name = "line8_25" id = "line8_25"> </a>
Quîs lacerum curis, et rerum extrema paventem</p>
<p><a name = "line8_26" id = "line8_26"> </a>
Ad spes armorum, et furialia vota reducit</p>
<p><a name = "line8_27" id = "line8_27"> </a>
Præscia Cannarum Juno, atque elata futuris.</p>
<p><a name = "line8_28" id = "line8_28"> </a>
<a href = "#var8_28">Namque</a> hac adcitam stagnis Laurentibus
Annam</p>
<span class = "pagenum">472</span>
<p><a name = "line8_29" id = "line8_29"> </a>
Adfatur voce, et blandis hortatibus inplet:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_25" id = "not8_25" href = "#line8_25">25.</a>
Cura <i>lacerat</i>, τείρει θυμὸν, φθείρει, φθινύθει κῆρ. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#not7_271">ad VII, 271</a>.
&mdash;<i>rerum extrema</i>, pro vulg. <i>extremas res</i>, ut ap. Cæs.
B.&nbsp;C. II, 25; <i>extrema</i>, sup. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_320">VII, 320</a>. Sic <i>extrema tempora</i>,
<i>fortuna</i>, <i>casus</i>, <i>extrema pati</i>, <i>ad extrema ventum
est</i>, et similia passim obvia.
&mdash;<a name = "not8_26" id = "not8_26" href =
"#line8_26">26.</a>&nbsp;<i>furialia vota</i>, furiosam, h.e. acerrimam
pugnandi cupiditatem, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_32">ad I,&nbsp;32</a>, <i>bellandi furore</i>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_28" id = "not8_28" href = "#line8_28">28.</a>
Episodium nimis forte longum, quod tamen magni poetæ ingenium
doctrinamque arguit. Nam Annæ memoria in Carthaginis et Romæ etiam
historiis, mythis atque originibus non erat obscura. Præterea hoc
episodio, ad quod viam sibi munivit Silius, <a class = "crossref" href =
"#line8_8">v.&nbsp;8 sqq.</a>, rerum varietati consuluit cavitque, ne
lectorum voluptas perpetua præliorum descriptione interciperetur; sed
potius eorum, qui antiquæ historiæ, Virgilii aliorumque poetarum
lectione imbuti essent, Romanorum in primis, animi magnarum rerum
exspectatione
<span class = "pagenum notes">472</span>
suspensi tenerentur, et ad pugnam Cannensem præpararentur. Cum
<i>Anna</i>, Didonis sorore, filia <i>Beli</i> (vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_73">ad I,&nbsp;73</a>, <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_87">87</a>, et Heyne Exc. XXIII, ad
Virg. Æn. I), exemplo poetarum Rom. confunditur Anna Perenna, quæ facta
inde Nympha Numicii fl., quum potius dea esset ex indigetum numero, et
fausta anni initia designaret; quod monet Heyne, Exc. III et IV, ad
Virg. Æn. VII, p.&nbsp;112 et 121, ed. prior. Annæ fata et fabulam non
minus copiose persequitur Ovid. Fast. III, 523... 696; quem Silius ante
oculos habuit, sed sermonis poetici nitore multum antecellit. Utrumque
poetam comparasse, non pœnitebit humanitatis studiosos.
&mdash;<i>stagnis</i>, aquis (vid. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_282">ad VII, 282</a>), fluvio, <i>Laurentibus</i>,
Numicio, seu Numico, qui in Latio inter Laurentum ac Lavinium in finibus
Rutulorum defluit; vid. Heyne, Exc. III, ad Virg. Æn. VII, 150 sq., et
Cluver. Ital. ant. III,&nbsp;3, p.&nbsp;893.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">30</span>
<p><a name = "line8_30" id = "line8_30"> </a>
«Sanguine cognato juvenis tibi, Diva, laborat</p>
<p><a name = "line8_31" id = "line8_31"> </a>
Hannibal, a <a href = "#var8_31">vestro</a> nomen memorabile Belo.</p>
<p><a name = "line8_32" id = "line8_32"> </a>
Perge, age, et insanos curarum comprime fluctus.</p>
<p><a name = "line8_33" id = "line8_33"> </a>
Excute sollicito Fabium: <a href = "#var8_33">sola illa Latinos</a></p>
<p><a name = "line8_34" id = "line8_34"> </a>
Sub juga mittendi mora: jam discingitur armis.</p>
<span class = "linenum">35</span>
<p><a name = "line8_35" id = "line8_35"> </a>
Cum Varrone manus, et cum Varrone serenda</p>
<p><a name = "line8_36" id = "line8_36"> </a>
Prælia: <a href = "#var8_36">ne</a> desit fatis ad signa movenda.</p>
<p><a name = "line8_37" id = "line8_37"> </a>
Ipsa adero: tendat jam dudum in Iapyga campum.</p>
<span class = "pagenum">473</span>
<p><a name = "line8_38" id = "line8_38"> </a>
Huc Trebiæ rursum et Trasymeni fata sequentur.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_31" id = "not8_31" href = "#line8_31">31.</a>
<i>a vestro nomen memorabile Belo</i>, ut <a class = "crossref" href =
"#line8_439">v.&nbsp;439</a>.
&mdash;<a name = "not8_32" id = "not8_32" href =
"#line8_32">32.</a>&nbsp;<i>fluctus curarum</i>, ut ap. Lucret. VI, 33,
et Catull. LXV, 62, 97. Sic et <i>fluctus concionum</i>, Cic. Mil. 2, et
Fl. 24; <i>fluctus belli</i>, Lucret. V,&nbsp;1289, et inf. <a class =
"crossref" href = "bookIX.html#line9_527">IX, 527</a>: κῦμα μόθου in
Epigr. κῦμα κατακλυσμὸν φέρον νόσων, Plat. Leg. V. Conf. Cerda ad Virg.
Æn. VIII, 19; XII, 831.
&mdash;<i>insanos</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_251">ad I,&nbsp;251</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_33" id = "not8_33" href = "#line8_33">33.</a>
<i>Excute Fabium</i>, eripe ei metum Fabii.
&mdash;<a name = "not8_34" id = "not8_34" href =
"#line8_34">34.</a>&nbsp;<i>jam discingitur armis</i>, ἀποζώννυται, jam
in eo est, ut arma imperiumque deponat. Cf. Liv. XXII, 31.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_35" id = "not8_35" href = "#line8_35">35.</a>
Varronis nomen repetit contemtus causa; Cell.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_37" id = "not8_37" href = "#line8_37">37.</a>
<i>jam dudum</i>, ut ap. Virg. Æn. II, 103, ubi Vid. Heyne
<span class = "pagenum notes">473</span>
et Burm.
&mdash;<i>Iapyga campum</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_51">ad I,&nbsp;51</a>.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_39" id = "line8_39"> </a>
Tum Diva, Indigetis castis contermina lucis,</p>
<span class = "linenum">40</span>
<p><a name = "line8_40" id = "line8_40"> </a>
«Haud, inquit, tua jus nobis præcepta morari:</p>
<p><a name = "line8_41" id = "line8_41"> </a>
<a href = "#var8_41">Sit fas, sit tantum</a>, quæso, retinere
favorem</p>
<p><a name = "line8_42" id = "line8_42"> </a>
Antiquæ patriæ, mandataque magna sororis,</p>
<p><a name = "line8_43" id = "line8_43"> </a>
Quanquam inter Latios Annæ stet numen honores.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_39" id = "not8_39" href = "#line8_39">39.</a>
<i>Indigetis</i> dei, ἐγχωρίου, Æneæ, <i>lucis</i>, eum templo, vid.
Liv. I,&nbsp;2; Dionys. Hal. I, p.&nbsp;52; Ovid. Met. XIV, 598 sq.;
Tibull. II, <span class = "smallcaps">v</span>, 43, 44, ubi vid. Heyne.
<i>Lucum Jovis Indigetis</i> memorat Plin. III,&nbsp;5, ubi Dalec.
monet, nemus illud hodie dici <i>Campo Selva</i> prope Albam Longa
(<i>Savello</i>) et Aritiæ (<i>la Riccia</i>) ruinas.
&mdash;<a name = "not8_40" id = "not8_40" href =
"#line8_40">40.</a>&nbsp;Cf. Virg. Æn. I,&nbsp;76, 77.
&mdash;<a name = "not8_41" id = "not8_41" href =
"#line8_41">41.</a>&nbsp;Fas sit, amorem in Carthaginem, patriam meam,
retinuisse, et mandatorum Didonis, quæ ad æternum in Æneam Romanosque
odium spectabant, (vid. Virg. Æn. IV, 622 sq.) memorem esse, etsi Anna
(ego) <i>stet</i>, sit, <i>inter Latios honores</i>, h.e. numina, quæ a
Romanis coluntur.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_44" id = "line8_44"> </a>
Multa retro rerum jacet, atque ambagibus ævi</p>
<span class = "linenum">45</span>
<p><a name = "line8_45" id = "line8_45"> </a>
Obtegitur densa caligine mersa vetustas,</p>
<p><a name = "line8_46" id = "line8_46"> </a>
Cur Sarrana dicent Œnotri numina templo,</p>
<p><a name = "line8_47" id = "line8_47"> </a>
<a href = "#var8_47">Regnisque</a> Æneadum germana colatur Elissæ.</p>
<p><a name = "line8_48" id = "line8_48"> </a>
Sed <a href = "#var8_48">pressis</a> stringam revocatam ab origine
famam</p>
<span class = "pagenum">474</span>
<p><a name = "line8_49" id = "line8_49"> </a>
Narrandi metis, breviterque antiqua revolvam<ins class = "correction"
title = "» deest">.»&nbsp;</ins></p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_46" id = "not8_46" href = "#line8_46">46.</a>
Cur Romani templum mihi dicaverint.
&mdash;<i>Sarrana</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_72">ad I,&nbsp;72</a>.
&mdash;<i>Œnotri</i>, ut <a class = "crossref" href =
"#line8_220">v.&nbsp;220</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_473">IX, 473</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_51">XIII, 51</a>; quibus locis vulgo
<i>Œnotrii</i> legitur, quod recte emendarunt N.&nbsp;Heins. et Drak.
Gr. <span class = "greek" title = "Oinôtroi">Οἰνώτροι</span>, seu <span
class = "greek" title = "Oinôtroi">Οἴνωτροι</span>, et <span class =
"greek" title = "Oinôtria">Οἰνωτρία</span>, secunda producta, ut in
<i>Œnotria</i> I,&nbsp;2, et ap. Virg. Æn. VII, 85. Cf. Burm. et Pier.
ad Virg. Æn. I,&nbsp;532; III, 165, et sup. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_2">ad I,&nbsp;2</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_48" id = "not8_48" href = "#line8_48">48,</a>&nbsp;<a
name = "not8_49" id = "not8_49" href = "#line8_49">49.</a> Hæc
luxuriosius dicta, pro leviter et paucis adtingam hanc <i>famam</i>.
Formæ loquendi a Circo desumtæ, ubi brevissimus cursus est ejus, qui
metam stringit
<span class = "pagenum notes">474</span>
et premit. <i>Metam stringere</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_24">V,&nbsp;24</a>, ubi vid. not.
&mdash;<i>pressis</i>, artatis; propr. ut <i>premere litus</i>,
<i>latus</i>, etc. ap. Hor. Od. II, <span class =
"smallcaps">x</span>,&nbsp;3; Ovid. Trist. III, <span class =
"smallcaps">xi</span>, 14, al.
&mdash;<i>famam</i>, cf. simil. loc. Virg. Ge. IV, 286.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">50</span>
<p class = "indent">
<a name = "line8_50" id = "line8_50"> </a>
Iliaco postquam deserta est hospite Dido,</p>
<p><a name = "line8_51" id = "line8_51"> </a>
Et <a href = "#var8_51">spes abrupta e medio</a>, in penetralibus
atram</p>
<p><a name = "line8_52" id = "line8_52"> </a>
Festinat furibunda pyram: tum conripit ensem</p>
<p><a name = "line8_53" id = "line8_53"> </a>
Certa necis, profugi donum exitiale mariti.</p>
<p><a name = "line8_54" id = "line8_54"> </a>
Despectus tædæ regnis se inponit Iarbas,</p>
<span class = "linenum">55</span>
<p><a name = "line8_55" id = "line8_55"> </a>
<a href = "#var8_55">Et tepido fugit Anna rogo</a>. Quis rebus
egenis</p>
<p><a name = "line8_56" id = "line8_56"> </a>
Ferret opem, Nomadum late terrente tyranno?</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_50" id = "not8_50" href = "#line8_50">50.</a>
Conf. Virg. Æn. IV, 494 sq., 504 sq., 641&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not8_51" id = "not8_51" href =
"#line8_51">51.</a>&nbsp;<i>spes</i> nuptiarum.
&mdash;<i>atram</i> infaustam.
&mdash;<a name = "not8_52" id = "not8_52" href =
"#line8_52">52.</a>&nbsp;<i>Festinare</i>, ut <i>properare</i>,
festinanter, properanter facere; Drak.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_54" id = "not8_54" href = "#line8_54">54 seq.</a>
Conf. Virg. Æn. IV, 36, 196 sq., et sup. <a class = "crossref missing"
href = "bookI.html#not1_414" title = "recte 414">ad I,&nbsp;417</a>.
&mdash;<a name = "not8_55" id = "not8_55" href =
"#line8_55">55.</a>&nbsp;<i>tepido rogo</i>, tepente adhuc Didonis rogo,
h.e. ea modo interfecta; non tertio demum anno, ut ap. Ovid. Fast. III,
551 sq. Drak.
&mdash;<a name = "not8_56" id = "not8_56" href =
"#line8_56">56.</a>&nbsp;<i>Nomadum terrente</i>, ut ap. Virg. Æn. IV,
320.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_57" id = "line8_57"> </a>
Battus <a href = "#var8_57">Cyrenen</a> molli tum forte fovebat</p>
<p><a name = "line8_58" id = "line8_58"> </a>
Imperio, mitis Battus, lacrimasque dedisse</p>
<p><a name = "line8_59" id = "line8_59"> </a>
Casibus humanis facilis; qui, supplice visa,</p>
<span class = "linenum">60</span>
<p><a name = "line8_60" id = "line8_60"> </a>
<a href = "#var8_60">Intremuit regum eventus</a>, dextramque
tetendit.</p>
<p><a name = "line8_61" id = "line8_61"> </a>
Atque ea, dum flavas bis tondet messor aristas,</p>
<p><a name = "line8_62" id = "line8_62"> </a>
Servata interea <a href = "#var8_62">sedes</a>: nec longius uti</p>
<span class = "pagenum">475</span>
<p><a name = "line8_63" id = "line8_63"> </a>
His opibus Battoque fuit: nam ferre per æquor</p>
<p><a name = "line8_64" id = "line8_64"> </a>
Exitium miseræ jam Pygmaliona docebat.</p>
<span class = "linenum">65</span>
<p><a name = "line8_65" id = "line8_65"> </a>
Ergo agitur pelago, Divis inimica sibique,</p>
<p><a name = "line8_66" id = "line8_66"> </a>
Quod se non dederit comitem in suprema <a href =
"#var8_66">sorori</a>:</p>
<p><a name = "line8_67" id = "line8_67"> </a>
Donec jactatam laceris (miserabile) velis</p>
<p><a name = "line8_68" id = "line8_68"> </a>
Fatalis turbo in Laurentes expulit oras.</p>
<p><a name = "line8_69" id = "line8_69"> </a>
Non cæli, non illa soli, non gnara colentum,</p>
<span class = "linenum">70</span>
<p><a name = "line8_70" id = "line8_70"> </a>
Sidonis in Latia trepidabat naufraga terra.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_57" id = "not8_57" href = "#line8_57">57</a> <a name =
"not8_58" id = "not8_58" href = "#line8_57">sq.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#var3_253">ad III, 253,
in V.L.</a>
&mdash;<a name = "not8_60" id = "not8_60" href =
"#line8_60">60.</a>&nbsp;<i>Intremuit</i>, ut θάμβειν, ταρβεῖν; Lefeb.
&mdash;<i>regum</i>, regiæ familiæ, <i>eventus</i>, tristia fata.
&mdash;<i>tetendit</i> supplici, ἰκετίδι, <i>dextram</i>, pignus
amicitiæ et hospitii.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_61" id = "not8_61" href = "#line8_61">61.</a>
Color orationis satis notus apud poetas. Confer Intpp. ad Petron. c. 89,
ad Virg. Æn. I,&nbsp;265, 756; Ecl. I,&nbsp;70, et quos Drak. laudat,
Ovid. Fast. III, 557; Sen. Œd. 783, et Troad. 73 sq.; Claud. b. Get.
147, 166, et inf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_672">XIII, 672</a>.
&mdash;<span class = "pagenum notes">475</span>
<a name = "not8_63" id = "not8_63" href = "#line8_63">63.</a>
<i>fuit</i>, vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_163">ad
I,&nbsp;163</a>.
&mdash;<a name = "not8_64" id = "not8_64" href =
"#line8_64">64.</a>&nbsp;Cf. Virg. Æn. I,&nbsp;346&nbsp;sq.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_71" id = "line8_71"> </a>
Ecce autem Æneas, <a href = "#var8_71">sacro comitatus Iulo</a>,</p>
<p><a name = "line8_72" id = "line8_72"> </a>
Jam regni compos, noto sese ore ferebat.</p>
<p><a name = "line8_73" id = "line8_73"> </a>
Qui terræ defixam <a href = "#var8_73">oculos</a> et multa timentem,</p>
<p><a name = "line8_74" id = "line8_74"> </a>
Ac deinde adlapsam genibus lacrimantis Iuli</p>
<span class = "linenum">75</span>
<p><a name = "line8_75" id = "line8_75"> </a>
Adtollit, mitique manu intra limina ducit.</p>
<p><a name = "line8_76" id = "line8_76"> </a>
Atque ubi jam casus adversorumque pavorem</p>
<p><a name = "line8_77" id = "line8_77"> </a>
Hospitii lenivit honos, tum discere mæsta</p>
<p><a name = "line8_78" id = "line8_78"> </a>
Exposcit cura letum infelicis Elissæ.</p>
<p><a name = "line8_79" id = "line8_79"> </a>
Cui sic, verba trahens largis cum fletibus, Anna</p>
<span class = "linenum">80</span>
<p><a name = "line8_80" id = "line8_80"> </a>
Incipit, et blandas addit pro tempore voces:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_71" id = "not8_71" href = "#line8_71">71.</a>
<i>Iulo</i>, sed Achate ap. Ovid. Fast. III, 603.
&mdash;<i>sacro</i>, venerabili, ex cujus stirpe Julius Cæsar, in Deorum
numerum relatus; Cell. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_9">ad VII,&nbsp;9</a>.
&mdash;<a name = "not8_72" id = "not8_72" href =
"#line8_72">72.</a>&nbsp;<i>Jam regni compos</i>, post mortem Latini,
soceri sui.
&mdash;<i>sese ferebat</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_261">ad IV, 261</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_79" id = "not8_79" href = "#line8_79">79.</a>
<i>verba trahens</i>, ut ap. Virg. Æn. I,&nbsp;371; vel longo sermone
qui <i>tractus</i> dicitur, Val. Fl. II, 665.
&mdash;<a name = "not8_80" id = "not8_80" href =
"#line8_80">80.</a>&nbsp;En consilium, quod in tota narratione sequitur
poeta.
&mdash;<i>pro tempore</i>, pro misera conditione sua, quæ odium Æneæ
subprimere cogebat, ut fere ap. Virg. Ecl. VII, 35.
&mdash;<a name = "not8_81" id = "not8_81" href =
"#line8_81">81.</a>&nbsp;<i>regni lucisque</i>, proprie malorum et
mortis causa fuerat.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_81" id = "line8_81"> </a>
«Nate Dea, solus regni lucisque fuisti</p>
<p><a name = "line8_82" id = "line8_82"> </a>
Germanæ tu causa meæ: mors testis, et ille</p>
<p><a name = "line8_83" id = "line8_83"> </a>
(Heu! cur non idem mihi <a href = "#var8_83">tum</a>?) rogus. Ora
videre</p>
<span class = "pagenum">476</span>
<p><a name = "line8_84" id = "line8_84"> </a>
Postquam est ereptum miseræ tua, litore sedit</p>
<span class = "linenum">85</span>
<p><a name = "line8_85" id = "line8_85"> </a>
Interdum, stetit interdum, <a href = "#var8_85">ventosque secuta</a></p>
<p><a name = "line8_86" id = "line8_86"> </a>
Infelix oculis magno clamore vocabat</p>
<p><a name = "line8_87" id = "line8_87"> </a>
Ænean, comitemque tuæ se inponere solam</p>
<p><a name = "line8_88" id = "line8_88"> </a>
Orabat paterere rati: mox turbida anhelum</p>
<p><a name = "line8_89" id = "line8_89"> </a>
Retulit in thalamos cursum, subitoque tremore</p>
<span class = "linenum">90</span>
<p><a name = "line8_90" id = "line8_90"> </a>
Substitit, et sacrum timuit tetigisse cubile.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_83" id = "not8_83" href = "#line8_83">83</a> <a name =
"not8_84" id = "not8_84" href = "#line8_83">sq.</a>
Poeta variavit, nec tamen adsequutus est gravitatem et vim narrationis
Maronianæ, Æn. IV, 586 sq.; (vid. <a class = "crossref" href =
"#not8_126">ad v.&nbsp;126</a>) quam ut carmini suo intexeret, <a class
= "crossref" href = "#line8_78">v.&nbsp;78</a>, maculis adspersit
characterem Æneæ, quem multo veriorem et amabiliorem
<span class = "pagenum notes">476</span>
ab Ovid. Fast. III, 619, proditum jam notavit Ernesti.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_91" id = "line8_91"> </a>
Inde amens, nunc <a href = "#var8_91">sideream fulgentis Iuli</a></p>
<p><a name = "line8_92" id = "line8_92"> </a>
Effigiem fovet amplexu; nunc tota repente</p>
<p><a name = "line8_93" id = "line8_93"> </a>
Ad vultus conversa tuos, ab imagine pendet,</p>
<p><a name = "line8_94" id = "line8_94"> </a>
Conqueriturque tibi, et sperat responsa remitti.</p>
<span class = "linenum">95</span>
<p><a name = "line8_95" id = "line8_95"> </a>
<a href = "#var8_95">Non unquam</a> spem ponit amor: jam tecta
domumque</p>
<p><a name = "line8_96" id = "line8_96"> </a>
Deserit, et rursus portus furibunda revisit,</p>
<p><a name = "line8_97" id = "line8_97"> </a>
Si qui te referant converso flamine venti.</p>
<p><a name = "line8_98" id = "line8_98"> </a>
Ad magicas etiam fallax atque inproba gentis</p>
<p><a name = "line8_99" id = "line8_99"> </a>
Massylæ levitas descendere conpulit artes.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_91" id = "not8_91" href = "#line8_91">91.</a>
<i>sideream</i>, splendidam, divinam, pulchram, ut <i>siderea ora</i> et
<i>juventa</i>; vid. Heins. et Burm. ad Val. Fl. IV, 190; V,&nbsp;467,
et VIII, 26. Sic et <i>fulgentis Iuli</i> pro pulchri juvenis: nam
juventuti proprie tribuitur <i>nitor</i> et <i>lumen purpureum</i>. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_195">ad VII, 195</a>;
κάλλεϊ καὶ χάρισι στίλβων, Homer. Odyss. ζ, 237.
&mdash;<a name = "not8_92" id = "not8_92" href =
"#line8_92">92.</a>&nbsp;<i>Effigiem</i>, cf. Virg. Æn. IV, 508.
&mdash;<a name = "not8_93" id = "not8_93" href =
"#line8_93">93.</a>&nbsp;<i>pendet</i>, vid. <a class = "crossref" href
= "bookVI.html#not6_565">ad VI, 565</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_98" id = "not8_98" href = "#line8_98">98.</a>
Conf. Virg. Æn. IV, 480&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not8_99" id = "not8_99" href =
"#line8_99">99.</a>&nbsp;Massylæ, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_101">ad I,&nbsp;101</a>.
&mdash;<i>compulit</i> invitam, Æn. IV, 493; Drak. qui et contra Barth.
monet, non inopportune mores Pœnos in persona Annæ <i>fallaces</i>
vocari, sed recte Didonem reprehendi, quod, quum Tyro oriunda sit, ad
hanc levitatem prolapsa fuerit.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">100</span>
<p><a name = "line8_100" id = "line8_100"> </a>
Heu sacri vatum errores! dum numina noctis</p>
<span class = "pagenum">477</span>
<p><a name = "line8_101" id = "line8_101"> </a>
Eliciunt, spondentque novis medicamina <a href =
"#var8_101">curis,</a></p>
<p><a name = "line8_102" id = "line8_102"> </a>
Quod vidi decepta nefas! congessit in atram</p>
<p><a name = "line8_103" id = "line8_103"> </a>
Cuncta tuî monimenta pyram, et non prospera dona.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_100" id = "not8_100" href = "#line8_100">100.</a>
Cf. Virg. Æn. IV, 65 sq., ubi vid. Heyne.
&mdash;<i>sacri</i>, ut ἱεροὶ, magni; D.&nbsp;Heins. et Dausq. Conf.
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_9">ad VII,&nbsp;9</a>.
Horrendos, exsecrabiles, nefandos, exponunt Drak. et Barth. Adv. IV, 22,
Coll. Catull. carm. XIV; (ubi vid. Muret.) Stat. Th. II, 298; Virg. Æn.
III, 57; Ge. III, 566. Possis
<span class = "pagenum notes">477</span>
etiam felices, sive præclaros errores (vid. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_9">ad VII,&nbsp;9</a>) per ironiam intelligere; vel,
quod cæteris præstiterit, sacrorum vatum errores.
&mdash;<a name = "not8_101" id = "not8_101" href =
"#line8_101">101...</a> <a name = "not8_103" id = "not8_103" href =
"#line8_103">103.</a>&nbsp;Conf. Virg. Æn. IV, 487... 511.
&mdash;<i>non prospera dona</i>, inprim. ensem, quo se ipsa
transfixit.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_104" id = "line8_104"> </a>
Tum sic Æneas dulci <a href = "#var8_104">repetitus</a> amore:</p>
<span class = "linenum">105</span>
<p><a name = "line8_105" id = "line8_105"> </a>
«Tellurem hanc juro, vota inter nostra frequenter</p>
<p><a name = "line8_106" id = "line8_106"> </a>
Auditam vobis, juro caput, Anna, tibique,</p>
<p><a name = "line8_107" id = "line8_107"> </a>
Germanæque tuæ <a href = "#var8_107">dilectum mitis</a> Iuli,</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_104" id = "not8_104" href = "#line8_104">104.</a>
<i>repetitus amore</i>, iterum sagittis ab Amore petitus, transfixus:
nam ducta in matrimonium Lavinia, primi amoris memoria Æneæ exciderat,
quem Annæ sermo ipsi revocabat; <i>petere</i> autem sagittariorum vox
est, unde ad Amorem transfertur, qui sagittis petit; Drak. Sic et
<i>repeti</i> dicuntur gladiatores, si vulneratis nova plaga infligitur;
vid. Lips. Saturn. II, 20. Possis tamen etiam simpl. explicare, iterum
captus, vel ita: <i>repetitus</i>, h.e. iterum (ut ap. Virg. Ge.
I,&nbsp;39; Ovid. Met. V,&nbsp;473; Martial. XII, <span class =
"smallcaps">xviii</span>,&nbsp;7) <i>dulci amore</i> adfatus est, ut ap.
Virg. Æn. VI, 455.
&mdash;<a name = "not8_105" id = "not8_105" href =
"#line8_105">105.</a>&nbsp;Conf. Virg. Æn. VI, 458 sq. <i>Tellurem</i>,
etc. Imitat. Ovid. Fast. III, 613&nbsp;sq.
&mdash;<i>juro Tellurem</i>, h.e. per tellurem, ut ap. Catull. LXVII,
40; Cic. ad Div. VII, 12; Prop. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">xv</span>, 35; Claud. b. Gild. I,&nbsp;81; ὄμνυμι τοὺς θεοὺς
Herodian. II, 10, et Theocrit. XXX, 22 sq. Drak. Cf. Broukh. et Heyne ad
Tibull. IV, <span class = "smallcaps">xiii</span>, 15.
&mdash;<i>frequenter Auditam</i>, cf. v.c. Virg. Æn. I,&nbsp;530, 553;
III, 94; IV, 345, 361; et alibi.
&mdash;<a name = "not8_106" id = "not8_106" href =
"#line8_106">106&nbsp;sq.</a>
<i>juro caput Iuli</i>, ut ap. Virg. Æn. IX, 300, Drak.
&mdash;<a class = "missing" name = "not8_107" id = "not8_107" href =
"#line8_107" title = "numerus deest">107.</a>&nbsp;<i>Mitis</i>, vox
fructibus propria, qui vel maturitate, vel requie, postquam decerpti
sunt, molles, dulces suavesque fiunt; hinc placidus, dulcis, jucundus,
ἤπιος, cui venustas et gratia, χάρις καὶ ἵμερος, inest, adeoque pulcher,
ut Gr. ὡραῖος. Sic <i>mitis Venus</i>, Tibull. II, <span class =
"smallcaps">iii</span>, 72; <i>mites Horæ</i>, Ovid. Fast. I,&nbsp;<span
class = "smallcaps">i</span>, 125; πολυγηθέες Ὧραι, Hom. Iliad. φ, 450.
Pulchritudo autem Iuli nota est ex Virg. Æn. V,&nbsp;570; VII, 107; IX,
293; X,&nbsp;132&nbsp;sq.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_108" id = "line8_108"> </a>
Respiciens, ægerque animi tum regna reliqui</p>
<span class = "pagenum">478</span>
<p><a name = "line8_109" id = "line8_109"> </a>
Vestra, nec abscessem thalamo, ni magna minatus,</p>
<span class = "linenum">110</span>
<p><a name = "line8_110" id = "line8_110"> </a>
Meque sua ratibus dextra inposuisset, et alto</p>
<p><a name = "line8_111" id = "line8_111"> </a>
Egisset rapidis classem Cyllenius Euris.</p>
<p><a name = "line8_112" id = "line8_112"> </a>
Sed cur, (heu seri monitus!) cur tempore tali</p>
<p><a name = "line8_113" id = "line8_113"> </a>
Incustodito <a href = "#var8_113">sævire</a> dedistis amori?»</p>
</div>

<p class = "notes"><a name = "not8_108" id = "not8_108" href =
"#line8_108">108.</a>
<i>Respiciens, ægerque animi</i>, ut <i>non sponte</i> et <i>invitus</i>
ap. Virg. Æn. IV, 361; VI, 460.
<span class = "pagenum notes">478</span>
Cf. et Æn. V,&nbsp;3; inf. <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_729">XII, 729</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookXVII.html#line17_214">XVII, 214</a>, ubi Drak. confert Quintil.
Decl. X, p.&nbsp;174; Ovid. Her. XVIII, 118; Scalig. ad Virg. Cir. 469,
et Gebhard. ad Prop. II, <span class = "smallcaps">vii</span>, 10.
&mdash;<a name = "not8_109" id = "not8_109" href =
"#line8_109">109&nbsp;sq.</a>
Cf. Virg. Æn. IV, 222 sq., 356 sq.; VI, 461.
&mdash;<i>magna minatus</i>, ut ap. Val. Fl. VIII, 460. Sic et <i>magna
promittere</i>, inf. <a class = "crossref" href =
"#line8_240">v.&nbsp;240</a>, vel <i>magna loqui</i>, μεγάλα εἰπεῖν,
ἔπος μέγα ἐξερέειν, μεγα πνεῖν, φρονεῖν, etc., vid. Vulp. ad Prop. II,
<span class = "smallcaps">xv</span>, 53; Burm. ad Val. Fl. I,&nbsp;262,
et ad Phædr. IV, 22, extr.
&mdash;<a name = "not8_110" id = "not8_110" href =
"#line8_110">110.</a>&nbsp;Qui plane prospero eventu utitur, manu deorum
levari dicitur; Barth. Adv. IV, 22. Imo sensus est: nisi Mercurius me
invitum vi et minis ad navigandum impulisset.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_112" id = "not8_112" href = "#line8_112">112.</a>
<i>tempore tali</i>, tam importuno, vid. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_227">ad VII, 227</a>. Nam Dido, etsi Iarbæ desponsata
erat, <i>incustoditum</i>, h.e. incautum, vel potius non celatum, non
furtivum <i>amorem</i>, (ut ap. Tac. Ann. XII,&nbsp;4) sed palam
exercebat. Conf. Virg. Æn. IV, 169&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not8_113" id = "not8_113" href =
"#line8_113">113.</a>&nbsp;<i>dedistis</i>, permisistis, concessistis.
&mdash;<i>sævire</i>, cf. Virg. Æn. IV, 300 sq., et 532.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_114" id = "line8_114"> </a>
Contra sic infit, volvens <a href = "#var8_114">vix</a> murmur
anhelum</p>
<span class = "linenum">115</span>
<p><a name = "line8_115" id = "line8_115"> </a>
Inter singultus, labrisque trementibus Anna:</p>
<p><a name = "line8_116" id = "line8_116"> </a>
«Nigro forte Jovi, cui tertia regna laborant,</p>
<p><a name = "line8_117" id = "line8_117"> </a>
Atque atri sociæ thalami nova sacra parabam,</p>
<p><a name = "line8_118" id = "line8_118"> </a>
Quîs ægram mentem et trepidantia corda levaret</p>
<p><a name = "line8_119" id = "line8_119"> </a>
Infelix germana tori, furvasque trahebam</p>
<span class = "linenum">120</span>
<p><a name = "line8_120" id = "line8_120"> </a>
Ipsa manu, properans ad visa pianda, bidentes.</p>
<p><a name = "line8_121" id = "line8_121"> </a>
Namque asper <a href = "#var8_121">somno</a> dirus me inpleverat
horror,</p>
<span class = "pagenum">479</span>
<p><a name = "line8_122" id = "line8_122"> </a>
<a href = "#var8_122">Terque suam</a> Dido, ter cum clamore vocarat,</p>
<p><a name = "line8_123" id = "line8_123"> </a>
Et læta exsultans ostenderat ora Sychæus.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_114" id = "not8_114" href =
"#line8_114">114,</a>&nbsp;<a name = "not8_115" id = "not8_115" href =
"#line8_115">115.</a> Ornate et summo Annæ mærori apte.
&mdash;<a name = "not8_116" id = "not8_116" href =
"#line8_116">116.</a>&nbsp;Imitat. Virg. Æn. IV, 634&nbsp;sq.
&mdash;<i>Nigro Jovi</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_674">ad II, 674</a>.
&mdash;<i>tertia regna</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_437">XIII, 437</a>.
&mdash;<i>laborant</i>, serviunt, parent, adeoque imperio subjecta sunt.
&mdash;<a name = "not8_117" id = "not8_117" href =
"#line8_117">117.</a>&nbsp;<i>sociæ thalami</i>, Proserpinæ.
&mdash;<a name = "not8_119" id = "not8_119" href =
"#line8_119">119.</a>&nbsp;<i>furvas</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_119">ad I,&nbsp;119</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookV.html#var5_220">V,&nbsp;220, in V.L.</a>
&mdash;<a name = "not8_120" id = "not8_120" href =
"#line8_120">120.</a>&nbsp;<i>visa pianda</i>, expianda, avertenda, quod
proprie <i>procurare somnia</i> dicebant; Drak. qui laudat Broukh. ad
Tibull. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">v</span>, 13, et Intpp. ad
Petron. c. 104.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_121" id = "not8_121" href = "#line8_121">121.</a>
Recte comparant Virg. Æn. IV, 460 sq., et Ovid. Her. Ep. VII,
<span class = "pagenum notes">479</span>
99&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not8_122" id = "not8_122" href =
"#line8_122">122.</a>&nbsp;<i>Dido</i>, <span class = "greek" title =
"Didoa">Διδόα</span>, contr. <span class = "greek" title =
"Didô">Διδὼ</span>, ut <a class = "crossref" href =
"#line8_233">v.&nbsp;233</a>.
&mdash;<i>suam Dido</i>, non solum uxorem suam dum viveret, sed cui
mortuo etiam voverat, se reliquum vitæ tempus viduam fore; cui se totam
dicarat; Drak. qui hanc emphasin vocc. <i>meus</i>, <i>tuus</i>,
<i>suus</i> illustrari monet a Broukh. ad Prop. IV, <span class =
"smallcaps">iii</span>,&nbsp;1, et Heins. ad Ovid. Rem. Am. 492. Cf.
Virg. Æn. IV, 15 sq. et 552.
&mdash;<a name = "not8_123" id = "not8_123" href =
"#line8_123">123.</a>&nbsp;<i>exsultans</i>, quod votam tumulo suo
pudicitiam, neque servatam, mox ipsa suî cæde ultura, atque ad ipsum
ventura esset; Barth. Adv. IV, 22.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_124" id = "line8_124"> </a>
Quæ dum abigo menti, <a href = "#var8_124">et, sub lucem ut visa
secunden</a>t,</p>
<span class = "linenum">125</span>
<p><a name = "line8_125" id = "line8_125"> </a>
Oro cælicolas, ac vivo purgor in <a href = "#var8_125">amni</a>;</p>
<span class = "pagenum">480</span>
<p><a name = "line8_126" id = "line8_126"> </a>
Illa, cito passu <a href = "#var8_126">pervecta</a> ad litora, mutæ</p>
<p><a name = "line8_127" id = "line8_127"> </a>
Oscula, qua steteras, bis terque infixit arenæ.</p>
<p><a name = "line8_128" id = "line8_128"> </a>
Deinde amplexa sinu late vestigia fovit,</p>
<p><a name = "line8_129" id = "line8_129"> </a>
Ceu cinerem orbatæ pressant ad pectora matres.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_124" id = "not8_124" href =
"#line8_124">124,</a>&nbsp;<a name = "not8_125" id = "not8_125" href =
"#line8_125">125.</a> Conf. Virg. Æn. IV, 635 sq. Oro deos, ut <i>visa
sub lucem</i>, h.e. somnia horrenda, instante luce, nocte in diem
vergente, (quo tempore veriora credebantur, de quo vid. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_200">ad III, 200</a>) mihi inmissa,
prospera facere velint; Drak. coll. IX, 90, et XIII, 406. Add. Virg. Æn.
VI, 225, et alia loca, ubi τὸ <i>sub</i>, cum quarto casu junctum, rem
inminentem innuit, ap. Gron. ad Liv. II, 55.
&mdash;<i>visus secundent</i>, ut ap. Virg. Æn. III, 36, et Lucan.
I,&nbsp;635;
<span class = "pagenum notes">480</span>
Drak.
&mdash;<a name = "not8_126" id = "not8_126" href =
"#line8_126">126.</a>&nbsp;Conf. Virg. Æn. IV, 642... 692.
&mdash;<i>mutæ</i>, vitæ, sensus ac rationis experti, ut passim. Dido
iterum ad litus tendit, in quo jam sup. <a class = "crossref" href =
"#line8_84">v.&nbsp;84 sq.</a>, modo sedisse, modo stetisse fingitur, et
arenam, qua Æneas steterat, exosculatur, quæ molli potius amoris
adfectui consentanea sunt, quam animi motibus, quos desperatio nunc
concitare debebat, quosque bene expressit Virg. Æn. IV, 586 sq., ubi
Dido non domo se proripit ad litus, sed ex edita ædium parte Ænean vela
in altum dantem prospicit, et confestim æstuat dirasque perfido
inprecatur. Conf. <a class = "crossref" href = "#not8_80">ad
v.&nbsp;80</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_128" id = "not8_128" href = "#line8_128">128.</a>
<i>vestigia</i>, arenam, in qua vestigia tua erant.
&mdash;<a name = "not8_129" id = "not8_129" href =
"#line8_129">129.</a>&nbsp;Ut ap. Ovid. Met. VIII, 538, al.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">130</span>
<p class = "indent">
<a name = "line8_130" id = "line8_130"> </a>
Tum rapido præceps cursu, resolutaque crinem,</p>
<p><a name = "line8_131" id = "line8_131"> </a>
Evasit propere in celsam, quam struxerat ante</p>
<p><a name = "line8_132" id = "line8_132"> </a>
Magna mole, pyram: cujus de sede dabatur</p>
<p><a name = "line8_133" id = "line8_133"> </a>
Cernere <a href = "#var8_133">cuncta</a> freta et totam Carthaginis
urbem.</p>
<p><a name = "line8_134" id = "line8_134"> </a>
Hic Phrygiam vestem et <a href = "#var8_134">baccatum</a> induta
monile,</p>
<span class = "linenum">135</span>
<p><a name = "line8_135" id = "line8_135"> </a>
Postquam illum infelix hausit, quo munera primum</p>
<p><a name = "line8_136" id = "line8_136"> </a>
Sunt conspecta, diem, et convivia mente reduxit,</p>
<p><a name = "line8_137" id = "line8_137"> </a>
Festasque adventu mensas, teque ordine Trojæ</p>
<p><a name = "line8_138" id = "line8_138"> </a>
Narrantem longos se pervigilante labores,</p>
<p><a name = "line8_139" id = "line8_139"> </a>
<a href = "#var8_139">In portus amens rorantia lumina flexit</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_134" id = "not8_134" href = "#line8_134">134 sq.</a>
Cf. Virg. Æn. I,&nbsp;647 sq., 654, 711; IV, 648, 649.
&mdash;<a name = "not8_135" id = "not8_135" href =
"#line8_135">135.</a>&nbsp;<i>hausit</i> sc. animo, (ut Æn. XII, 26) in
intimam mentem demisit, memoriam diei penitus animo infixit. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_345">ad I,&nbsp;345</a>.
Similiter fere oculis, vel auribus <i>haurire</i>, <i>bibere</i>,
<i>trahere</i>, pro intentissime videre, et cupidissime audire, metaph.
a bibendi aviditate petita. Cf. <a class = "crossref missing" href =
"bookXI.html#line11_282" title = "recte 282">XI, 284</a>; Jani ad Hor.
Od. II, <span class = "smallcaps">xiii</span>, 32; Burm. ad Val. Fl.
I,&nbsp;263; III, 609; Barth. Adv. III, 21.
&mdash;<a name = "not8_136" id = "not8_136" href =
"#line8_136">136.</a>&nbsp;<i>convivia... mensas</i>, cf. Virg. Æn.
I,&nbsp;699 seq. Sed cur harum nunc rerum et singulatim memor est? et
cur vestem Æneæ induit? Apud Virg. Æn. IV, 648, <i>vestem notumque
cubile conspicit, paulum lacrimis et mente morata</i>.
&mdash;<a name = "not8_138" id = "not8_138" href =
"#line8_138">138.</a>&nbsp;<i>Narrantem</i>, Æn. II et III.
&mdash;<i>se pervigilante</i>, cf. Virg. Æn. I,&nbsp;748&nbsp;sq.</p>


<div class = "text">
<span class = "pagenum">481</span>
<span class = "linenum">140</span>
<p class = "indent">
<a name = "line8_140" id = "line8_140"> </a>
«Dî longæ noctis, quorum jam numina nobis</p>
<p><a name = "line8_141" id = "line8_141"> </a>
Mors instans majora facit, precor, inquit, adeste,</p>
<p><a name = "line8_142" id = "line8_142"> </a>
Et placidi victos ardore admittite manes.</p>
<p><a name = "line8_143" id = "line8_143"> </a>
Æneæ conjux, Veneris nurus, ulta maritum,</p>
<p><a name = "line8_144" id = "line8_144"> </a>
Vidi constructas nostræ Carthaginis arces.</p>
<span class = "linenum">145</span>
<p><a name = "line8_145" id = "line8_145"> </a>
<a href = "#var8_145">Nunc ad vos magni descendet corporis
umbra</a>.</p>
<p><a name = "line8_146" id = "line8_146"> </a>
Me quoque fors dulci quondam vir notus amore</p>
<p><a name = "line8_147" id = "line8_147"> </a>
Exspectat, curas cupiens æquare priores.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">481</span>
<a name = "not8_141" id = "not8_141" href = "#line8_141">141.</a>
Imitat. Virg. Æn, IV, 651 sq.; cujus loci præstantiam irrito quidem, sed
laudabili conatu adsequi studuit; Apud Virg. l.c. v.&nbsp;660 sq. odium
Æneæ in ipso necis momento expromitur. Sed h.l. v.&nbsp;146, 147, Dido
cum dulci spe reditus ad Sychæum animam efflat. Cf. <a class =
"crossref" href = "#not8_80">ad v.&nbsp;80</a>.
&mdash;<i>majora</i>, venerabiliora.
&mdash;<a name = "not8_142" id = "not8_142" href =
"#line8_142">142.</a>&nbsp;<i>ardore</i>, gravius quam amore.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_143" id = "not8_143" href = "#line8_143">143.</a>
<i>ulta maritum</i>, vid. Æn. I,&nbsp;360 sq.; IV, 656. <span class =
"smallcaps">Ed.</span></p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_145" id = "not8_145" href =
"#line8_145">145,</a>&nbsp;<a name = "not8_146" id = "not8_146" href =
"#line8_146">146.</a> Verba Virg. Æn. IV, 654, 655.
&mdash;<i>magni corporis umbra</i>, ut ap. Virg. <i>magna mei imago</i>,
vel umbra. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_421">V,&nbsp;421</a>, et <a class = "crossref missing"
href = "bookX.html#line10_286" title = "recte 286">X,&nbsp;289</a>, ubi
Drak. conf. XI, 348; Lucan. IX,&nbsp;2, et Sen. Troad. 181: vid. sup.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_97">ad I,&nbsp;97</a>.
<i>Corpus</i> ut σῶμα, etiam homo, ejusque manes, ut ap. Virg. Æn. VI,
303, 306, al.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_148" id = "line8_148"> </a>
Hæc dicens ensem media in præcordia adegit,</p>
<p><a name = "line8_149" id = "line8_149"> </a>
Ensem Dardanii quæsitum in pignus amoris.</p>
<span class = "linenum">150</span>
<p><a name = "line8_150" id = "line8_150"> </a>
Viderunt comites, tristique per atria planctu</p>
<p><a name = "line8_151" id = "line8_151"> </a>
Concurrunt: magnis resonant ululatibus ædes.</p>
<span class = "pagenum">482</span>
<p><a name = "line8_152" id = "line8_152"> </a>
<ins class = "correction" title = "« deest">«</ins>Adcepi infelix,
dirisque exterrita fatis,</p>
<p><a name = "line8_153" id = "line8_153"> </a>
Ora manu lacerans, lymphato regia cursu</p>
<p><a name = "line8_154" id = "line8_154"> </a>
Tecta peto, celsosque gradus evadere nitor.</p>
<span class = "linenum">155</span>
<p><a name = "line8_155" id = "line8_155"> </a>
<a href = "#var8_155">Ter diro fueram</a> conata incumbere ferro,</p>
<p><a name = "line8_156" id = "line8_156"> </a>
Ter cecidi exanimæ membris revoluta sororis.</p>
<p><a name = "line8_157" id = "line8_157"> </a>
Jamque <a href = "#var8_157">ferebatur</a> vicina per oppida rumor.</p>
<p><a name = "line8_158" id = "line8_158"> </a>
Tum Cyrenæam fatis agitantibus urbem</p>
<p><a name = "line8_159" id = "line8_159"> </a>
Devenio; hinc vestris pelagi vis adpulit oris.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_149" id = "not8_149" href = "#line8_149">149.</a>
Æn. IV, 647.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_150" id = "not8_150" href = "#line8_150">150 seq.</a>
Æn. IV, 646 sq. et Ovid. Epist. VII, 195.
&mdash;<a name = "not8_151" id = "not8_151" href =
"#line8_151">151.</a>&nbsp;Æneid. lib. IV, 663 sq. <span class =
"smallcaps">Ed.</span></p>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">482</span>
<a name = "not8_153" id = "not8_153" href = "#line8_153">153</a>&nbsp;<a
name = "not8_154" id = "not8_154" href = "#line8_153">sq.</a>
Æn. IV, 672 sq. et 685.
&mdash;<i>lymphato cursu</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_459">ad I,&nbsp;459</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_155" id = "not8_155" href =
"#line8_155">155,</a>&nbsp;<a name = "not8_156" id = "not8_156" href =
"#line8_156">156.</a> Variavit Maroniana Æn. IV, 690, 691. Cf. <a class
= "crossref" href = "bookIV.html#not4_457">ad IV, 457</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_158" id = "not8_158" href =
"#line8_158">158,</a>&nbsp;<a name = "not8_159" id = "not8_159" href =
"#line8_159">159.</a> Cellarius, nisi quædam desint, nimis arte hæc dici
putat, sed omnino ei excidit, ipsum etiam Silium ea jam plenius
descripsisse sup. <a class = "crossref" href = "#line8_54">v.&nbsp;54
sq.</a> Drak.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">160</span>
<p class = "indent">
<a name = "line8_160" id = "line8_160"> </a>
Motus erat, placidumque animum mentemque quietam</p>
<p><a name = "line8_161" id = "line8_161"> </a>
Troius in miseram rector susceperat Annam.</p>
<p><a name = "line8_162" id = "line8_162"> </a>
Jamque omnes luctus, omnesque e pectore curas</p>
<p><a name = "line8_163" id = "line8_163"> </a>
Dispulerat, Phrygiis nec jam amplius advena tectis</p>
<p><a name = "line8_164" id = "line8_164"> </a>
Illa videbatur. Tacito nox atra sopore</p>
<span class = "linenum">165</span>
<p><a name = "line8_165" id = "line8_165"> </a>
Cuncta per et terras et lati stagna profundi</p>
<p><a name = "line8_166" id = "line8_166"> </a>
Condiderat, tristi quum Dido ægerrima vultu</p>
<p><a name = "line8_167" id = "line8_167"> </a>
Has visa in somnis germanæ effundere voces:</p>
<p><a name = "line8_168" id = "line8_168"> </a>
«His, soror, in tectis longæ indulgere quieti,</p>
<p><a name = "line8_169" id = "line8_169"> </a>
Heu! nimium secura, potes? nec, quæ tibi fraudes</p>
<span class = "linenum">170</span>
<p><a name = "line8_170" id = "line8_170"> </a>
Tendantur, quæ circumstent discrimina, cernis?</p>
<p><a name = "line8_171" id = "line8_171"> </a>
<a href = "#var8_171">Ac</a> nondum nostro infaustos generique
soloque</p>
<p><a name = "line8_172" id = "line8_172"> </a>
Laomedonteæ <a href = "#var8_172">noscis</a> telluris alumnos?</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_160" id = "not8_160" href = "#line8_160">160.</a>
Vellem minus hæc languerent.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_165" id = "not8_165" href = "#line8_165">165.</a>
Ita ad verbum sup. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_282">VII, 282</a>; Drak.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_171" id = "not8_171" href =
"#line8_171">171,</a>&nbsp;<a name = "not8_172" id = "not8_172" href =
"#line8_172">172.</a> Imitat. Virg. Æn. IV, 541, 542.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_173" id = "line8_173"> </a>
Dum cælum rapida stellas vertigine volvet,</p>
<p><a name = "line8_174" id = "line8_174"> </a>
Lunaque fraterno lustrabit lumine terras;</p>
<span class = "pagenum">483</span>
<span class = "linenum">175</span>
<p><a name = "line8_175" id = "line8_175"> </a>
Pax nulla Æneadas inter Tyriosque manebit.</p>
<p><a name = "line8_176" id = "line8_176"> </a>
Surge, age; jam tacitas suspecta Lavinia fraudes</p>
<p><a name = "line8_177" id = "line8_177"> </a>
Molitur, dirumque nefas sub corde volutat.</p>
<p><a name = "line8_178" id = "line8_178"> </a>
<a href = "#var8_178">Præterea</a> (ne falsa putes hæc fingere
somnum)</p>
<p><a name = "line8_179" id = "line8_179"> </a>
Haud procul hinc parvo descendens fonte Numicus</p>
<span class = "linenum">180</span>
<p><a name = "line8_180" id = "line8_180"> </a>
Labitur, et leni per valles volvitur amne.</p>
<p><a name = "line8_181" id = "line8_181"> </a>
Huc rapies, germana, viam, tutosque receptus.</p>
<p><a name = "line8_182" id = "line8_182"> </a>
Te sacra excipient hilares in flumina Nymphæ,</p>
<p><a name = "line8_183" id = "line8_183"> </a>
Æternumque Italis numen celebrabere in oris.»</p>
<p><a name = "line8_184" id = "line8_184"> </a>
Sic fata in tenuem Phœnissa evanuit auram.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_173" id = "not8_173" href = "#line8_173">173.</a>
Conf. Æn. IV, 622... 629. Color orationis, ut sup. <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#line7_476">VII, 476</a>, ubi vid. not.
&mdash;<i>cælum stellas vertigine volvet</i>, ut ap. Ovid. Met. II, 70.
Proprie stellæ in cælo se circumvolvunt, de quo vid. Heyne Exc. II, ad
Virg. Æn. II.
<span class = "pagenum notes">483</span>
&mdash;<a name = "not8_174" id = "not8_174" href =
"#line8_174">174.</a>&nbsp;<i>fraterno lumine</i>, ut fere <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_481">IV, 481</a>; quod a sole
mutuatur, quo ipsa caret.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_176" id = "not8_176" href = "#line8_176">176.</a>
Cf. Ovid. Fast. III, 633&nbsp;sq.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_178" id = "not8_178" href = "#line8_178">178.</a>
Verba Maroniana Æn. VIII, 42.
&mdash;<a name = "not8_180" id = "not8_180" href =
"#line8_180">180.</a>&nbsp;<i>leni amne</i>, cf. Heins. ad Ovid. Fast.
III, 647 et 652.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_181" id = "not8_181" href = "#line8_181">181.</a>
<i>rapies viam</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_569">ad I,&nbsp;569</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_184" id = "not8_184" href = "#line8_184">184.</a>
Cf. Virg. Æn. IV, 278.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">185</span>
<p class = "indent">
<a name = "line8_185" id = "line8_185"> </a>
Anna novis somno excutitur perterrita visis,</p>
<p><a name = "line8_186" id = "line8_186"> </a>
Itque timor totos gelido sudore per artus.</p>
<p><a name = "line8_187" id = "line8_187"> </a>
Tunc, ut erat tenui corpus velamine tecta,</p>
<p><a name = "line8_188" id = "line8_188"> </a>
Prosiluit stratis, humilique <a href = "#var8_188">egressa</a>
fenestra</p>
<p><a name = "line8_189" id = "line8_189"> </a>
Per patulos currit plantis pernicibus agros;</p>
<span class = "linenum">190</span>
<p><a name = "line8_190" id = "line8_190"> </a>
Donec arenoso (<a href = "#var8_190">sic fama</a>) Numicius illam</p>
<p><a name = "line8_191" id = "line8_191"> </a>
Suscepit gremio, vitreisque abscondidit antris.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_186" id = "not8_186" href = "#line8_186">186.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_205">ad IV, 205</a>.
Ad sqq. cf. Ovid. l.c. v.&nbsp;643&nbsp;sq.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_191" id = "not8_191" href = "#line8_191">191.</a>
<i>vitreis</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#var4_344">ad IV, 344, in V.L.</a> et <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#not7_413">ad VII, 413</a>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_192" id = "line8_192"> </a>
Orta dies totum radiis inpleverat orbem,</p>
<p><a name = "line8_193" id = "line8_193"> </a>
Quum nullam Æneadæ thalamis <a href = "#var8_193">Sidonida</a>
nacti,</p>
<p><a name = "line8_194" id = "line8_194"> </a>
<a href = "#var8_194">Et Rutulum magno errantes clamore per
agrum</a>,</p>
<span class = "linenum">195</span>
<p><a name = "line8_195" id = "line8_195"> </a>
Vicini ad ripas fluvii manifesta sequuntur</p>
<p><a name = "line8_196" id = "line8_196"> </a>
Signa pedum; dumque inter se mirantur, ab alto</p>
<span class = "pagenum">484</span>
<p><a name = "line8_197" id = "line8_197"> </a>
Amnis aquas <a href = "#var8_197">cursumque</a> rapit: tum sedibus
imis</p>
<p><a name = "line8_198" id = "line8_198"> </a>
Inter cæruleas visa est residere sorores</p>
<p><a name = "line8_199" id = "line8_199"> </a>
Sidonis, et placido Teucros adfarier ore.</p>
<span class = "linenum">200</span>
<p><a name = "line8_200" id = "line8_200"> </a>
Ex illo primis anni celebrata diebus</p>
<p><a name = "line8_201" id = "line8_201"> </a>
<a href = "#var8_201">Per totam Ausoniam venerando numine culta
est.</a></p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_193" id = "not8_193" href = "#line8_193">193.</a>
<i>nacti</i>, invenientes, καταλαβόντες, ut ap. Liv. V,&nbsp;45; Cic.
Orat. 9, extr. et al.
&mdash;<a name = "not8_196" id = "not8_196" href =
"#line8_196">196.</a>&nbsp;<i>ab alto</i>, a mari Infero, seu Tyrrheno,
in quod influit, aquæ cursum revocat. <i>Sustinuit tacitas
<span class = "pagenum notes">484</span>
conscius amnis aquas</i>, Ovid. Fast. III, 652. Ill. Ernesti
interpretatur: aquis utrimque reductis fundum alvei apertum ostendebat,
ut Anna a Trojanis conspici posset inter Nymphas residens: quod
miraculum fundi amnis aperti putat nos debere ingenio Silii, ad παράδοξα
hujus generis inprimis proni.
&mdash;<a name = "not8_199" id = "not8_199" href =
"#line8_199">199.</a>&nbsp;Ovid. l.c. pergit: <i>Ipsa loqui visa est:
Placidi sum Nympha Numici</i>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_200" id = "not8_200" href = "#line8_200">200.</a>
<i>primis anni</i> veteris <i>diebus</i>, Idibus scil. Martiis; quippe a
mense Martio annum redintegrabant antiqui. Vid. Ovid. l.c. v.&nbsp;523
et 675 sq.; Macrob. Sat. I,&nbsp;12; Rosin. Antiq. Rom. IV,&nbsp;7, et
Struv. Synt. Antiq. Rom. cap. 1, pag. 178, et cap. 9, pag. 434.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_202" id = "line8_202"> </a>
Hanc postquam in tristes Italum Saturnia pugnas</p>
<p><a name = "line8_203" id = "line8_203"> </a>
Hortata est, celeri superum petit æthera curru,</p>
<p><a name = "line8_204" id = "line8_204"> </a>
Optatum <a href = "#var8_204">Latii</a> tandem potura cruorem.</p>
<span class = "linenum">205</span>
<p><a name = "line8_205" id = "line8_205"> </a>
Diva Deæ parere parat, magnumque Libyssæ</p>
<p><a name = "line8_206" id = "line8_206"> </a>
Ductorem gentis nulli conspecta petebat.</p>
<p><a name = "line8_207" id = "line8_207"> </a>
Ille, virûm cœtu tum forte remotus ab omni,</p>
<p><a name = "line8_208" id = "line8_208"> </a>
Incertos rerum eventus bellique volutans,</p>
<p><a name = "line8_209" id = "line8_209"> </a>
Anxia ducebat <a href = "#var8_209">vigili suspiria voce</a>.</p>
<span class = "linenum">210</span>
<p><a name = "line8_210" id = "line8_210"> </a>
Cui Dea sic dictis curas solatur amicis:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_202" id = "not8_202" href = "#line8_202">202 sqq.</a>
Tandem poeta redit in viam, de qua inde a <a class = "crossref" href =
"#line8_38">v.&nbsp;38</a> deflexerat.
&mdash;<a name = "not8_203" id = "not8_203" href =
"#line8_203">203.</a>&nbsp;<i>superum æthera</i>, ut ap. Ovid. Met. II,
437, ubi vid. Heins.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_207" id = "not8_207" href = "#line8_207">207.</a>
νόσφι λιασθεὶς, etc. Hom. Iliad. α, 349; λ, 80; D.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "not8_208" id = "not8_208" href =
"#line8_208">208.</a>&nbsp;Ut ap. Virg. Æn. VI, 157.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_211" id = "line8_211"> </a>
«Quid tantum ulterius, rex o fortissime gentis</p>
<p><a name = "line8_212" id = "line8_212"> </a>
Sidoniæ, ducis cura ægrescente dolorem?</p>
<span class = "pagenum">485</span>
<p><a name = "line8_213" id = "line8_213"> </a>
Omnis jam placata tibi <a href = "#var8_213">manet</a> ira Deorum,</p>
<p><a name = "line8_214" id = "line8_214"> </a>
Omnis Agenoridis rediit favor. Eia, age, segnes</p>
<span class = "linenum">215</span>
<p><a name = "line8_215" id = "line8_215"> </a>
Rumpe moras, rape Marmaricas in prælia vires.</p>
<p><a name = "line8_216" id = "line8_216"> </a>
Mutati fasces: jam bellum atque arma <a href =
"#var8_216">Senatus</a></p>
<p><a name = "line8_217" id = "line8_217"> </a>
<a href = "#var8_216">Ex inconsulto</a> posuit Tirynthius heros,</p>
<p><a name = "line8_218" id = "line8_218"> </a>
Cumque alio tibi Flaminio sunt bella gerenda.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_211" id = "not8_211" href = "#line8_211">211.</a>
<i>tantum ulterius</i>, τόσον περαιτέρω, Lefeb.
&mdash;<i>ulterius ducis</i>, producis, continuas, ut <i>ducere
bellum</i>, et <i>tempus</i>, vel <i>trahere verba</i>, sup. <a class =
"crossref" href = "#line8_79">v.&nbsp;79</a>; nisi <i>ducere dolorem</i>
dicitur, ut <i>ducere suspiria</i>, seu <i>spiritum</i>, ἀνάγεσθαι
πνεῦμα διὰ στηθέων, ap. Callim. Epigr. 45.</p>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">485</span>
<a name = "not8_213" id = "not8_213" href = "#line8_213">213.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "#line8_234">v.&nbsp;234, 235</a>.
Virg. Æn. VIII, 40, et <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_365">ad II, 365</a>.
&mdash;<i>placata manet</i>, πραϋνθεῖσα διατελεῖ, Lefeb.
&mdash;<a name = "not8_214" id = "not8_214" href =
"#line8_214">214.</a>&nbsp;<i>Eia, age, segnes Rumpe moras</i>, ut ap.
Virg. Æn. IV, 569, et Ge. III, 42.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_216" id = "not8_216" href = "#line8_216">216.</a>
<i>Senatus ex inconsulto</i>, ex SC. sed inconsulto et temerario, Cell.
Barth. et Drak., ut <i>inconsultum</i> substantive sit inconsulta ratio,
temeritas.
&mdash;<a name = "not8_217" id = "not8_217" href =
"#line8_217">217.</a>&nbsp;<i>Tirynthius heros</i>; vid. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_3">ad II,&nbsp;3</a>.
&mdash;<a name = "not8_218" id = "not8_218" href =
"#line8_218">218.</a>&nbsp;<i>alio Flaminio</i>, C.&nbsp;Terentio
Varrone. Nam Silius, ut fere Polyb. III, 106, silentio prætermittit
biennem consulatum Atilii et Gemini Servilii, qui Fabii artibus cum
summa inter se concordia bellum gesserunt, teste Liv. XXII, <span class
= "smallcaps">xxxii</span>, 34; ut tot alia, quæ non satis poetice
tractari possunt, quibusque rerum status non mutatur, tacitus præterit,
aliisque gravioris momenti rebus diutius inmoratur.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_219" id = "line8_219"> </a>
Me tibi, ne dubites, summi matrona Tonantis</p>
<span class = "linenum">220</span>
<p><a name = "line8_220" id = "line8_220"> </a>
Misit; ego <a href = "#var8_220">Œnotris</a> æternum numen in oris</p>
<p><a name = "line8_221" id = "line8_221"> </a>
Concelebror, vestri generata e sanguine Beli.</p>
<p><a name = "line8_222" id = "line8_222"> </a>
Haud mora sit; <a href = "#var8_222">rapido belli rape fulmina
cursu</a>,</p>
<p><a name = "line8_223" id = "line8_223"> </a>
Celsus Iapygios <a href = "#var8_223">qua se</a> Garganus in agros</p>
<span class = "pagenum">486</span>
<p><a name = "line8_224" id = "line8_224"> </a>
Explicat: haud longe tellus; <a href = "#var8_224">huc dirige
signa</a>.»</p>
<span class = "linenum">225</span>
<p><a name = "line8_225" id = "line8_225"> </a>
Dixit, et in nubes <a href = "#var8_225">humentia</a> sustulit ora.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_220" id = "not8_220" href = "#line8_220">220.</a>
Œnotris, vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_2">ad
I,&nbsp;2</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_222" id = "not8_222" href = "#line8_222">222.</a>
fulmina belli possint esse τεύχεα μαρμαίροντα, παμφανόωντα; sed præstat,
cum Drak. adcipere de militibus Punicis, quibus Hannibal omnia tanquam
fulmine prosternit; vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_421">ad I,&nbsp;421</a>.
&mdash;<a name = "not8_223" id = "not8_223" href =
"#line8_223">223&nbsp;sq.</a>
Livius XXII, 43, Hannibalem, frumenti inopia commotum, in calidiora,
<span class = "pagenum notes">486</span>
atque eo maturiora messibus Apuliæ loca movisse tradit. Plures causas
adfert Polyb. III, 107.
&mdash;<a name = "not8_224" id = "not8_224" href =
"#line8_224">224.</a>&nbsp;Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_51">ad I,&nbsp;51</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_561">IV, 561</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_225" id = "not8_225" href = "#line8_225">225.</a>
<i>humentia sustulit ora</i>, ut Nympha fluvii.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_226" id = "line8_226"> </a>
Cui dux, promissæ revirescens pignore laudis:</p>
<p><a name = "line8_227" id = "line8_227"> </a>
«Nympha, decus generis, quo non sacratius ullum</p>
<p><a name = "line8_228" id = "line8_228"> </a>
<a href = "#var8_228">Numen, ait, nobis</a>, felix oblata secundes.</p>
<p><a name = "line8_229" id = "line8_229"> </a>
Ast ego te, compos pugnæ, Carthaginis arce</p>
<span class = "linenum">230</span>
<p><a name = "line8_230" id = "line8_230"> </a>
<a href = "#var8_230">Marmoreis</a> sistam templis, juxtaque dicabo</p>
<p><a name = "line8_231" id = "line8_231"> </a>
<a href = "#var8_231">Æquatam</a> gemino simulacri munere Dido.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_226" id = "not8_226" href = "#line8_226">226.</a>
<i>revirescens</i>, vigorem, vires et animum recipiens, ut <a class =
"crossref" href = "bookXV.html#line15_134">XV, 134</a>, ubi Drak. cf.
Ovid. Met. VII, 305; Val. Max. IV,&nbsp;8, extr. 4, et Cic. Phil.
VII,&nbsp;1, ubi vid. Intpp.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_227" id = "not8_227" href = "#line8_227">227.</a>
<i>generis</i>, Beli. Conf. <a class = "crossref" href =
"#line8_31">v.&nbsp;31</a> et <a class = "crossref" href =
"#line8_221">221</a>.
&mdash;<a name = "not8_228" id = "not8_228" href =
"#line8_228">228.</a>&nbsp;<i>Felix</i>, qui facit felices, propitius;
vid. Intpp. ad Virg. Ecl. V,&nbsp;65, et Æn. I,&nbsp;330.
&mdash;<i>secundes</i>, ut sup. <a class = "crossref" href =
"#line8_124">v.&nbsp;124</a>. Lefeb. male capit de <i>secundo</i>, vel
altero omine, quod antiqui rogaverint deos ad prius omen confirmandum.
&mdash;<i>oblata</i> bona, spem, promissa.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_229" id = "not8_229" href = "#line8_229">229.</a>
<i>compos pugnæ</i>, quam opto, et cujus committendæ facultate mihi data
certam victoriæ spem habeo.
&mdash;<a name = "not8_230" id = "not8_230" href =
"#line8_230">230.</a>&nbsp;<i>Marmoreis templis</i>, ut ap. Virg. Ge.
III, 13, et Æn. VI, 69.
&mdash;<i>sistere</i>, ut <i>ponere</i>, et τιθέναι, <i>aliquem</i>,
h.e. imaginem ejus.
&mdash;<a name = "not8_231" id = "not8_231" href =
"#line8_231">231.</a>&nbsp;Simulacrum Didonis juxta tuum ponam.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_232" id = "line8_232"> </a>
<a href = "#var8_232">Hæc fatus</a> socios stimulat tumefactus
ovantes:</p>
<p><a name = "line8_233" id = "line8_233"> </a>
«Pone graves euras tormentaque lenta sedendi,</p>
<span class = "pagenum">487</span>
<p><a name = "line8_234" id = "line8_234"> </a>
Fatalis Latio miles: placavimus <a href = "#var8_234">iras</a></p>
<span class = "linenum">235</span>
<p><a name = "line8_235" id = "line8_235"> </a>
Cælicolum; redeunt Divi: finita maligno</p>
<p><a name = "line8_236" id = "line8_236"> </a>
Hinc Fabio imperia et <a href = "#var8_236">mutatos consule</a>
fasces</p>
<p><a name = "line8_237" id = "line8_237"> </a>
Nuntio: nunc dextras mihi quisque, atque illa referto</p>
<p><a name = "line8_238" id = "line8_238"> </a>
Quæ Marte <a href = "#var8_238">exclusus</a> promittere magna
solebas.</p>
<p><a name = "line8_239" id = "line8_239"> </a>
En, numen patrium spondet majora peractis.</p>
<span class = "linenum">240</span>
<p><a name = "line8_240" id = "line8_240"> </a>
Vellantur signa, ac Diva ducente petamus</p>
<p><a name = "line8_241" id = "line8_241"> </a>
Infaustum <a href = "#var8_241">Phrygibus</a> Diomedis nomine
campum.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_233" id = "not8_233" href = "#line8_233">233.</a>
<i>tormenta lenta sedendi</i>, gravem dolorem ex segni et ignava belli
gerendi ratione, quæ nos
<span class = "pagenum notes">487</span>
lente sensimque conficit. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_142">ad III, 142</a>.
&mdash;<a name = "not8_234" id = "not8_234" href =
"#line8_234">234.</a>&nbsp;<i>Fatalis</i>, quem fata in Latii exitium
miserunt. <span class = "smallcaps">Ed.</span>
&mdash;<a name = "not8_235" id = "not8_235" href =
"#line8_235">235.</a>&nbsp;<i>redeunt Divi</i>; vid. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_365">ad II, 365</a>.
&mdash;<a name = "not8_237" id = "not8_237" href =
"#line8_237">237.</a>&nbsp;<i>dextras</i>, quæ olim data dextra
promisit, <i>referto</i>, renovato, iterum promittito. An <i>referre</i>
est perficere, ut ap. Liv. III, 45, extr. et alibi?
&mdash;<a name = "not8_238" id = "not8_238" href =
"#line8_238">238.</a>&nbsp;<i>Marte</i>, pugnandi occasione; cujus spe
destituti Pœni, et inpr. Galli, fremebant. Cf. <a class = "crossref"
href = "#line8_16">v.&nbsp;16</a>&nbsp;sq.
&mdash;<i>promittere magna</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"#not8_109">ad v.&nbsp;109</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_241" id = "not8_241" href = "#line8_241">241.</a>
Apuliam petamus. Cf. <a class = "crossref" href = "#not8_223">ad
v.&nbsp;223</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_125">ad I,&nbsp;125</a>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_242" id = "line8_242"> </a>
Dumque Arpos tendunt <a href = "#var8_242">instincti</a> pectora
Pœni,</p>
<p><a name = "line8_243" id = "line8_243"> </a>
Subnixus rapto plebeii muneris ostro,</p>
<p><a name = "line8_244" id = "line8_244"> </a>
<a href = "#var8_244">Sævit jam</a> rostris Varro, ingentique ruinæ</p>
<span class = "pagenum">488</span>
<span class = "linenum">245</span>
<p><a name = "line8_245" id = "line8_245"> </a>
Festinans aperire locum, fata admovet Urbi.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_242" id = "not8_242" href = "#line8_242">242.</a>
<i>Arpos</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_554">ad IV, 554</a>.
&mdash;<a name = "not8_243" id = "not8_243" href =
"#line8_243">243&nbsp;sq.</a>
Cf. Liv. XXII, 34 et 38.
&mdash;<i>Subnixus</i>, h.l. non tam fretus, vel, ut Schmid. putat,
adjutus, quam audax et superbus, ut ap. Liv. XXVI, 13; XLI, 19, et Cic.
Or. I,&nbsp;58. Cf. Gell. XVII,&nbsp;2; Gron. Diatr. Stat. c. 54, et
Intpp. ad Tac. Hist. I,&nbsp;73.
&mdash;<i>ostro</i>, purpura consulari, <i>muneris plebeii</i>, quam
aura favoris popularis, et insectatione Patrum consecutus fuerat, vel
potius <i>rapuerat</i>; ut <i>invadere</i> <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_541">VII, 541</a>.
&mdash;<a name = "not8_244" id = "not8_244" href =
"#line8_244">244.</a>&nbsp;<i>Sævit rostris</i>; cf. Liv. XXII, 38;
ferocibus turbulentisque concionibus criminatur Patres.
&mdash;<i>ruinæ</i> est vel interitus, vel, ut mox <i>fata</i>,
calamitates et clades, quæ rixæ gravi fato atque fundatæ tenebantur.
&mdash;<i>ruinam</i> et <i>fata admovet</i>, ut <i>ruinam ducit</i>,
apud Hor. Od. II, <span class = "smallcaps">xvii</span>,&nbsp;9, ubi
vid. Jani. 246 seqq. Summo verborum ornatu et pondere expressit Liv.
XXII, <span class = "smallcaps">xxv</span>, 26. Cf. Val. Max. III, <span
class = "smallcaps">iv</span>,&nbsp;4.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_246" id = "line8_246"> </a>
Atque illi sine luce genus, surdumque parentum</p>
<p><a name = "line8_247" id = "line8_247"> </a>
Nomen, <a href = "#var8_247">et</a> inmodice vibrabat in ore canoro</p>
<p><a name = "line8_248" id = "line8_248"> </a>
Lingua procax: hinc auctus <a href = "#var8_248">ope</a>s, largusque
rapinæ</p>
<p><a name = "line8_249" id = "line8_249"> </a>
<a href = "#var8_249">Infima</a> dum vulgi fovet, oblatratque
Senatum;</p>
<span class = "linenum">250</span>
<p><a name = "line8_250" id = "line8_250"> </a>
Tantum in quassata bellis caput extulit urbe,</p>
<p><a name = "line8_251" id = "line8_251"> </a>
Momentum ut rerum, et fati foret arbiter unus,</p>
<p><a name = "line8_252" id = "line8_252"> </a>
Quo conservari Latium victore puderet.</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">488</span>
<a name = "not8_246" id = "not8_246" href = "#line8_246">246.</a>
<i>genus sine luce</i>, splendore, dignitate, claritate, ut ap. Stat.
Silv. V,&nbsp;<span class = "smallcaps">iii</span>, 117. <i>Lux et
lumen</i> dicitur, quidquid præstans, pulchrum et clarum est. De
Varronis genere vid. Liv. l.c.
&mdash;<i>surdum</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_75">ad VI, 75</a>.
&mdash;<a name = "not8_247" id = "not8_247" href =
"#line8_247">247</a>&nbsp;<a name = "not8_248" id = "not8_248" href =
"#line8_247">sq.</a>
<i>Lingua vibrabat</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_539">ad I,&nbsp;539</a>, et <a class = "crossref" href
= "bookII.html#not2_587">II, 587</a>. Non vero innuitur <i>oratio
vibrans</i>, h.e. vehemens, incitata et gravis, ut ap. Cic. Orat. 95, et
Quintil. X,&nbsp;<span class = "smallcaps">i</span>, 60; XII,&nbsp;9;
sed linguæ verborumque volubilitas. Varro similis Dranci, de quo vid.
Virg. Æn. XI, 338&nbsp;sq.
&mdash;<i>inmodice vibrabat lingua procax in ore canoro</i>, arguto,
stridulo, ut Thersites ap. Homer. Iliad. β, 212, ἀμετροεπὴς ἐκολῴα, Ὅς
ῥ᾽ ἔπεα φρεσὶν ᾗσιν ἄκοσμά τε πολλά τε ᾔδη, et v.&nbsp;222, Ὀξέα
κεκληγὼς λέγ᾽ ὀνείδεα. Lenz.
&mdash;<a name = "not8_249" id = "not8_249" href =
"#line8_249">249.</a>&nbsp;<i>oblatrat Senatum</i>; vid. <a class =
"crossref" href = "#not8_290">ad v.&nbsp;290</a>.
&mdash;<a name = "not8_250" id = "not8_250" href =
"#line8_250">250.</a>&nbsp;<i>caput extulit</i>, ut <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_29">I,&nbsp;29</a>.
&mdash;<a name = "not8_251" id = "not8_251" href =
"#line8_251">251.</a>&nbsp;Summa δεινότης horum versuum!
&mdash;<i>Momentum rerum</i>, ut ap. Liv. III, 12; XXVII,&nbsp;9; Lucan.
III, 338; IV, 819. <i>Momentum</i> propr. pondus, quo libræ lanx
deprimitur.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_253" id = "line8_253"> </a>
Hunc Fabios inter, sacrataque nomina Marti</p>
<p><a name = "line8_254" id = "line8_254"> </a>
Scipiadas, interque Jovi spolia alta ferentem</p>
<span class = "linenum">255</span>
<p><a name = "line8_255" id = "line8_255"> </a>
Marcellum, fastis labem suffragia cæca</p>
<p><a name = "line8_256" id = "line8_256"> </a>
Addiderant, <a href = "#var8_256">Cannasque malum exitiale</a>
fovebat</p>
<span class = "pagenum">489</span>
<p><a name = "line8_257" id = "line8_257"> </a>
Ambitus, et Graio funestior æquore campus.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_253" id = "not8_253" href = "#line8_253">253.</a>
<i>sacrata nomina Marti</i>, ἀρήϊοι, ἀρηϊφίλοι. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_729">ad IV, 729</a>.
&mdash;<a name = "not8_254" id = "not8_254" href =
"#line8_254">254</a>&nbsp;<a name = "not8_255" id = "not8_255" href =
"#line8_254">sqq.</a>
<i>Scipiadas</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_106">ad VII, 106</a>.
&mdash;<i>Jovi spolia alta ferentem Marcellum</i>; vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_133">ad I,&nbsp;133</a>.
&mdash;<i>labem addere</i>, ut l. adspergere, maculam notasque inurere.
&mdash;<i>suffragia cæca</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_540">VII, 540</a>.
&mdash;<i>Suffragia cæca</i>, temeraria plebis, <i>hunc</i> Varronem
consulem <i>addiderant</i>, inscripserant, <i>fastis labem</i>, tanquam
dedecus eorum, <i>inter</i> viros et consules, qui bello Punico II
inclaruerant; et <a class = "crossref" href =
"#line8_257">v.&nbsp;257</a> (ubi poeta verbis ludit) campus Martius
<i>funestior</i> Cannensi, quoniam clades Cannensis non illata fuisset
Romanis, nisi Varro consul creatus
<span class = "pagenum notes">489</span>
esset; Lenz.
&mdash;<a name = "not8_257" id = "not8_257" href =
"#line8_257">257.</a>&nbsp;<i>Ambitus</i>, quo viam sibi ad consulatum
Varro muniverat, <i>Cannas fovebat</i>, Romanis cladem Cannensem
inportabat. Cf. V.L.
&mdash;<i>campus</i> Martius propter comitia <i>funestior</i> Romanis
<i>æquore Graio</i>, <i>campo Diomedis</i>, seu Cannensi; vid. <a class
= "crossref" href = "bookI.html#not1_125">ad I,&nbsp;125</a>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_258" id = "line8_258"> </a>
Idem, ut turbarum sator, atque adcendere sollers</p>
<p><a name = "line8_259" id = "line8_259"> </a>
Invidiam, pravusque togæ, sic debilis arte</p>
<span class = "linenum">260</span>
<p><a name = "line8_260" id = "line8_260"> </a>
Belligera, Martemque rudis versare, nec <a href =
"#var8_260">ullo</a></p>
<p><a name = "line8_261" id = "line8_261"> </a>
Spectatus ferro, lingua sperabat adire</p>
<p><a name = "line8_262" id = "line8_262"> </a>
Ad dextræ decus, atque e rostris bella ciebat.</p>
<p><a name = "line8_263" id = "line8_263"> </a>
Ergo alacer, Fabiumque moræ increpitare professus,</p>
<p><a name = "line8_264" id = "line8_264"> </a>
Ad vulgum in Patres <a href = "#var8_264">et ovantia</a> verba
ferebat:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_258" id = "not8_258" href = "#line8_258">258.</a>
<i>sator</i>, auctor, <i>turbarum</i>, ut <i>sator litis</i>, Liv.
XXI,&nbsp;6; <i>sator scelerum</i>, Plaut. Capt. III, <span class =
"smallcaps">v</span>,&nbsp;3. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#var1_394">ad I,&nbsp;394, in V.L.</a>
&mdash;<a name = "not8_259" id = "not8_259" href =
"#line8_259">259.</a>&nbsp;<i>pravus togæ</i>, domi, seu pacis tempore
malis artibus utens.
&mdash;<a name = "not8_261" id = "not8_261" href =
"#line8_261">261.</a>&nbsp;<i>Spectatus ferro</i>; vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_77">ad I,&nbsp;77</a>, et observa
h.l. verborum ambages.
&mdash;<a name = "not8_262" id = "not8_262" href =
"#line8_262">262.</a>&nbsp;<i>dextræ decus</i>, virtutis gloriam, quæ
manu, non lingua, paratur.
&mdash;<i>e&nbsp;rostris bella ciebat</i>; cf. verba Livii, inf.
<a class = "crossref" href = "#not8_311">ad v.&nbsp;311</a>, adscripta.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_263" id = "not8_263" href = "#line8_263">263.</a>
Præclare exornavit verba Liv. XXII, 38: «Conciones, priusquam ab urbe
signa moverentur, consulis Varronis multæ ac feroces fuere,
denunciantes, bellum arcessitum in Italiam ab nobilibus, mansurumque in
visceribus reipublicæ, si plures Fabios imperatores haberet; se, quo die
hostem vidisset, perfecturum.»</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">265</span>
<p><a name = "line8_265" id = "line8_265"> </a>
«Vos, quorum imperium est, consul præcepta modumque</p>
<p><a name = "line8_266" id = "line8_266"> </a>
Bellandi posco: sedeone, <a href = "#var8_266">an</a> montibus erro,</p>
<span class = "pagenum">490</span>
<p><a name = "line8_267" id = "line8_267"> </a>
Dum mecum Garamas et adustus <a href = "#var8_267">corpora</a>
Maurus</p>
<p><a name = "line8_268" id = "line8_268"> </a>
Dividit Italiam? an ferro, quo cingitis, utor?</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_265" id = "not8_265" href = "#line8_265">265.</a>
<i>Vos</i>, populum adloquitur. A vobis belli gerendi rationem quæro,
jubeatisne, more
<span class = "pagenum notes">490</span>
Fabii, <i>sedere</i> (vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_142">ad III, 142</a>), et in locis altis munitisque
castra ponere, an cum hoste confligere?
&mdash;<a name = "not8_267" id = "not8_267" href =
"#line8_267">267.</a>&nbsp;<i>adustus corpora Maurus</i>; cf. <a class =
"crossref" href = "bookXVII.html#line17_633">XVII, 633</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_269" id = "line8_269"> </a>
Exaudi, bone Dictator, quid Martia <a href = "#var8_269">plebes</a></p>
<span class = "linenum">270</span>
<p><a name = "line8_270" id = "line8_270"> </a>
Inperitet: <a href = "#var8_270">pelli</a> Libyas, Romamque levari</p>
<p><a name = "line8_271" id = "line8_271"> </a>
Hoste <a href = "#var8_271">jubet</a>. Num festinant, quos plurima
passos</p>
<p><a name = "line8_272" id = "line8_272"> </a>
Tertius <a href = "#var8_272">exurit</a> lacrimosis casibus annus?</p>
<p><a name = "line8_273" id = "line8_273"> </a>
Ite igitur, capite arma, viri: mora sola triumpho</p>
<p><a name = "line8_274" id = "line8_274"> </a>
Parvum iter est. Quæ prima dies ostenderit hostem,</p>
<span class = "linenum">275</span>
<p><a name = "line8_275" id = "line8_275"> </a>
Et Patrum regna et Pœnorum bella resolvet.</p>
<p><a name = "line8_276" id = "line8_276"> </a>
Ite alacres, Latia <a href = "#var8_276">devinctum</a> colla catena</p>
<p><a name = "line8_277" id = "line8_277"> </a>
Hannibalem Fabio ducam spectante per Urbem.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_269" id = "not8_269" href = "#line8_269">269.</a>
<i>bone Dictator</i>, ut ap. Virg. Æn. XI, 344; Cic. Rosc. Am. 2, et
Verr. V,&nbsp;6.
&mdash;<a name = "not8_272" id = "not8_272" href =
"#line8_272">272.</a>&nbsp;<i>exurit</i>; vid. <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#not7_490">ad VII, 490</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_273" id = "not8_273" href = "#line8_273">273.</a>
<i>mora sola</i>, etc., mora facilem, adeoque ignobilem triumphum parit:
nam virtute opus non est, ubi hostem sedendo et cunetando adteris;
Ernesti. Imo sensus verborum est: parvum iter ad hostem sola res est,
quæ victoriam et triumphum nostrum moratur. Conf.&nbsp;sqq.
&mdash;<a name = "not8_275" id = "not8_275" href =
"#line8_275">275.</a>&nbsp;<i>Patrum regna</i>, plena invidiæ verba,
quibus senatum regnare, et plebem obprimere innuit; Cell.
&mdash;<i>regna</i>, tyrannidem.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_276" id = "not8_276" href =
"#line8_276">276,</a>&nbsp;<a name = "not8_277" id = "not8_277" href =
"#line8_277">277.</a> Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_634">IX, 634 sq.</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_118">XI, 118&nbsp;sq.</a>
&mdash;<i>ducam</i> in triumpho, sive in et per triumphum ante currum,
ut <i>agere</i> <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_120">XI, 120</a>, et <i>ducet agens</i> <a class =
"crossref" href = "bookXVI.html#line16_275">XVI, 275</a>.
&mdash;<i>Fabio spectante</i>; sarcasmi vim facile percipis.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_278" id = "line8_278"> </a>
Hæc postquam increpuit, portis arma incitus effert,</p>
<p><a name = "line8_279" id = "line8_279"> </a>
Inpellitque moras; veluti quum carcere rupto</p>
<span class = "linenum">280</span>
<p><a name = "line8_280" id = "line8_280"> </a>
Auriga indocilis totas <a href = "#var8_280">effundit</a> habenas,</p>
<p><a name = "line8_281" id = "line8_281"> </a>
Et præceps trepida pendens in verbera planta</p>
<span class = "pagenum">491</span>
<p><a name = "line8_282" id = "line8_282"> </a>
Inpar fertur equis; <a href = "#var8_282">fumat</a> male concitus
axis,</p>
<p><a name = "line8_283" id = "line8_283"> </a>
Ac frena incerto fluitant discordia curru.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_278" id = "not8_278" href = "#line8_278">278.</a>
Conf. Virg. Ge. I,&nbsp;512 sq.; III, 103 sq.; Æn. V,&nbsp;144 sq.; inf.
<a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_339">XVI, 339</a>
seq., <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_496">496&nbsp;seq.</a>; sup. <a class = "crossref"
href = "bookIV.html#line4_713">IV, 713</a>&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not8_279" id = "not8_279" href =
"#line8_279">279.</a>&nbsp;<i>Carcere rupto</i>, ut <i>carceribus
reseratis</i> <a class = "crossref missing" href =
"bookXVI.html#line16_315" title = "recte 315">XVI, 316</a>.
&mdash;<a name = "not8_281" id = "not8_281" href =
"#line8_281">281.</a>&nbsp;<i>pendens in verbera</i>, ut ap. Virg. Æn.
V,&nbsp;147, et X,&nbsp;586; Drak. Cf. et <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_387">XVI, 387</a>, et Georg. III, 107.
<span class = "pagenum notes">491</span>
Idem potest esse <i>præceps</i>, ut etiam <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_325">XVI, 325</a>. Sed minus forte languet, si
junxeris <i>præceps fertur</i>, h.e. celeriter, raptim.
&mdash;<i>trepida planta</i>, calcaribus; Cell. Imo, pede trepido,
tremulo, quoniam propendet, et pronus dat lora.
&mdash;<a name = "not8_282" id = "not8_282" href =
"#line8_282">282.</a>&nbsp;<i>Inpar equis</i>, vi equorum, quos flectere
non potest, et regere.
&mdash;<i>fumat</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_81">ad II, 81</a>.
&mdash;<a name = "not8_283" id = "not8_283" href =
"#line8_283">283.</a>&nbsp;<i>frena fluitant</i>, ut ap. Ovid. A. A. II,
433; <i>undantia lora</i>, Virg. Æn. V,&nbsp;146; XII, 471.
&mdash;<i>discordia</i>, confusa.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_284" id = "line8_284"> </a>
Cernebat Paullus (namque huic communia Campus</p>
<span class = "linenum">285</span>
<p><a name = "line8_285" id = "line8_285"> </a>
Jura atque arma tulit) labi, mergente sinistro</p>
<p><a name = "line8_286" id = "line8_286"> </a>
Consule, res, pessumque dari: sed mobilis <a href =
"#var8_286">ira</a></p>
<p><a name = "line8_287" id = "line8_287"> </a>
Turbati vulgi, signataque mente cicatrix</p>
<p><a name = "line8_288" id = "line8_288"> </a>
Undantes ægro frenabat corde dolores.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_284" id = "not8_284" href = "#line8_284">284.</a>
L. Æmilius <i>Paulus</i> comitiis, in <i>campo</i> Martio habitis,
Varroni collega datus; vid. Liv. XXII, 35.
&mdash;<a name = "not8_285" id = "not8_285" href =
"#line8_285">285.</a>&nbsp;<i>mergente se</i>, h.e. pereunte; Schmid.
Sed voc. <i>res</i> tam ad <i>labi</i>, quam ad <i>mergente</i> spectat.
Cf. Virg. Æn. VI, 512; Juven. X,&nbsp;56; XIII,&nbsp;8; unde <i>res
mersæ</i> apud Ovid. Met. I,&nbsp;380.
&mdash;<a name = "not8_286" id = "not8_286" href =
"#line8_286">286&nbsp;sq.</a>
Conf. Plut. vit. Fab. «Æmilius, qui cum M. Livio consul fuerat, et
damnatione collegæ, et sua prope, ambustus (de cujus voc. vi vid. Gron.
Diatr. Stat. c. 30, et Ern. Clav. Cic.) evaserat,» Liv. XXII, 35; ibid.
c. 40, pr. Æmilius ipse dicit, <i>se populare incendium</i> (h.e.
judicium capitis, vitæque periculum, ut <i>incendio Plætoriano adustus
est</i> ap. Cic. Att. V,&nbsp;20) <i>priore consulatu semiustum
effugisse</i>. Cf. inf. <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_25">IX, 25&nbsp;sq.</a>
&mdash;<i>mobilis</i>, quæ facile movetur.
&mdash;<i>mobilis ira Turbati vulgi</i> spectat ad inconstantiam favoris
ac odii plebis, ut ap. Horat. Od. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">i</span>,&nbsp;7; Lenz. Idem et mihi olim in mentem venit,
sed h.l. non satis placuit. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_512">ad VII, 512</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not8_287" id = "not8_287" href =
"#line8_287" title = "numerus deest">287.</a>&nbsp;<i>Turbati</i>, vid.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_477">ad I,&nbsp;477</a>.
&mdash;<i>cicatrix</i>, memoria <i>vulneris</i>, h.e. injuriæ et
ægritudinis, qua olim adficiebatur.
&mdash;<a name = "not8_288" id = "not8_288" href =
"#line8_288">288.</a>&nbsp;<i>Undantes dolores</i>, ut <i>u. iræ</i>
Claud. in Ruf. I,&nbsp;76; <i>undare curis</i>, Val. Fl. V,&nbsp;304,
ubi vid. Intpp.; <i>irarum</i>, <ins class = "correction" title =
"italice scriptum">vel</ins> <i>curarum fluctuare æstu</i>, Virg. Æn.
IV, 532, 564, et VIII, 19.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_289" id = "line8_289"> </a>
Nam quum perdomita est armis <a href = "#var8_289">juvenilibus</a>
olim</p>
<span class = "pagenum">492</span>
<span class = "linenum">290</span>
<p><a name = "line8_290" id = "line8_290"> </a>
Illyris <a href = "#var8_290">ora viri, nigro adlatraverat ore</a></p>
<p><a name = "line8_291" id = "line8_291"> </a>
Victorem <a href = "#var8_291">Invidia</a>, et ventis <a href =
"#var8_291">jactarat</a> iniquis.</p>
<p><a name = "line8_292" id = "line8_292"> </a>
Hinc inerat metus et duræ reverentia plebis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_289" id = "not8_289" href = "#line8_289">289.</a>
Æmilius in priore consulatu, universo Illyrico, cujus rex, Demetrius
Pharius, a Romanis defecerat, in potestatem redacto, εἰς τὴν Ῥώμην
ἐπανῆλθε, καὶ τὴν εἴσοδον ἐποιήσατο μετὰ θριάμβου καὶ τῆς ἁπάσης
εὐδοξίας· ἐδόκει γὰρ οὐ μόνον ἐπιδεξίως, ἔτι δέ μᾶλλον ἀνδρωδῶς
κεχρῆσθαι τοῖς πράγμασιν· Polyb. III, 16, 18 et 19. Conf. inf. <a class
= "crossref" href = "#line8_507">v.&nbsp;507, 508</a>, et Appian. B.
Hannib. c. 17, et B. Illyr. c. 8. Æmilium de crimine
<span class = "pagenum notes">492</span>
capitali accusatum vix evasisse, haud scio, an quisquam historicorum
præter Livium memoriæ prodiderit.
&mdash;<a name = "not8_290" id = "not8_290" href =
"#line8_290">290.</a>&nbsp;<i>adlatrare</i>, famam alicujus falsis
conviciis proscindere; unde Hecuba in canem versa fingebatur (vid.
Plaut. Menæchm. V,&nbsp;<span class = "smallcaps">i</span>, 16), et
<i>verba canina</i> pro conviciis ap. Ovid. in Ibid. v.&nbsp;14. Drak.
<i>Latrat et in toto verba canina foro</i>, Ovid. l.c. v.&nbsp;232;
<i>canina eloquentia</i>, Quintil. XII,&nbsp;9. Conf. sup. <a class =
"crossref" href = "#line8_249">v.&nbsp;249</a>, et inpr. Bentl. ad Hor.
Sat. II, <span class = "smallcaps">i</span>, 85.
&mdash;<i>nigro ore</i>, ut nigra pectora, tecta, dentes Invidiæ. Vid.
præclara ejus pictura ap. Ov. Met. II, 760... 808; Lefeb. cf. Hor. Sat.
I,&nbsp;<span class = "smallcaps">iv</span>, 85.
&mdash;<a name = "not8_291" id = "not8_291" href =
"#line8_291">291.</a>&nbsp;<i>ventis</i>, ut <i>aura</i>, vel <i>ventus
popularis</i>, et <i>venti</i>, h.e. rumores, <i>concionum</i>, Cic.
Cluent. c. 28 et 47.
&mdash;<i>jactarat ventis</i>, ut <i>jactari rumoribus</i> et <i>dictis
petulantibus</i>, Gell. I, et VI, 11; <i>clamore convicioque</i>, Cic.
ad Div. I,&nbsp;5; <i>ventum in aliquem excitare</i>, Cic. Sull. 14. Hæc
jam monuere N.&nbsp;Heins. et Drak. Conf. Ernesti Clav. Cic.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_293" id = "line8_293"> </a>
Sed genus admotum Superis, summumque per altos</p>
<p><a name = "line8_294" id = "line8_294"> </a>
Adtingebat avos cælum: numerare parentem</p>
<span class = "linenum">295</span>
<p><a name = "line8_295" id = "line8_295"> </a>
Assaracum retro præstabat Amulius auctor,</p>
<p><a name = "line8_296" id = "line8_296"> </a>
Assaracusque Jovem: nec, qui spectasset in armis,</p>
<p><a name = "line8_297" id = "line8_297"> </a>
Abnueret genus. Huic Fabius jam castra petenti:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_293" id = "not8_293" href = "#line8_293">293... 297.</a>
Originem gentis Æmiliæ Silius ad Amulium, qui Assaracum, et per hunc
ipsum Jovem inter proavos numeravit, refert; sed, teste Festo, alii ad
Ascanium, qui duos habuerit filios, Iulum et Æmilon; alii vero, quibus
Plut. vit. Numæ, p.&nbsp;65, et Pauli, p.&nbsp;256, suffragatur, ad
Mamercum, Pythagoræ f. cui propter unicam humanitatem cognomen fuerit
Æmilos. Hæc jam docuit Drak. qui addit, nomen hujus gentis etiam
deductum videri posse ab Æmilia, Æneæ et Laviniæ filia, ap. Plut. vit.
Romuli, p.&nbsp;80. Cf. inf. <a class = "crossref" href =
"#line8_341">v.&nbsp;341, 347</a>.
&mdash;<i>admotum Superis</i>, ut <i>avos cælo</i>, Ovid. Her. XI, 17,
Drak.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_298" id = "line8_298"> </a>
«Si tibi cum Tyrio credis fore maxima bella</p>
<p><a name = "line8_299" id = "line8_299"> </a>
Ductore, invitus vocem hanc e pectore rumpam;</p>
<span class = "linenum">300</span>
<p><a name = "line8_300" id = "line8_300"> </a>
Frustraris, Paulle, Ausoniam: te prælia dira,</p>
<p><a name = "line8_301" id = "line8_301"> </a>
Teque hostis castris gravior manet; aut ego multo</p>
<span class = "pagenum">493</span>
<p><a name = "line8_302" id = "line8_302"> </a>
Nequidquam didici casus <a href = "#var8_302">prænoscere</a> Marte.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_298" id = "not8_298" href = "#line8_298">298.</a>
Comparetur Plut. in Fabio, et inprimis, quem Silius expressit, Liv.
XXII, 399.
&mdash;<a name = "not8_299" id = "not8_299" href =
"#line8_299">299.</a>&nbsp;<i>rumpam</i>; vid. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_95">ad lib. I,&nbsp;95</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_303" id = "line8_303"> </a>
Spondentem audivi (piget, heu! tædetque senectæ,</p>
<p><a name = "line8_304" id = "line8_304"> </a>
Si, quas prospicio, restat passura ruinas!)</p>
<span class = "linenum">305</span>
<p><a name = "line8_305" id = "line8_305"> </a>
Cum duce tam fausti Martis, qua viderit hora,</p>
<p><a name = "line8_306" id = "line8_306"> </a>
Sumturum pugnam. Quantum nunc, Paulle, supremo</p>
<p><a name = "line8_307" id = "line8_307"> </a>
Absumus exitio, vocem hanc si consulis ardens</p>
<p><a name = "line8_308" id = "line8_308"> </a>
<a href = "#var8_308">Audivit</a> Pœnus! jam latis obvia, credo,</p>
<p><a name = "line8_309" id = "line8_309"> </a>
Stat campis acies, exspectaturque sub ictu</p>
<span class = "linenum">310</span>
<p><a name = "line8_310" id = "line8_310"> </a>
Alter Flaminius. Quantos, insane, ciebis</p>
<p><a name = "line8_311" id = "line8_311"> </a>
Varro, viros! <a href = "#var8_311">tu, (pro Superi!) tu</a> protinus
arma?</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">493</span>
<a name = "not8_303" id = "not8_303" href = "#line8_303">303.</a>
<i>Spondentem</i>, etc. Conf. <a class = "crossref" href =
"#not8_263">ad vers. 263 seq.</a>
&mdash;<a name = "not8_309" id = "not8_309" href =
"#line8_309">309.</a>&nbsp;<ins class = "correction" title = "‘subi ctu’ legitur"><i>sub ictu</i></ins>, ab hoste, ad ictum parato. Sed vid.
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_42">ad IV, vers. 42</a>.
&mdash;<a name = "not8_310" id = "not8_310" href =
"#line8_310">310.</a>&nbsp;<i>Alter Flaminius</i>, ut sup. <a class =
"crossref" href = "#line8_218">vers. 218</a>; <a class = "crossref" href
= "bookVII.html#line7_34">VII, 34</a>, <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_229">229</a>, Drak.
&mdash;<a name = "not8_311" id = "not8_311" href =
"#line8_311">311.</a>&nbsp;<i>tu protinus</i>, confestim, <i>arma</i>,
scil. ciebis, movebis? Quæ abrupta oratio adfectui congruit. Ap. Liv.
XXII, 38, Æmilius dicit: «Mirari se, quomodo quis dux, priusquam aut
suum, aut hostium exercitum, locorum situm, naturam regionis nosset, jam
nunc locatus in urbe sciret, quæ sibi agenda armato forent.» Et Fabius
c.&nbsp;39, «Varro, <i>inquit</i>, priusquam castra videat, aut hostem,
insanit, et jam nunc procellas, prælia atque acies jactando inter
togatos ciet.»</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_312" id = "line8_312"> </a>
Tu campum noscas ante, exploresque trahendo,</p>
<p><a name = "line8_313" id = "line8_313"> </a>
<a href = "#var8_313">Qui ritus hostis</a>: tu non, quæ copia rerum,</p>
<span class = "pagenum">494</span>
<p><a name = "line8_314" id = "line8_314"> </a>
Quæ natura loci, quod sit, rimabere sollers,</p>
<span class = "linenum">315</span>
<p><a name = "line8_315" id = "line8_315"> </a>
Armorum genus? et stantem super omnia tela</p>
<p><a name = "line8_316" id = "line8_316"> </a>
Fortunam adspicies? Fer, Paulle, <a href = "#var8_316">in devia</a>
recti</p>
<p><a name = "line8_317" id = "line8_317"> </a>
Pectora: cur, uni patriam si adfligere <a href = "#var8_317">fas
est</a>,</p>
<p><a name = "line8_318" id = "line8_318"> </a>
Uni sit servare nefas? Eget inprobus arto</p>
<p><a name = "line8_319" id = "line8_319"> </a>
Jam victu Libys, et, belli fervore retuso,</p>
<span class = "linenum">320</span>
<p><a name = "line8_320" id = "line8_320"> </a>
<a href = "#var8_320">Laxa</a> fides sociûm est: non hic domus hospita
tecto</p>
<p><a name = "line8_321" id = "line8_321"> </a>
Invitat patrio, non fidæ mœnibus urbes</p>
<span class = "pagenum">495</span>
<p><a name = "line8_322" id = "line8_322"> </a>
Excipiunt, <a href = "#var8_322">renovatque</a> pari se pube
juventus.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_313" id = "not8_313" href = "#line8_313">313.</a>
<i>Qui ritus hostis</i>, mos et ratio belli gerendi. Lefeb. bene cf.
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_28">VII, 28</a> et
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_292">292</a>. Fabius ap.
Liv. l.c. ita pergit: <i>aut ego rem militarem, belli hoc genus, hostem
hunc ignoro, aut</i>, etc.
&mdash;<i>copia rerum</i>, commeatus,
<span class = "pagenum notes">494</span>
victus.
&mdash;<a name = "not8_315" id = "not8_315" href =
"#line8_315">315.</a>&nbsp;<i>Armorum genus</i>, ut <i>belli genus</i>,
apud Liv. l.c.
&mdash;<i>stantem</i>, quæ est. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#var2_639">ad II, 639, in V.L.</a> Tu nullam rationem habes
fortunæ, quæ plus valet quam virtus, et quæ nunc hostium cœptis
adspirat?
&mdash;<a name = "not8_316" id = "not8_316" href =
"#line8_316">316.</a>&nbsp;«Duobus ducibus unus resistas oportet:
resistes autem, si te neque collegæ vana gloria,» etc. Liv. XXII, 39.
Conf. V.L.
&mdash;<a name = "not8_318" id = "not8_318" href =
"#line8_318">318</a>&nbsp;<a name = "not8_319" id = "not8_319" href =
"#line8_318">sq.</a>
Cf. Liv. XXII, 39, 40, extr. et 43, pr.
&mdash;<a name = "not8_320" id = "not8_320" href =
"#line8_320">320.</a>&nbsp;<i>Laxa fides</i>, minus firma et constans,
quæ jam titubare ac fluitare incipit, quemadmodum temeritas, ira aliaque
<i>laxari</i> dicuntur, quum remittunt, vel languescunt; Drak. qui
laudat Burm. ad Petron. c. 82.
<span class = "pagenum notes">495</span>
Proprie <i>laxa</i> sunt frena, funes, arcus.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_323" id = "line8_323"> </a>
Tertia vix <a href = "#var8_323">superest, crudo</a> quæ venit
Ibero,</p>
<p><a name = "line8_324" id = "line8_324"> </a>
Turba virûm. Persta, et cauti <a href = "#var8_324">meditamina
belli</a></p>
<span class = "linenum">325</span>
<p><a name = "line8_325" id = "line8_325"> </a>
Lentus ama: si qua interea <a href = "#var8_325">invitaverit</a>
aura,</p>
<p><a name = "line8_326" id = "line8_326"> </a>
Adnueritque Deus, velox adcede secundis.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_325" id = "not8_325" href = "#line8_325">325.</a>
<i>invitaverit aura</i>, αὖρα, ventus, h.e. occasio rei bene gerendæ.
Conf. Liv. XXII, 39, extr. Formula loquendi petita est a vento secundo,
qui ad navigandum invitat, et navis cursui <i>adspirat</i>, unde <i>aura
honoris</i>, <i>voluntatis</i>, <i>favoris</i>, etc. (vid. Ern. Clav.
Cic.), vel <i>adspirat fortuna labori</i>, ap. Virgil. Æn. II, 385, al.
&mdash;<a name = "not8_326" id = "not8_326" href =
"#line8_326">326.</a>&nbsp;<i>adcede secundis</i>, adripe ea, utere
occasione, tibi oblata.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_327" id = "line8_327"> </a>
Cui breviter mæsto consul sic ore vicissim:</p>
<p><a name = "line8_328" id = "line8_328"> </a>
«Mecum erit hæc prorsus pietas, mentemque feremus</p>
<p><a name = "line8_329" id = "line8_329"> </a>
In Pœnos, invicte, tuam: <a href = "#var8_329">nec</a> me unica
fallit</p>
<span class = "linenum">330</span>
<p><a name = "line8_330" id = "line8_330"> </a>
Cunctandi ratio, qua te grassante senescens</p>
<p><a name = "line8_331" id = "line8_331"> </a>
Hannibal obpressum vidit considere bellum.</p>
<p><a name = "line8_332" id = "line8_332"> </a>
Sed quænam ira Deûm? consul datus alter, opinor,</p>
<p><a name = "line8_333" id = "line8_333"> </a>
Ausoniæ est, alter Pœnis: trahit omnia secum,</p>
<p><a name = "line8_334" id = "line8_334"> </a>
Et metuit demens, alio ne consule Roma</p>
<span class = "linenum">335</span>
<p><a name = "line8_335" id = "line8_335"> </a>
Concidat: e Tyrio consortem <a href = "#var8_335">adcite</a> Senatu;</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_327" id = "not8_327" href = "#line8_327">327.</a>
Cf. Liv. XXII, 40, qui brevior est.
&mdash;<a name = "not8_328" id = "not8_328" href =
"#line8_328">328.</a>&nbsp;<i>Mecum erit hæc prorsus pietas</i>; cf.
Heyne ad Virg. Æn. I,&nbsp;675, et IV, 115.
&mdash;<i>pietas</i> in patriam, sensus animi, qui amoris in patriam
plenus, et officiorum, quæ ei debet, memor est.
&mdash;<i>mentemque feremus</i>, etc., ut <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_585">VI, 585</a>.
&mdash;<a name = "not8_330" id = "not8_330" href =
"#line8_330">330.</a>&nbsp;<i>senescens</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookII.html#not2_457">ad II, 457</a>; Liv. XXII, 39. «Dubitas,
quin sedendo superaturi simus eum, qui senescat in dies?» etc.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_336" id = "line8_336"> </a>
Non tam sæva volet: nullus, qui portet in hostem,</p>
<span class = "pagenum">496</span>
<p><a name = "line8_337" id = "line8_337"> </a>
Subficit insano sonipes: <a href = "#var8_337">incedere noctis</a>,</p>
<p><a name = "line8_338" id = "line8_338"> </a>
<a href = "#var8_338">Quæ</a> tardent cursum, tenebras dolet, itque
superbus</p>
<p><a name = "line8_339" id = "line8_339"> </a>
Tantum non strictis mucronibus, ulla retardet</p>
<span class = "linenum">340</span>
<p><a name = "line8_340" id = "line8_340"> </a>
Ne pugnas mora, dum vagina ducitur ensis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_336" id = "not8_336" href = "#line8_336">336 sq.</a>
Observa sarcasmum et vim verborum.
<span class = "pagenum notes">496</span>
&mdash;<a name = "not8_337" id = "not8_337" href =
"#line8_337">337</a>&nbsp;<a name = "not8_338" id = "not8_338" href =
"#line8_337">sq.</a>
<i>incedere tenebras noctis</i>, h.e. oriri, ingruere, ut Tac. Ann. XV,
37, ubi vid. Ernesti. Cf. idem ib. ad III, 26 et 36, pr. Gronov. ad Liv.
XXIX, 24, et Drak. ad Liv. I,&nbsp;57.
&mdash;<a name = "not8_340" id = "not8_340" href =
"#line8_340">340.</a>&nbsp;<i>ducitur</i>, pro educitur, ut <a class =
"crossref" href = "bookIX.html#line9_314">IX, 314</a>; vid. Heins. ad
Val. Fl. I,&nbsp;122.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_341" id = "line8_341"> </a>
<a href = "#var8_341">Tarpeiæ</a> rupes, cognataque sanguine nobis</p>
<p><a name = "line8_342" id = "line8_342"> </a>
Tecta Jovis, quæque arce sua nunc stantia linquo</p>
<p><a name = "line8_343" id = "line8_343"> </a>
Mœnia felicis patriæ, quocumque vocabit</p>
<p><a name = "line8_344" id = "line8_344"> </a>
Summa salus, testor, spreto discrimine iturum.</p>
<span class = "linenum">345</span>
<p><a name = "line8_345" id = "line8_345"> </a>
Sed si surda mihi pugnabunt castra <a href =
"#var8_345">monenti</a>,</p>
<p><a name = "line8_346" id = "line8_346"> </a>
Haud ego vos ultra, nati, dulcemque morabor</p>
<p><a name = "line8_347" id = "line8_347"> </a>
Assaraci de gente domum, similemve videbit</p>
<p><a name = "line8_348" id = "line8_348"> </a>
Varroni Paullum redeuntem saucia Roma.»</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_341" id = "not8_341" href = "#line8_341">341.</a>
<i>Tarpeiæ rupes</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_541">I,&nbsp;541</a>
&mdash;<i>cognataque Tecta Jovis</i>, etc. vid. sup. <a class =
"crossref" href = "#not8_293">ad v.&nbsp;293</a>.
&mdash;<a name = "not8_342" id = "not8_342" href =
"#line8_342">342.</a>&nbsp;<i>arce</i>, septem arcibus, h.e.
collibus.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_345" id = "not8_345" href = "#line8_345">345.</a>
Cf. Liv. XXII, 40.
&mdash;<i>surda</i>, dicto non audientia.
&mdash;<a name = "not8_346" id = "not8_346" href =
"#line8_346">346.</a>&nbsp;<i>morabor</i>, curabo, de vobis sollicitus
ero: vel spem reditus mei, quæ vobis est, morabor, differam; quoniam ad
vos numquam revertar, et mori tum apud animum statui.
&mdash;<a class = "missing" name = "not8_347" id = "not8_347" href =
"#line8_347" title = "‘317’ legitur">347.</a>&nbsp;<i>Assaraci
domum</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"#line8_295">v.&nbsp;295</a>.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_349" id = "line8_349"> </a>
Sic <a href = "#var8_349">tum diversa turbati mente</a> petebant</p>
<span class = "linenum">350</span>
<p><a name = "line8_350" id = "line8_350"> </a>
Castra duces: <a href = "#var8_350">at</a> prædictis jam sederat
arvis</p>
<span class = "pagenum">497</span>
<p><a name = "line8_351" id = "line8_351"> </a>
Ætolos Pœnus servans ad prælia campos.</p>
<p><a name = "line8_352" id = "line8_352"> </a>
Non alias majore virum, majore sub armis</p>
<p><a name = "line8_353" id = "line8_353"> </a>
Agmine cornipedum concussa est Itala tellus.</p>
<p><a name = "line8_354" id = "line8_354"> </a>
Quippe extrema simul gentique Urbique timebant,</p>
<span class = "linenum">355</span>
<p><a name = "line8_355" id = "line8_355"> </a>
Nec spes certandi plus uno Marte dabatur.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_350" id = "not8_350" href = "#line8_350">350.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "#line8_240">v.&nbsp;240</a>&nbsp;sq.
&mdash;<i>prædictis</i> ab Anna, vel supra dictis. Conf.
<span class = "pagenum notes">497</span>
<a class = "crossref" href = "#line8_222">v.&nbsp;222&nbsp;sq.</a>
&mdash;<a name = "not8_351" id = "not8_351" href =
"#line8_351">351.</a>&nbsp;<i>Ætolos campos</i>, ut <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_125">I,&nbsp;125</a>.
&mdash;<i>servans</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_380">ad III, 380</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_352" id = "not8_352" href =
"#line8_352">352,</a>&nbsp;<a name = "not8_353" id = "not8_353" href =
"#line8_353">353.</a> Drak. conf. Liv. XXII, 36, et Plut. vit. Fabii,
p.&nbsp;182, qui contrarium ipse tradit vit. Marcelli, p.&nbsp;299, ut,
quem Lefeb. citat, Leonard. Aretin. de b. Gall., pag. 79. Verba itaque
<i>non majore agmine</i> ad summam subtilitatem haud exigenda sunt.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_356" id = "line8_356"> </a>
Faunigenæ socio bella invasere Sicano</p>
<span class = "pagenum">498</span>
<p><a name = "line8_357" id = "line8_357"> </a>
Sacra manus Rutuli, servant qui Daunia regna,</p>
<p><a name = "line8_358" id = "line8_358"> </a>
Laurentique domo gaudent, et fonte Numici:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_356" id = "not8_356" href = "#line8_356">356 sq.</a>
Recensio copiarum, et summorum ejus ætatis virorum, a quibus tam magnæ
res gestæ sunt, per opportune descriptioni summæ, quam Romani umquam
adceperunt, cladis præmittitur. Aciem Pœnorum silentio prætermittit
Silius, quia eam jam sup. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_222">III, 222 sq.</a> exposuerat. Præterea Romanis
scribebat poeta, quorum magis intererat, suas, quam hostium, copias
cognoscere. Eosdem vero illarum enumeratio magis delectare debuit, quam
nudum numeri indicium, quod Livius XXII, 36, aliique historici adferunt.
Huc adcedit, quod tantum consules nunc conscripserant exercitum, quantus
nullo umquam bello antea sub armis fuerat, unde commoda Silio
obferebatur occasio ad singulas, si non urbes, certe gentes Italiæ
memorandas, et sic universam fere imperii Romani imaginem, simulque
cladis magnitudinem lectorum oculis animisque subjiciendam. In qua
quidem re iterum ei præivit Virg. Æn. VII, 647 sq. (ubi vid. Heyne), et
X,&nbsp;163 sq. in cujus tamen verbis tantum figurisque variandis non
turpiter ingenii vires adtrivit: sed novo rerum ornatu, novis fabulis,
et accuratiore sæpius, pluriumque urbium populorumque descriptione ita
cum eo certavit, ut locus hic dignus sit, qui in perfectissimis Siliani
carminis partibus, et præstantissimis antiquitatis monimentis
adnumeretur. Ceterum nos summas tantum res adtingemus, quia otium nobis
fecere Hummel. (<i>Handbuch d. alt. Erdbeschr.</i>) Cellar. Geogr. ant.,
Cluver. in Ital. ant., Vulpius in Vet. Lat. et Heyne in not. et Exc. ad
Virg. Æn. VII, ad quos lectores remittimus. In memoria autem nostra
penitus id insideat, nos in poeta legendo versari, qui neque ordine,
neque subtilitate geographorum in regionum, vel certe locorum urbiumque
situ definiendo se adstringi patitur.
&mdash;Descriptio Latii, tam veteris, quam novi, vel adjecti, quod
Æquos, Auruncos, Volscos, Hernicos, Rutulos aliosque populos, finibus ad
Lirim fluv. promotis, continebat. Latii incolæ antiquissimi, præter
Umbros, fuere <i>Siculi</i>, et post hos <i>Aborigines</i>, quorum rex
<i>Faunus</i> fuisse dicitur, unde <i>Faunigenæ</i> sunt Latini; vid.
Cluver., p.&nbsp;787 et 790, inpr. vero Heyne, Exc. IV, V et VIII, ad
Virg. Æn. VII, 37 sq., 45 sq. et 795, it. not. et Exc. II, ad Æn. VIII,
314 sq., ubi etiam
<span class = "pagenum notes">498</span>
monuit, <i>Siculos</i>, inter Tiberim et Lirim quondam habitantes, a
Silio Rutulis socios, adjici nec satis adcurate <i>Sicanos</i>
adpellari, sed exemplo Maronis Æn. VII, 795, et VIII, 328.
&mdash;<a name = "not8_357" id = "not8_357" href =
"#line8_357">357.</a>&nbsp;<i>Sacra manus</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#not7_9">ad VII,&nbsp;9</a>. Sed conf.
Heyne Exc. VIII, ad Virg. Æn. VII, extr.
&mdash;<i>Rutuli, servant qui Daunia regna</i>; vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_291">ad I,&nbsp;291&nbsp;sq.</a>
&mdash;<a name = "not8_358" id = "not8_358" href =
"#line8_358">358.</a>&nbsp;<i>Laurenti</i>, conf. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_110">ad I,&nbsp;110</a>.
&mdash;<i>Numici</i>; vid. sup. <a class = "crossref" href =
"#not8_28">ad v.&nbsp;28</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_359" id = "line8_359"> </a>
<a href = "#var8_359">Quos Castrum, Phrygibusque gravis quondam Ardea
misit</a>,</p>
<span class = "linenum">360</span>
<p><a name = "line8_360" id = "line8_360"> </a>
Quos celso devexa jugo Junonia sedes</p>
<p><a name = "line8_361" id = "line8_361"> </a>
<a href = "#var8_361">Lanuvium</a>, atque altrix casti Collatia
Bruti;</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_359" id = "not8_359" href = "#line8_359">359.</a>
<i>Castrum</i> Inui, in Rutulis, inter Ardeam et Antium. Cf. Ovid. Met.
XV, 727; Martial. IV, 60; Heyne ad Virg. Æn. VI, 776, et Cluver.,
p.&nbsp;978. Ab eo diversa sunt <i>Castrum novum</i> Etruriæ,
<i>Castrum</i> Prætutiorum, Herculis, Minervæ, etc.
&mdash;<i>Ardea gravis quondam Phrygibus</i>, Trojanis, regnante Turno,
et postea Romanis, propter opes et divitias. Confer I,&nbsp;292; Liv.
I,&nbsp;57 sqq.; IV, <span class = "smallcaps">i</span>,&nbsp;7... 11.
Nunc est viculus, propter grave cælum fere desertus.
&mdash;<a name = "not8_360" id = "not8_360" href =
"#line8_360">360,</a>&nbsp;<a name = "not8_361" id = "not8_361" href =
"#line8_361">361.</a> <i>Lanuvium</i>, municipium Latii, celebre cultu
<i>Junonis Sispitæ</i>, vel <i>Sospitæ</i>, et <i>Conservatricis</i>.
Cf. <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_364">XIII,
364</a>; Liv. VIII, 14 (ubi vid. Sigon.); XXI, 62; XXII,&nbsp;1; XXIII,
31; XXIX, 14; XXXI, 12; XL, 19; Plin. XXXV,&nbsp;3; Æliani H. Anim. II,
16; Cluver., p.&nbsp;935 sq., Spanh. de U. et P. N. II, p.m. 82, 83;
Sigon. ad Liv. VIII, 13; Broukh. ad Prop. IV, <span class =
"smallcaps">viii</span>,&nbsp;3; Heins. ad Ovid. Fast. VI, 60.
&mdash;<i>Collatia</i>, urbs in finibus Latii, Sabinis a Tarquinio
ademta; vid. Liv. I,&nbsp;38, et Heyne ad Virg. Æn. VI, 774.
&mdash;<i>altrix</i>, ut ap. Virg. Æn. III, 273. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_218">ad I,&nbsp;218</a>. L. Junius
<i>Brutus castus</i>, et castitatis vindex; <i>ultor</i> ap. Virg. Æn.
VI, 819.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_362" id = "line8_362"> </a>
Quique inmite nemus Triviæ, quique ostia Tusci</p>
<span class = "pagenum">499</span>
<p><a name = "line8_363" id = "line8_363"> </a>
Amnis amant, <a href = "#var8_363">tepidoque</a> fovent Almone
Cybeben.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_362" id = "not8_362" href = "#line8_362">362 sq.</a>
<i>inmite nemus Triviæ</i>, Aricia, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_367">ad IV, 367</a>&nbsp;sq.
&mdash;<i>Tusci Amnis</i>, Tiberis fl. qui ex Apennino oritur in
<i>Tuscia</i>, seu Hetruria, quam dextra ripa tangit, et a Latio,
Umbria, Sabinorumque agro separat. Infra Romam Tyrrheno mari infunditur
duobus <i>ostiis</i>, quorum sinistro adjacebat <i>Ostia</i>, prima Rom.
colonia, ab Anco rege deducta, quæ h.l. innuitur, et adhuc quidem
salinas habet, atque episcopum, sed paucos incolas propter aerem
pestilentem; vid. Cluver. p.&nbsp;870.
&mdash;<a class = "missing" name = "not8_363" id = "not8_363" href =
"#line8_363" title = "numerus deest">363.</a>&nbsp;<i>Almo</i>, seu
<i>Almon</i> (vid. Heins. ad Ovid. Fast. II, 601) rivus, non longe a
Roma in Tiberim præcipitans, in quo simulacrum Cybeles VI. Cal. April.
ablui solebat, unde <i>sacer gurges</i> <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_680">XVI, 680</a>. Cf. Ovid. Fast. IV, 337 sq.;
Spanh. ad Callim. H.&nbsp;in Pall. pr. Barth. ad Claud. b. Gild.
v.&nbsp;119, et Intpp. ad Val. Fl. VIII, 239.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_364" id = "line8_364"> </a>
Hinc Tibur, Catille, tuum, sacrisque dicatum</p>
<span class = "linenum">365</span>
<p><a name = "line8_365" id = "line8_365"> </a>
Fortunæ Præneste jugis, Antemnaque prisco</p>
<p><a name = "line8_366" id = "line8_366"> </a>
Crustumio prior, atque habiles ad aratra Labici.</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">499</span>
<a name = "not8_364" id = "not8_364" href = "#line8_364">364.</a>
Vid. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#var4_187">ad IV, 187, in
V.L.</a>
&mdash;<a name = "not8_365" id = "not8_365" href =
"#line8_365">365.</a>&nbsp;<i>Præneste</i>, Latii urbs, haud procul
Roma, in monte amœno sita, teste Strab. V, p.&nbsp;365 (unde h.l.
<i>jugis</i>, et <i>altum</i> Virg. Æn. VII, 682; <i>frigidum</i> Hor.
Od. III, <span class = "smallcaps">iv</span>, 22); hod.
<i>Palestrina</i>, in vallem deducta. Celebris fuit <i>Fortunæ</i>
templo et oraculo, sortibus Prænestinis; vid. Strab. l.c. Cic. Div. II,
41 et 42; Sueton. Tiber. 63; Prop. II, 32; Cluver. p.&nbsp;950, et Heyne
Exc. VIII, ad Virg. Æn. VII, 783&nbsp;sq.
&mdash;<i>Antemna</i>, Ἄντεμνα Dionys. L. II, vel <i>Antemnæ</i>,
Ἀντέμναι Strab. V, pag. 159; Plin. III,&nbsp;5; Virg. Æn. VII, 631; urbs
Sabinorum, sed a Romulo capta (Liv. I,&nbsp;9... 11), et Romæ proxima,
cis Anienem (<i>ante amnem</i>, unde nomen ei datum tradunt Varro L. L.
IV,&nbsp;5, et Serv. ad Virg. l.c.), non longe ab ejus et Tiberis
confluente; vid. Cluver., p.&nbsp;663.
&mdash;<a name = "not8_366" id = "not8_366" href =
"#line8_366">366.</a>&nbsp;<i>prior</i>, antiquior.
&mdash;<i>Crustumium</i> (<i>Crustumerium</i> Liv. I,&nbsp;38, et Plin.
III,&nbsp;5. <i>Crustumeria</i> Liv. II, 19; III, 42: Κρουστομέρεια, οὐ
πρόσω τῆς Ῥώμης Dionys. XI, p.&nbsp;705; unde incolæ urbis
<i>Crustumeri</i> Virg. Æn. VII, 631; sed <i>Crustumini</i> Liv.
I,&nbsp;11, dicuntur) Sabinorum opp. de quo vid. Liv. I,&nbsp;11 et 38,
et Cluver., p.&nbsp;657.
&mdash;<i>Labicum</i> (ut <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_534">XII, 534</a>, et παλαιὸν Λαβικὸν Strab. V,
p.&nbsp;164), vel <i>Labici</i> et <i>Lavici</i> (Liv: II, 39; IV, 47;
Cic. Agrar. II, 35) Latii opp. unde <i>via Lavicana</i>, ap. Liv. IV,
41; XV, M. P. a Roma. Cf. Liv. IV, 45, 46; V,&nbsp;16; VI, 21.
<i>Labici</i> h.l. et ap. Virg. Æn. VII, 796, vel Labicani, vei urbs
ipsa, de cujus situ vid. Cluver., p.&nbsp;947; Liv. XXVI,&nbsp;9; Heyne
ad Virg. Æn. VII, Exc. VIII, extr., et Franc. Ant.
<span class = "pagenum notes">500</span>
Vitale Diss. de oppido Labici, qua origo etiam, atque compendiosa
historia oppidi Montis Compitis in Latio describitur, Rom. 1778,
in-4<sup>o</sup>, ubi ex inscripp. probatur, posterius oppidum hodie
<i>la Colonna</i> dici, non <i>Labicum</i>, quod Holsten. putabat.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">500</span>
<p><a name = "line8_367" id = "line8_367"> </a>
Nec non sceptriferi qui potant <a href = "#var8_367">Thybridis</a>
undam,</p>
<p><a name = "line8_368" id = "line8_368"> </a>
Quique Anienis habent ripas, gelidoque rigantur</p>
<p><a name = "line8_369" id = "line8_369"> </a>
<a href = "#var8_369">Simbruvio</a>, rastrisque domant Æquicula
rura.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_367" id = "not8_367" href = "#line8_367">367.</a>
<i>sceptriferi Thybridis</i>, Θύμβρις ἐϋῤῥείτης ποταμῶν βασιλεύτατος
ἄλλων Dionys. laud. a Dausq. qui etiam ad majestatem imperii Romani
(quod probat Ernesti, coll. Ovid. Met. II, 259), vel ad submersionem
sceptriferi Tiberini epitheton referri posse monet.
&mdash;<i>qui potant Thybridis undam</i>, ut <i>qui Thybrim potant</i>,
ap. Virg. Æn. VII, 715; vid. Heins. ad Ovid. Her. VII, 145.
&mdash;<a name = "not8_368" id = "not8_368" href =
"#line8_368">368.</a>&nbsp;<i>habent</i>, habitant, ut ap. Virg. Æn.
VII, 696, et ἔχειν, ap. Hom. Iliad. α, 18; Drak. qui laudat Pricæum ad
Appul. Apol., p.&nbsp;58. Cf. Heins. ad Ovid. Met. IV, 773.
&mdash;<i>rigantur</i>, ut ap. Tibull. IV, <span class =
"smallcaps">i</span>, 60 et 146, ubi vid. Heyne.
&mdash;<a name = "not8_369" id = "not8_369" href =
"#line8_369">369.</a>&nbsp;<i>Simbruvio</i> in Æquis. «Anio, in monte
Trebanorum ortus, lacus tres amœnitate nobiles, qui nomen dedere
Sublaqueo (hod. <i>Subiaco</i>), defert in Tiberim,» Plin. III, 12. Hæc
sunt <i>Simbruina</i>, vel <i>Simbruvina stagna</i>, de quibus vid. Ern.
ad Tac. Ann. XI, 13; XIV, 22, et Cluver., p.&nbsp;713.
&mdash;<i>rastris domant</i>, ut ap. Virg. Æn. IX, 608.
&mdash;<i>Æquicula rura</i>; vid. Heyne not. et Exc. VIII ad Virg. Æn.
VII, 746 sq., et Cluver., p.&nbsp;773.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">370</span>
<p class = "indent">
<a name = "line8_370" id = "line8_370"> </a>
His Scaurus monitor, tenero tunc Scaurus in ævo;</p>
<p><a name = "line8_371" id = "line8_371"> </a>
Sed jam signa dabat nascens in secula virtus.</p>
<p><a name = "line8_372" id = "line8_372"> </a>
Non illis solitum crispare hastilia campo,</p>
<p><a name = "line8_373" id = "line8_373"> </a>
Nec mos pennigeris pharetram inplevisse sagittis;</p>
<p><a name = "line8_374" id = "line8_374"> </a>
Pila <a href = "#var8_374">volunt</a>, brevibusque habiles mucronibus
enses:</p>
<span class = "pagenum">501</span>
<span class = "linenum">375</span>
<p><a name = "line8_375" id = "line8_375"> </a>
Ære caput tecti surgunt super agmina cristis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_370" id = "not8_370" href = "#line8_370">370.</a>
<i>Scaurus</i> cognomen gentis Aureliæ et Æmiliæ: ex illa notissimi M.
Aurelius orator et consul a. U. 656, et C. Aurelius prætor, Liv. XXXIX,
<span class = "smallcaps">vi</span>,&nbsp;8; ex hac vero, in cujus
gratiam poeta hæc inprimis finxisse videtur, M. Æmilius Scaurus, consul
a. U. 638; princeps Senatus, orator, censor et iterum consul; ejusque
filius, Sullæ privignus, qui P. Lentuli magnificentiam ædilitatis
imitabatur; vid. Ern. Clav. Cic.
&mdash;<i>monitor</i>, rector, dux.
&mdash;<a name = "not8_371" id = "not8_371" href =
"#line8_371">371.</a>&nbsp;<i>nascens in secula virtus</i>; cf. <a class
= "crossref" href = "bookII.html#not2_511">ad II, 511</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_372" id = "not8_372" href = "#line8_372">372.</a>
<i>crispare hastilia</i>, ut ap. Virg. Æn. I,&nbsp;313.
&mdash;<a name = "not8_373" id = "not8_373" href =
"#line8_373">373.</a>&nbsp;<i>pennigeris sagittis</i>, ut al.
<i>alatis</i>, πτερόεντες ὀϊστοὶ, vel ἰὰ πτερόεντα, Hom. Iliad. ε, 171;
υ, 68, et pennæ inf. <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_633">XV, 633</a>. Cf. Burm. ad Val. Fl. VI, 421.
&mdash;<a name = "not8_374" id = "not8_374" href =
"#line8_374">374.</a>&nbsp;Cf.
<span class = "pagenum notes">501</span>
Virg. Æn. VII, 664 (ubi vid. Heyne), et Liv. XXII, 46, med.
&mdash;<i>habiles</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_433">ad IV, 433</a>. <i>Mucronem teretem</i> dixit
Virg. l.c.
&mdash;<a name = "not8_375" id = "not8_375" href =
"#line8_375">375.</a>&nbsp;<i>Ære</i>, casside ærea.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_376" id = "line8_376"> </a>
At quos <a href = "#var8_376">ipsius mensis</a> seposta Lyæi</p>
<p><a name = "line8_377" id = "line8_377"> </a>
<a href = "#var8_377">Setia</a>, et <a href = "#var8_377">incelebri</a>
miserunt valle Velitræ,</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_376" id = "not8_376" href = "#line8_376">376</a> <a name
= "not8_377" id = "not8_377" href = "#line8_376">sq.</a>
Poeta de Volscis, maximo novi totiusque Latii populo, agit, inserta
tamen Hernicorum mentione <a class = "crossref" href =
"#line8_391">v.&nbsp;391... 394</a>.
&mdash;<i>mensis seposta Lyæi Setia</i>, cujus vinum seponitur,
reservatur ipsius Bacchi mensæ, h.e. ea dignum, adeoque præstantissimum
est; ut <i>sepositus grex</i>, Martial. II, <span class =
"smallcaps">xliii</span>,&nbsp;4, et <i>vestis</i>, Tibull. II, <span
class = "smallcaps">v</span>,&nbsp;8.
&mdash;<i>Setia</i> (hod. <i>Sezze</i>) colonia Rom. (Liv. VI, 30; VII,
42, al.) et Valerii Flacci patria, non longe a paludibus Pomtinis; vid.
Cluver., p.&nbsp;1021, et S. V. <i>Adlers Nachr. von den Pomtinischen
Sümpfen</i>, p.&nbsp;28 sq. De vino Setino conf. <a class = "crossref"
href = "bookX.html#line10_33">X,&nbsp;33</a>; Strab. V, p.&nbsp;229;
Martial. VI, 86; IX,&nbsp;3; X,&nbsp;74; XIII, 109 et 112; Juvenal.
V,&nbsp;34; X,&nbsp;27, et Plin. XIV,&nbsp;6, qui, «Divus Augustus,
<i>inquit</i>, Setinum prætulit cunctis, et fere secuti principes,
confessa propter experimenta, non temere cruditatibus noxiis ab ea
saliva:» unde nec Horatium, nec Catonem, Colum. et Varronem (nec Maronem
quoque) ejus meminisse, merito mirabatur N.&nbsp;Heins.
&mdash;<i>Velitræ</i> (nunc <i>Velletri</i>) colonia Rom. (Liv. II, 31,
34; VI, 13, 21 sq., 36 sq., al.) vini proventu (Plin. XIV,&nbsp;6), et
gente Octavia (Sueton. Octav. 1 et 94) nobilis. Cf. Borgia de Cruce
Velitrina, Rom. 1780.
&mdash;<i>incelebri</i> olim, et Punici belli temporibus, postea
celebriore, Mars. Vid. V.L.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_378" id = "line8_378"> </a>
Quos Cora, quos spumans <a href = "#var8_378">inmiti</a> Signia
musto,</p>
<p><a name = "line8_379" id = "line8_379"> </a>
Et quos pestifera <a href = "#var8_379">Pomptini</a> uligine campi,</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_378" id = "not8_378" href = "#line8_378">378.</a>
<i>Cora</i>, vid. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_220">ad
IV, 220</a>.
&mdash;<i>Signia</i> (hod. <i>Segni</i>) colonia Rom. (Liv. I,&nbsp;56;
II, 21; VIII,&nbsp;3, al.) nota opere Signino (Plin. XXXV, 12; Colum.
I,&nbsp;<span class = "smallcaps">vi</span>, 12), piris (Plin. XV, 15;
Juven. XI, 73) et vino <i>inmiti</i>, h.e. austero (vid. <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#not7_211">ad VII, 211</a>), quod ventri
sistendo adstringendoque adhibebatur; conf. Plin. XIV,&nbsp;6; Strab. V,
p.&nbsp;229; Martial. XIII, 113, al., 116; Cels. IV,&nbsp;5 et 19; Cluv.
Ital. Ant. III,&nbsp;8.
&mdash;<a name = "not8_379" id = "not8_379" href =
"#line8_379">379.</a>&nbsp;Campi et paludes <i>Pomtinæ</i>, (hod.
<i>Paludi Pontine</i>) inter Nymphæum et <i>Ufentem</i>, ab Astura ad
Terracinam, quæ ab agro Pometino, vel Suessa Pometia (vid. <a class =
"crossref" href = "#not8_398">ad v.&nbsp;398</a>), vicino Volscorum
opp.,
<span class = "pagenum notes">502</span>
(Gr. <span class = "greek" title = "Pômentia">Πωμέντια</span>, unde
<span class = "greek" title = "to Pômention">τὸ Πωμέντιον</span>, seu
<span class = "greek" title = "Pômentinôn pedion [campus]">Πωμεντίνων
πεδίον</span> Strab. V, p.&nbsp;159, 161; Dionys. VI, p.&nbsp;364, al.)
nomen adcepisse putantur (conf. V.L.), et olim locum XXIII urbium
obtinuere (Plin. III,&nbsp;5), sed postea creverunt in dies ex aquis,
quæ ex montibus in planitiem confluunt, aeremque <i>pestiferis</i>
vaporibus, qui vel Romæ sentiuntur, <i>inficiunt</i>. Ingentes sumtus, a
Corn. Cethego Cos. a.&nbsp;U. 590 (Liv. Epit. XLVI), a Jul. Cæsare
(Sueton. c. 44); Augusto (Horat. A.&nbsp;P. 65), Trajano (teste
Xiphilino ap. Dionem), Theodorico (Cassiod. Var. Epist. II, 32 et 33),
<ins class = "correction" title = "‘notroque’ legitur">nostroque</ins>
ævo a Papis Sixto V (ducta fossa, <i>fiume Sixto</i>) et Pio VI, in
paludes siccandas inpensi, nondum operi perficiendo suffecerunt; vid.
S.&nbsp;V. Adleri libell. <a class = "crossref" href = "#not8_376">ad
v.&nbsp;377</a>, laud.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">502</span>
<span class = "linenum">380</span>
<p><a name = "line8_380" id = "line8_380"> </a>
Qua Saturæ nebulosa palus restagnat, et atro</p>
<p><a name = "line8_381" id = "line8_381"> </a>
Liventes cœno per squalida turbidus arva</p>
<p><a name = "line8_382" id = "line8_382"> </a>
Cogit aquas Ufens, atque inficit <a href = "#var8_382">æquora</a>
limo,</p>
<p><a name = "line8_383" id = "line8_383"> </a>
Ducit avis pollens, nec dextra indignus avorum</p>
<p><a name = "line8_384" id = "line8_384"> </a>
Scævola, cui diræ cælatur laudis honora</p>
<span class = "linenum">385</span>
<p><a name = "line8_385" id = "line8_385"> </a>
Effigie clipeus: flagrant altaribus ignes.</p>
<p><a name = "line8_386" id = "line8_386"> </a>
<a href = "#var8_386">Tyrrhenum valli medio</a> stat Mucius ira</p>
<p><a name = "line8_387" id = "line8_387"> </a>
In semet versa, sævitque in imagine virtus.</p>
<p><a name = "line8_388" id = "line8_388"> </a>
<a href = "#var8_388">Tunc ictus specie</a> pavitare hoc bella
magistro</p>
<span class = "pagenum">503</span>
<p><a name = "line8_389" id = "line8_389"> </a>
Cernitur, effugiens ardentem Porsena dextram.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_380" id = "not8_380" href = "#line8_380">380.</a>
Conf. Virg. Æn. VII, 801, 802.
&mdash;<i>Saturæ palus</i>, vel ipsa Pomtina palus, quod Cluver.
p.&nbsp;1003, putabat, vel ejus pars.
&mdash;<a name = "not8_382" id = "not8_382" href =
"#line8_382">382.</a>&nbsp;<i>Ufens</i> fl. (<i>Oufens</i>) in Inscrr.
et Festo (hod. <i>il Portatore</i>), Terracinæ proximus, per paludes
Pomtinas in mare Inferum fluit.
&mdash;<a name = "not8_383" id = "not8_383" href =
"#line8_383">383.</a>&nbsp;<i>avis pollens</i>, ut <i>avis potens</i> et
<i>dives</i> ap. Virg. Æn. VII, 56, et X,&nbsp;201, ubi vid. Heyne in
not. et V.L. Cf. inf. <a class = "crossref" href =
"#line8_524">v.&nbsp;524</a>.
&mdash;<i>dextra</i>, virtute, vel propter eam, <i>non indignus
avorum</i>, ut ap. Virg. Æn. XII, 649. <i>Dignus</i>, ut ἄξιος, passim
cum secundo casu jungitur; vid. Heins. ad Ovid. Trist. IV, <span class =
"smallcaps">iii</span>, 57, et Drak. inf. ad XII, 81.
&mdash;<a name = "not8_384" id = "not8_384" href =
"#line8_384">384.</a>&nbsp;C. Mucii <i>Scævolæ</i> historia, quam h.l.
unus ex ejus posteris clipeo expressam habet (de quo vid. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_153">ad IV, 153</a>), vel tironibus
nota ex Liv. II, 12, 13, et Flor. I,&nbsp;10. Gemmas vid. ap. Drak. et
de Muciis Ern. Clav. Cic. et Rupert. ad Pompon. O. J. III,&nbsp;7,
§.&nbsp;39, 41. Scævolæ mors memoratur inf. <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_370">IX, 370</a>; <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_404">X,&nbsp;404</a>.
&mdash;<i>diræ</i>, magnæ, admirabilis; vid. <a class = "crossref" href
= "bookIV.html#not4_261">ad IV, 260</a>; quo sensu ap. Maronem,
<i>relligio dira</i>, Æn. VIII, 350. <span class =
"smallcaps">Ed.</span></p>


<div class = "text">
<span class = "pagenum">504</span>
<span class = "linenum">390</span>
<p class = "indent">
<a name = "line8_390" id = "line8_390"> </a>
Quîs Circæa juga, et scopulosi verticis <a href =
"#var8_390">Anxur</a>,</p>
<p><a name = "line8_391" id = "line8_391"> </a>
Hernicaque inpresso raduntur vomere saxa,</p>
<p><a name = "line8_392" id = "line8_392"> </a>
Quîs putri pinguis sulcaris Anagnia gleba,</p>
<p><a name = "line8_393" id = "line8_393"> </a>
Sulla <a href = "#var8_393">Ferentinis Privernatumque</a> maniplis</p>
<p><a name = "line8_394" id = "line8_394"> </a>
Ducebat simul excitis; Soræque juventus</p>
<span class = "linenum">395</span>
<p><a name = "line8_395" id = "line8_395"> </a>
Addita fulgebat telis: hic Scaptia pubes,</p>
<p><a name = "line8_396" id = "line8_396"> </a>
Hic Fabrateriæ vulgus; nec monte nivoso</p>
<p><a name = "line8_397" id = "line8_397"> </a>
Descendens Atina aberat, detritaque bellis</p>
<span class = "pagenum">505</span>
<p><a name = "line8_398" id = "line8_398"> </a>
<a href = "#var8_398">Suessa</a>, atque a duro Frusino haud inbellis
aratro.</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">504</span>
<a name = "not8_390" id = "not8_390" href = "#line8_390">390.</a>
<i>Circæa juga</i>, ut ap. Virg. Æn. VII, 799, promont. in orientali
fine Latii, quod Circe olim insedisse ferebatur, cujusque urbs
<i>Circeii</i> colonia Rom. fuit, in hod. <i>Monte Circello</i>; vid.
Heyne Exc. I, ad Virg. Æn. VII.
&mdash;<i>Anxur</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_532">ad IV, 532</a>.
&mdash;<a name = "not8_391" id = "not8_391" href =
"#line8_391">391.</a>&nbsp;Cf. <a class = "crossref" href =
"#not8_376">ad v.&nbsp;376</a>.
&mdash;<i>Hernica saxa</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_226">ad IV, 226</a>.
&mdash;<a name = "not8_392" id = "not8_392" href =
"#line8_392">392.</a>&nbsp;De <i>Anagnia</i> vid. <a class = "crossref"
href = "bookV.html#not5_543">ad V,&nbsp;543</a>.
&mdash;<i>putri pinguis gleba</i>, fertilis. Cf. Virg. Ge. II, 203, 204,
et Æn. VII, 684, ubi vid. Heyne.
&mdash;<a name = "not8_393" id = "not8_393" href =
"#line8_393">393.</a>&nbsp;<i>Ferentinum</i> (hod. <i>Ferentino</i>),
æque ac Anagnia, urbs Latii in Hernicis et colonia Rom. ex Livio nota.
Aliud Ferentinum in Etruria ap. Plin. III,&nbsp;5; Suet. Oth. 1, et
Horat. Epist. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">xvii</span>,&nbsp;8.
&mdash;<i>Privernum</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_43">ad VI, 43</a>.
&mdash;<a name = "not8_394" id = "not8_394" href =
"#line8_394">394.</a>&nbsp;<i>Sora</i>, colonia Rom. (Liv. X,&nbsp;1)
quæ adhuc nomen retinuit.
&mdash;<a name = "not8_395" id = "not8_395" href =
"#line8_395">395.</a>&nbsp;<i>Scaptia</i>, prope Pedum, quod Cellar. in
Geogr. ant. ex Festo colligit; clara olim Latii urbs, teste Plin.
III,&nbsp;5. De Scaptia tribu, vid. Liv. VIII, 17, et Suet. Aug. 40;
Σκαπτήνιοι Dionys. V, p.&nbsp;326.
&mdash;<a name = "not8_396" id = "not8_396" href =
"#line8_396">396.</a>&nbsp;<i>Fabrateria</i>, ad Trerum fl. (Strab. V,
p.&nbsp;164) colonia Rom. (Vellei. I,&nbsp;15) et quidem duplex forte,
quia Plinius III,&nbsp;5, Fabraternos veteres a novis distinguit.
&mdash;<a name = "not8_397" id = "not8_397" href =
"#line8_397">397.</a>&nbsp;<i>Atina</i>, quæ etiam
<span class = "pagenum notes">505</span>
nunc nomen servavit, colonia Rom. Cf. Frontin. de colon. pr. et Cic. pro
Plancio c. 8; <i>potens</i> dicitur Virg. Æn. VII, 630.
&mdash;<a name = "not8_398" id = "not8_398" href =
"#line8_398">398.</a>&nbsp;<i>Suessa Pometia</i>, quæ Volscorum
μητρόπολις, Strab. V, p.&nbsp;159, et ἡγεμὼν τοῦ ἔθνους, Dionys. VI,
p.&nbsp;364, passimque vel <i>Pometia</i> tantum, vel <i>Suessa</i>,
Σουέσσα, Strab. l.c. dicitur; <i>detrita b.</i> a Romanis sæpius vi
victa. Vid. Liv. I,&nbsp;53; II, 16, 17, 22, 25; IV, 25. Errorem Cell.
et Cluver. Ital. ant. p.&nbsp;1181, qui <i>Suessam Auruncam</i> (hod.
<i>Sessa</i>) Atinæ quidem propiorem, sed Campaniæ urbem, innui
putabant, jam notavit Drak. Neque audacior hic saltus poetæ est, quod
censet ill. Ernesti: nam inde a <a class = "crossref" href =
"#line8_376">v.&nbsp;376... 403</a> de Volscis agitur, cujus gentis
caput a Silio silentio prætermissum esse quis sibi persuadeat? ut taceam
hanc, non alteram Suessam bellis detritam esse. Conf. <a class =
"crossref" href = "#not8_379">ad v.&nbsp;379</a>.
&mdash;<i>Frusino</i>, nunc <i>Frosinone</i>, ad Cosam fluv. cis Lirim.
&mdash;<i>a duro haud inbellis aratro</i>; v. <a class = "crossref" href
= "bookI.html#not1_614">ad I,&nbsp;614</a>; et cf. inf. <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_532">XII, 532</a>; Liv.
X,&nbsp;1.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_399" id = "line8_399"> </a>
At, qui Fibreno miscentem flumina Lirim</p>
<span class = "linenum">400</span>
<p><a name = "line8_400" id = "line8_400"> </a>
Sulfureum, tacitisque vadis ad litora lapsum</p>
<p><a name = "line8_401" id = "line8_401"> </a>
Adcolit, Arpinas, adcita pube Venafro</p>
<p><a name = "line8_402" id = "line8_402"> </a>
Ac <a href = "#var8_402">Larinatum</a> dextris, socia hispidus arma</p>
<span class = "pagenum">506</span>
<p><a name = "line8_403" id = "line8_403"> </a>
<a href = "#var8_403">Conmovet, atque viris ingens exhaurit
Aquinum</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_399" id = "not8_399" href = "#line8_399">399.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_348">ad IV, 348
sq.</a> Proprie Liri flumen miscet Fibrenus.
&mdash;<a name = "not8_400" id = "not8_400" href =
"#line8_400">400.</a>&nbsp;<i>Sulfureum</i>, quod in eo tractu Campaniæ
sulfur nascitur, auctore Plin. XXXV, 15, sed in collibus præcipue
Leucogæis: unde ad colorem aquæ fortasse rectius epitheton referas, quo
sensu et lutei sæpe fluvii poetis dicuntur; Ernesti V. Cl. Sed candida
ejus aqua laudatur sup. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_350">IV, 350</a>, quam sulfuri forte debet. Sic
<i>Sulfurea Nar albus aqua</i> Virg. Æn. VII, 517.
&mdash;<a name = "not8_401" id = "not8_401" href =
"#line8_401">401.</a>&nbsp;<i>Arpinum</i> (hod. <i>Arpino</i>) C. Marii
et Ciceronis patria.
&mdash;<i>Venafrum</i>, nunc <i>Venafro</i>, extremum Campaniæ versus
septemtr. oppidum, ad Vulturnum, et optimi olei proventu nobile. Non
satis commode poeta hujus urbis meminit in descriptione Latii, a cujus
tamen finibus non longe abest.
&mdash;<a name = "not8_402" id = "not8_402" href =
"#line8_402">402.</a>&nbsp;<i>Larinum</i>, hod. <i>Larino</i>, in
Frentanis, ad dextram Tiferni ripam, haud procul a mari supero situm
(vid. <a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_568">XV,
568</a>), municipium (Cic. Cluent. c. 5.), sed nimis remotum a Latii
finibus, quos poeta h.l. describit: unde Marsus Larinates hic putabat
esse antiquos Latii incolas, quorum nulla nunc exstet memoria. Præter
illud Larinum aliud certe alicubi fuisse, non inprobabili judicio ex
verbis Plin. III, 11, extr. <i>Larinates, cognomine Frentani</i>,
colligas. Plinius paulo ante in eod.
<span class = "pagenum notes">506</span>
cap. Frentanum agrum brevioribus terminis, ad Tifernum, non ad Frentonem
fl. productis, definit, et hinc exemplo Melæ II,&nbsp;4, Larinum Daunis
Apulis adtribuit. Cf. V.L.
&mdash;<a name = "not8_403" id = "not8_403" href =
"#line8_403">403.</a>&nbsp;<i>Aquinum</i> (nunc <i>Aquino</i>)
<i>ingens</i>, Volscorum πόλις μεγάλη, Strab. V, p.&nbsp;164;
<i>frequens municipium</i>, Cic. Phil. II, 41.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_404" id = "line8_404"> </a>
Tullius æratas raptabat in agmina turmas,</p>
<span class = "linenum">405</span>
<p><a name = "line8_405" id = "line8_405"> </a>
Regia progenies, et Tullo sanguis ab alto.</p>
<p><a name = "line8_406" id = "line8_406"> </a>
Indole pro! quanta juvenis, quantumque daturus</p>
<p><a name = "line8_407" id = "line8_407"> </a>
Ausoniæ populis ventura in secula civem!</p>
<p><a name = "line8_408" id = "line8_408"> </a>
Ille, super Gangen, super exauditus et Indos,</p>
<p><a name = "line8_409" id = "line8_409"> </a>
Inplebit terras voce, et furialia bella</p>
<span class = "linenum">410</span>
<p><a name = "line8_410" id = "line8_410"> </a>
Fulmine compescet linguæ, nec deinde relinquet</p>
<p><a name = "line8_411" id = "line8_411"> </a>
Par decus <a href = "#var8_411">eloquio</a> cuiquam sperare nepotum.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_404" id = "not8_404" href = "#line8_404">404.</a>
Splendidum M. Tullii Ciceronis elogium, in quod facile poeta incidere
poterat, quum Arpinum, ejus patriam, memoraret. Ut itaque memoriam ejus
viri, quem non minus fere, quam Maronem, ad imitandum sibi proposuerat,
hoc quasi monimento consecraret; unum a majoribus ipsius Arpinatibus
aliisque Volscis præfuisse fingit. Comparant Plin. VII, 30; Senec.
Suasor. VI et VII; Catull. Carm. L.
&mdash;<i>æratas turmas</i>, ut <i>æratas <ins class = "correction"
title = "romane scriptum">acies</ins></i> dixit Virg. Æn. VII, 703; IX,
463. Ἀχαιοὶ χαλκοχίτωνες, Hom.
&mdash;<i>raptabat</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_218">ad IV, 218</a>.
&mdash;<a name = "not8_405" id = "not8_405" href =
"#line8_405">405.</a>&nbsp;<i>sanguis</i>; cf. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_671">ad I,&nbsp;671</a>.
&mdash;<i>ab alto</i>, antiquo, ut <a class = "crossref" href =
"#line8_439">v.&nbsp;439</a>, et Virg. Æn. VI, 500; vel magno, excelso,
ut apud Hor. Od. III, <span class = "smallcaps">iv</span>, 37; ubi vid.
Jani. Cf. Heins. ad Ovid. Fast. IV, 305, et Broukh. ad Prop. II, <span
class = "smallcaps">i</span>, 26.
&mdash;<i>Tullo</i> Attio, Volscorum rege (vid. Liv. II, 35... 39), quem
<i>suum gentilem</i> adpellat Cic. Tusc. I,&nbsp;16. Cf. inf. <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_175">XII, 175</a>. De hac regia
Ciceronis origine, quam in dubiam vocavit Corrad. in Quæstura,
p.&nbsp;33, vid. quos Dausq. et N.&nbsp;Heins. jam excitarunt, testes,
Plut. vit. Cic. (ubi male <span class = "greek" title = "Toullios Appios">Τούλλιος Ἄππιος</span> legitur) Euseb. in Chronico, Dionys. Hal.
et Aurel. Vict. de Vir. ill. c. 81.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_408" id = "not8_408" href = "#line8_408">408.</a>
Imitat. Virg. Æn. VI, 795. <i>super</i>, ultra.
&mdash;<i>exauditus</i>, notus.
&mdash;<a name = "not8_409" id = "not8_409" href =
"#line8_409">409.</a>&nbsp;<i>voce</i>, eloquentia, ejusque fama.
&mdash;<i>furialia bella</i> Catilinæ et M. Antonii.
&mdash;<a name = "not8_410" id = "not8_410" href =
"#line8_410">410.</a>&nbsp;<i>Fulmine linguæ</i>; cf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_421">ad I,&nbsp;421</a>.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_412" id = "line8_412"> </a>
Ecce inter primos <a href = "#var8_412">Therapnæo</a> a sanguine
Clausi</p>
<span class = "pagenum">507</span>
<p><a name = "line8_413" id = "line8_413"> </a>
Exsultat rapidis Nero non imitabilis ausis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_412" id = "not8_412" href = "#line8_412">412.</a>
In hac Sabinorum descriptione poetæ præivit Virg. Æn. VII, 706... 717.
Quæ ibi Heyne in not. et Exc. VIII, de plerisque oppidis h.l. memoratis
disputavit, omittimus.
&mdash;<i>Therapnæo</i>, Spartano, <i>a sanguine Clausi</i>; conf.
<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_466">XIII, 466</a>;
<a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_547">XV, 547</a>; <a class
= "crossref" href = "bookXVII.html#line17_33">XVII, 33</a>, et vid.
<a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_8">ad II,&nbsp;8</a>;
<span class = "pagenum notes">507</span>
<a class = "crossref" href = "bookVI.html#not6_303">VI, 303</a>; Heyne,
l.c. Heins. ad Ovid. Fast. IV, 305, et Lips. ad Tac. Ann. XII, 25, extr.
De C. Claudii Neronis virtute, v. <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_544">XV, 544 seq.</a>, coll. Liv. XXVII, 41... 51,
et Hor. Od. IV, <span class = "smallcaps">iv</span>, 37 seq., ubi vid.
Jani.
&mdash;<a name = "not8_413" id = "not8_413" href =
"#line8_413">413.</a>&nbsp;<i>Exsultare</i>, γαυριᾷν, vel ut ap. Virg.
Æn. X,&nbsp;550.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_414" id = "line8_414"> </a>
Hunc Amiterna cohors, et Bactris nomina ducens</p>
<span class = "linenum">415</span>
<p><a name = "line8_415" id = "line8_415"> </a>
<a href = "#var8_415">Casperia</a>, hunc Foruli, magnæque Reate
dicatum</p>
<p><a name = "line8_416" id = "line8_416"> </a>
Cælicolum Matri, nec non habitata pruinis</p>
<p><a name = "line8_417" id = "line8_417"> </a>
Nursia, et a Tetrica comitantur rupe cohortes.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_414" id = "not8_414" href = "#line8_414">414.</a>
<i>Amiternum</i> (hod. <i>S. Vittorio</i>, seu <i>Vittore</i>) extremun
Sabinorum opp. quod Ptol. Vestinis, quorum finibus etiam adjacet, sed
Strabo V, p.&nbsp;157; Plin. III, 12, et Liv. X,&nbsp;39; XXVIII, 45,
Sabinis adtribuunt. <i>Amiterna</i>, ut ap. Virg. l.c., et Martial.
XIII, 20. Plinio et Livio incolæ <i>Amiternini</i> dicuntur, et urbs
Ἀμιτέρνη Dionys. I, p.&nbsp;12.
&mdash;<a name = "not8_415" id = "not8_415" href =
"#line8_415">415.</a>&nbsp;Verbis <i>Casperia</i> a <i>Bactris nomina
ducens</i>, poeta, qui ob nominis similitudinem passim miram urbium
originem fingit, respicere videtur <i>Caspiram</i> (nunc f.
<i>Cashmir</i>), urbem et regionem Indicam, in qua Cossæi velocitate
cursus excellebant, teste Dionys. cujus versus excitat Steph. Byz. <span
class = "greek" title = "Kapêria">Καπηρία</span> Indica regio circa
montem Vindium intra Gangem, ap. Ptolem. Conf. <i>d’Anville, Antiq.
géogr. de l’Inde</i>, p.&nbsp;40 sq. Marsus et Cell. adludi putabant ad
nomen Caspiorum, ultra quos Bactriani, Caspium mare ab ortu
contingentes. Cf. Cluver. Ital. ant., p.&nbsp;644 et 676.
&mdash;De <i>Forulis</i>, vid. Heyne l.c.
&mdash;<i>Reate</i>, hod. <i>Rieti</i>, vetus opp. præfectura (Cic. Cat.
III,&nbsp;2) et municipium (Suet. Vesp. 1), ad lacum Velinum, nunc
<i>Lago di Rieti</i> dictum. In agro Reatino <i>rosea rura Velini</i>,
Virg. Æn. VII, 712; vel <i>tempe Reatina</i>, Cic. ad Att. IV, 15; Plin.
II, 103; Varr. R.&nbsp;R. II, <span class = "smallcaps">i</span>, 14.
&mdash;<i>magnæ dicatum C. Matri</i>, Cybelæ sacrum. Conf. Heyne Exc.
VIII, ad Æneid. VII, extr., p.&nbsp;142; ed. prior.
&mdash;<a name = "not8_417" id = "not8_417" href =
"#line8_417">417.</a>&nbsp;<i>Nursia</i>, hod. <i>Norcia</i>, ad radices
Apennini, unde <i>habitata pruinis</i>, ut <i>frigida</i> ap. Virg. Æn.
VII, 716. <i>Tetricus</i>, vel <i>Tetrica</i> Holstenio est montis
jugum, quod inter montem Sibyllæ et Asculum super cetera Apennini juga
eminet; conf. Heins. et Heyne ad Virg. Æn. VII, 713. De his omnibus vide
nost. edit. T.&nbsp;III, p.&nbsp;336 sqq., 386 sqq. <span class =
"smallcaps">Ed.</span></p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_418" id = "line8_418"> </a>
Cunctis hasta decus, clipeusque <a href = "#var8_418">refertur</a> in
orbem,</p>
<span class = "pagenum">508</span>
<p><a name = "line8_419" id = "line8_419"> </a>
<a href = "#var8_419">Conique</a> inplumes, ac lævo tegmina crure.</p>
<span class = "linenum">420</span>
<p><a name = "line8_420" id = "line8_420"> </a>
Ibant, et læti pars <a href = "#var8_420">Sancum</a> voce canebant,</p>
<p><a name = "line8_421" id = "line8_421"> </a>
Auctorem gentis; pars laudes ore <a href = "#var8_421">ferebant</a>,</p>
<p><a name = "line8_422" id = "line8_422"> </a>
Sabe, tuas, qui de <a href = "#var8_422">proprio</a> cognomine
primus</p>
<p><a name = "line8_423" id = "line8_423"> </a>
<a href = "#var8_423">Dixisti populos magna ditione</a> Sabinos.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_418" id = "not8_418" href = "#line8_418">418.</a>
Omnem hunc locum ad imitat. Virg. Æn. VII, 685... 690 effictum putat
Ernesti: sed multum differt inter utrumque.
&mdash;<i>hasta</i> Sabinis propria, et <i>quiris</i>, vel potius
<i>curis</i>, κύρις, dicta; vid. Ovid. Fast. II, 477; (ubi conf. Heins.)
Macrob. I,&nbsp;9; Dionys. II, p.&nbsp;81, et Fest. voc. <i>quiris</i>.
Non desunt, qui inde Sabinos quoque, et ab his Romanos <i>Quirites</i>
adpellatos statuant: sed vid. Liv. I,&nbsp;13, et Heyne Exc. VIII, ad
Virg. Æn. VII, 710.
&mdash;<span class = "pagenum notes">508</span>
<a name = "not8_419" id = "not8_419" href = "#line8_419">419.</a>
<i>Coni inplumes</i>, galeæ sine cristis.
&mdash;<i>lævo tegmina crure</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_279">III, 279</a>; Livius, IX, 40, et inpr. Heyne
Exc. VIII ad Virg. Æn. VII, 689, p.&nbsp;135, ed. prior.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_420" id = "not8_420" href = "#line8_420">420.</a>
Imitat. Virg. Æn. VII, 698, ubi vid. not. Heynii. Cf. sup. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#line3_346">III, 346</a>.
&mdash;<i>Sancum</i>, Semonem Sancum, Deum Fidium, Sabinorum δαίμονα ἐπὶ
χώρων, et Curium conditorem, cujus filius <i>Sabus</i>, vel Sabinus; quæ
tradunt Cato in Origg. (ubi Sabus divi Sagni gentilis filius dicitur) et
ex eo Dionys. Hal. II, 49, ubi vid. Hudson. T.&nbsp;II, p.&nbsp;335; cf.
etiam Mureti Epist. 81 et 82; Heins. et Burm. ad Ovid. Fast. VI, 213, et
Broukh. ad Prop. IV, <span class = "smallcaps">ix</span>, 74.
&mdash;<a name = "not8_422" id = "not8_422" href =
"#line8_422">422.</a>&nbsp;<i>Sabus</i> dicitur <i>pater Sabinus</i>
Virg. Æneid. VII, 178, ubi vid. Heyne Exc. IV, p.&nbsp;118. Alii, v.c.
Plin. III, 12, et Varro ap. Festum, <i>Sabinos</i> ἀπὸ τοῦ σέβεσθαι,
quod præcipue Deos coluerint, dictos putabant.
&mdash;<i>proprio</i>, ἰδίῳ, tuo, ut <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_717">XII, 717</a>.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_424" id = "line8_424"> </a>
<a href = "#var8_424">Quid, qui</a> Picenæ stimulat telluris
alumnos,</p>
<span class = "linenum">425</span>
<p><a name = "line8_425" id = "line8_425"> </a>
Horridus et squamis et equina Curio crista?</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_424" id = "not8_424" href = "#line8_424">424.</a>
<i>Picentes</i>, a Marone silentio prætermissos, et a Sabinis voto vere
sacro ortos (vid. Strab. V, p.&nbsp;228, et Plin. III, 13) commodo loco
post hos describit poeta, ut Plinius l.c.
&mdash;<i>Picenum</i>, vel <i>ager picenus</i> (hod. Abrutium ulterius
cum parte Marchiæ Anconitanæ) ad mare superum, cujus incolæ dicuntur
<i>Picentes</i>, a quibus deducti <i>Picentini</i> ad mare inferum in
veterem Campaniam, quam Silarus amnis (nunc <i>Selo</i>) a Lucanis
dividebat, ubi Salernum (<i>Salerno</i>) Picentiam (inf. <a class =
"crossref" href = "#line8_578">v.&nbsp;578</a>, memoratam) et Marcinam
condidere; vid. Strab. V, extr. Plin. III,&nbsp;5; pr. et fere extr.
&mdash;<a name = "not8_425" id = "not8_425" href =
"#line8_425">425.</a>&nbsp;<i>Curio</i>, quo cognomine inclaruere C.
Scribonius avus, pater et filius; vid. Ern. Clav. Cic., et de morte
Curionis inf. <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_209">X,&nbsp;209</a>, <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_403">403</a>.
&mdash;<i>Horridus</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_423">ad I,&nbsp;423</a>.
&mdash;<i>squamæ</i>, θώραξ φολιδωτὸς.
&mdash;<i>crista equina</i>, κόρυς ἵππουρις, vel ἱπποδασεῖα ut ap. Virg.
Æn. X,&nbsp;869, ubi vid. Cerda.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">509</span>
<p><a name = "line8_426" id = "line8_426"> </a>
Pars belli quam magna venit! non <a href = "#var8_426">æquore
verso</a></p>
<p><a name = "line8_427" id = "line8_427"> </a>
Tam creber fractis albescit fluctus in undis;</p>
<p><a name = "line8_428" id = "line8_428"> </a>
Nec cœtu leviore, ubi mille per agmina virgo</p>
<p><a name = "line8_429" id = "line8_429"> </a>
Lunatis <a href = "#var8_429">acies imitatur</a> Martia peltis,</p>
<span class = "linenum">430</span>
<p><a name = "line8_430" id = "line8_430"> </a>
Perstrepit et tellus et Amazonius Thermodon.</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">509</span>
<a name = "not8_426" id = "not8_426" href = "#line8_426">426.</a>
<i>Pars belli magna</i>, ingens ejus momentum, vir fortissimus, ut apud
Virgilii Æneid. X,&nbsp;427; cf. supra ad librum V,&nbsp;329.
&mdash;Egregiæ comparationes, quibus et multitudo et inprimis agilitas
Picentum adumbratur. Priorem magis exornaverat poeta I,&nbsp;468 seq.
ubi vid not.
&mdash;<i>æquore verso</i>, non remis, ut ap. Virg. Æn. V,&nbsp;141, et
X,&nbsp;208, sed ventis; vide Burm. ad Val. Fl. IV, 725.
&mdash;<a name = "not8_427" id = "not8_427" href =
"#line8_427">427.</a>&nbsp;<i>fractis</i>, non vi remorum, quod putabat
Burm. ad Val. Fl. I,&nbsp;363, sed χέρσῳ ῥηγνυμέναις, ut ap. Hom. Iliad.
Δ, 425.
&mdash;<i>albescit</i> spuma, ut ap. Virg. Ge. III, 237, ubi vid. Cerda
et Heyne.
&mdash;<a name = "not8_428" id = "not8_428" href =
"#line8_428">428</a>&nbsp;<a name = "not8_429" id = "not8_429" href =
"#line8_428">sq.</a>
Imitat. Virg. Æn. XI, 659 sq. ubi vid. Heyne; cf. sup. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_73">II, 73 seq.</a>
&mdash;<i>leviore</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_394">ad III, 394</a>.
&mdash;<i>virgo Martia</i>, Penthesilea, <i>acies imitatur</i>; conf.
V.L.
&mdash;<a name = "not8_430" id = "not8_430" href =
"#line8_430">430.</a>&nbsp;<i>Perstrepit</i>, ut ap. Virg. Æn. VI,
709.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_431" id = "line8_431"> </a>
Hic et, quos pascunt <a href = "#var8_431">scopulos</a>æ rura
Numanæ,</p>
<p><a name = "line8_432" id = "line8_432"> </a>
Et quîs litoreæ fumant altaria Cupræ,</p>
<p><a name = "line8_433" id = "line8_433"> </a>
Quique Truentinas servant cum flumine turres,</p>
<p><a name = "line8_434" id = "line8_434"> </a>
Cernere erat: clipeata procul sub sole corusco</p>
<span class = "pagenum">510</span>
<span class = "linenum">435</span>
<p><a name = "line8_435" id = "line8_435"> </a>
Agmina sanguinea <a href = "#var8_435">vibrant in nubila</a> luce.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_431" id = "not8_431" href = "#line8_431">431.</a>
<i>Numana</i>, hod. <i>Humana</i>, a Siculis condita, teste Plin. III,
13; municipium Rom. Vid. Gruter. p.&nbsp;446.
&mdash;<a name = "not8_432" id = "not8_432" href =
"#line8_432">432.</a>&nbsp;<i>Cupra litorea</i>, ad mare Adriat. sita,
ut <i>maritima</i> ap. Gruter., p.&nbsp;108, n. 7; diversa a <i>Cupra
montana</i>, in interiori Piceno, prope <i>Ripam Transonam</i>, teste
Ptolem. III,&nbsp;1, et D. Azolino, hujus loci episcopo, ap. Holsten. in
Ital. p.&nbsp;137, unde <i>Cuprenses, cognomine Montani</i>, ap. Plin.
III, 13. Condita est ab Etruscis, et ab Etrusco nomine Junonis, cujus
templum (h.l. <i>altaria</i>) in edito loco versus mare positum
Hadrianus restituit, (vid. Gruter. p.&nbsp;1016, n. 2.) Κύπρα dicta, si
fides habenda Strab. V, p.&nbsp;166. Sed a Siculis potius Junonis sacra
e Græcia advecta, templumque exstructum esse, docet Jos. <i>Colucci</i>
in Cupra maritima, <i>antica città Picena</i>, illustrata, Maceræ 1779,
4, qui etiam in situ urbis definiendo discrepat a Cluver. p.&nbsp;734.
&mdash;<a name = "not8_433" id = "not8_433" href =
"#line8_433">433.</a>&nbsp;<i>Truentum</i>, seu <i>castellum</i> et
<i>castrum Truentinum</i> (Mel. II,&nbsp;4; Cic. ad Att. VIII, 12 et 18)
opp. natura munitum, ad ostium <i>Truenti</i> fl. (hod. <i>Tronto</i>)
in ora maris; Plin.
<span class = "pagenum notes">510</span>
III, 13, 15.
&mdash;<a name = "not8_435" id = "not8_435" href =
"#line8_435">435.</a>&nbsp;cf. Virg. Æn. VII, 526, 7.
&mdash;<i>vibrant</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_539">ad I,&nbsp;539</a>.
&mdash;<i>sanguinea luce</i>, rutili aeris. Cf. supra <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_586">II, 586</a>; <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_517">IV, 517</a>; Virg. Æn. II,
207.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_436" id = "line8_436"> </a>
Stat fucare colos nec Sidone vilior Ancon,</p>
<p><a name = "line8_437" id = "line8_437"> </a>
Murice nec Libyco; statque humectata Vomano</p>
<p><a name = "line8_438" id = "line8_438"> </a>
<a href = "#var8_438">Hadria</a>, et inclemens hirsuti signifer
Ascli.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_436" id = "not8_436" href = "#line8_436">436.</a>
<i>Stat</i>, adstat, adest.
&mdash;<i>Ancon</i>, Ἀγκὼν, quia <i>in angusto duorum promontt. montt.
ex diverso coeuntium inflexu cubiti imagine sedet</i>, teste Mela
II,&nbsp;4, vel, <i>quia adposita est prom. Cumero</i> (hod. <i>il Monte
Guasco</i>) <i>in ipso flectentis se oræ cubito</i>, ut utar verbis
Plin. III, 13, vulgo, ut etiam nunc, <i>Ancona</i> dicta urbs (vid.
Oudendorp. ad Cæs. B. C. I,&nbsp;12), in ora maris, a Syracusanis,
Dionysii tyrannidem fugientibus, si Straboni V, p.&nbsp;166, 241, vel si
Plinio l.c. et Solino c. 12, fides habenda, a Siculis condita, ubi
templum Veneris (Catull. carm. 36), et portus, a Trajano refectus, in
cujus honorem arcus triumphalis e pulchro marmore positus est, qui a
temporis injuria integer fere mansit. Anconam vini et tritici feracem
dicit esse Strabo; sed non alius, quod sciam, præter Silium, a lanæ
infectura eam laudat, nisi auctore Dausq. ap. Martial. XIII, 125.
<i>Ancon</i> pro <i>Aulon</i> refingatur. Sed vid. Hor. Od. II, <span
class = "smallcaps">vi</span>, 18, et ibi Jani. Purpura <i>Sidonia</i>,
vel Tyria satis nota: de <i>murice Libyco</i>, cf. <a class = "crossref"
href = "bookXVI.html#not16_177">ad XVI, 177</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookXVI.html#not16_355">355</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not8_438" id = "not8_438" href =
"#line8_438" title = "‘432’ legitur">438.</a>&nbsp;<i>Hadria</i>, nunc
<i>Altri</i>, Hadriani patria et colonia, quam ab oriente Matrinus,
(Strab. l.c.) ab occid. <i>Vomanus</i>, qui hod. <i>Vomano</i> dicitur,
<i>humectat</i>, h.e. præterfluit (Plin. III, 13); diversa et, ut
Cluver. p.&nbsp;646 suspicatur, deducta ab ejusdem nominis urbe in
Venetis ad Tartarum fl. inter Padum et Athesim. Mare Hadriaticum alii ab
hoc, alii ab illo opp. quod tamen VII M. P. ab eo abest, dictum putant.
&mdash;<i>Asculum</i>, Ἄσκλον, nunc <i>Ascoli</i>, colonia Piceni
nobilissima (Plin. III, 13; Gruter. p.&nbsp;465), caput gentis (Flor.
I,&nbsp;19.) et municipium (Cic. pro Sulla 8), natura munitum, et muro,
montibusque silvestribus, vix ulli exercitui perviis (vid. Strab. V,
p.&nbsp;166, al. 369), inclusum, unde hoc loco <i>inclemens</i> forte,
et <i>hirsutum</i>, h.e. durum et asperum, quale montanum ac silvestre
hominum genus esse solet, dicitur. Marsus voce <i>hirsuti</i> ad pennas
Pici, qui et <i>inclemens</i> fuerit, quum amorem Circes sperneret,
adludi putabat. Cave tamen hoc oppidum confundas cum Asculo Apulo, ubi
Pyrrhus cum Fabricio Curioque Coss. adverso prælio conflixit. Vid. Plut.
in Pyrrho et Flor. I,&nbsp;18, 439.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_439" id = "line8_439"> </a>
<a href = "#var8_439">Hoc Picus</a>, quondam nomen memorabile ab
alto</p>
<span class = "pagenum">511</span>
<span class = "linenum">440</span>
<p><a name = "line8_440" id = "line8_440"> </a>
Saturno, statuit genitor, quem carmine Circe</p>
<p><a name = "line8_441" id = "line8_441"> </a>
<a href = "#var8_441">Exutum</a> formæ volitare per æthera jussit,</p>
<p><a name = "line8_442" id = "line8_442"> </a>
Et sparsit <a href = "#var8_442">plumis croceum</a> fugientis
honorem.</p>
<p><a name = "line8_443" id = "line8_443"> </a>
Ante, ut fama docet, tellus possessa Pelasgis,</p>
<p><a name = "line8_444" id = "line8_444"> </a>
Quîs Æsis regnator erat, fluvioque reliquit</p>
<span class = "linenum">445</span>
<p><a name = "line8_445" id = "line8_445"> </a>
Nomen, et a sese populos tum dixit <a href = "#var8_445">Asilos</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_439" id = "not8_439" href = "#line8_439">439</a> <a name
= "not8_440" id = "not8_440" href = "#line8_439">sq.</a>
Cf. V.L. et Virg. Æn. VII, 48 sq. 187 sq. ubi vid. Heynii
<span class = "pagenum notes">511</span>
not. et Exc. V, in quo de Pico et hujus mythi origine disputat.
&mdash;<i>genitor</i>, ut <i>parens</i> <a class = "crossref" href =
"bookII.html#line2_654">II, 654</a>.
&mdash;<i>nomen memorabile ab alto Saturno</i>, prorsus ut sup. <a class
= "crossref" href = "#line8_31">v.&nbsp;31</a>. Cf. <a class =
"crossref" href = "#not8_405">ad v.&nbsp;405</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_729">IV, 729</a>.
&mdash;<a name = "not8_442" id = "not8_442" href =
"#line8_442">442.</a>&nbsp;<i>Sparsit</i>, adspersit, <i>plumis
honorem</i>, doctius pro, <i>sparsit plumas honore</i> (ut <i>sparsit
coloribus alas</i>, dixit Virg. Æn. VII, 191), et hoc pro, dedit ei
pennas crocei, vel pulchri coloris. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_755">ad IV, 755</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#var7_447">VII, 447, in V.L.</a></p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_443" id = "not8_443" href = "#line8_443">443.</a>
Cf. quæ de variis modis, quibus veteres scriptores priscam de Pelasgorum
in Italiam adventu famam tradiderint, disputat Heyne in Exc. III, ad
Virg. Æneid. lib. VIII, Tom. III, pag. 482, nostræ editionis, ubi præter
alia docet, teste Hellanico apud Dionysium Halic. I,&nbsp;28, Pelasgos
in sinum Hadriat. adpulsos in interiora Italiæ inmigrasse.
&mdash;<a name = "not8_444" id = "not8_444" href =
"#line8_444">444.</a>&nbsp;<i>Æsis</i> fl. (hod. <i>Gesano</i>) urbem
Umbriæ ejusdem nominis, quæ nunc <i>Iesi</i> dicitur, præterfluit, et
Picenum ab Umbria dirimit, unde <a class = "crossref" href =
"#line8_448">v.&nbsp;448</a>, iterum memoratur.
&mdash;<a name = "not8_445" id = "not8_445" href =
"#line8_445">445.</a>&nbsp;Cf. V.L.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_446" id = "line8_446"> </a>
Sed non ruricolæ firmarunt robore castra</p>
<span class = "pagenum">512</span>
<p><a name = "line8_447" id = "line8_447"> </a>
Deteriore, cavis venientes montibus, Umbri.</p>
<p><a name = "line8_448" id = "line8_448"> </a>
Hos Æsis Sapisque <a href = "#var8_448">lavant</a>, rapidasque
sonanti</p>
<p><a name = "line8_449" id = "line8_449"> </a>
Vertice contorquens undas per saxa <a href =
"#var8_449">Metaurus</a>,</p>
<span class = "linenum">450</span>
<p><a name = "line8_450" id = "line8_450"> </a>
Et lavat ingentem perfundens flumine sacro</p>
<p><a name = "line8_451" id = "line8_451"> </a>
Clitumnus taurum, Narque albescentibus undis</p>
<p><a name = "line8_452" id = "line8_452"> </a>
In Thybrim properans, <a href = "#var8_452">Tiniæque</a> inglorius
humor,</p>
<p><a name = "line8_453" id = "line8_453"> </a>
Et <a href = "#var8_453">Clanis</a>, et Rubico, et Senonum de nomine
Sena.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_446" id = "not8_446" href = "#line8_446">446.</a>
Apte nunc recensentur fluvii et urbes <i>Umbriæ</i>, Piceno vicinæ;
<span class = "pagenum notes">512</span>
quæ nunc <i>Urbino</i> et <i>Spoleto</i> dicitur. Virgilius etiam hanc
regionem silentio præteriit.</p>

<p class = "notes">
De <i>Æsi</i>, v. <a class = "crossref" href = "#not8_444">ad
v.&nbsp;444</a>.
&mdash;<a name = "not8_448" id = "not8_448" href = "#line8_448">448.</a>
<i>Sapis</i> fl. hod. <i>Savio</i>, cujus pars superior fines Umbriæ
circa Sarsinam perstringit (unde <i>tribus Sapinia</i> ap. Liv.
XXXI,&nbsp;2), inferior per extremam Galliæ Cispad. partem fluit. Conf.
Intpp. ad Plin. III, 15, pr. et Lucan. II, 406.
&mdash;<i>Hos lavant</i>, ut <i>rigat</i>, vel <i>irrigat</i> ap.
Tibull. IV, <span class = "smallcaps">i</span>, 60, et 146.
&mdash;<a name = "not8_449" id = "not8_449" href =
"#line8_449">449.</a>&nbsp;De <i>Metauro</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#not7_486">ad VII, 486</a>.
&mdash;<i>Vertice</i>; conf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_475">ad III, 475</a>.
&mdash;<a name = "not8_451" id = "not8_451" href =
"#line8_451">451.</a>&nbsp;De <i>Clitumno</i>; vid. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_544">ad IV, 544</a>&nbsp;sq.
&mdash;<i>Nar</i> (hod. <i>Nera</i>) <i>albescentibus undis</i>; cf.
Virg. Æn. VII, 517, ubi vid. Intpp.
&mdash;<a name = "not8_452" id = "not8_452" href =
"#line8_452">452.</a>&nbsp;<i>Tinia</i>, nunc <i>Topino</i>, parvus fl.
(unde <i>inglorius humor</i>) qui cum reliquis, h.l. <i>memoratis</i>,
Tiberi miscetur.
&mdash;<i>Tiniæ humor</i>; cf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_599">ad IV, 599</a>, et V.L.
&mdash;<a name = "not8_453" id = "not8_453" href =
"#line8_453">453.</a>&nbsp;<i>Clanis</i> a Dausq. male confunditur cum
<i>Clanio</i>, seu Liri, de quo vid. <a class = "crossref" href =
"#line8_335">v.&nbsp;335</a>; cf. V.L.
&mdash;<i>Rubico</i>, qui Italiam prop. a Gallia Cisalpina sejungit, vel
tironibus notus ex Sueton. Cæs. c. 31, et Lucan., I,&nbsp;185, 213 sq.
Hodie dicitur vel <i>Rugo</i>, seu <i>Rigo</i>, judice Cluver.
p.&nbsp;296, vel <i>Luso</i>, vel denique <i>Pisciatello</i>, seu
<i>Pisatello</i>. Hoc plurimus etiam Volckmanno V.C. probabilius
videtur. Cf. Cl. Oberlin ad Vib. Sequest. p.&nbsp;176 sq. et Intpp. ad
Plin. III, 15, pr.
&mdash;<i>Sena</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_556">XV, 556</a>, et Lucan. II, 407, Cluverio,
p.&nbsp;610, est fluvius, qui nunc <i>Cesano</i> vocatur, IV millibus
ante Senogalliam, vel Senam (hod. <i>Senigaglia</i>), a Senonibus
Gallis, Alpes transgressis, conditam.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_454" id = "line8_454"> </a>
Sed pater ingenti medios inlabitur amne</p>
<span class = "pagenum">513</span>
<span class = "linenum">455</span>
<p><a name = "line8_455" id = "line8_455"> </a>
Albula, et <a href = "#var8_455">admota</a> perstringit mœnia ripa.</p>
<p><a name = "line8_456" id = "line8_456"> </a>
His urbes <a href = "#var8_456">Arna</a>, et <a href =
"#var8_456">lætis</a> Mevania pratis,</p>
<p><a name = "line8_457" id = "line8_457"> </a>
<a href = "#var8_457">Hispellum</a>, et duro monti per saxa
recumbens</p>
<p><a name = "line8_458" id = "line8_458"> </a>
Narnia, et infestum nebulis <a href = "#var8_458">humentibus</a>
olim</p>
<p><a name = "line8_459" id = "line8_459"> </a>
<a href = "#var8_459">Iguvium</a>, patuloque jacens sine mœnibus
arvo</p>
<span class = "linenum">460</span>
<p><a name = "line8_460" id = "line8_460"> </a>
Fulginia: his populi fortes, Amerinus, et armis</p>
<p><a name = "line8_461" id = "line8_461"> </a>
Vel rastris laudande <a href = "#var8_461">Camers</a>, his Sassina
dives</p>
<p><a name = "line8_462" id = "line8_462"> </a>
Lactis, et haud parci Martem coluisse Tudertes.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_454" id = "not8_454" href = "#line8_454">454.</a>
<i>pater</i>; vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_606">ad
I,&nbsp;606</a>.
&mdash;<i>medios</i> populos Latinos, Ernesti. Forte minus durum erit,
si retuleris ad fluvios modo memoratos, etsi proprie isti ab utraque
parte in Tiberim, qui Umbriam ab Etruria dirimit, inlabuntur. Cf.
<a class = "crossref" href = "#not8_399">ad v.&nbsp;399</a>.
&mdash;<span class = "pagenum notes">513</span>
<a name = "not8_455" id = "not8_455" href = "#line8_455">455.</a>
<i>Albula</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_391">ad VI, 391</a>.
&mdash;<i>mœnia</i> Romæ.
&mdash;<i>perstringit</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_350">ad IV, 350</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_456" id = "not8_456" href = "#line8_456">456.</a>
<i>Arna</i>, Ἄρνα, Ptol. III,&nbsp;1, nunc <i>Civitella d’Arno</i>,
trans Tiberim, ex adverso Perusiæ, unde <i>Arnates</i>, ap. Plin. III,
14.
&mdash;<i>lætis Mevania pratis</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_544">IV, 544</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_645">VI, 645 seq.</a>
&mdash;<a name = "not8_457" id = "not8_457" href =
"#line8_457">457.</a>&nbsp;<i>Hispellum</i>, <span class = "greek" title
= "Ispelon">Ἴσπελον</span>. Ptol. <span class = "greek" title =
"Eispellon">Εἰσπέλλον</span>, Strab. <i>Colonia Julia</i>, (Grut.
p.&nbsp;351.) postea Flavia Constans a Flavio Constantino Cæsare dicta,
hod. <i>Spello</i>.
&mdash;<i>duro monti per saxa recumbens</i>, cf. Claud. Cons. Hon. VI,
515, et Martial. VII, 92.
&mdash;<a name = "not8_458" id = "not8_458" href =
"#line8_458">458.</a>&nbsp;<i>Narnia</i>, olim <i>Nequinum</i>, sed
colonia eo adversus Umbros missa, a Nare fl. <i>Narnia</i>, nunc
<i>Narni</i>, adpellata. Conf. Liv. X,&nbsp;10, et Plin. III, 14.
&mdash;<a name = "not8_459" id = "not8_459" href =
"#line8_459">459.</a>&nbsp;<i>Iguvium</i>, hod. <i>Gubbio</i> seu
<i>Ugubio</i>, sed rectius <i>Eugubio</i>. Cf. V.L.
&mdash;<a name = "not8_460" id = "not8_460" href =
"#line8_460">460.</a>&nbsp;De <i>Fulginia</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_545">ad IV, 545</a>.
&mdash;<i>Ameria</i>, nunc <i>Amelia</i>, municipium notum ex Cic. pro
Rosc. Am. c. 6, 7. Cf. Plin. III, 14, extr.
&mdash;<a name = "not8_461" id = "not8_461" href =
"#line8_461">461.</a>&nbsp;De <i>Camerte</i>, vid. V.L. et <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_157">ad IV, 157</a>.
&mdash;<i>Sassina</i>, hod. <i>Sarsina</i>, Plauti patria, in sinistra
Sapis ripa, <i>dives lactis</i>, h.e. pecoris. Cf. V.L. et Martial.
I,&nbsp;43, (ubi cod. Thuan. <i>Sasina</i> pro <i>fiscina</i> et fuscina
exhibet, monente N.&nbsp;Heins.) et III, 58.
&mdash;<a name = "not8_462" id = "not8_462" href =
"#line8_462">462.</a>&nbsp;<i>haud parci Martem coluisse Tudertes</i>,
cf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_222">ad IV, 222</a>,
et Cluver. II,&nbsp;7, 633.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_463" id = "line8_463"> </a>
Ductor Piso viros spernaces mortis agebat</p>
<span class = "pagenum">514</span>
<p><a name = "line8_464" id = "line8_464"> </a>
<a href = "#var8_464">Ora</a> puer, pulcherque habitum; sed corde
sagaci</p>
<span class = "linenum">465</span>
<p><a name = "line8_465" id = "line8_465"> </a>
Æquabat senium, atque astu superaverat annos.</p>
<p><a name = "line8_466" id = "line8_466"> </a>
Is <a href = "#var8_466">primam</a> ante aciem pictis radiabat in
armis,</p>
<p><a name = "line8_467" id = "line8_467"> </a>
Arsacidum ut fulvo micat ignea gemma monili.</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">514</span>
<a name = "not8_463" id = "not8_463" href = "#line8_463">463.</a>
De <i>Pisonis</i> morte, vid. <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_251">X,&nbsp;251</a>, <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_404">404</a>.
&mdash;<a name = "not8_464" id = "not8_464" href =
"#line8_464">464</a>&nbsp;<a name = "not8_465" id = "not8_465" href =
"#line8_464">sq.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_426">IV, 426</a>, et
<a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_20">VI, 20</a>. Plura
exempla desideranti suppeditabunt Drak. et quos laudat.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_466" id = "not8_466" href = "#line8_466">466.</a>
De <i>pictis armis</i>, vid. Heyne ad Virg. Æneid. VIII, 588; XII, 281,
et Barth. V.C. ad Propert. IV, <span class = "smallcaps">iv</span>, 20;
<span class = "smallcaps">x</span>, 21.
&mdash;<a name = "not8_467" id = "not8_467" href =
"#line8_467">467.</a>&nbsp;Imitationem Virg. Æn. X,&nbsp;134, notat
Drak. et <i>Arsacidum monile</i> cum dilectu positum monet, tum quod
gemmæ in Perside reperiantur, tum quod eas vestibus addere solerent, de
quo vid. Barth. ad Claud. Cons. Hon. III, 203.
&mdash;<i>Arsacidæ</i>, successores primi Parthorum regis, h.l. Persæ,
ut apud Lucani Pharsal. X,&nbsp;51.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_468" id = "line8_468"> </a>
Jamque per Etruscos legio completa maniplos</p>
<p><a name = "line8_469" id = "line8_469"> </a>
Rectorem magno spectabat nomine Galbam.</p>
<span class = "linenum">470</span>
<p><a name = "line8_470" id = "line8_470"> </a>
Huic <a href = "#var8_470">genus orditur</a> Minos, inlusaque tauro</p>
<span class = "pagenum">515</span>
<p><a name = "line8_471" id = "line8_471"> </a>
Pasiphae, clarique dehinc stant ordine patres.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_468" id = "not8_468" href = "#line8_468">468.</a>
Describitur <i>Etruria</i>, (hod. Magnus Ducatus Tusciæ seu Florentinus)
quam XII primum populi tenuere, ab oppidis nominati, quæ Cluver. et
Holsten. ita recensent: Clusium, Perusia, Cortona, Vetulonium,
Volaterra, Arretium, Tarquinii, Rusellæ, Falerii, Cære, Veii, Volsinii.
De his aliisque oppidis, a Silio memoratis, vid. Heynii not. et Exc. III
ad Virg. Æneid. VIII, 478 sq., et Exc. I ad Æn. X,&nbsp;166 sq., quæ
loca, a poeta nostro expressa, omnino comparari cupio.
&mdash;<a name = "not8_469" id = "not8_469" href =
"#line8_469">469.</a>&nbsp;Silius, quod jam alii viderunt, respexit
Galbam Imperatorem, qui «in atrio stemma proposuit, quo paternam
originem ad Jovem, maternam ad Pasiphaen, Minois uxorem, referret,»
teste Sueton. Galb. 2. Fabula de Pasiphae vel tironibus nota; sed de
ejus sensu et origine consulant Heyn. ad Virg. Æn. VI, 24&nbsp;sqq.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_470" id = "not8_470" href = "#line8_470">470.</a>
Verba <i>tauro inlusa</i>, Lefeb. accipit, quo sensu <i>corrupta</i>
dicitur, Prop. II, <span class = "smallcaps">xxxii</span>, 58;
<i>ludificatus virginem</i>, Terent. Eun. IV, <span class =
"smallcaps">iii</span>,&nbsp;3. <i>subposta</i>, et sic inclusa, Virg.
l.c. <i>Inludere</i> verbum esse obscenæ significationis, observat
N.&nbsp;Heins. coll. Sueton. Tib. 45. Tacit. Ann. XIII, 17; XVII, 72;
Apul. Met.
<span class = "pagenum notes">515</span>
1, et Lactant. Inst. VI, 23. Sic et <i>ludere ludum</i>, dixit Terent.,
Eun. III, <span class = "smallcaps">v</span>, 39, et <i>ludus ætatis</i>
(ἐρωτικὴ παιδία) Liv. XXVI, 50.
&mdash;<a name = "not8_471" id = "not8_471" href =
"#line8_471">471.</a>&nbsp;<i>stant</i>, sunt, (vid. <a class =
"crossref" href = "bookII.html#var2_639">ad II, 639 in V.L.</a>) vel
poeta potius imagines in atrio ordine positas innuit.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_472" id = "line8_472"> </a>
Lectos <a href = "#var8_472">Cære</a> viros, lectos Cortona superbi</p>
<p><a name = "line8_473" id = "line8_473"> </a>
<a href = "#var8_473">Tarcontis</a> domus, et veteres misere
Graviscæ.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_472" id = "not8_472" href = "#line8_472">472.</a>
<i>Cære</i> hod. <i>Cerveteri</i>, cujus priscum nomen <i>Agillæ</i>,
vid. Virg. Æn. VII, 652, et VIII, 478. Urbs ipsa et formula loquendi,
<i>in Cærites</i>, vel <i>Cæritum tabulas referri</i>, notissima ex Liv.
V,&nbsp;40, 50; VII, 20, et Gell. XVI, 13, ubi vid. Intpp.
&mdash;<i>Cortona</i>, quæ nomen hodieque servat, <span class = "greek"
title = "Kurtônion">Κυρτώνιον</span>, dicitur Polyb. III, 82; sed <span
class = "greek" title = "Kortôna">Κόρτωνα</span>, Ptol. et aliis. Vid.
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_719">ad IV, 719</a>.
&mdash;<i>Tarcon</i>, Telephi f. qui cum Tyrrheno fratre in Italiam
venisse, et Tarquinios, Etruriæ urbem, condidisse dicitur. Vid. Steph.
Byz. Vid. <span class = "greek" title = "Tarchônion">Ταρχώνιον</span>,
Strabon. V, p.&nbsp;152, al. 191 et 336. A. Justin. I,&nbsp;20. Hinc
post <i>Cortona</i> distinguendum crediderim, ut <i>superbi Tarcontis
domus</i> sint Tarquinii, quod certe oppidum a poeta silentio
prætermissum esse mireris. Cf. tamen omnino Heyn. Exc. III ad Virg. Æn.
VIII, extr. unde disces, ab aliis alias Etruriæ urbes, ab eodem
conditas, memorari.
&mdash;<a name = "not8_473" id = "not8_473" href =
"#line8_473">473.</a>&nbsp;<i>Graviscæ</i>, cf. Virg. Æn. X,&nbsp;184,
et ibi Heyn. Exc. I, p.&nbsp;416.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_474" id = "line8_474"> </a>
Nec non Argolico dilectum litus <a href = "#var8_474">Haleso</a></p>
<span class = "linenum">475</span>
<p><a name = "line8_475" id = "line8_475"> </a>
<a href = "#var8_475">Alsium</a>, et obsessæ campo squalente <a href =
"#var8_475">Fregenæ</a>.</p>
<span class = "pagenum">516</span>
<p><a name = "line8_476" id = "line8_476"> </a>
Adfuit et sacris interpres fulminis alis</p>
<p><a name = "line8_477" id = "line8_477"> </a>
<a href = "#var8_477">Fæsula</a>, et antiquus Romanis mœnibus horror</p>
<p><a name = "line8_478" id = "line8_478"> </a>
Clusinum vulgus, quum, Porsena magne, jubebas</p>
<p><a name = "line8_479" id = "line8_479"> </a>
Nequidquam, pulsos Romæ inperitare Superbos.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_474" id = "not8_474" href = "#line8_474">474.</a>
<i>Argolico Haleso</i>, ut <i>Agamemnio Haleso</i>, ap. Virg. Æn. VII,
723, ubi v. Heyne Exc. VIII, p.&nbsp;139. Cf. et Heins. ad Æn.
X,&nbsp;352.
&mdash;<a name = "not8_475" id = "not8_475" href =
"#line8_475">475.</a>&nbsp;<i>Alsium</i>, Ἄλσιον
<span class = "pagenum notes">516</span>
Strab. V, p.&nbsp;225, et Ptol. colonia (Vellei. I,&nbsp;14.) ad oram
marit. sita, hod. forsan <i>Palo</i>, castrum gentis Ursinæ et
Farnesianæ in ducatu Braciani, XVIII M.P. a Roma, quod putabant Cluver.
p.&nbsp;497, et Hard. ad Plin. III,&nbsp;5 seu&nbsp;8.
&mdash;<i>Fregenæ</i>, IX M.P. ab Alsio, (vid. Antonin.) nunc <i>la
Macarese</i>, villa Ducis Matheii, non longe ab ostiis Tiberinis. In
maritimis coloniis numeratur a Liv. XXXVI,&nbsp;3, et cum Alsio jungitur
a Plin. l.c. et Strab. V, p.&nbsp;156. al. 225. Γραουίσκιον, καὶ Πῦργοι,
καὶ Ἄλσιον, καὶ Φρεγηνία. <i>squalente campo</i> sterili. Cf. Virg. Ge.
I,&nbsp;507, et sup. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_211">ad I,&nbsp;211</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_476" id = "not8_476" href = "#line8_476">476.</a>
Verba <i>sacris interpres fulminis alis</i>, ad haruspicinam spectant,
quam Romanos ab Etruscis adscivisse nota res est.
&mdash;<i>fulminis alis</i>, ut ap. Virg. Æn. V,&nbsp;319. Val. Fl. II,
97; VI, 56, ad quæ loca vid. Intpp.
&mdash;<i>sacris alis</i>, ut <i>divinis flammis</i> III, 344.
&mdash;<a name = "not8_477" id = "not8_477" href =
"#line8_477">477.</a>&nbsp;<i>Fæsula</i>, Φαίσολαν passim adpellat
Polyb. sed <span class = "greek" title = "ta Phaisola">τὰ
Φαίσολα</span>, II, 25. <span class = "greek" title =
"Phaisoulai">Φαισοῦλαι</span>, Ptol. et Appian. b. Civ. II,&nbsp;2.
<i>Fæsulæ</i>, Sallust. Cat. 24 et 27. Cic. Cat. II,&nbsp;9, nunc
<i>Fiesole</i>, III, M.P. supra Florentiam, ad Apennini radices.
&mdash;Hæc vel tironibus nota ex Liv. II,&nbsp;9&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not8_478" id = "not8_478" href =
"#line8_478">478.</a>&nbsp;<i>Clusium</i>, hod. <i>Chiusi</i>,
<i>Porsenæ</i> olim regia, ad Clanem fluvium sita, quæ tridui spatio ab
Roma aberat, teste Polybio, lib. II, 25.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">480</span>
<p class = "indent">
<a name = "line8_480" id = "line8_480"> </a>
Tunc quos a niveis exegit Luna metallis,</p>
<span class = "pagenum">517</span>
<p><a name = "line8_481" id = "line8_481"> </a>
Insignis portu, quo non spatiosior alter</p>
<p><a name = "line8_482" id = "line8_482"> </a>
Innumeras cepisse rates, et claudere pontum,</p>
<p><a name = "line8_483" id = "line8_483"> </a>
Mæoniæque decus quondam Vetulonia gentis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_480" id = "not8_480" href = "#line8_480">480</a> <a name
= "not8_481" id = "not8_481" href = "#line8_480">sqq.</a>
<i>Luna</i>, in cujus ruinis alia ejusdem nominis urbs condita est,
trans <i>Macram</i> fl. (<i>Magra</i>) qui Etruriam a Liguria dirimit,
et Lunam ejusque portum, litori Ligustico adjacentem, interfluit. Portus
Lunensis, seu verius sinus, (unde et <i>sinus Erycis</i> ap. Ptolem. et
nunc <i>Golfo della Spezia</i> seu <i>Spezza</i>) λιμὴν μέγιστος τε καὶ
κάλλιστος, ἐν αὐτῷ περιέχων πλείους λιμένας ἀγχιβαθεὶς πάντας, οἷον ἂν
γένοιτο ὁρμητήριον θαλαττοκρατησάντων ἀνθρώπων τοσαύτης μὲν θαλάττης
τοσοῦτον δὲ χρόνον. Περικλείεται δ᾽ ὁ λιμὴν ὄρεσιν ὑψηλοῖς, (unde h.l.
<i>claudere pontum</i>) ἀφ᾽ ὧν τὰ πελάγη κατοπτεύεται, καὶ ἡ Σαρδὼν, καὶ
τῆς ἠϊόνος ἑκατέρωθεν πολὺ μέρος, teste Strab. V, p.&nbsp;153, al. 222,
al. 339. Marmore totum quidem litus Ligusticum, omnisque Alpium
maritimarum tractus abundabat; præcipuæ tamen lapicidinæ in portu seu
sinu Lunensi fuere, unde h.l. <i>niveis metallis</i>, h.e. candido
marmore, ut ap. Stat. Silv. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">v</span>,
36, (ubi vid. Barth.) III, <span class = "smallcaps">i</span>,&nbsp;5;
<span class = "pagenum notes">517</span>
inpr. IV, <span class = "smallcaps">iii</span>, 99. Commentarii instar
iterum sint verba Strab. l.c. ab aliis jam adscripta: Μέταλλα δὲ λίθου
<ins class = "correction" title = "λευκοῦτε legitur">λευκοῦ τε</ins> καὶ
ποικίλου γλαυκίζοντος, τοσαῦτ᾽ ἐστὶ καὶ τηλικαῦτα μονολίθους ἐκδιδόντα
πλάκας καὶ στήλας, ὥστε τὰ πλεῖστα τῶν ἐκπρεπῶν ἔργων, τῶν ἐν τῇ Ῥώμῃ,
καὶ ταῖς ἄλλαις πόλεσιν, ἐντεῦθεν ἔχειν τὴν χορηγίαν. Plura de marmore
Lunensi, vid. ap. Plin. XXXVI,&nbsp;6 et 18. Intpp. ad Suet. Ner. 50, et
Gronov. Diatr. Stat. c. 10. Lunensem caseum laudant, Plin. XI, 42 (ubi
etiam ex Etruriæ vinis Lunensi palmam dat), et Martial. XIII, 30.
&mdash;<i>exegit</i>, in bellum misit.
&mdash;<a name = "not8_483" id = "not8_483" href =
"#line8_483">483.</a>&nbsp;<i>Mæoniæ</i>, Etruriæ. Vid. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#not4_721">ad IV, 721</a>.
<i>Vetulonia</i>, ap. Plin. II, 103. <i>Vetulonii</i>, cujus opp.
rudera, <i>Vetuglia</i>, ut putant, non longe a mari et <i>Massa di
Maremma</i>, etiamnum visuntur.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_484" id = "line8_484"> </a>
Bissenos hæc prima dedit <a href = "#var8_484">præcedere</a> fasces,</p>
<span class = "linenum">485</span>
<p><a name = "line8_485" id = "line8_485"> </a>
Et <a href = "#var8_485">junxit</a> totidem tacito terrore secures:</p>
<p><a name = "line8_486" id = "line8_486"> </a>
Hæc altas eboris decoravit honore curules,</p>
<p><a name = "line8_487" id = "line8_487"> </a>
Et princeps Tyrio vestem prætexuit ostro:</p>
<p><a name = "line8_488" id = "line8_488"> </a>
Hæc eadem pugnas adcendere protulit ære.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_484" id = "not8_484" href = "#line8_484">484 sq.</a>
Lictores aliaque regum consulumque Rom. insignia, vel Romuli, vel
Tarquinii demum Prisci temporibus, a Tarquiniis potius Romam translata
fuisse testatur Strab. V, p.&nbsp;152, al. 336, sed ab Etruscis
generatim ea sumta tradunt Dionys. Halic. III, 61 et 84, Liv. I,&nbsp;8;
Flor. I,&nbsp;5; Sallust. Cat. 51, et Plin. VIII, 48; IX, 39.
&mdash;<a name = "not8_485" id = "not8_485" href =
"#line8_485">485.</a>&nbsp;<i>tacito terrore</i>, conf. <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#var6_169">ad VI, 169 in V.L.</a>
&mdash;<a name = "not8_486" id = "not8_486" href =
"#line8_486">486.</a>&nbsp;<i>curules</i> sellas.
&mdash;<a name = "not8_487" id = "not8_487" href =
"#line8_487">487.</a>&nbsp;<i>Tyrio</i> ornat.
&mdash;<i>vestem prætexuit ostro</i>, pro, ostrum prætexuit vesti, unde
<i>toga prætexta</i> scil. purpura, limbo purpureo, nomen adcepit.
&mdash;<a name = "not8_488" id = "not8_488" href =
"#line8_488">488.</a>&nbsp;<i>pugnas adcendere</i>, cf. <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#not7_605">ad VII, 605</a>.
&mdash;<i>ære</i>, tuba. vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_19">ad II, 19</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_12">V,&nbsp;12</a>.
&mdash;<i>protulit</i>, invenit.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_489" id = "line8_489"> </a>
<a href = "#var8_489">His mixti</a> Nepesina cohors, Æquique
Falisci,</p>
<span class = "pagenum">518</span>
<span class = "linenum">490</span>
<p><a name = "line8_490" id = "line8_490"> </a>
Quique tuos, Flavina, focos, Sabatia quique</p>
<p><a name = "line8_491" id = "line8_491"> </a>
Stagna tenent, Ciminique lacum, qui Sutria tecta</p>
<p><a name = "line8_492" id = "line8_492"> </a>
Haud procul, et sacrum Phœbo Soracte frequentant.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_489" id = "not8_489" href = "#line8_489">489.</a>
<i>Nepesina cohors</i> ut <i>ager Nepesinus</i>, Liv. V,&nbsp;19; XXVI,
34, et <i>municipes Nepesini</i> ap. Gruter. p.&nbsp;441, n. 7, quorum
urbs <i>Nepet</i> dicitur Plin. III,&nbsp;5 seu 8, et ex emendat.
Sigonii (nam vulgo <i>Nepete</i> legitur), Liv. VI,&nbsp;9;
XXVII,&nbsp;9. <i>Nepe</i> in Tabula et Vellei. I,&nbsp;14. Νέπετα,
Ptol. III,&nbsp;1, hod. <i>Nepi</i>, prope amnem <i>Pozzolo</i>, inter
Romam et Viterbium.
&mdash;<i>mixti cohors</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_495">ad V,&nbsp;495</a>.
&mdash;Imitat. Virg. Æn. VII, 695 seq. De <i>Æquis Faliscis</i>, (hodie
<i>Falari</i>, vel potius <i>Civita Castellana</i>, de qua vid.
Fontanin. antiq. Hortæ colon. Etrusc. p.&nbsp;80.)
<span class = "pagenum notes">518</span>
vid. Heyne ad Virg. l.c. Cf. sup. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_223">ad IV, 223</a>.
&mdash;<a name = "not8_490" id = "not8_490" href =
"#line8_490">490.</a>&nbsp;<i>Flavina</i> seu <i>Flavinium</i>, unde
<i>Flavinia arva</i> ap. Virg. l.l. dubii situs est.
&mdash;<i>Sabatia stagna</i>, lacus Etruriæ, nunc forte <i>Lago di
Bracciano</i>, et <i>lacus Sabatinus</i> ap. Frontin. aquæduct. 71, et
Colum. VIII, 16, ubi <i>Sabata</i> opp. in Tabula, et ap. Fest. unde
<i>Sabatina tribus</i> ap. Liv. VI,&nbsp;5. Cum eo cave confundas
<i>Sabata</i>, urbem Liguriæ, (hod. <i>Savona</i> in republ. Genuensi)
Σαβάτα, Strab. V, p.&nbsp;157, et Ptol. vicinumque huic opp. <i>Sabatia
vada</i>, Σαββάτων Ὤυαδα, Strab. V, p.&nbsp;139, vel simpl. <i>Vada</i>,
Cic. ad Div. XI, 10, 13, ut nunc <i>Vadi</i>.
&mdash;<a name = "not8_491" id = "not8_491" href =
"#line8_491">491.</a>&nbsp;<i>Cimini lacum</i>, ut ap. Virg. l.c., ubi
vid. Heyne. Κιμινία λίμνη, Strab. V, p.&nbsp;157.
&mdash;<i>Sutrium</i> (<i>Sutri</i> ad <i>Pozzolo</i> fl.) colonia,
Romanisque claustra Etruriæ. Vid. Liv. IX, 32; Vellei. I,&nbsp;14.
Gruter. p.&nbsp;302, n. 1.
&mdash;<a name = "not8_492" id = "not8_492" href =
"#line8_492">492.</a>&nbsp;<i>sacrum Phœbo Soracte</i>, conf. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#not5_175">ad V,&nbsp;175&nbsp;sq.</a></p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_493" id = "line8_493"> </a>
Spicula bina gerunt; <a href = "#var8_493">capiti cudone ferino</a></p>
<p><a name = "line8_494" id = "line8_494"> </a>
<a href = "#var8_493">Sat cautum</a>: Lycios damnant hastilibus
arcus.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_493" id = "not8_493" href = "#line8_493">493.</a>
Imitat. Virg. Æn. VII, 687... 9.
&mdash;<i>Spicula bina gerunt</i>, more barbarorum et heroum. Vid.
Intpp. ad Virg. Ænei. I,&nbsp;313; V,&nbsp;557; VII, 687; VIII, 661;
XII, 165, 488. Veget. I,&nbsp;20; II, 15 et 16.
&mdash;<i>Cudo</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_59">XVI, 59</a>, galea e crudis ferarum pellibus.
Cf; Hom. Iliad. κ, 257, 258, 261 seq. 335, et sup. <a class = "crossref"
href = "bookII.html#not2_156">ad II, 156</a>. Lips. Mil. Rom.
III,&nbsp;1. Lefeb. vocab. orientale esse putat, ut jam ante eum alii,
literarum similitudine inducti. Sed hæc ratio semper lubrica est, et
hebr. כידון, <i>hastile</i> potius seu <i>lanceam</i> designare videtur.
Vid. Bochart. Hier. P. I. p.&nbsp;135 sq. et Bernard. ad Joseph.
p.&nbsp;338.
&mdash;<a name = "not8_494" id = "not8_494" href =
"#line8_494">494.</a>&nbsp;<i>damnant hastilibus arcus</i>, hastilibus
utentes non curant, spernunt arcus, sagittandi artem usui hastarum
postponunt. Sic <i>Eoas jaculo damnare sagittas</i>, dixit Stat. Silv.
III, <span class = "smallcaps">ii</span>, 126, et <i>flava quercum
damnavit arista</i>, Val. Fl. I,&nbsp;70, ubi vid. Burm. Cf. sup.
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_331">ad III, 331</a>.
&mdash;<i>Lycii</i>, ut alibi <i>Cretici</i>, <i>Ityræi</i>, vel
<i>Cydonii arcus</i>, <i>pharetra</i>, <i>cornu</i>, <i>sagittæ</i>. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_421">ad I,&nbsp;421</a>;
<a class = "crossref" href = "bookII.html#not2_90">II, 90</a>, <a class
= "crossref" href = "bookII.html#not2_109">109</a>, <a class =
"crossref" href = "bookII.html#not2_689">689</a>.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">495</span>
<p class = "indent">
<a name = "line8_495" id = "line8_495"> </a>
Hæ bellare acies norant: <a href = "#var8_495">at</a> Marsica pubes</p>
<p><a name = "line8_496" id = "line8_496"> </a>
Et bellare manu, <a href = "#var8_496">et chelydris</a> cantare
soporem,</p>
<span class = "pagenum">519</span>
<p><a name = "line8_497" id = "line8_497"> </a>
Vipereumque herbis hebetare et carmine dentem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_495" id = "not8_495" href = "#line8_495">495.</a>
De <i>Marsis</i> agitur, qui circa et ad Lacum Fucinum (<i>Lago
Fucino</i>, vel <i>di Celano</i>) hodie <i>provinciam Aquilam</i> seu
<i>Abruzzo ultra</i> (h.e. ultra Pescaram fl.) obtinebant, et a quibus
Italicum seu sociale bellum <i>Marsicum</i> dicebatur, de quo vid. Flor.
III, 18, et Appian. b. civ. I,&nbsp;39... 53. Vel hoc ob bellum merito
h.l. dicitur, <i>bellare manu norant</i>.
&mdash;<a name = "not8_496" id = "not8_496" href =
"#line8_496">496.</a>&nbsp;Imitat. Virg. Æn. VII, 753. Cf. ad loc.
simil.
<span class = "pagenum notes">519</span>
I,&nbsp;411, 2. De Marsorum autem veneficiis et artibus magicis res
nota; unde <i>Marsa nenia</i>, <i>voces</i>, <i>augur</i>, ap. Horat.
Epod. V,&nbsp;76; XVII, 29. Cic. de Div. I,&nbsp;58; II, 33, et Ovid. A.
A. II, 102, ubi vid. Heins. Cf. Gell. XVI, 11, et Heyne not. et Exc.
VIII, ad Virg. l.c. p.&nbsp;141, et Cluver. II, 15, 759.
&mdash;<a name = "not8_497" id = "not8_497" href =
"#line8_497">497.</a>&nbsp;<i>herbis</i>, φάρμακοις; <i>carmine</i>,
magica formula.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_498" id = "line8_498"> </a>
Æetæ prolem <a href = "#var8_498">Anguitiam</a> mala gramina primam</p>
<p><a name = "line8_499" id = "line8_499"> </a>
Monstravisse ferunt, tactuque domare venena,</p>
<span class = "linenum">500</span>
<p><a name = "line8_500" id = "line8_500"> </a>
Et lunam excussisse polo, stridoribus amnes</p>
<p><a name = "line8_501" id = "line8_501"> </a>
Frenantem, ac silvis montes nudasse vocatis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_498" id = "not8_498" href = "#line8_498">498.</a>
<i>Anguitia proles</i>; filia <i>Æetæ</i>, regis Colchici. Solinus c. 8,
C. Cœlii auctoritate tradit, «Æetæ tres filias, Angitiam, Medeam et
Circen fuisse: Circen Circæos insedisse montes.... Angitiam vicina
Fucino occupavisse, ibique salubri scientia adversus morbos resistentem,
deam habitam.» Cf. V.L.
&mdash;<i>mala gramina</i>, magica et veneficiis idonea, ut τὸ κακὸν et
τὰ κακὰ φάρμακα, apud Theocrit. Id. II, 39, 58, 161. D.&nbsp;Heins.
propr. noxia et venenata. Conf. Virg. Ecl. VII, 28; Æn. II, 471, ubi
vide Cerda; Heyne et Broukh. ad Tibull. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">ii</span>, 51; III,&nbsp;5, 20, et quos Draken. laudat,
Gebhard. ad Prop. II, <span class = "smallcaps">i</span>, 53; et Intpp.
ad Petron. c. 63.
&mdash;<a name = "not8_499" id = "not8_499" href =
"#line8_499">499.</a>&nbsp;<i>venena</i>, serpentes venenatas, ut
<i>stabula</i> III, 383.
&mdash;<i>tactu domare</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_412">ad I,&nbsp;412</a>.
&mdash;<a name = "not8_500" id = "not8_500" href =
"#line8_500">500</a>&nbsp;<a name = "not8_501" id = "not8_501" href =
"#line8_500">sq.</a>
<i>lunam excussisse</i>, h.e. excutere, et hoc gravius pro vulgari
<i>deducere</i>, κατάγειν, <i>polo</i>, cælo. De hac magicæ artis vi
vid. Vulp. et Broukh. ad Tibull. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">ii</span>, 43, et I,&nbsp;8, (al. 9,) 19 seq. Cerda et Heyne
ad Virg. Ecl. VIII, 69; Burm. ad Ovid. Met. III, 552, Intpp. ad Prop.
I,&nbsp;<span class = "smallcaps">i</span>, 19; II, <span class =
"smallcaps">xxviii</span>, 37, et ad Theocr. Pharmaceutr.
&mdash;<i>stridoribus... vocatis</i>, cf. Virg. Æn. VI, 489 sq. et
Tibull. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">ii</span>, 44, ubi vid. Heyn.
Obss.
&mdash;<i>Frenantem amnes</i>, cursus aquarum, ut ap. Virg. Ge. IV, 136.
<i>stridoribus</i>, ut <i>magico stridore</i>, murmure, ap. Tibull.
I,&nbsp;<span class = "smallcaps">ii</span>, 47, ubi vid. Broukh. De
<i>silvis vocatis</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_96">ad I,&nbsp;96</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_502" id = "line8_502"> </a>
Sed populis nomen posuit metuentior hospes,</p>
<span class = "pagenum">520</span>
<p><a name = "line8_503" id = "line8_503"> </a>
Quum fugeret Phrygias trans æquora <a href = "#var8_503">Marsya</a>
Crenas,</p>
<p><a name = "line8_504" id = "line8_504"> </a>
Mygdoniam Phœbi superatus pectine loton.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_502" id = "not8_502" href = "#line8_502">502.</a>
Marsorum originem ac nomen quidam a Celtico voc. <i>mar</i> h.e. colle
seu loco superiore, sed Romani scriptores more suo a Græca fabula
deducunt, et Silius quidem a <i>Marsya</i>, Satyro vel tibicine Phrygio,
alii vero (Gell. XVI, 11; Solin. c. 2, al. 8, et Plin. VII,&nbsp;2,) a
Marso, Circes, et Ulyssis filio. Vid. Heyne Exc. VIII ad Virg. Æn. VII,
750, p.&nbsp;141. Marsos Sabinorum potius posteros et colonos esse,
suspicatur Ill. Gatterer. (<i>Einleit. in die synchronist.
Universalhist.</i> T.&nbsp;II, p.&nbsp;543.)
&mdash;<i>nomen posuit</i>, conf. Heins. ad Ovid.
<span class = "pagenum notes">520</span>
Fast. V,&nbsp;73.
&mdash;<a name = "not8_503" id = "not8_503" href =
"#line8_503">503.</a>&nbsp;Quum omnes mythologi memorent, Marsyan cantu
citharæ superatum, detracta cute ab Apolline interemtum esse, (vid.
Munker. ad Hygin. f. 165. Burm. ad Ovid. Met. VI, 400, et Heyne ad
Apoll. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">iv</span>,&nbsp;2,) patet,
Silium alios auctores secutum esse, quorum auctoritate tradat, Marsyan
post Apollinis victoriam in Italiam abiisse, Drak. Sed forte hoc
commentum ex solo poetæ ingenio profectum est.
&mdash;<i>Phrygias Crenas</i>: nam teste Plinio <ins class =
"correction" title = "i.e. V,&nbsp;45">V,&nbsp;29 seu 29</ins>. «Apamia
(ubi palus quædam, quæ calamos gignit, tibiæ sonum reddentes; unde
fabulam de Marsya ortam putabat Strab. XII, p.&nbsp;578) sita est in
radice montis Signiæ, circumfusa Marsya, Obrima, Orga, fluminibus in
Mæandrum cadentibus. Marsyas ibi redditur, (emergit) ortus, ac paulo mox
conditus, ubi certavit (Marsyas) tibiarum cantu cum Apolline,
Aulocrenis: (Ἀυλοῦ κρήναις) ita vocatur convallis decem M.P. ab Apamia,
Phrygiam petentibus.» Cf. Plin. l.c. sect. 31, et XVI, 44 seu 89;
Marcian. VI, p.&nbsp;221, et Solin. c. 40, quibus tamen locis hæc regio
<i>Aulocrene</i> dicitur, ut adeo pluralis h.l. poetice pro singul.
positus videri possit: quod tamen, sententia Drak. et Lefeb. non opus
est, si <i>crenas</i>, κρήνας, intellexeris de multis fontibus
fluviorum, qui Mæandro miscentur, ad quas Mæandri crenas Marsyas olim
ante victoriam Apollinis tanta cum laude canere consuevit, quasque
deinde fugit, ne quotidiano illius loci aspectu dedecoris sui memoriam
renovaret.
&mdash;<a name = "not8_504" id = "not8_504" href =
"#line8_504">504.</a>&nbsp;<i>Mygdoniam</i>, vel Lydiam, vel, ut h.l.
Phrygiam: nam Mygdones, Lydi et Phryges, populi vicini, passim inter se
confunduntur, et Mygdones, teste Strab. VII, p.&nbsp;295, et XII,
p.&nbsp;575, vetus fuere Thraciæ gens, quæ Europa derelicta, Phrygiæ
partem occupavit.
&mdash;<i>Mygdonia lotos</i>, h.e. tibia, (quæ ex loto vel buxo
fingebatur, de quo vid. Theoph. IV,&nbsp;3 et 4; Plin. XIII, 17; XVI,
36, et Heins. ad Ovid. Met. IV, 759) ut <i>Phrygia lotos</i>, XI, 432.
Μυγδόνιος αὐλὸς, et λώτινοι αὐλοί, ap. Athen. IV, p.&nbsp;182, al. Nam
tibia vel modus certe Phrygius numeratur in inventis Phrygum, vel ipsius
Marsyæ, Phrygis, cui tribuitur a Diodor.
<span class = "pagenum notes">521</span>
III, 59; Pausan. Phoc. c. 30, p.&nbsp;668, et Plin. VII, 56. De tibia
Phrygia, vid. Heyne ad Tibull. II, <span class = "smallcaps">i</span>,
86; Heins. ad Ovid. Met. XII, 158, et Jani ad Hor. Od. III, <span class
= "smallcaps">xix</span>, 18, ubi <i>Berecyntia</i> dicitur, ut IV,
<span class = "smallcaps">xv</span>, 30. <i>Lyda tibia</i>.
&mdash;<i>pectine</i>, cithara, qua Apollo canebat, ut Marsyas
tibia.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">521</span>
<span class = "linenum">505</span>
<p><a name = "line8_505" id = "line8_505"> </a>
Marruvium, veteris celebratum nomine Marri,</p>
<p><a name = "line8_506" id = "line8_506"> </a>
Urbibus est illis caput, interiorque per udos</p>
<p><a name = "line8_507" id = "line8_507"> </a>
Alba sedet campos, pomisque rependit aristas.</p>
<p><a name = "line8_508" id = "line8_508"> </a>
Cetera in obscuro famæ, et sine nomine, vulgi</p>
<p><a name = "line8_509" id = "line8_509"> </a>
Sed numero castella valent: conjungitur acer</p>
<span class = "linenum">510</span>
<p><a name = "line8_510" id = "line8_510"> </a>
Pelignus, gelidoque rapit Sulmone cohortes.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_505" id = "not8_505" href = "#line8_505">505.</a>
<i>Marruvium</i>, sive Marrubium, Μαρούϊον, Strab. V, p.&nbsp;167, al.
241, ad ripam orient. lacus Fucini, (ubi nunc Morrea, vel S. Benedicti
pagus) unde <i>Maruvii</i>, Plin. III, 12. <i>Splendidissima
civitas</i>; dicitur in Reines. Inscr. Class. VI, 114. Cf. Heyn. ad
Virg. Æn. VII, 750, et Exc. VIII, p.&nbsp;141.
&mdash;<a name = "not8_507" id = "not8_507" href =
"#line8_507">507.</a>&nbsp;<i>Alba</i>, quæ nomen servavit, in septentr.
latere Fucini lacus sita, <i>Alba Fucentia</i> seu <i>Fucentis</i>,
Anton. et Gruter. p.&nbsp;404, colonia, Liv. X,&nbsp;1; Vellei.
I,&nbsp;14; unde <i>Albenses</i>. Plin. III, 12. Ἀλβήσεις, Appian. b.
Hannib. c. 39, ut <i>Albani</i> ab <i>Alba Longa</i>, et <i>Albenses
Pompeiani</i> ab <i>Alba Pompeia</i> in Liguria, vocabantur.
&mdash;<i>sedet</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_646">ad VI, 647</a>.
&mdash;<i>pomisque rependit aristas</i>, abundantia pomorum compensat,
resarcit inopiam frumenti.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_508" id = "not8_508" href = "#line8_508">508.</a>
<i>sine nomine</i> ut ἀνώνυμον γῆρας, dixit Pind. Ol. I,&nbsp;132. Cf.
inf. <a class = "crossref" href = "bookX.html#line10_28">X,&nbsp;28</a>,
<a class = "crossref" href = "bookX.html#line10_214">214</a>, et Virg.
Æn. IX, 343, ubi vid. Heyne.
&mdash;<a name = "not8_510" id = "not8_510" href =
"#line8_510">510.</a>&nbsp;<i>Peligni</i>, ab Illyriis forte oriundi,
(vid. Gatterer V. C. <i>in d. Einleit. zur synchron. Universalhist.</i>
T.&nbsp;II, p.&nbsp;544) communi portu Aternensi cum Vestinis et
Marrucinis utebantur, et Sagrus fl. a Frentanis eos dirimebat.
&mdash;<i>Sulmo</i>, (<i>Sulmona</i> in <i>Abruzzo citra</i>) de quo
Ovid. Trist. IV, <span class = "smallcaps">x</span>,&nbsp;3. «Sulmo mihi
patria est, gelidis uberrimus undis, Millia qui novies distat ab Urbe
decem.» Cf. ejusd. Fast. IV, 79 sq. et Amor. II, <span class =
"smallcaps">vi</span>,&nbsp;1 seq.; III, <span class =
"smallcaps">xv</span>, 11, et inf. <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_70">IX, 70 seqq.</a> <i>rapit</i>, ut <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_218">IV, 218</a>.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_511" id = "line8_511"> </a>
Nec <a href = "#var8_511">cedit studio</a> Sidicinus sanguine miles,</p>
<p><a name = "line8_512" id = "line8_512"> </a>
Quem genuere Cales. Non <a href = "#var8_512">parvus</a> conditor
urbi</p>
<span class = "pagenum">522</span>
<p><a name = "line8_513" id = "line8_513"> </a>
(Ut fama est) Calais, Boreæ quem rapta per auras</p>
<p><a name = "line8_514" id = "line8_514"> </a>
Orithyia vago Geticis nutrivit in antris.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_511" id = "not8_511" href = "#line8_511">511 sqq.</a>
<i>Teanum Sidicinum</i> et <i>Cales</i>, Campaniæ oppida, inter quæ
Silius quoque <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_524">XII, 524</a>, ea retulit, perperam h.l.
memorantur, ut contra <i>Corfinium</i>, altera urbs et caput Pelignoram,
inf. <a class = "crossref" href = "#line8_520">v.&nbsp;520</a>, et
<i>Allisæ</i>, Samnii opp. <a class = "crossref" href =
"#line8_535">v.&nbsp;535</a>, in Campaniæ descriptione.
&mdash;<i>Sidicinus miles</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_551">ad V,&nbsp;551</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not8_512" id = "not8_512" href =
"#line8_512" title = "numerus deest">512.</a>&nbsp;<i>Quem
<span class = "pagenum notes">522</span>
genuere Cales</i>, h.e. Teanum Calibus originem debet; quod nescio an
alius tradat. An sensus est, non cedit... miles ei, quem g. Cales?
&mdash;<i>Cales</i>, hod. <i>Calvi</i>, antiqua Ausonum, et deinde
Campanorum urbs, colonia, (Liv. VIII, 16; Vellei. I,&nbsp;14) et
municipium, (Cic. Agrar. II, 31) cujus vinum laudat Hor. Od.
I,&nbsp;<span class = "smallcaps">xx</span>,&nbsp;9; <span class =
"smallcaps">xxxi</span>,&nbsp;9. <i>Cale</i> in singul. num. et
<i>Threicia</i> dicitur <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_525">XII, 525</a>, ob Græcam originem, quam poeta
more suo comminiscitur. Nam <i>Calais</i>, Zetæ frater, Boreæ
<i>Thracii</i> (vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_587">ad I,&nbsp;587</a>,) filius ex <i>Orithyia</i>, a
patre <i>rapta</i>. Vid. Heyne ad Apollod. III, <span class =
"smallcaps">xv</span>,&nbsp;2; Vulp. ad Prop. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">xx</span>, 25 seq.; II, 26, 51, et Burm. Catal. Argonaut.
vid. <i>Calais</i>.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">515</span>
<p><a name = "line8_515" id = "line8_515"> </a>
Haud <a href = "#var8_515">ullo</a> levior bellis Vestina juventus</p>
<p><a name = "line8_516" id = "line8_516"> </a>
Agmina densavit, <a href = "#var8_516">venatu dura</a> ferarum:</p>
<p><a name = "line8_517" id = "line8_517"> </a>
Quæ, Fiscelle, tuas arces, Pinnamque virentem,</p>
<p><a name = "line8_518" id = "line8_518"> </a>
Pascuaque haud tarde redeuntia tondet <a href =
"#var8_518">Aveiæ</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_515" id = "not8_515" href = "#line8_515">515.</a>
Vestini, a Sabinis oriundi, inter Picentes et Marrucinos, a fontibus
Vomani, Matrini et Aterni, (hod. Pescara) in ripis horum fluminum, (in
<i>Abruzzo citra</i> et <i>ultra</i> scil. Pescaram fl. et in
<i>Teramo</i>, provinc. Neapol.) usque ad mare habitabant.
&mdash;<i>Haud levior bellis</i>, haud minus bellicosa, ut <i>levis
bello</i>, inbellis, <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_214">XIII, 214</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not8_516" id = "not8_516" href =
"#line8_516" title = "numerus deest">516.</a>&nbsp;<i>dura</i> moribus
ac ingenio; vel obdurata. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_558">ad I,&nbsp;558</a>, et <a class = "crossref" href
= "bookVI.html#not6_308">VI, 308</a>.
&mdash;<a name = "not8_517" id = "not8_517" href =
"#line8_517">517.</a>&nbsp;<i>Fiscellus</i>, ut <i>Tetricus</i> (sup.
<a class = "crossref" href = "#line8_417">v.&nbsp;417</a>.) et
<i>Severus</i> citerior Apennini pars, in finibus Sabinorum, non procul
ab agro Vestinorum, nunc quoque <i>Monte Fiscello</i>, in confinio
Abrutii ulterioris: in quo monte Nar fl. oritur. Plin. III, 12, Var.
R.&nbsp;R. II, <span class = "smallcaps">ii</span>,&nbsp;1; §.&nbsp;5;
II,&nbsp;3.
&mdash;<i>arces</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_7">ad I,&nbsp;7</a>.
&mdash;<i>Pinna</i>, hod. <i>Civita</i> seu <i>Citta di Penna</i>,
Πιννὰ, Ptol. III,&nbsp;1; Vitruv. VIII,&nbsp;3; prope mare Venutum, unde
<i>Pinnenses</i>, Plin. l.c. Πινῆται, Diodor. Exc. p.&nbsp;398.
&mdash;<a name = "not8_518" id = "not8_518" href =
"#line8_518">518.</a>&nbsp;Pascua <i>haud tarde redeuntia</i>, conf.
Virg. Ge. II, 201, 2.
&mdash;<i>Aveia</i>, XX M. P. ab Alba, (et quidem, judice Cluverio, lib.
II, cap. 12, pag. 750; ab Alba Fucentis, sup. <a class = "crossref" href
= "#line8_507">v.&nbsp;507</a>,) in Tabula Itineraria, <i>Avia</i>,
Ἀούϊα, Ptol. III,&nbsp;1. <i>Aviensis civitas prope Aquilam in
Vestinis</i> in Martyrol. Rom. a.d. XIII. Kal. Nov. Cf. V.L.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">523</span>
<p><a name = "line8_519" id = "line8_519"> </a>
<a href = "#var8_519">Marrucina simul</a> Frentanis æmula pubes</p>
<span class = "linenum">520</span>
<p><a name = "line8_520" id = "line8_520"> </a>
Corfini populos, magnumque <a href = "#var8_520">Teate</a> trahebat.</p>
<p><a name = "line8_521" id = "line8_521"> </a>
Omnibus <a href = "#var8_521">in pugna fertur</a> sparus, omnibus
alto</p>
<p><a name = "line8_522" id = "line8_522"> </a>
Adsuetæ volucrem cælo <a href = "#var8_522">demittere</a> fundæ.</p>
<p><a name = "line8_523" id = "line8_523"> </a>
Pectora pellis obit cæsi <a href = "#var8_523">venatibus</a> ursi.</p>
</div>

<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">523</span>
<a name = "not8_519" id = "not8_519" href = "#line8_519">519.</a>
<i>Marrucini</i>, quos ab Illyriis originem duxisse, sed cum Sabinis in
unius populi corpus coaluisse suspicatur Ill. Gatterer, (<i>Einleit. in
d. synchron. Universalhist.</i> T.&nbsp;II, p.&nbsp;544.) ad mare
Hadriat. et Aternum fl. in confiniis Vestinorum, Frentanorum et
Pelignorum colebant.
&mdash;<i>Frentani</i>, Σαννιτικὸν ἔθνος, Strab. V, p.&nbsp;166, oram
maris superi, ab Aterno fere ad Frentonem fl. a quo nomen adceperunt,
obtinebant.
&mdash;<a name = "not8_520" id = "not8_520" href =
"#line8_520">520.</a>&nbsp;<i>Corfinium</i>, hodie forte <i>Popolo</i>,
vel <i>S. Pelino</i>, ἣ τῶν Πελιγνῶν μητρόπολις, et in bello Marsico
κοινὴ ἅπασιν τοῖς Ἰταλιώταις πόλις ἀντὶ τῆς Ῥώμης, ὁρμητήριον τοῦ
πολέμου, μετονομασθεῖσα Ἰταλικὴ, teste Strab. V, p.&nbsp;167, al. 369.
Cf. Cæs. B. C. I,&nbsp;16; Lucan. II, 478; Plin. V,&nbsp;12, et sup.
<a class = "crossref" href = "#not8_511">ad v.&nbsp;511</a>.
&mdash;<i>Teate</i>, (<i>Civita di Chieti</i> seu <i>Teti</i>, caput
Abrutii citerioris, vel provinciæ Chieti) ἣ τῶν Μαρουκίνων μητρόπολις,
Strab. l.c. Τεατέα Μαῤῥουκινῶν μεσόγειος, Ptolem. III,&nbsp;1, ad
Aternum fl. in regione montana. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXVII.html#line17_454">XVII, 454</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_521" id = "not8_521" href = "#line8_521">521 sq.</a>
Imitat. Virg. Æn. XI, 679&nbsp;sq.
&mdash;<i>sparus</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_388">III, 388</a>.
&mdash;<a name = "not8_522" id = "not8_522" href =
"#line8_522">522.</a>&nbsp;Cf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_96">ad II, 96</a>. Proprie ipsi sunt <i>adsueti</i>,
adeoque periti hujus rei. 525. Cf. Virg. Æn. VIII, 553, et sup. <a class
= "crossref" href = "bookII.html#not2_156">ad II, 156</a>.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_524" id = "line8_524"> </a>
Jam vero, quos dives opum, quos dives <a href =
"#var8_524">avorum</a></p>
<span class = "linenum">525</span>
<p><a name = "line8_525" id = "line8_525"> </a>
<a href = "#var8_525">E</a> toto dabat ad bellum Campania tractu,</p>
<p><a name = "line8_526" id = "line8_526"> </a>
Ductorum <a href = "#var8_526">adventu</a> vicinis sedibus Osci</p>
<span class = "pagenum">524</span>
<p><a name = "line8_527" id = "line8_527"> </a>
Servabant; Sinuessa tepens, fluctuque sonorum</p>
<p><a name = "line8_528" id = "line8_528"> </a>
Vulturnum, quasque evertere silentia, Amyclæ,</p>
<p><a name = "line8_529" id = "line8_529"> </a>
Fundique, et regnata Lamo Caieta, domusque</p>
<span class = "linenum">530</span>
<p><a name = "line8_530" id = "line8_530"> </a>
Antiphatæ compressa freto, stagnisque palustre</p>
<p><a name = "line8_531" id = "line8_531"> </a>
<a href = "#var8_531">Liternum</a>, et quondam fatorum conscia Cyme.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_524" id = "not8_524" href = "#line8_524">524.</a>
Agitur de <i>Campania</i>; hod. <i>Terra di Lavoro</i>, quæ regni
Neapol. pars est.
&mdash;<i>dives avorum</i>, ut <i>Mantua dives avis</i> ap. Virg. Æn.
X,&nbsp;201, ubi vid. Heyne in V.L. et not. Hæc verba ad priscam
Campanorum potentiam, ut τὸ <i>dives opum</i> ad eorum divitias terræque
fertilitatem spectat.
&mdash;<a name = "not8_526" id = "not8_526" href =
"#line8_526">526.</a>&nbsp;Recensentur urbes <i>Oscorum</i> et
Auruncorum seu Ansonum, qui extremam olim Latii partem, ad mare inferum,
obtinebant, et priscis jam temporibus
<span class = "pagenum notes">524</span>
oppida et cis Lirim, qui Latium a Campania dirimit, (unde <i>vicinis</i>
Campaniæ <i>sedibus</i>) et trans fluvium istum, in ipsa Campania,
condiderant; quæ propterea modo Latio novo seu adjecto, quo nomine
Strabo oram maritimam ab Ostia ad Sinuessam comprehendit, modo Campaniæ
adjudicantur, v.c. Sinuessa Latio a Plin. III,&nbsp;5, et Campaniæ ab
eodem XXXI,&nbsp;2. Cf. omnino Heyne ad Virg. Æn. X,&nbsp;564, et Exc.
VIII, ad Æn. VII, p.&nbsp;139&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not8_527" id = "not8_527" href =
"#line8_527">527.</a>&nbsp;<i>Sinuessa</i> in finibus Latii adjecti et
Campaniæ, trans Lirim, ad mare, <i>Sinope</i> quondam a Græcis, et
Sinuessa deinde ab colonis Rom. adpellata, (Liv. X,&nbsp;21; Plin. <ins
class = "correction" title = "i.e. III, 28">III,&nbsp;5 seu 9</ins>)
cujus rudera prope castellum <i>Rocca di Mondragone</i> supersunt.
&mdash;<i>tepens</i>, dicitur non a tepida tantum aeris temperatione in
Campania, sed inpr. quoque a thermis salubribus, <i>aquis
Sinuessanis</i>, de quibus vid. Strab. V, p.&nbsp;162, al. 371. (πλησίον
αὐτῆς ἐστὶ θερμὰ λουτρᾲ κάλλιστα ποιοῦντα πρὸς νόσους ἐνίας) Plin.
XXXI,&nbsp;2; Tac. Ann. XII, 66, et ej. Hist. I,&nbsp;72; Martial. XI,
<span class = "smallcaps">viii</span>, 11, et <span class =
"smallcaps">lxxii</span>,&nbsp;1; Liv. XXII, 13. Vinum Sinuessanum
laudant Martial. XIII, 111; Horat. Epist. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">v</span>,&nbsp;5 et alii.
&mdash;<a name = "not8_528" id = "not8_528" href =
"#line8_528">528.</a>&nbsp;<i>Vulturnum</i>, urbs et castellum, (hod.
<i>Castello di Voltorno</i>) ad ostium maximi Campaniæ fluvii, qui olim
<i>Vulturnus</i> dicebatur, nunc <i>Voltorno</i>. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_521">XII, 521</a>; Liv. XXV, 20;
XXXIV, 45, et Heyn. Exc. VIII, ad Virg. Æneid. VII, 729.
&mdash;<i>Amyclæ, quas evertere silentia</i>, cf. omnino Heyn. not. et
Exc. II, ad Virg. X,&nbsp;564.
&mdash;<a name = "not8_529" id = "not8_529" href =
"#line8_529">529.</a>&nbsp;<i>Fundi</i>, hod. <i>Fondi</i>, inter
Formias et Tarracinam, ad mare, unde <i>Fundani municipes</i>, Liv.
XXXVIII, 36. <i>F. lacus</i>, Plin. III,&nbsp;5. <i>F. vinum</i>, ib.
XIV,&nbsp;6.
&mdash;<i>regnata Lamo... freto</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_276">ad VII, 276</a>, et Ovid. Met. XIV, 233&nbsp;sq.
&mdash;<i>domus Antiphatæ</i>, Formiæ, <i>compressa</i>, pressa,
<i>freto</i>, mari vicino, quod eam premit h.e. contingit, perstringit,
adluit; (ut Hor. Od. II, <span class = "smallcaps">x</span>,&nbsp;3,
al.) vel premit, vexat; vel <i>arva premit pelago</i>, ut ap. Virg. Æn.
I,&nbsp;246.
&mdash;<a name = "not8_530" id = "not8_530" href =
"#line8_530">530.</a>&nbsp;<i>stagnis palustre Liternum</i>, cf.
<a class = "crossref" href = "bookVI.html#not6_654">ad VI, 654</a>.
&mdash;<a name = "not8_531" id = "not8_531" href =
"#line8_531">531.</a>&nbsp;<i>Cyme</i>, forma græca pro <i>Cumæ</i>.
Urbs, a. 1207, diruta, Χαλκιδέων (incolarum Chalcidis, capitis Eubœæ)
καὶ Κυμαίων παλαιότατον κτίσμα, testibus, Strab. V, p.&nbsp;168, al.
243, al. 372; Plin. III,&nbsp;5 seu 9; Vellei. Pat. I,&nbsp;4, et Liv.
VIII, 22, unde <i>aquæ Cumanæ</i>, Liv. XLI, 16, et inpr. <i>Sibylla
Cumana</i>, a qua hod. <i>Grotta di Sibylla Cumana</i> nomen adcepit, et
urbs h.l. dicitur <i>fatorum conscia</i>. Conf. V.L. et <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_399">ad III, 399</a>, et vid. Heyne
ad Virgil.
<span class = "pagenum notes">525</span>
Æn. VI,&nbsp;2, ibique Exc. II et III.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">525</span>
<p><a name = "line8_532" id = "line8_532"> </a>
Illic Nuceria et <a href = "#var8_532">Gaurus: navalibus acta</a></p>
<p><a name = "line8_533" id = "line8_533"> </a>
Prole Dicarchea, multo cum milite Graia<ins class = "correction" title =
", deest">, </ins></p>
<span class = "pagenum">526</span>
<p><a name = "line8_534" id = "line8_534"> </a>
Illic Parthenope, ac Pœno non pervia Nola,</p>
<span class = "linenum">535</span>
<p><a name = "line8_535" id = "line8_535"> </a>
<a href = "#var8_535">Allifæ</a>, et Clanio contemtæ semper Acerræ:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_532" id = "not8_532" href = "#line8_532">532.</a>
<i>Nuceria</i> Alfaterna, Liv. IX, 41; Diodor. XIX, 65. Nunc
<i>Nocera</i> prope Sarnum fl. in Picentinorum finibus, de qua vid. Liv.
IX, 38; XXVII,&nbsp;3. Ab ea diversæ <i>Nuceria</i> Camellaria,
(<i>Nocero</i>) Umbriæ opp. et <i>Nuceria</i> (<i>Luzara</i>) in Gallia
Cispad. ad Padum.
&mdash;<i>Gaurus</i> mons, (hod. <i>Monte Barbaro</i>) inter Puteolos et
Avernum Lucrinumque lacum, vinetis consitus. Conf. <a class = "crossref"
href = "bookXII.html#line12_160">XII, 160</a>; Lucan. II, 667, 8; Plin.
XIV,&nbsp;3, 6; Stat. Silv. III, <span class = "smallcaps">i</span>,
147; <span class = "smallcaps">v</span>, 99; IV, <span class =
"smallcaps">iii</span>, 65.
&mdash;<i>navalibus acta Prole Dicarchea</i>, h.e. postquam Puteolani
urbem suam cum portu reliquerant, ut ad bellum proficiscerentur, (conf.
<a class = "crossref" href = "#line8_480">v.&nbsp;480</a>.) illic etiam
adfuit Neapolis, h.e. eos sequebantur Neapolitani cum multo milite
Graio.
&mdash;<a name = "not8_533" id = "not8_533" href =
"#line8_533">533.</a>&nbsp;<i>Dicarchea</i>, contr. pro
<i>Dicæarchea</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_107">XII, 107</a>; et ap. Stat. Silv. II, <span
class = "smallcaps">ii</span>,&nbsp;3, et 96, <span class = "greek"
title = "Dikaiarchia">Δικαιαρχία</span>, vel <span class = "greek" title
= "Dikaiarcheia">Δικαιάρχεια</span> Græcum et antiquius nomen urbis, quæ
postea <i>Puteoli</i> (hod. <i>Puzzuoli</i> seu <i>Puzzuolo</i>) vel a
<i>putore</i> aquarum, vel a <i>puteorum</i> minorum multitudine
adpellata dicitur. Vid. Plin. III,&nbsp;5 seu 9, Festus voc.
<i>minorem</i>, Epit. Stephani, Varro L.&nbsp;L. IV,&nbsp;7, et loc.
class. Strab. V, p.&nbsp;169, al. 245, al. 376. <i>Dicarchi mœnia</i>,
dixit Stat. l.c. Plura de hac urbe vid. ap. Liv. XXIV, 12, 13; XXXIV,
45; Tac. XIV, 27. Verba <i>navalibus acta</i> spectant ad egregium, quo
urbs etiam nunc utitur, portum, ad sinum Baianum.
<span class = "pagenum notes">526</span>
Δικαιαρχία, ἐπίνειον Κυμαίων, καὶ ἐμπορεῖον (<i>emporium
Puteolanorum</i>, Cic. ad Att. V,&nbsp;2.) γεγένηται μέγιστον,
χειροποιήτους ἔχουσα ὅρμους, Strab. l.c. Cf. et Sueton. Aug. 98, et
Stat. l.l. <i>Antichita di Pozzuoli</i> edidere Loffredi Capaccio,
Mazzello et optime omnium Paul. Ant. Paoli, Napoli 1768.
&mdash;<a name = "not8_534" id = "not8_534" href =
"#line8_534">534.</a>&nbsp;<i>Parthenope</i>, vetus nomen
<i>Neapolis</i>, (<i>Napoli</i>) ὅπου δείκνυται μνῆμα τῶν Σειρήνων μιᾶς
Παρθενόπης, Strabon. V, p.&nbsp;170, al. 246, al. 377. Cf. idem I,
p.&nbsp;23, et 26, inf. <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_33">XII, 33 sq.</a> Plin. III,&nbsp;5 seu 9; Solin.
c. 2. Martian. de conditor. urb. L. VI, p.&nbsp;206, et Steph. Byz.
Λευκοσία, Λίγεια, Παρθενόπη, Sirenum nomina ap. Tzetz. Chil. VI, 719.
<i>Graia</i>, quoniam non modo a Cumanis (Vellei. I,&nbsp;4; Liv. VIII,
22; Martial. V,&nbsp;<span class = "smallcaps">lxxix</span>, 14.
Martian. Heracleota in Periplo, p.&nbsp;11) vel a Chalcidensibus,
Cumarum conditoribus, (Plin. III,&nbsp;5 seu 9,) ædificata traditur; sed
etiam Græcorum ritus religiose servavit, eorumque exemplo gymnasia,
agones, theatra habuit, unde et <i>Græca urbs</i> vocatur Tacit. Ann.
XV, 33. Cf. inf. <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_27">XII, 27</a>, <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_31">31</a>; Liv. XXXV, 16.
&mdash;<i>Nola</i>, quæ nomen, non pristinum splendorem, retinuit, a
Chalcidensibus, (conf. XII, 161; Justin. ex Trogo XX,&nbsp;1,) vel
Tyriis (Solin. c. 8) vel Tuscis (Vellei. I,&nbsp;7) condita, et bello
Samnitico a Romanis capta. Liv. IX, 28.
&mdash;<i>Pœno non pervia</i>, non expugnabilis: nam ibi primum
Hannibalis impetus a Marcello repulsus. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_161">XII, 161 sq.</a> et Liv. XXIII, 14... 16.
&mdash;<a name = "not8_535" id = "not8_535" href =
"#line8_535">535.</a>&nbsp;<i>Allifæ</i>, hodie <i>Alife</i>, opp.
Samnii, inter Venafrum et Sabati confluentem, supra lævam ripam
Vulturni, qui Campaniam a Samnio dirimit. Cf. <a class = "crossref" href
= "#not8_511">ad vers. 511</a>, et V.L. Vinum Allifanum laudatur XII,
526, et Horat. Sat. II, <span class = "smallcaps">viii</span>, 39.
&mdash;<i>Clanio contemtæ semper Acerræ</i>, imitat. Virg. Ge. II, 225,
ubi vid. Intpp.
&mdash;<i>contemtæ</i>, infestatæ, quoniam crebræ Clanii exundationes
non facile aggeribus cohiberi possunt. <i>Clanius</i>, nunc
<i>L’Agno</i>, Campaniæ fl. qui etiam Liternus dicitur, et inter Capuam
Cumasque in mare fluit. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_654">ad VI, 654</a>. Diversus ab eo <i>Clanis</i>,
Etruriæ fl. (vid. <a class = "crossref missing" href = "#line8_453"
title = "recte 453">454</a>) quod nomen etiam Liri tribuitur.
&mdash;<i>Acerræ</i>, hod. <i>Acerra</i>, <span class = "greek" title =
"Acherai">Ἀχέραι</span>, Strab. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_422">XII, 422</a>; Liv. VIII, 17; XXIII, 17;
XXVII,&nbsp;3; Appian. b. Pun. c. 63, (ubi vid. Schweigh.) et b. Civ.
I,&nbsp;42, 45, quibus locis <span class = "greek" title =
"Acherrhas">Ἀχέρῥας</span> invenies. Colonos ab Augusto eo missos tradit
Frontin. de colon. pr. <i>Acerras</i> Insubrium, in Gallia Transpad. ad
Serii et Adduæ confluentes, (vide Plin III, 14, et inpr. Polyb. II, 34.)
Dausq. ad h.l. German. ad Virg. et Pintian. ad Plin. et Hummel
(<i>Handb. d. alten Erdbeschr.</i> p.&nbsp;421) cum hoc Campaniæ opp.
confuderunt.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">527</span>
<p><a name = "line8_536" id = "line8_536"> </a>
<a href = "#var8_536">Sarrastis</a> etiam populos totasque videres</p>
<p><a name = "line8_537" id = "line8_537"> </a>
Sarni <a href = "#var8_537">mitis</a> opes: illic, quos sulfure
pingues</p>
<p><a name = "line8_538" id = "line8_538"> </a>
Phlegræi legere sinus, Misenus, et ardens</p>
<p><a name = "line8_539" id = "line8_539"> </a>
Ore giganteo sedes Ithacesia <a href = "#var8_539">Baii</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_536" id = "not8_536" href = "#line8_536">536 sq.</a>
Cf. Virg. Æn. VII, 738, ubi vid. Heyn. Exc. VIII, p.&nbsp;140.
<span class = "pagenum notes">527</span>
&mdash;<a href = "#line8_536">536.</a>&nbsp;Sarrastes adcolæ
<i>Sarni</i> fl. (nunc <i>Sarno</i> seu <i>Scafati</i>) qui Pompeios
præterfluit. Strab. V, p.&nbsp;171, al. 247; Plin. III,&nbsp;5.
&mdash;<a name = "not8_537" id = "not8_537" href =
"#line8_537">537.</a>&nbsp;<i>mitis</i>, conf. <a class = "crossref"
href = "bookIV.html#not4_85">ad IV, 85</a>.
&mdash;<i>opes</i>, copias ex populis, hunc fluvium adcolentibus,
conscriptas, ut ap. Virg. Æn. VIII, 171 et 685, ad quæ loca vid. Heyne.
&mdash;<a name = "not8_538" id = "not8_538" href =
"#line8_538">538.</a>&nbsp;<i>Phlegræi sinus</i>, sive campi prope
<i>sinum</i> Baianum, τὰ Φλέγραια πεδία, quorum Lat. nomen
<i>Laboriæ</i>, seu <i>Leboriæ</i> et <i>campi Laborini</i>, (Plin.
XVIII, 11) hodiernum vero <i>Campo Quarto</i>, quod adversus Cluver.
propugnat Camill. Peregr. p.&nbsp;261. A Puteolis ad Baias Cumasque
patent, si fides habenda Strab. et Plin. ll. cc. Τὸ Κυμαῖον πεδίον
ὠνομάσθαι Φλεγραῖον, tradit Diodor. IV, 21, sed τὰ περὶ Καπύην καὶ Νώλην
πεδία, Polyb. II, 17, et III, 91. Cf. sup. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_275">ad IV, 275</a>; Prop. I,&nbsp;20, 9, et Eustach.
ad Dionys. Perieg. <span class = "smallroman">LVIII</span>, 21.
&mdash;<i>Misenus</i> seu Misenum opp. promont. (<i>Capo di Miseno</i>)
et navale ad sinum Baianum, ubi Misenensis classis ab Augusto collocata.
Cf. Suet. Aug. c. 49; Plin. Epist. VI, 20; Virg. Æn. VI, 232 sqq. Tac.
Ann. VI, 50.
&mdash;<a name = "not8_539" id = "not8_539" href =
"#line8_539">539.</a>&nbsp;<i>Baiæ</i>, opp. Campaniæ, inter Puteolos et
Misenum, (ubi nunc non nisi castellum, <i>Castel di Baja</i>, superest)
ad sinum Baianum, portumque Julium, (de quo vid. Heyne ad Virg. Ge. II,
161 sq. et Æn. IX, 710) frequens hominibus, qui eo confluebant, et
villas palatiaque ibi ædificabant, invitati amœnitate locorum et
multitudine <i>thermarum</i>, quæ et ipsæ <i>Baiæ</i>, vel <i>aquæ
Baiæ</i> vocabantur, (vid. Ern. Clav. Cic.) καὶ πρὸς τρυφὴν, καὶ πρὸς
θεραπείαν νόσων ἐπιτηδείαι, (Strab. V, p.&nbsp;169, al. 376) «quæ in imo
habebant aut de sulfure, aut de alumine, aut bitumine ardentes maximos
ignes,» Vitruv. II,&nbsp;6. Eo respicere videtur poeta, qui tamen
fabulose rem tradit.
&mdash;<i>ardens Ore giganteo</i>, propter Inarimen, vicinam ins. de qua
vid. mox, <a class = "crossref" href = "#line8_541">v.&nbsp;541</a>.
&mdash;<i>Sedes Ithacesia Baii</i>: nam τὰς Βαΐας ἐπωνύμους εἶναι
λέγουσι Βαΐου τῶν Ὀδυσσέως ἑταίρων τινὸς, Strab. l.c. Cf. inf. <a class
= "crossref" href = "bookXII.html#line12_114">XII, 114</a>. Βαίου, seu
Βαιοῦ δ᾽ ἀμείψας τοῦ κυβερνήτου τάφον, Lycophf. Cass. v.&nbsp;694. Ab
eodem Baio vel Bæo, Ulyssis gubernatore, Bæam, Cephalleniæ montem, nomen
adcepisse tradit Steph. Byz. Vid. Βαῖα.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">540</span>
<p><a name = "line8_540" id = "line8_540"> </a>
Non Prochyte, non <a href = "#var8_540">ardentem</a> sortita Typhœa</p>
<span class = "pagenum">528</span>
<p><a name = "line8_541" id = "line8_541"> </a>
Inarime, non antiqui saxosa Telonis</p>
<p><a name = "line8_542" id = "line8_542"> </a>
Insula, nec parvis aberat Calatia muris;</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_540" id = "not8_540" href = "#line8_540">540.</a>
Imitat. Virg. Æn. IX, 715, ubi vid. omnino Heyn. Exc. II. Cf. inf.
<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_143">XII, 143 sq.</a>,
ubi Prochyta <i>Mimanti</i>, (de quo vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_276">ad IV, 276</a>.) <i>Inarime</i> vero, non ut h.l.
et apud Virg. l.c. <i>Typhæo</i>, sed <i>Japeto</i> inposita
<span class = "pagenum notes">528</span>
fingitur, ut Ætna ab ipso Silio XIV, 197, et aliis eidem Typhœo, ab
aliis denique Briareo. De hac fabularum diversitate et origine, ut et de
Typhœo, seu Typhone vid. Burm. ad Val. Flac. II, 24, inpr. Heyne l.c. et
ad Virg. Æn. III, 578 sq. it. ad Apollod. p.&nbsp;67... 87. Herman.
Mythol. T.&nbsp;I. p.&nbsp;254 sq. et T.&nbsp;II, p.&nbsp;376, 7.
&mdash;<i>Prochyte</i> (<i>Procita</i>), et <i>Inarime</i>, quæ et
Pithecusæ, sive Pithecusa et Ænaria (hod. <i>Ischia</i>) vocantur,
insulæ, in sinu Cumano seu Baiano, Cumis et Miseno prom. objectæ. Vid.
Heyne et Burm. ll. cc. <i>Prochyte</i>, ἀπὸ τοῦ προχύναι dicta, ut Serv.
ad Virgil. tradit, vel, ut Strabo V, p.&nbsp;247, al. 379, et Plin.
III,&nbsp;6, <i>quia profusa ab Ænaria erat</i>, h.e. terræ motu divulsa
et in altum velut projecta.
&mdash;<a name = "not8_541" id = "not8_541" href =
"#line8_541">541.</a>&nbsp;<i>Telonis Insula</i>, Capreæ. Conf. <a class
= "crossref" href = "bookVII.html#not7_418">ad VII, 418</a>, et Heyne
Exc. VIII, ad Virg. Æn. VII, 733&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not8_542" id = "not8_542" href =
"#line8_542">542.</a>&nbsp;<i>Calatia</i>, vel <i>Calatiæ</i>, Plin.
III,&nbsp;5 seu 9, hod. <i>Cajazzo</i> sive <i>S. Cajazzo</i>, opp.
prope Vulturnum fl., vel ex Livio notissimum.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_543" id = "line8_543"> </a>
Surrentum, et pauper sulci cerealis <a href =
"#var8_543">Abella</a>:</p>
<p><a name = "line8_544" id = "line8_544"> </a>
In primis Capua, heu! rebus servare serenis</p>
<span class = "linenum">545</span>
<p><a name = "line8_545" id = "line8_545"> </a>
Inconsulta modum, et pravo peritura tumore.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_543" id = "not8_543" href = "#line8_543">543.</a>
<i>Surrentum</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_466">ad V,&nbsp;466</a>.
&mdash;<i>Abella</i>, nunc <i>Abella vecchia</i>, ultra Clanis fontes,
colonia Chalcidensium (Justin. XX, <span class = "smallcaps">i</span>,
13) et municipium ap. Frontin. de Colon.
&mdash;<i>sulci cerealis</i>, frumenti, ut <i>Cerealia munera, herbæ,
fruges</i> etc. Cf. Virg. Æn. VII, 740.
&mdash;<a name = "not8_544" id = "not8_544" href =
"#line8_544">544.</a>&nbsp;Capua, caput Campaniæ, hod. vicus. <i>S.
Maria di Capua</i>, qui M. P. a nova Capua abest.
&mdash;<a name = "not8_545" id = "not8_545" href =
"#line8_545">545.</a>&nbsp;<i>Inconsulta servare modum</i>, græce pro,
in servando modo, inconsulte non servans modum <i>rebus serenis</i>,
lætitiæ, vel in <i>rebus serenis</i>, h.e. lætis, (ut XV, 53) prosperis,
quum post pugnam Cannensem ad Hannibalem deficeret, quæ ei causa exitii
fuit, urbe a Romanis capta, agrisque sorte divisis. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookXI.html#line11_29">XI, 29 sq.</a>, Liv.
XXIII,&nbsp;2, 7; XXV, 20; XXVI, 16, et simil. loc. Virg. Æn.
X,&nbsp;501, 502, ubi vid. Heyne.
&mdash;<i>tumore</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_288">ad II, 288</a>.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_546" id = "line8_546"> </a>
<a href = "#var8_546">Lætos rectoris</a> formabat Scipio bello.</p>
<span class = "pagenum">529</span>
<p><a name = "line8_547" id = "line8_547"> </a>
Ille viris pila, et ferro circumdare pectus</p>
<p><a name = "line8_548" id = "line8_548"> </a>
Addiderat: <a href = "#var8_548">leviora domo</a> de more parentum</p>
<p><a name = "line8_549" id = "line8_549"> </a>
Gestabant tela, ambustas sine cuspide cornos;</p>
<span class = "linenum">550</span>
<p><a name = "line8_550" id = "line8_550"> </a>
<a href = "#var8_550">Aclydis</a> usus erat, factæque ad rura
bipennes.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_546" id = "not8_546" href = "#line8_546">546.</a>
<i>Scipionem</i> Africanum in pugna Cannensi tribunum militum de legione
secunda fuisse tradit, Liv. XXII, 53.
&mdash;<i>formabat bello</i>,
<span class = "pagenum notes">529</span>
ad bellum, et ad exercitium usumque armorum.
&mdash;<a name = "not8_548" id = "not8_548" href =
"#line8_548">548&nbsp;sqq.</a> <i>Addiderat</i>, dederat; vid. Ind.
&mdash;<i>leviora domo Gestabant tela</i>, h.e. domi gestare solebant,
quod jam Lefeb. notasse video. Sic <i>domo</i>, Gr. οἰκόθι, ap. Cic.
Dom. 3, et red. ad Sen. 11; Plaut. Amph. II, <span class =
"smallcaps">ii</span>,&nbsp;7; nisi levissima mutatione <i>domi</i>
refingere malis.
&mdash;<a class = "missing" name = "not8_549" id = "not8_549" href =
"#line8_549" title = "numerus deest">549.</a>&nbsp;<i>Gestabant</i>
ἀορίστως dicitur, quam imperfecti aliorumque temporum vim magna
exemplorum copia illustrarunt Græv. Lectt. Hesiod. c. 5, ad Ἔργα, vers.
185, et Casaub. ad Pers. II,&nbsp;5.
&mdash;<i>ambustas sine cuspide cornos</i>, ut <i>hasta</i>,
<i>sudes</i>, <i>tela præusta</i> et igne durata, ap. Virg. Æn. VII,
506, 524; XI, 894; Tac. A. II, 14; Liv. I,&nbsp;32; Cæs. B.&nbsp;G.
V,&nbsp;40.
&mdash;<a name = "not8_550" id = "not8_550" href =
"#line8_550">550.</a>&nbsp;<i>Aclydes</i>, Campanis etiam a Virg. Æneid.
VII, 730 tribuuntur. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_363">ad III, 363</a>.
&mdash;<i>factæ ad rura bipennes</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#not5_499">ad V,&nbsp;499</a>, et h.l. Var. LL.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_551" id = "line8_551"> </a>
Ipse inter medios venturæ ingentia laudis</p>
<p><a name = "line8_552" id = "line8_552"> </a>
Signa dabat, vibrare <a href = "#var8_552">sudem</a>, <a href =
"#var8_552">tramittere</a> saltu</p>
<p><a name = "line8_553" id = "line8_553"> </a>
Murales fossas, undosum frangere nando</p>
<p><a name = "line8_554" id = "line8_554"> </a>
Indutus thoraca vadum: <a href = "#var8_554">spectacula tanta</a></p>
<span class = "pagenum">530</span>
<span class = "linenum">555</span>
<p><a name = "line8_555" id = "line8_555"> </a>
Ante <a href = "#var8_554">acies</a> virtutis erant: sæpe alite
planta</p>
<p><a name = "line8_556" id = "line8_556"> </a>
Ilia perfossum, et campi per aperta volantem</p>
<p><a name = "line8_557" id = "line8_557"> </a>
Ipse pedes prævertit equum: sæpe arduus idem</p>
<p><a name = "line8_558" id = "line8_558"> </a>
Castrorum spatium et saxo tramisit et hasta.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_551" id = "not8_551" href = "#line8_551">551.</a>
Describuntur usitata Romanis exercitia tironum, quos ipse dux exemplo
suo incitat et docet. Idem Scipio ea instituit ap. Liv. XXVI, 51, quem
locum poeta haud dubie ante oculos habuit. Neutrum videre interpretes.
Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_242">I,&nbsp;242&nbsp;sqq.</a>
&mdash;<i>vibrare sudem</i>, cf. V.L.
&mdash;<a name = "not8_552" id = "not8_552" href =
"#line8_552">552.</a>&nbsp;<i>tramittere saltu</i> (vid. ad <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_345">IV, 345</a>, et Burm. ad Val.
Fl. III, 481).
&mdash;<a name = "not8_553" id = "not8_553" href =
"#line8_553">553&nbsp;sq.</a>
<i>Murales fossas</i>: nam saltum exercebant milites, ut <i>fossas
murales</i>, h.e. circa muros vallumque castrorum, vel edita loca
transsilire possent. Vid. Veget. I,&nbsp;9.
&mdash;<i>undosum... vadum</i>; hæc est <i>natatio</i>
<span class = "pagenum notes">530</span>
in mari, vel Tiberi aliisque fluviis, cum et sine armis. Vid. Veget.
I,&nbsp;10; III,&nbsp;4; Suet. Aug. 64. Magnam viri fortis laudem esse,
armatum tranare flumen, minus apte monent Barth. et Drak. prolatis
exemplis Turni et Horatii ap. Virg. Æn. IX, 815, et Liv. II, 10.
&mdash;<i>frangere nando</i>, vid. ad <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_457">III, 457</a>.
&mdash;<i>vadum</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_52">ad I,&nbsp;52</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not8_554" id = "not8_554" href =
"#line8_554" title = "numerus deest">554.</a>&nbsp;<i>Spectacula</i>,
specimina, experimenta (vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_77">ad I,&nbsp;77</a>) <i>virtutis</i>, quæ <i>ante
acies</i>, h.e. in exercitationibus, prolusionibus, dabat, deinde usui
maximo futura in veris præliis; Burm.
&mdash;<a name = "not8_555" id = "not8_555" href =
"#line8_555">555...</a> <a name = "not8_557" id = "not8_557" href =
"#line8_557">557.</a> Hæc est <i>decursio</i>, vel <i>cursus</i>
militum. Conf. Liv. XXIII, 35, inpr.; XXVI, 51, et XXIX, 22. Veget.
I,&nbsp;9.
&mdash;<i>alite planta</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_212">ad VI, 212</a>, et cf. <a class = "crossref" href
= "bookVII.html#line7_67">VII, 67</a>.
&mdash;<a name = "not8_558" id = "not8_558" href =
"#line8_558">558.</a>&nbsp;Hæc spectant ad <i>missionem hastarum et
lapidum</i>, quos tirones vel manibus, vel fundis jaciebant. Cf. Veget.
I,&nbsp;14 et 16.
&mdash;<i>arduus tramisit</i>, ut equo insidens, antea <i>pedes</i>;
Ernesti V.C. qui τὸ <i>saxo</i> etiam de funda intelligi posse observat,
quamvis etiam ad exemplum Homeri saxa manu jacere consueverint heroes.
Verum h.l. non de heroum moribus, sed de exercitiis tironum, quibus ipse
dux monstrat, quod imitentur, sermo est, et verba <i>arduus tramisit</i>
eo sensu capienda sunt, quo Virg. Æn. V,&nbsp;478, dixit: <i>durosque
reducta Libravit dextra media inter cornua cestus Arduus</i>. Cf. etiam
Val. Fl. VII, 572, et alia loca, ubi <i>arduus</i> pro <i>alte</i>
ponitur, ut <i>altus</i>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_559" id = "line8_559"> </a>
Martia frons, facilesque comæ, nec pone retroque</p>
<span class = "linenum">560</span>
<p><a name = "line8_560" id = "line8_560"> </a>
Cæsaries brevior: flagrabant lumina miti</p>
<p><a name = "line8_561" id = "line8_561"> </a>
Adspectu, gratusque inerat visentibus horror.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_559" id = "not8_559" href = "#line8_559">559.</a>
Prosopographia Scipionis.
&mdash;<i>faciles comæ</i>, sive molles, caput ambientes leni lapsu,
quibus horrida et dura cæsaries contraria est, ut <i>facilis
fiscina</i>, Virg. Ge. I,&nbsp;266. Sive potius ita incomtæ, ut nulla
ars, nullus cultus mollior adpareret, quippe a quo viri gravitas
abhorrebat, ut fere semper voc. <i>facilis</i> Silius adhibet, v.c.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_613">I,&nbsp;613</a>, et
<a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_286">XI, 286</a>, ubi
<i>faciles mensæ</i> Campanorum gulositati obponuntur; Ernesti V.C.
Conf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_433">ad IV,
433</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_613">I,&nbsp;613</a>.
&mdash;<a name = "not8_560" id = "not8_560" href =
"#line8_560">560,</a>&nbsp;<a name = "not8_561" id = "not8_561" href =
"#line8_561">561.</a> Gravitas Scipionis cum gratia oris et comitate
mixta satis ornate delineatur: sed hæc magis sentiri, quam explicari
poterunt; Ernesti. Eamdem rem mira verborum ubertate poeta exornavit
inf. <a class = "crossref" href = "#line8_609">v.&nbsp;609</a>&nbsp;sq.
&mdash;<i>flagrabant</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_126">ad I,&nbsp;126</a>.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_562" id = "line8_562"> </a>
Adfuit et Samnis, nondum vergente favore</p>
<span class = "pagenum">531</span>
<p><a name = "line8_563" id = "line8_563"> </a>
Ad Pœnos; sed nec veteri purgatus ab ira.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_562" id = "not8_562" href = "#line8_562">562.</a>
<i>Samnites</i>, quos Sagrus fl. a Marsis et Pelignis, et Vulturnus a
Campanis dirimit, quique etiam <i>Sabelli</i> h.e. a Sabinis oriundi, et
<span class = "greek" title = "Sannitai">Σαννῖται</span>, Strab.; <span
class = "greek" title = "Saunitai">Σαυνῖται</span>, Polyb. ac Dionys.
dicuntur, (Plin. III, 12) in plures populos dividebantur, quorum
nonnulli, v.c. Samnites Caraceni et Pentri, trans Apenninum,
<span class = "pagenum notes">531</span>
sed plures citra montem, aut in montanis regionibus colebant. Hirpini et
Frentani ab iis originem ducebant, (vid. Strab. V, p.&nbsp;368, et 383)
unde Hirpinorum urbes mox apte recensentur.
&mdash;<i>nondum vergente favore</i>, quum nondum defecissent <i>Ad
Pœnos</i>, ad quos inclinarunt post cladem Cannensem. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookXI.html#line11_7">XI,&nbsp;7</a>; Liv. XXII, 61;
XXIII, 42.
&mdash;<a name = "not8_563" id = "not8_563" href =
"#line8_563">563.</a>&nbsp;<i>veteri ab ira</i> in Romanos, nota vel ex
Liv. VII, 29... 37; VIII,&nbsp;1, 23... 26, 30, 36... 39; IX,&nbsp;1...
45; X,&nbsp;11... 45. Cf. inf. <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_7">XI,&nbsp;7,&nbsp;8</a> et <a class = "crossref"
href = "bookXI.html#line11_173">173&nbsp;sq.</a></p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_564" id = "line8_564"> </a>
Qui <a href = "#var8_564">Batulum</a> Nucrasque metunt, Boviania
quique</p>
<span class = "pagenum">532</span>
<span class = "linenum">565</span>
<p><a name = "line8_565" id = "line8_565"> </a>
<a href = "#var8_565">Exagitant</a> lustra, aut Caudinis faucibus
hærent,</p>
<p><a name = "line8_566" id = "line8_566"> </a>
Et quos aut <a href = "#var8_566">Rufræ</a>, quos aut Æsernia,
quosve</p>
<p><a name = "line8_567" id = "line8_567"> </a>
Obscura incultis Herdonia misit ab agris.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_564" id = "not8_564" href = "#line8_564">564</a> <a name
= "not8_565" id = "not8_565" href = "#line8_564">sqq.</a>
<i>Batulum</i>, <i>Nucræ</i> et <i>Rufræ</i> oppida incerti situs, quæ
in Hirpinis ponunt, Cluv. p.&nbsp;1200, et Heyne in Exc. VIII, ad Virg.
Æn. VII, 739. Sed in Campanis supra Teanum, in ortum hibernum, Serv. ad
Virg. l.c. (qui tamen a Samnitibus ea condita tradit) et Cellar.
Geograph. II,&nbsp;9, ubi auctoritate Holstenii monet, <i>Rufranos
colonos</i> in lapide, Præsenziani in Teanensi diocesi reperto,
memorari, agrumque vicinum vulgo <i>la Costa Rufaria</i> dici.
<i>Nucrarum</i>, vel Mucrarum (vid. V.L.) præter Silium nemo mentionem
facit, nisi forsan Suidæ et Steph. Byz. Νουκρία πόλις Τυῤῥηνίας, ἡ καὶ
Νακρία διὰ τοῦ ἄλφα, eadem urbs est, quod suspicatur N.&nbsp;Heins. qui
tum Νουκραὶ scribendum putat, quod non opus est, judice Drak. quum etiam
Fregenæ Straboni Φρεγηνία dicantur.
&mdash;<i>Rufræ</i>, Cluverio et Heyn. idem videntur opp. esse, quod
Liv. VIII, 25. <i>Rufrium</i>, seu <i>Ruffrium</i> et nunc <i>Ruvo</i>
(in <i>Terra di Bari</i>) vocatur, in Hirpinorum finibus situm. Sed
Cell. et Holsten. Rufras in Campanis, et Rufrium in Hirpinis urbibus
numerant.
&mdash;<i>metunt</i> exquisitius quam <i>tenent</i> ap. Virg. l.c. Ut
<i>fluvium bibere est</i> ad fluvium habitare (vid. <a class =
"crossref" href = "#not8_367">ad v.&nbsp;367</a>), sic <i>regionem
metere</i> est eam incolere, ut <i>arare</i>, <i>vomere</i>,
<i>exercere</i> et <i>serere</i> colles, litus, culta, saltus, ap. Virg.
Æn. VII, 798; Stat Th. IV, 51; V,&nbsp;53; Drak. Cf. Burm. ad Val. Fl.
I,&nbsp;25. <i>Urbem metere</i> paulo audacius dictum videri potest et
doctius; sed lyricæ poesi aptius est, quam epicæ.
&mdash;<i>Bovianum</i>, <span class = "greek" title =
"Bouianon">Βουΐανον</span>, Ptol. III,&nbsp;1; <span class = "greek"
title = "Boianon">Βοΐανον</span>, Strab. V. p.&nbsp;167.
<i>Bobianus</i>, Frontin. p.&nbsp;109, hodie <i>Bojano</i> in comitatu
Molise, Pentrorum Samnitium caput (Liv. IX, 31) et colonia (Plin. III,
12, qui duplex memorat Bovianum, <i>vetus, et alterum cognomine Undecuma
norum</i>)
<span class = "pagenum notes">532</span>
prope Tiferni fontes, trans Apenninum et ad ejus radices. Plura vid. ap.
Liv. IX, 28, 31, 44; X,&nbsp;12; XXV, 13.
&mdash;<i>Exagitant lustra</i>, propr. feras ex lustris; vel pervestigant lustra, silvas.
Cf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_303">IV, 303</a>;
<a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_552">XVI, 552</a> al.
&mdash;<i>Caudium</i> inter Calatiam et Beneventum in via Appia, (vid.
Strab. l.c. et Tabula Itin.) opp. muro ductum et a Cæsare coloniæ
Beneventanæ adjudicatum, teste Frontino.
&mdash;<i>Furculæ</i>, seu <i>Furcæ Caudinæ</i>, h.l. <i>fauces</i>,
(ubi pagum <i>Furchie</i> dictum superesse tradit Holsten. et Cluver.
p.&nbsp;267) et clades Romanorum ibi adcepta, notissimæ ex Liv.
IX,&nbsp;1... 3, 7, 12; XXII, 14, et Flor. I,&nbsp;16.
&mdash;<i>hærent</i> in <i>faucibus</i>, h.e. habitant, ut <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_531">XII, 531</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not8_566" id = "not8_566" href =
"#line8_566" title = "numerus deest">566.</a>&nbsp;<i>Æsernia</i>, hod.
<i>Isernia</i>, seu <i>Sergna</i>, in comitatu Molisii, cis Apenninum,
non longe a læva Vulturni ripa, colonia, de qua vid. Frontin. et loca
Livii, in V.L. laudata.
&mdash;<a class = "missing" name = "not8_567" id = "not8_567" href =
"#line8_567" title = "numerus deest">567.</a>&nbsp;<i>Herdonia</i>,
<span class = "greek" title = "Kerdonia">Κερδονία</span>, Strab.
<i>Erdoniæ</i>, Tabul. et Anton. <span class = "greek" title =
"Herdonia">Ἑρδονία</span>, Appian. Hannib. c.&nbsp;48. <span class =
"greek" title = "Herdônia">Ἑρδωνία</span> rectius Ptol. in Hirpinis vel
Apulis, versus Canusium, nunc <i>Ardona</i>, nec diversa ab
<i>Ardoneis</i>, Liv. XXIV, 20, quod Cell. et Holsten. p.&nbsp;281,
probant adversus Cluver. qui <i>Ardoneas</i>, nunc putabat
<i>Ardonam</i> vocari, Herdoniam vero <i>Cedogna</i>, quod potius teste
Holsten. recentius est nomen Aquiloniæ, in Apulorum finibus prope
Aufidum fl. sitæ.
&mdash;<i>Obscura incultis</i> cet. Conf. Liv. XXV, 21 inpr.;
XXVII,&nbsp;1, et Appian. l.c.</p>

<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_568" id = "line8_568"> </a>
<a href = "#var8_568">Bruttius</a> haud dispar animorum, unaque
juventus</p>
<span class = "pagenum">533</span>
<p><a name = "line8_569" id = "line8_569"> </a>
Lucanis excita jugis, Hirpinaque pubes</p>
<span class = "linenum">570</span>
<p><a name = "line8_570" id = "line8_570"> </a>
Horrebat telis, et tergo hirsuta ferarum.</p>
<p><a name = "line8_571" id = "line8_571"> </a>
Hos venatus alit: lustra incoluere, sitimque</p>
<p><a name = "line8_572" id = "line8_572"> </a>
Avertunt fluvio, somnique labore parantur.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_568" id = "not8_568" href = "#line8_568">568.</a>
Reliquas Italiæ gentes urbesque, et quidem v.&nbsp;568... 584, Italiæ
inferioris, <a class = "crossref" href = "#line8_588">588... 606</a>,
Galliæ Togatæ, seu Cisalpinæ, et <a class = "crossref" href =
"#line8_613">613... 616</a>, insularum, poeta quam potest brevissime
perstringit, et levi quasi digito ac sine ordine adtingit, quasi
senserit, se paulo longius fere, quam par erat, huic Italiæ descriptioni
immoratum, et, si maximarum rerum narratio, ad quam se jam adcinxerit,
diutius differretur, periculum esse, ne lectorum exspectatio tam longo
episodio nimis suspensa teneatur, animique eorum relanguescant.
&mdash;<i>Brutii</i>, a Sabinis oriundi, australem Italiæ peninsulam
oramque maritimam usque ad fretum Siculum tenebant. Vid. Strab. VI, pr.
&mdash;<span class = "pagenum notes">533</span>
<a name = "not8_569" id = "not8_569" href = "#line8_569">569.</a>
<i>Lucania</i>, hod. <i>Basilicata</i>, ad Tyrrhenum mare, <i>Silaro</i>
fluv. (<i>Selo</i>) a Picentinis, et <i>Lao</i> (<i>Laino</i>) a Brutiis
dirimebatur.
&mdash;<i>Hirpini</i> ab ortu adtingebant Apulos, a meridie Picentinos,
a septemtr. Apenninum et, ut ab occidente, Samnites, a quibus, æque ac
Lucani et Frentani, originem ducebant.
&mdash;<a name = "not8_570" id = "not8_570" href =
"#line8_570">570.</a>&nbsp;<i>Horrebat telis</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_423">ad I,&nbsp;423</a>.
&mdash;<i>tergo hirsuta ferarum</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_156">ad II, 156</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_571" id = "not8_571" href = "#line8_571">571.</a>
<i>Lustra</i>, silvas.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_573" id = "line8_573"> </a>
Additur his Calaber, <a href = "#var8_573">Sallentinæque</a>
cohortes,</p>
<p><a name = "line8_574" id = "line8_574"> </a>
Nec non <a href = "#var8_574">Brundisium</a>, quo desinit Itala
tellus.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_573" id = "not8_573" href = "#line8_573">573.</a>
<i>Calabria</i>, quæ etiam Messapia, Iapygia, et Sallentina dicebatur,
(ut nunc maxima ejus pars <i>Terra d’Otranto</i>, seu Hydruntina ab
Hydrunto opp. vel <i>provincia Lecce</i>) est quasi peninsula, qua in
Ionium mare Italia procurrit, isthmum, Apuliæ conterminum, inter
Tarentum et Brundisium occupans.
&mdash;<i>Salentini</i> seu Sallentini in Calabria circa et prope
promont. Iapygium seu Salentinum (<i>Capo di S. Maria di Leuca</i>)
colebant, (Strabon. VI, p.&nbsp;191, 194) sic dicti a Σαλλεντίᾳ
(Steph.), quam etiam <i>Soletum</i> a Plin. III, 11, et nunc
<i>Solito</i> vocari putant. Cf. Liv. IX, 42; X,&nbsp;2; XXIV, 20; <ins
class = "correction" title = "‘25’ legitur">XXV</ins>, 1, et Virg. Æn.
III, 400, ubi vid. Heyne.
&mdash;<a name = "not8_574" id = "not8_574" href =
"#line8_574">574.</a>&nbsp;<i>Brundisium</i>, hod. <i>Brindisi</i>, opp.
antiquiss. post colonia Rom. auctum, (Vellei. I,&nbsp;14, et Livius
Epit. XIX) cum promont. et portu olim egregio, nunc obstructo, unde olim
Dirrhachium in Græciam (ut hodie a Caleto Dubrim) trajicere solebant,
quoniam hic trajectus longior quidem, quam Hydruntinus, sed commodior
etiam ac tutior erat. Vid. Strab. VI, p.&nbsp;433.
&mdash;<i>quo desinit Itala tellus</i>, scil. trajicientibus in Graciam,
qui sic Italiæ oram derelinquunt: nam alioquin Italia ultro, usque ad
promont. Iapygium, procurrit.</p>

<div class = "text">
<span class = "linenum">575</span>
<p><a name = "line8_575" id = "line8_575"> </a>
Parebat legio audaci permissa Cethego,</p>
<span class = "pagenum">534</span>
<p><a name = "line8_576" id = "line8_576"> </a>
Cui socias vires, atque indiscreta maniplis</p>
<p><a name = "line8_577" id = "line8_577"> </a>
Arma recensebant; nunc sese ostendere miles</p>
<p><a name = "line8_578" id = "line8_578"> </a>
<a href = "#var8_578">Leucosiæ</a> e <a href = "#var8_578">scopulis</a>,
nunc quem Picentia <a href = "#var8_578">Pæsto</a></p>
<p><a name = "line8_579" id = "line8_579"> </a>
Misit, et exhaustæ mox Pœno Marte <a href = "#var8_579">Cerillæ</a>,</p>
<span class = "linenum">580</span>
<p><a name = "line8_580" id = "line8_580"> </a>
Nunc Silarus quos nutrit aquis, quo gurgite tradunt</p>
<p><a name = "line8_581" id = "line8_581"> </a>
Duritiem lapidum mersis inolescere ramis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_575" id = "not8_575" href = "#line8_575">575.</a>
<i>Cethegus</i> cognomen familiæ cujusdam Lentulorum e gente Cornelia.
M. Corn. Cethegus, Suadæ medulla Ennio dictus, belli Punici II,
temporibus vixit, P. Tuditani collega in consulatu A.U. 549, et postea
in censura.
&mdash;<span class = "pagenum notes">534</span>
<a name = "not8_578" id = "not8_578" href = "#line8_578">578.</a>
<i>Leucosia</i> ins. prope et contra Lucaniam ejusque sinum Pæstanum,
nunc <i>la Licosa</i>, petra verius, quam insula; unde h.l. <i>e
scopulis</i>. Cf. V.L. <i>Picentia</i>, Πικεντίνων μητρόπολις, Strab. V,
extr. bello Marsico adcensa, (Flor. III, 18) quam Cluver. et Hard. ad
Plin. III,&nbsp;5 seu 9 extr. in mediterraneo. procul a mari sitam
fuisse contendunt, repugn. Holsten. p.&nbsp;263, ubi dicit: inter
Salernum (<i>Salerno</i>) et Ebolos (<i>Evoli</i>) transitur locus
<i>Bicenza</i> dictus, (quem adlabitur <i>il Bicentino</i> fl.) VII M.P.
a Salerno, et XIII M.P. a Silaro distans: hæc ipsissima est Picentia,
quam et Mela II,&nbsp;4, in ora maritima recenset. Cf. <a class =
"crossref" href = "#not8_424">ad v.&nbsp;424</a>.
&mdash;<i>Pæstum</i>. hod Pesti, Παῖστον, Ptol. III,&nbsp;1, et
Ποσειδωνία, Strab. V extr. <i>Posidonia</i>, Plin. III,&nbsp;5 seu 10;
Liv. Epit. XIV. <i>Neptunia</i>, Vellei. I,&nbsp;15, urbs Lucaniæ, non,
quod ex h.l. colligas, Picentinorum, (vid. tamen Strab. l.c.) et
colonia, (vid. Liv. et Vellei. ll. cc. ac Liv. XXVII, 10) non longe a
Silari ostio, (Strab. VI pr.) ad sinum Pæstanum, nunc <i>Golfo di
Salerno. Rosæ Pestanæ</i>, notæ ex Virg. Ge. IV, 119. Cf. et Liv. XXII,
36, et Martial. IX, <span class = "smallcaps">xxvii</span>,&nbsp;3.
<i>The Ruins of Pæstum or Posidonia</i> post Dumont. Paris. 1764, et
Phil. Morghem ibid. 1766; splendidius edidere Miller Lond. 1767, et
Thom. Major ibid. 1768.
&mdash;<a name = "not8_579" id = "not8_579" href =
"#line8_579">579.</a>&nbsp;<i>exhaustæ Cerillæ</i>, vid. V.L.
&mdash;<a name = "not8_580" id = "not8_580" href =
"#line8_580">580.</a>&nbsp;<i>Silarus</i> fl. (<i>Selo</i>)
<i>Silerus</i>, Mel. II,&nbsp;4. Σίλαρις, Strab. V, extr. et VI pr.
<i>Siler</i>, Lucan. II, 427, qui Lucanos a Picentibus disterminat.
<span class = "pagenum notes">535</span>
&mdash;<a name = "not8_581" id = "not8_581" href =
"#line8_581">581.</a>&nbsp;<i>Duritiem lapidum inolescere ramis</i>,
h.e. induci lignis, ut ap. Virg. Ge. II, 77; τὸ καθιέμενον εἰς αὐτὸ
φυτὸν ἀπολιθοῦσθαι, Strab. V, extr. Conf. Vibius Sequest. p.&nbsp;194
seq. ed. Oberlin. V.C. De eadem vi aliorum fontium rivorumque, vid. a
Dausq. laud. Ovid. Met. XV, 313, et Plin. XXXI,&nbsp;2.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">535</span>
<p><a name = "line8_582" id = "line8_582"> </a>
Ille et pugnacis laudavit tela Salerni</p>
<p><a name = "line8_583" id = "line8_583"> </a>
Falcatos enses, et quæ Buxentia pubes</p>
<p><a name = "line8_584" id = "line8_584"> </a>
Aptabat dextris inrasæ robora clavæ.</p>
<span class = "linenum">585</span>
<p><a name = "line8_585" id = "line8_585"> </a>
Ipse, <a href = "#var8_585">humero exsertus</a> gentili more
parentum,</p>
<p><a name = "line8_586" id = "line8_586"> </a>
Difficili gaudebat equo, roburque juventæ</p>
<p><a name = "line8_587" id = "line8_587"> </a>
<a href = "#var8_587">Flexi</a> cornipedis duro exercebat in ore.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_582" id = "not8_582" href = "#line8_582">582.</a>
<i>Salernum</i> (<i>Salerno</i>) opp. et colonia (Liv. XXXIV, 45;
Vellei. I,&nbsp;15) in Picentinis, cum castro in monte, (Liv. XXXII, 29,
et Strab. V, extr. ἐπετείχισαν αὐτοῖς Σάλερνον Ῥωμαῖοι φρουρᾶς χάριν,
μικρὸν ὑπὲρ τῆς θαλάττης) ad mare Inferum, a quo et castrum, et opp.
quoque ipsum olim remotum fuisse putabat Cluver. refragg. Ptol. Cell.
Holsten. et Hard. ad Plin. III,&nbsp;5 seu 9 extr. <i>Schola
Salernitana</i> in medio ævo inclaruit.
&mdash;<a name = "not8_583" id = "not8_583" href =
"#line8_583">583.</a>&nbsp;<i>Falcatos enses</i>, ut ap. Virg. Æn. VII,
732, et sup. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_278">III,
278</a>.
&mdash;<i>Bruxentum</i>, Gr. Πυξοῦς, (Strab. VI, pr.; Plin. III,&nbsp;5,
seu 10) colonia, (Vell. I,&nbsp;15; Liv. XXXIV, 45; XXXIX, 23) in
Lucania, hod. vel <i>Policastro</i>, vel, quod Leander putat,
<i>Piscicta</i>.
&mdash;<a name = "not8_584" id = "not8_584" href =
"#line8_584">584.</a>&nbsp;<i>inrasæ</i>, non <i>rasæ</i>, non levigatæ,
<i>robora clavæ</i>, h.e. clavam rudem et inpolitam. D.&nbsp;Heins.
comparat ἁυτοφυῆ κορύνην, Theocr. Id. IX, 24, ἄξοα δούρατα, Nonn.
Dionys. <span class = "greek" title = "XXXVII.">ΛΗ.</span>, v.&nbsp;172,
et <i>ingenuam clavam</i>, Auson. Clavam e buxo intelligit Dausq. quia
Πυξοῦς a buxetis nomen sortita sit.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_585" id = "not8_585" href = "#line8_585">585.</a>
Cethegorum hic mos fuit, a L. Cethego desumtus, ut exserto humero et
brachio expapillato pugnarent: ut enim habilius valentiusque telum
vibrarent, substrictiores erant. Ita Modius et Dausq. qui jam
compararunt Lucan. II, 543, <i>exsertique manus vesana Cethegi</i>, et
Horat. A.&nbsp;P. 50, <i>cinctutis Cethegis</i>, ubi vid. Schol.
&mdash;<i>Ipse</i> dux, Cethegus.
&mdash;<i>humero exsertus</i>, cf. Virg. Æn. I,&nbsp;492; XI, 649; Stat.
Th. IV, 235, (ubi vid. Barth.) et ej. Achil. I,&nbsp;346.
&mdash;<a name = "not8_586" id = "not8_586" href =
"#line8_586">586.</a>&nbsp;<i>Difficili</i>, feroci, qui difficulter
regi ac flecti potest.
&mdash;<a name = "not8_587" id = "not8_587" href =
"#line8_587">587.</a>&nbsp;<i>Flexi cornipedis in ore</i>, in flectendo
equo feroci ac generoso.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_588" id = "line8_588"> </a>
Vos etiam <a href = "#var8_588">adcisæ</a> desolatæque virorum</p>
<p><a name = "line8_589" id = "line8_589"> </a>
Eridani gentes, nullo <a href = "#var8_589">adtendente</a> Deorum</p>
<span class = "pagenum">536</span>
<span class = "linenum">590</span>
<p><a name = "line8_590" id = "line8_590"> </a>
Votis tunc vestris, casura ruistis in arma.</p>
<p><a name = "line8_591" id = "line8_591"> </a>
Certavit Mutinæ quassata Placentia bello:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_588" id = "not8_588" href = "#line8_588">588.</a>
<i>adcisæ desolatæque virorum</i>, victoriis et vastatione Hannibalis.
Conf. <a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_392">ad II, 392, in
V.L.</a>
&mdash;<a name = "not8_589" id = "not8_589" href =
"#line8_589">589.</a>&nbsp;<i>gentes Eridani</i> adcolæ, gentes Galliæ
<span class = "pagenum notes">536</span>
Cisalpinæ, quæ etiam Togata, Citerior atque Subalpina vocabatur, et in
Trans- ac Cispadanam dividebatur, quia Padus, cujus Græcum nomen
<i>Eridanus</i> est, eam secat; cui qui propiores utrimque colebant,
Circumpadani dicebantur.
&mdash;<i>nullo adtendente Deorum Votis</i>, cf. Hor. Od. I,&nbsp;<span
class = "smallcaps">ii</span>, 27; Val. Fl. I,&nbsp;341, et <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#not6_82">ad VI, 82, 87</a>.
&mdash;<a name = "not8_590" id = "not8_590" href =
"#line8_590">590.</a>&nbsp;<i>in arma casura</i>, in pugnam, infelicem
eventum habituram.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_591" id = "not8_591" href = "#line8_591">591.</a>
<i>Certavit Mutinæ</i>, cum Mutina, <i>mittenda pube</i>, de numero
militum, Romanis adversus Pœnos auxilio mittendorum.
&mdash;<i>Mutina</i>, hod. <i>Modena</i>, Boiorum opp. in Gallia Cispad.
firmissima et splendidissima populi Rom. colonia, (Cic. Phil. V,&nbsp;9;
Liv. XXXIX, 55; Cluver. Ital. Antiq. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">xxviii</span>, p.&nbsp;277) unde bellum Mutinense, ex Cic.
Philipp. oratt., Suet. Aug. 9, 84; Flor. IV,&nbsp;4; Appian. b. Civ.
III, 49 sq.; Dione XLVI, 37, aliisque notissimum. <i>Placentia</i>, nunc
<i>Piacenza</i>, opp. Gallorum, qui Polyb. II, 17. Ἄνανες et <i>d’
Anvillio Anamani</i> dicuntur, colonia metu belli Punici II, primo ejus
anno cis Padum, ut Cremona trans Padum, condita (Polyb. III, 40; Liv.
XXI, 25, et Epit. XX; Vellei. I,&nbsp;14; Tac. Hist. II, 19) ubi ex
Apennino decurrens ὁ Τρεβίας συμβάλλει τῷ Πάδῳ, Strab. V, p.&nbsp;150.
&mdash;<i>quassata bello</i>, primum, quum Romani ab Hannibale ad
Trebiam victi, eo fugerent; (Liv. XXI, 56... 59) deinde sæpius, de quo
vid. Liv. XXVII, 39, 43; XXVIII, 11; XXXI, 10, 21; XXXIV, 22, 56; Tac.
Hist. II, 21.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_592" id = "line8_592"> </a>
Mantua mittenda certavit pube Cremonæ,</p>
<p><a name = "line8_593" id = "line8_593"> </a>
Mantua Musarum domus, atque ad sidera cantu</p>
<span class = "pagenum">537</span>
<p><a name = "line8_594" id = "line8_594"> </a>
Evecta <a href = "#var8_594">Aonio</a>, et Smyrnæis æmula plectris.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_592" id = "not8_592" href = "#line8_592">592.</a>
<i>Cremona</i>, quod etiam nunc comitatus et oppidi Mediolanensis nomen
est, in Cenomanis ad Padum, infra Adduæ confluentem, colonia, ut modo
diximus, ac municipium, bellis civilibus et Vitelliano adflictum, de quo
vid. Serv. ad Virg. Ecl. IX, 28, et Tac. Hist. III, 19, et 32&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not8_593" id = "not8_593" href =
"#line8_593">593.</a>&nbsp;<i>Mantua</i>, vicina Cenomanorum urbs, (hod.
caput ducatus ejusdem nominis) ab Etruscis condita in Benaco lacu,
(<i>Lago di Mezo</i>, seu <i>Sotto</i>, <i>Painolo</i> et <i>Sopro</i>)
quem Mincius amnis, (<i>Menzo</i>) ex eo profluens, efficit. Originem
nomenque urbis, quam a celt. voc. <i>man</i>, aqua, dictam putat
<i>Mentelle, Géogr. comparée</i>, p.&nbsp;75, fabulose ac varie tradit
Virg. Ecl. IX, 60, et Æn. X,&nbsp;198 seq. ad quæ loca, vid. Heyne.
&mdash;<a href = "#line8_593">Versus 593, 594.</a>&nbsp;Poeta in laudem
Virgilii adjecit, qui Andibus, in agri Mantuani vico, natus dicitur. Cf.
Virg. Ge. III, 10 sq. et T.&nbsp;I. p. <span class =
"smallcaps">cxviii</span> et <span class = "smallcaps">cxlii</span>,
edit. Heyn. prior.
&mdash;<i>cantu Aonio</i>, ut <i>Aoniæ sorores</i>, <i>lyra</i>,
<i>vates</i>. Vid. Heyne ad Virg. Ge. III, 11. Sed possis etiam cum
Drak. sententiam h.l. ita expedire: Mantua celebris facta Virgilii
Georgicis et Æneide, quorum altero carmine Hesiodum, <i>Ascræ</i>
habitantem, quod <i>Aonum</i>, primorum Bœotiæ incolarum, oppidulum est,
altero Homerum imitatus
<span class = "pagenum notes">537</span>
est.
&mdash;<a name = "not8_594" id = "not8_594" href =
"#line8_594">594.</a>&nbsp;<i>Smyrnæis plectris</i>, nam Ἑπτὰ
ἐριδμαίνουσι πόλεις διὰ ῥίζαν Ὁμήρου, Κύμη, Σμύρνα, Χίος, Κολοφὼν,
Πύλος, Ἄργος, Ἀθῆναι.
&mdash;<i>plectris</i> ut ap. Hor. Od. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">xxvi</span>, 11, ubi vid. Jani.</p>


<div class = "text">
<span class = "linenum">595</span>
<p class = "indent">
<a name = "line8_595" id = "line8_595"> </a>
Tum Verona Athesi circumflua, et undique sollers</p>
<p><a name = "line8_596" id = "line8_596"> </a>
Arva coronantem nutrire Faventia <a href = "#var8_596">pinum</a>.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_595" id = "not8_595" href = "#line8_595">595.</a>
<i>Verona</i>, opp. Venetorum, quod integro nomine ac flore superat,
Catulli, Plinii, majoris et Vitruvii patria.
&mdash;<i>Athesi</i>, Rhætiæ fluv. hod. <i>Adige</i>, seu <i>Etsch</i>.
&mdash;<i>circumflua</i>, ἀμφίῤῥυτος, περίῤῥυτος. Idem testatur Serv. ad
Virg. Æn. IX, 679, cujus auctoritatem Drak. obponit Scalig. qui Poet.
VI, p.m. 324 id in dubium vocat, et nunc certe fluvium ab urbe claudi
contendit.
&mdash;<a name = "not8_596" id = "not8_596" href =
"#line8_596">596.</a>&nbsp;<i>Faventia</i>, nunc <i>Faenza</i> in
Romandiola, Lingonum oppid. in Gallia Cispad. vinetis (Varr. R.&nbsp;R.
c. 2, Colum. III,&nbsp;3) et bello Sullano (Liv. Epit. 88; Vellei. II,
28) nobilitatum.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_597" id = "line8_597"> </a>
Vercellæ, fuscique ferax Pollentia villi,</p>
<p><a name = "line8_598" id = "line8_598"> </a>
Et quondam Teucris comes in Laurentia bella</p>
<p><a name = "line8_599" id = "line8_599"> </a>
Ocni prisca domus, parvique Bononia Rheni.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_597" id = "not8_597" href = "#line8_597">597.</a>
<i>Vercellæ</i>, hod. <i>Vercelli</i>, Libicorum opp. in Gallia
Transpad. ad Sessim, seu Sessitem flux. Plin. III, 17; Tac. Hist.
I,&nbsp;70.
&mdash;<i>Pollentia</i> (<i>Pollenza</i>), Πολεντία, Ptolem. urbs
Liguriæ cis Padum, ad confluentes Tanari et Sturæ, diversa ad oppidis
ejusdem nominis in Piceno et Majorca. Laudatur a calicibus fictilibus,
Plin. XXXV, 12; Martial XIV, 157, et a copia ovium nigrarum ac <i>villi
fusci</i> h.e. lanæ nigræ Martial. l.c. Colum. VII, <span class =
"smallcaps">ii</span>, 48, et Plin. VIII, 48, a quo lanam potius canam
prædicari monent, Dausq. Drak. et Cluver. p.&nbsp;85. Sed vid. ibi
Harduin.
&mdash;<a name = "not8_598" id = "not8_598" href =
"#line8_598">598.</a>&nbsp;Conf. Virg. Æn. X,&nbsp;198 sq. et ibi Heynii
Exc. I.
&mdash;<a name = "not8_599" id = "not8_599" href =
"#line8_599">599.</a>&nbsp;<i>Ocni prisca domus</i> non potest esse
Mantua, cujus poeta jam meminit <a class = "crossref" href =
"#line8_592">v.&nbsp;592 sq.</a> Hinc vetustiorem et vere <i>priscam</i>
Ocni domum, Bononiæ vicinam, quam coluerit, antequam Mantuam conderet,
vel, quæ et Marsi sententia est, montana illa, e quibus Tiberis, Ocni
pater, oritur, intelligit Cellar. De ipsa Bononia adcipit Heyne l.c.
quam certe ab Ocno conditam nonnulli tradiderunt, teste Serv. Ab ea
tamen omnino <i>Ocni domus</i> h.l. discerni videtur. <i>Bononia</i>
(<i>Bologna</i>) olim <i>Felsina</i> Tuscis dicta, ante Gallorum
incursiones, (Plin. III, 15: Liv. XXXIII, 37.) Boiorum opp. in Gallia
Cispad. ad radices Apennini, inter fluvios <i>Lavinium</i> et
<i>Rhenum</i> (<i>Savena</i> et <i>Reno</i>), unde h.l. <i>parui
Rheni</i>, ut distinguatur a Rheno, Galliæ et Germaniæ fl. In illo amni
Bononiensi (Plin. XVI, 36) insula Triumvirorum fuit, de qua vid. Cl.
Schweigh. ad Appian. b. Civ. IV,&nbsp;2. Alia autem est <i>Bononia</i>,
<span class = "pagenum notes">538</span>
hod. <i>Boulogne</i>, urbs Morinorum in Gallia Belg.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">538</span>
<span class = "linenum">600</span>
<p><a name = "line8_600" id = "line8_600"> </a>
Quique gravi remo, limosis segniter undis,</p>
<p><a name = "line8_601" id = "line8_601"> </a>
Lenta paludosæ <a href = "#var8_601">proscindunt</a> stagna Ravennæ.</p>
<p><a name = "line8_602" id = "line8_602"> </a>
Tum Trojana manus, tellure antiquitus orti</p>
<p><a name = "line8_603" id = "line8_603"> </a>
Euganea, profugique sacris Antenoris oris.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_600" id = "not8_600" href = "#line8_600">600 sq.</a>
<i>gravi remo... Ravennæ</i>, ἐν τοῖς ἕλεσι μεγίστη μὲν ἔστι Ῥαβέννα,
καὶ διάῤῥυτος, Strab. l.c. Nunc quoque multæ ibi paludes, et quibus
limosa ac fætida aqua ne fluviis quidem Ronco et Montone, ad latera
oppidi propterea ductis, satis derivari potest. De situ urbis, quæ hodie
III M.P. abest a mari, quod sensim plurimum arenæ evomuit, vid. inpr.
Jornandes rer. Get. c. 29. Observa autem h.l. ubertatem verborum!
&mdash;<a class = "missing" name = "not8_601" id = "not8_601" href =
"#line8_601" title = "numerus deest">601.</a>&nbsp;<i>Lenta</i>, quibus
lenta fit navigatio.
&mdash;<i>Ravenna</i>, (<i>Ravenna</i>, caput Romandiolæ) Lingonum urbs
in Gallia Cispad. ad oram maritimam, Sabinorum opp. (Plin. III, 15) vel
potius Θετταλῶν κτίσμα, (Strab. V, p.&nbsp;148, al. 214, al. 327, Zosim
V,&nbsp;27) regni sedes Theodorici et Exarchorum, cujus antiquo portui,
in Bedesis ostio; Augustus novum addidit, et in eo classem Ravennatem,
superi, seu Adriatici maris tuendi causa, collocavit. Suet. Aug. 49;
Tac. Ann. IV,&nbsp;5, et Hist. II, 100; III, 6,&nbsp;40.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_602" id = "not8_602" href = "#line8_602">602.</a>
Intelligit Patavinos, quorum urbs <i>Patavium</i> (<i>Padua</i>), Livii
patria, opulentissimum Venetorum opp. (Strabon. V, p.&nbsp;147) in læva
ripa Medoaci minoris ab <i>Antenore</i> condita fuit.
&mdash;<a name = "not8_603" id = "not8_603" href =
"#line8_603">603.</a>&nbsp;<i>Euganei</i> ante belli Trojani tempora ad
ipsum mare Hadriat. colebant, ex qua sede a Trojanis et Henetis, duce
Antenore, pulsi, in septemtrionem ad Alpes, inter Larium lacum et
Athesin fl. secesserunt; unde <i>tellus Euganea</i> h.l. Venetorum
regio. Cf. <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_212">XII,
212 sq.</a>; Liv. I,&nbsp;1; Dionys. Hal. I,&nbsp;20; Virg. Æn.
I,&nbsp;242... 249, ubi vid. Heyne.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_604" id = "line8_604"> </a>
Nec non cum Venetis Aquileia <a href = "#var8_604">superfluit</a>
armis.</p>
<span class = "linenum">605</span>
<p><a name = "line8_605" id = "line8_605"> </a>
Tum pernix Ligus, et sparsi per saxa <a href =
"#var8_605">Vagenni</a></p>
<span class = "pagenum">539</span>
<p><a name = "line8_606" id = "line8_606"> </a>
In decus Hannibalis duros misere nepotes.</p>
<p><a name = "line8_607" id = "line8_607"> </a>
Maxima tot populis rector fiducia Brutus</p>
<p><a name = "line8_608" id = "line8_608"> </a>
Ibat, et hortando notum adcendebat in hostem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_604" id = "not8_604" href = "#line8_604">604.</a>
<i>Aquileia</i>, Carnorum, Alpini populi, qui Forum Julium
(<i>Friuli</i>, seu <i>Friaul</i>, provinciam Venetam) incolebant,
oppidum, nunc fere dirutum, inter Turrum et Natisonem (<i>Turrone</i> et
<i>Natisone</i>) fluvios situm, (Plin. III, 18) et antiqua colonia,
adversus barbaros munita (Liv. XL, 34; Strab. V, p.&nbsp;148, al. 214)
et non ita multo post aucta, (Liv. XLIII, 17) unde emporium insigne
factum. Herodian. VIII,&nbsp;2, et Spanhem. ad Julian. p.&nbsp;254.
&mdash;<i>superfluit</i>, abundat, <i>armis</i>, armatis, copiis, quas
in bellum mittit. Cf. V.L.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_605" id = "not8_605" href = "#line8_605">605.</a>
<i>Liguria</i>, nunc Genua et Lucca.
&mdash;<i>Vagenni</i>, seu Vagienni, (<i>Bagitenni</i> in Tabula
Peuting.) ex Caturigibus orta Ligurum gens, ad Alpes marit. et Padum,
(Plin. III, 16 et
<span class = "pagenum notes">539</span>
20) quorum opp. <i>Augusta Vagiennorum</i> (hod. <i>Vico</i>, quod
<i>d’Anville</i>, sed, quod alii putant, <i>Saluzzo</i> in Pedemontio)
memoratur, Plin. III,&nbsp;5, seu 7. <i>Augusta Bagiennorum</i> apud
Sponium Misc. Er. Antiq. p.&nbsp;164, et corrupte <span class = "greek"
title = "Augousta Batienôn">Αὐγούστα Βατιενῳν</span>, Ptol. III,&nbsp;1,
ubi et perperam cum Iria et Dertona in Taurinis ponitur.
&mdash;<a name = "not8_606" id = "not8_606" href =
"#line8_606">606.</a>&nbsp;<i>In decus Hannibalis</i>, ut ab eo cum
reliquis ad Cannas vincerentur.
&mdash;<i>duros nepotes</i> adcipio ut <i>adsuetum malo Ligurem</i> ap.
Virg. Georg. II, 168, ubi vid. Heyne. Cf. sup. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_558">ad I,&nbsp;558</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#not6_308">VI, 308</a>. «Ligures montani,
duri atque agrestes: docuit ager ipse, nihil ferendo, nisi multa cultura
et magno labore quæsitum,» Cic. contra Rullum II, 35.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_609" id = "line8_609"> </a>
Læta viro gravitas, ac mentis amabile pondus,</p>
<span class = "linenum">610</span>
<p><a name = "line8_610" id = "line8_610"> </a>
Et sine tristitia virtus: non ille <a href = "#var8_610">rigoris</a></p>
<p><a name = "line8_611" id = "line8_611"> </a>
Ingratas laudes, nec nubem frontis amabat,</p>
<p><a name = "line8_612" id = "line8_612"> </a>
Nec famam lævo quærebat limite vitæ.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_609" id = "not8_609" href = "#line8_609">609</a> <a name
= "not8_610" id = "not8_610" href = "#line8_609">seq.</a>
Poeta ducem fingit ad exemplum M. Bruti, quem Cicero amavit, quique
<i>mentis pondere</i> h.e. prudentia, et cunctis virtutibus par L.
Bruto, primo Consuli, fuit, sed <i>sine tristitia, sine rigore</i>,
Mars. et Cell. Cf. sup. <a class = "crossref" href = "#not8_560">ad
v.&nbsp;560</a>.
&mdash;<i>Læta gravitas</i>, comitate mixta, ut <i>mentis amabile
pondus</i>, et <i>sine tristitia virtus</i>.
&mdash;<i>mentis pondus</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_429">ad VI, 429</a>.
&mdash;<a name = "not8_611" id = "not8_611" href =
"#line8_611">611.</a>&nbsp;<i>nubem frontis</i>, νεφέλην ὀφρύων,
Sophocl. Antigone, v.&nbsp;538. Κρέοντα συννεφῆ, Eurip. Phœniss.
v.&nbsp;1317; D.&nbsp;Heins. διασκεδᾶτε τὸ προσὸν, νῦν νέφος ἐπὶ τοῦ
μετώπου, Athen. I, p.&nbsp;34; τὴν νεφέλην τῶν ὀφρύων, Philostr. epist.
72; Drak. qui etiam Stat. Silv. III, <span class = "smallcaps">v</span>,
11, et Theb. IV, 512, (ubi tamen cæcitas designatur) Martial. II, 11,
aliorumque loca comparavit. Plura desideranti suppeditabit Lambin. ad
Hor. Epist. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">xviii</span>, 94.
&mdash;<a name = "not8_612" id = "not8_612" href =
"#line8_612">612.</a>&nbsp;<i>limite lævo</i>, sinistra, h.e. prava
<i>vitæ</i> via ac ratione. Non simulatione virtutis, sed vera virtute,
Mars. Cf. <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_140">IX,
140</a>.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_613" id = "line8_613"> </a>
Addiderat ter mille viros, in Marte sagittæ</p>
<p><a name = "line8_614" id = "line8_614"> </a>
<a href = "#var8_614">Expertos</a>, fidus Sicula regnator ab Ætna.</p>
<span class = "pagenum">540</span>
<span class = "linenum">615</span>
<p><a name = "line8_615" id = "line8_615"> </a>
<a href = "#var8_615">Non totidem Ilva viros</a>, sed lætos cingere
ferrum,</p>
<p><a name = "line8_616" id = "line8_616"> </a>
Armarat patrio, <a href = "#var8_616">quo nutrit bella</a>, metallo.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_613" id = "not8_613" href = "#line8_613">613.</a>
Innuitur Hiero, rex Syracusanus, fidissimus Romanorum socius. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_489">V,&nbsp;489 sqq.</a>;
Liv. XXI, 50; XXII, 37, 56.
&mdash;<i>ter mille</i>, propr. mille sagittariorum et funditorum, teste
Livio.
&mdash;<a name = "not8_614" id = "not8_614" href =
"#line8_614">614.</a>&nbsp;<i>Expertus</i> passive dicitur peritus, vel
qui tritus est in aliqua re usu, et experientiam habet. Sic <i>expertus
belli</i> ap. Virg. Æn. X,&nbsp;173, et Tac. Hist. IV, 76; conf. et Liv.
IV,&nbsp;9;
<span class = "pagenum notes">540</span>
XXIV, 22, al.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_615" id = "not8_615" href =
"#line8_615">615,</a>&nbsp;<a name = "not8_616" id = "not8_616" href =
"#line8_616">616.</a> Conf. Virg. Æn. X,&nbsp;173, 174, et Rutil. Numat.
Itiner. I,&nbsp;351.
&mdash;<i>Ilva</i> ins. hodie <i>Elba</i> in mari Tusco, Gr. <span class
= "greek" title = "Aithalê">Ἀιθάλη</span>, seu <span class = "greek"
title = "Aithalia">Ἀιθαλία</span> (quam ab Ilva perperam distinguit
Ptol.) in Etruriæ ora, ferri metallis abundat, ut etiamnunc Elba. Vid.
Plin. III,&nbsp;6, et Heyn. Exc. I, ad Virg. l.c. pag. 415, 416.
&mdash;De qua insula conf. Wernsdorf. ad Rutil. Itin. I,&nbsp;351, in
Poet. Min. T.&nbsp;V, P. I, p.&nbsp;139.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_617" id = "line8_617"> </a>
<a href = "#var8_617">Ignosset</a>, quamvis avido committere pugnam,</p>
<p><a name = "line8_618" id = "line8_618"> </a>
Varroni, quicumque simul tot tela videret.</p>
<p><a name = "line8_619" id = "line8_619"> </a>
Tantis agminibus Rhœteo litore quondam</p>
<span class = "linenum">620</span>
<p><a name = "line8_620" id = "line8_620"> </a>
Fervere, quum magnæ Trojam invasere Mycenæ,</p>
<p><a name = "line8_621" id = "line8_621"> </a>
Mille rates vidit Leandrius Hellespontus.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_618" id = "not8_618" href = "#line8_618">618.</a>
<i>Varroni</i>, cujus audacia tanto militum numero excusari quodammodo
potest.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_619" id = "not8_619" href = "#line8_619">619 sqq.</a>
<i>Rhæteo</i>, Trojano, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_115">ad I,&nbsp;115</a>.
&mdash;<i>Fervere rates litore</i>, pro <i>fervere litus ratibus</i>, ut
ap. Virg. Æn. IV, 407; VIII, 677.
&mdash;<a class = "missing" name = "not8_620" id = "not8_620" href =
"#line8_620" title = "numerus deest">620.</a>&nbsp;<i>Mycenæ</i>, urbs
Argolidis, Agamemnonis regia, pro tota Græcia, ut ap. Virg. Æn.
I,&nbsp;284; II, 180, 331; VI, 839; VII, 222.
&mdash;<a class = "missing" name = "not8_621" id = "not8_621" href =
"#line8_621" title = "numerus deest">621.</a>&nbsp;<i>Mille rates</i>,
conf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_229">ad III,
229</a>.
&mdash;<i>Leandrius Hellespontus</i>, in quo, tempestate oborta,
submersus Leander, seu Leandrus juvenis, Abydi in Troade natus, cujus
amica Hero Sesti in Thracia habitabat, unde ejus visendæ causa hoc
fretum tranare solebat. Fabula nota ex Musæi carmine, et ex Ovid. Ep.
Her. XVIII et XIX.
&mdash;<i>Hellespontus</i> (<i>die Dardanellen</i>) inter Sestum et
Abydum non nisi
<span class = "pagenum notes">541</span>
VII stadia latus est, et hinc ibi ponte junctus dicitur a Xerxe.</p>


<div class = "text">
<span class = "pagenum">541</span>
<p class = "indent">
<a name = "line8_622" id = "line8_622"> </a>
Ut ventum ad Cannas, urbis vestigia priscæ,</p>
<p><a name = "line8_623" id = "line8_623"> </a>
Defigunt diro signa infelicia vallo.</p>
<p><a name = "line8_624" id = "line8_624"> </a>
Nec, tanta miseris <a href = "#var8_624">jamque</a> inpendente
ruina,</p>
<span class = "linenum">625</span>
<p><a name = "line8_625" id = "line8_625"> </a>
Cessarunt Superi vicinas prodere clades.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_622" id = "not8_622" href = "#line8_622">622.</a>
<i>Cannas</i> (vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_50">ad
I,&nbsp;50</a>) <i>urbis vestigia priscæ.</i> Ἀννίβας καταλαμβάνει τὴν
τῆς Κάννης προσαγορευομένης πόλεως ἄκραν.&mdash;τὴν μὲν οὖν πόλιν ἔτει
πρότερον ἑνὶ συνέβαινε κατεσκάφθαι, Polyb. III, 107, πόλιν Κάνναν, ibid.
IV,&nbsp;1. <i>Ignobilis Apuliæ vicus</i>, dicitur Flor. II,&nbsp;6.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_624" id = "not8_624" href = "#line8_624">624.</a>
Portenta, quæ pugnæ Cannensis præsagia fuerint, Silius non more tantum
<ins class = "correction" title = "‘poetarnm’ legitur">poetarum</ins>,
quod Drak. putabat, (coll. Lucan. I,&nbsp;524; VII, 151; Petron. c. 121;
Stat. Th. VII, 401, et Virg. Ge. I,&nbsp;466, ubi vid. Heyne) sed ex
fide quoque historica, etsi variatis eorum generibus, aliisque adjectis
commemorat; vid. Polyb. III, 112, et Liv. XXII, 36. Conf. omnino sup.
<a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_59">ad
V,&nbsp;59&nbsp;sq.</a></p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_626" id = "line8_626"> </a>
Per subitum adtonitis pila exarsere maniplis,</p>
<p><a name = "line8_627" id = "line8_627"> </a>
Et celsæ toto ceciderunt aggere pinnæ,</p>
<p><a name = "line8_628" id = "line8_628"> </a>
Nutantique ruens prostravit vertice silvas</p>
<p><a name = "line8_629" id = "line8_629"> </a>
Garganus, fundoque imo mugivit anhelans</p>
<span class = "linenum">630</span>
<p><a name = "line8_630" id = "line8_630"> </a>
Aufidus, et magno late distantia ponto</p>
<p><a name = "line8_631" id = "line8_631"> </a>
Terruerunt pavidos adcensa Ceraunia nautas.</p>
<p><a name = "line8_632" id = "line8_632"> </a>
Quæsivit Calaber, subducta luce repente</p>
<p><a name = "line8_633" id = "line8_633"> </a>
<a href = "#var8_633">Inmensis</a> tenebris, et terram et litora
Sipus:</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_626" id = "not8_626" href = "#line8_626">626.</a>
<i>Per subitum</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_594">ad VII, 594</a>.
&mdash;<i>pila exarsere maniplis</i>, cf. Tac. Ann. XII, 64; XV,&nbsp;7,
et, qui in faustis hoc portentis reponit, a Dausq. laud. Dionys. Hal.
lib. V, vid. omnino Heyne Opusc. acad. T.&nbsp;III, p.&nbsp;257.
&mdash;<a name = "not8_627" id = "not8_627" href =
"#line8_627">627.</a>&nbsp;<i>aggere</i>, cf. <a class = "crossref" href
= "bookI.html#not1_265">ad I,&nbsp;265</a>.
&mdash;<i>pinnæ</i>, ut ap. Virg. Æn. VII, 159.
&mdash;<a name = "not8_628" id = "not8_628" href =
"#line8_628">628.</a>&nbsp;Cf. Heyne l.c. p.&nbsp;259 seq., 265 seq.
&mdash;<a name = "not8_629" id = "not8_629" href =
"#line8_629">629.</a>&nbsp;<i>Garganus</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookIV.html#not4_561">ad IV, 561</a>.
&mdash;<a name = "not8_630" id = "not8_630" href =
"#line8_630">630.</a>&nbsp;<i>Aufidus</i>, cf. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_52">ad I,&nbsp;52</a>.
&mdash;<a name = "not8_631" id = "not8_631" href =
"#line8_631">631.</a>&nbsp;<i>adcensa</i> ignibus intestinis, vel
potius, ut sæpe, fulminibus <i>Ceraunia</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookV.html#not5_386">ad V,&nbsp;386</a>.
&mdash;<i>magno ponto</i>, mari interno, seu mediterraneo, proprie sic
dicto, quod Plin. III,&nbsp;5, aliisque simpl. <i>mare magnum</i>
vocatur. Nam alioquin Ceraunia prominent in mare Ionium et Hadriat. quæ
sunt partes maris mediter.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_633" id = "not8_633" href = "#line8_633">633.</a>
Cf. V.L.
&mdash;<i>Sipus</i>, forma græca, pro <i>Sipuntis</i>, Σιποῦντα, Polyb.
X, Exc. c. 1. <i>Sipus</i>, Σιποῦς, Ptol. III,&nbsp;1; Strab. VI,
p.&nbsp;284; Mel. II,&nbsp;4; Lucan. V,&nbsp;377, et Steph.
<i>Sipontum</i>, Liv. <span class = "smallcaps">xxxiv</span>, 45; <span
class = "smallcaps">xxxix</span>, 23; Plin. III, 11. <i>Sipuntum</i>,
Antonin. et Mel. l.c. urbs Apuliæ Dauniæ, a Diomede condita et ἀπὸ τῶν
ἐκκυματιζομένων σηπίων, a
<span class = "pagenum notes">542</span>
sepiis, ad litus ejectis, sic dicta, teste Strab. l.c. cujus ruinæ <ins
class = "correction" title = "‘sunt sunt’ legitur">sunt</ins> proxime
Manfredoniam.
&mdash;<i>Calabriæ</i>, Apuliæ, Iapygiæ et Messapiæ nomina a poetis
passim confunduntur.</p>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">542</span>
<p><a name = "line8_634" id = "line8_634"> </a>
Obseditque frequens castrorum limina bubo.</p>
<span class = "linenum">635</span>
<p><a name = "line8_635" id = "line8_635"> </a>
Nec densæ trepidis <a href = "#var8_635">apium</a> se involvere
nubes</p>
<p><a name = "line8_636" id = "line8_636"> </a>
<a href = "#var8_636">Cessarunt</a> aquilis: non unus crine corusco</p>
<p><a name = "line8_637" id = "line8_637"> </a>
Regnorum eversor rubuit letale cometes.</p>
<p><a name = "line8_638" id = "line8_638"> </a>
Castra quoque et vallum <a href = "#var8_638">rabidæ</a> sub nocte
silenti</p>
<p><a name = "line8_639" id = "line8_639"> </a>
Inrupere feræ, <a href = "#var8_639">raptique</a> ante ora paventum</p>
<span class = "linenum">640</span>
<p><a name = "line8_640" id = "line8_640"> </a>
<a href = "#var8_640">Adjunctos</a> vigilis sparserunt membra per
agros.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_634" id = "not8_634" href = "#line8_634">634.</a>
Cf. Virg. Æn. IV, 462, 463, et Ovid. Met. V,&nbsp;550.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_635" id = "not8_635" href = "#line8_635">635.</a>
<i>apum nubes</i>, examen (vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_311">ad I,&nbsp;311</a>) in <i>aquilis</i>, seu signis
militaribus; vel in arbore, foro, castris et templi domusque culmine
βοτρυδὸν considens, sæpius in diris ominibus numeratur. N.&nbsp;Heins.
excitavit Ammian. Marcell. lib. XVIII, et Lucan. VII, 161; Dausq. autem
Liv. XXI, 46; XXIV, 10; XXVII, 23; Plin. XI, 17, (ubi vid. Hard.) Val.
Max. I,&nbsp;6; Cic. harusp. resp. c. 12, et Virg. Æn. VII, 64 seq. ubi
vid. Cerda et Heyne; Add. Juvenal. XIII, 68; Flor. II,&nbsp;6; Ælian.
V.H. X,&nbsp;21; XII, 45, 46; Dion. XLVII, p.&nbsp;328, 351; LIV,
p.&nbsp;544; LXXIV, p.&nbsp;842; Tac. Ann. XII, 64, et Jul. Obseq. c.
95, 103, 113, 130, 132 al.
&mdash;<i>apium</i>, pro apum. Vid. Ernesti ad Tac. l.c. Drak. ad Liv.
IV, 33, et ad h.l. ubi laudat Voss. art. gram. IV, 14, et Salmas. ad
Capitol. vit. Anton. Pii c. 3.
&mdash;<a name = "not8_636" id = "not8_636" href =
"#line8_636">636,</a>&nbsp;<a name = "not8_637" id = "not8_637" href =
"#line8_637">637.</a> <i>cometes Regnorum eversor</i>, h.e. eversionem
portendens. Cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_460">ad
I,&nbsp;460 sq.</a> Suet. Ner. c. 36; Lucan. I,&nbsp;529; Tac. Ann. XIV,
22; XV, 47; Virg. Ge. I,&nbsp;488; Plin. II, 25 et 26; <i>crine
corusco</i>, vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_358">ad
I,&nbsp;358</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_638" id = "not8_638" href = "#line8_638">638</a> <a name
= "not8_639" id = "not8_639" href = "#line8_638">sq.</a>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_130">XIII, 130
sq.</a> et Virg. Ge. I,&nbsp;486.
&mdash;<a name = "not8_640" id = "not8_640" href =
"#line8_640">640.</a>&nbsp;<i>Adjunctos</i>, vicinos.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_641" id = "line8_641"> </a>
Ludificante etiam terroris imagine somnos,</p>
<p><a name = "line8_642" id = "line8_642"> </a>
Gallorum <a href = "#var8_642">visi bustis erumpere manes</a>:</p>
<span class = "pagenum">543</span>
<p><a name = "line8_643" id = "line8_643"> </a>
Terque quaterque solo penitus tremuere <a href =
"#var8_643">revulsæ</a></p>
<p><a name = "line8_644" id = "line8_644"> </a>
Tarpeiæ rupes: atque atro sanguine <a href = "#var8_644">flumen</a></p>
<span class = "linenum">645</span>
<p><a name = "line8_645" id = "line8_645"> </a>
Manavit Jovis in templis, lacrimæque vetusta</p>
<p><a name = "line8_646" id = "line8_646"> </a>
Effigie <a href = "#var8_646">patris large</a> fluxere Quirini.</p>
<p><a name = "line8_647" id = "line8_647"> </a>
Major et horrificis sese extulit Allia ripis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_642" id = "not8_642" href = "#line8_642">642.</a>
Hom. Iliad. λ, 53, comparat Lefeb. et Drak. sup. <a class = "crossref"
href = "bookVI.html#line6_179">VI, 179</a>, (ubi vid. not.) Lucan.
I,&nbsp;580, et VII, 179. Hic et verbo <i>Gallorum</i> omen prægravari
monet, quasi Gallorum, qui olim in obsidione Romæ occubuerint, manes
bustis eruperint, ut iterum luctuosissima cum Romanis bella gererent.
<i>Busta Gallica</i>, de quibus vide Livium lib. XXII, 14.
<span class = "pagenum notes">543</span>
&mdash;<a name = "not8_644" id = "not8_644" href =
"#line8_644">644.</a>&nbsp;<i>atro sanguine flumen</i>, cet. Conf.
<a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_91">ad V,&nbsp;91</a>, et
var. lect.; Liv. XLV, 16; Curt. IV,&nbsp;2.
&mdash;<a name = "not8_645" id = "not8_645" href =
"#line8_645">645</a>&nbsp;<a name = "not8_646" id = "not8_646" href =
"#line8_645">sq.</a>
<i>lacrimæ... Quirini</i>, conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_86">ad I,&nbsp;86</a>; Heyne ad Virg. Georg.
I,&nbsp;480, et Opusc. Acad. T.&nbsp;III, p.&nbsp;257; Delr. ad Senec.
Thyest. v.&nbsp;702, 647. Cf. Heyne Opusc. Acad. T.&nbsp;III,
p.&nbsp;265.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_647" id = "not8_647" href = "#line8_647">647.</a>
<i>Allia</i>, cum delectu, quasi strages, Alliensi similis, Romanis
portendatur. Cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_547">ad
I,&nbsp;547</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_648" id = "line8_648"> </a>
Non Alpes sedere loco, non nocte dieve</p>
<p><a name = "line8_649" id = "line8_649"> </a>
Ingentes inter stetit Apenninus hiatus.</p>
<span class = "linenum">650</span>
<p><a name = "line8_650" id = "line8_650"> </a>
Axe super medio, Libyes a parte, coruscæ</p>
<p><a name = "line8_651" id = "line8_651"> </a>
In Latium venere faces, ruptusque fragore</p>
<p><a name = "line8_652" id = "line8_652"> </a>
Horrisono polus, et vultus patuere Tonantis.</p>
<p><a name = "line8_653" id = "line8_653"> </a>
Ætnæos quoque contorquens e <a href = "#var8_653">cautibus</a> ignes</p>
<p><a name = "line8_654" id = "line8_654"> </a>
<a href = "#var8_654">Vesbius</a> intonuit, scopulisque in nubila
jactis</p>
<span class = "pagenum">544</span>
<span class = "linenum">655</span>
<p><a name = "line8_655" id = "line8_655"> </a>
Phlegræus tetigit trepidantia sidera vertex.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_648" id = "not8_648" href = "#line8_648">648.</a>
<i>sedere</i>, id. qd. mox <i>stare</i>. Vid. <a class = "crossref" href
= "bookII.html#not2_385">ad II, 385</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_173">III, 173</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_650" id = "not8_650" href = "#line8_650">650.</a>
<i>Axe... faces</i>, cf. Plin. II, 26, et Heyne l.c. p.&nbsp;214 seq.
<i>Axe</i>, ut apud Virg. Æn. II, 512; IV, 482; VI, 536.
&mdash;<i>Axe medio</i>, a meridie.
&mdash;<i>super</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#var1_60">ad I,&nbsp;60, (in V.L.)</a> et <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_340">340</a>.
&mdash;<a name = "not8_651" id = "not8_651" href =
"#line8_651">651&nbsp;sq.</a>
<i>ruptus... Tonantis</i>. Cf. Heyne l.c. p.&nbsp;213, 214.
&mdash;<i>ruptus fragore polus</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_135">ad I,&nbsp;135</a>, et <a class = "crossref" href
= "bookI.html#not1_535">535</a>.
&mdash;<a class = "missing" name = "not8_652" id = "not8_652" href =
"#line8_652" title = "numerus deest">652.</a>&nbsp;<i>vultus patuere
Tonantis</i>, magnifice, ad hiatum cæli, χάσμα, adumbrandum.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_653" id = "not8_653" href = "#line8_653">653.</a>
Cf. Stat. Silv. IV, <span class = "smallcaps">iv</span>, 79&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "not8_654" id = "not8_654" href =
"#line8_654">654.</a>&nbsp;<i>Vesuvius</i> (<i>Monte di Somma</i>)
poetis dicitur <i>Vesuius</i>, vel, ut in antiquiss. codd. scribitur,
<i>Vesbius</i>, ut h.l. <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_152">XII, 152</a>, (ubi vid. N.&nbsp;Heins.)
<a class = "crossref missing" href = "bookXVII.html#line17_593" title =
"recte 593">XVII, 599</a>; Stat. l.c. Val. Fl. III, 209; IV, 507. (ad
quæ loca vid. Carr.) Martial. IV, 44; Colum. R. R. X,&nbsp;133.
<i>Vesevus</i>, Virg. Ge. II, 224; Suet. Tit. 8, et aliis, <span class =
"greek" title = "Ouesouïos">Οὐεσούϊος</span>, <span class = "greek"
title = "Ouessouïon oros [mons]">Οὐεσσούϊον ὄρος</span>, vel <span class
= "greek" title = "Ouesoubios">Οὐεσούβιος</span>, Strab. <span class =
"greek" title = "Besbios">Βέσβιος</span>, Græcis posterioris ævi, v.c.
Procop. passim in Gothicis, et Appian. b. Civ. I,&nbsp;116, unde
corrupte <i>Bebius</i> ap. Vib. Sequest. p.&nbsp;301, ubi vid. Cl.
Oberlin. Cf. Cluver. Ital. ant. p.&nbsp;1157 seq. et Reimar. ad Dion.
LXVI, 22, p.&nbsp;1094.
&mdash;<span class = "pagenum notes">544</span>
<a name = "not8_655" id = "not8_655" href = "#line8_655">655.</a>
<i>Phlegræus</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#not4_275">ad IV, 275</a>.
&mdash;<i>vertex</i>. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_631">ad II, 631</a>.</p>


<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line8_656" id = "line8_656"> </a>
Ecce inter medios belli præsagus, et ore</p>
<p><a name = "line8_657" id = "line8_657"> </a>
Adtonito sensuque simul, clamoribus inplet</p>
<p><a name = "line8_658" id = "line8_658"> </a>
Miles castra feris, et anhelat clade futura.</p>
<p><a name = "line8_659" id = "line8_659"> </a>
Parcite, crudeles Superi, jam stragis <a href =
"#var8_659">acervis</a></p>
<span class = "linenum">660</span>
<p><a name = "line8_660" id = "line8_660"> </a>
Deficiunt campi; video per densa volantem</p>
<p><a name = "line8_661" id = "line8_661"> </a>
Agmina ductorem Libyæ, <a href = "#var8_661">currusque</a> citatos</p>
<p><a name = "line8_662" id = "line8_662"> </a>
Arma virum super atque <a href = "#var8_662">artus</a> et signa
trahentem.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_656" id = "not8_656" href = "#line8_656">656.</a>
Milites, ut ἔνθεοι, prælii eventum augurantur, et futura tamquam jam
præsentia <i>vident</i>: unde Silius grandiore utitur oratione more
poetarum, de quo vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_125">ad I,&nbsp;125 sq.</a> Lefeb. comparat Lucan.
I,&nbsp;618 sq., et Val. Fl. I,&nbsp;207... 240.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_663" id = "line8_663"> </a>
Turbinibus furit insanis, et prælia ventus</p>
<p><a name = "line8_664" id = "line8_664"> </a>
Inque oculos inque ora rotat. Cadit inmemor ævi</p>
<span class = "pagenum">545</span>
<span class = "linenum">665</span>
<p><a name = "line8_665" id = "line8_665"> </a>
Nequidquam, Trasymene, tuis Servilius oris</p>
<p><a name = "line8_666" id = "line8_666"> </a>
Subductus. <a href = "#var8_666">Quo</a>, Varro, fugis? pro Juppiter!
ictu</p>
<p><a name = "line8_667" id = "line8_667"> </a>
Procumbit saxi fessis spes ultima Paulus.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_663" id = "not8_663" href = "#line8_663">663, 664.</a>
Cf. <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_491">IX, 491
sqq.</a> Liv. XXII, 43 extr. et 46 extr. Flor. II,&nbsp;6, et Appian. b.
Hannib. c. 22.
&mdash;<i>insanis</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_101">ad I,&nbsp;101</a>.
&mdash;<i>ventus</i> scil. Vulturnus.
&mdash;<i>prælia rotat</i>, prop. pulveris nubem, quæ Romanis
pugnantibus prospectum hostium adimebat, et Pœnorum tela, quæ, ipsa vi
venti adjuta, certius ac fortius mittebantur. Vid. Liv. et Appian. l.c.
&mdash;<a name = "not8_664" id = "not8_664" href =
"#line8_664">664,</a>&nbsp;<a name = "not8_665" id = "not8_665" href =
"#line8_665">665.</a> Cn. <i>Servilius</i> Geminus, qui superiore anno
consul et collega primum C. Flaminii, deinde M. Atilii Reguli fuerat,
Fabiique artibus bellum gesserat, ad Cannas cum eodem Regulo mediam
aciem tenebat et occidebatur. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_223">X,&nbsp;223 sq.</a>; Liv. XXI, 57; XXII,&nbsp;1,
8, 31, 32, 43, 49; Polyb. III, 77, 86, 88, 96, 114, 116.
<span class = "pagenum notes">545</span>
&mdash;<i>inmemor ævi</i>, de vita parum sollicitus, adeoque fortiter
pugnans.
&mdash;<i>Nequidquam... subductus</i>; nam parum ipsi profuerat, pugnæ
ad Trasymenum non interfuisse, quia anno seq. temeritate Terentii
Varronis, Flaminio similis, cum tot millibus periit.
&mdash;<a name = "not8_666" id = "not8_666" href =
"#line8_666">666.</a>&nbsp;Varro cum <span class =
"smallroman">LXX</span> fere equitibus Venusiam perfugit; Liv. XXII, 49;
Polyb. III, 116, 117.
&mdash;<a name = "not8_667" id = "not8_667" href =
"#line8_667">667.</a>&nbsp;L. Æmilius <i>Paulus</i> consul in prælio
occubuit, funda graviter ictus, et telis deinde obrutus. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookX.html#line10_235">X,&nbsp;235 sq.</a> et Liv.
l.c. «Cn. Lentulus, tribunus militum, quum, prætervehens equo, sedentem
in saxo cruore oppletum consulem vidisset: <i>L. Æmili</i>, inquit,...
<i>cape hunc equum</i>.... Ad ea consul: <i>Tu quidem, Cn. Corneli,
macte virtute esto!... Abi, nuncia</i>, etc. Hæc exigentes prius turba
fugientium civium, deinde hostes, obpressere: consulem, ignorantes quis
esset, obruere telis.» <span class = "smallcaps">Ed.</span>
&mdash;<i>fessis spes ultima</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_1">VII,&nbsp;1</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_48">X,&nbsp;48</a>. Conf. <a class = "crossref" href
= "bookI.html#not1_566">ad I,&nbsp;566</a>.</p>

<div class = "text">
<p><a name = "line8_668" id = "line8_668"> </a>
Cesserit huic Trebia exitio: <a href = "#var8_668">pons ecce</a>
cadentum</p>
<p><a name = "line8_669" id = "line8_669"> </a>
Corporibus struitur, <a href = "#var8_669">reicitque cadavera
fumans</a></p>
<span class = "linenum">670</span>
<p><a name = "line8_670" id = "line8_670"> </a>
Aufidus, ac victrix insultat bellua campis.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_668" id = "not8_668" href = "#line8_668">668 sq.</a>
<i>Pons... struitur</i>, non in Aufido, quod Cluver. putabat, sed in
torrente Vergelli, teste Flor. II,&nbsp;6, §.&nbsp;18, vel in flumine
Vergello, quod tradit Val. Max. IX,&nbsp;2, ext. 2, ubi <i>Cerbalo</i>
emend. Mitallerius, quia Cerbalus amnis (hod. <i>Candelaro</i>),
Dauniorum terminus, memoratur Plin. III, 11. Ceterum hujus rei mentionem
quoque faciunt Lucian. Dial. mort. II, pr. T.&nbsp;II, p.&nbsp;63, edit.
Schmid. et Appian. de Reb. Pun. cap. 63.
&mdash;<a name = "not8_669" id = "not8_669" href =
"#line8_669">669&nbsp;sq.</a>
<i>reicitque cadavera fumans Aufidus</i>; cf. <a class = "crossref" href
= "bookX.html#line10_320">X,&nbsp;320 sq.</a> et sup. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_52">I,&nbsp;52 sq.</a>;
<i>reicit</i>, ut ap. Virg. Ecl. III, 96, et Stat. Th. IV, 574.
&mdash;<a name = "not8_670" id = "not8_670" href =
"#line8_670">670.</a>&nbsp;<i>bellua</i>, elephanti. An potius Hannibal?
ut idem <i>Libycus leo</i> VII, 401, vel <i>immanis bellua</i>
<span class = "pagenum notes">546</span>
Verres Cic. Verr. V,&nbsp;42, et Gallus Liv. VII, 10 dicitur. Ego vero
intellexerim simplicius elephantos, libensque contulerim ad Horatianum
illud, Od. III,&nbsp;3, <i>Dum Priami Paridisque busto Insultet
armentum</i>, etc. Quod mirifice juris sui fecit clarissimus poeta,
nostras <span class = "smallcaps">Delavigne</span>, in carmine cui
titulus, <i>Les Troyennes</i>:</p>

<div class = "verse ital">
<p>Le pâtre de l’Ida, seul près d’un vieux portique.</p>
<p>Sous les rameaux sanglans du laurier domestique</p>
<p>Où l’ombre de Priam semble gémir encor,</p>
<p>Cherchera des cités l’antique souveraine,</p>
<p>Tandis que le belier bondira dans la plaine</p>
<p class = "inset">
Sur le tombeau d’Hector.</p>

<p class = "right"><span class = "smallcaps">Ed.</span></p>
</div>

<div class = "text">
<span class = "pagenum">546</span>
<p><a name = "line8_671" id = "line8_671"> </a>
Gestat Agenoreus nostro de more secures</p>
<p><a name = "line8_672" id = "line8_672"> </a>
Consulis, et sparsos lictor fert sanguine fasces.</p>
<p><a name = "line8_673" id = "line8_673"> </a>
In Libyam Ausonii portatur pompa triumphi.</p>
<p><a name = "line8_674" id = "line8_674"> </a>
O dolor! <a href = "#var8_674">hoc</a> etiam, Superi, vidisse
jubetis?</p>
<span class = "linenum">675</span>
<p><a name = "line8_675" id = "line8_675"> </a>
Congesto, lævæ quodcumque avellitur, auro</p>
<p><a name = "line8_676" id = "line8_676"> </a>
Metitur Latias victrix Carthago ruinas.</p>
</div>

<p class = "notes">
<a name = "not8_671" id = "not8_671" href = "#line8_671">671.</a>
<i>Agenoreus</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_15">lib. I, v.&nbsp;15</a>.</p>

<p class = "notes">
<a name = "not8_675" id = "not8_675" href = "#line8_675">675.</a>
<i>Modii duo annulorum Carthaginem missi, dignitasque equestris taxata
mensura</i>, Flor. II,&nbsp;6, §.&nbsp;18. Tres modios memorant, Plin.
XXXIII,&nbsp;1, sect. 6; Val. Max. et Oros. Cf. inpr. Liv. XXIII, 12, et
inf. <a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_532">XI, 532
sq.</a> ut de annulis veterum, tam ferreis, quam aureis, Plin.
XXIII,&nbsp;1.
&mdash;<i>lævæ</i>, digito sinistræ manus, qui minimo est proximus. Vid.
Gell. X,&nbsp;10, et cf. inf. <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#line11_532">XI, 532 sq.</a> Definitionem annulorum in h.l.
neque exspectari, neque probari posse monet Ernesti. Sed aliquam certe
excusationem habet poeta: nam in vaticiniis oratio ornatior obscuriorque
esse solet. Cf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_125">ad
I,&nbsp;125</a>. Præterea vid. <a class = "crossref" href =
"bookXI.html#not11_532">ad XI, 532</a>.</p>


<hr class = "mid">

<h5 class = "variae"><a name = "variae8" id = "variae8">
Liber VIII: Variæ Lectiones</a></h5>

<div class = "variae">

<span class = "pagenum">469</span>
<p><a name = "var8_4" id = "var8_4" href = "#line8_4">4.</a>
<i>Ut si c. M. E. v. fato</i> Oxon. prob. Barth. Adv. IV, 22;
<i>belli</i> pro <i>Martis</i> Tell.
<span class = "pagenum">470</span>
et R.&nbsp;2. Post <i>fremit</i> comma ponunt Dausq. Cell. et alii,
prob. Ernesti. Idem monet <a name = "var8_9" id = "var8_9" href =
"#line8_9">v.&nbsp;9</a>, <i>Indivisus honos rerum, quin rursus</i>,
etc. conjecisse Markland. epist. crit. p.&nbsp;33.
&mdash;<a name = "var8_11" id = "var8_11" href =
"#line8_11">11.</a>&nbsp;<i>Angebant</i>, non <i>Angebat</i>, omnes
scripti et R.&nbsp;2; <i>Urgebant</i> Tell. a m. sec.
&mdash;<a name = "var8_12" id = "var8_12" href =
"#line8_12">12.</a>&nbsp;<i>Dictator quum multa adeo, tum, miles</i>,
etc. interpungebat Withof.
&mdash;<i>cruori</i> Ox. <i>cruoris</i> emend. N.&nbsp;Heins. ad h.l. et
ad Claud. laud. Stilic. II, 16, coll. VII, 213, idque recepere Cell. et
Lefeb.</p>

<p><a name = "var8_20" id = "var8_20" href = "#line8_20">20.</a>
<i>Inter tela sati</i> Med. et sic conj. Dausq. coll. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_341">I,&nbsp;341</a>, cui loco Drak.
addit verba Liv. X,&nbsp;16, <i>Galli inter ferrum et arma nati</i>.
Idem mihi quoque in mentem venit, nec video, quid causæ sit, cur pessime
ita legi censuerint N.&nbsp;Heins. et Drak. Nam τὸ <i>sati</i> pendet a
<i>mærebant</i>; vel quod minus durum, <i>satis</i> refingendum;
<i>situ</i> corrig. D.&nbsp;Heins. probb. filio ejus et Drak. qui parum
commode comparat <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_534">VII, 534</a> et Stat. Th. III, 583. Equidem
<i>situm</i> explicarem inertiam, segnitiem, ut ap. Ovid. Trist.
V,&nbsp;<span class = "smallcaps">xii</span>,&nbsp;2, et Quintil.
I,&nbsp;2, vel quo sensu Apuleius Flor. 3, p.&nbsp;351, 352, ed. Elmenh.
dixit, <i>gladius usu splendescit, situ rubiginat</i>. Minus placet
conject. N.&nbsp;Heins. ad Claud.
<span class = "pagenum">471</span>
l.c. <i>sui Mavortis</i>, quam recepit Cell. et ceteris longe præstare
putabat Drak. ut Gallorum Mars Romanorum Marti obponatur, quod mihi non
persuaserunt verba Flori II,&nbsp;4, <i>Mox</i>, <i>Astrionico duce</i>,
Galli <i>vovere de nostrorum militum præda Marti suo torquem</i>. Magis
ad rem facit locus Virg. Æn. XII, 187, ubi vid. Heyne. Mars enim est
illorum, quibus favet. Confer. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_118">not. ad I,&nbsp;118</a>. Sed non adsequor, cur
displiceat vulgatum <i>siti</i>, quod Dausq. jam recte exposuit, ardenti
desiderio belli, prob. Lefeb. qui lepidam hanc rationem adfert: maximam
debilitatem sequi nimiam sitim, ipse non semel expertus sum in
itineribus. <i>Horrescere</i> priscæ edd. Withof. <i>situ</i> quidem
putabat legendum, sed verba sic construenda esse: <i>tela hebescere
situ, inter dextras cruore siccas Mavortis</i>.
&mdash;<a name = "var8_21" id = "var8_21" href =
"#line8_21">21.</a>&nbsp;<i>tabes</i> maluerit et multis exemplis
illustravit N.&nbsp;Heins. ad h.l. et ad Claud. bell. Getic. v.&nbsp;50.
Id probavit Drak. et recepit Cell. Sed vulgata quoque satis apta est.
&mdash;<a name = "var8_22" id = "var8_22" href =
"#line8_22">22.</a>&nbsp;<i>augebant</i> et mox <i>Hannon</i>, non
<i>angebant</i> et <i>Anno</i>, Col.</p>

<p><a name = "var8_28" id = "var8_28" href = "#line8_28">28.</a>
<i>Jamque</i> conj. Dausq. prob. N.&nbsp;Heins.
<span class = "pagenum">472</span>
qui et <i>excitam</i> volebat, refrag. Draken. vid. Ind.
&mdash;<a name = "var8_31" id = "var8_31" href =
"#line8_31">31.</a>&nbsp;<i>vestro</i>, non <i>nostro</i>, Col. Oxon.
Parm. Confer. <a class = "crossref" href = "#line8_222">v.&nbsp;222</a>.
&mdash;<a name = "var8_33" id = "var8_33" href =
"#line8_33">33.</a>&nbsp;<i>sola ille... mora</i> non male emend.
N.&nbsp;Heins. quod recepit Lefeb. multisque exemplis adstruxit Drak.
v.c. Virg. Æn. X,&nbsp;428; Liv. XXIII,&nbsp;9; Lucan. I,&nbsp;100;
Senec. in Agam. 211, in Troad. 124, in Phœniss. 458; in Herc. fur. 1215,
ubi vid. Gronov. et ad Senec. de Ben. V,&nbsp;12; conf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_479">not. ad I,&nbsp;479</a>;
<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_319">V,&nbsp;319</a>;
<a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_504">XVI, 504</a>.
&mdash;<a name = "var8_36" id = "var8_36" href =
"#line8_36">36.</a>&nbsp;<i>nec</i> scripti. <i>ad signa movendum</i>
frustra conj. N.&nbsp;Heins. Conf. tamen <a class = "crossref missing"
href = "bookXI.html#line11_559" title = "recte 559, 560">XI, 562,
563</a>; <a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_105">XV,
105</a>; (ubi <i>bona censendum</i> verbis græcis οὐ νομιστέον ἀγαθὰ
εἶναι respondere, notavit Schmid.) Colum. VII,&nbsp;5 (<i>ulcera
medicamentis curandum</i>) Lucret. I,&nbsp;112, II, 1127; Intpp. Virg.
Æn. XI, 230, et quos Drak. inf. ad XV, 105, laudat, Gifan. Ind. Lucret.
voc. <i>Gerundia in dum</i>; Gronov. Obss. I,&nbsp;7; Marcil. ad
Tertull. Pall. p.&nbsp;60; Zinzerl. Promuls. crit. c.&nbsp;3
<span class = "pagenum">473</span>
et 32; Barth. Adv. XXV,&nbsp;3, et Perizon. ad Sanctii Minerv.
I,&nbsp;15.</p>

<p><a name = "var8_41" id = "var8_41" href = "#line8_41">41.</a>
<i>Sit fas, sit tantum</i> non male Colon. teste N.&nbsp;Heins. nam
<i>cautum</i> in eo invenit et <i>tantum</i> pro eo scribendum esse
notavit Modius. <i>Sic fas sit t.</i> Oxon. prob. Barth. Adv. I,&nbsp;5.
<i>Sed fas sit t.</i> Put. R.&nbsp;1. Parm. Med. si fides habenda,
N.&nbsp;Heins. et Drak. <i>Sed fas sit cautum</i> primum edidisse Marsum
et post eum alios, testatur Drak. <i>Si fas</i>, si fieri potest, εἰ
δύναμαι τελέσαι γε καὶ εἰ τετελεσμένον ἐστί, <i>sit cautum, quæso,
retinere favorem... sororis. Quamquam... honores, Multa</i>, etc.
refinxit Lefeb. qui τὸ <i>Si</i> in c. Put. et τὸ <i>cautum</i> in
tribus antiquis, nescio quibus, inveniri, et verba <i>sit cautum</i>
triplici sensu accipi posse monet, respectu, vel Junonis, quam offendere
nolit, vel suî, quam Romani colant, vel sororis, cujus mandatis
obtemperare fas sit; <i>tantum quæ detinuisse favorem</i> Col. unde
<i>quin detinuisse</i> conj. N.&nbsp;Heins. Forte leg. <i>quæso,
tenuisse</i>.
&mdash;<a name = "var8_47" id = "var8_47" href =
"#line8_47">47.</a>&nbsp;<i>Regnis Æ.</i> Colon. in quo versus præc.
male omittitur.
&mdash;<a name = "var8_48" id = "var8_48" href =
"#line8_48">48.</a>&nbsp;<i>pressa</i> R.&nbsp;2.</p>

<span class = "pagenum">474</span>
<p><a name = "var8_51" id = "var8_51" href = "#line8_51">51.</a>
<i>spes abruptæ medio</i>, in medio spei deserta, corrig. Barth. Adv.
IV, 22. Melius <i>Et spes atruptæ; mediis penetralibus</i>
N.&nbsp;Heins. quod recepit Lefeb. qui τὸ <i>in</i> non invenit in c.
Tell. Possis etiam <i>spes abruptæ mediæ, in</i>, etc.
&mdash;<a name = "var8_54" id = "var8_54" href =
"#line8_54">54.</a>&nbsp;De voc. <i>Iarbas</i> vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#var1_417">ad I,&nbsp;417</a>.
&mdash;<a name = "var8_55" id = "var8_55" href =
"#line8_55">55.</a>&nbsp;<i>Et tepido fugit Anna rogo</i> Colon. Tell.
et R.&nbsp;1. in marg. <i>Et tepido fugit arma rogo</i> R.&nbsp;2, 3, et
c. Puteol. in marg. nam in contextu est <i>templo</i> pro <i>tepido</i>.
<i>Et trepido fugit arma rogo</i> R.&nbsp;1, Parm. Med. <i>Et trepido
figit arma rogo</i> ed. Marsi a. 1492, et Mart. Herbip. <i>Et tepido
figit arma r.</i> ed. ant. Marsi. Quod quum metri legibus repugnaret,
Nicander refingebat <i>Et tepido arma rogo figit</i>, quæ vulgata lectio
probavit se Dausq. <i>Et tepido Anna rogo fugit</i> emend. Barth. Adv.
IV, 22.</p>

<p><a name = "var8_57" id = "var8_57" href = "#line8_57">57.</a>
<i>Cinerem</i> quidam.
&mdash;<a name = "var8_60" id = "var8_60" href =
"#line8_60">60.</a>&nbsp;<i>Ingemuit rerum eventus</i>, vel <i>rerumque
vices</i> maluerit N.&nbsp;Heins. Sed in vulgata major vis inest.
&mdash;<a name = "var8_62" id = "var8_62" href =
"#line8_62">62.</a>&nbsp;<i>sede est</i> conj. Dausq. Male.
<span class = "pagenum">475</span>
&mdash;<a name = "var8_66" id = "var8_66" href =
"#line8_66">66.</a>&nbsp;<i>feroci</i> pro <i>sorori</i> R. pr.</p>

<p><a name = "var8_71" id = "var8_71" href = "#line8_71">71.</a>
<i>caro Iulo</i> volebat N.&nbsp;Heins. citra necessitatem.
&mdash;<a name = "var8_73" id = "var8_73" href =
"#line8_73">73.</a>&nbsp;<i>oculos</i>, non <i>oculis</i>, scripti, ut
apud Virg. Æn. I,&nbsp;561; XI, 480; Ovid. Epist. VI, 26, et Amor. II,
<span class = "smallcaps">vii</span>, 11, quibus locis, a Drak.
laudatis, <i>demissus</i>, <i>dejectus</i> et <i>fixus oculos</i>
dicitur.
&mdash;<a name = "var8_83" id = "var8_83" href =
"#line8_83">83.</a>&nbsp;<i>tum</i>, non <i>tunc</i>, scripti et
R.&nbsp;2.
<span class = "pagenum">476</span>
&mdash;<a name = "var8_85" id = "var8_85" href =
"#line8_85">85.</a>&nbsp;<i>navesque secuta I. oculis</i> conj. Withof.
coll. Stat. Silv. V,&nbsp;2, 5, et Ovid. Ep. Her. V,&nbsp;55. Durior
certe dictio <i>ventos sequi oculis. Oculis</i> autem <i>sequi</i>, ut
apud Virg. Æn. VIII, 592; Ovid. Met. XIII, 259, et Ep. Her. XII, 55;
XIII, 18. At lenior forte medicina <i>vectosque</i>, vel <i>nautasque
secuta</i>.
&mdash;<a name = "var8_91" id = "var8_91" href =
"#line8_91">91.</a>&nbsp;Ita Colon. non, ut vulgo, <i>sideream Julique
tuamque Effigiem</i>, quod præfert. Dausq. qui nugatur, judice
N.&nbsp;Heins. <i>Iüli</i> nomen tribus syllabis enuntiari solet, et de
Æneæ effigie v.&nbsp;92, 93, agitur: præterea τὸ <i>nunc</i> repetitur.
&mdash;<a name = "var8_95" id = "var8_95" href =
"#line8_95">95.</a>&nbsp;<i>Non unquam</i> Oxon. R.&nbsp;1, Parm. Med.
Vulgo <i>Nonnunquam</i>.
<span class = "pagenum">477</span>
&mdash;<a name = "var8_101" id = "var8_101" href =
"#line8_101">101.</a>&nbsp;Post <i>curis</i> tacite interpunxit Lef.</p>

<p><a name = "var8_104" id = "var8_104" href = "#line8_104">104.</a>
<i>irretitus</i> audacter corrigebat N.&nbsp;Heins. ad h.l. et ad Sabini
Epist. III, 91. Lenior forte medicina: <i>resecutus</i>, scilicet ejus
his dictis respondet, ut ap. Ovid. Met. VI, 36; VIII, 863; XIII, 749.
Sed vid. not.
&mdash;<a name = "var8_107" id = "var8_107" href =
"#line8_107">107.</a>&nbsp;<i>dilectum mitis</i> Col. Tell. a m. sec. et
R.&nbsp;2, quod recepi, præeunte Lefeb. Hinc reliquæ lectt. ortæ;
<i>dilecti, invitus, Iuli</i> R.&nbsp;1, 2, Parm. Med. et al. quod
recepit Drak. suadente N.&nbsp;Heins. qui <i>Respiciensque</i> malebat,
et τὸ <i>invitus</i> ex Virg. Æn. VI, 460, vindicabat. Sed vid. <a class
= "crossref" href = "#not8_108">not. ad v.&nbsp;108</a>. <i>dilecti
vultus</i> Ox. Put. et Tell. a m. pr. <i>dilecti, mitis Iuli</i> vulgg.
edd. <i>dilecti ceu mihi</i> (æque ac
<span class = "pagenum">478</span>
mihi), vel <i>si mihi</i> conj. Barth. Adv. IV, 22.
&mdash;<a name = "var8_113" id = "var8_113" href =
"#line8_113">113.</a>&nbsp;<i>servire</i> Put. et R.&nbsp;2.</p>

<p><a name = "var8_114" id = "var8_114" href = "#line8_114">114.</a>
<i>vix</i>, non <i>sic</i>, Colon. ex quo etiam <i>labrisque</i> pro
<i>labiisque</i> recepi, præeunte Lefeb.
&mdash;<a name = "var8_121" id = "var8_121" href =
"#line8_121">121.</a>&nbsp;<i>summo</i> Oxon. Put. R.&nbsp;1, Med.
<i>Nam somno aspersam</i> ex ingeniosa emend. N.&nbsp;Heins. reposuit
Lefeb. non inprob. Drak. qui monet, sic <i>quietem irrorare</i>, dici
X,&nbsp;357; <i>q. irrigare</i> Virg. Æn. I,&nbsp;692, ubi vid. Intpp.
<i>perfundi somno</i>
<span class = "pagenum">479</span>
Val. Fl. VIII, 81, ubi vid. Heins. <i>infusus sopor</i> Appul. Met. III,
p.&nbsp;56, ed. Pric. et <i>somno sese exsiccare</i>, de experrectis ex
eo, Ennio p.&nbsp;142. ubi vid. Columnam. Conf. Virg. Æn. III, 511;
Kœppen ad Hom. Iliad. β, 19; Burm. ad Val. Fl. IV, 16. Quum vero hæc
nimis a vulgata lectione abeant, et vox <i>me</i> omnino, nisi me omnia
fallunt, importuna sit, (nam ipsa Dido, non Anna, somnio territa, vocem
Sychæi audierat) præstiterit, opinor, <i>Namque asper somno diffusam i.
h. Asper</i> est dirus, vel simpl. magnus, de quo vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_2">not. ad I,&nbsp;2</a>;
<i>diffusam</i>, perfusam; vel, quod malim, circumfusam, circumdatam
alis, vel fusco amictu, quo Somnus ἀμφιχυθεὶς obumbrat. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookX.html#line10_345">X,&nbsp;345</a>, Kœppen l.c.
Heyne Obss. ad Tibull. II, <span class = "smallcaps">i</span>, 89, et
III, <span class = "smallcaps">iv</span>, 55; Cuper. Apoth. Homer.
p.&nbsp;178, et Spanhem. ad Callim. H.&nbsp;in Del. v.&nbsp;234; <i>Nam
me asper somno dirusque inpleverat horror</i> conj. Ernesti. Conjectura
mea non displicuit viro docto in <i>Allg. litt. Zeit.</i> a. 1796, N.
139; cui tamen Heinsii emendatio probabilior videtur, donec exemplis
evincatur, <i>diffusam</i> pro <i>circumfusam</i> dici posse. Nonne vero
similiter <i>umbras diffusas</i> dixit Martial. de Spect. II,&nbsp;9;
<i>platanus diffuderat umbras</i>, et <i>diffusa ramis</i>, Petron. 131;
<i>rami late diffunduntur</i>, Cæs. Bell. Gall. VI, 25; et similia alii?
Quæ exempla si non satis firma ad illud probandum censueris,
<i>diffusam</i> accipe pro <i>perfusam</i> eo sensu, quo somno
<i>perfundi</i>, <i>adspergi</i>, <i>inrigari</i> dicimur.
&mdash;<a name = "var8_122" id = "var8_122" href =
"#line8_122">122.</a>&nbsp;<i>Terque suum, ter Dido suum c. v.</i> conj.
Dausq. ut sensus sit: Dido suum Ænean vocarat, qui nullus aderat; sed
pro eo ora ostendebat Sychæus. Male!
&mdash;<a name = "var8_124" id = "var8_124" href =
"#line8_124">124.</a>&nbsp;Vulgo distinguunt, <i>et sub lucem, ut v.
secundent, Oro c.</i> prob. D.&nbsp;Heins. qui interpretatur: ore
vultuque ad lucem solemque surgentem converso, more expiandi, ut ap.
Sophocl. Electr. 425, ἡλίῳ Δείκνυντ᾽ οὔναρ, et inf. <a class =
"crossref" href = "bookXIII.html#line13_406">XIII, 406</a>. Sed ibi diis
inferis <i>sub lucem</i>, h.e. instante luce sacra fiunt, non superis,
ut h.l., quibus orto sole sacrificabant, quod jam observavit Drak.
&mdash;<a name = "var8_125" id = "var8_125" href =
"#line8_125">125.</a>&nbsp;<i>amni</i> ex Colon. bene restituit Modius
coll. Virgil. Æn. II, 719; IV, 635. Vulgg. <i>antro</i>, probb. Dausq.
et Barth. ut intelligatur antrum, in quo sit fons isti expiationi;
<i>amne</i> etiam conj. Dempst. ad Rosini antiq. Rom. II,&nbsp;2;
<i>amni</i> vero ἀρχαϊκῶς scribitur, ut <i>sorti</i> <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_368">VII, 368</a>, ubi Drak.
laudat I,&nbsp;115;
<span class = "pagenum">480</span>
VII, 358; Gifan. Ind. Lucret. voc. <i>colli</i>; Gron. ad Liv. XXIX, 20;
Heins. ad Claud. in Rufin. I,&nbsp;9, ad Ovid. Epist IV, 31, ad Vellei.
II; Bentl. ad Hor. Serm. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">v</span>, 72.
&mdash;<a name = "var8_126" id = "var8_126" href =
"#line8_126">126.</a>&nbsp;<i>prævecta</i> conj. N.&nbsp;Heins. ut
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_51">IV, 51</a>.</p>

<p><a name = "var8_133" id = "var8_133" href = "#line8_133">133.</a>
<i>juncta</i>, h.e. propinqua, vicina <i>freta</i> malebat idem, quod
prob. Drak. et recepit Lefeb. Sed <i>cuncta freta</i>, h.e. cunctum
fretum, totum mare, prætulerim, quoniam cum <i>tota urbe</i> jungitur.
&mdash;<a name = "var8_134" id = "var8_134" href =
"#line8_134">134.</a>&nbsp;<i>bacatum</i> scribendum videbatur
N.&nbsp;Heins. vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#var3_596">ad III, 596</a>.
<span class = "pagenum">481</span>
&mdash;<a name = "var8_139" id = "var8_139" href =
"#line8_139">139.</a>&nbsp;Hunc versum in recentt. libris sequitur
alius, a Nicandro procusus, et e <a class = "crossref" href =
"#line8_130">vers. 130</a>, judice Lefeb. confictus, <i>Atque hæc sparsa
comam Divis in morte profudit</i>, quem Drakenborch uncis inclusit, et
nos cum Lefeb. prorsus hinc ablegare non dubitavimus, etsi pro eo stet
Dausq. Certe <i>comam vicina morte p.</i> legendum monebat
N.&nbsp;Heins.</p>

<p><a name = "var8_145" id = "var8_145" href = "#line8_145">145</a>,
<a href = "#line8_225">225.</a>
Hi versus, qui primum leguntur in Aldi et Andreæ Asulani ed. Lugd. 1523,
an Silii essent, multum ambigebat N.&nbsp;Heins. eosque depromtos
suspicabatur ex Collectan. crit. Jac. Constantii, editis Fani a. 1508,
qui eos ad Baptistam Guarinum e Galliis fuisse missos adfirmat c. 92.
Contra Lefeb. non dubitat, quin genuini sint, et vacuum a Benessa in ed.
sua locum propterea relictum censet, quod Marsus notaverit, plurimos hic
fuisse versus omissos ab eo, qui Silium e codice, in monasterio S. Galli
invento, exscripserit. Omnino facile quidem intelligitur, iis extrusis
orationis seriem non cohærere. Sed quæritur, num monachus, an ipse poeta
lacunam h.l. ita expleverit. Prius fere suspicari possis, quum nonnulla
in iis sint, quæ ineptum versificatorem sapiant, et imitatio Maronis
Ovidiique nimis videatur servilis. Sed illud <ins class = "correction"
title = "‘libra,/riorum’ pro ‘libra-/riorum’ legitur">librariorum</ins>
quoque et interpolatorum culpa contingere potuit, et hoc forte excusabis
si reputaveris, quam misera sit poetæ conditio, qui fabulam repetit
notissimam, et ab aliis quoque summo jam ornatu tractatam.
&mdash;<a href = "#line8_145">145.</a> <i>magni nominis umbra</i> conj.
N.&nbsp;Heins. cui vulgatum nimis frigidum videbatur.</p>

<span class = "pagenum">482</span>
<p><a name = "var8_155" id = "var8_155" href = "#line8_155">155.</a>
<i>Ter Phrygio rueram</i> emend. N.&nbsp;Heins. quoniam <i>diris
fatis</i> modo præcessit.
&mdash;<a name = "var8_157" id = "var8_157" href =
"#line8_157">157.</a>&nbsp;<i>serebatur</i> maluerit N.&nbsp;Heins. et
Drak. ut <i>spargitur, diditur fama</i>. Non male, sed non necesse.</p>

<p><a name = "var8_171" id = "var8_171" href = "#line8_171">171.</a>
<i>At</i> Ald. et Constant. quod recepit Lef. <i>An</i>, vel <i>Ah</i>
suspic. N.&nbsp;Heins. Non male. Sic <i>heu</i> ap. Virg. Æn. IV, 541.
&mdash;<a name = "var8_172" id = "var8_172" href =
"#line8_172">172.</a>&nbsp;<i>sentis</i> conj. Livineius, notante
Ernesti. <i>nescis</i> Asulan. et Gryph. forte ex Virg. l.c.
<span class = "pagenum">483</span>
&mdash;<a name = "var8_178" id = "var8_178" href =
"#line8_178">178.</a>&nbsp;<i>Prævenias</i>, aut tale quid Silio dignius
arbitrabatur Barth. Adv. III, 21.</p>

<p><a name = "var8_188" id = "var8_188" href = "#line8_188">188.</a>
<i>elapsa</i>, vel quid simile pro <i>egressa</i> dicendum fuisse
monebat N.&nbsp;Heins. cui verba Qvidii Fast. VI, 577, <i>intrare parva
fenestra</i> obponit Lefeb. Majori forsan jure <a name = "var8_190" id =
"var8_190" href = "#line8_190">v.&nbsp;190</a> verba <i>sic fama</i>
carpi poterant, quoniam ipsa iis Anna utitur.</p>

<p><a name = "var8_193" id = "var8_193" href = "#line8_193">193.</a>
<i>Sidonida</i>, non <i>Sidonia</i>, Ald. quod et conj. Dausq. probb.
N.&nbsp;Heins. et Drak.
&mdash;<a name = "var8_194" id = "var8_194" href =
"#line8_194">194.</a>&nbsp;Hic versus adulterinus est, judice Barth.
Adv. III, 21. Effictus certe videtur ex Ovid. Fast. III, 649. <i>En</i>
tacite reposuit Lefeb. ut passim.
<span class = "pagenum">484</span>
&mdash;<a name = "var8_197" id = "var8_197" href =
"#line8_197">197.</a>&nbsp;<i>sursumque</i> conj. Barth., ad fontem
revocat. Male!
&mdash;<a name = "var8_201" id = "var8_201" href =
"#line8_201">201.</a>&nbsp;Hæc vellem minus languerent.</p>

<p><a name = "var8_204" id = "var8_204" href = "#line8_204">204.</a>
<i>Latiis</i> Constantii ed. <i>potitura</i> emend. Barth. loco citato,
quem ineptire loco Stat. Thebaid. lib. XII, vers. 719, citato mihi non
persuasit Lefeb. Sed vulgatam lect. ab ira Junonis erga Romanos, adeoque
ab ejus majestate, non alienam esse, et secundam syll. in
<i>potitur</i>, non vero in <i>potitus</i> aut <i>potiturus</i>,
corripi, Cell. et N.&nbsp;Heins. jam notasse video.
&mdash;<a name = "var8_209" id = "var8_209" href =
"#line8_209">209.</a>&nbsp;<i>vigili nocte</i> ex probabili emend.
N.&nbsp;Heins. recepit Lefeb. non repugn. Draken.
<span class = "pagenum">485</span>
&mdash;<a name = "var8_213" id = "var8_213" href =
"#line8_213">213.</a>&nbsp;<i>namque</i> pro <i>manet</i> conj.
N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var8_216" id = "var8_216" href = "#line8_216">216,
217.</a>&nbsp;<i>Senatus En ex consulto</i> (hoc est Senatusconsulto),
vel <i>Ecce e consulto</i> corrig. N.&nbsp;Heins. <i>Mutati fasces jam;
bellum a. a. Senatus Exin consulto</i> refinxit Lef. addita hac nota:
«Hic solus versus probaret, fragmentum esse Silii. Nil intellexit hic
Drak. nec duces ejus Barth. et Heynsius. Transponitur <i>exin</i>, ut
<a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_327">XV, 327</a>. Vox
<i>senatusconsulto</i> dividitur more Lucilii, de quo vid. Scalig.
Lectt. Auson. II, 14.<ins class = "correction" title = "« pro » legitur">» </ins><i>Senatu Ex inconsulto</i> conj. Livineius, notante
Cortio, et ex eo Ernesti.
&mdash;<a name = "var8_220" id = "var8_220" href =
"#line8_220">220.</a>&nbsp;<i>Œnotris</i>, non <i>Œnotriis</i>, Ald.
vid. <a class = "crossref" href = "#not8_46">not. ad v.&nbsp;46</a>.
&mdash;<a name = "var8_222" id = "var8_222" href =
"#line8_222">222.</a>&nbsp;<i>flumina</i> (Aufidum) conj. Dausq. Male!
Verba <i>rapido rape cursu</i>, quæ judice N.&nbsp;Heins. ineptissima
sunt, Drak. vindicat ex <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_116">VII, 116</a>, ex quo loco, et <a class =
"crossref" href = "#line8_215">v.&nbsp;215</a>, totum potius versum
conflatum arbitratur Lefeb. qui eum, commate post <i>Explicat</i> et
<i>tellus</i> posito, prorsus resecuit, vel pro <i>rapido</i> certe
<i>volucri</i>, aut <i>rabidus rape belli fulmina, currum</i> coll.
Horat. Od. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">xv</span>, 12, legendum
suspicatur. Lenior medicina foret: <i>trepido cursu</i>, h.e. celeri, ut
<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_146">XIII, 146</a>;
Virgil. Æn. IV, 672; VII, 638; IX, 233 al. Sed versus manum at acumen
versificatoris potius, quam poetæ, redolet. <i>rapido belli pete culmina
cursu</i> conj. Withof;
&mdash;<a name = "var8_223" id = "var8_223" href =
"#line8_223">223.</a>&nbsp;<i>ubi se</i> Constant.
<span class = "pagenum">486</span>
&mdash;<a name = "var8_224" id = "var8_224" href =
"#line8_224">224.</a>&nbsp;Post hunc versum vulgo alius inseritur,
<i>Hæc, ut Roma cadat, sat erit victoria Pœnis</i>, quem scripti et
priscæ edd. ante Aldin. non agnoscunt, et Lefeb., quem secutus sum,
sustulit, quod etiam suaserant N.&nbsp;Heins. et Drakenborch, qui eum ex
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_233">VII, 233</a>,
effictum esse, jam recte, puto, monuit.
&mdash;<a name = "var8_225" id = "var8_225" href =
"#line8_225">225.</a>&nbsp;<i>amentia</i> Colon. vitiose pro
<i>umentia</i>; vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#var2_125">ad II, 125</a>. <i>uventia</i> Gryph. prob.
N.&nbsp;Heins. Confer. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#var2_469">ad II, 469</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#var3_522">III, 522</a>; <i>viventia</i>, Oxon. Puteol. et
priscæ edd. <i>evanida</i> Wolf. Colin. D.&nbsp;Heins. Dausq. et
Cell.</p>

<p><a name = "var8_228" id = "var8_228" href = "#line8_228">228.</a>
<i>Numen, ave, nobis</i> conj. Barth. Adv. III,&nbsp;1, Male!
<i>secundes</i> pro <i>secundis</i> recte reposuerunt Draken. et Lefeb.
ex emendat. N.&nbsp;Heins. et Burm. qui posterior etiam <i>optata</i>
malebat.
&mdash;<a name = "var8_230" id = "var8_230" href =
"#line8_230">230.</a>&nbsp;<i>Marmoream</i> rescripsit Lefeb. Conf.
Virgil. Ecl. VII, 35, et Hor. Od. IV, <span class =
"smallcaps">i</span>, 20. Sed vulgata quoque bene habet. <i>statuam
templis</i> conj. N.&nbsp;Heins. prob. Drak.
&mdash;<a name = "var8_231" id = "var8_231" href =
"#line8_231">231.</a>&nbsp;<i>Æquantem</i> Put. et R.&nbsp;3.
<i>Æquante</i> Parm. ac Mediol. <i>Æquam te</i> R. pr. <i>Æquatam te</i>
Mars. Mox <i>munere</i> R.&nbsp;1, 3; Med. probb. N.&nbsp;Heins. et
Drak. Vulgatum <i>numine</i> servavit Lefeb.
&mdash;<a name = "var8_232" id = "var8_232" href =
"#line8_232">232.</a>&nbsp;<i>tum factus</i> Col. Ox. R.&nbsp;2, unde
<i>tumefactus</i>, scilicet augurio, recte emend. Barth. Adv.
III,&nbsp;1, et N.&nbsp;Heins. <i>tum fatus</i> Put. <i>tunc fatus</i>
R.&nbsp;1, et Med. Vulgo <i>tum festus</i>, festa facie, non inprob.
Barth. <i>si fatur, socios</i> refingatur. <i>stimulat festinus
ovansque</i>, vel <i>ovatque</i>, vel <i>stimulatum it festus
<span class = "pagenum">487</span>
ovantes</i> tentabat Dausq. <i>ovansque</i> ed. Ven.
&mdash;<a name = "var8_234" id = "var8_234" href =
"#line8_234">234.</a>&nbsp;<i>omnes</i> pro <i>iras</i> Colon. unde
<i>omen</i> conj. N.&nbsp;Heins. Sed τὸ <i>omnes</i> ex marginali potius
nota glossatoris, ad <a class = "crossref" href = "#line8_213">vers.
213</a> respicientis, in textum inrepsisse, non male suspicabatur
Draken.
&mdash;<a name = "var8_236" id = "var8_236" href =
"#line8_236">236.</a>&nbsp;<i>mutato consule</i> malebat N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var8_238" id = "var8_238" href =
"#line8_238">238.</a>&nbsp;<i>clusus</i> Colon. unde <i>Quæ Marti clusus
promittere</i> optimo se sensu edidisse putat Lefeb. respiciens forte ad
Calliculam montem, ubi Fabius Pœnum clauserat. Sed vid. not.
&mdash;<a name = "var8_241" id = "var8_241" href =
"#line8_241">241.</a>&nbsp;<i>Phrygibus</i>, ut <a class = "crossref"
href = "#line8_359">v.&nbsp;359</a>, non <i>Phrygiis</i>, scripti. Conf.
Pier. et Burm. ad Virg. Æn. II, 191.</p>

<p><a name = "var8_242" id = "var8_242" href = "#line8_242">242.</a>
<i>instincti</i> Colon. quod exemplis firmant N.&nbsp;Heins. et Drak.
Conf. Burm. ad Ovid. Fast. VI, 597, et Gronov. Diatr. Stat. c. 54. Vulgo
<i>instructi pectora</i>, prob. Barth. Adv. III,&nbsp;1, quum Hannibal
omnia astu et prudentia, Varro contra impetu et audacia gesserit.
&mdash;<a name = "var8_244" id = "var8_244" href =
"#line8_244">244.</a>&nbsp;<i>Sævit jam</i>, non <i>Sævitiam</i>, Colon.
Conf. Gronov. l.c. <i>Serviciam</i> Ox.
<span class = "pagenum">488</span>
unde <i>Servitium</i> conj. Barth. Adv. III,&nbsp;1, ἀπροσδιονύσως.
&mdash;<a name = "var8_247" id = "var8_247" href =
"#line8_247">247.</a>&nbsp;<i>at</i> recte, opinor, refinxit Lefeb.
<i>vibrarat</i> Ox. Tell. R.&nbsp;1, 3. <i>sonoro</i> Ald.
&mdash;<a name = "var8_248" id = "var8_248" href =
"#line8_248">248.</a>&nbsp;<i>opum</i> alii.
&mdash;<a name = "var8_249" id = "var8_249" href =
"#line8_249">249.</a>&nbsp;<i>Infima</i> pro <i>Intima</i> est ex
emendat, Barth. l.c. et N.&nbsp;Heins. <i>oblatratque Senatu</i> pro
<i>Senatui</i> conj. Voss. ad marg. ed. Junt. ut ap. Sen. de Ira III,
43. Sed vid. Bentl. ad Hor. Sat. II, <span class = "smallcaps">i</span>,
85.
&mdash;<a name = "var8_256" id = "var8_256" href =
"#line8_256">256.</a>&nbsp;<i>Cannasque malum e.</i> scripti et priscæ
edd. ut <i>Cannas tumulum Hesperiæ</i> <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_50">I,&nbsp;50</a>. <i>Cannisque</i> Wolf. Colin.
D.&nbsp;Heins. Dausq. et Cell.</p>

<span class = "pagenum">489</span>
<p><a name = "var8_260" id = "var8_260" href = "#line8_260">260.</a>
<i>ulli</i> maluerit N.&nbsp;Heins. Sed forte <i>ullo ferro</i> est,
ullo armorum genere.
&mdash;<a name = "var8_264" id = "var8_264" href =
"#line8_264">264.</a>&nbsp;<i>ut ovatia</i> Oxon. <i>ovantia</i> sine
copula <i>et</i> Tell. R.&nbsp;1, 2. <i>ad ovantia</i> Put. unde
<i>adovantia</i> edidit Lefeb. qui nove id dictum putat, ut
<i>aderrat</i>, <i>adverberat</i>, <i>advelat</i> ap. Stat. Th. IX, 78
(in ed. pr.), 686; Virg. Æn. V,&nbsp;246. <i>resonantia</i> emend.
Dausq. ut <i>ore canoro</i> <a class = "crossref" href =
"#line8_247">v.&nbsp;247</a>; <i>petulantia</i> (h.e. contumeliosa,
legibusque vetita) <i>verba serebat</i> conj. et multis exemplis, quibus
Drak. plura adjecit, illustravit N.&nbsp;Heins. qui <i>verba ovantia</i>
nihil esse, et τὸ <i>et</i> manifeste redundare putabat. Sed versus
sententiam ita forte expedias: Ad plebem contra Patres (non contumeliosa
tantum, ut antea, sed) <i>et</i>, etiam, adeo, <i>ovantia verba
ferebat</i>, exsultans et ovans quasi parta jam et explorata victoria.
Conf. mox <a class = "crossref" href = "#line8_273">v.&nbsp;273,
277</a>, et Liv. XXII, 38. Verbum certe <i>serere</i> sermonibus potius
et colloquiis, quam adclamationi, lætitiæ et orationi, ad populum
habitæ, convenit, et multo aptius h.l. est τὸ <i>ferre</i>, ut aliis
locis, quibus τὸ <i>serere</i> inculcabat Heins. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#var1_394">ad I,&nbsp;394</a>; Burm. ad
Val. Fl. IV, 330, 547; Cerda ad Virgil. Æn. VIII, 60. Vulgo non post
<i>professus</i>, sed post <i>vulgum</i> distinguunt, prob. Cell. ut
sensus sit: ut antea ad populum, ita nunc ad Patres quoque elata verba
jactitabat. Sed e rostris, non in curia loquebatur. Withof. emend. <i>in
Patres violentia verba ferebat</i>.
&mdash;<a name = "var8_266" id = "var8_266" href =
"#line8_266">266.</a>&nbsp;<i>ac</i> pro <i>an</i> scribendum
<span class = "pagenum">490</span>
esse, recte, opinor, monuit N.&nbsp;Heins. Withof. emend. <i>Sedeone in
montibus ergo</i>.
&mdash;<a name = "var8_267" id = "var8_267" href =
"#line8_267">267.</a>&nbsp;<i>corpora</i>, non <i>corpore</i>, scripti
cum R.&nbsp;3, Parm. Mediol.
&mdash;<a name = "var8_269" id = "var8_269" href =
"#line8_269">269.</a>&nbsp;<i>pubes</i> Parm. et al. edd. <i>Plebes</i>
pro <i>plebs</i> centies apud Livium aliosque occurrit, nec opus erat
exemplis, quæ adtulit Draken.
&mdash;<a name = "var8_270" id = "var8_270" href =
"#line8_270">270.</a>&nbsp;<i>pelli</i> Col. <i>pello</i> Oxon.
<i>Libyas</i> in iisdem et aliis libb. antt. Pro vulg. lect. <i>bello
Libyes</i> perperam stat Dausq.
&mdash;<a name = "var8_271" id = "var8_271" href =
"#line8_271">271.</a>&nbsp;<i>jubent</i> Oxon. et R.&nbsp;2.
&mdash;<a name = "var8_272" id = "var8_272" href =
"#line8_272">272.</a>&nbsp;<i>exhaurit</i>, et mox <i>Ite, agite,
arripite arma</i> conj. N.&nbsp;Heins. qui tamen nec vulgatum spernebat.
Si quid mutandum, <i>rapite arma</i> scriberem, quod efficacius est.
Conf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#var4_98">ad IV, 98</a>.
&mdash;<a name = "var8_276" id = "var8_276" href =
"#line8_276">276.</a>&nbsp;<i>devictum</i> Col. et Tell. unde
<i>destrictum</i> in mentem veniebat N.&nbsp;Heins.</p>

<p><a name = "var8_280" id = "var8_280" href = "#line8_280">280.</a>
<i>effudit</i> Col.
<span class = "pagenum">491</span>
&mdash;<a name = "var8_282" id = "var8_282" href =
"#line8_282">282.</a>&nbsp;<i>titubat</i>, vel <i>nutat</i> conj.
N.&nbsp;Heins. ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_816">IV, 816</a>. Sed cave quidquam mutes.
&mdash;<a name = "var8_286" id = "var8_286" href =
"#line8_286">286.</a>&nbsp;<i>ira est</i> Colon. Put. Tell. R.&nbsp;2.
&mdash;<a name = "var8_289" id = "var8_289" href =
"#line8_289">289.</a>&nbsp;<i>juvenalibus</i> scribendum crediderim,
vid. <a class = "crossref" href = "bookII.html#var2_312">ad II, 312</a>.
<span class = "pagenum">492</span>
&mdash;<a name = "var8_290" id = "var8_290" href =
"#line8_290">290.</a>&nbsp;Ita Col. et Oxon. Vulgo <i>ora, nigro tunc a.
o.</i>
&mdash;<a name = "var8_291" id = "var8_291" href =
"#line8_291">291.</a>&nbsp;<i>Invidia</i> scripsi, majore litera
initiali, ut persona sit. <i>vetarat</i> Puteol. <i>agitarat</i>, ut
<a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_547">XI, 547</a>,
R.&nbsp;1, 3; Parm. Mediol. e glossa. <i>vexarat</i> suspic.
N.&nbsp;Heins. qui tamen vulgatam non damnat.</p>

<span class = "pagenum">493</span>
<p><a name = "var8_302" id = "var8_302" href = "#line8_302">302.</a>
<i>prænoscere</i>, non <i>pernoscere</i>, scripti cum R.&nbsp;1, 3;
Parm. Mediol.
&mdash;<a name = "var8_308" id = "var8_308" href =
"#line8_308">308.</a>&nbsp;<i>Audierit</i> putabat N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var8_311" id = "var8_311" href =
"#line8_311">311.</a>&nbsp;<i>tu, pro Superi, tum</i> (<i>tū</i>, non
<i>tu</i>, ut a librariis scriptum) <i>protinus arva</i> (scilicet
castris adcommoda, ut ap. Stat. Th. VII, 442), <i>Tum campum</i> (ad
certamen parandum, ut ap. Virgil. Æn. XII, 116) <i>noscas ante, e. t.
Ritus hostis; tum vero</i> (<i>tū nō</i>, pro qua male <i>tu nō</i> in
antt.) <i>quæ c. r., Quæ natura locis</i> (ut <i>campis</i> <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_91">IV, 91</a>), <i>quod sit r. s.
A. genus</i>; <i>et... adspicies. Fer</i>, etc. emend. et edidit Lefeb.
adjecta hac nota: «Alludit ad verba Liv. XXII, 38, <i>minari</i>, etc.
Tandem tenebras erumpit, ducibus antiquis, locus insignis frustra huc
usque tentatus. <i>Tum</i> ter iteratur exemplo Cic. qui quater iterat
in eadem sententia. Patet jam, quam cæcus Drak. in his vss.» Equidem,
quæ mei animi cæcitas est! id non video: sed non vacat, singula
excutere. <i>tam pronus in arma</i> conj. N.&nbsp;Heins. Withof. conj.
<i>tu (pro superi) tu protinus arma, Tu campum poscas</i>, (h.e. pugnare
velis, ut apud Ovid. Met. XIII, 219, et Amor. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">vii</span>, 10), <i>non exploresque trahendo, quantum hosti
victus?</i>
&mdash;<a name = "var8_313" id = "var8_313" href =
"#line8_313">313.</a>&nbsp;<i>Quam ritus hostis, tu non</i> Colon.
<i>Quantum rictus hostis, tu non</i> Oxon. et Put. <i>Quantum ictus
hostis valeat</i> R.&nbsp;1, 3; Parm. Med. Vulgo <i>Quantum hostis ritus
valeat</i>, quod primus dedit Marsus. <i>Quantum hostis visus valeat</i>
conj. Barth. Adv. III,&nbsp;1. <i>Quantum hosti victus: tu non</i>
corrig. N.&nbsp;Heins. qui ad Claud. in Rufin. I,&nbsp;217, tentaverat,
<i>Quantum hostis victu
<span class = "pagenum">494</span>
valeat</i>. Hoc recepit Cell., illud vero Drak. adpositis, consilio
Heins. interrogandi notis, quas servavi, etsi non magnopere repugnarem,
si quis eas iterum ejiciendas censeret, ut Fabius contemtim de Varrone
loquatur: <i>tu non</i>, tu vero, qua stultitia et temeritate es, nihil
eorum curabis, in quæ dux inquirere solet. <i>Quantum hosti victus, tum,
quæ sit c. r.</i> legendum videbatur Burm. <i>Victum</i> quidem pro
cibo, commeatu, et castrensi alimento poni, non erat quod tot exemplis
evincerent Heins. et Drak. Sed ita locus admodum languet, quoniam mox
<i>copiæ rerum</i>, et <a class = "crossref" href =
"#line8_319">v.&nbsp;319 sqq.</a> <i>victus</i> mentio sit. Præterea
Marsus primum metri causa voces <i>ritus</i> et <i>hostis</i>
transposuisse videtur, et <i>ritus</i> huic loco longe aptior est quam
<i>victus</i>; vid. not. Denique tutissimum est, codici Agripp., a quo
reliqui libri antt. non multum abhorrent, quam proxime adcedere. Ejus
itaque scripturam revocavi, nisi quod <i>Qui</i> pro <i>Quam</i>
reposui: nam, nisi me omnia fallunt, scriptum fuerat a festinante
librarii manu <i>qm</i>, quod vel <i>quam</i>, vel <i>quantum</i>
significat, et lectionis varietatem peperit. Possis etiam castigare:
<i>Quæ vires hostis</i>, vel <i>Quem rides, hostem</i>. Sed ita magis a
membrr. vestigiis, et a veritate deflectes.
&mdash;<a name = "var8_316" id = "var8_316" href =
"#line8_316">316.</a>&nbsp;<i>indevia</i>, h.e. non devia, Tell.
R.&nbsp;2; Mars. Benes. Ald. quod Lefeb. in contextum admisit.
<i>adspice: te fer, Paulle, in devia recti Pectora</i> conj. Barth. adv.
III,&nbsp;1, ut sensus sit: te contrarium infer, obpone Varronis
conatibus. <i>fer Paullum in devia recti Pectora</i>, hoc est, toto
Paullo, atque omni tua prudentia incumbe eo, ut obnitaris inconsultis
cœptis temerarii Varronis, corrig. N.&nbsp;Heins. coll. <a class =
"crossref" href = "#line8_328">vers. 328</a>, prob. Drakenborch; confer
ad <a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_345">lib.&nbsp;I,
vers. 345</a>. Uterque sensum nexumque h.l. perspexit, sed his emendatt.
non opus esse, et ipse dudum putavi, et nunc monuisse video Ill.
Ernesti, qui verba, <i>fer, Paulle, pectora in</i> (adversus pectora
Varronis) <i>devia recti</i>, explicat: obpone te, resiste huic tantæ
audaciæ et temeritati. Conf. not.
&mdash;<a name = "var8_317" id = "var8_317" href =
"#line8_317">317.</a>&nbsp;<i>par est</i> R.&nbsp;1, 3; Med. quod
placebat N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var8_319" id = "var8_319" href =
"#line8_319">319.</a>&nbsp;<i>retuso</i> Col. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_34">not. ad I,&nbsp;34</a>; Heins. ad
Claud. Cons. Hon. IV, 627; VI, 302; et Jani ad Hor. Od. III, <span class
= "smallcaps">vi</span>, 10. Vulgg. <i>recluso</i>, quod Cell.
interpretatur: fervore Romanorum, mea expeditione renovato, socii, qui
ad Hannibalem defecerant, nunc Romanos respiciunt.
&mdash;<a name = "var8_320" id = "var8_320" href =
"#line8_320">320.</a>&nbsp;<i>Fluxa</i>, vel <i>Lapsa fides</i> conj.
N.&nbsp;Heins. <i>Lassa</i>
<span class = "pagenum">495</span>
ex R.&nbsp;2 recepit Lefeb. Omnibus his non opus.
&mdash;<a name = "var8_322" id = "var8_322" href =
"#line8_322">322.</a>&nbsp;<i>reveatque</i> Put. unde <i>recreatque</i>
suspic. N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var8_323" id = "var8_323" href =
"#line8_323">323.</a>&nbsp;Præstat forte distinguere <i>superest
crudo</i>, h.e. crudeli, vel forti Pœno.
&mdash;<a name = "var8_324" id = "var8_324" href =
"#line8_324">324.</a>&nbsp;<i>meditamina belli</i> (ut ap. Tac. Hist.
IV, 26) est ex emend. N.&nbsp;Heins. qui præterea ad Claud. B. Get.
v.&nbsp;138, refingebat <i>lenti m. b. Cautus ama</i>, quod recepere
Cell. Drak. et Lefeb. Vulgo <i>medicamina</i>.
&mdash;<a name = "var8_325" id = "var8_325" href =
"#line8_325">325.</a>&nbsp;<i>irritaverit</i> scripti et R.&nbsp;2.
<i>tibi faverit</i> corrig. N.&nbsp;Heins. Possis et
<i>adspiraverit</i>. Sed vulgata bene habet.</p>

<p><a name = "var8_329" id = "var8_329" href = "#line8_329">329.</a>
<i>nec</i> scripti. Vulgo <i>non</i>.
&mdash;<a name = "var8_335" id = "var8_335" href =
"#line8_335">335.</a>&nbsp;<i>accite</i> Col. Parm. Med. Mox <i>Non tam
sæva</i> Colon. R.&nbsp;1, Med. <i>Non jam sæva</i> Ox. Put. R.&nbsp;3,
Parm. Vulgo <i>e Tyrio c. accire S. Non jam sera volet</i> probb. Dausq.
et Barth. Sed non perspexere sensum h.l. qui tamen satis obvius est, et
a Draken. his verbis exponitur: Temerarius ille et inconsultus Varro
omnia secum in exitium rapit, et metuit, ne Roma alio, quam se consule,
concidisse dicatur: quin tanta ejus est temeritas, ut, si ducem nobis ex
Senatu Carthaginiensi adciremus, non tam perniciosa velle posset,
<span class = "pagenum">496</span>
quam noster Varro.
&mdash;<a name = "var8_337" id = "var8_337" href =
"#line8_337">337.</a>&nbsp;<i>incendere noctis</i> Oxon. unde
<i>intendere nocti</i> jam ad Val. Fl. VII, 114, conjecerat
N.&nbsp;Heins. qui tamen in nota ad h.l. <i>nec cedere noctis</i> verius
esse putabat. <i>intendere</i> (se cælo) <i>noctis... tenebras</i>
suspic. Drak. qui laudat Gronov. ad Liv. I,&nbsp;57, ubi tamen ipse pro
vulg. lectione adserenda luctatur, et recte quidem, vid. not.
<i>Insidere (noctis Quæ t. c. tenebræ) dolet</i> infeliciter, ut sæpe,
refinxit Lefeb. adscripta hac nota: «Locus adhuc impervius editoribus.
<i>Insidere</i> est stare in castris. Deinde parenthetice lege, cujus
exempla dabunt Virg. Æ. IX, 210; Val. Fl. III, 206, et Stat. Achill.
I,&nbsp;229. Hunc modum loquendi nemo perspexit; hinc itaque tot turbæ,
tot vana commenta in loco clarissimo. Nec Modius aliis felicior. Sine
ullo sensu ed. Drak. <i>incedere noctis. Quæ</i>, etc. Sed det exemplum
<i>noctis</i> pro <i>nocte</i>: aliter enim non intelligetur; si tamen
ita intelligetur poeta.» <i>incedere noctu, Quod tardent cursum tenebræ,
dolet</i> conj. Ernesti. <i>noctes</i> Put.
&mdash;<a name = "var8_338" id = "var8_338" href =
"#line8_338">338.</a>&nbsp;<i>Quæ</i>, non <i>Quod</i>, scripti;
<i>tenebræ</i> iidem cum R.&nbsp;3, ac Parm. <i>itque</i>, non
<i>idque</i>, Col.
&mdash;<a name = "var8_341" id = "var8_341" href =
"#line8_341">341.</a>&nbsp;<i>Tarpeia</i> ed. Dausq. et Gryph. ad cujus
marg. <i>Tarpeias</i> emend. Casaub.
&mdash;<a name = "var8_345" id = "var8_345" href =
"#line8_345">345.</a>&nbsp;<i>moventi</i> Oxon. Put. R.&nbsp;2.</p>

<p><a name = "var8_349" id = "var8_349" href = "#line8_349">349.</a>
Ita Colon. ut jam olim conjecerat Barth. Adv. III,&nbsp;1. Conf.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_264">ad I,&nbsp;264</a>.
Vulgo <i>tumidi, versa turbati mente</i>, ut <i>tumidi</i> ad Varronem,
et <i>turbati</i> ad Paullum spectet, monente Cell.
&mdash;<a name = "var8_350" id = "var8_350" href =
"#line8_350">350.</a>&nbsp;<i>at</i>, non <i>ac</i>, Col.</p>

<span class = "pagenum">498</span>
<p><a name = "var8_359" id = "var8_359" href = "#line8_359">359...
361.</a>
Hi versus absunt ab edd. R. pr. Mediol. Marsi et Martini Herbip.
&mdash;<a name = "var8_361" id = "var8_361" href =
"#line8_361">361.</a>&nbsp;<i>Lanuvium</i> Colon. Tell. et R.&nbsp;2;
<i>Lavinium</i> Oxon. et Puteol. Vulgo <i>Lavinum</i>; vid. not.
<i>atque</i>, non <i>ac</i>, scripti.
&mdash;<a name = "var8_363" id = "var8_363" href =
"#line8_363">363.</a>&nbsp;<i>trepido</i> Put. et Dausq. et al.
<span class = "pagenum">499</span>
quo sensu forte <i>lubricus Almon</i> dicitur Ovid. Fast. IV, 337,
judice Lefeb. qui perperam addit: «in c. Tell. legitur <i>Albone</i>.
Equidem <i>Almon</i> fuit civitas in Thessalia, a Scythis condita: sed
etiam fuerunt <i>Albones</i> in Illyria, quæ gens Slavica, a Scythis
quoque orinnda; ut Phryges, qui hoc nomen in Italiam cum Cybeles cultu
transtulisse dicuntur. Adjiciam, Germanis quoque sollemne fuisse Deam
Hertam (Terram), immo currum ejus, vestes fluvio quotannis lavare: Terra
autem eadem ac Cybele. At Germani a Sarmatis, et hi a Scythis oriundi.
Hinc videre est, quam ab origine primævæ gentes inter se conveniant.»
Vulgg. <i>Cybelen</i>, Κυβέλην, vel <i>Cybellen</i>. Sed <i>Cybeben</i>,
Κυβήβην, scripsi, quod etiam suasisse video Drak. ad h.l. ad IX, 293, et
inpr. ad XVII,&nbsp;8, ubi Heins. ad Prudent. περὶ στεφ. X,&nbsp;196;
Spanhem. ad Callim. H.&nbsp;in lavacr. Pall. pr. et Broukh. ad Prop.
III, <span class = "smallcaps">xv</span>, 35, suffragatur, etsi
<i>Cybelen</i> scribendum statuerint Stephan. Schediasm. de delectu in
lection. Virg. pag. 57, et Barnes. ad Eurip. Bacch. v.&nbsp;79, quorum
ille monet, vocem esse Græcam, ut <i>Philomelam</i> et alias, præcipue a
μέλος deductas, hic vero, secundam syllabam nunc longam, nunc brevem
esse, ut in <i>Sydonius</i>, et ut prima in <i>Eos</i>, quia Græci <span
class = "greek" title = "Kubêlê">Κυβήλη</span> et <span class = "greek"
title = "Kubelê">Κυβέλη</span>, <span class = "greek" title =
"Sidônios">Σιδώνιος</span> et <span class = "greek" title =
"Sidonios">Σιδόνιος</span>, <ins class = "correction" title = "’Ἐώς et Εώς’ legitur"><span class = "greek" title = "Êôs">Ἠώς</span> et <span
class = "greek" title = "Eôs">Ἕως</span></ins> dixerint. Sed vid. præter
laudatos VV. DD., Heins. et Heyne ad Virg. Æn. III, 111, et X,&nbsp;220.
Gudius et Burm. ad Phædr. III, <span class =
"smallcaps">xvii</span>,&nbsp;4, <span class =
"smallcaps">xx</span>,&nbsp;4; Græv. ad Lucian. T.&nbsp;II, p.&nbsp;895,
et Berkel. ad Steph. Byz. v. <span class = "greek" title =
"Kubeleia">Κυβελεια</span>.</p>

<span class = "pagenum">500</span>
<p><a name = "var8_367" id = "var8_367" href = "#line8_367">367.</a>
Vulgg. <i>Tibridis</i>. Sed est <span class = "greek" title =
"Thumbris">Θύμβρις</span>. V. Intpp. ad Virg. Æ. III, 500, et VIII,
330&nbsp;sq.
&mdash;<a name = "var8_369" id = "var8_369" href =
"#line8_369">369.</a>&nbsp;<i>Simbruvio</i> Col. R.&nbsp;3, et Parm.
prob. N.&nbsp;Heins. qui <i>Simbruvina stagna</i>, <i>colles</i> et
<i>aquas</i>, non <i>Simbruina</i>, vel cum Lipsio <i>Imbrivina</i> ap.
Tac. Ann. XI, 13; XIV, 22, et Cels. IV,&nbsp;5, scribendum putabat.
<i>Simbrunio</i> Ox. <i>Symbruvio</i> R. pr. et Med. <i>Imbruvio</i>
Marsi ed. Ven. <i>Imbrivio</i> Lips. ad Tac. Ann. XI, 13. Vulgo
<i>Simbrivio</i>.</p>

<span class = "pagenum">501</span>
<p><a name = "var8_374" id = "var8_374" href = "#line8_374">374.</a>
<i>volant</i> conj. N.&nbsp;Heins. quod tamen <i>ensibus</i> non
convenit. Præstiterit <i>colunt</i>, h.e. amant, præferunt, vel poliunt,
ut ap. Tibull. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">viii</span>,&nbsp;9, et
Ov. Art. III, 107.</p>

<p><a name = "var8_376" id = "var8_376" href = "#line8_376">376.</a>
<i>dapsilibus mensis</i> in mentem veniebat N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var8_377" id = "var8_377" href =
"#line8_377">377.</a>&nbsp;<i>Phetia</i> Col. <i>Rhecia</i> Ox. et
R.&nbsp;3; <i>Rhetia</i> Put. quas lectt. ex. Virg. Ge. II, 96, ortas
esse, non male suspicatur N.&nbsp;Heins. <i>et e celebri</i> corrig.
idem cum patre suo, quia Veliternus ager minime ignobilis fuerit, si
vetustatem oppidi ipsius, et frequentiam civium spectes, unde et Cæsar
Augustus duxerit originem, sive ubertatem agri, et vini in eo
præstantissimi proventum. Hinc Lefeb. eam emendat. recepit. <i>in
celebri</i>, scilicet οὖσαι, conj. Dausq.
&mdash;<a name = "var8_378" id = "var8_378" href =
"#line8_378">378.</a>&nbsp;<i>inmiti</i>, non <i>inimico</i>, Col.
&mdash;<a name = "var8_379" id = "var8_379" href =
"#line8_379">379.</a>&nbsp;<i>Pomptini</i> Col. prob. N.&nbsp;Heins. et
al. ob
<span class = "pagenum">502</span>
euphoniam. <i>Promptini</i> Oxon. Vulgo <i>Pomtini</i>, vel
<i>Pontini</i>, ut ap. Fest. in <i>Pontina tribu</i>, quam æque ac
paludem Pontinam a Pontia urbe dictam tradit, et ap. Dion. Cass. XLIV,
pag. 242; XLV, p.&nbsp;274, τὰ Πόντινα ἕλη.
&mdash;<a name = "var8_382" id = "var8_382" href =
"#line8_382">382.</a>&nbsp;Malim fere <i>æthera</i> pro <i>æquora</i>,
h.e. campos, etsi hoc quoque ferri potest; vid. not.
&mdash;<a name = "var8_386" id = "var8_386" href =
"#line8_386">386.</a>&nbsp;<i>Tyrrheni in valli medio</i> opinabatur
N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var8_388" id = "var8_388" href =
"#line8_388">388.</a>&nbsp;Locus fœde interpolatus, in quo majore cum
fiducia destruas aliena, quam moliaris et struas tua. <i>Tunc ictæ
species iniere ac bella magistro</i> Col. <i>Tunc icte species nuere ac
b. mgro</i> Oxon. <i>Tunc ictæ
<span class = "pagenum">503</span>
species numere ac belli</i> Put. <i>Tunc ictæ s. ruere acri bella m.</i>
R.&nbsp;1, 3, Parm. Med. Vulgatam lectionem, <i>Tunc icti specie ruere
acri in b. m.</i> cujus difficultates plerique intpp. vel non senserunt,
vel callide dissimularunt, et quam Draken. quia de loco hoc conclamato
constituere non audebat, asterisco adjecto, servavit, verbis <i>acri in
b. m.</i> parenthesi inclusis, adjuvari posse putabat Barth. Adv.
III,&nbsp;1, ut <i>species</i> sit exemplum, quod acre sane magisterium
in bello sit, et virtute inaudita percellat mentes paventium, nec minus
percusserit Porsenam, quam ferrum militiæ magistrum. Idem conj. <i>Tunc
icto spes conciderant</i>, vel <i>corruerant, ac bella magistro</i>,
scilicet militiæ Tyrrhenæ, quem Mucius occiderat. Sed magis sententia
ejus eo inclinabat, ut totum versum vel spurium, vel certe sequenti
postponendum censeret. Posterius placebat etiam N.&nbsp;Heins. qui tamen
tentabat (<i>Acti his auspiciis iniere hoc bella m.</i>), ut
<i>auspicium</i> sit omen infaustum (ut ap. Senec. Troad. 608), et eo
<i>agi</i>, ut ap. Virg. Æn. III,&nbsp;5. <i>Tunc icti specie furere in
fera bella ministri Cernitur</i>, etc. emend. Burm. hoc sensu, Porsenam
specie purpurati, seu scribæ vulnerati in furorem actum esse, <i>Tunc
icti specie finire hoc b. m. Cernitur</i>, etc. refinxit Lefeb. qui, ut
solet, non minus barbare, quam confidenter, præter alia, hæc disputat:
«Locum editoribus nimia præcipitantia impervium facile erat restituere.
Dic, Porsena tunc effugiens feliciter ardentem dextram Mucii cernitur
<i>specie icti</i> (<i>à la vue de ce coup</i>, ut <i>species</i> in
Virg. Æn. II, 407, et <i>icti</i> in secundo casu, ut in Gell. IX, 13,
extr.) finire bella, (quomodo in clipeo id cerni potest?) <i>hoc
magistro</i>, Mucio docente, quid timendum a Romanis conjuratis habebat.
Si Burm. scripsisset: <i>Tunc icti specie finire hæc bella ministri</i>,
ne minimum ab historia recessisset. Placet mihi admodum hic versus, sed
nimium differt <i>ministri a magistro</i>. Saltem fuisset
<i>ministro</i>, vel in uno antiquo, et in textum vocassem.» Omnibus his
conjecturis longe, puto, præstat ingeniosa illa, quam adtulit Ill.
Ernesti, qui arbitratur omnino transponendum esse versum, et sic
legendum: <i>Hac acti specie ruere acri in bella magistro</i>, hac
effigie clipei, in quo tantum facinus expressum admirabundi spectabant
milites, <i>acti</i>, inflammati, ruebant in bella duce tam acri et
forti. Vellem tamen, hæc emendatio minus a lectione MSS. abhorreret, et
sine versus transpositione carminis nitori atque dignitati consuli
posset. Post tot itaque VV. DD. conatus meum judicium non nisi timide
interposuisse videri velim, nec tantum mihi sumsisse, ut meliora me
dedisse, vel adeo rem acu tetigisse mihi persuadeam. Quum vero scabies
mera et rubigo sit lectio, quæ in omnibus libris circumfertur, veniam
dabit L.&nbsp;B. quod aliam in ejus locum substituerim, quam, simul ac
meliora edoctus fuero, ipse primus damnabo. Olim conjiciebam:
<i>Triginta decies iniere hoc b. m.</i>, vel <i>Ter centum auspiciis
iniere</i>, actus pro conatu, vel <i>sitiere ea</i>, sive <i>hæc bella
magistri</i>, h.e. ducis, cujus prima sors exierat; sed nunc reposui:
<i>Tunc ictus specie</i>, adspectu, viso, ut ap. Virg. Æn. II, 407; Cic.
Tusc. II, 23; IV, 14, al. (nisi malis <i>species</i> sive
<i>speciem</i>, quoad habitum oris, τὸ εἶδος) <i>pavitare hoc bella
magistro</i> (bella et pericula sibi inminentia tali duce)
<i>Cernitur</i>, etc. Possis etiam suspicari: <i>Tunc ictus specie
minitantis bella</i> (sive <i>tela</i>, etsi præstiterit <i>magna</i>,
sive <i>vana</i>, certe <i>multa</i>) <i>magistri</i>, (ducis
conjuratorum, cujus prima sors excidit)... vel <i>Tunc ictus specie</i>
(sive <i>species</i>, sive <i>speciem</i>) <i>minitans ac multa magistro
Cernitur, effugiens</i> (postquam effugerat), etc. ut apud Liv. II, 12,
<i>Quum rex, simul ira infensus, periculoque conterritus, circumdari
ignes minitabundus juberet</i>, etc. et ap. Virg. Æn. VIII, 649,
<i>Illum indignanti similem, similemque minanti Aspiceres</i>, etc.
<i>Ictus specie</i>, ut <i>prope adtonitus miraculo rex</i> ap. Liv.
l.c. Similiter <i>ictus</i> (gall. <i>frappé</i>) <i>re nova</i>,
<i>metu</i>, <i>conscientia</i>, etc. ap. Liv. I,&nbsp;16;
XXVII,&nbsp;9; XXXIII, 28; πληγεὶς, vel ἐκπληγεὶς ἦτορ Homer. Iliad. γ,
31; ς, 225; Aristoph. Plut. 673; λόγων Pythag. carm. aur. 22; ἐρωτι
Eurip. Med. v.&nbsp;3.
<span class = "pagenum">504</span>
Eadem metaphora, a telo desumta, dicitur <i>percussus</i> (vid. ad
<a class = "crossref missing" href = "bookII.html#line2_143" title = "recte 143?">II, 113</a>) et <i>perfixus desiderio</i> ac <i>telis pavoris</i>
Lucret. II, 360, III, 306. Withof. putabat, vulgatam sic commode
lectionem explicari posse: <i>Tunc acri magistro in bella</i>, Mucio
Scævolæ, cernitur arte cælaturæ <i>sub specie icti ruere Porsena
effugiens</i>, etc. vel legendum esse, <i>tunc his auspiciis ruere acri
in bella magistro C.</i>, vel potius, <i>Dum victi specie tremere, ac
pallescere monstro</i> (h.e. insolito facinore) <i>Cernitur</i>, etc. ut
Porsena visus sit ipse trepidare, quasi propria manus arserit; de quo
vide Florum, et, qui ab ejus interpr. laudantur, Senecam ac Sidonium.
Vir doctus in <i>Allg. Litt. Zeit. a.</i> 1796, N. 139, emendat,
<i>Tanta ictus specie finire hoc bella magistro Cernitur</i>, ut sensus
sit: ab hoc viro edoctus, quanta sibi pericula obeunda sint, bellum
finire constituit. Sed quomodo et talis sententia his verbis exprimi, et
aliquis <i>bellum finire</i> in cælatura <i>cerni</i> possit, equidem
non adsequor. Withofius autem non librariorum errores, sed ipsius poetæ
orationem correxisse videtur.</p>

<p><a name = "var8_390" id = "var8_390" href = "#line8_390">390.</a>
<i>Axur</i> Col. quod tacite recepit Lefeb. et præter Scalig. ad Festum
defendit N.&nbsp;Heins. ad h.l. et ad Virg. Æn. VII, 799, ubi eum
refellit Heyne. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#var4_532">ad IV, 532</a>.
&mdash;<a name = "var8_393" id = "var8_393" href = "#line8_393">393,
394.</a>&nbsp;Ita scripti. Vulgo <i>Ferentinos Privernat. maniplos D. s.
excitos</i>. Verbum <i>ducebat</i> fraudi fuit librariis, qui non
viderunt, illud ad præcedd. spectare. Nec tamen <i>simul</i> h.l. pro
<i>cum</i> positum esse, Drak. mihi persuasit. Sulla ducebat eos, qui
arant Circæa juga, etc. excitis simul Ferentinis P. m.</p>

<span class = "pagenum">505</span>
<p><a name = "var8_398" id = "var8_398" href = "#line8_398">398.</a>
<i>Sessa</i> Col.
&mdash;<a name = "var8_402" id = "var8_402" href =
"#line8_402">402.</a>&nbsp;<i>Lirinatum</i> emend. Cellar. Geogr. ant.
II,&nbsp;9, p.&nbsp;822, 823, ed. Lips. a. 1701, ut sint Interramnates,
quos Succasinos et Lirinates cognominabant (vid. Plin. III,&nbsp;5, et
Grut. Inscr. p.&nbsp;431), et qui inter Arpinum et Aquinum sub Casilino
monte, et ad Lirim fl. sedes habebant; vid Liv. XXVI,&nbsp;9. Possis
etiam intelligere incolas Liris opp., quod memoratur Melæ II,&nbsp;4,
nisi malis legere <i>Cassinatum</i>. Casinates, vel Cassinates (apud
Cicer. Phil. II, 40 al.) dicti a <i>Casino</i>
<span class = "pagenum">506</span>
opp. vel <i>Cassino</i> (Cicer. Phil. II,&nbsp;4), de quo vid. <a class
= "crossref missing" href = "bookIV.html#not4_227" title = "in Not.">ad
IV, 227</a>.
&mdash;<a name = "var8_403" id = "var8_403" href =
"#line8_403">403.</a>&nbsp;Abest hic versus a R.&nbsp;2.</p>

<p><a name = "var8_411" id = "var8_411" href = "#line8_411">411.</a>
<i>eloquium</i> Put. <i>eloquii</i> e Parm. recepit Draken. auctore
N.&nbsp;Heins.</p>

<p><a name = "var8_412" id = "var8_412" href = "#line8_412">412.</a>
<i>Therapnæo</i> scripti. Vulgo <i>Theramnæo</i>, vel <i>Theramneo</i>;
vid.
<span class = "pagenum">507</span>
<a class = "crossref" href = "bookVI.html#var6_303">ad VI, 303</a>;
<i>Theraneo</i> Parm.
&mdash;<a name = "var8_415" id = "var8_415" href =
"#line8_415">415.</a>&nbsp;<i>Casperia</i> Col. vid. Intpp. ad Virgil.
Æn. VII, 714. Vulgo <i>Casperula</i>.
&mdash;<a name = "var8_418" id = "var8_418" href =
"#line8_418">418.</a>&nbsp;Forte leg. <i>refectus</i>, h.e. factus. Dura
certe videtur
<span class = "pagenum">508</span>
Schmidii explicatio: clipeus fertur rotundus.
&mdash;<a name = "var8_419" id = "var8_419" href =
"#line8_419">419.</a>&nbsp;<i>Conique i.</i> Col. et R.&nbsp;3,
<i>Denique et i.</i> Ox. R. pr. Parm. Med. Mars. et Martin. Herbip.
<i>lævo tegmina crure</i> scripti, R.&nbsp;1; Med. <i>at lævi tegmine
cruris</i> Mars. et Mart. Herb. Vulgata lectio <i>Vertice et implumes,
ac lævi tegmine cruris Ibant</i> debetur Nicandro.
&mdash;<a name = "var8_420" id = "var8_420" href =
"#line8_420">420.</a>&nbsp;<i>Sangum</i> ed. Marsi Ven. Vulgo
<i>Sanctum</i>. Sed <i>Sancum</i> emend. Cell. et N.&nbsp;Heins. vid.
not.
&mdash;<a name = "var8_421" id = "var8_421" href =
"#line8_421">421.</a>&nbsp;<i>ferebat</i> scripti.
&mdash;<a name = "var8_422" id = "var8_422" href =
"#line8_422">422.</a>&nbsp;<i>proprio</i>, non <i>patrio</i>, scripti.
&mdash;<a name = "var8_423" id = "var8_423" href =
"#line8_423">423.</a>&nbsp;<i>Rexisti magna ditione</i> corrig.
N.&nbsp;Heins. quod placere potest coll. Virg. Æneid. X,&nbsp;53. Sed
abhorret a verbis <i>de proprio c.</i> et minus durum videtur, jungere
<i>populos magna ditione</i>, h.e. potentissimos, qui <i>in magno
imperio erant</i>, ut utar verbis Cic. Mur. 11, ut <i>magna</i> sit pro
<i>magnos</i>, vel <i>magna in ditione</i>, nisi alterutrum potius
reponere malis.</p>

<p><a name = "var8_424" id = "var8_424" href = "#line8_424">424.</a>
<i>Quid, qui</i> (quod, Barthio monente, admirationem commode
<span class = "pagenum">509</span>
infert) scripti et priscæ edd. ante Junt. in qua Nicander <i>Et qui</i>
dedit.
&mdash;<a name = "var8_426" id = "var8_426" href =
"#line8_426">426.</a>&nbsp;<i>æquore verno</i> conj. N.&nbsp;Heins. et
<a name = "var8_429" id = "var8_429" href =
"#line8_429">v.&nbsp;429</a>, <i>aciem minitatur</i>, vel
<i>molitur</i>, vel, quod ceteris præferebat, <i>meditatur</i>, Barth.
Adv. I,&nbsp;5, suspicatur <i>acies iniit Mavurtia</i>; sed recte monet,
h.l. forsan de exercitatione, non de prælio Amazonum agi. Cf. a Lefeb.
laud. Senec. Med. 214, <i>acies imitatur</i>, ut <i>belli simulacra
ciere</i> dixit Virg. Æn. V,&nbsp;585, 674.</p>

<p><a name = "var8_431" id = "var8_431" href = "#line8_431">431.</a>
<i>scruposæ</i> opinabatur N.&nbsp;Heins. Conf. <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#var7_274">ad VII, 274</a>.
<span class = "pagenum">510</span>
&mdash;<a name = "var8_435" id = "var8_435" href =
"#line8_435">435.</a>&nbsp;<i>vibrant in lumina</i> Oxon. <i>vibrant
rutilantia</i> conj. N.&nbsp;Heins. <i>sanguineam vibrant in nubila
lucem</i> Drakenborch. cui tamen id non necesse videtur.
&mdash;<a name = "var8_438" id = "var8_438" href =
"#line8_438">438.</a>&nbsp;<i>Hadria</i> pro <i>Adria</i> scripsit
Drakenborch. suadente N.&nbsp;Heins. vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#var1_54">ad I,&nbsp;54</a>.
&mdash;<a name = "var8_439" id = "var8_439" href =
"#line8_439">439.</a>&nbsp;<i>Hoc Picus</i> ex emendat. N.&nbsp;Heins.
recepi cum Draken. et Lefeb. Sed illi recte
<span class = "pagenum">511</span>
jungebant <i>Hoc</i>, scilicet Asculum <i>Picus statuit</i>, h.e.
condidit (vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_24">ad
I,&nbsp;24</a>); hic vero <i>Hoc nomen</i>, scilicet Piceni, ni fallor:
nam ipsi non placuit, nos docere, quod nomen intellexerit. Id quidem
adridere potest, quoniam <a class = "crossref" href =
"#line8_443">v.&nbsp;443</a>, totius telluris mentio fit, et nomen
Piceni vulgo deducitur a <i>pico</i>, cujus avis ductu Sabinos (cf.
<a class = "crossref" href = "#not8_424">not. ad v.&nbsp;424</a>) in has
oras venisse memorant Strabo V, p.&nbsp;166, al. 368, et Festus voc.
<i>Picena regio</i>: quamvis alii a <i>pice</i> agrum Picenum (quasi
<i>piceum</i>) putant dictum. Sed illa ellipsis dura est, et quo tum
verba <i>memorabile ab a. S.</i> referenda? Forte post <a class =
"crossref" href = "#line8_442">v.&nbsp;442</a> excidit alius, quo totam
regionem a Pico, Asculi conditore, nomen adcepisse poeta declaravit.
<i>Vopicus</i> scripti. <i>Vos Picus</i> corrig. Barth. Adv. I,&nbsp;5.
<i>Ut Picus</i> Rom. 1, 3, Med. Vulgo <i>Vepicus</i>, quod exponunt,
parvus Picus, ut <i>Vejovis</i>, <i>vegrandis</i>, etc. quia ex homine
avis factus sit; prob. Dausq. qui non minus inepte pro <i>statuit</i>
emend. <i>Fauni</i>, vel potius <i>Fatui</i> (quod nomen alii Fauno
dant, teste Festo voc. <i>Picus</i>) <i>genitor</i> (vid. Virg. Æn. VII,
48), quod recepit Cell. Sic et Livineium conjecisse, et in ed. Basil.
Henr. Petri editum esse, notavit ad marg. Silii sui Cortius, et ex eo
Ernesti.
&mdash;<a name = "var8_441" id = "var8_441" href =
"#line8_441">441.</a>&nbsp;<i>Exemtum</i> Rom. 1, 3, Parm. Med.
&mdash;<a name = "var8_442" id = "var8_442" href =
"#line8_442">442.</a>&nbsp;<i>croceum plumis</i> Col.
&mdash;<a name = "var8_445" id = "var8_445" href =
"#line8_445">445.</a>&nbsp;<i>Asisos</i> ex emendat. Scalig. recepere
Cell. et Lefeb. quia <i>Asilorum</i> nemo mentionem facit. Recte,
opinor; etsi <i>Asisium</i> (Ptol. Ἀσίσιον, hod. <i>Assisi</i>), Umbriæ
opp. est in monte trans Clasium fl. Francisci monachi patria, cujus
incolæ <i>Asisinates</i> apud Gruter. p.&nbsp;21, n. 11, et Plin. III,
14 (ubi tamen omnes MSS. <i>Asirinates</i> exhibent) dicuntur, et
Ἀσίσινοι Procop. b. Goth. III, 12. Nam ab <i>Æsis</i> nomine
<i>Asili</i> vocari ac formari non possunt, et Picenum, Umbriæ vicinum,
ab qua Æsi fl. dividitur, olim forte latius patuit, vel poeta, nominum
similitudine inductus, fines imperii, quod Æsis tenuisse
<span class = "pagenum">512</span>
fingitur, nimis dilatavit.</p>

<p><a name = "var8_448" id = "var8_448" href = "#line8_448">448.</a>
<i>lavans</i> Oxon. Pro <i>lavant</i>, quod etiam N.&nbsp;Heinsium
offendisse video, quia mox <i>lavat</i> sequitur, forte <i>juvant</i>,
vel potius <i>rigant</i> legendum.
&mdash;<a name = "var8_449" id = "var8_449" href =
"#line8_449">449.</a>&nbsp;<i>Mataurus</i> Col. vid. <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#var7_486">ad VII, 486</a>.
&mdash;<a name = "var8_452" id = "var8_452" href =
"#line8_452">452.</a>&nbsp;<i>Tuniæque</i> scripti. Sed <i>Tinia</i>
dicitur Plin. III,&nbsp;5; Τενέας Strab. V, p.&nbsp;227, unde Casaub.
<i>Teneæque</i> h.l. scribendum censebat, quod jam notavit Draken.
&mdash;<a name = "var8_453" id = "var8_453" href =
"#line8_453">453.</a>&nbsp;<i>Clanis</i>, seu <i>Glanis</i> (hod. <i>la
Chiana</i>) cum Tinia etiam jungitur a Plin. III,&nbsp;5, ubi
<i>Tiberis</i>, inquit, <i>navigabilis, sicuti Tinia et Glanis
influentes in eum</i>. Sed quoniam fluvius Etruriæ est, in cujus finibus
ex Clusina palude trans Tiberim oritur, recte, opinor, <i>Clasis</i>
reposuit Lefeb. suadente Cluver. Ital. ant. p.&nbsp;701, ut intelligatur
<i>Clasius</i>, qui per Umbriam lapsus Tiniæ et sic Tiberi miscetur.
<i>Sena</i>, non <i>Senæ</i>, Colon.</p>

<span class = "pagenum">513</span>
<p><a name = "var8_455" id = "var8_455" href = "#line8_455">455.</a>
<i>admota</i>, non <i>immota</i>, Col. <i>præstringit</i> tacite
rescripsit Lef. et frustra.
&mdash;<a name = "var8_456" id = "var8_456" href =
"#line8_456">456.</a>&nbsp;<i>Arma</i> scripti, R.&nbsp;1, et Med.
<i>lætis</i>, non <i>latis</i>, scripti et R.&nbsp;2. vid. <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#var6_645">ad VI, 645</a>.
&mdash;<a name = "var8_457" id = "var8_457" href =
"#line8_457">457.</a>&nbsp;<i>Hisbellum</i> Col. <i>Hispellum, et dumosa
jugi p. s. r. N.</i> malebat N.&nbsp;Heins. propter verba Martial. lib.
VII, <i>ancipiti vix adeunda jugo Narnia</i>.
&mdash;<a name = "var8_458" id = "var8_458" href =
"#line8_458">458.</a>&nbsp;<i>viventibus</i> Oxon. unde <i>uventibus</i>
corrig. Barth. Adv. I,&nbsp;5, et N.&nbsp;Heins. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#var3_522">ad III, 522</a>.
&mdash;<a name = "var8_459" id = "var8_459" href =
"#line8_459">459.</a>&nbsp;<i>Ingenium</i> Put. R.&nbsp;1, 3, Med.
<i>Igninum</i> Oxon. <i>Inginium</i> Parm. <i>Inginum</i> Mars. et
recentt. edd. <i>Ignuvium</i> Col. proxime verum, vid. Manut. ad Cic.
Ep. ad Att. VII, 13, Oudend. ad Cæs. B.&nbsp;C. I,&nbsp;12, et, quos
N.&nbsp;Heins. laudavit, Plin. XXIII,&nbsp;4, extr. (ubi idem nomen in
vulgg. edd. mendosum circumfectur) Gruter. p.&nbsp;347, et Cluver.
p.&nbsp;624, qui plures inscriptt. adfert. <i>in mœnibus</i> conj.
N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var8_461" id = "var8_461" href =
"#line8_461">461.</a>&nbsp;<i>Camars</i> Col. et Put. ut ap. Liv.
X,&nbsp;25, <i>Clusium, quod Camors olim adpellabant</i>. Καμάρινον
Strab. et Ptol. Conf. Gœfii Ind. geogr. in Scr. R.&nbsp;A. et Cluver.
p.&nbsp;613. <i>Sassina</i> Col. et Oxon. prob. N.&nbsp;Heins. ut ap.
Gruter. p.&nbsp;120, 297, 322, 474, 522, 923; Martial. III, 58; IX, 59,
Reines. Class. VII, Inscr. 20. Vulgo <i>Sarsina</i>, Σαρσίνα Strab. V,
p.&nbsp;157, Σαρσινάτοι Polyb. II, 24. <i>Sarsinates</i> ap. Gruter.
p.&nbsp;1095, et Plin. III, 14. <i>Saxina</i> Put. <i>ditis</i>
Tell.</p>

<span class = "pagenum">514</span>
<p><a name = "var8_464" id = "var8_464" href = "#line8_464">464.</a>
<i>Ora</i>, Colon. et Oxon. <i>pulcherque habitum</i>, Colon.
<i>pulcherque habitu</i>, R.&nbsp;2; <i>puerque habitu</i>, Oxon. et
Puteol. Vulgo <i>Ore puer, puerique habitu</i>, probb. Dausq. et Barth.
<i>Ora puer; puerumque</i>, vel <i>puerosque habitu, sed corde sagaci
Æquabat s.</i> maluerit Burmann. non inprob. Drakenborch. et Lefeb. ut
sub molli habitu virilis animus et prudentia latuerit. Conf. ipse
Burmann. ad Val. Fl. V,&nbsp;593.
&mdash;<a name = "var8_466" id = "var8_466" href =
"#line8_466">466.</a>&nbsp;<i>primum</i> Colin. et Dausq. <i>raptis
superabat in armis</i> R.&nbsp;1, 3, Med. culpa male festinantis
librarii, ex præc. versu, ut passim alibi (vid. Drak.), vocem
repetentis; unde conjecturæ N.&nbsp;Heins. hinc ortæ, <i>pictis
rutilabat</i>, et <i>rutilis vibrabat in armis</i> parum solido nituntur
fundamento. Conf. a Draken. laud. Prop. IV, <span class =
"smallcaps">i</span>, 27, <i>Nec rudis infestis miles radiabat in
armis</i>. Vulgg. <i>in armis Arsacidum, et fulvo</i>, etc. <i>in armis:
Arsacidum ut fulvo</i> Col. probb. N.&nbsp;Heins. Drak. et Lefeb.</p>

<p><a name = "var8_470" id = "var8_470" href = "#line8_470">470.</a>
<i>genus orditor</i> Col. prob. Modio, nec inprob. Lefeb. quum sit
elegantia
<span class = "pagenum">515</span>
Græca, et veteres <i>orditus</i> pro <i>orsus</i> dixerint, quod
ignoraverit N.&nbsp;Heins. qui tum <i>orsor</i> dicendum censuerit.
&mdash;<i>Inlusaque</i> e Colon. recepi cum Lefeb. et Ernesti. Idem
adridebat N.&nbsp;Heins. a quo merito reprehenditur Modius, qui in eodem
cod. <i>inclusaque</i>, quod Cell. recepit, scriptum monet et probat,
quum tamen vaccæ, non tauro, inclusa fuerit Pasiphae. Idem Heins.
<i>commissaque tauro</i> (ut <i>Venus commissa</i> ap. Prop. IV, <span
class = "smallcaps">vii</span>, 19, et <i>hora nos commisit in unum</i>
ap. Ovid. Epist. XI, 21) vel <i>incestaque t.</i> tentat; sed vulgatam
lectionem <i>invisaque tauro</i>, quam Barthius male interpretetur
infamem tauri amoribus, (quum verisimile non sit, Silium genti Sulpiciæ
voluisse exprobrare dedecus amati a Pasiphae tauri) defendi posse putat
ex Virgil. Ecl. VI, Ovid. A.&nbsp;A. I,&nbsp;289 sq. et inpr. Prop. III,
<span class = "smallcaps">xvii</span>, (al. 19) 11: <i>Testis</i>
(Pasiphae) <i>Cretæi fastus quæ passa juvenci</i>; ex quibus locis
pateat, eam a tauro repudiatam, adeoque ei invisam fuisse,
<i>inmissa</i>, vel <i>inmixta</i> corrig. Beroald. Withof. conj.
<i>insessaque tauro</i> P. coll. Stat. Silv. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">i</span>, 58; Ovid. Art. Am. I,&nbsp;293, et Ep. Her. IV,
57; vel, si non verius, certe decentius, <i>furiosaque tauro</i>.
&mdash;<a name = "var8_472" id = "var8_472" href =
"#line8_472">472.</a>&nbsp;<i>Cære</i>, Καῖρε, vel Καίρη, non
<i>Cere</i>, Col. <i>Corona</i> Oxon. Put. R.&nbsp;3.
&mdash;<a name = "var8_473" id = "var8_473" href =
"#line8_473">473.</a>&nbsp;<i>Tarconis</i>, ut <span class = "greek"
title = "Tarkôna">Τάρκωνα</span> ap. Strab. scribendum puto, et sine
adspirat. etsi <span class = "greek" title = "Tarkôn">Τάρκων</span>
Steph. Byz. dicitur. Conf. Pier. Heins. et Heyne ad Virgil. Æn. VIII,
506, 603; XI, 727. <i>Grabiscæ</i> Col. solenni librarr. errore v.c.
inf. <a class = "crossref" href = "#line8_505">v.&nbsp;505</a>, <a class
= "crossref" href = "#line8_543">543</a>, <a class = "crossref" href =
"#line8_606">606</a>; X,&nbsp;460; Draken. qui præterea laudat Reines.
comment. ad Inscr. Class. I,&nbsp;10. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_236">not. ad I,&nbsp;236</a>. <i>Graniscæ</i>
R.&nbsp;1, et Med.
&mdash;<a name = "var8_474" id = "var8_474" href =
"#line8_474">474.</a>&nbsp;<i>Haleso</i>, non <i>Aleso</i>, Col. et
R.&nbsp;2.
&mdash;<a name = "var8_475" id = "var8_475" href =
"#line8_475">475.</a>&nbsp;<i>Usium</i> scripti, R.&nbsp;1, 3, Med. Mox
<i>Fregenæ</i> ex ed. Marsi recepi, quod
<span class = "pagenum">516</span>
et tacite fecit Lefeb. Ita pro <i>Fregellæ</i>, quæ Volscorum urbs est,
(vid. <a class = "crossref missing" href = "bookV.html#not5_542" title =
"in Not.">ad V,&nbsp;542</a>) legendum esse, post Cellar. Geogr.
II,&nbsp;9, et Cluver. p.&nbsp;498, jam monuere N.&nbsp;Heins. et Drak.
Conjicerem <i>Rusellæ</i> (quæ una ex <span class =
"smallroman">XII</span> oppidis veterum Tuscorum et prisca colonia fuit,
cujus clara restant vestigia); nisi <i>Fregenæ</i> propius ad vulgatam
lect. adcederet, et prior syll. voc. <i>Rusellæ</i> longa forte esset.
Ρουσέλλαι certe Ptolem. dicitur.
&mdash;<a name = "var8_477" id = "var8_477" href =
"#line8_477">477.</a>&nbsp;<i>Fæsula</i>, non <i>Fesula</i>, Col. ut ap.
Græcos (vid. not.) et Gruter. p.&nbsp;533, n. 5. <i>Fesula</i> soli
Plin. III,&nbsp;5, dicitur.</p>

<span class = "pagenum">517</span>
<p><a name = "var8_484" id = "var8_484" href = "#line8_484">484.</a>
<i>procedere</i> Ox. non inprob. N.&nbsp;Heins. coll. <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#line6_444">VI, 444</a>. Sed ibi de
solenni consulum processione, die initi muneris agi, monet Drak.
&mdash;<a name = "var8_485" id = "var8_485" href =
"#line8_485">485.</a>&nbsp;<i>vinxit</i> R.&nbsp;1, et Med. vulgari
errore, de quo vid. Draken.
&mdash;<a name = "var8_489" id = "var8_489" href =
"#line8_489">489.</a>&nbsp;Vulg. <i>Hos juxta</i>. Sed <i>His mixti</i>
Col. <i>His mixta</i> Put. et R.&nbsp;2. <i>His juxta</i> Oxon.
<span class = "pagenum">518</span>
&mdash;<a name = "var8_493" id = "var8_493" href = "#line8_493">493,
494.</a>&nbsp;Ita in Colon. <i>capiti</i> etiam in Oxon. R.&nbsp;1, Med.
<i>capidi</i> Puteol. Vulgo <i>caput his capiti ferino Stat
cautum</i>.</p>

<p><a name = "var8_495" id = "var8_495" href = "#line8_495">495.</a>
<i>At</i>, non <i>ac</i>, Colon.
&mdash;<a name = "var8_496" id = "var8_496" href =
"#line8_496">496.</a>&nbsp;<i>atque
<span class = "pagenum">519</span>
hydris</i> emend. N.&nbsp;Heins. quia penultima in <i>chelydris</i>
præter exemplum corripitur.
&mdash;<a name = "var8_498" id = "var8_498" href =
"#line8_498">498.</a>&nbsp;<i>Angitiam</i> e. Col. recepere Drak. Lefeb.
et Ernesti. <i>Agnitiam</i> R.&nbsp;1, et Med. Ego reduxi vulgatam lect.
ut ab <i>anguibus</i> carmine ciendis <i>Anguitia</i>, non ab iis
<i>angendis Angitia</i> sit dicta. Conf. Heins. et Heyne ad Virgil. Æn.
VII, 759, et quos Drak. laudat, Salmas. Exerc. Plin. p.&nbsp;60, et
Delr. ad Sen. Med. v.&nbsp;1024.
<span class = "pagenum">520</span>
&mdash;<a name = "var8_503" id = "var8_503" href =
"#line8_503">503.</a>&nbsp;<i>Marsua</i> Col. unde <i>Marsya</i>
restituit N.&nbsp;Heins. <i>Marsia</i> R.&nbsp;1, Parm. Med. Cell.
<i>Martia</i> edd. recentt. etiam Lefeb. <i>Phrygias... Crenas</i> ex
emend. ingeniosa Salmas. ad Solin. p.m. 586 (al. 834, 5), recepi cum
Lefeb. et Ernesti. Silium ita scripsisse, pro certo quidem adfirmare
nolim: sed lectiones codd. scr. et edd. minus satisfaciunt, et stupore
librarr. natæ videntur. Vulgo <i>Phrygios Crenos</i>; et <i>frenos</i>
scripti, R.&nbsp;1, 3, Med. h.e. imperium. (vid. <a class = "crossref
missing" href = "bookI.html#not1_144" title = "in Not.">ad
I,&nbsp;144</a>) prob. N.&nbsp;Heins. ut conveniat verbis Ovid. Met. XV,
60, <i>fugerat una Et Samon et dominos</i>, etc. Idem olim conj.
<i>Phrygios threnos</i>, non inprob. Drak. quum in Phrygia, præter
<i>Aulocrenen</i> fontem, etiam <i>Aulothrenis</i> (Ἀυλοθρηνὴς) vallis
fuerit, si antiquis codd. Plin. V,&nbsp;29, quos Salmas. consuluerit,
fides habenda. Quod etsi dubium est, (repugnat certe Harduin.)
conjectura tamen quodammodo firmari potest ex Ovid. Met. VI, 392 sq. An
legendum <i>Phrygius Marsya Crenen</i>, vel <i>Phrygiam Crenen</i>, seu
<i>Crenam</i>,
<span class = "pagenum">521</span>
quia <i>Aulocrene</i> αὐλοῦ κρήνη, vulgo in singul. dicitur? Sed vid.
not.</p>

<p><a name = "var8_511" id = "var8_511" href = "#line8_511">511.</a>
<i>cedit studii</i> emend. N.&nbsp;Heins. quum <i>studio</i> et
<i>sanguine</i> parum concinne concurrant. <i>Siricinus</i> Col. unde
<i>Sidicinus</i> recte jam correxit N.&nbsp;Heins. ut intelligatur
<i>Teanum Sidicinum</i>, quod opp. Calibus etiam conjunxerint Silius
<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_524">XII, 524</a>; Virg.
Æn. VII, 727, et Liv. XXVI,&nbsp;9. Vulgg. <i>vicinus</i>, quod e glossa
forte inrepsit, quoniam urbes illæ sunt vicinæ.
&mdash;<a name = "var8_512" id = "var8_512" href =
"#line8_512">512.</a>&nbsp;<i>parvus</i> scripti et editi ante
Nicandrum, qui primus
<span class = "pagenum">522</span>
<i>parvæ</i> dedit. Urbes Campaniæ Strab. V, p.&nbsp;248; πολίχνια,
oppidula, dici, exceptis Capua et Teano, monet N.&nbsp;Heins. Sed idem
Strabo V, p.&nbsp;164, Cales πόλιν ἀξιόλογον vocat. Conf. not.
<i>urbi</i>, non urbis, scripti, R.&nbsp;3, et Parm. sed, teste Lefeb.
non nisi duo scripti et R.&nbsp;1.
&mdash;<a name = "var8_515" id = "var8_515" href =
"#line8_515">515.</a>&nbsp;<i>ullo</i>, non <i>illo</i>, scripti et
R.&nbsp;2, <i>levior belli</i> maluerit N.&nbsp;Heins. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#var4_542">ad IV, 542</a>. Idem conj.
<a name = "var8_516" id = "var8_516" href = "#line8_516">v.&nbsp;516</a>,
<i>venatu induta</i> h.e. pellibus et exuviis ferarum, coll. <a class =
"crossref" href = "#line8_523">v.&nbsp;523</a>, <a class = "crossref"
href = "#line8_570">570, 571</a>, et Suid. Βεστῖνοι ἔθνος ἐν Ἰταλίᾳ
θηριῶδες τὸν τρόπον. Id magnopere adridet Drak. qui locis Gell.
IX,&nbsp;4; Plin. VII,&nbsp;2; X,&nbsp;5, et Ammian. Marcell.
XXIII,&nbsp;6, probat, <i>venatum</i> etiam dici, quidquid venatione
capiatur.
&mdash;<a name = "var8_518" id = "var8_518" href =
"#line8_518">518.</a>&nbsp;<i>Avellæ</i> in omnibus libris circumfertur,
quæ tamen non Campaniæ modo urbs et soli sterilis est, sed etiam
<a class = "crossref" href = "#line8_543">vers. 543</a>, memoratur. Hinc
<i>Aveiæ</i>, emend. N.&nbsp;Heins. quod in textum recepi, prob. Drak.
<i>Aviæ</i>, quod idem
<span class = "pagenum">523</span>
est, edidit Lefeb. auctore Cluver. Ital. ant. p.&nbsp;750. Conjicerem
<i>Aterni</i>, (quod teste Strab. ἐπίνειον, navale, Marrucinis, Pelignis
et Vestinis commune fuit) nisi a literarum ductu id nimis recederet. An
olim in Vestinis quoque <i>Avella</i>, vel <i>Ajella</i> urbs fuit, quæ
nunc <i>Ajello</i> dicitur?
&mdash;<a name = "var8_519" id = "var8_519" href =
"#line8_519">519.</a>&nbsp;<i>Marrutioque simul</i> Col.
&mdash;<a name = "var8_520" id = "var8_520" href =
"#line8_520">520.</a>&nbsp;<i>Teate</i> Col. R.&nbsp;1, Med.
<i>Reate</i> (Sabinorum opp.) Ox. Vulgo <i>Rheate</i>.
&mdash;<a name = "var8_521" id = "var8_521" href =
"#line8_521">521.</a>&nbsp;<i>in pugna affertur</i> Oxon. <i>in pugna
offertur</i> Colon. et Put. teste N.&nbsp;Heins. qui tamen nil mutandum
censet, nisi quod <i>in pugnam</i> maluerit. Conf. <a class = "crossref"
href = "#var8_316">ad v.&nbsp;316</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_67">VII, 67</a>, <i>in pugnam offertur</i> dedit
Lefeb. qui hæc notavit: «Ita recte scripti omnes et R.&nbsp;2, ut Scipio
<i>obtulit</i>, vel <i>addidit</i> pila suis cohortibus v.&nbsp;548»,
<i>alta</i> Col.
&mdash;<a name = "var8_522" id = "var8_522" href =
"#line8_522">522.</a>&nbsp;<i>demittere</i>, non <i>dimittere</i>, Put.
probb. N.&nbsp;Heins. et Drak. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#var2_96">ad II, 96</a>.
&mdash;<a name = "var8_523" id = "var8_523" href =
"#line8_523">523.</a>&nbsp;<i>venantibus</i> malebat N.&nbsp;Heins. quia
<i>venatu</i> (sed interjectis sex versibus) præcessit; et <a name =
"var8_524" id = "var8_524" href = "#line8_524">v.&nbsp;524</a>,
<i>agrorum</i>. Sed vid. not.</p>

<p><a name = "var8_525" id = "var8_525" href = "#line8_525">525.</a>
<i>E</i>, non <i>Et</i>, Col.
&mdash;<a name = "var8_526" id = "var8_526" href =
"#line8_526">526.</a>&nbsp;<i>adventu</i>, non <i>adventum</i>,
<span class = "pagenum">524</span>
scripti.
&mdash;<a name = "var8_531" id = "var8_531" href =
"#line8_531">531.</a>&nbsp;<i>Liternum</i>, non <i>Linternum</i>, Colon.
vid. <a class = "crossref" href = "bookVI.html#var6_654">ad VI, 654</a>;
<i>Cyme</i> scripti et R.&nbsp;2; Κύμη Steph. Byz. et Strab. Cf. IX, 57;
XI, 290; XIII, 400, 494, 498; Heins. et Pier. ad Virg. Æn. VI,&nbsp;2 et
98. Intpp. ad Val. Fl. I,&nbsp;5; <i>Cume</i> R.
<span class = "pagenum">525</span>
1, Med. Cell. <i>Crinæ</i> Ox. Vulgo <i>Cumæ</i>; Κοῦμαι Ptolem.
&mdash;<a name = "var8_532" id = "var8_532" href =
"#line8_532">532.</a>&nbsp;Vulgo <i>Gaurus navalibus apta</i>, <i>Prole
Dicarchenia</i>, vel <i>Dicharchæa</i>, prob. Marso, cui <i>Gaurus</i>
est oppidum, cujus tamen nemo geographorum mentionem facit.
<i>Dicarcheia</i> Put. R.&nbsp;1, Parm. Med. <i>Gaurus navalibus
acta</i>, <i>Prole Dicarchea</i>; <i>multo</i>, etc. ex Colon. recepere
Draken. et Ernesti, suadente N.&nbsp;Heins. qui tamen scribendum putat,
<i>Illic Nuceria: et Gauri n. acta P. Dicharchea, multo cum milite,
Graia Illic P.</i> quia Gaurus a Nuceria satis remotus: quasi poeta
ordine geograph. procedat. Pro <i>acta</i> Lefeb. reposuit <i>aptus</i>
ex emendat. Cellar. Geogr. T.&nbsp;I, p.&nbsp;671, edit. a. 1731, et
Loyd. in Lex. vid. <i>Nuceria</i>, qui posterior refingit, <i>Illic
Nuceria, et G. n. aptus P. Dicharchea: multo c. m. Graio Illic P.</i> ut
Nuceria, vel incolæ Gauri ejusdem sint originis ac Puteoli. Sed Lefeb.
punctum post <i>aptus</i> ponit, et verba seqq. ita explicat: illic fuit
Graia Parthenope ex eadem prole, hoc est ejusdem originis, (vid.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_221">ad I,&nbsp;221</a>) ac
Dicarchæa, multo cum milite; nam etsi a Samiis deducantur Puteoli, tamen
hoc oppidum, quia, Strab. teste, navale fuerit Cumanorum, ab his
conditum videri posse. Veram loci lectionem nondum constituam putat
Ernesti, qui inprimis dubitat, an Silius Gauri mentionem ideo fecerit,
ut populos ex eo monte adcitos significaret: sed vocem <i>acta</i>
salvam esse, eidem persuasit Strabo V, p.&nbsp;376 ἑξῆς δ᾽ εἰσὶν αἱ περὶ
Δικαιαρχίαν ἀκταὶ, καὶ αὐτὴ ἡ πόλις, etc. Meo qualicumque judicio lectio
c. Colon. aptissimum præbet sensum, modo distinctio ea, qua feci,
ratione mutetur: et interpretes, ut in vitio detegendo sagaces, ita in
medicina adferenda parum felices fuere, dum veteres Gaurum nobis oppidum
obtrudunt, recentiores vero non Puteolana, sed Gauri <i>navalia</i>
intelligunt, quia hic mons in imis vitifer, et, si non aliis locis,
certe in summitate, pinifer fuerit, adeoque ligna navalibus apta
suppeditaverit. Sed hoc ipsum ne satis quidem constat,
<span class = "pagenum">526</span>
et Gaurus Juven. IX, 57, <i>inanis</i> (arboribus, putat) dicitur, vid.
not.
&mdash;<a name = "var8_535" id = "var8_535" href =
"#line8_535">535.</a>&nbsp;<i>Allifæ</i> Col. ut ap. Liv. VIII, 25; IX,
38, 42; XXII, 13, 17, 18; XXVI,&nbsp;9; Gruter. p.&nbsp;407, 417, 460,
<span class = "greek" title = "Alliphai">Ἀλλίφαι</span> Diodor. XXII,
35. Sed <span class = "greek" title = "Aliphai">Ἀλιφαὶ</span> Strab. V,
p.&nbsp;238 al. 364. <i>Allife</i> Cell. et alii, ut apud Frontin. de
Colon. p.&nbsp;83. <i>Alliphe</i> plerique libri.
<span class = "pagenum">527</span>
<span class = "greek" title = "Alipha">Ἄλιφα</span> Ptol.
<i>contentæ</i> ed. Dausq. culpa librarr. nam in comment. τὸ
<i>contemtæ</i> explicat, unde inmerito in reprehensionem N.&nbsp;Heins.
incurrit.
&mdash;<a name = "var8_536" id = "var8_536" href =
"#line8_536">536.</a>&nbsp;<i>Sarrastes</i> alii, ut <a class =
"crossref" href = "bookX.html#line10_316">X,&nbsp;316</a>, inprob.
N.&nbsp;Heins. ad. h.l. et ad Virg. Æn. VII, 738.
&mdash;<a name = "var8_537" id = "var8_537" href =
"#line8_537">537.</a>&nbsp;<i>ditis opes</i> conj. D.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var8_539" id = "var8_539" href =
"#line8_539">539.</a>&nbsp;<i>Bæi</i> c. Col. auctoritate, vel
<i>Baii</i> ex emend. N.&nbsp;Heins. scribendum videtur; vid. not. Vulgo
<i>Bai</i>, et <i>Bacchi</i> Put.
&mdash;<a name = "var8_540" id = "var8_540" href =
"#line8_540">540.</a>&nbsp;Voc. <i>ardentem</i>
<span class = "pagenum">528</span>
miror nemini scrupulum injecisse, quum τὸ <i>ardens</i> modo
præcesserit. Suspicor, illud, ex simili loco <a class = "crossref" href
= "bookXIV.html#line14_197">XIV, 197</a>, margini adscriptum, in
contextum inrepsisse, et poetam vel <i>ingentem</i>, vel
<i>adflantem</i>, vel <i>fumantem</i>, vel simile quid scripsisse.
&mdash;<a name = "var8_543" id = "var8_543" href =
"#line8_543">543.</a>&nbsp;<i>Abella</i> scripti, R.&nbsp;1, 3, Med.
vid. Heins. ad Virg. Æn. VII, 740, et Græv. ad Justin. XX,&nbsp;5. Vulgo
<i>Avella</i> ex solenni permutatione literarum <i>v</i> et <i>b</i> in
codd. medii ævi.</p>

<p><a name = "var8_546" id = "var8_546" href = "#line8_546">546.</a>
<i>Lætos rectoris</i> Oxon. prob. N.&nbsp;Heins. quem vid. ad h.l. ad
XV, 122, et ad Virgil. Æn. I,&nbsp;441; Val. Fl. VI, 266; Ovid. Met.
VII, 435, et Claud. Cons. Hon. IV, 205. <i>Lætos</i> Col. <i>Lectos</i>
Put. et Tell. sed τὸ <i>c</i> in illo notatum puncto, in hoc deletum
esse, testatur Lefeb.
&mdash;<i>Lectos rectoris</i> Put. Mars. Ald. et alii quidam <i>Lectos
rectores</i> R.&nbsp;1, 3, Parm. Med. <i>Lectos venturo</i> ex ed.
<span class = "pagenum">529</span>
Basil. Wolfii in libros recentt. venit.
&mdash;<a name = "var8_548" id = "var8_548" href =
"#line8_548">548.</a>&nbsp;<i>leviora adeo</i>, vel <i>leviora duo</i>
(vid. <a class = "crossref" href = "#not8_493">not. ad v.&nbsp;493</a>)
emend. N.&nbsp;Heins. <i>leviora manu</i> Burm. <i>leviora domo...
Gestarunt tela</i> Drak. hoc sensu: Scipionem Campanos, quibus præerat,
pilis ac thorace armasse, quum domo non nisi leviora tela et ambustas
sudes adtulissent. Hic certe verus est sensus loci, judice Ernesti. Sed
vid. not.
&mdash;<a name = "var8_550" id = "var8_550" href =
"#line8_550">550.</a>&nbsp;<i>Aclydis</i>, non <i>Aclidis</i>, Colon.
vid. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#var3_363">ad III,
363</a>. Mox <i>bipennis</i>, scilicet usus erat iis, omnino mihi
legendum videtur.</p>

<p><a name = "var8_552" id = "var8_552" href = "#line8_552">552.</a>
<i>rudem</i> pro <i>sudem</i> substituendam puto. Conf. not. et verba
Liv. XXVI, 51: <i>Legiones tertio die rudibus inter se in modum justæ
pugnæ concurrerunt</i>. Ejusmodi rudes etiam <i>vectes</i> dicebantur,
et νάρθηκες παχεῖς Xenoph. Cyrop. II; vid. Schwebel. ad Veget.
I,&nbsp;9. Vulgata tamen lectio eundem præbet sensum, et defendi
præterea potest coll. Liv. XL,&nbsp;6, extr. et 9, extr. ubi de eodem
exercitio, non gladiatoribus tantum, sed militibus quoque solenni,
agitur: nisi his quoque locis eadem medicina adhibenda est. Cf. etiam
Prop. IV, <span class = "smallcaps">i</span>, 29, et Ovid. A.&nbsp;A.
III, 515. <i>tramittere</i>, non <i>transmittere</i>, scripti h.l. et
<a class = "crossref" href = "#line8_558">v.&nbsp;558</a>. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#var4_487">ad IV, 487</a>.
&mdash;<a name = "var8_554" id = "var8_554" href =
"#line8_554">554.</a>&nbsp;<i>spectacula tantæ Ambæ acies v. e.</i>
suspic. N.&nbsp;Heins. coll. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_164">I,&nbsp;164</a>, <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_465">465</a>, <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_440">IX, 440</a>, et al. Sed vid. not.</p>

<span class = "pagenum">531</span>
<p><a name = "var8_564" id = "var8_564" href = "#line8_564">564.</a>
<i>Batalum</i> Col. et Oxon. cum edd. Marsi. Sed vid. Intpp. ad Virg.
Æn. VII, 739. <i>Nucras</i> Col. Vulgo <i>Mucras</i>. <i>Rufas</i>, vel
<i>Rufras</i> corrig. Cerda ad Virg. l.c. cujus tamen opp. v.&nbsp;566,
mentio fit. <i>Macras</i> opinatur Dausq. quia ὁ Μάκρης χωρίον memoratur
Strab. V, p.m. 222, ubi ὅριον scribendum censet, ut sit Macra fl.
Liguriæ finis. Utraque conject. merito damnatur a Drak. Ego fere
<i>Bucamque</i> reponendum crediderim. Βοῦκα opp. maritimum Frentanorum;
vid. Strab. V, p.&nbsp;167, al. 242; Mel. II,&nbsp;4; Plin. III, 12. Sic
vel una saltem Frentanorum urbs a Silio memoratur: nam sup. <a class =
"crossref" href = "#line8_402">v.&nbsp;402</a>, lectio dubia est. Aptius
quidem poeta ejus mentionem fecisset sup. <a class = "crossref" href =
"#line8_519">v.&nbsp;519</a>. Sed de ordine geographico parum sollicitus
est, et Frentani certe altera sunt Samnitum progenies; <i>metunt</i>
scripti et editi ante Nicandrum, qui primus <i>colunt</i> refinxit.
<span class = "pagenum">532</span>
&mdash;<a name = "var8_565" id = "var8_565" href =
"#line8_565">565.</a>&nbsp;<i>Exagitant</i> Col. Vulgo <i>Exercent</i>,
quod magis ad agriculturam, quam ad venationem pertinere monent
N.&nbsp;Heins. et Drak. <i>Fatigant</i> Put. et Parm. unde
<i>Vestigant</i> conj. Lefeb. Reciperem <i>fatigant</i>, nisi poetæ
priorem syll. corriperent. Conf. Virg. Æneid. IX, 605, et vid. <a class
= "crossref" href = "bookI.html#var1_63">ad I,&nbsp;63</a>.
&mdash;<a name = "var8_566" id = "var8_566" href =
"#line8_566">566.</a>&nbsp;<i>Rufræ</i> restituit N.&nbsp;Heins. ex
optimis membrr. Virg. Æn. VII, 739; <i>Rufæ</i> Col. <i>Rufrie</i> Oxon.
et Put. <i>Ruria</i> R.&nbsp;3; <i>Rufeiæ</i> Med. Vulgo <i>Rufre; quos
aut</i> bis scripti. Vulgg. <i>quos aut R. aut quos</i>, claudicante
versu. <i>Cæsernia</i> scripti. <i>Cesernia</i> R.&nbsp;1, et Med. Vulgo
<i>Esernia</i>, ut ap. Frontin. p.&nbsp;109; Ἐσερνία Strab. V,
p.&nbsp;250; <i>Esernini</i> Plin. III, 12; <i>Æsernia</i> est ex emend.
N.&nbsp;Heins. Sic in numis apud Gruter. p.&nbsp;570, n. 10, et in
antiq. codd. Liv. X,&nbsp;31; XXVII, 10; XLIV, 40; ejusq. Epit. XVI,
LXXII, LXXIII, Αἰσερνία et Ptol. dicitur.</p>

<p><a name = "var8_568" id = "var8_568" href = "#line8_568">568.</a>
<i>Brutius</i> alii, vid. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#var6_15">ad VI, 15</a>.
<span class = "pagenum">533</span>
&mdash;<a name = "var8_570" id = "var8_570" href =
"#line8_570">570.</a>&nbsp;<i>terga</i> R.&nbsp;2.</p>

<p><a name = "var8_573" id = "var8_573" href = "#line8_573">573.</a>
<i>Sallentinæque</i> Col. et priscæ edd. Conf. Heins. et Burm. ad Virg.
Æn. III, 400; Σαλλεντία Steph. Byz. <i>Sallentini</i> passim in marmm.
Capitol. et optimis libris Livii. <i>Sallentinæque</i> Oxon. etiam non
male, judice N.&nbsp;Heins. Sed vulgatæ lect. <i>Salentinæque</i> favent
lapis ap. Gruter. p.&nbsp;199, n. 1, et auctoritas Græcorum, Steph.
excepto; <span class = "greek" title = "Salentinoi">Σαλεντῖνοι</span> et
<span class = "greek" title = "Salentinê">Σαλεντίνη</span> Ptol.
III,&nbsp;1; Strab. et al. <span class = "greek" title =
"Salantinoi">Σαλαντῖνοι</span> numi in Thes. Goltzii.
&mdash;<a name = "var8_574" id = "var8_574" href =
"#line8_574">574.</a>&nbsp;<i>Brundisium</i> Col. et priscæ edd. ut ap.
Gruter. p.&nbsp;151, 801, et in antt. exemplarr. Lucani, Horat. Cic.
Plin. Livii et al. quod jam monuit N.&nbsp;Heins. Vulgo
<i>Brundusium</i>, <span class = "greek" title =
"Brentesion">Βρεντέσιον</span> Strab. et Appian. <span class = "greek"
title = "Brentêsion">Βρεντήσιον</span> Polyb. et Steph. <span class =
"greek" title = "Brendesion">Βρενδέσιον</span> Ptol.
<span class = "pagenum">534</span>
&mdash;<a name = "var8_578" id = "var8_578" href =
"#line8_578">578.</a>&nbsp;<i>Leucasiæ</i> emend. N.&nbsp;Heins. ad
Ovid. Metam. XV, 708; Græcis utique non <span class = "greek" title =
"Leukosia">Λευκοσία</span>, sed vel <span class = "greek" title =
"Leukôsia">Λευκωσία</span> (Strab. V, p.&nbsp;176; VI, p.&nbsp;178;
Lycophr. et Steph. Byz.) vel <span class = "greek" title =
"Leukasia">Λευκασία</span> (Strab. II, p.&nbsp;84, al. 123, et Dionys.
Hal. I, p.&nbsp;43) ut <i>Leucasia</i> Plin. 3, 7, et Marciano Capellæ
lib. VI, dicitur. Sed Silium <i>Leucosiæ</i> secunda brevi posuisse
licentia poetica (vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#var4_776">ad IV, 776</a>) putant Drak. ad h.l. et Salmas.
Exerc. Plin. p.&nbsp;49, al. 68, ubi Delrium refellit, qui
<i>Lucasiæ</i> reponendum censuerat. Addo, hanc insulam, vel a Leucasia,
Æneæ consobrina, ibi defuncta, (Dionys. Halic. I, p.&nbsp;43) vel a
Sirene ibidem sepulta (vid. Plin. III,&nbsp;7; Strab. V, p.&nbsp;176 al.
252, et Lycophr. in Alexandra v.&nbsp;723, ubi conf. Tzetz.) ita
adpellatam putari. Sirenum autem nomina ap. Tzetz. Chil. VI,
v.&nbsp;719, sunt Λευκοσία, Λίγεια, Παρθενόπη.
&mdash;<i>populis</i> Col. quod et idem Delrius conjecerat, refrag.
Salmas. l.c. quum tota hæc insula scopulosa fuerit.
&mdash;<i>Pesto</i> quidam.
&mdash;<a name = "var8_579" id = "var8_579" href =
"#line8_579">579.</a>&nbsp;<i>Cerillæ</i> Col. Oxon. Tell. et R.&nbsp;2.
<i>Cerillæ</i>, seu <i>Cerelæ</i> in Tabula, hod. <i>Cirilla</i>, in
Tyrrheni, seu Inferi maris litore, et in isthmo Bruttiorum, qui est ἀπὸ
Θουρίων εἰς Κηρίλλους πλησίον Λάου, teste Strab. VI, p.&nbsp;176, si
sanus est locus, de quo dubitat N.&nbsp;Heins. qui etiam <i>exustæ
Marte</i> volebat; sed ipse sup. <a class = "crossref" href =
"#line8_272">v.&nbsp;272</a>, <i>exhaurit</i> conjecerat, et inf.
<a class = "crossref" href = "bookX.html#line10_590">X,&nbsp;590</a>, et
<a class = "crossref" href = "bookXIV.html#line14_686">XIV, 686</a>, nihil
mutavit. Vulgo <i>Carillæ</i>, quod metri causa a manu Silii profectum
videbatur Cluver. p.&nbsp;1285. Sed vid. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#var4_776">ad IV, 776</a>. <!-- yes, yes, all right already!
-->
<span class = "pagenum">535</span>
&mdash;<a name = "var8_585" id = "var8_585" href =
"#line8_585">585.</a>&nbsp;<i>humerum exsertus</i> præstiterit. Cf. loca
in not. laudata. Idem nunc video in mentem venisse Livineio, notantt.
Cortio et Ern.
&mdash;<a name = "var8_587" id = "var8_587" href =
"#line8_587">587.</a>&nbsp;<i>Flexi</i>, non <i>Flexu</i>, Col. prob.
etiam Dausq.</p>

<p><a name = "var8_588" id = "var8_588" href = "#line8_588">588.</a>
<i>accisæ</i> Col. et R.&nbsp;1, vid. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#var2_392">ad II, 392</a>; <i>accisciæ</i> Ox. <i>acrisæ</i>
Med. <i>actritæ</i> Marsi prima. <i>metitæ</i> Put. Vulgo
<i>attritæ</i>.
&mdash;<a name = "var8_589" id = "var8_589" href =
"#line8_589">589.</a>&nbsp;<i>accedente</i> vel <i>intendente</i>
malebat N.&nbsp;Heins. vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#var3_466">ad III, 466</a>. Sed vulgata bene habet.</p>

<span class = "pagenum">537</span>
<p><a name = "var8_594" id = "var8_594" href = "#line8_594">594.</a>
<i>Aonio</i> Col. et R.&nbsp;2, probb. N.&nbsp;Heins. et Drak.
<i>Achino</i> Oxon. <i>Achivo</i> Put. <i>Ascræo</i> R.&nbsp;1, 3, Med.
<i>Andino</i> Tell. Parm. Mars. et al. quæ utraque lectio glossam sapit.
vid. Virg. Ge. II, 176, et not.</p>

<p><a name = "var8_596" id = "var8_596" href = "#line8_596">596.</a>
<i>vitem</i> forte leg. pro <i>pinum</i>. Cf. not.
<span class = "pagenum">538</span>
&mdash;<a name = "var8_601" id = "var8_601" href =
"#line8_601">601.</a>&nbsp;<i>proscindunt</i>, non <i>perscindunt</i>,
scripti et R.&nbsp;2, non repugn. Dausq.
&mdash;<a name = "var8_604" id = "var8_604" href =
"#line8_604">604.</a>&nbsp;<i>superfluit</i> scripti, ut ap. Cic. Brut.
91; Tac. Hist. III, 58; Plin. IV,&nbsp;7; XII,&nbsp;1, et
<i>adfluere</i> inf. XII, 361; XIV, 208; N.&nbsp;Heins.
<i>superfluit</i> Marsi ed. Paris. Vulgo <i>perfurit</i>.
&mdash;<a name = "var8_605" id = "var8_605" href =
"#line8_605">605.</a>&nbsp;<i>Vagenni</i> Col. <i>Bageni</i> Ox. Put.
(in quo tamen <i>Bageu</i> reperit Lefeb.) R.&nbsp;1,
<span class = "pagenum">539</span>
2, 3, Med. <i>Bareni</i> Tell. Vulgo <i>Vageni</i>; vid. not.
&mdash;<a name = "var8_610" id = "var8_610" href =
"#line8_610">610.</a>&nbsp;<i>vigoris</i> scripti, R.&nbsp;1, 3, Med.
quod testantur, sed inprobant N.&nbsp;Heins. et Drak. Verum τὸ
<i>rigoris</i> in duobus scriptis, nescio quibus, exstare contendit
Lefeb.</p>

<p><a name = "var8_614" id = "var8_614" href = "#line8_614">614.</a>
<i>Expertus</i> Put. et R.&nbsp;2: <i>fidos</i> R.&nbsp;2. Prius ab
Heinsio silentio prætermissam miratur, et utrumque non
<span class = "pagenum">540</span>
inprobat Lefeb. ut jungantur verba, <i>expertus fidos sagittæ</i>, quo
sensu <i>fidum ensem</i> dixerit Virg. Æn. VI, 524.
&mdash;<a name = "var8_615" id = "var8_615" href =
"#line8_615">615.</a>&nbsp;<i>Næ t. I. viros, et</i> sine librorum
auctoritate reposuit Lefeb. Idem <i>lætos gignere ferrum</i> e c. Col.
recepit, prob. N.&nbsp;Heins. qui comparat <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_575">III, 575</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_223">IX, 223</a>, et inpr. verba Plin. XXXVI, 27,
<i>igne ferrum gignitur ac domatur... eademque materia aliud gignit
primis ignibus, aliud secundis, aliud tertiis</i>. Sed ars ferri
cudendi, qua Ilvæ incolæ excellebant, mox laudatur, et ab hoc versu
aliena videtur, <i>gingere</i> Oxon. <i>Non t. dabat Ilva viros, sed
cingere</i> (<i>ingere</i> teste Lefeb.) <i>ferrum</i> Put. <i>letos
angere</i>, sed a m. sec. <i>tingere ferrum</i> c. Tell. non male,
judice Lefeb. Conf. Heins. ad Ovid. Fast. IV, 287, ubi tamen <i>lætos
fingere ferrum</i> conjicit, ut h.l. <i>lætos stringere f.</i> ut
innuatur, eos non sagittis jaculisve, Siculorum more, sed gladio uti in
bello consuevisse, quod maxime adridet Drak. qui tamen vulgatam lect.
<i>lectos cingere ferrum</i> servavit. Ego mediam viam ingressus,
<i>lætos cingere ferrum</i>, h.e. latus ense, substitui, unde eadem
sententia exsculpi potest: nisi potius mens poetæ est, Ilvam quidem non
totidem, quot Siciliam, viros, sed ferro gladiisque in bello tractandis
adsuetos, usu armorum peritos, adeoque fortes armasse. Conf. sup.
V,&nbsp;489 sqq. de Siculorum ignavia.
&mdash;<a name = "var8_616" id = "var8_616" href =
"#line8_616">616.</a>&nbsp;<i>quæ nutrit bella</i> R.&nbsp;1, in
marg.</p>

<p><a name = "var8_617" id = "var8_617" href = "#line8_617">617.</a>
<i>Ignosset</i> est ex emendat. N.&nbsp;Heins. ad h.l. et ad Claud. b.
Gild. v.&nbsp;297. Vulgo <i>Ignoscet</i>, quod non prorsus damnandum
videtur Lefeb. quum ex atticismo Futurum pro Optativo adhibeatur, unde
et νομίσεις pro νομίσαις recte restituerit Cl. <i>de Villoison</i> in
Longi Pastoral. 1, pr.</p>

<span class = "pagenum">541</span>
<p><a name = "var8_624" id = "var8_624" href = "#line8_624">624.</a>
<i>jamjam</i> conj. Livineius, non inprob. Drakenb.
&mdash;<a name = "var8_633" id = "var8_633" href =
"#line8_633">633.</a>&nbsp;<i>Emersis tenebris</i> emend. N.&nbsp;Heins.
quam lect. æque ac vulgatam sine sensu esse putat Lefeb. quem certe
<i>Inmersus t.</i> recte reposuisse crediderim. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#line8_45">VIII, 45</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXI.html#line11_122">XI, 122</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_659">XII, 659</a>,
<span class = "pagenum">542</span>
et Virg. Æn. VI, 267.
&mdash;<a name = "var8_635" id = "var8_635" href =
"#line8_635">635.</a>&nbsp;<i>apium</i>, et mox <i>Cessarunt</i> bene
post Lips. ad Tac. Ann. XII, 64, emendarunt Dausq. et N.&nbsp;Heins.
<i>avium</i> conj. Livineius; <i>absum</i> Col. Vulgo <i>absunt</i>.
&mdash;<a name = "var8_636" id = "var8_636" href =
"#line8_636">636.</a>&nbsp;<i>Cessarunt</i>, non <i>Cessaruntque</i>,
Col. Oxon. R.&nbsp;1, 3, Med.
&mdash;<a name = "var8_638" id = "var8_638" href =
"#line8_638">638.</a>&nbsp;<i>rapidæ</i> Oxon. et Put. vid. <a class =
"crossref" href = "bookV.html#var5_451">ad V,&nbsp;451</a>.
&mdash;<a name = "var8_639" id = "var8_639" href =
"#line8_639">639.</a>&nbsp;<i>raptimque</i> conj. Scaliger ad oram libri
sui.
&mdash;<a name = "var8_640" id = "var8_640" href =
"#line8_640">640.</a>&nbsp;<i>Abjunctos</i>, h.e. diversos, emend.
Livineius, prob. Dausq. quia id plus miri habeat.</p>

<p><a name = "var8_642" id = "var8_642" href = "#line8_642">642.</a>
<i>nisi</i> Ox. <i>bustis erumpere manes</i> Col. Oxon. R.&nbsp;2, et
Beness. probb. N.&nbsp;Heins. et Lefeb. etsi ille <i>se erumpere</i>
(vid. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#var7_355">ad VII,
355</a>), hic <i>sævi e bustis rupere nitores</i> maluerit. <i>e bustis
erumpere manes</i> R.&nbsp;3, et Parm. <i>erumpere nitores</i> Put. <i>e
bustis rupere nitores</i> Tell. R.&nbsp;1, Med. Vulgo <i>bustis rupere
<span class = "pagenum">543</span>
nitores</i>, quod etiam Dausq. displicuit.
&mdash;<a name = "var8_643" id = "var8_643" href =
"#line8_643">643.</a>&nbsp;<i>revulso</i> corrig. N.&nbsp;Heins.
&mdash;<a name = "var8_644" id = "var8_644" href =
"#line8_644">644.</a>&nbsp;<i>fulmen</i> Oxon. Put. Tell. R.&nbsp;1, 2,
3, Med. prob. N.&nbsp;Heins. nec refrag. Drak. ut <i>fulmen</i>, quod
statua Jovis manu gesserit, sanguine manaverit. Cf. Heyne Opusc. acad.
T.&nbsp;III, p.&nbsp;257, 258.
&mdash;<a name = "var8_646" id = "var8_646" href =
"#line8_646">646.</a>&nbsp;<i>præsens</i> pro <i>patris</i> Tell.
<i>largæ</i> Parm. quod concinnius est.
&mdash;<a name = "var8_651" id = "var8_651" href =
"#line8_651">651.</a>&nbsp;<i>rumpensque</i> R.&nbsp;2, intransit. quod
admodum placet Lefeb.
&mdash;<a name = "var8_653" id = "var8_653" href =
"#line8_653">653.</a>&nbsp;<i>caucibus</i> R.&nbsp;1, 3, <i>e
faucibus</i> Marsi duæ Venetæ et Paris. probb. IV. Heins. et Drak. coll.
<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_127">XII, 127</a>;
Claud. R. Pros. III, 186; Lucret. VI, 703; Lucan. I,&nbsp;645.
&mdash;<a name = "var8_654" id = "var8_654" href =
"#line8_654">654.</a>&nbsp;<i>Lerbius</i> Put. <i>Lesbius</i> Col. et
Tell. unde <i>Vesbius</i> jam recte emend. N.
<span class = "pagenum">544</span>
Heins. Vulgo <i>Lemnius</i> h.e. Vulcanus.</p>

<p><a name = "var8_659" id = "var8_659" href = "#line8_659">659.</a>
<i>acervus</i> Put. Quoniam optimi ævi scriptores verbum <i>deficere</i>
cum quarto casu jungunt, <i>acervos</i> corrig. N.&nbsp;Heins. quem vid.
ad Ovid. Am. I,&nbsp;<span class = "smallcaps">viii</span>, 93; Trist.
V,&nbsp;<span class = "smallcaps">xiii</span>, 28; Met. II, 382, et
Fast. III, 665. Plura exempla congessit Drak. quibus non opus erat. Sed
idem verbum cum tertio casu occurrit præter h.l. inf. X,&nbsp;193. et
ap. Cæs. b. Gall. III,&nbsp;5, Prop. I,&nbsp;<span class =
"smallcaps">i</span>,&nbsp;7, et Val. Max. V,&nbsp;1, ext. 3, quibus
quinque locis nulla lectionis varietas est, ut multa alia omittam,
quibus major meliorque librorum pars rem certe dubiam facit. Utriusque
autem dictionis ratio non tam in eo quærenda videtur, quod <i>deficere
alicui</i> sit ei deesse, et <i>deficere aliquem</i> significet eum
destituere, seu deserere, sed quod <i>res deficit</i> se <i>mihi</i> non
minus recte dici possit, quam <i>res deficit</i> se apud <i>me</i>.
Paulo acrius in Heinsium invehitur Lefeb. qui tamen non nisi verba
Cæsaris l.c. <i>quum tela nostris deficerent</i> (quorum auctoritas ab
una litera pendet) et dubium locum Ovid. Trist. V,&nbsp;<span class =
"smallcaps">xiii</span>, 28, excitat.
&mdash;<a name = "var8_661" id = "var8_661" href =
"#line8_661">661.</a>&nbsp;<i>cursusque</i> citra necessitatem emend.
N.&nbsp;Heins. prob. Drak. sed contra sentiente Lefeb.
&mdash;<a name = "var8_662" id = "var8_662" href =
"#line8_662">662.</a>&nbsp;<i>artes</i> Col. <i>aras</i> Oxon.
<i>arces</i> R.&nbsp;1, 3, et Med. <i>acies</i> suspic. N.&nbsp;Heins.
frustra, judice et Drak. qui <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_53">I,&nbsp;53</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_8">VI,&nbsp;8</a>, confert. Withof. recte damnabat
conjecturam Heinsii, (quis enim <i>cursus trahere</i> unquam dixit?) sed
præclare ita emendasse sibi videbatur: <i>curruque citato Arma virum,
lacerosque artus et signa trahentem</i>, quod atrox spectatu fuerit.</p>

<span class = "pagenum">545</span>
<p><a name = "var8_666" id = "var8_666" href = "#line8_666">666.</a>
<i>quos</i> Putean.
&mdash;<a name = "var8_668" id = "var8_668" href =
"#line8_668">668.</a>&nbsp;<i>penus ecce</i> Oxon. <i>rogus ecce</i>
Tell. R.&nbsp;3. Mars.
&mdash;<a name = "var8_669" id = "var8_669" href =
"#line8_669">669.</a>&nbsp;<i>reicitque cadavera fumans</i> Colon. teste
N.&nbsp;Heins. nam <i>recitatque</i> in eo invenit Modius et emend.
<i>reicitque. tacitaque cadavera</i> Putean. <i>tacitoque cadavera</i>
Ox. et R.&nbsp;3, <i>tacitoque cadavere</i> Med. <i>jacitoque
cadavera</i> R.&nbsp;1. <i>fumans</i> scripti, cum R.&nbsp;1, 3, Med.
<i>fundans</i> Tell. <i>fudes</i> R.&nbsp;2, <i>jactoque cadavere
fumat</i> Parm. et Benes. <i>tacitusque cadavera fundit</i> edd.
recentt. Male, quidquid contra dicat Dausq. qui provocat ad <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_54">I,&nbsp;54</a>; <i>Longe
sonantem Aufidum</i> dicit Horat. Od. IV, <span class =
"smallcaps">ix</span>,&nbsp;2; <i>arctusque cadavere fumat</i> conj.
Barth. Adv. I,&nbsp;5; <i>tumidusque cadavera fundit</i> non nemo ap.
Lefeb. <i>restatque cadavere fumans</i> N.&nbsp;Heins. et Corte, teste
Ernesti, <i>ructatque cadavera</i>, pro <i>recitatque</i>, quod in cod.
Colon. legitur, reponendum esse, ingeniose suspicatur Cel. Herel. in
literis ad me datis, in quibus monet, recentiores quidem linguas in
gravi oratione non admittere verbum quod german. nostro <i>rülpsen</i>
respondeat; Pindarum vero, Virgilium aliosque poetas ne in lyrico quidem
epicoque carmine illud respuere, et τὸ <i>vomere</i> (<i>speien</i>)
etsi non honestius sit, centies occurrere. Conf. Heins. ad Ovid. Met.
XIV, 211.</p>

<span class = "pagenum">546</span>
<p><a name = "var8_674" id = "var8_674" href = "#line8_674">674.</a>
<i>hæc</i> Put.</p>

</div>

<table class = "contents">
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "../main.html">Præfatio</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<a href = "bookI.html">Liber I</a><br>
<a href = "bookII.html">Liber II</a><br>
<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br>
<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br>
<a href = "bookV.html">Liber V</a>
</td>
<td>
<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br>
<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br>
<b>Liber VIII</b><br>
<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br>
<a href = "bookX.html">Liber X</a><br>
<a href = "bookXI.html">Liber XI</a>
</td>
<td>
<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br>
<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br>
<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br>
<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br>
<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br>
<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "comm.html">Appendices</a><br>
<a href = "indexAF.html">Index</a><br>
<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a>
</td>
</tr>
</table>

</body>
</html>