1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
2068
2069
2070
2071
2072
2073
2074
2075
2076
2077
2078
2079
2080
2081
2082
2083
2084
2085
2086
2087
2088
2089
2090
2091
2092
2093
2094
2095
2096
2097
2098
2099
2100
2101
2102
2103
2104
2105
2106
2107
2108
2109
2110
2111
2112
2113
2114
2115
2116
2117
2118
2119
2120
2121
2122
2123
2124
2125
2126
2127
2128
2129
2130
2131
2132
2133
2134
2135
2136
2137
2138
2139
2140
2141
2142
2143
2144
2145
2146
2147
2148
2149
2150
2151
2152
2153
2154
2155
2156
2157
2158
2159
2160
2161
2162
2163
2164
2165
2166
2167
2168
2169
2170
2171
2172
2173
2174
2175
2176
2177
2178
2179
2180
2181
2182
2183
2184
2185
2186
2187
2188
2189
2190
2191
2192
2193
2194
2195
2196
2197
2198
2199
2200
2201
2202
2203
2204
2205
2206
2207
2208
2209
2210
2211
2212
2213
2214
2215
2216
2217
2218
2219
2220
2221
2222
2223
2224
2225
2226
2227
2228
2229
2230
2231
2232
2233
2234
2235
2236
2237
2238
2239
2240
2241
2242
2243
2244
2245
2246
2247
2248
2249
2250
2251
2252
2253
2254
2255
2256
2257
2258
2259
2260
2261
2262
2263
2264
2265
2266
2267
2268
2269
2270
2271
2272
2273
2274
2275
2276
2277
2278
2279
2280
2281
2282
2283
2284
2285
2286
2287
2288
2289
2290
2291
2292
2293
2294
2295
2296
2297
2298
2299
2300
2301
2302
2303
2304
2305
2306
2307
2308
2309
2310
2311
2312
2313
2314
2315
2316
2317
2318
2319
2320
2321
2322
2323
2324
2325
2326
2327
2328
2329
2330
2331
2332
2333
2334
2335
2336
2337
2338
2339
2340
2341
2342
2343
2344
2345
2346
2347
2348
2349
2350
2351
2352
2353
2354
2355
2356
2357
2358
2359
2360
2361
2362
2363
2364
2365
2366
2367
2368
2369
2370
2371
2372
2373
2374
2375
2376
2377
2378
2379
2380
2381
2382
2383
2384
2385
2386
2387
2388
2389
2390
2391
2392
2393
2394
2395
2396
2397
2398
2399
2400
2401
2402
2403
2404
2405
2406
2407
2408
2409
2410
2411
2412
2413
2414
2415
2416
2417
2418
2419
2420
2421
2422
2423
2424
2425
2426
2427
2428
2429
2430
2431
2432
2433
2434
2435
2436
2437
2438
2439
2440
2441
2442
2443
2444
2445
2446
2447
2448
2449
2450
2451
2452
2453
2454
2455
2456
2457
2458
2459
2460
2461
2462
2463
2464
2465
2466
2467
2468
2469
2470
2471
2472
2473
2474
2475
2476
2477
2478
2479
2480
2481
2482
2483
2484
2485
2486
2487
2488
2489
2490
2491
2492
2493
2494
2495
2496
2497
2498
2499
2500
2501
2502
2503
2504
2505
2506
2507
2508
2509
2510
2511
2512
2513
2514
2515
2516
2517
2518
2519
2520
2521
2522
2523
2524
2525
2526
2527
2528
2529
2530
2531
2532
2533
2534
2535
2536
2537
2538
2539
2540
2541
2542
2543
2544
2545
2546
2547
2548
2549
2550
2551
2552
2553
2554
2555
2556
2557
2558
2559
2560
2561
2562
2563
2564
2565
2566
2567
2568
2569
2570
2571
2572
2573
2574
2575
2576
2577
2578
2579
2580
2581
2582
2583
2584
2585
2586
2587
2588
2589
2590
2591
2592
2593
2594
2595
2596
2597
2598
2599
2600
2601
2602
2603
2604
2605
2606
2607
2608
2609
2610
2611
2612
2613
2614
2615
2616
2617
2618
2619
2620
2621
2622
2623
2624
2625
2626
2627
2628
2629
2630
2631
2632
2633
2634
2635
2636
2637
2638
2639
2640
2641
2642
2643
2644
2645
2646
2647
2648
2649
2650
2651
2652
2653
2654
2655
2656
2657
2658
2659
2660
2661
2662
2663
2664
2665
2666
2667
2668
2669
2670
2671
2672
2673
2674
2675
2676
2677
2678
2679
2680
2681
2682
2683
2684
2685
2686
2687
2688
2689
2690
2691
2692
2693
2694
2695
2696
2697
2698
2699
2700
2701
2702
2703
2704
2705
2706
2707
2708
2709
2710
2711
2712
2713
2714
2715
2716
2717
2718
2719
2720
2721
2722
2723
2724
2725
2726
2727
2728
2729
2730
2731
2732
2733
2734
2735
2736
2737
2738
2739
2740
2741
2742
2743
2744
2745
2746
2747
2748
2749
2750
2751
2752
2753
2754
2755
2756
2757
2758
2759
2760
2761
2762
2763
2764
2765
2766
2767
2768
2769
2770
2771
2772
2773
2774
2775
2776
2777
2778
2779
2780
2781
2782
2783
2784
2785
2786
2787
2788
2789
2790
2791
2792
2793
2794
2795
2796
2797
2798
2799
2800
2801
2802
2803
2804
2805
2806
2807
2808
2809
2810
2811
2812
2813
2814
2815
2816
2817
2818
2819
2820
2821
2822
2823
2824
2825
2826
2827
2828
2829
2830
2831
2832
2833
2834
2835
2836
2837
2838
2839
2840
2841
2842
2843
2844
2845
2846
2847
2848
2849
2850
2851
2852
2853
2854
2855
2856
2857
2858
2859
2860
2861
2862
2863
2864
2865
2866
2867
2868
2869
2870
2871
2872
2873
2874
2875
2876
2877
2878
2879
2880
2881
2882
2883
2884
2885
2886
2887
2888
2889
2890
2891
2892
2893
2894
2895
2896
2897
2898
2899
2900
2901
2902
2903
2904
2905
2906
2907
2908
2909
2910
2911
2912
2913
2914
2915
2916
2917
2918
2919
2920
2921
2922
2923
2924
2925
2926
2927
2928
2929
2930
2931
2932
2933
2934
2935
2936
2937
2938
2939
2940
2941
2942
2943
2944
2945
2946
2947
2948
2949
2950
2951
2952
2953
2954
2955
2956
2957
2958
2959
2960
2961
2962
2963
2964
2965
2966
2967
2968
2969
2970
2971
2972
2973
2974
2975
2976
2977
2978
2979
2980
2981
2982
2983
2984
2985
2986
2987
2988
2989
2990
2991
2992
2993
2994
2995
2996
2997
2998
2999
3000
3001
3002
3003
3004
3005
3006
3007
3008
3009
3010
3011
3012
3013
3014
3015
3016
3017
3018
3019
3020
3021
3022
3023
3024
3025
3026
3027
3028
3029
3030
3031
3032
3033
3034
3035
3036
3037
3038
3039
3040
3041
3042
3043
3044
3045
3046
3047
3048
3049
3050
3051
3052
3053
3054
3055
3056
3057
3058
3059
3060
3061
3062
3063
3064
3065
3066
3067
3068
3069
3070
3071
3072
3073
3074
3075
3076
3077
3078
3079
3080
3081
3082
3083
3084
3085
3086
3087
3088
3089
3090
3091
3092
3093
3094
3095
3096
3097
3098
3099
3100
3101
3102
3103
3104
3105
3106
3107
3108
3109
3110
3111
3112
3113
3114
3115
3116
3117
3118
3119
3120
3121
3122
3123
3124
3125
3126
3127
3128
3129
3130
3131
3132
3133
3134
3135
3136
3137
3138
3139
3140
3141
3142
3143
3144
3145
3146
3147
3148
3149
3150
3151
3152
3153
3154
3155
3156
3157
3158
3159
3160
3161
3162
3163
3164
3165
3166
3167
3168
3169
3170
3171
3172
3173
3174
3175
3176
3177
3178
3179
3180
3181
3182
3183
3184
3185
3186
3187
3188
3189
3190
3191
3192
3193
3194
3195
3196
3197
3198
3199
3200
3201
3202
3203
3204
3205
3206
3207
3208
3209
3210
3211
3212
3213
3214
3215
3216
3217
3218
3219
3220
3221
3222
3223
3224
3225
3226
3227
3228
3229
3230
3231
3232
3233
3234
3235
3236
3237
3238
3239
3240
3241
3242
3243
3244
3245
3246
3247
3248
3249
3250
3251
3252
3253
3254
3255
3256
3257
3258
3259
3260
3261
3262
3263
3264
3265
3266
3267
3268
3269
3270
3271
3272
3273
3274
3275
3276
3277
3278
3279
3280
3281
3282
3283
3284
3285
3286
3287
3288
3289
3290
3291
3292
3293
3294
3295
3296
3297
3298
3299
3300
3301
3302
3303
3304
3305
3306
3307
3308
3309
3310
3311
3312
3313
3314
3315
3316
3317
3318
3319
3320
3321
3322
3323
3324
3325
3326
3327
3328
3329
3330
3331
3332
3333
3334
3335
3336
3337
3338
3339
3340
3341
3342
3343
3344
3345
3346
3347
3348
3349
3350
3351
3352
3353
3354
3355
3356
3357
3358
3359
3360
3361
3362
3363
3364
3365
3366
3367
3368
3369
3370
3371
3372
3373
3374
3375
3376
3377
3378
3379
3380
3381
3382
3383
3384
3385
3386
3387
3388
3389
3390
3391
3392
3393
3394
3395
3396
3397
3398
3399
3400
3401
3402
3403
3404
3405
3406
3407
3408
3409
3410
3411
3412
3413
3414
3415
3416
3417
3418
3419
3420
3421
3422
3423
3424
3425
3426
3427
3428
3429
3430
3431
3432
3433
3434
3435
3436
3437
3438
3439
3440
3441
3442
3443
3444
3445
3446
3447
3448
3449
3450
3451
3452
3453
3454
3455
3456
3457
3458
3459
3460
3461
3462
3463
3464
3465
3466
3467
3468
3469
3470
3471
3472
3473
3474
3475
3476
3477
3478
3479
3480
3481
3482
3483
3484
3485
3486
3487
3488
3489
3490
3491
3492
3493
3494
3495
3496
3497
3498
3499
3500
3501
3502
3503
3504
3505
3506
3507
3508
3509
3510
3511
3512
3513
3514
3515
3516
3517
3518
3519
3520
3521
3522
3523
3524
3525
3526
3527
3528
3529
3530
3531
3532
3533
3534
3535
3536
3537
3538
3539
3540
3541
3542
3543
3544
3545
3546
3547
3548
3549
3550
3551
3552
3553
3554
3555
3556
3557
3558
3559
3560
3561
3562
3563
3564
3565
3566
3567
3568
3569
3570
3571
3572
3573
3574
3575
3576
3577
3578
3579
3580
3581
3582
3583
3584
3585
3586
3587
3588
3589
3590
3591
3592
3593
3594
3595
3596
3597
3598
3599
3600
3601
3602
3603
3604
3605
3606
3607
3608
3609
3610
3611
3612
3613
3614
3615
3616
3617
3618
3619
3620
3621
3622
3623
3624
3625
3626
3627
3628
3629
3630
3631
3632
3633
3634
3635
3636
3637
3638
3639
3640
3641
3642
3643
3644
3645
3646
3647
3648
3649
3650
3651
3652
3653
3654
3655
3656
3657
3658
3659
3660
3661
3662
3663
3664
3665
3666
3667
3668
3669
3670
3671
3672
3673
3674
3675
3676
3677
3678
3679
3680
3681
3682
3683
3684
3685
3686
3687
3688
3689
3690
3691
3692
3693
3694
3695
3696
3697
3698
3699
3700
3701
3702
3703
3704
3705
3706
3707
3708
3709
3710
3711
3712
3713
3714
3715
3716
3717
3718
3719
3720
3721
3722
3723
3724
3725
3726
3727
3728
3729
3730
3731
3732
3733
3734
3735
3736
3737
3738
3739
3740
3741
3742
3743
3744
3745
3746
3747
3748
3749
3750
3751
3752
3753
3754
3755
3756
3757
3758
3759
3760
3761
3762
3763
3764
3765
3766
3767
3768
3769
3770
3771
3772
3773
3774
3775
3776
3777
3778
3779
3780
3781
3782
3783
3784
3785
3786
3787
3788
3789
3790
3791
3792
3793
3794
3795
3796
3797
3798
3799
3800
3801
3802
3803
3804
3805
3806
3807
3808
3809
3810
3811
3812
3813
3814
3815
3816
3817
3818
3819
3820
3821
3822
3823
3824
3825
3826
3827
3828
3829
3830
3831
3832
3833
3834
3835
3836
3837
3838
3839
3840
3841
3842
3843
3844
3845
3846
3847
3848
3849
3850
3851
3852
3853
3854
3855
3856
3857
3858
3859
3860
3861
3862
3863
3864
3865
3866
3867
3868
3869
3870
3871
3872
3873
3874
3875
3876
3877
3878
3879
3880
3881
3882
3883
3884
3885
3886
3887
3888
3889
3890
3891
3892
3893
3894
3895
3896
3897
3898
3899
3900
3901
3902
3903
3904
3905
3906
3907
3908
3909
3910
3911
3912
3913
3914
3915
3916
3917
3918
3919
3920
3921
3922
3923
3924
3925
3926
3927
3928
3929
3930
3931
3932
3933
3934
3935
3936
3937
3938
3939
3940
3941
3942
3943
3944
3945
3946
3947
3948
3949
3950
3951
3952
3953
3954
3955
3956
3957
3958
3959
3960
3961
3962
3963
3964
3965
3966
3967
3968
3969
3970
3971
3972
3973
3974
3975
3976
3977
3978
3979
3980
3981
3982
3983
3984
3985
3986
3987
3988
3989
3990
3991
3992
3993
3994
3995
3996
3997
3998
3999
4000
4001
4002
4003
4004
4005
4006
4007
4008
4009
4010
4011
4012
4013
4014
4015
4016
4017
4018
4019
4020
4021
4022
4023
4024
4025
4026
4027
4028
4029
4030
4031
4032
4033
4034
4035
4036
4037
4038
4039
4040
4041
4042
4043
4044
4045
4046
4047
4048
4049
4050
4051
4052
4053
4054
4055
4056
4057
4058
4059
4060
4061
4062
4063
4064
4065
4066
4067
4068
4069
4070
4071
4072
4073
4074
4075
4076
4077
4078
4079
4080
4081
4082
4083
4084
4085
4086
4087
4088
4089
4090
4091
4092
4093
4094
4095
4096
4097
4098
4099
4100
4101
4102
4103
4104
4105
4106
4107
4108
4109
4110
4111
4112
4113
4114
4115
4116
4117
4118
4119
4120
4121
4122
4123
4124
4125
4126
4127
4128
4129
4130
4131
4132
4133
4134
4135
4136
4137
4138
4139
4140
4141
4142
4143
4144
4145
4146
4147
4148
4149
4150
4151
4152
4153
4154
4155
4156
4157
4158
4159
4160
4161
4162
4163
4164
4165
4166
4167
4168
4169
4170
4171
4172
4173
4174
4175
4176
4177
4178
4179
4180
4181
4182
4183
4184
4185
4186
4187
4188
4189
4190
4191
4192
4193
4194
4195
4196
4197
4198
4199
4200
4201
4202
4203
4204
4205
4206
4207
4208
4209
4210
4211
4212
4213
4214
4215
4216
4217
4218
4219
4220
4221
4222
4223
4224
4225
4226
4227
4228
4229
4230
4231
4232
4233
4234
4235
4236
4237
4238
4239
4240
4241
4242
4243
4244
4245
4246
4247
4248
4249
4250
4251
4252
4253
4254
4255
4256
4257
4258
4259
4260
4261
4262
4263
4264
4265
4266
4267
4268
4269
4270
4271
4272
4273
4274
4275
4276
4277
4278
4279
4280
4281
4282
4283
4284
4285
4286
4287
4288
4289
4290
4291
4292
4293
4294
4295
4296
4297
4298
4299
4300
4301
4302
4303
4304
4305
4306
4307
4308
4309
4310
4311
4312
4313
4314
4315
4316
4317
4318
4319
4320
4321
4322
4323
4324
4325
4326
4327
4328
4329
4330
4331
4332
4333
4334
4335
4336
4337
4338
4339
4340
4341
4342
4343
4344
4345
4346
4347
4348
4349
4350
4351
4352
4353
4354
4355
4356
4357
4358
4359
4360
4361
4362
4363
4364
4365
4366
4367
4368
4369
4370
4371
4372
4373
4374
4375
4376
4377
4378
4379
4380
4381
4382
4383
4384
4385
4386
4387
4388
4389
4390
4391
4392
4393
4394
4395
4396
4397
4398
4399
4400
4401
4402
4403
4404
4405
4406
4407
4408
4409
4410
4411
4412
4413
4414
4415
4416
4417
4418
4419
4420
4421
4422
4423
4424
4425
4426
4427
4428
4429
4430
4431
4432
4433
4434
4435
4436
4437
4438
4439
4440
4441
4442
4443
4444
4445
4446
4447
4448
4449
4450
4451
4452
4453
4454
4455
4456
4457
4458
4459
4460
4461
4462
4463
4464
4465
4466
4467
4468
4469
4470
4471
4472
4473
4474
4475
4476
4477
4478
4479
4480
4481
4482
4483
4484
4485
4486
4487
4488
4489
4490
4491
4492
4493
4494
4495
4496
4497
4498
4499
4500
4501
4502
4503
4504
4505
4506
4507
4508
4509
4510
4511
4512
4513
4514
4515
4516
4517
4518
4519
4520
4521
4522
4523
4524
4525
4526
4527
4528
4529
4530
4531
4532
4533
4534
4535
4536
4537
4538
4539
4540
4541
4542
4543
4544
4545
4546
4547
4548
4549
4550
4551
4552
4553
4554
4555
4556
4557
4558
4559
4560
4561
4562
4563
4564
4565
4566
4567
4568
4569
4570
4571
4572
4573
4574
4575
4576
4577
4578
4579
4580
4581
4582
4583
4584
4585
4586
4587
4588
4589
4590
4591
4592
4593
4594
4595
4596
4597
4598
4599
4600
4601
4602
4603
4604
4605
4606
4607
4608
4609
4610
4611
4612
4613
4614
4615
4616
4617
4618
4619
4620
4621
4622
4623
4624
4625
4626
4627
4628
4629
4630
4631
4632
4633
4634
4635
4636
4637
4638
4639
4640
4641
4642
4643
4644
4645
4646
4647
4648
4649
4650
4651
4652
4653
4654
4655
4656
4657
4658
4659
4660
4661
4662
4663
4664
4665
4666
4667
4668
4669
4670
4671
4672
4673
4674
4675
4676
4677
4678
4679
4680
4681
4682
4683
4684
4685
4686
4687
4688
4689
4690
4691
4692
4693
4694
4695
4696
4697
4698
4699
4700
4701
4702
4703
4704
4705
4706
4707
4708
4709
4710
4711
4712
4713
4714
4715
4716
4717
4718
4719
4720
4721
4722
4723
4724
4725
4726
4727
4728
4729
4730
4731
4732
4733
4734
4735
4736
4737
4738
4739
4740
4741
4742
4743
4744
4745
4746
4747
4748
4749
4750
4751
4752
4753
4754
4755
4756
4757
4758
4759
4760
4761
4762
4763
4764
4765
4766
4767
4768
4769
4770
4771
4772
4773
4774
4775
4776
4777
4778
4779
4780
4781
4782
4783
4784
4785
4786
4787
4788
4789
4790
4791
4792
4793
4794
4795
4796
4797
4798
4799
4800
4801
4802
4803
4804
4805
4806
4807
4808
4809
4810
4811
4812
4813
4814
4815
4816
4817
4818
4819
4820
4821
4822
4823
4824
4825
4826
4827
4828
4829
4830
4831
4832
4833
4834
4835
4836
4837
4838
4839
4840
4841
4842
4843
4844
4845
4846
4847
4848
4849
4850
4851
4852
4853
4854
4855
4856
4857
4858
4859
4860
4861
4862
4863
4864
4865
4866
4867
4868
4869
4870
4871
4872
4873
4874
4875
4876
4877
4878
4879
4880
4881
4882
4883
4884
4885
4886
4887
4888
4889
4890
4891
4892
4893
4894
4895
4896
4897
4898
4899
4900
4901
4902
4903
4904
4905
4906
4907
4908
4909
4910
4911
4912
4913
4914
4915
4916
4917
4918
4919
4920
4921
4922
4923
4924
4925
4926
4927
4928
4929
4930
4931
4932
4933
4934
4935
4936
4937
4938
4939
4940
4941
4942
4943
4944
4945
4946
4947
4948
4949
4950
4951
4952
4953
4954
4955
4956
4957
4958
4959
4960
4961
4962
4963
4964
4965
4966
4967
4968
4969
4970
4971
4972
4973
4974
4975
4976
4977
4978
4979
4980
4981
4982
4983
4984
4985
4986
4987
4988
4989
4990
4991
4992
4993
4994
4995
4996
4997
4998
4999
5000
5001
5002
5003
5004
5005
5006
5007
5008
5009
5010
5011
5012
5013
5014
5015
5016
5017
5018
5019
5020
5021
5022
5023
5024
5025
5026
5027
5028
5029
5030
5031
5032
5033
5034
5035
5036
5037
5038
5039
5040
5041
5042
5043
5044
5045
5046
5047
5048
5049
5050
5051
5052
5053
5054
5055
5056
5057
5058
5059
5060
5061
5062
5063
5064
5065
5066
5067
5068
5069
5070
5071
5072
5073
5074
5075
5076
5077
5078
5079
5080
5081
5082
5083
5084
5085
5086
5087
5088
5089
5090
5091
5092
5093
5094
5095
5096
5097
5098
5099
5100
5101
5102
5103
5104
5105
5106
5107
5108
5109
5110
5111
5112
5113
5114
5115
5116
5117
5118
5119
5120
5121
5122
5123
5124
5125
5126
5127
5128
5129
5130
5131
5132
5133
5134
5135
5136
5137
5138
5139
5140
5141
5142
5143
5144
5145
5146
5147
5148
5149
5150
5151
5152
5153
5154
5155
5156
5157
5158
5159
5160
5161
5162
5163
5164
5165
5166
5167
5168
5169
5170
5171
5172
5173
5174
5175
5176
5177
5178
5179
5180
5181
5182
5183
5184
5185
5186
5187
5188
5189
5190
5191
5192
5193
5194
5195
5196
5197
5198
5199
5200
5201
5202
5203
5204
5205
5206
5207
5208
5209
5210
5211
5212
5213
5214
5215
5216
5217
5218
5219
5220
5221
5222
5223
5224
5225
5226
5227
5228
5229
5230
5231
5232
5233
5234
5235
5236
5237
5238
5239
5240
5241
5242
5243
5244
5245
5246
5247
5248
5249
5250
5251
5252
5253
5254
5255
5256
5257
5258
5259
5260
5261
5262
5263
5264
5265
5266
5267
5268
5269
5270
5271
5272
5273
5274
5275
5276
5277
5278
5279
5280
5281
5282
5283
5284
5285
5286
5287
5288
5289
5290
5291
5292
5293
5294
5295
5296
5297
5298
5299
5300
5301
5302
5303
5304
5305
5306
5307
5308
5309
5310
5311
5312
5313
5314
5315
5316
5317
5318
5319
5320
5321
5322
5323
5324
5325
5326
5327
5328
5329
5330
5331
5332
5333
5334
5335
5336
5337
5338
5339
5340
5341
5342
5343
5344
5345
5346
5347
5348
5349
5350
5351
5352
5353
5354
5355
5356
5357
5358
5359
5360
5361
5362
5363
5364
5365
5366
5367
5368
5369
5370
5371
5372
5373
5374
5375
5376
5377
5378
5379
5380
5381
5382
5383
5384
5385
5386
5387
5388
5389
5390
5391
5392
5393
5394
5395
5396
5397
5398
5399
5400
5401
5402
5403
5404
5405
5406
5407
5408
5409
5410
5411
5412
5413
5414
5415
5416
5417
5418
5419
5420
5421
5422
5423
5424
5425
5426
5427
5428
5429
5430
5431
5432
5433
5434
5435
5436
5437
5438
5439
5440
5441
5442
5443
5444
5445
5446
5447
5448
5449
5450
5451
5452
5453
5454
5455
5456
5457
5458
5459
5460
5461
5462
5463
5464
5465
5466
5467
5468
5469
5470
5471
5472
5473
5474
5475
5476
5477
5478
5479
5480
5481
5482
5483
5484
5485
5486
5487
5488
5489
5490
5491
5492
5493
5494
5495
5496
5497
5498
5499
5500
5501
5502
5503
5504
5505
5506
5507
5508
5509
5510
5511
5512
5513
5514
5515
5516
5517
5518
5519
5520
5521
5522
5523
5524
5525
5526
5527
5528
5529
5530
5531
5532
5533
5534
5535
5536
5537
5538
5539
5540
5541
5542
5543
5544
5545
5546
5547
5548
5549
5550
5551
5552
5553
5554
5555
5556
5557
5558
5559
5560
5561
5562
5563
5564
5565
5566
5567
5568
5569
5570
5571
5572
5573
5574
5575
5576
5577
5578
5579
5580
5581
5582
5583
5584
5585
5586
5587
5588
5589
5590
5591
5592
5593
5594
5595
5596
5597
5598
5599
5600
5601
5602
5603
5604
5605
5606
5607
5608
5609
5610
5611
5612
5613
5614
5615
5616
5617
5618
5619
5620
5621
5622
5623
5624
5625
5626
5627
5628
5629
5630
5631
5632
5633
5634
5635
5636
5637
5638
5639
5640
5641
5642
5643
5644
5645
5646
5647
5648
5649
5650
5651
5652
5653
5654
5655
5656
5657
5658
5659
5660
5661
5662
5663
5664
5665
5666
5667
5668
5669
5670
5671
5672
5673
5674
5675
5676
5677
5678
5679
5680
5681
5682
5683
5684
5685
5686
5687
5688
5689
5690
5691
5692
5693
5694
5695
5696
5697
5698
5699
5700
5701
5702
5703
5704
5705
5706
5707
5708
5709
5710
5711
5712
5713
5714
5715
5716
5717
5718
5719
5720
5721
5722
5723
5724
5725
5726
5727
5728
5729
5730
5731
5732
5733
5734
5735
5736
5737
5738
5739
5740
5741
5742
5743
5744
5745
5746
5747
5748
5749
5750
5751
5752
5753
5754
5755
5756
5757
5758
5759
5760
5761
5762
5763
5764
5765
5766
5767
5768
5769
5770
5771
5772
5773
5774
5775
5776
5777
5778
5779
5780
5781
5782
5783
5784
5785
5786
5787
5788
5789
5790
5791
5792
5793
5794
5795
5796
5797
5798
5799
5800
5801
5802
5803
5804
5805
5806
5807
5808
5809
5810
5811
5812
5813
5814
5815
5816
5817
5818
5819
5820
5821
5822
5823
5824
5825
5826
5827
5828
5829
5830
5831
5832
5833
5834
5835
5836
5837
5838
5839
5840
5841
5842
5843
5844
5845
5846
5847
5848
5849
5850
5851
5852
5853
5854
5855
5856
5857
5858
5859
5860
5861
5862
5863
5864
5865
5866
5867
5868
5869
5870
5871
5872
5873
5874
5875
5876
5877
5878
5879
5880
5881
5882
5883
5884
5885
5886
5887
5888
5889
5890
5891
5892
5893
5894
5895
5896
5897
5898
5899
5900
5901
5902
5903
5904
5905
5906
5907
5908
5909
5910
5911
5912
5913
5914
5915
5916
5917
5918
5919
5920
5921
5922
5923
5924
5925
5926
5927
5928
5929
5930
5931
5932
5933
5934
5935
5936
5937
5938
5939
5940
5941
5942
5943
5944
5945
5946
5947
5948
5949
5950
5951
5952
5953
5954
5955
5956
5957
5958
5959
5960
5961
5962
5963
5964
5965
5966
5967
5968
5969
5970
5971
5972
5973
5974
5975
5976
5977
5978
5979
5980
5981
5982
5983
5984
5985
5986
5987
5988
5989
5990
5991
5992
5993
5994
5995
5996
5997
5998
5999
6000
6001
6002
6003
6004
6005
6006
6007
6008
6009
6010
6011
6012
6013
6014
6015
6016
6017
6018
6019
6020
6021
6022
6023
6024
6025
6026
6027
6028
6029
6030
6031
6032
6033
6034
6035
6036
6037
6038
6039
6040
6041
6042
6043
6044
6045
6046
6047
6048
6049
6050
6051
6052
6053
6054
6055
6056
6057
6058
6059
6060
6061
6062
6063
6064
6065
6066
6067
6068
6069
6070
6071
6072
6073
6074
6075
6076
6077
6078
6079
6080
6081
6082
6083
6084
6085
6086
6087
6088
6089
6090
6091
6092
6093
6094
6095
6096
6097
6098
6099
6100
6101
6102
6103
6104
6105
6106
6107
6108
6109
6110
6111
6112
6113
6114
6115
6116
6117
6118
6119
6120
6121
6122
6123
6124
6125
6126
6127
6128
6129
6130
6131
6132
6133
6134
6135
6136
6137
6138
6139
6140
6141
6142
6143
6144
6145
6146
6147
6148
6149
6150
6151
6152
6153
6154
6155
6156
6157
6158
6159
6160
6161
6162
6163
6164
6165
6166
6167
6168
6169
6170
6171
6172
6173
6174
6175
6176
6177
6178
6179
6180
6181
6182
6183
6184
6185
6186
6187
6188
6189
6190
6191
6192
6193
6194
6195
6196
6197
6198
6199
6200
6201
6202
6203
6204
6205
6206
6207
6208
6209
6210
6211
6212
6213
6214
6215
6216
6217
6218
6219
6220
6221
6222
6223
6224
6225
6226
6227
6228
6229
6230
6231
6232
6233
6234
6235
6236
6237
6238
6239
6240
6241
6242
6243
6244
6245
6246
6247
6248
6249
6250
6251
6252
6253
6254
6255
6256
6257
6258
6259
6260
6261
6262
6263
6264
6265
6266
6267
6268
6269
6270
6271
6272
6273
6274
6275
6276
6277
6278
6279
6280
6281
6282
6283
6284
6285
6286
6287
6288
6289
6290
6291
6292
6293
6294
6295
6296
6297
6298
6299
6300
6301
6302
6303
6304
6305
6306
6307
6308
6309
6310
6311
6312
6313
6314
6315
6316
6317
6318
6319
6320
6321
6322
6323
6324
6325
6326
6327
6328
6329
6330
6331
6332
6333
6334
6335
6336
6337
6338
6339
6340
6341
6342
6343
6344
6345
6346
6347
6348
6349
6350
6351
6352
6353
6354
6355
6356
6357
6358
6359
6360
6361
6362
6363
6364
6365
6366
6367
6368
6369
6370
6371
6372
6373
6374
6375
6376
6377
6378
6379
6380
6381
6382
6383
6384
6385
6386
6387
6388
6389
6390
6391
6392
6393
6394
6395
6396
6397
6398
6399
6400
6401
6402
6403
6404
6405
6406
6407
6408
6409
6410
6411
6412
6413
6414
6415
6416
6417
6418
6419
6420
6421
6422
6423
6424
6425
6426
6427
6428
6429
6430
6431
6432
6433
6434
6435
6436
6437
6438
6439
6440
6441
6442
6443
6444
6445
6446
6447
6448
6449
6450
6451
6452
6453
6454
6455
6456
6457
6458
6459
6460
6461
6462
6463
6464
6465
6466
6467
6468
6469
6470
6471
6472
6473
6474
6475
6476
6477
6478
6479
6480
6481
6482
6483
6484
6485
6486
6487
6488
6489
6490
6491
6492
6493
6494
6495
6496
6497
6498
6499
6500
6501
6502
6503
6504
6505
6506
6507
6508
6509
6510
6511
6512
6513
6514
6515
6516
6517
6518
6519
6520
6521
6522
6523
6524
6525
6526
6527
6528
6529
6530
6531
6532
6533
6534
6535
6536
6537
6538
6539
6540
6541
6542
6543
6544
6545
6546
6547
6548
6549
6550
6551
6552
6553
6554
6555
6556
6557
6558
6559
6560
6561
6562
6563
6564
6565
6566
6567
6568
6569
6570
6571
6572
6573
6574
6575
6576
6577
6578
6579
6580
6581
6582
6583
6584
6585
6586
6587
6588
6589
6590
6591
6592
6593
6594
6595
6596
6597
6598
6599
6600
6601
6602
6603
6604
6605
6606
6607
6608
6609
6610
6611
6612
6613
6614
6615
6616
6617
6618
|
<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN">
<html>
<head>
<title>Punicorum Liber Secundus</title>
<meta http-equiv = "Content-Type" content = "text/html; charset=UTF-8">
<link rel = "stylesheet" type = "text/css" href = "siliusstyles.css">
<body>
<table class = "contents">
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "../main.html">Præfatio</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<a href = "bookI.html">Liber I</a><br>
<b>Liber II</b><br>
<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br>
<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br>
<a href = "bookV.html">Liber V</a>
</td>
<td>
<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br>
<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br>
<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br>
<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br>
<a href = "bookX.html">Liber X</a><br>
<a href = "bookXI.html">Liber XI</a>
</td>
<td>
<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br>
<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br>
<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br>
<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br>
<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br>
<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "comm.html">Appendices</a><br>
<a href = "indexAF.html">Index</a><br>
<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a>
</td>
</tr>
</table>
<hr class = "mid">
<span class = "pagenum">84</span>
<h3>C. SILII ITALICI</h3>
<h1 class = "extended">PUNICORUM</h1>
<h3>LIBER SECUNDUS.</h3>
<hr>
<h4><a name = "lib2_arg" id = "lib2_arg">ARGUMENTUM.</a></h4>
<div class = "argument">
<p><span class = "smallcaps">Q. Fabius Maximus</span> et L. Valerius
Flaccus, legati Romanorum, in Sagunti portum invehuntur, et inde ab
Hannibale repulsi Carthaginem petunt; <a href = "#line2_1">1-24.</a></p>
<p>Hac occasione usus, dux Pœnorum milites ad periculum sibi inminens
propulsandum, urbem totis viribus obpugnandam, et bellum ipsis deinde
Romanis inferendum exstimulat; <a href = "#line2_25">25-55.</a></p>
<p>Asbyte, Iarbæ, Gætulorum regis, filia, virgo fortissima venatuique
adsueta, cum grege mulierum Pœnis auxilio venit; <a href =
"#line2_56">56-88.</a></p>
<p>Hujus impetum fortiter reprimit Mopsus, Cretensis, sagittandi
peritissimus, qui, magna prius edita hostium strage, in ipsam virginem
inruit, et Harpen, ejus comitem, occidit; sed propter necem Dorylæ et
Icari, filiorum suorum, animum despondet, dolorisque inpatientia e muro
se præcipitat; <a href = "#line2_89">89-147.</a></p>
<p>Tum Theron, Herculis sacerdos, pugnæ succedens, clava sua magnam
hostium multitudinem prosternit, ipsamque Asbyten, curru excussam,
interficit, et caput, hastæ adfixum, ostentat; <a href =
"#line2_148">148-205.</a></p>
<p>Cujus rei dolore et ira percitus Hannibal, virginis cædem vindicare
parat, et Saguntini, ejus adspectu consternati, fugam capessunt; Theron
autem, dum suos revocare et mœnibus hostem prohibere conatur, gladio per
pectus adacto perit, ejusque corpus ter circa rogum Asbytes raptatur;
<a href = "#line2_206">206-269.</a></p>
<p>Interim Senatus Carthaginiensium, adventu legatorum Rom. perculsus,
frequens in curiam venit, et de responso iis reddendo consilia capit.
Ibi Hannon et Gestar mutuis se verborum contumeliis lacerant. Ille,
inveterato Hannibalis odio incensus, auctor est, ut superbia
temeritasque juvenis merito castigetur; nec Romani, qui tantum virtute
valeant, novo injustoque bello lacessantur; <a href =
"#line2_270">270-326.</a></p>
<p>Hic vero, factioni Barcinæ, quæ apud milites plebemque plurimum
gratia valebat, addictus, Hannonis oratioriem refellit, et ad bellum
Romanis, duce Hannibale, fortissimo reique militaris peritissimo juvene,
inferendum, Patribus animum incendit; <a href =
"#line2_327">327-375.</a></p>
<p>Quibus orationibus habitis, Hannon res Saguntinis reddendas et
Hannibalem Romanis dedendum censet: quæ sententia omnium fere, qui
adsunt, indignationem movet. Fabius itaque, sinu effuso, bellum Pœnis
indicit, et cum reliquis legatis Romam redit; <a href =
"#line2_376">376-390.</a></p>
<p>Hæc dum Carthagine geruntur, Hannibal, aliquot populis, qui
defecerant, repente obpressis, omnibus copiis Saguntum obpugnare
perseverat, et lætus adcipit clipeum, aliaque arma, ab Hispanis sibi
dono missa, in quibus præter alia origines et fata Carthaginis,
singulari opera et artificio expressa, miratur; <a href =
"#line2_391">391-456.</a></p>
<p>Saguntini jam unicam spem, in adventu classis Romanorum, qui tam
procul erant, positam abjiciunt; et longa obsidione inopia omnium ita
crescit, ut corticibus et frondibus arborum coriisque aqua mollitis
famem tolerare cogantur; <a href = "#line2_457">457-474.</a></p>
<p>Hanc urbis fortunam commiseratur Hercules, ejus conditor, et clam
Junone, noverca sua, Fidei auxilium inplorat, quæ, ejus precibus mota,
fractum Saguntinorum animum adeo erigit, ut vel ultima experiri non
recusent; <a href = "#line2_475">475-525.</a></p>
<p>Sed conatus Fidei non fugit Junonem, quæ præter opinionem prope urbem
est, et extemplo Tisiphonen ab inferis evocat; <a href =
"#line2_526">526-542.</a></p>
<p>Hæc Furia formam adspectu terribilem exuit, et in Tiburinæ, morte
Murri viduatæ, speciem conversa, Saguntinos hortatur, ut, quum nihil jam
spei reliquum sit, morte voluntaria æternum servitium effugiant; <a href
= "#line2_543">543-579.</a></p>
<p>Tum petit tumulum, ex quo serpens prorepit, et ad mare contendit;
<a href = "#line2_580">580-591.</a></p>
<p>Hoc prodigio perterriti Saguntini, Genios jam urbe excedere sibi
persuadent, et Tisiphones ope ex desperatione in rabiem vertuntur; qua
instincti, arma, vestes, aurum, et quidquid publicarum, vel privatarum
rerum superest, in rogum ingentem, ad id raptim exstructum, conjiciunt;
et deinde parentes seque invicem jugulant: quo facto, Hannibal urbem
capit; et Furia ad inferos revertitur; <a href =
"#line2_592">592-707.</a></p>
</div>
<span class = "pagenum">86</span>
<hr class = "tiny">
<div class = "text">
<p><a name = "line2_1" id = "line2_1"> </a>
<span class = "smallcaps"><a href = "#var2_1">Cæruleis</a></span>
provecta vadis jam Dardana puppis</p>
<p><a name = "line2_2" id = "line2_2"> </a>
Tristia magnanimi portabat jussa Senatus,</p>
<p><a name = "line2_3" id = "line2_3"> </a>
Primoresque Patrum. Fabius, Tirynthia proles,</p>
<p><a name = "line2_4" id = "line2_4"> </a>
Ter centum <a href = "#var2_4">memorabat</a> avos, quos turbine
Martis</p>
<span class = "linenum">5</span>
<p><a name = "line2_5" id = "line2_5"> </a>
Abstulit <a href = "#var2_5">una dies</a>, quum Fors non æqua labori</p>
<p><a name = "line2_6" id = "line2_6"> </a>
Patricio Cremeræ maculavit sanguine ripas.</p>
</div>
<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">86</span>
<a name = "not2_1" id = "not2_1" href = "#line2_1">1.</a> <i>vadis</i>,
mari. Vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_52">ad
I, 52</a>.
—<i>Dardana</i> ut <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_14">I, 14</a>.
—<a name = "not2_2" id = "not2_2" href =
"#line2_2">2.</a> <i>Tristia</i> cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_147">ad I, 147</a>.
—<a name = "not2_3" id = "not2_3" href =
"#line2_3">3.</a> <i>Primores Patrum</i>, Fabium et Poplicolam.
Priorem nominat etiam Flor. II, 6, 7, ubi vid. Duk. Sed
Q. Bæbium Tampilum et P. Valerium Flaccum, qui a nostro
Poplicola non diversus est, missos tradunt Cic. Phil. V, 10, et
Liv. XXI, 6, qui c. 18 novæ legationis, cui Fabius interest,
mentionem facit.
—<i>Tirynthia proles</i>. Nam Fabius, auctor gentis Fabiæ, ex
Herculis cum Vinduna, Evandri filia, concubitu natus dicitur. Conf.
Vaill. Numism. Cons. Gent. Tab. VIII, et inf. <a class = "crossref" href
= "bookVI.html#line6_627">VI, 627</a>, <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_636">636</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_36">VII, 36</a>, <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_44">44</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_217">VIII, 217</a>; Plut. vit. Fab. M., Juven.
VIII, 14; Ovid. Fast. II, 237, 375 sq. et ex Ponto III, 3, 99;
Prop. IV, <span class = "smallcaps">i</span>, 26; ubi v. Intpp.
—<a name = "not2_4" id = "not2_4" href =
"#line2_4">4.</a> Conf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_637">VI, 637 sq.</a>; <a class = "crossref" href
= "bookVII.html#line7_40">VII, 40 sq.</a> et Perizon. Animadv.
hist. c. 5, p. 194 sqq. Res vel tironibus nota ex Liv. II,
48 sq.; Dionys. IX, 22; Flor. I, 12; Ovid. Fast. II, 193 seq.
—<i>Ter centum</i>, numero rotundo et poet. pro CCCVI, quot
periisse omnes fere memorant.
—<i>turbine Martis</i>, infelici pugna, ut passim. Vid. Ind.
<i>vortex pugnæ</i> <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_230">IV, 230</a>.
—<a name = "not2_5" id = "not2_5" href =
"#line2_5">5.</a> <i>Fors non æqua</i>, iniqua, adversa,
<i>labori</i>, conatui et virtuti. Conf. <a class = "crossref" href =
"#not2_364">ad v. 364</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_2">III, 2</a>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_7" id = "line2_7"> </a>
Huic comes æquato sociavit munere curas</p>
<p><a name = "line2_8" id = "line2_8"> </a>
<a href = "#var2_8">Poplicola,</a> ingentis Volesi Spartana propago.</p>
<span class = "pagenum">87</span>
<p><a name = "line2_9" id = "line2_9"> </a>
<a href = "#var2_9">Is, cultam</a> referens insigni nomine plebem,</p>
<span class = "linenum">10</span>
<p><a name = "line2_10" id = "line2_10"> </a>
Ausonios atavo ducebat consule <a href = "#var2_10">fastus</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_8" id = "not2_8" href = "#line2_8">8.</a>
<i>Poplicola</i>, seu <i>Publicola</i> (v. V.L.) notum cognomen,
quod P. Valerius, L. Bruti collega, in locum Tarquinii Collatini, primi
Cos., subfectus, <i>a populo colendo</i> primus adceperat, quum fasces
populo
<span class = "pagenum notes">87</span>
in concione submisisset, secures teste Plut. ab iis sustulisset,
legemque de provocatione a Consulibus ad populum dedisset. Cf. Liv.
II, 7 et 8; Flor. I, 9 (ubi vid. Duker.
p. 80.); Dionys. L. V. <i>Valerius</i> noster, vir consularis,
legatus ad Pœnum missus, propr. cognomen <i>Flacci</i> habuit, sed poeta
ei longe nobilius majorum cognomen tribuit, ut inf. <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#line6_62">VI, 62</a>, Atilius,
M. Reguli filius, <i>Sarranus</i> dicitur, etsi idem, quod pater,
nomen habuit: quod recte jam monuit Periz. Anidmadv. hist. c. 1,
p. 24. Valerium <i>Volesum</i>, seu Volusum, P. Valerii
Poplicolæ, prisci Cos., patrem, ex Sabinis oriundum, cum Tatio,
Sabinorum rege, Romam venisse, refert Dionys. Halic. II, 46. Inde h.l.
<i>Spartana propago</i>, quia Sabini originem ducunt a Spartanis, e
quibus quosdam acerbis Lycurgi legibus ad patriam deserendam commotos,
et cum Sabinis permixtos fuisse, idem Dionys. II, 49, 51, et Plut. Qu.
Rom. 15, tradit; quod jam animadvertit Drak., qui etiam comparavit inf.
<a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_546">XV, 546</a>
<i>Amyclæum nepotem</i>, h. Claudium Neronem, quod Claudia quoque
gens a Sabinis Romam translata, unde idem Nero VIII, 412; similiter
Therapnæo (Spartano) <i>a sanguine Clausi</i> ortus dicitur.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_9" id = "not2_9" href = "#line2_9">9.</a> Versus, qui
nimio doctrinæ ostentandæ studio debetur.
—<a name = "not2_10" id = "not2_10" href =
"#line2_10">10.</a> Sensum huj. vers. non percepit Ern. qui eum ita
interpretatur «in fastis Rom. post avum consul inscriptus, seu in
annalibus Rom. illius nepos denominatus; quam formulam luculentius
elatam vid. ap. Hor. Od. III, 4, 5.» <i>atavo consule</i>, uno ex
majoribus, Valerio Publicola; Volesi f. et Bruti collega; <i>atav.</i>
non propr. dicitur: nam Valerius noster non quinto, sed nono gradu primi
Publicolæ domum contingebat.
—<i>fastus Ausonios</i>, annales Rom.
—<i>ducebat</i>, incipiebat, h. ejus nomen in principio fastorum
<span class = "pagenum notes">88</span>
inter primos Consules legebatur. Sic fere <i>ducere orationem</i>,
<i>causam</i>, etc. dicitur. Durior videtur Schmid. explicatio «longam
seriem majorum habebat, qui fuerant Consules.»</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">88</span>
<p><a name = "line2_11" id = "line2_11"> </a>
Hos ut depositis portum contingere velis</p>
<p><a name = "line2_12" id = "line2_12"> </a>
Adlatum Hannibali, consultaque ferre Senatus,</p>
<p><a name = "line2_13" id = "line2_13"> </a>
Jam medio seram bello poscentia pacem,</p>
<p><a name = "line2_14" id = "line2_14"> </a>
Ductorisque simul conceptas fœdere pœnas;</p>
<span class = "linenum">15</span>
<p><a name = "line2_15" id = "line2_15"> </a>
Ocius armatas passim per litora turmas</p>
<p><a name = "line2_16" id = "line2_16"> </a>
Ostentare jubet minitantia signa, recensque</p>
<p><a name = "line2_17" id = "line2_17"> </a>
<a href = "#var2_17">Perfusos</a> clipeos, et tela rubentia cæde.</p>
<p><a name = "line2_18" id = "line2_18"> </a>
«Haud dictis nunc esse locum; strepere omnia, clamat,</p>
<p><a name = "line2_19" id = "line2_19"> </a>
<a href = "#var2_19">Tyrrhenæ clangore tubæ</a>, gemituque cadentum.</p>
<span class = "linenum">20</span>
<p><a name = "line2_20" id = "line2_20"> </a>
Dum detur, relegant pontum, neu se addere clausis</p>
<p><a name = "line2_21" id = "line2_21"> </a>
Festinent: notum, quid cæde calentibus armis,</p>
<p><a name = "line2_22" id = "line2_22"> </a>
Quantum iræ liceat, motusve quid audeat ensis.»</p>
<p><a name = "line2_23" id = "line2_23"> </a>
Sic ducis adfatu per inhospita litora pulsi,</p>
<p><a name = "line2_24" id = "line2_24"> </a>
Converso Tyrios petierunt remige Patres.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_11" id = "not2_11" href = "#line2_11">11.</a> Conf. Liv.
XXI, 9.
—<i>depositis</i>, deductis, contractis, <i>velis</i>, ἱστία
στείλαντες, ut remis in portum ageretur navis.
—<a name = "not2_14" id = "not2_14" href =
"#line2_14">14.</a> <i>conceptas</i>, verbis conceptis inter pacis
conditiones relatas.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_18" id = "not2_18" href = "#line2_18">18.</a>
<i>strepere omnia clangore tubæ</i> pro, clangorem tubæ ubivis strepere,
resonare, ut ap. Virg. Æn. VI, 709.
—<a name = "not2_19" id = "not2_19" href =
"#line2_19">19.</a> <i>tuba Tyrrhena</i>, σάλπιγξ Τυῤῥηνὴ pro
Τυῤῥηνικὴ, a Tyrrhenis, h. Tuscis, seu Etruscis, inventa. Conf.
<a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_12">ad
V, 12 sq.</a>, <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_488">VIII, 488</a>; Cerda ad Virg. Æn. VIII, 526;
et Diodor. V, 40.
—<a name = "not2_20" id = "not2_20" href =
"#line2_20">20.</a> <i>relegant pontum</i>, ut simpl. <i>legere
æquora</i>, etc. v. Bentl. ad Hor. Od. I, <span class =
"smallcaps">xxxiv</span>, 5.
—<a name = "not2_23" id = "not2_23" href =
"#line2_23">23.</a> <i>inhospita litora</i>, quia ab iis
<i>repellebantur</i> legati.
—<a name = "not2_24" id = "not2_24" href =
"#line2_24">24.</a> <i>Converso petierunt remige</i>, h. navi
Carthaginem. Male πρύμναν κρουσάμενοι explicabat Scalig. ad Manil.
V, 38; ut nautæ mutato situ, navem aversam in puppim inpulerint,
non, ut antea, in proram. Hæc refutarunt a Drak. laudati Gronov. Obss.
IV, 26; Scheffer. Mil. Nav. III, 4, et Salmas. Ep. 113 et 114.
—Eodem modo Virg. Æn. XI, 713 <i>conversas habenas</i> pro equo
dixit; Ern.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">25</span>
<p class = "indent">
<a name = "line2_25" id = "line2_25"> </a>
Hic alto Pœnus fundentem vela carinam</p>
<p><a name = "line2_26" id = "line2_26"> </a>
<a href = "#var2_26">Incessens dextra; «Nostrum, pro Jupiter!
inquit,</a></p>
<span class = "pagenum">89</span>
<p><a name = "line2_27" id = "line2_27"> </a>
Nostrum ferre caput parat illa per æquora puppis.</p>
<p><a name = "line2_28" id = "line2_28"> </a>
Heu! cæcæ mentes, tumefactaque corda secundis!</p>
<p><a name = "line2_29" id = "line2_29"> </a>
Armatum Hannibalem pœnæ <a href = "#var2_29">petit</a> inpia tellus.</p>
<span class = "linenum">30</span>
<p><a name = "line2_30" id = "line2_30"> </a>
Ne deposce, adero: dabitur tibi copia nostri</p>
<p><a name = "line2_31" id = "line2_31"> </a>
Ante exspectatum; portisque focisque timebis,</p>
<p><a name = "line2_32" id = "line2_32"> </a>
Quæ nunc externos defendis, Roma, Penates.</p>
<p><a name = "line2_33" id = "line2_33"> </a>
Tarpeios iterum scopulos præruptaque saxa</p>
<p><a name = "line2_34" id = "line2_34"> </a>
Scandatis licet, et celsam migretis in arcem,</p>
<span class = "linenum">35</span>
<p><a name = "line2_35" id = "line2_35"> </a>
Nullo jam capti vitam pensabitis auro.»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_25" id = "not2_25" href = "#line2_25">25.</a> Egregia et
adfectus plena oratio viri irati, suæque virtutis sibi conscii.
—<i>fundentem</i>, solventem, expandentem.
—<a name = "not2_26" id = "not2_26" href =
"#line2_26">26.</a> <i>Incessens
<span class = "pagenum notes">89</span>
dextra</i>, persequens, h. dextram intendens ad navem, ut milites
in eam oculos converterent; qui minantis et irati gestus est.
—<a name = "not2_27" id = "not2_27" href =
"#line2_27">27.</a> <i>Nostrum</i> ἐναργῶς repetitur, ut passim
alia verba. Drak. laudat inf. <a class = "crossref" href =
"#line2_302">v. 302</a>, <a class = "crossref" href =
"#line2_531">531</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_362">XV, 362</a>; Virg. Æn. VIII, 84; Lucan.
I, 203; Stat. Th. III, 62; Heins. ad Claud. in Rufin. II, 402;
Bentl. ad Horat. Od. III, <span class = "smallcaps">xxiv</span>, 25; et
Gronov. Diatr. Stat. cap. 20.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_29" id = "not2_29" href = "#line2_29">29.</a> <i>pœnæ
petit</i>, ut mox <i>deposce</i> sc. in pœnam. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_677">ad I, 677</a>.
—<i>Hannibalem</i> δεινῶς pro <i>me</i>. Drakenb. comparat
<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_198">XII, 198</a>; Virg.
Æn. V, 194; Ovid. Met. VII, 11; Lucan. I, 202; Senec. Thyest.
180; ubi vid. Gronov.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_31" id = "not2_31" href = "#line2_31">31.</a> <i>Ante
exspectatum</i>, ut ap. Virg. Georg. III, 348 (ubi vid. Intpp.) et Ovid.
Met. IV, 789; VIII, 5; Drak.
—<i>portisque</i>, etc. Tuæ urbi timebis, o Roma, quæ nunc
peregrinam Saguntum defendis.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_33" id = "not2_33" href = "#line2_33">33.</a> Licet
iterum in Capitolium, confugiatis, ut olim, quum Galli Senones in urbe
essent; nullo tamen captivi <i>auro vitam pensabitis</i>, h. auro penso,
ut tum temporis, redimetis, ut <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_428">XII, 428</a>; Confer <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_624">ad lib. I, vers. 624</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_36" id = "line2_36"> </a>
Incensi dictis animi, et furor additus armis;</p>
<p><a name = "line2_37" id = "line2_37"> </a>
Conditur extemplo telorum nubibus æther,</p>
<p><a name = "line2_38" id = "line2_38"> </a>
Et densa resonant saxorum grandine turres.</p>
<p><a name = "line2_39" id = "line2_39"> </a>
<a href = "#var2_39">Ardor agit, provecta queat dum cernere
muros,</a></p>
<span class = "linenum">40</span>
<p><a name = "line2_40" id = "line2_40"> </a>
<a href = "#var2_39">Inque oculis profugæ Martem exercere
carinæ.</a></p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_36" id = "not2_36" href = "#line2_36">36.</a> <i>furor
additus</i>, verba Virg. Æn. II, 355.
—<i>armis</i>, armatis.
—<a name = "not2_37" id = "not2_37" href =
"#line2_37">37.</a> <i>telorum nubibus</i>, vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_311">ad I, 311</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_39" id = "not2_39" href = "#line2_39">39.</a> <i>Ardor
agit</i>, (ut ap. Virg. Æn. VII, 293.) incitat Pœnos, <i>exercere
M.</i>, ad obpugnationem strenue continuandam.
—<i>provecta</i> sc. carina: quod verbum ex vers. seq. repetendum
monent Drakenborch ad h.l. et Gronovius in Gustu ad Stat. Thebaid. lib.
I, vers. 112.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">90</span>
<p><a name = "line2_41" id = "line2_41"> </a>
Ipse autem incensas promissa piacula turmas</p>
<p><a name = "line2_42" id = "line2_42"> </a>
Flagitat, insignis nudato vulnere, ductor,</p>
<p><a name = "line2_43" id = "line2_43"> </a>
Ac repetens questus furibundo personat ore:</p>
<p><a name = "line2_44" id = "line2_44"> </a>
«Poscimur, o socii! Fabiusque e puppe catenas</p>
<span class = "linenum">45</span>
<p><a name = "line2_45" id = "line2_45"> </a>
Ostentat, dominique vocat nos ira Senatus.</p>
<p><a name = "line2_46" id = "line2_46"> </a>
Si tædet cœpti, culpandave movimus arma,</p>
<p><a name = "line2_47" id = "line2_47"> </a>
Ausoniam ponto propere revocate carinam;</p>
<p><a name = "line2_48" id = "line2_48"> </a>
Nil moror: evincta lacerandum tradite dextra.</p>
</div>
<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">90</span>
<a name = "not2_41" id = "not2_41" href = "#line2_41">41.</a> Ipse
Hannibal ab incensis militibus promissam flagitat ultionem, et vulnus,
adverso femori in obpugnatione urbis inflictum, nudat, ut animi eorum
benevolentiæ misericordiæque sensu adficiantur.
—<i>piacula</i>, ultionem ducis sui pœnasque a Romanis petendas.
—<i>promissa</i>, quod v. 36 satis innuitur. Et quis poetam
ad annalium formulam et subtilitatem exiget?
—Ernesti V. Cl. non persuasit mihi hanc explicationem: «Oratio
Hannibalis, callida quadam ironia se ipsum fœderis rupti <i>piaculum</i>
Romanis obferentis, atque ita, nudato insuper vulnere, quod nuper
adceperat, milites ad odium Rom. suique commiserationem incitaturi, a
Silio ficta est et nititur ipsis H. verbis <a class = "crossref" href =
"#line2_364">v. 29, 31</a>. Ergo <i>promissa piacula</i>, h.e.
pœnam Romanis a se ipso promissam, <i>milites flagitat</i>, dum postulat
ab iis, ut id promissum ipsi exsequantur, seque Romanis, ut hi volebant,
tradant, quo pertinent verba seq. vss. 47, 48. Ut igitur milites acrius
sentiant iniquitatem Hannibalis hostibus tradendi, irasque majores
adversus Romanos concipiant (v. 54, 55.), his veluti τέχναις
utitur, vulnus ostentans, virtutis suæ documentum, et Romanos victores
adpellans.»
—<a name = "not2_44" id = "not2_44" href =
"#line2_44">44.</a> Orationem gravissimis adfectibus insurgere,
ecquis est qui non sentiat?
—<i>Poscimur</i>, poscor ad pœnam, ut <i>flagitor</i>.
—<i>catenas</i> quasi <i>ostentat</i>, præclare, quoniam ducem
ipsum in pœnam fœderis rupti deposcebat.
—<a name = "not2_45" id = "not2_45" href =
"#line2_45">45.</a> <i>domini</i>, dominici, dominantis, superbi,
ut nostrum <i>herrisch</i>, <i>gebieterisch</i>, et κύριος pro κυριακός.
Sic hasta, manus, mensa, terra <i>domina</i>, quibus obponuntur
<i>famulæ</i> aquæ, manus etc. Confer <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_173">ad I, 173</a>; Heins. ad Ovid. Epist. II, 74;
III, 100, et Fastor. I, 286.
—<i>vocat</i> in jus, et ad rationem reddendam.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_49" id = "line2_49"> </a>
Nam cur, Eoi deductus origine Beli,</p>
<span class = "linenum">50</span>
<p><a name = "line2_50" id = "line2_50"> </a>
Tot Libyæ populis, tot circumfusus Hiberis,</p>
<p><a name = "line2_51" id = "line2_51"> </a>
Servitium <a href = "#var2_51">perferre</a> negem? Rhœteius imo</p>
<span class = "pagenum">91</span>
<p><a name = "line2_52" id = "line2_52"> </a>
<a href = "#var2_52">Inperet æternum</a>, et populis seclisque
propaget</p>
<p><a name = "line2_53" id = "line2_53"> </a>
<a href = "#var2_53">Regna</a> ferox: nos jussa virum nutusque
tremamus.»</p>
<p><a name = "line2_54" id = "line2_54"> </a>
Effundunt gemitus, atque <a href = "#var2_54">omina</a> tristia
vertunt</p>
<span class = "linenum">55</span>
<p><a name = "line2_55" id = "line2_55"> </a>
In stirpem Æneadum, ac stimulant clamoribus iras.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_49" id = "not2_49" href = "#line2_49">49.</a>
<i>Eoi</i>, orientalis regis, <i>Beli</i>. Conf. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#line1_73">I, 73</a> et <a class = "crossref"
href = "bookI.html#line1_87">87</a>.
—<a name = "not2_51" id = "not2_51" href =
"#line2_51">51.</a> <i>Rhœteius</i>, Romanus.
<span class = "pagenum notes">91</span>
Vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_115">ad
I, 115</a>.
—<a name = "not2_53" id = "not2_53" href =
"#line2_53">53.</a> <i>tremere</i> aliquid, ut <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#line8_60">VIII, 60</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXVI.html#line16_666">XVI, 666</a>. V. Burm.
ad Val. Fl. V, 520; Heins. ad Claud. in Rufin. II, 125.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_54" id = "not2_54" href = "#line2_54">54.</a> Nota
est superstitio veterum, qui, quum aliquid mali omnis adcidisset, aut
dictum esset, ejus eventum hostibus inprecari, et formula, <i>omen Dii
auertant</i>, uti solebant. Cf. <a class = "crossref missing" href =
"#not2_380" title = "recte 380">ad v. 377</a>. Casaub. ad Theophr.
περὶ δεισιδαιμ. p.m. 212; Heyne ad Tibull. III, <span class =
"smallcaps">iv</span>, 1; ad Virg. Georg. III, 513, et, quos Drak.
citavit, Daniel. proph. IV, 16, Ovid. Amor. III, <span class =
"smallcaps">ii</span>, 16; Art. Am. III, 247; Met. VI, 212; Fast. III,
494; Broukh. ad Prop. III, <span class = "smallcaps">vi</span>, 20.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_56" id = "line2_56"> </a>
Discinctos inter <a href = "#var2_56">Libyas</a> populosque
bilingues,</p>
<p><a name = "line2_57" id = "line2_57"> </a>
Marmaricis audax in bella Œnotria signis</p>
<p><a name = "line2_58" id = "line2_58"> </a>
Venerat <a href = "#var2_58">Asbyte</a>, proles Garamantis Iarbæ.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_56" id = "not2_56" href = "#line2_56">56.</a> Ad Asbyten
Silius transtulit multa ex iis, quæ de Camilla memorat Virg. Æn. VII,
803 sqq. et XI, 552 sqq.
—<i>Discincti</i> propr. dicuntur, qui veste laxiore, aut fluente
utuntur, et hinc, qui negligenter, molliter et luxuriose vivunt. Silio
h.l. præivit Virgilius Æneid. VIII, 724; ubi Cel. Heyne dubitat, an is
proprius Afrorum habitus fuerit. Sed inf. certe <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#line3_236">III, 236</a>, Afris, etiam pugnantibus,
<i>sinus cingere inadsuetum</i> fuisse, poeta memorat, et Liv. XXXIV,
11, <i>Nomadum discinctus eques</i>, ut Auson. Grat. Act. c. 14,
<i>discincta Carthago</i> dicitur.
—<i>bilingues</i>, ut ap. Virg. Æn. I, 661; δίγλωσσος, vel
δίπτυχος γλῶσσα ap. Eurip. Troad. v. 286; german.
<i>zweyzüngig</i>. <i>Pœnus bisulcilingua</i> ap. Plaut. Pœn. V, 2,
74. Alia exempla vid. ap. Drak. ad XVI, 157.
—<a name = "not2_57" id = "not2_57" href =
"#line2_57">57.</a> <i>Marmarica</i>, inter Cyrenaicam et Ægyptum,
contra Cretam, hodie <i>Barca</i>.
—<a name = "not2_58" id = "not2_58" href =
"#line2_58">58.</a> <i>Garamantis Iarbæ</i> conf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_414">ad I, 414 et seqq.</a> et
Virgilii Æneid. lib. IV. vers. 198 et seqq. quem locum Silius hic ante
oculos habuit.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">92</span>
<p><a name = "line2_59" id = "line2_59"> </a>
Hammone hic genitus, Phorcynidos <a href = "#var2_59">antra
Medusæ</a>,</p>
<span class = "linenum">60</span>
<p><a name = "line2_60" id = "line2_60"> </a>
Cinyphiumque Macen, et <a href = "#var2_60">iniquo e sole</a>
calentes</p>
<p><a name = "line2_61" id = "line2_61"> </a>
Battiadas late imperio sceptrisque regebat;</p>
</div>
<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">92</span>
<a name = "not2_59" id = "not2_59" href =
"#line2_59">59.</a> <i>Medusæ</i> pater erat <span class = "greek"
title = "Phorkun">Φόρκυν</span>, al. <span class = "greek" title =
"Phorkos">Φόρκος</span> et <span class = "greek" title =
"Phorkus">Φόρκυς</span>, unde ipsa <i>Phorcynis</i> dicitur. Poeta
autem, quod alii jam observarunt, h.l. expressit Lucan. IX, 624 seqq.
quem vide, ut de Phorcydum et Gorgonum genere, nominibus et sede, quam
poetæ antiquiores in extrema Occidente marisque Atlantici insula,
seriores vero in terra continente Libyæ iis adsignant, Heyne ad Apollod.
I, 2, p. 24 sq.; II, 4, p. 295, 305; et
Comment. de Theog. Hesiodi, p. 142 sq. it. Cl. Hermanni Mythol.
Hom. et Hes. p. 38 et 401.
—<i>antra Medusæ</i> conf. <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_174">X, 174</a>; et Ovid. Met. IV, 771 sqq.
—<a name = "not2_60" id = "not2_60" href =
"#line2_60">60.</a> <i>Macæ</i>, οἱ Μάκαι, populus Syrticus. Conf.
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_275">III, 275</a>;
<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_11">IX, 11</a>; Plin.
V, 5.
—<i>Cinyphius</i>, al. <i>Cinyps</i>, Κίνυφος et Κίνυψ, Libyæ fl.,
fertilibus, qui adjacent, agris celebratus, inter duas Syrtes per Macas
in majorem <i>Syrtin</i> (<i>il Golfo di Sidra</i>) influit, et nunc
<i>Wadi-Quaham</i> dicitur. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_275">III, 275</a>: <i>d’Anville Geogr. Anc. III</i>,
p. 71; <i>Mémoires de l’Acad. des Inscr.</i>, T. XXVI,
p. 78; Herodot. IV, 175 et 198.
—<a name = "not2_61" id = "not2_61" href =
"#line2_61">61.</a> <i>Battiadas</i>, Cyrenæos, ut <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#line3_253">III, 253</a>, et Βαττιάδαι
ap. Pind. Pyth. V, 73, et Callim. H. in Apoll. v. 96.
Hinc et Callimachus passim <i>Battiades</i> dicitur, vel quia a Batto
originem ducebat. V. Burm. ad Ovid. Amor. I, <span class =
"smallcaps">xv</span>, 13.
—<i>iniquo sole</i>, nimio æstu, ut ap. Virg. Æn. VII, 227.
<i>iniqua</i> dicuntur ea omnia, quæ nimis, vel parva, vel magna sunt.
Ager autem Cyrenarum, etsi in desertioribus Libyæ locis situs, propter
fertilitatem, quam potissimum fontibus debet, prædicatur. Vid. Spanhem.
ad Callim. H. in Apoll. v. 65. Ceterum <i>Cyrene</i> et mox
<i>Barce</i> per πρόληψιν h.l. sed exemplo Virg. Æ. IV, 43 (ubi vid.
Heyne) nominantur; nam Battus ejusque nepotes, harum urbium conditores,
longo tempore post Iarbam vixere. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_628">ad I, 628</a>, et VV. DD. ad Herodot. IV,
160.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_62" id = "line2_62"> </a>
Cui patrius Nasamon, æternumque arida Barce,</p>
<span class = "pagenum">93</span>
<p><a name = "line2_63" id = "line2_63"> </a>
Cui nemora Autololum, atque infidæ litora Syrtis</p>
<p><a name = "line2_64" id = "line2_64"> </a>
Parebant, nullaque levis <a href = "#var2_64">Gætulus</a> habena.</p>
<span class = "linenum">65</span>
<p><a name = "line2_65" id = "line2_65"> </a>
Atque is fundarat thalamos Tritonide nympha,</p>
<p><a name = "line2_66" id = "line2_66"> </a>
Unde genus, proavumque Jovem regina ferebat,</p>
<p><a name = "line2_67" id = "line2_67"> </a>
<a href = "#var2_67">Et sua fatidico repetebat nomina luco</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_62" id = "not2_62" href = "#line2_62">62.</a>
<i>Nasamon</i> vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_408">ad I, 408</a>.
—<i>patrius</i>, ejusdem patriæ, circa lucos Hammanis in
Marmarica, quem vulgarem errorem geograph. notat Cellar. ad Curt. lib.
IV, 7, 19.
—<i>Barce</i> urbs mediterr. Cyrenaicæ, et etiamnunc caput regni
Barcani, inde denominati, quod inter Ægyptum regnumque Tunetanum litori
prætenditur.
—<i>arida</i> cf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_251">III, 251</a>; Virg. Æ. IV, 42; Claud. bell.
Gild. v. 160. Tota regio Barcana soli asperitate et siccitate
sterilis, latrociniisque infesta est.<span class = "pagenum
notes">93</span>
—<a name = "not2_63" id = "not2_63" href =
"#line2_63">63.</a> <i>Autololes</i>, populus Mauritaniæ Tingitanæ
et Gætuliæ ad montem Atlantem oramque maris Atlantici. Cf. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#line3_306">III, 306 seq.</a>, <a class =
"crossref" href = "bookXI.html#line11_192">XI, 192</a>, Plin.
V, 1, 2.
—<i>infidæ</i>, latrociniis et naufragiis infestæ.
—<a name = "not2_64" id = "not2_64" href =
"#line2_64">64.</a> <i>Gætulus levis</i>, agilis ad cursum et ad
equos regendos <i>nulla habena</i>. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_215">ad I, 215</a>. An <i>levis</i> est vagus et
palans, more Nomadum, et <i>habena</i> h.l. imperium? Gætuli certe, ut
verbis Sallust. Bell. Jug. c. 18 utar, neque moribus, neque lege aut
imperio cujusquam regebantur: vagi, palantes, etc. Sed alterum magis
h.l. convenit.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_65" id = "not2_65" href = "#line2_65">65.</a> <i>is</i>,
Iarbas, et mox <i>regina</i> Asbyte.
—<i>fundari</i> et <i>fulciri</i> familia dicitur, uxore ducta
liberisque ex ea susceptis, quibus mortuis δόμος ἡμιτελὴς Il. β, 701.
Filii patrum σθένος, vel στύλοι οἴκων ap. Eurip. in Taur. v. 57;
Troad. 570; al. conf. Burm. et Weitz. ad Val. Fl. I, 721; VI, 689;
et quos Drak. laudat, Stat. Silv. IV, <span class =
"smallcaps">vii</span>, 30; Auct. Octaviæ v. 532; Prop. IV, <span
class = "smallcaps">ii</span>, 69; Appul. Met. VII, p. 136; ubi v.
Pric. (et p. 350); Virg. Æn. XII, 59.
—<i>nympha Tritonide</i>, h. Tritonidis paludis et fl. prope
Syrtim minorem. Conf. Virg. Æn. IV, 198. Cellarius suspicabatur, Silium
adlusisse ad Amazonidas Afras, quas circa hunc lacum habitasse tradit
Diodor. III, 53.
—<a name = "not2_66" id = "not2_66" href =
"#line2_66">66.</a> <i>proavum</i> si proprie dixit poeta, vel
<i>proles</i> <a class = "crossref" href = "#line2_58">v. 58</a>
non filia, sed neptis est, vel avi materni pater innuitur, ut Asbyte tam
paternum, quam maternum genus a Jove fingatur duxisse, quod ad summam
ejus nobilitatem valeret.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_68" id = "line2_68"> </a>
Hæc ignara viri, vacuoque adsueta cubili,</p>
<p><a name = "line2_69" id = "line2_69"> </a>
Venatu et silvis primos <a href = "#var2_69">defenderat</a> annos:</p>
<span class = "pagenum">94</span>
<span class = "linenum">70</span>
<p><a name = "line2_70" id = "line2_70"> </a>
Non calathis <a href = "#var2_70">mollita</a> manus, operatave fuso,</p>
<p><a name = "line2_71" id = "line2_71"> </a>
Dictynnam, et saltus, et anhelum inpellere planta</p>
<p><a name = "line2_72" id = "line2_72"> </a>
Cornipedem, ac stravisse feras inmitis amabat.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_68" id = "not2_68" href = "#line2_68">68.</a> Conf.
Virg. Æn. VII, 805 sq. Pind. Pyth. IX, 33 seq.
—<i>ignara</i>, expers, <i>viri</i>, ut ap. Hor. Epist. II, <span
class = "smallcaps">i</span>, 132; ἄνδρα οὐ γινώσκω Luc.
I, 34. Musæi locutionem γάμων ἀδίδακτος
<span class = "pagenum notes">94</span>
cf. D. Heins.
—<a name = "not2_70" id = "not2_70" href =
"#line2_70">70.</a> <i>mollita</i>, mollis facta, vel effeminata
<i>calathis</i> flectendis, vel lana trahenda et facienda. Conf. Virg.
l.c.
—<i>operari</i>, operam dare, v.c. textis, Musis, sacris, etc. Cf.
<a class = "crossref" href = "#line2_674">v. 674</a>; Heyne ad
Tibull. II, <span class = "smallcaps">i</span>, 65; <span class =
"smallcaps">iii</span>, 36; Bentl. ad Horat. Od. III, <span class =
"smallcaps">xiv</span>, 6.
—<a name = "not2_71" id = "not2_71" href =
"#line2_71">71.</a> <i>Dictynna</i> prop. Britomartis, Nympha et
Dianæ socia, h.l. ipsa Diana. Vid. Heyne Exc. ad Virg. Cir. v. 200,
et Spanhem. ad Callim. H. in Dian. v. 190, 197, 205.
—<i>planta</i>, calcaribus, <i>inpellere</i>, ut
<i>p. fodere</i> <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_212">VI, 212</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_67">VII, 67</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_556">VIII, 556</a>; Virg. Æn. VI, 882.
—<a name = "not2_72" id = "not2_72" href =
"#line2_72">72.</a> <i>stravisse</i>, ἀορίστως.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_73" id = "line2_73"> </a>
Quales Threiciæ Rhodopen Pangæaque lustrant</p>
<p><a name = "line2_74" id = "line2_74"> </a>
Saxosis nemora alta jugis, cursuque fatigant</p>
<span class = "linenum">75</span>
<p><a name = "line2_75" id = "line2_75"> </a>
<a href = "#var2_75">Hebrum</a> innupta manus: spreti Ciconesque,
Getæque,</p>
<span class = "pagenum">95</span>
<p><a name = "line2_76" id = "line2_76"> </a>
Et Rhesi domus, et lunatis Bistones armis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_73" id = "not2_73" href = "#line2_73">73.</a> Comparatio
petita ex Virg. Æn. I, 316 sq. et XI, 659 sq. ipsa autem Thraciæ,
cujus montes populique h.l. recensentur, descriptio ex ejusd. Georg. IV,
461 seqq. conf. inf. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_428">VIII, 428 seq.</a>
—<i>Threiciæ</i> (Θρηΐκιαι, ex forma Ion. <span class = "greek"
title = "Thrêix">Θρήϊξ</span> pro <span class = "greek" title =
"Thrax">Θρᾶξ</span>) sc. virgines, vel Amazones, quæ cur <i>Thraciæ</i>
dicantur, docet Heyne ad Virg. Æ. XI, 659.
—<a name = "not2_74" id = "not2_74" href =
"#line2_74">74.</a> <i>cursuque fatigant</i> v. Heyne ad Virg.
Æn. VII, 807: <i>fatigare</i>, fatim agere, sæpius tractare, exercere,
frequentare (vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_63">ad
I, 63</a> et <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_675">675</a>.) v.c. <i>amnem remis</i>, h. crebro
movere <i>silvas venatu</i>, sæpius pererrare, ap. Virg. Æn. VIII, 94,
et IX, 605; ad quæ loca vid. Heyne. Sic <i>cursu Hebrum</i>, maximum
Thræciæ, quæ hiemis sedes est, flumen, glacie scil. adstrictum,
<i>fatigare</i> significat, cursu eum frequenter transmittere. Conf.
Hor. Epist. I, <span class = "smallcaps">iii</span>, 3, et,
quos Lefeb. jam laudavit, Virg. Æn. XI, 660, <i>Amazones flumina
Thermodontis pulsant</i>, et Martial. VII, 6, <i>Et ungularum
pulsibus calens Ister</i>. Hæc ratio linguæ convenientior videtur, quam
si <i>cursu fatigare</i> simpl. pro cursu vincere, superare, accipias.
Conf. tamen Virg. Æn. V, 253, et inpr. Æn. I, 317 <i>volucrem
fuga prævertitur Hebrum</i>, quæ lectio nostro forte loco firmari
potest. Vid. ibi Heyne.
—<a name = "not2_75" id = "not2_75" href =
"#line2_75">75.</a> <i>Hebrum... fatigant</i>, Schmid.
interpretatur campos Hebro adjacentes ut <i>arare fluvium</i>, et
similia, quæ illustrat Burmannus ad Grat. Cyn. 314
—<i>innupta manus</i>: «Amazones
<span class = "pagenum notes">95</span>
cum contemtu virorum se tuentur.» Justin. loco class. II, 4.
Ἀμαζόνας ἀντιανείρας Hom. Il. γ, 189; ζ, 186; Ernesti: sed Homerus alio
sensu eas ita dicit; eo, quo Virg. Æneid. lib. I, 493, <i>audetque
viris concurrere virgo</i>.
—<i>Spreti Ciconesque</i>, etc. pro, quæ spernunt connubia et
consuetudinem Thracum.
—<i>Cicones</i>, Thraciæ populus prope <i>Hebrum</i> fl., qui nunc
<i>Marizza</i> dicitur.
—<i>Getæ</i> Thracibus adnumerantur exemplo Virg. Ge. III, 462 et
IV, 463; ad quæ loca vid. Heyne et Voss.
—<a name = "not2_76" id = "not2_76" href =
"#line2_76">76.</a> <i>domus</i> conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_572">ad I, 572</a>.
—<i>Rhesi domus</i> v. Heyne ad Virg. Ge. IV, 461 et Æn.
I, 469.
—<i>lunatis armis</i>, h. peltis, scutis parvis, Amazonum
inprimis, quæ formam mediæ, vel corniculatæ lunæ referebant. Cf. Virg.
Æn. I, 490; XI, 663; Senec. Hippol. v. 400; Lips. Mil. Rom.
III, 1 et 2, et loc. class., a Drak. adpositum, Quint. Cal.
I, 146 sq.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_77" id = "line2_77"> </a>
Ergo habitu insignis patrio, religata fluentem</p>
<p><a name = "line2_78" id = "line2_78"> </a>
Hesperidum <a href = "#var2_78">dono crinem</a>, dextrumque feroci</p>
<p><a name = "line2_79" id = "line2_79"> </a>
Nuda latus Marti, ac <a href = "#var2_79">fulgentem</a> tegmine
lævam</p>
<span class = "linenum">80</span>
<p><a name = "line2_80" id = "line2_80"> </a>
<a href = "#var2_80">Thermodontiaca</a> munita in prælia pelta,</p>
<span class = "pagenum">96</span>
<p><a name = "line2_81" id = "line2_81"> </a>
Fumantem rapidis quatiebat cursibus axem.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_78" id = "not2_78" href = "#line2_78">78.</a> De
<i>Hesperidibus</i> vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_431">ad I, 431</a>.
—<i>donum Hesperidibus</i> est aurea fascia, seu reticulum, ab
Hesp. adceptum: poetam autem puto cogitasse de aureis pomis in hortis
Hesperidum crescentibus, qui quum siti essent in finibus Mauretaniæ,
obvia fictionis illius occasio fuit, inpr. Silio, qui his adlusionibus e
longinquo repetitis delectatur; Ern. <i>nodo</i> omnino legendum putabat
etiam Withof.
—<i>dextrum</i> κατὰ <i>latus</i>, mammam, <i>nuda Marti</i>, ad
pugnam, ut eo expeditius pugnaret. Cf. VV. DD. ad Virg. Æ. I, 492,
et Heyne ad Æ. XI, 649; cujus explicatio nostro quoque loco comprobatur.
—<a name = "not2_79" id = "not2_79" href =
"#line2_79">79.</a> <i>tegmine</i>, pelta, quæ lævum latus tegebat.
—<a name = "not2_80" id = "not2_80" href =
"#line2_80">80.</a> <i>Thermodontiaca</i>, Amazonia. Vid. ll.cc. in
var. lect.
<span class = "pagenum notes">96</span>
—<a name = "not2_81" id = "not2_81" href =
"#line2_81">81.</a> <i>Fumantem</i>, ut <a class = "crossref" href
= "bookVIII.html#line8_282">VIII, 282</a>. Cf. Virg. Ge. III, 107 et
Hor. Od. I, <span class = "smallcaps">i</span>, 4.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_82" id = "line2_82"> </a>
Pars comitum bijugo curru, pars cætera dorso</p>
<p><a name = "line2_83" id = "line2_83"> </a>
Fertur equi; nec non Veneris jam fœdera passæ</p>
<p><a name = "line2_84" id = "line2_84"> </a>
Reginam cingunt: sed virgine densior ala est.</p>
<span class = "linenum">85</span>
<p><a name = "line2_85" id = "line2_85"> </a>
Ipsa autem gregibus per longa mapalia lectos</p>
<p><a name = "line2_86" id = "line2_86"> </a>
Ante aciem ostentabat equos, <a href = "#var2_86">tumuloque
propinquo</a>,</p>
<p><a name = "line2_87" id = "line2_87"> </a>
Dum sequitur gyris campum, vibrata per auras</p>
<p><a name = "line2_88" id = "line2_88"> </a>
Spicula contorquens summa ponebat in arce.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_84" id = "not2_84" href = "#line2_84">84.</a> <i>virgine
densior ala est</i>, quædam mulieres, quæ Asbyten comitabantur, etiam
nuptæ erant, sed major pars virgines. Male intp. quidam «major pars
virginum equo merebat.»</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_85" id = "not2_85" href =
"#line2_85">85.</a> <i>mapalia</i> h.l. sunt forte vici et pagi,
qui ex mapalibus constant, ut ap. Sallust. b. Jug. c. 18 et 46. De
<i>mapalibus</i>, tuguriis Nomadum, Hamaxobiorum, quæ plaustris <ins
class = "correction" title = "‘inponnunt’ legitur">inponunt</ins>, v.
Heyne ad Virg. Ge. III, 340, et Æn. I, 421.
—<i>longa</i>, longinqua, remota.
—<a name = "not2_87" id = "not2_87" href =
"#line2_87">87.</a> <i>Dum tumulum propinquum</i> arci Sagunt.
circumequitat, unde <i>gyri</i> efficiuntur: nam <i>campum sequitur</i>
(ut apud Virg. Æn. II, 737, v. 629), qui in ipso campo progreditur
eumque emetitur; Ern. Vid. var. lect.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_89" id = "line2_89"> </a>
Hanc, hasta toties intrantem mœnia, Mopsus</p>
<span class = "linenum">90</span>
<p><a name = "line2_90" id = "line2_90"> </a>
Non tulit, et celsis senior Gortynia muris</p>
<p><a name = "line2_91" id = "line2_91"> </a>
Tela sonante fugat nervo, liquidasque per auras</p>
<span class = "pagenum">97</span>
<p><a name = "line2_92" id = "line2_92"> </a>
<a href = "#var2_92">Dirigit</a> aligero letalia vulnera ferro.</p>
<p><a name = "line2_93" id = "line2_93"> </a>
Cres erat, ærisonis Curetum advectus ab antris,</p>
<p><a name = "line2_94" id = "line2_94"> </a>
Dictæos agitare puer levioribus <a href = "#var2_94">annis</a></p>
<span class = "linenum">95</span>
<p><a name = "line2_95" id = "line2_95"> </a>
Pennata saltus adsuetus arundine Mopsus.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_90" id = "not2_90" href = "#line2_90">90.</a>
<i>Gortinia Tela</i>, h. Cretica: nam Gortyna, seu Gortynæ (nunc
<i>Gurtina</i>) urbs Cretæ (<i>Candiæ</i>) ex qua insula Mopsus Saguntum
venerat. Conf. mox <a class = "crossref" href =
"#line2_101">v. 101</a>. Epitheton simpl. ornat, ut <i>harundo
Cydonea</i> <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_261">X, 261</a>, et <i>Dictæa</i> <a class =
"crossref" href = "bookXIII.html#line13_184">XIII, 184</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXV.html#line15_634">XV, 634</a>. Cydon, vel
Cydonia (hod. Canea) urbs, et Dicte mons Cretæ. <span class = "greek"
title = "Luktion">Λύκτιον</span>, seu <span class = "greek" title =
"Luttion aemma [arcus]">Λύττιον ἀεμμα</span> ap. Callim. H. in
Apoll. v. 3; ubi vid. Spanhem. Poetæ a præstantiore aliquo genere
epitheta repetere solent: Cretenses autem nobilissimi olim sagittarii
fuere, quorum hinc ope Romani sæpius usi sunt, Cretaque abundabat canna,
sagittis aptissima.
—<a name = "not2_91" id = "not2_91" href =
"#line2_91">91.</a> <i>fugat</i>, jacit, <i>sonante
<span class = "pagenum notes">97</span>
nervo</i>. λίγξε βιὸς, νευρὴ δὲ μέγ᾽ ἴαχεν, Hom. Il. δ, 125.
—<a name = "not2_92" id = "not2_92" href =
"#line2_92">92.</a> <i>Dirigit vulnera</i>, h. sagittam,
vulneris infligendi causa, ut ap. Sen. Herc. Œt. v. 159; Virg. Æn.
X, 140; XI, 654; XII, 490. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_397">ad I, 397</a>.
—<i>aligero ferro</i>, ut πτερόεντες ὀϊστοὶ, ἰὰ πτερόεντα. Conf.
<a class = "crossref" href = "#line2_95">v. 95</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_93" id = "not2_93" href =
"#line2_93">93.</a> <i>Curetum</i>, de quibus vid. loc. class.
Strab. X, p. 310, 326, al. p. 465 seq. Conf. Heyne ad Apollod.
p. 15, 16. Spanhem ad Callim. H. in Jov. v. 2, 53.
—<i>antris</i>, antro Dictæo.
—<i>ærisonis</i>, χαλκοφώνοις, χαλκοκτύποις, propter Κνώσσια
ὀρχήματα, vel πυῤῥίχην et ἐνόπλιον, quam saltationem armatam invenisse,
et nato quoque Jove instituisse feruntur. Vid. Spanhem. l.c.
—<a name = "not2_94" id = "not2_94" href =
"#line2_94">94.</a> <i>agitare saltus</i> (propr. feras in iis v.c.
ap. Virg. Æn. IX, 686) ut <i>fatigare</i> dixit Virg. Æn. IX, 605.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_96" id = "line2_96"> </a>
Ille vagam cælo <a href = "#var2_96">demisit</a> sæpe volucrem,</p>
<span class = "pagenum">98</span>
<p><a name = "line2_97" id = "line2_97"> </a>
Ille procul campo linquentem retia cervum</p>
<p><a name = "line2_98" id = "line2_98"> </a>
Vulnere sistebat; <a href = "#var2_98">rueretque</a> inopina sub
ictu</p>
<p><a name = "line2_99" id = "line2_99"> </a>
Ante fera <a href = "#var2_99">incauto</a>, quam sibila poneret
arcus.</p>
<span class = "linenum">100</span>
<p><a name = "line2_100" id = "line2_100"> </a>
Nec se tum pharetra jactavit justius ulla,</p>
<p><a name = "line2_101" id = "line2_101"> </a>
Eois quamquam certet Gortyna sagittis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_96" id = "not2_96" href = "#line2_96">96.</a>
Innuitur dexteritas et impetus, quo telum emittitur. Gron. Diatr. Stat.
c. 16, v. 98 per hypallagen interpretatur: ante rueret fera incauta
sub inopino ictu. Sed <i>incautum</i> h.l. et ap. Lucan. IV, 719 non
modo eum dici, qui sibi non caveat, sed etiam, qui non caveatur, putant
Barth. Adv. XXXV, 3, et Drak. ad h.l. ubi multis exemplis probat,
plura adjectiva, quæ vim activam habeant, v.c. <i>nescius</i>,
<i>ignarus</i>, <i>dubius</i>, <i>incredulus</i>, <i>surdus</i>,
<i>cæcus</i>, <i>infestus</i>, passive, et contra <i>ignotus</i>,
<i>notus</i>, <i>suspectus</i>, <i>innocuus</i> et alia active sumi.
Conf. quos laudat VV. DD. ad Phædr. I, 11, et ad Gell. IX, 12;
Gronov. ad Sen. Œd. v. 1; Boxhorn. ad Plaut. Rud. I, <span
class = "smallcaps">v</span>, 17; Heins. ad Ovid. Met. VII, 672;
Hottom. ad Cic. Verr. I, 7; Pric. ad Appul. Med. IX, p. 190;
Æmil. Port. in Lex. Ion. Vid. Ἄκριτος et al. Add.
<span class = "pagenum notes">98</span>
Intpp. Tac. Ann. I, 50, et Cort. ad Sallust. b. Jug. c.
49, 5.
—<a class = "missing" name = "not2_99" id = "not2_99" href =
"#line2_99" title = "numerus deest">99.</a> <i>poneret</i>,
deponeret, finiret.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_100" id = "not2_100" href = "#line2_100">100.</a> Nec
ullus Cretensium Mopso tum arte jaculandi antecellebat.
—<a name = "not2_101" id = "not2_101" href =
"#line2_101">101.</a> <i>Eois certet sagittis</i>, de arte
sagittandi contendat cum Orientalibus, forte Parthis. Cf. Virg. Æn. XII,
858, et Lucan. VIII, 300, 311.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_102" id = "line2_102"> </a>
Verum ut opum levior venatu extendere vitam</p>
<p><a name = "line2_103" id = "line2_103"> </a>
Abnuit, atque <a href = "#var2_103">artæ</a> res exegere per æquor,</p>
<p><a name = "line2_104" id = "line2_104"> </a>
Conjuge cum <a href = "#var2_104">Meroe</a> natisque inglorius
hospes</p>
<span class = "linenum">105</span>
<p><a name = "line2_105" id = "line2_105"> </a>
Intrarat miseram fato ducente Saguntum.</p>
<p><a name = "line2_106" id = "line2_106"> </a>
Coryti fratrum ex humeris calamique paterni</p>
<p><a name = "line2_107" id = "line2_107"> </a>
Pendebant, volucerque <a href = "#var2_107">chalybs</a>, Minoia
tela.</p>
<p><a name = "line2_108" id = "line2_108"> </a>
Hic medius juvenum Massylæ gentis in agmen</p>
<p><a name = "line2_109" id = "line2_109"> </a>
Crebra <a href = "#var2_109">Cydoneo</a> fundebat spicula cornu.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_102" id = "not2_102" href = "#line2_102">102.</a>
<i>levior opum</i>, ut contra <i>largus opum</i>.
—<a name = "not2_103" id = "not2_103" href =
"#line2_103">103.</a> <i>artæ res</i>, ut <i>angustæ</i> ap. Hor.
Od. II, <span class = "smallcaps">x</span>, 21.
—<a name = "not2_104" id = "not2_104" href =
"#line2_104">104.</a> <i>inglorius</i> ut ap. Virg. Æn. XI, 793 ubi
v. Heyne.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_106" id = "not2_106" href =
"#line2_106">106.</a> <i>Cozytus</i> in Gloss. ap. Reines. Inscr.
p. 106; θήκη δερματινὴ βέλων, adeoque pharetra, ut ubivis fere ap.
poetas, etsi propr. arcuum, non sagittarum theca est, si fides habenda
Schol. ad Hom. Od. φ, 54; Lutat. ad Stat. Th. IX, 730, et Serv. ad Virg.
Æ. X, 169; ubi vid. Heyne in V.L.
—<i>fratrum</i>, Dorylæ et Icari, filiorum Mopsi. Cf. <a class =
"crossref" href = "#line2_126">v. 126</a> et <a class = "crossref"
href = "#line2_133">133 sq.</a>
—<a name = "not2_107" id = "not2_107" href =
"#line2_107">107.</a> <i>tela</i>, arma, <i>Minoia</i>,
Cretensia.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_108" id = "not2_108" href = "#line2_108">108.</a>
<i>medius juvenum</i>, inter filios.
—<i>Massylæ gentis</i> conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_101">ad I, 101</a>.
—<a class = "missing" name = "not2_109" id = "not2_109" href =
"#line2_109" title = "numerus deest">109.</a> <i>Cydoneo</i> vid.
<a class = "crossref" href = "#not2_90">ad v. 90</a>, et conf.
Virg. Ecl. X, 59, et Æ. XII,
<span class = "pagenum notes">99</span>
858 ubi vid. Heyne.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">110</span>
<p><a name = "line2_110" id = "line2_110"> </a>
Jam <a href = "#var2_110">Garamum</a>, audacemque Thyrum, pariterque
ruentes</p>
<span class = "pagenum">99</span>
<p><a name = "line2_111" id = "line2_111"> </a>
<a href = "#var2_111">Gisgonem,</a> levemque Bagam, indignumque
sagittæ,</p>
<p><a name = "line2_112" id = "line2_112"> </a>
Inpubem malas, tam certæ obcurrere <a href = "#var2_112">Lyxum</a></p>
<p><a name = "line2_113" id = "line2_113"> </a>
Fuderat, et plena tractabat bella pharetra.</p>
<p><a name = "line2_114" id = "line2_114"> </a>
Tum, vultum intendens telumque in virginis ora,</p>
<span class = "linenum">115</span>
<p><a name = "line2_115" id = "line2_115"> </a>
Desertum non grata Jovem per vota vocabat.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_111" id = "not2_111" href = "#line2_111">111.</a>
<i>levis</i> penult. longa, propr. politus, λεῖος, non asper tactu; hinc
mollis, tener, inberbis, inpubes. Cf. Tibull, I, <span class =
"smallcaps">viii</span>, 31, et Hor. Od. II, <span class =
"smallcaps">ii</span>, 6, ubi vid. Jani. Drak. putat, Bagam fingi
inpilem, qui barbam sibi vellat exemplo mollium virorum, quod et Cæsarem
aliosque fecisse constat.
—<a name = "not2_112" id = "not2_112" href =
"#line2_112">112.</a> <i>et Lyxum</i>, <i>inpubem</i> κατὰ malas,
ideoque <i>indignum occurrere</i> (græce pro, ut, vel qui occurreret)
<i>sagittæ tam certæ</i>, cujus ictus tam certus erat, quæ non fallebat
et aberrabat, adeoque digna erat, quæ virum fortiorem majoremque natu
interimeret. Cf. Virg. Æn. XI, 767; Hor. Od. I, <span class =
"smallcaps">xii</span>, 23 al. ἰοὺς ἀφύκτους adpellat Sophocl. Phil.
105. Vid. Valcknar. ad Eurip. Hipp. p. 317.
—<a name = "not2_113" id = "not2_113" href =
"#line2_113">113.</a> <i>Fuderat</i> humi, pro straverat, ut ap.
Virg. Æ. I, 193, κέχυνται Hom. Il. ε, 141.
—<a name = "not2_114" id = "not2_114" href =
"#line2_114">114.</a> <i>vultum intendens</i>, τιτυσκόμενος
D. Heins.
—<i>vultum intendens telumque</i> ut ap. Virg. Æn. V, 508.
—<a name = "not2_115" id = "not2_115" href =
"#line2_115">115.</a> <i>per vota vocabat</i> ut <i>votis</i>, et
<i>in vota</i> ap. Virg. Ge. I, 42. et Æ. V, 234, ubi
v. Heyne. Frustra invocabat opem Jovis, ab ipso contemti, quoniam
Cretam, natale hujus Dei solum, deseruerat. Conf. <a class = "crossref"
href = "#line2_141">v. 141</a>. Ita Cell. et Dausq. quem... nescio
quare... nihil h.l. vidisse pulabat N. Heins. ad Ov. Met. XIII,
707. Nil potius vidit Barth. Adv. VI, 25, ubi intelligit Jovem desertum
Hannibali ejusque militiæ, ut sæpe <i>temeratus</i> dicitur violato
foedere; <i>per vota non grata</i>, quia puella erat Asbyte, et Jupiter
magnus mulierum amator.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_116" id = "line2_116"> </a>
Namque ut fatiferos converti prospicit arcus,</p>
<p><a name = "line2_117" id = "line2_117"> </a>
Obposito procul insidiis <a href = "#var2_117">Nasamonias Harpe</a></p>
<span class = "pagenum">100</span>
<p><a name = "line2_118" id = "line2_118"> </a>
Corpore præripuit letum, calamumque volantem,</p>
<p><a name = "line2_119" id = "line2_119"> </a>
Dum clamat, patulo excipiens tramisit <a href =
"#var2_119">hiatu</a>,</p>
<span class = "linenum">120</span>
<p><a name = "line2_120" id = "line2_120"> </a>
Et primæ ferrum a tergo videre sorores.</p>
<p><a name = "line2_121" id = "line2_121"> </a>
<a href = "#var2_121">At comitis frendens casu</a> labentia virgo</p>
<p><a name = "line2_122" id = "line2_122"> </a>
Membra levat, parvaque oculos jam luce natantes</p>
<p><a name = "line2_123" id = "line2_123"> </a>
Inrorat lacrimis, totisque <a href = "#var2_123">adnisa</a> doloris</p>
<p><a name = "line2_124" id = "line2_124"> </a>
Viribus intorquet letalem in mœnia cornum.</p>
<span class = "linenum">125</span>
<p><a name = "line2_125" id = "line2_125"> </a>
Illa volans <a href = "#var2_125">humerum</a> rapido transverberat
ictu</p>
<p><a name = "line2_126" id = "line2_126"> </a>
Conantis Dorylæ, junctis jam cornibus arcus,</p>
<p><a name = "line2_127" id = "line2_127"> </a>
<a href = "#var2_127">Et ducti</a> spatium nervi complente sagitta,</p>
<p><a name = "line2_128" id = "line2_128"> </a>
Excutere in ventos resoluto pollice ferrum.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_116" id = "not2_116" href = "#line2_116">116.</a>
<i>converti</i> scil. in Asbyten.
—<a name = "not2_117" id = "not2_117" href =
"#line2_117">117.</a> Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_657">XIII, 657</a>.
—<i>insidiis</i>, ictui clandestino Mopsi.
—<i>Nasamontas</i>, vid. V.L. et <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_408">ad I, 408</a>.
<span class = "pagenum notes">100</span>
—<a name = "not2_118" id = "not2_118" href =
"#line2_118">118.</a> <i>letum</i> reginæ intentatum
<i>præripuit</i>, telum suo corpore recipiens.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_121" id = "not2_121" href = "#line2_121">121.</a>
<i>virgo</i>, Asbyte.
—<a name = "not2_122" id = "not2_122" href =
"#line2_122">122.</a> <i>oculos natantes</i>, dubio motu
fluctuantes, modo labentes, modo iterum se aperientes, ut dormitantium
ebriorum et moribundorum oculi esse solent. Cf. VV. DD. ad Virg. Ge. IV,
496, et Æn. IV, 691 (<i>oculis errantibus Quæsivit lucem</i>);
V, 856; Ov. Met. V, 71, et Fast. VI, 673; Stat. Th. II, 638.
—<a name = "not2_123" id = "not2_123" href =
"#line2_123">123.</a> <i>totisque adnisa</i>, etc. Drak. Conf. inf.
<a class = "crossref" href = "#line2_627">v. 627</a>; <a class =
"crossref" href = "bookV.html#line5_325">V, 325</a>; Virg. Æ. IX,
744, et Ovid. Met. V, 32, 33.
—<a name = "not2_124" id = "not2_124" href =
"#line2_124">124.</a> <i>cornus</i>, hasta, ut alia quoque belli
instrumenta ex corno, quæ arbor <i>bellis adcommoda</i> dicitur: Claud.
R. P. II, 107. Vid. Virg. Ge. II, 447.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_126" id = "not2_126" href = "#line2_126">126.</a> Conf.
Virg. Æ. IX, 622 sq. et inpr. XI, 859 seq. Hom. Il. δ, 122 seq.
—<i>Conantis excutere in ventos</i>, h. qui in eo jam erat, ut
sagittam emitteret. Similiter intento jam arcu occiditur Cleades
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_659">VII, 659</a>.
—<a name = "not2_127" id = "not2_127" href =
"#line2_127">127.</a> <i>complere</i> et <i>implere</i> artis
sagittatoriæ vocabula esse docent a Drak. laudati Savar. ad Sidon.
Apollin. I, 2, eoque præeunte Cerda ad Virg. Æn. XI, 860.
—<i>ducti</i> vid. V.L.
—<a name = "not2_128" id = "not2_128" href =
"#line2_128">128.</a> <i>resoluto</i>, sublato, <i>pollice</i>
relaxante nervum, quem adstrinxerat.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_129" id = "line2_129"> </a>
Tum subitum in vulnus præceps devolvitur altis</p>
<span class = "pagenum">101</span>
<span class = "linenum">130</span>
<p><a name = "line2_130" id = "line2_130"> </a>
Aggeribus muri, juxtaque cadentia membra</p>
<p><a name = "line2_131" id = "line2_131"> </a>
Effusi versa calami <a href = "#var2_131">fluxere</a> pharetra.</p>
<p><a name = "line2_132" id = "line2_132"> </a>
Exclamat paribus frater vicinus in armis</p>
<p><a name = "line2_133" id = "line2_133"> </a>
Icarus, ulciscique parat lacrimabile fatum:</p>
<p><a name = "line2_134" id = "line2_134"> </a>
Atque illum, raptim promentem in prælia telum,</p>
<span class = "linenum">135</span>
<p><a name = "line2_135" id = "line2_135"> </a>
Hannibal excussi prævertit turbine saxi.</p>
<p><a name = "line2_136" id = "line2_136"> </a>
Labuntur gelido torpentia frigore membra,</p>
<p><a name = "line2_137" id = "line2_137"> </a>
Deficiensque manus pharetræ sua tela remisit.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_129" id = "not2_129" href = "#line2_129">129.</a> <i>in
vulnus devolvitur</i> conf. Virg. Æn. X, 488,
<span class = "pagenum notes">101</span>
ubi vid. Heyne.
—<a name = "not2_131" id = "not2_131" href =
"#line2_131">131.</a> Sagittæ ex pharetra, quum de muro decideret,
versa effluxere.
—<i>fluere</i> et <i>defluere</i>, decidere. Vid. si tanti est,
N. Heins. et Ind.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_132" id = "not2_132" href =
"#line2_132">132.</a> <i>paribus in armis</i>, pariter armatus, ut
<i>in ferro</i>, <i>in Tyriis</i>, <i>in Cois</i>, <i>in hasta</i>, vel
<i>in toga laxa esse</i>; Drak. laudat IV, 380; Virg. Æ. V, 550,
Appul. Met, III, p. 46; Val. Flacc. I, 641; V, 463; Stat.
Th. IV, 221; Salmas. ad Pollion. Tyrann. XXX, 32; Gronov. in Gustu ad
Stat. Achill. I, 558; Broukh. ad Prop. IV, <span class =
"smallcaps">ii</span>, 28, et ad Tibull. I, <span class =
"smallcaps">ix</span>, 70, et II, <span class = "smallcaps">iii</span>,
78; ubi cf. Heyne.
—<a name = "not2_134" id = "not2_134" href =
"#line2_134">134.</a> <i>Atque</i> pro <i>atqui</i> positum
videtur, ut in periodorum initiis et transitionibus, ap. Cic. Arch. 7;
Phil. III, 9, et Catil. III, 2; ap. Terent. Andr.
I, <span class = "smallcaps">iii</span>, 20; v, 65; IV, <span class
= "smallcaps">i</span>, 16, et ap. Plaut. Cas. II, <span class =
"smallcaps">vi</span>, 12, et Bacch. I, <span class =
"smallcaps">i</span>, 53; V, <span class =
"smallcaps">ii</span>, 68; nisi potius his locis cum Cl. Schellero in
Lex. <i>atqui</i> legendum censeas, ut et ap. Virg. Æ. VI, 162.
—<i>promentem</i> ex pharetra.
—<a name = "not2_135" id = "not2_135" href =
"#line2_135">135.</a> <i>turbine saxi</i>, ut ap. Virg. Æn. XII,
531. Vid. Heyne.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_137" id = "not2_137" href = "#line2_137">137.</a>
<i>remisit</i>, reddidit <i>tela</i>, nondum depromta.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_138" id = "line2_138"> </a>
At pater <a href = "#var2_138">in gemino</a> natorum funere Mopsus</p>
<p><a name = "line2_139" id = "line2_139"> </a>
Conreptos arcus ter moesta movit ab ira:</p>
<span class = "linenum">140</span>
<p><a name = "line2_140" id = "line2_140"> </a>
Ter cecidit dextra, et notas dolor abstulit artes.</p>
<p><a name = "line2_141" id = "line2_141"> </a>
Pœnitet heu! sero, dulces liquisse penates,</p>
<span class = "pagenum">102</span>
<p><a name = "line2_142" id = "line2_142"> </a>
Adreptoque avide, quo concidis, Icare, saxo,</p>
<p><a name = "line2_143" id = "line2_143"> </a>
Postquam ævum senior percussaque pectora frustra</p>
<p><a name = "line2_144" id = "line2_144"> </a>
Sentit, et, ut tantos compescat morte dolores,</p>
<span class = "linenum">145</span>
<p><a name = "line2_145" id = "line2_145"> </a>
Nil opis in dextra, vastæ se culmine turris</p>
<p><a name = "line2_146" id = "line2_146"> </a>
Præcipitem jacit, et delapsus pondere prono</p>
<p><a name = "line2_147" id = "line2_147"> </a>
Membra super nati moribundos explicat artus.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_138" id = "not2_138" href = "#line2_138">138.</a> Eximia
suavitas et δεινότης horum versuum, qui summum amoris paterni adfectum
animique perturbationem spirant. Sed præivit Virg. Æn. VI, 32 seq. ubi
vid. Heyne.
—<a name = "not2_139" id = "not2_139" href =
"#line2_139">139.</a> <i>ab ira</i>, ira motus. Vid. Ind. et si
tanti est, Drak. ad XI, 246; ubi præter alios laudat Gronov. ad Liv.
XXIV, 30; XXVI, 1.
—<a name = "not2_140" id = "not2_140" href =
"#line2_140">140.</a> <i>notas artes</i> v. sup. <a class =
"crossref" href = "#line2_96">v. 96 sq.</a></p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_141" id = "not2_141" href = "#line2_141">141.</a>
<i>penates</i>, patriam, Cretam.
—Apta nunc patriæ cogitatio: si in patria mansissem, filios non
perdidissem; sed absonum videtur, quemquam, ut sibi ipse mortem
consciscat, saxum adhibere:
<span class = "pagenum notes">102</span>
ergo ad doloris perturbationem, et mortis adcelerandæ cupiditatem Mopsi
consilium referendum est; Ern.
—<a name = "not2_147" id = "not2_147" href =
"#line2_147">147.</a> <i>explicat</i>, extendit, in longum
porrigit.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_148" id = "line2_148"> </a>
Dum cadit externo Gortynius advena bello,</p>
<p><a name = "line2_149" id = "line2_149"> </a>
Jam nova molitus stimulato milite <a href = "#var2_149">Theron</a>,</p>
<span class = "linenum">150</span>
<p><a name = "line2_150" id = "line2_150"> </a>
Alcidæ templi custos aræque sacerdos,</p>
<p><a name = "line2_151" id = "line2_151"> </a>
<a href = "#var2_151">Non exspectatum</a> Tyriis effuderat agmen,</p>
<p><a name = "line2_152" id = "line2_152"> </a>
Et fera miscebat reserata prælia porta.</p>
<p><a name = "line2_153" id = "line2_153"> </a>
Atque illi non hasta manu, non vertice cassis,</p>
<p><a name = "line2_154" id = "line2_154"> </a>
Sed fisus latis humeris et mole juventæ</p>
<span class = "linenum">155</span>
<p><a name = "line2_155" id = "line2_155"> </a>
Agmina vastabat clava, <a href = "#var2_155">nihil</a> indigus
ensis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_148" id = "not2_148" href = "#line2_148">148.</a> Cf.
Virg. Æn. X, 317 seq. (ubi vid. Heyne) et Hom. Il. η, 136 sq.
<i>Gortynius advena</i> Mopsus Cretensis vid. <a class = "crossref" href
= "#not2_90">ad v. 90</a>.
—<a name = "not2_150" id = "not2_150" href =
"#line2_150">150.</a> Sacerdotes pugnantibus quoque intersunt, ut
<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_175">V, 175 sq.</a>
et ap. Virg. Æn. X, 637, et XI, 768, ubi vid. Heyne.
—<i>custos</i>, minister, antistes, sacra curans, ut v. 237,
et ap. Virg. Æ. VIII, 270; coll. Macrob. Sat. III, 6.
—<a name = "not2_151" id = "not2_151" href =
"#line2_151">151.</a> <i>Non exspectatum Tyriis</i>,
(h. Pœnis) junge et conf. <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_301">X, 301</a>.
—<i>effuderat</i>, catervatim emiserat, ut ap. Virg. Æn. VII, 522.
Proprie agmina effundunt se, vel effunduntur, ἐκχύονται, ἐκχέονται, seu
ἐπιχύονται Hom. Il. θ, 158; ubi v. Schol. π, 295; Od. θ, 515, al. h.
instar fluvii et torrentis cum impetu ruunt, ut <a class = "crossref"
href = "bookIV.html#line4_520">IV, 520 sq.</a> et <a class = "crossref"
href = "bookXII.html#line12_185">XII, 185</a>. Conf. Ind. et loca a
Drak. congesta. Sic et simpliciter <i>fundi</i>, seu <i>fundere se</i>
<a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_572">VI, 572</a>,
<a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_648">648</a>; Val. Fl.
I, 610; II, 662.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_153" id = "not2_153" href = "#line2_153">153.</a>
Imitat. Hom. Il. η, 140.
—<a name = "not2_154" id = "not2_154" href =
"#line2_154">154.</a> <i>mole juventæ</i>, h. corporis juvenilis.
Cf. Virg. Æ. V, 430 sq.
—<a name = "not2_155" id = "not2_155" href =
"#line2_155">155.</a> Theron, qui Herculis sacerdos est, ejus
quoque arma gerit, ut Aventinus, Herculis filius, ap. Virg. Æn. VII, 655
sqq. quem locum Silius imitatione expressit.
—<a href = "#line2_155">155.</a> <i>clava</i> etiam omnino
heroes
<span class = "pagenum notes">103</span>
utuntur, quibus poeta insignes et Herculeas vires tribuunt. Comparant
Hom. Il. η, 141; Virg. Æ. X, 318; Stat. Th. XI, 45.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">103</span>
<p><a name = "line2_156" id = "line2_156"> </a>
Exuviæ capiti inpositæ <a href = "#var2_156">tegimenque</a> leonis</p>
<p><a name = "line2_157" id = "line2_157"> </a>
Terribilem adtollunt excelso vertice rictum.</p>
<p><a name = "line2_158" id = "line2_158"> </a>
Centum angues <a href = "#var2_158">idem Lernæaque monstra
gerebat</a></p>
<p><a name = "line2_159" id = "line2_159"> </a>
In clipeo, <a href = "#var2_159">et sectis</a> geminam serpentibus
Hydram.</p>
<span class = "linenum">160</span>
<p><a name = "line2_160" id = "line2_160"> </a>
Ille Jubam, <a href = "#var2_160">Thapsumque</a> patrem, clarumque
Micipsam</p>
<p><a name = "line2_161" id = "line2_161"> </a>
Nomine avi, Maurumque <a href = "#var2_161">Sacen</a>, a mœnibus <a href
= "#var2_161">actos</a></p>
<p><a name = "line2_162" id = "line2_162"> </a>
Palantesque fuga præceps ad litora cursu</p>
<p><a name = "line2_163" id = "line2_163"> </a>
Egerat, atque una <a href = "#var2_163">spumabant</a> æquora dextra.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_156" id = "not2_156" href = "#line2_156">156.</a>
Utebatur rictu leonis pro galea, ut alii aliarum ferarum exuviis. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_559">IV, 559</a>; <a class
= "crossref" href = "bookV.html#line5_132">V, 132</a>; <a class =
"crossref" href = "bookVIII.html#line8_493">VIII, 493</a>; Stat. Th.
VII., 276, et Virg. Æ. VII, 666 sq. ubi vid. Heyne. Pelle autem ferina
cingebatur, more barbarorum et heroum. Conf. <a class = "crossref" href
= "bookVII.html#line7_288">VII, 288</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_523">VIII, 523</a>, <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_570">570</a>; Virg. Æn. II, 722; V, 37; VIII,
553; Hom. Il. κ, 23, 29, 326, al. vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_415">ad I, 415</a>, et Burm. ad Val. Fl.
I, 34.
—<i>tegimen leonis</i> nihil differt ab exuviis. Conf. VV. DD. ad
Virg. Æ. I, 275, 323; VII, 666.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_158" id = "not2_158" href =
"#line2_158">158.</a> Verba Virg. Æn. VII, 657, 658. De forma
clipei v. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_407">ad
I, 407</a>. In numero autem anguium capitumque quæ tribuuntur hydræ
L., quam Silius tribus loquendi formis designat, veteres variare, satis
notum est. Vid. Heyne ad Virg. l.c. et ad Apoll. II, <span class =
"smallcaps">v</span>, 2, p. 345; Heins. ad Ovid. Met. IX, 70;
Schol. et VV. ad Hesiod. Theog. v. 312, et quos Drak. laudat,
Tristan. Comment. hist. T. II, p. 301, et Spanhem. de V, et
P. N. Diss. III, p. 233 sq.
—<a name = "not2_159" id = "not2_159" href =
"#line2_159">159.</a> <i>geminam</i>, quia uno capite reciso duo
renascebantur.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_162" id = "not2_162" href = "#line2_162">162.</a>
<i>Palantes fuga Egerat</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_571">IV, 571</a>, et ap. Virg. Æ. V, 265; XI,
734.
—<a name = "not2_163" id = "not2_163" href =
"#line2_163">163.</a> <i>æquora</i>, h.l. vel campus, vel mare.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_164" id = "line2_164"> </a>
Nec contentus Idi leto, letoque Cothonis,</p>
<span class = "linenum">165</span>
<p><a name = "line2_165" id = "line2_165"> </a>
Marmaridæ nec cæde Rothi, nec cæde Jugurthæ,</p>
<p><a name = "line2_166" id = "line2_166"> </a>
Asbytes currum et radiantis tegmina <a href = "#var2_166">lænæ</a></p>
<span class = "pagenum">104</span>
<p><a name = "line2_167" id = "line2_167"> </a>
Poscebat votis, <a href = "#var2_167">gemmataque</a> lumina peltæ,</p>
<p><a name = "line2_168" id = "line2_168"> </a>
Atque in belligera versabat virgine mentem.</p>
<p><a name = "line2_169" id = "line2_169"> </a>
Quem ruere ut telo vidit regina cruento,</p>
<span class = "linenum">170</span>
<p><a name = "line2_170" id = "line2_170"> </a>
Obliquos detorquet equos, lævumque per orbem</p>
<p><a name = "line2_171" id = "line2_171"> </a>
Fallaci gyro campum secat, ac, velut ales,</p>
<p><a name = "line2_172" id = "line2_172"> </a>
Adverso rapitur sinuata per æquora curru.</p>
<p><a name = "line2_173" id = "line2_173"> </a>
Dumque ea se ex oculis aufert, atque <a href = "#var2_173">ocior</a>
Euro,</p>
<p><a name = "line2_174" id = "line2_174"> </a>
Incita pulveream campo trahit ungula nubem,</p>
<span class = "linenum">175</span>
<p><a name = "line2_175" id = "line2_175"> </a>
Adversum late stridens rota prolerit agmen,</p>
<p><a name = "line2_176" id = "line2_176"> </a>
Ingerit et crebras virgo trepidantibus hastas.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_166" id = "not2_166" href = "#line2_166">166.</a>
<i>læva radians</i> est splendens
<span class = "pagenum notes">104</span>
auro intertexto, ut sup. <a class = "crossref" href =
"#line2_79">v. 79</a> <i>fulgens tegmine læva</i>, et ap. Val. Fl.
III, 98 <i>stellantia tegmina</i>; Ern.
—<i>lænæ</i>, χλαίνης, <i>radiantis</i>, purpureæ, ut <i>Tyrio
ardebat murice læna</i> ap. Virg. Æn. IV, 262.
—<a name = "not2_167" id = "not2_167" href =
"#line2_167">167.</a> <i>lumina</i>, pulchritudinem et splendorem
v.c. clipei ut mox <a class = "crossref" href =
"#line2_211">v. 211</a> et ap. Claud. Cons. Prob. el Ol.
v. 95; vel ferri ap. Val. Fl. III, 100; ubi vid. Burm.
—<i>lumina peltæ</i>, splendidam, fulgentem peltam.
—<i>gemmata lumina peltæ</i>, peltam gemmis fulgentem, in margine
vel ὀμφαλῷ, umbilico.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_170" id = "not2_170" href = "#line2_170">170.</a> Lævam
in partem equos flectit, ut hoc <i>fallaci gyro</i> ictum Theronis
effugeret, simulque lævam pelta tectam, et dextram ad tela in hostem
conjicienda expeditam haberet. Conf. Virg. Æn. X, 885 ibique Heyne.
—<a name = "not2_171" id = "not2_171" href =
"#line2_171">171.</a> <i>secare campum</i>, æthera, viam, τέμνειν
ὁδὸν, τρίβον, κέλευθον, ἀέρα, θάλασσαν, formæ loquendi a sulcis agrorum
petitæ.
—<i>velut ales</i>, celeriter, <i>rapitur per æquora sinuata</i>,
per campum, quem sinuosis flexibus percurrit. Ita <i>campus sinuatur</i>
ap. Tac. Ann. II, 16.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_174" id = "not2_174" href = "#line2_174">174.</a>
<i>pulveream nubem</i>, ut et νέφος et ὁμίχλη κονίης ap. Hom. Conf.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_311">ad I, 311</a>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_177" id = "line2_177"> </a>
Hic cecidere Lycus, Thamyrisque, et nobile nomen</p>
<p><a name = "line2_178" id = "line2_178"> </a>
<a href = "#var2_178">Eurydamas,</a> clari deductum stirpe parentis,</p>
<span class = "pagenum">105</span>
<p><a name = "line2_179" id = "line2_179"> </a>
Qui thalamos ausus quondam sperare superbos,</p>
<span class = "linenum">180</span>
<p><a name = "line2_180" id = "line2_180"> </a>
Heu demens! Ithacique torum, sed enim arte pudica</p>
<p><a name = "line2_181" id = "line2_181"> </a>
Fallacis toties revoluto stamine telæ</p>
<p><a name = "line2_182" id = "line2_182"> </a>
Deceptus, mersum pelago jactarat Ulixem:</p>
<p><a name = "line2_183" id = "line2_183"> </a>
Ast Ithacus vero ficta pro morte loquacem</p>
<p><a name = "line2_184" id = "line2_184"> </a>
Adfecit leto, tædæque ad funera versæ.</p>
<span class = "linenum">185</span>
<p><a name = "line2_185" id = "line2_185"> </a>
Gens extrema viri campis deletur Iberis</p>
<p><a name = "line2_186" id = "line2_186"> </a>
<a href = "#var2_186">Eurydamas Nomados</a> dextra; superinstrepit
<a href = "#var2_186">ater</a>,</p>
<p><a name = "line2_187" id = "line2_187"> </a>
Et servat cursum perfractis ossibus axis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_178" id = "not2_178" href = "#line2_178">178.</a>
<i>Eurydamas</i> ille, a quo noster originem ducit, unus ex procis
Penelopes erat, quorum principes Antinous et Eurymachus notiores sunt:
unde Dausq. hunc Eurydamanta ex stirpe Eurymachi fuisse suspicatur. Sed
Eurydamantis quoque mentionem facit Hom. Od. ς, 296 et, quem locum a
Drak. jam notatum video, Od. χ, 283; ubi Ulyssis manu periisse
traditur.
<span class = "pagenum notes">105</span>
—<i>parentis</i>, cujusdam ex majoribus.
—<a name = "not2_180" id = "not2_180" href =
"#line2_180">180.</a> <i>Ithaci</i>, Ithacii Ulyssis, ut ap. Virg.
Æ. II, 104 et 128. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_14">ad I, 14</a>, et App.
—<i>arte</i>, quæ notissima est ex Hom. Od. β, 93 seqq. et τ, 149.
—<i>pudica</i>, pudicæ Penelopes.
—<a name = "not2_181" id = "not2_181" href =
"#line2_181">181.</a> <i>Fallacis toties telæ</i>, quæ toties
procorum spes fallebat.
—<i>revoluto</i>, retexto. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_115">ad I, 115</a>; Heins. ad Ovid. Metam. II,
654, et VV. DD. ad Prop. IV, <span class = "smallcaps">vii</span> (al.
8.), 51.
—<a name = "not2_182" id = "not2_182" href =
"#line2_182">182.</a> Id tamen non nisi de Eurymacho memoratur
Homer. Od. β, 182 sqq.
—Quum non sit credibile, lectionem bis depravatam fuisse, existimo
Silium memoria lapsum Eurydamantem pro Eurymacho, de cuius cæde vid.
Odyss. χ, 81 seqq., posuisse; Ern.
—<a name = "not2_184" id = "not2_184" href =
"#line2_184">184.</a> <i>tædæque ad funeta versæ</i>, faces
nuptiales in sepulcrales mutatæ, h. in ipso nuptiarum adparatu
occisus est. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_547">XIII, 547</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_185" id = "not2_185" href =
"#line2_185">185.</a> <i>Gens extrema</i>, h. ultima proles,
soboles, progenies, γένος (ut ap. Virg. Æn. X, 228; XI, 305 et
aliis locis, quæ tam in Ind. quam a Drak. ad h.l. et a Gronov. ad Sen.
Hippol. 900 laudantur) adeoque ultimus ex posteris <i>viri</i>,
Eurydamantis illius, ab Ulysse interemti, <i>campis Iberis</i>, in
Hispania.
—<a name = "not2_186" id = "not2_186" href =
"#line2_186">186.</a> <i>Nomados</i>, Asbytes, Afræ.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_188" id = "line2_188"> </a>
Jamque aderat remeans virgo, inter prælia postquam</p>
<p><a name = "line2_189" id = "line2_189"> </a>
<a href = "#var2_189">Distringi</a> Therona videt, sævamque bipennem</p>
<span class = "linenum">190</span>
<p><a name = "line2_190" id = "line2_190"> </a>
<a href = "#var2_190">Perlibrans</a> mediæ fronti, spolium inde
superbum</p>
<p><a name = "line2_191" id = "line2_191"> </a>
Herculeasque tibi exuvias, Dictynna, vovebat.</p>
<span class = "pagenum">106</span>
<p><a name = "line2_192" id = "line2_192"> </a>
Nec segnis <a href = "#var2_192">Theron</a> tantæ spe laudis in
ipsos</p>
<p><a name = "line2_193" id = "line2_193"> </a>
Adversus consurgit equos, villosaque fulvi</p>
<p><a name = "line2_194" id = "line2_194"> </a>
Ingerit objectans trepidantibus ora leonis.</p>
<span class = "linenum">195</span>
<p><a name = "line2_195" id = "line2_195"> </a>
Adtoniti terrore novo rictuque minaci</p>
<p><a name = "line2_196" id = "line2_196"> </a>
Quadrupedes jactant resupino pondere currum.</p>
<p><a name = "line2_197" id = "line2_197"> </a>
Tum saltu Asbyten conantem linquere pugnas</p>
<p><a name = "line2_198" id = "line2_198"> </a>
Occupat, incussa gemina inter tempora clava,</p>
<p><a name = "line2_199" id = "line2_199"> </a>
Ferventesque rotas turbataque frena pavore</p>
<span class = "linenum">200</span>
<p><a name = "line2_200" id = "line2_200"> </a>
Disjecto <a href = "#var2_200">spargit</a> conlisa per ossa cerebro,</p>
<p><a name = "line2_201" id = "line2_201"> </a>
Ac rapta properans cædem ostentare bipenni,</p>
<p><a name = "line2_202" id = "line2_202"> </a>
Amputat e curru revolutæ virginis ora.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_189" id = "not2_189" href = "#line2_189">189.</a>
<i>bipennem</i>, quam Camillæ etiam tribuit Virg. Æn. XI, 651.
—<a name = "not2_191" id = "not2_191" href =
"#line2_191">191.</a> <i>Herculeasque exuvias</i>, h. leonis,
quales gerebat Hercules.
<span class = "pagenum notes">106</span>
Conf. <a class = "crossref" href = "#line2_150">v. 150 et 156</a>.
—<i>Dictynna</i> vid. <a class = "crossref" href = "#not2_71">ad
v. 71</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_193" id = "not2_193" href = "#line2_193">193.</a> Conf.
<a class = "crossref missing" href = "#not2_156" title = "recte 156">ad
v. 157</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_198" id = "not2_198" href = "#line2_198">198.</a>
<i>Occupat</i>, prævenit, antevertit, vel obprimit.
—<a name = "not2_199" id = "not2_199" href =
"#line2_199">199.</a> <i>turbata frena</i>, frena equorum
turbatorum, adtonitorum.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_203" id = "line2_203"> </a>
Necdum iræ positæ: celsa nam figitur hasta</p>
<p><a name = "line2_204" id = "line2_204"> </a>
Spectandum caput; id gestent ante agmina Pœnum</p>
<span class = "linenum">205</span>
<p><a name = "line2_205" id = "line2_205"> </a>
<a href = "#var2_205">Inperat</a>, et propere currus ad mœnia
vertant,</p>
<p><a name = "line2_206" id = "line2_206"> </a>
Hæc <a href = "#var2_206">cæcus fati</a>, divumque abeunte favore,</p>
<p><a name = "line2_207" id = "line2_207"> </a>
Vicino Theron edebat prælia leto.</p>
<p><a name = "line2_208" id = "line2_208"> </a>
<a href = "#var2_208">Namque</a> aderat toto ore ferens <a href =
"#var2_208">iramque</a> minasque</p>
<p><a name = "line2_209" id = "line2_209"> </a>
Hannibal, et cæsam Asbyten, fixique tropæum</p>
<span class = "linenum">210</span>
<p><a name = "line2_210" id = "line2_210"> </a>
Infandum capitis furiata mente dolebat.</p>
<p><a name = "line2_211" id = "line2_211"> </a>
Ac simul ærati radiavit luminis umbo,</p>
<p><a name = "line2_212" id = "line2_212"> </a>
Et concussa procul membris velocibus arma</p>
<p><a name = "line2_213" id = "line2_213"> </a>
Letiferum intonuere, fugam <a href = "#var2_213">perculsa</a>
repente</p>
<span class = "pagenum">107</span>
<p><a name = "line2_214" id = "line2_214"> </a>
Ad muros trepido convertunt agmina cursu:</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_206" id = "not2_206" href = "#line2_206">206.</a>
<i>cæcus</i>, ignarus, <i>fati</i>, mortis sibi imminentis.
—<i>divumque abeunte favore</i>: Comparant Virg. Æn. VII, 584, et
Stat. Th. II, 540.
—<a name = "not2_207" id = "not2_207" href =
"#line2_207">207.</a> <i>Vicino</i>, ipsi instante.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_210" id = "not2_210" href = "#line2_210">210.</a>
<i>furiata mente</i>, ut ap. Virg. Æ. II, 407.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_211" id = "not2_211" href = "#line2_211">211.</a>
<i>umbo ærati luminis</i>, h. clipeus, bractea ærea inductus
<span class = "pagenum notes">107</span>
et fulgurans. Conf. <a class = "crossref" href = "#not2_167">ad
v. 167</a>.
—<a name = "not2_214" id = "not2_214" href =
"#line2_214">214.</a> <i>agmina</i> Saguntinorum, qui cum Therone
eruperant.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">215</span>
<p><a name = "line2_215" id = "line2_215"> </a>
Sicut agit levibus per sera crepuscula pennis</p>
<p><a name = "line2_216" id = "line2_216"> </a>
E pastu volucres ad nota cubilia <a href = "#var2_216">Vesper</a>;</p>
<p><a name = "line2_217" id = "line2_217"> </a>
Aut, ubi Cecropius formidine nubis aquosæ</p>
<p><a name = "line2_218" id = "line2_218"> </a>
Sparsa super flores examina tollit Hymettos,</p>
<p><a name = "line2_219" id = "line2_219"> </a>
Ad dulces ceras, et odori corticis antra</p>
<span class = "linenum">220</span>
<p><a name = "line2_220" id = "line2_220"> </a>
Mellis apes gravidæ properant, densoque volatu</p>
<p><a name = "line2_221" id = "line2_221"> </a>
Raucum <a href = "#var2_221">connexæ</a> glomerant ad limina murmur.</p>
<p><a name = "line2_222" id = "line2_222"> </a>
Præcipitat metus adtonitos, cæcique feruntur.</p>
<p><a name = "line2_223" id = "line2_223"> </a>
Heu blandum cæli lumen! tantone cavetur</p>
<p><a name = "line2_224" id = "line2_224"> </a>
<a href = "#var2_224">Mors reditura metu</a>, nascentique addita
fata?</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_215" id = "not2_215" href = "#line2_215">215.</a> Conf.
Virg. Ge. IV, 434.
—<a name = "not2_217" id = "not2_217" href =
"#line2_217">217.</a> Comparant Hom. Il. β, 87 sqq. π, 259 seq.
Add. Virg. Æn. I, 430 sq. VI, 707 sq. et Apollon.
I, 879 sq.
—<i>Cecropius</i>, mons Atticæ, qui cum dilectu ponitur.
—<a href = "#line2_217">217.</a> <i>formidine nubis
aquosæ</i> conf. VV. DD. ad Virg. Ge. IV, 166 et 191 seqq.
—<a name = "not2_218" id = "not2_218" href =
"#line2_218">218.</a> <i>tollit</i>, propr. aves se tollunt ex
monte.
—<a name = "not2_219" id = "not2_219" href =
"#line2_219">219.</a> <i>corticis</i> vid. Intpp. Virg. Ge. II,
453, et IV, 33.
—<i>antra</i>, alvearia, caveas.
—<a name = "not2_221" id = "not2_221" href =
"#line2_221">221.</a> Conf. Virg. Ge. IV, 257.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_222" id = "not2_222" href = "#line2_222">222.</a>
<i>feruntur</i>, φέρονται, fugiunt.
—<a name = "not2_223" id = "not2_223" href =
"#line2_223">223.</a> Poeta h.l. ex Stoicorum disciplina, qua
imbutus mortem sibi ipse tædio vitæ adceleravit, de stulto vitæ amore et
fato philosophatur. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_883">XIII, 883 seq.</a> et Virg. Æn. XII, 646.
—<i>Heu blandum cæli lumen</i> ut <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_73">XVI, 73</a>, conf. Virg. Æn. III, 600; VI, 363.
—<a name = "not2_224" id = "not2_224" href =
"#line2_224">224.</a> <i>reditura</i>, συνθετὸν ἀντὶ ἁπλοῦ, pro
ventura, (quam metus et fuga non remorantur) D. Heins. refrag.
Dausq. qui hæc habet: «Mors fugacium istarum oculis obversabatur,
advenerat, jam fugitant: verum (certior paratiorque per fugam et metum)
reventura est.»
—<i>fata</i>, fatum, μοῖρα, mors <i>addita nascenti</i>,
<span class = "pagenum notes">108</span>
cuivis homini, dum nascitur, jam destinata, ut <a class = "crossref"
href = "bookIII.html#line3_134">III, 134, 135</a>, et ap. Manil. IV, 16,
a Barth. Adv. VI, 25 citatum: <i>Nascentes morimur, finisque ab origine
pendet</i>. Conf. Clark. ad Hom. Odyss. δ, 208, et Spanhem. ad Callim.
H. in Lav. Pall. v. 104.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">108</span>
<span class = "linenum">225</span>
<p><a name = "line2_225" id = "line2_225"> </a>
<a href = "#var2_225">Consilium damnant</a>, portaque atque aggere
tuto</p>
<p><a name = "line2_226" id = "line2_226"> </a>
Erupisse gemunt: retinet vix agmina Theron,</p>
<p><a name = "line2_227" id = "line2_227"> </a>
Interdumque manu, interdum clamore minisque,</p>
<p><a name = "line2_228" id = "line2_228"> </a>
«State, viri: meus ille hostis: mihi gloria magnæ,</p>
<p><a name = "line2_229" id = "line2_229"> </a>
State, venit pugnæ! muro tectisque Sagunti</p>
<span class = "linenum">230</span>
<p><a name = "line2_230" id = "line2_230"> </a>
Hac abigam Pœnos dextra: spectacula tantum</p>
<p><a name = "line2_231" id = "line2_231"> </a>
<a href = "#var2_231">Ferte</a>, viri: vel, si cunctos metas acer in
urbem,</p>
<p><a name = "line2_232" id = "line2_232"> </a>
Heu deforme! rapit, soli mihi claudite portas.»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_228" id = "not2_228" href = "#line2_228">228.</a> Cum
ipso animi fervore incalescit oratio, et homini conturbato auxiliumque
præsentissimum efflagitanti egregie convenit. Cf. Val. Fl. VI, 29, et
inf. <a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_636">V, 636
sq.</a></p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_233" id = "line2_233"> </a>
At Pœnus rapido præceps ad mœnia cursu,</p>
<p><a name = "line2_234" id = "line2_234"> </a>
Dum pavitant <a href = "#var2_234">trepidi rerum fessique
salutis</a>,</p>
<span class = "linenum">235</span>
<p><a name = "line2_235" id = "line2_235"> </a>
Tendebat: stat <a href = "#var2_235">primam urbem</a> murosque
patentes</p>
<p><a name = "line2_236" id = "line2_236"> </a>
Postposita cæde et dilata invadere pugna.</p>
<p><a name = "line2_237" id = "line2_237"> </a>
Id postquam Herculeæ custos videt inpiger <a href =
"#var2_237">aræ</a>,</p>
<p><a name = "line2_238" id = "line2_238"> </a>
Emicat, et velox formidine prævenit hostem.</p>
<p><a name = "line2_239" id = "line2_239"> </a>
Gliscit <a href = "#var2_239">Elissæo</a> violentior ira tyranno.</p>
<span class = "pagenum">109</span>
<span class = "linenum">240</span>
<p><a name = "line2_240" id = "line2_240"> </a>
«Tu solve interea nobis, bone janitor urbis,</p>
<p><a name = "line2_241" id = "line2_241"> </a>
Supplicium, ut pandas, inquit, tua mœnia leto.»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_234" id = "not2_234" href = "#line2_234">234.</a>
<i>trepidi rerum</i>, ut ap. Liv. XXXVI, 31, et Virg. Æ. XII, 589; ubi
vid. Heyne, et ad Æn. I, 178, 462, conf. inf. <a class = "crossref"
href = "bookXII.html#line12_13">XII, 13</a>. Similiter <i>fessi
salutis</i> sc. defendendæ causa.
—<i>fessi rerum</i> ap. Virg. Æ. I, 178.
—<i>fessi bellique viæque</i> ap. Stat. Th. III, 398.
—<a name = "not2_235" id = "not2_235" href =
"#line2_235">235.</a> <i>stat</i> scil. consilium, seu sententia,
ut <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_68">III, 68</a>;
<a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_510">VI, 510</a>, et ap.
Virg. Æn., II, 750; XII, 678.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_237" id = "not2_237" href = "#line2_237">237.</a>
<i>Herculeæ custos aræ</i>, Theron. cf. <a class = "crossref" href =
"#line2_150">v. 150</a>.
—<a name = "not2_238" id = "not2_238" href =
"#line2_238">238.</a> <i>Emicat</i>, prosilit, et subito se
ostentat.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_239" id = "not2_239" href = "#line2_239">239.</a>
<i>Gliscit</i>, crescit, augetur, <i>ira</i>, ut ap. Virg. Æn.
XII, 9;
<span class = "pagenum notes">109</span>
ubi vid. Heyne, et Burm. ad Val. Fl. II, 278.
—<i>Elissæo tyranno</i> Hannibali, Pœnorum duci vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_81">ad I, 81</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_240" id = "not2_240" href =
"#line2_240">240.</a> <i>bone janitor</i> ironice, ut ap. comicos
<i>bone vir</i>, <i>bone custos</i>, <i>bona libertas</i>, Drak. qui
conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_342">I, 342</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_269">VIII, 269</a>; <a class = "crossref missing"
href = "bookXI.html#line11_567" title = "recte 567">XI, 570</a>; Stat.
Th. II, 460; Add. Ter. Andr. III, <span class = "smallcaps">v</span>,
10; Cic. Rosc. Am. 2, et Verr. V, 6; Virg. Æn. XI, 344. Theron
autem ad portam urbis stabat.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_242" id = "line2_242"> </a>
Nec plura effari sinit ira, rotatque coruscum</p>
<p><a name = "line2_243" id = "line2_243"> </a>
Mucronem: sed contortum prior impete vasto</p>
<p><a name = "line2_244" id = "line2_244"> </a>
Daunius huic robur juvenis jacit; arma fragore</p>
<span class = "linenum">245</span>
<p><a name = "line2_245" id = "line2_245"> </a>
Icta gravi raucum gemuere, alteque resultant</p>
<p><a name = "line2_246" id = "line2_246"> </a>
Ære inlisa cavo nodosæ <a href = "#var2_246">pondera clavæ</a>.</p>
<p><a name = "line2_247" id = "line2_247"> </a>
At viduus teli, <a href = "#var2_247">et</a> frustrato proditus
ictu,</p>
<p><a name = "line2_248" id = "line2_248"> </a>
Pernici velox cursu rapit incita membra,</p>
<p><a name = "line2_249" id = "line2_249"> </a>
Et celeri fugiens <a href = "#var2_249">perlustrat</a> mœnia planta.</p>
<span class = "linenum">250</span>
<p><a name = "line2_250" id = "line2_250"> </a>
Instat atrox terga increpitans fugientia victor.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_244" id = "not2_244" href = "#line2_244">244.</a>
<i>Daunius juvenis</i>, Theron: nam Saguntini ab Ardeatibus, quorum rex
olim Daunus fuisse dicitur, originem trahunt. Vid. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_291">ad I, 291 seq.</a>
—<i>huic</i>, in hunc Hannibalem.
—<i>robur</i>, clavam. conf. <a class = "crossref" href =
"#line2_155">v. 155</a> et mox 246; Virg. Æn. VIII, 220.
—<a name = "not2_245" id = "not2_245" href =
"#line2_245">245.</a> <i>alteque resultant</i>, etc. pro vulgari,
clava resilit ab <i>ære cavo</i>, hoc est, clipeo, ut ap. Virgilium
Æneid. lib. III, vers. 286.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_247" id = "not2_247" href = "#line2_247">247.</a>
<i>viduus teli</i> ut <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_601">III, 601</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_370">XII, 370</a>, et Lucret. V, 841.
—<i>prodere</i>, decipere, deserere, rem sibi creditam destituere;
unde <i>ictus prodit</i>, quum non perficit, quod intendebat is, qui
inferebat. Ita N. Heins. et Drak. ad XVI, 621; ubi id firmant ex
V, 571; XV, 712; XVI, 433; XVII, 138, 450; Virg. Æn. XII, 42, et
al. conf. Heins. ad Ovid. Fast. III, 113; IV, 715, et. Met. XII, 596;
Gronov. Obss. III, 20; Muncker ad Hygin. fab. CCL. et Gesner in Thess.
—<a name = "not2_248" id = "not2_248" href =
"#line2_248">248.</a> Luxuriantis ingenii verba.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_251" id = "line2_251"> </a>
Conclamant matres, celsoque e culmine muri</p>
<p><a name = "line2_252" id = "line2_252"> </a>
Lamentis vox mixta sonat: nunc nomine noto</p>
<span class = "pagenum">110</span>
<p><a name = "line2_253" id = "line2_253"> </a>
Adpellant, seras fesso nunc pandere portas</p>
<p><a name = "line2_254" id = "line2_254"> </a>
Posse volunt: quatit hortantum præcordia terror,</p>
<span class = "linenum">255</span>
<p><a name = "line2_255" id = "line2_255"> </a>
Ne simul adcipiant <a href = "#var2_255">ingentem</a> mœnibus
hostem.</p>
<p><a name = "line2_256" id = "line2_256"> </a>
Incutit umbonem fesso, adsultatque ruenti</p>
<p><a name = "line2_257" id = "line2_257"> </a>
Pœnus, et <a href = "#var2_257">ostentans</a> spectantem e mœnibus
urbem,</p>
<p><a name = "line2_258" id = "line2_258"> </a>
«I, miseram Asbyten leto solare propinquo.»</p>
<p><a name = "line2_259" id = "line2_259"> </a>
Hæc dicens, jugulo optantis dimittere vitam</p>
<span class = "linenum">260</span>
<p><a name = "line2_260" id = "line2_260"> </a>
Infestum condit mucronem, ac regia lætus</p>
<p><a name = "line2_261" id = "line2_261"> </a>
Quadrupedes spolia abreptos a mœnibus ipsis,</p>
<p><a name = "line2_262" id = "line2_262"> </a>
Quîs aditum portæ trepidantum sepserat agmen,</p>
<p><a name = "line2_263" id = "line2_263"> </a>
Victor agit, curruque volat per ovantia castra.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_251" id = "not2_251" href = "#line2_251">251.</a> Cf.
Virgilium Æneid. lib. XI, v. 77 sqq. 891 sq. Feminæ viros pugnantes
e muris prospectant, prisco more, satis noto vel ex Homero Il. γ, 141
seq. 383. Confer Burmannum ad Valerium Flaccum, lib. VI, vers. 484.</p>
<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">110</span>
<a name = "not2_256" id = "not2_256" href =
"#line2_256">256.</a> <i>umbo</i>, ὀμφαλὸς ἀσπίδος, quo hostes
propellebantur.
—<a name = "not2_257" id = "not2_257" href =
"#line2_257">257.</a> <i>urbem</i>, cives, ut πόλις, Ἄργος, Ἑλλὰς,
etc. Conf. Cl. Facius ad Eurip. Orest. v. 46.
—<a name = "not2_258" id = "not2_258" href =
"#line2_258">258.</a> <i>solare</i>, ejus cædem expia; vel eo, quod
te tam cito visura sit in locis inferis.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_260" id = "not2_260" href = "#line2_260">260.</a>
<i>regia Quadrupedes spolia</i>, equos currumque Asbytes, quos Theron ad
urbem duci jusserat sup. <a class = "crossref" href =
"#line2_205">v. 205</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_264" id = "line2_264"> </a>
At Nomadum furibunda cohors miserabile humandi</p>
<span class = "linenum">265</span>
<p><a name = "line2_265" id = "line2_265"> </a>
Deproperat munus, tumulique adjungit honorem,</p>
<p><a name = "line2_266" id = "line2_266"> </a>
Et rapto cineres ter circum corpore <a href =
"#var2_266">lustrat</a>.</p>
<p><a name = "line2_267" id = "line2_267"> </a>
Hinc letale viri robur tegimenque tremendum</p>
<p><a name = "line2_268" id = "line2_268"> </a>
In flammas jaciunt, ambustoque ore, genisque,</p>
<p><a name = "line2_269" id = "line2_269"> </a>
Deforme alitibus liquere cadaver Iberis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_264" id = "not2_264" href = "#line2_264">264.</a>
<i>Nomadum</i>, Afrarum, cohors, exercitus Asbytes.
—<a name = "not2_265" id = "not2_265" href =
"#line2_265">265.</a> <i>Deproperat</i>, σπεύδει, properanter
perficit.
—<i>honorem tumulique</i> ut ap Virg. Æ. V, 58; X, 493.
—<a name = "not2_266" id = "not2_266" href =
"#line2_266">266.</a> <i>rapto corpore</i> Theronis <i>circum
cineres</i> Asbytes <i>ter</i>, ut ap. Hom. Iliad. ω, 14 sqq. et Virg.
Æn. I, 483.
—<i>lustrat</i>, circumit, ut in lustratione fieri solebat.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_267" id = "not2_267" href = "#line2_267">267.</a> De
Theronis clava et exuviis leonis cf. <a class = "crossref" href =
"#line2_150">v. 50, 155</a>, <a class = "crossref" href =
"#line2_244">244</a>.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">270</span>
<p class = "indent">
<a name = "line2_270" id = "line2_270"> </a>
Pœnorum interea quîs rerum summa potestas,</p>
<p><a name = "line2_271" id = "line2_271"> </a>
Consultant bello super, et quæ dicta ferantur</p>
<p><a name = "line2_272" id = "line2_272"> </a>
Ausoniæ <a href = "#var2_272">a</a> populis, oratorumque minaci</p>
<p><a name = "line2_273" id = "line2_273"> </a>
Adventu trepidant: <a href = "#var2_273">movet</a> hinc fœdusque,
fidesque,</p>
<p><a name = "line2_274" id = "line2_274"> </a>
Et testes Superi, jurataque pacta parentum;</p>
<span class = "pagenum">111</span>
<span class = "linenum">275</span>
<p><a name = "line2_275" id = "line2_275"> </a>
Hinc popularis amor <a href = "#var2_275">cœptantis</a> magna
juventæ;</p>
<p><a name = "line2_276" id = "line2_276"> </a>
Et sperare juvat <a href = "#var2_276">belli</a> meliora: sed olim</p>
<p><a name = "line2_277" id = "line2_277"> </a>
Ductorem infestans odiis gentilibus <a href =
"#var2_277">Hannon</a>,</p>
<p><a name = "line2_278" id = "line2_278"> </a>
Sic adeo increpitat studia incautumque <a href =
"#var2_278">favorem</a>:</p>
<p><a name = "line2_279" id = "line2_279"> </a>
«<a href = "#var2_279">Cuncta quidem</a>, Patres, (neque enim cohibere
minantum</p>
<span class = "linenum">280</span>
<p><a name = "line2_280" id = "line2_280"> </a>
Iræ se valuere) premunt formidine vocem.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_270" id = "not2_270" href = "#line2_270">270.</a> Confer
Liv. XXI, 18.
<span class = "pagenum notes">111</span>
—<a name = "not2_275" id = "not2_275" href =
"#line2_275">275.</a> <i>juventæ</i>, Hannibalis.
—<a name = "not2_276" id = "not2_276" href =
"#line2_276">276.</a> Hanno, qui jam <i>olim</i> censuerat,
Hannibalem militari disciplina non imbuendum, nedum in Hispaniam
mittendum esse, nunc auctor est, ut Romanis dedatur. cf. Liv.
XXI, 3 et 9 sqq. Idem odium in H. expromit inf. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_770">IV, 770 seqq.</a> et <a class
= "crossref" href = "bookXI.html#line11_542">XI, 542 sq.</a> Duæ
factiones, in quas senatus Carthag. divisus erat, Barcina et Hannonis,
satis notæ sunt vel ex Livio, XXI, 2 sqq.
—<a name = "not2_278" id = "not2_278" href =
"#line2_278">278.</a> Juvenes comparent Liv. XXI, 10, ut
intelligant, quantum poeta ab historico scriptore differat.
—<i>studia et favorem</i>, quo Barcina factio Hannibalem
amplectebatur, ut <a class = "crossref" href =
"#line2_275">v. 275</a> <i>amor c. m. j.</i>
—<a name = "not2_279" id = "not2_279" href =
"#line2_279">279</a> <a name = "not2_280" id = "not2_280" href =
"#line2_279">sqq.</a> Recte conferunt Virg. Æ. XI, 344, 350.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_281" id = "line2_281"> </a>
Haud tamen abstiterim, mortem licet arma propinquent.</p>
<p><a name = "line2_282" id = "line2_282"> </a>
Testabor Superos, et cælo <a href = "#var2_282">nota</a> relinquam,</p>
<p><a name = "line2_283" id = "line2_283"> </a>
Quæ postrema salus rerum patriæque reposcit.</p>
<p><a name = "line2_284" id = "line2_284"> </a>
Nec nunc obsessa demum et fumante Sagunto</p>
<span class = "linenum">285</span>
<p><a name = "line2_285" id = "line2_285"> </a>
Hæc serus vates Hannon canit: anxia rupi</p>
<p><a name = "line2_286" id = "line2_286"> </a>
Pectora; ne castris innutriretur et armis</p>
<p><a name = "line2_287" id = "line2_287"> </a>
Exitiale caput, monui, et, dum vita, monebo,</p>
<p><a name = "line2_288" id = "line2_288"> </a>
Ingenitum noscens virus, flatusque paternos;</p>
<span class = "pagenum">112</span>
<p><a name = "line2_289" id = "line2_289"> </a>
Ut, qui stelligero <a href = "#var2_289">speculatur</a> sidera cælo,</p>
<span class = "linenum">290</span>
<p><a name = "line2_290" id = "line2_290"> </a>
Venturam pelagi rabiem, Caurique futura</p>
<p><a name = "line2_291" id = "line2_291"> </a>
Prædicit miseris haud vanus flamina nautis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_281" id = "not2_281" href = "#line2_281">281.</a>
<i>propinquent</i> ut ap. Virg. Æn. X, 254; ubi vid. Heyne.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_282" id = "not2_282" href = "#line2_282">282.</a>
<i>cælo</i>, diis, <i>nota reliniquam</i>, silentio prætermittam (ut ap.
Cic. Verr. III, 44, et Provinc. 3.)
—<a name = "not2_283" id = "not2_283" href =
"#line2_283">283.</a> <i>Quæ</i>, etc. Silius expressit Maroniana
Æn. XI, 343 seq. «Rem nulli obscuram, nostræ nec vocis egentem... Quid
fortuna ferat populi», etc.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_284" id = "not2_284" href =
"#line2_284">284.</a> Cf. Liv. XXI, 3 et 10.
—<a name = "not2_288" id = "not2_288" href =
"#line2_288">288.</a> <i>virus</i>, propr. vis odoris, seu saporis
et vini, h.l. animi vis, æstus, vehementia. Conf. <a class = "crossref"
href = "bookIX.html#line9_476">IX, 476</a> et <a class = "crossref" href
= "bookIX.html#line9_560">XI, 560</a>.
—<i>flatus</i>, arrogantiam, elatos spiritus, ut <i>tumor</i>,
(vid. Ind. hh. vv.) et φύσημα, φυσίωσις, (2 Cor.
<span class = "pagenum notes">112</span>
XII, 20; ubi vid. Intpp.) ὄγκος, οἴδημα, οἰδαίνειν, Apollon. III, 383;
πνοαὶ Euripid. Phœniss. 457. Conf. Burm. ad Val. Fl. III, 631, et Intpp.
ad Virg. Æn. XI, 346.
—<a name = "not2_289" id = "not2_289" href =
"#line2_289">289.</a> Præclara comparatio, cui fere similem legimus
<a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_687">I, 687 sq.</a> Sed ab adfectu et indole
æstuantis animi, qui impetum suum sequi, neque ornatum sectari solet,
aliena videri potest.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_292" id = "line2_292"> </a>
Consedit solio, rerumque invasit habenas.</p>
<p><a name = "line2_293" id = "line2_293"> </a>
Ergo armis fœdus, fasque omne abrumpitur armis:</p>
<p><a name = "line2_294" id = "line2_294"> </a>
Oppida quassantur, longeque in mœnia nostra</p>
<span class = "linenum">295</span>
<p><a name = "line2_295" id = "line2_295"> </a>
Æneadum adrectæ mentes, disjectaque pax est.</p>
<p><a name = "line2_296" id = "line2_296"> </a>
Exagitant Manes juvenem furiæque paternæ,</p>
<p><a name = "line2_297" id = "line2_297"> </a>
Ac funesta sacra, et conversi fœdere rupto</p>
<p><a name = "line2_298" id = "line2_298"> </a>
In caput infidum Superi, Massylaque vates.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_292" id = "not2_292" href = "#line2_292">292.</a>
Invidiam Hannibali conciliaturus, regiam dicit potestatem adfectare;
Cellar.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_293" id = "not2_293" href = "#line2_293">293.</a>
<i>fasque omne abrumpitur armis</i> ut ap. Virg. Æ. III, 55; ubi vid.
Heyne.
—<a name = "not2_296" id = "not2_296" href =
"#line2_296">296</a> <a name = "not2_297" id = "not2_297" href =
"#line2_296">sq.</a>
Furorem Hannibali et insanam cæcamque bellandi cupiditatem injiciunt
Manes, etc. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_78">I, 78 sq.</a>, <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_101">101</a> et <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_119">119 sq.</a>
—<a href = "#line2_296">296.</a> <i>furiæ</i>, bellandi
furor, vel ira in Romanos. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_32">ad I, 32</a>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_299" id = "line2_299"> </a>
<a href = "#var2_299">An nunc ille, novi cæcus caligine regni</a>,</p>
<span class = "pagenum">113</span>
<span class = "linenum">300</span>
<p><a name = "line2_300" id = "line2_300"> </a>
Externas arces quatit? haud Tirynthia tecta,</p>
<p><a name = "line2_301" id = "line2_301"> </a>
(Sic propria luat hoc pœna, nec misceat urbis</p>
<p><a name = "line2_302" id = "line2_302"> </a>
Fata suis) nunc hoc, inquam, hoc in tempore muros</p>
<p><a name = "line2_303" id = "line2_303"> </a>
Obpugnat, Carthago, tuos, teque obsidet armis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_299" id = "not2_299" href = "#line2_299">299.</a>
<i>novi cæcus caligine regni</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#line14_89">XIV, 89</a>.
—Vir doctus in <i>Algem. litt. Zeit. a.</i> 1796, n. 139,
p. 276, emend. <i>Heu, nunc ille, novi cæcus c. regni</i>, E. a.
<i>quatiens, Tirynthia tecta</i>, etc. ut congruant verba Liv. XXI, 10.
«Juvenem, flagrantem cupidine regni ad exercitus misistis... Saguntum
vestri circumsident exercitus, unde arcentur fœdere: mox Carthaginem
circumsidebunt Romanæ legiones.» Withof. conj. «Haud nunc ille, novi c.
c. regni, E. a. quatit, haud T. tecta, sed (propria luat... Fata suis)
nunc hoc, hoc inquam t.m., etc.» Ernesti tuetur vulgatam lect.
«Exagitant manes Massylaque vates. Annuit. Ille novi c. c. r. E. a. q.
ut T. tecta, sic propria... Fata suis: nunc hoc, etc.» hoc sensu:
<i>adnuit</i>, sequitur Hannibal furorem, quo manes paterni, funesta
sacra, et ira Deorum eum exagitant: sed quemadmodum propria novi regni
libidine motus Saguntum vexat, ita etiam fas est, ut eam libidinem
propria pœna luat; iniquum autem, ut pœnam, quam ipse meruit, in
Carthaginem convertat. At quis poetæ tam scabram obtrudet orationem?
—<a class = "missing" name = "not2_302" id = "not2_302" href =
"#line2_302" title = "numerus deest">302.</a> <i>hoc in tempore</i>
N. Heins. adcipit, ut <i>in tempore tali</i> <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#line7_228">VII, 228</a>, et <a class = "crossref"
href = "bookXII.html#line12_311">XII, 311</a>.
<span class = "pagenum notes">113</span>
—<a name = "not2_303" id = "not2_303" href =
"#line2_303">303.</a> Ut sup. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_270">I, 270</a>.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_304" id = "line2_304"> </a>
Lavimus <a href = "#var2_304">Hennæas</a> animoso sanguine valles,</p>
<span class = "linenum">305</span>
<p><a name = "line2_305" id = "line2_305"> </a>
Et vix conducto produximus arma Lacone.</p>
<p><a name = "line2_306" id = "line2_306"> </a>
Nos ratibus laceris Scyllæa replevimus antra,</p>
<span class = "pagenum">114</span>
<p><a name = "line2_307" id = "line2_307"> </a>
Classibus et refluo <a href = "#var2_307">spectavimus</a> æquore
raptis</p>
<p><a name = "line2_308" id = "line2_308"> </a>
Contorta e fundo revomentem transtra Charybdin.</p>
<p><a name = "line2_309" id = "line2_309"> </a>
Respice, pro demens! pro pectus inane Deorum!</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_304" id = "not2_304" href = "#line2_304">304.</a> Campos
Siciliæ (ubi princeps b. Punici I, theatrum fuit) milites nostri animosi
sanguine suo inbuerunt. Hæc cladium olim adceptarum commemoratio spectat
ad Pœnos a novo bello absterrendos.
—<i>Hennæas</i> vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_93">ad I, 93</a>.
—<a name = "not2_305" id = "not2_305" href =
"#line2_305">305.</a> <i>produximus arma</i>, bellum duximus,
traximus.
—<i>Lacone</i>, Xanthippo. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_301">VI, 301 sq.</a></p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_306" id = "not2_306" href = "#line2_306">306.</a> Hæc
spectant ad pugnas
<span class = "pagenum notes">114</span>
navales, quibus victi sunt Pœni in freto Siculo, in quo <i>Scylla</i> et
contra eam Charybdis, quæ naves <i>refluo æquore raptas</i> suisque
vorticibus in gyrum tractas absorbet, et fractas earum partes ad litus
Tauromenitanum, quod inde <i>Copria</i>, Κοπρια, dicebatur, evomit. cf.
inf. <a class = "crossref" href = "bookXIV.html#not14_254">ad XIV, 254
sqq.</a> Lucan. IV, 455, et Hom. Od. μ, 73 seqq. de Scylla et Charybdi
Heyne ad Virg. Æ. III, 420 sq. et Hermanni Mythol. Hom. et Hes.
p. 373 sq. de ipsa vero re Polyb. I, 21, 23, 24, 25, 28, 60,
61, et Flor. II, 2, 36.
—<i>antra</i>, κοῖλον σπέος, ἐνθα δ᾽ ἐνὶ Σκύλλη ναίει, etc. Hom.
Od. μ, 84 sq. 93 sq.
—<i>spelunca</i> ap. Virg. Æn. III, 424.
—<a name = "not2_307" id = "not2_307" href =
"#line2_307">307.</a> <i>spectavimus</i> tantum, non malum etiam
depulimus, Dausq. perperam. Ipsum potius Hannonem his præliis
interfuisse putabat Drak. coll. V, 322 sq. Ne hoc quidem
necessarium existimem, quia Hannon oratoris partes agit, et fortunæ
civium suorum particeps est. Sed conf. <a class = "crossref" href =
"#line2_322">v. 322</a>. Verba <i>classibus raptis</i> ad ferreas
manus et corvos, quibus classis Pœnorum a Romanis, Duillio duce, tam
dilata, quam dilacerata sit, male refert Dausq. cui Charybdis indoles
parum nota fuisse videtur, quam multis poetarum locis citra necessitatem
declarat Drak.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_309" id = "not2_309" href = "#line2_309">309.</a>
Æstuantis animi adfectu abreptus ipsum Hannibalem, tanquam præsentem,
adloquitur.
—<i>pectus inane Deorum</i>, religionis fœderumque contemtor.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">310</span>
<p><a name = "line2_310" id = "line2_310"> </a>
Ægates, <a href = "#var2_310">Libyæque procul</a> fluitantia membra.</p>
<p><a name = "line2_311" id = "line2_311"> </a>
Quo ruis? et patriæ exitio tibi <a href = "#var2_311">nomina</a>
quæris?</p>
<p><a name = "line2_312" id = "line2_312"> </a>
Scilicet immensæ, visis <a href = "#var2_312">juvenalibus</a> armis,</p>
<span class = "pagenum">115</span>
<p><a name = "line2_313" id = "line2_313"> </a>
Subsident Alpes! subsidet mole nivali</p>
<p><a name = "line2_314" id = "line2_314"> </a>
Alpibus æquatum adtollens caput Apenninus!</p>
<span class = "linenum">315</span>
<p><a name = "line2_315" id = "line2_315"> </a>
Sed campos fac, vane, dari; num gentibus istis</p>
<p><a name = "line2_316" id = "line2_316"> </a>
Mortales animi? aut ferro flammave fatiscunt?</p>
<p><a name = "line2_317" id = "line2_317"> </a>
Haud tibi <a href = "#var2_317">Neritia</a> cernes cum prole
laborem.</p>
<p><a name = "line2_318" id = "line2_318"> </a>
Pubescit <a href = "#var2_318">castris</a> miles, galeaque teruntur</p>
<p><a name = "line2_319" id = "line2_319"> </a>
Nondum signatæ flava lanugine malæ.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_310" id = "not2_310" href = "#line2_310">310.</a>
<i>Ægates</i>, h. cladem, ad has insulas adceptam. conf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_34">I, 34</a>.
—<i>membra Libyæ</i>, corpora Pœnorum e Libya. Sed. vid. V.L.
<i>Membra Libyæ</i> egregie classem adpellat, in qua Carthaginis vis
omnis et robur consistebat, N. Heins. Ita vocat Pœnos, in classe
militantes, Drak. qui male provocat ad I, 670; nam cives reipubl.
quidem, tanquam corporis, non terræ membra dici solent.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_312" id = "not2_312" href = "#line2_312">312.</a> Acerba
irrisione perstringit audax juvenis consilium, Alpes et Apenninum
transeundi.
—<i>Scilicet</i>, num utique <i>subsident Alpes</i>? Sed præstat,
puto, ironice et cum vi dictum adcipere, ut ap. Virg. Æn. IV, 379; Hor.
Od. III, <span class = "smallcaps">v</span>, 25; Cic. Sull. 24;
<i>freylich, es versteht
<span class = "pagenum notes">115</span>
sich</i>! Hinc notas exclam., non interrog. posui.
—<a class = "missing" name = "not2_313" id = "not2_313" href =
"#line2_313" title = "numerus deest">313.</a> <i>mole niuali</i>,
etc. ut ap. Virg. Æn. XII, 703.
—<i>subsidet</i>, decrescet quasi, et se submittet, ut expeditius
sit iter tuum.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_315" id = "not2_315" href = "#line2_315">315.</a> Sed
fac, <i>campos</i> et in iis pugnandi facultatem tibi <i>dari</i>,
montibus superatis, num Romanos timidi humilisque animi esse putas?
—<a name = "not2_316" id = "not2_316" href =
"#line2_316">316.</a> <i>Mortalis</i>, oppos. τοῦ <i>divinus</i>,
egregius; vel, qualis mortalium esse solet; vel ejus, qui vinci potest.
conf. mox <a class = "crossref" href = "#line2_338">v. 338</a>.
—<i>fatiscere</i>, lassescere, fatigari, hinc debilitari, vi, cui
impar sis, cedere.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_317" id = "not2_317" href = "#line2_317">317.</a> Cernes
tibi non cum Saguntinis rem esse.
—<i>Neritia proles</i>, Saguntini, coloni a Zacyntho aliisque
insulis, quibus Ulysses imperabat, deducti. Cf. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#line1_290">I, 290 seq.</a> <i>Neritos</i>,
Ithacæ mons et vicina maris Ionii insula. Vid. VV.DD. ad Virg. Æn. III,
271; Strab. X, p. 312 seq. Hom. Il. β, 632; Ovid. Metam. XIII, 712,
318, 319; Comparant IV, 425 seq. X, 64 seq. Virg. Æn.
X, 324.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">320</span>
<p><a name = "line2_320" id = "line2_320"> </a>
Nec requies ævi nota, exsanguesque merendo</p>
<p><a name = "line2_321" id = "line2_321"> </a>
Stant prima inter signa senes, letumque lacessunt.</p>
<p><a name = "line2_322" id = "line2_322"> </a>
Ipse ego Romanas perfosso corpore turmas</p>
<p><a name = "line2_323" id = "line2_323"> </a>
Tela <a href = "#var2_323">intorquentes</a> conrepta e vulnere vidi;</p>
<p><a name = "line2_324" id = "line2_324"> </a>
Vidi animos mortesque virum, decorisque furorem.</p>
<span class = "linenum">325</span>
<p><a name = "line2_325" id = "line2_325"> </a>
Si bello <a href = "#var2_325">absistis</a>, nec te victoribus
obfers,</p>
<p><a name = "line2_326" id = "line2_326"> </a>
Quantum, heu Carthago! donat tibi sanguinis Hannon?»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_320" id = "not2_320" href = "#line2_320">320.</a>
<i>ævi</i>, senectutis, <i>requies</i> et otium a bello ac negotiis
<i>non nota</i> Romanis res est.
—<i>exsangues merendo</i>, militiæ laboribus fracti et debilitati.
—<a name = "not2_321" id = "not2_321" href =
"#line2_321">321.</a> <i>letum lacessunt</i>, mortem ultro adeunt,
se ei obferunt. Vid. Heyne ad Virg. Æn. X, 10.
—<a name = "not2_322" id = "not2_322" href =
"#line2_322">322.</a> <i>Ipse ego vidi</i>, cum emphasi, ut
<a class = "crossref" href = "#line2_340">v. 340</a>, et ap. Stat.
Silv. V, <span class = "smallcaps">ii</span>, 113; Drak.
—<a name = "not2_323" id = "not2_323" href =
"#line2_323">323.</a> <i>Tela</i> e corpore suo tracta, quum alia
deficerent, in hostem mittentes vidi.
—<a name = "not2_324" id = "not2_324" href =
"#line2_324">324.</a> <i>decoris</i>, του κλέους, gloriæ
<i>furorem</i>. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_32">ad I, 32</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_326" id = "not2_326" href = "#line2_326">326.</a>
<i>donat</i> conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_487">ad
I, 487</a>.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">116</span>
<p><a name = "line2_327" id = "line2_327"> </a>
Gestar ad hæc: namque inpatiens asperque coquebat</p>
<p><a name = "line2_328" id = "line2_328"> </a>
Jamdudum inmites iras, mediamque loquentis</p>
<p><a name = "line2_329" id = "line2_329"> </a>
Bis conatus erat turbando abrumpere vocem:</p>
<span class = "linenum">330</span>
<p><a name = "line2_330" id = "line2_330"> </a>
«<a href = "#var2_330">Concilione</a>, inquit, Libyæ, Tyrioque
Senatu,</p>
<p><a name = "line2_331" id = "line2_331"> </a>
Pro Superi! Ausonius miles sedet? <a href = "#var2_331">armaque
tantum</a></p>
<p><a name = "line2_332" id = "line2_332"> </a>
Haud dum sumta viro? <a href = "#var2_332">nam cetera</a> non latet
hostis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">116</span>
<a name = "not2_327" id = "not2_327" href = "#line2_327">327.</a> Turni
exemplum Drancem refutantis ap. Virg. Æn. XI, 376 seqq. sequutus est
poeta: Livius XXI, 11; aliique historici non definiunt, quinam Hannoni
nominatim contradixerint; Ern.
—<i>Gestar</i>, aliquis ex Barcina factione, quæ apud milites
plebemque plurimum valebat. Ipsum nomen a poeta effictum.
—<i>asper</i>, τραχὺς, iratus.
—<i>coquere iram</i> eleganter pro lente parare eam, ut <a class =
"crossref" href = "#line2_540">v. 540</a>; <a class = "crossref"
href = "bookVII.html#line7_404">VII, 404</a>; πέπτειν, seu πέσσειν χόλον
Hom. Il. δ, 513; πέσσειν κήδεα μυρία Il. ω, 639. Contra dolor, vel ira
<i>decoqui</i>, h. defervescere, deflagrare dicitur ut χόλον καταπέπτειν
Hom. Il. α, 81; ubi v. Schol. et <ins class = "correction" title =
"‘Cœppen’ legitur">Kœppen</ins> Drak. laudat Claud. in Eutrop. II, 350;
Isean. bell. Troj. III, 131, et Gronov. Diatr. Stat. c. 14. Hinc etiam
<i>coquere consilia</i>, <i>bellum</i>, <i>extrema cœpta</i>, pro parare
et clam moliri, inf. <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_430">X, 430</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_3">XVI, 3</a>; et ap. Liv. III, 36;
VIII, 3; XL, 11. Exquisitius vero ipsa <i>ira</i> nos
<i>coquere</i>, h. vexare dicitur, ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_538">IV, 538</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#line14_103">XIV, 103</a>, et Virg. Æ. VII, 345; ubi vid.
Heyne. Ratio harum locutionum in eo quærenda, quod gravis ira acerrimum
motum ebullientis sanguinis, et in primis oleosarum ejus partium, a
quibus bilis in jecore secernitur, excitat, quo fit, ut bilis largius ex
jecinore effluat. Vid. inf. <a class = "crossref" href = "#var2_626">ad
v. 626; in V.L.</a>, <i>Platner’s Briefe ein. Arztes über d.
menschl. Körper</i>, T. II, p. 460. et Jani ad Hor.
I, <span class = "smallcaps">xiii</span>, 4.
—<a name = "not2_330" id = "not2_330" href =
"#line2_330">330.</a> Num concilio nostro Romanus interest, qui
tantum non arma cepit? nam quoad ceterea, alioquin hostis speciem satis
manifestam præbet Hannon. τά γὰρ ἄλλα ἐχθρός οὐ λανθάνει ὤν; quæ
solemnis Græcorum locutio. D. Heins.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_333" id = "line2_333"> </a>
Nunc geminas Alpes, Apenninumque <a href = "#var2_333">minatur</a>,</p>
<p><a name = "line2_334" id = "line2_334"> </a>
Nunc freta Sicaniæ, et Scyllæi litoris undas;</p>
<span class = "linenum">335</span>
<p><a name = "line2_335" id = "line2_335"> </a>
Nec procul est, quin jam Manes umbrasque pavescat</p>
<p><a name = "line2_336" id = "line2_336"> </a>
Dardanias: tanta adcumulat præconia leto</p>
<span class = "pagenum">117</span>
<p><a name = "line2_337" id = "line2_337"> </a>
Vulneribusque virum, <a href = "#var2_337">ac tollit sub sidera
gentem</a>.</p>
<p><a name = "line2_338" id = "line2_338"> </a>
Mortalem, mihi crede, licet formidine turpi</p>
<p><a name = "line2_339" id = "line2_339"> </a>
Frigida corda tremant, mortalem sumimus hostem.</p>
<span class = "linenum">340</span>
<p><a name = "line2_340" id = "line2_340"> </a>
Vidi ego, quum, geminas artis post terga catenis</p>
<p><a name = "line2_341" id = "line2_341"> </a>
<a href = "#var2_341">Evinctus</a> palmas, vulgo traheretur ovante,</p>
<p><a name = "line2_342" id = "line2_342"> </a>
Carceris in tenebras, spes et fiducia gentis</p>
<p><a name = "line2_343" id = "line2_343"> </a>
Regulus Hectoreæ: vidi, quum robore pendens,</p>
<p><a name = "line2_344" id = "line2_344"> </a>
Hesperiam cruce sublimis <a href = "#var2_344">spectaret</a> ab
alta.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_333" id = "not2_333" href = "#line2_333">333.</a>
<i>geminas Alpes</i> Dausq. perperam exponit <i>fissas</i> ab Hannibale,
quasi duas ex unis factas: sed melius N. Heins. et Drak. Alpes
ipsas et Pyrenen, ut ap. Sidon. Apoll. V, 593, et <i>binæ A.</i>
ap. Prudent. Pass. Laurent. v. 38.
—<a name = "not2_335" id = "not2_335" href =
"#line2_335">335.</a> Nec multum abest, quin Romanos etiam occisos
pertimescat.
—<a name = "not2_336" id = "not2_336" href =
"#line2_336">336.</a> <i>adcumulat præconia leto</i>, ut ap. Ovid.
<span class = "pagenum notes">117</span>
Fast. II, 122.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_338" id = "not2_338" href = "#line2_338">338.</a>
<i>Mortalem... hostem</i>: cf. sup. <a class = "crossref" href =
"#line2_316">v. 316</a>; Virg. Æn. X, 375; Hom. Il. π, 622; φ,
568, 569. Gestar oratoria arte singula fere Hannonis argumenta
adsertaque refellit, et iisdem sæpe verbis utitur.
—<a name = "not2_340" id = "not2_340" href =
"#line2_340">340</a> seq. Hæc obponit iis, quæ Hannon <a class =
"crossref" href = "#line2_322">v. 322 seq.</a> dixerat, et vim
virtutemque hostium non magnopere extimescendam esse, probat ex eo, quod
Pœni Regulum, summum Romanorum ducem, captivum duxerint.
—<a class = "missing" name = "not2_342" id = "not2_342" href =
"#line2_342" title = "numerus deest">342.</a> <i>gentis
Hectoreæ</i>, Trojanæ, et hinc Romanæ, ab illa oriundæ.
—<a name = "not2_343" id = "not2_343" href =
"#line2_343">343,</a> <a name = "not2_344" id = "not2_344" href =
"#line2_344">344.</a> Vide <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#lib6_notes">notas Argum. Lib. VI, subnexas</a>.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">345</span>
<p><a name = "line2_345" id = "line2_345"> </a>
<a href = "#var2_345">Nec vero</a> terrent puerilia protenus ora</p>
<p><a name = "line2_346" id = "line2_346"> </a>
Sub galea et pressæ properata casside malæ.</p>
<p><a name = "line2_347" id = "line2_347"> </a>
Indole non adeo segni sumus! adspice; turmæ</p>
<p><a name = "line2_348" id = "line2_348"> </a>
Quot Libycæ certant annos anteire labore,</p>
<p><a name = "line2_349" id = "line2_349"> </a>
Et nudis bellantur equis! ipse, adspice, ductor,</p>
<span class = "linenum">350</span>
<p><a name = "line2_350" id = "line2_350"> </a>
Quum primam tenero vocem proferret ab ore,</p>
<p><a name = "line2_351" id = "line2_351"> </a>
Jam bella et lituos, ac flammis urere gentem</p>
<p><a name = "line2_352" id = "line2_352"> </a>
Jurabat Phrygiam, atque <a href = "#var2_352">animo patria</a> arma
movebat.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_345" id = "not2_345" href = "#line2_345">345.</a>
Refutat et irridet verba Hannonis sup. <a class = "crossref" href =
"#line2_318">v. 18 seq.</a>
—<a name = "not2_346" id = "not2_346" href =
"#line2_346">346.</a> <i>properata</i>, ante justam militaremque
ætatem sumta.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_348" id = "not2_348" href = "#line2_348">348.</a>
<i>annos anteire labore</i> plus laboris et ante, quam ætas patiatur,
suscipere. Drak. conf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_426">IV, 426</a>; Stat. Theb. XI, 34, et Silv.
V, <span class = "smallcaps">ii</span>, 13 seq.
—<a name = "not2_349" id = "not2_349" href =
"#line2_349">349.</a> <i>nudis</i>, infrenatis, <i>equis</i>. Vid.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_215">ad I, 215</a>.
—forte etiam, sine stragulis. Conf. inf. <a class = "crossref"
href = "bookXVII.html#line17_64">XVII, 64, 65</a>.
—Conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_78">I, 78 sq.</a> et <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_744">XIII, 744 seq.</a> ubi tamen decimo ætatis
anno Hannibal jurasse dicitur, ut nono Liv. XXI, 1; Polyb.
II, 1; III, 11 al.
—<a name = "not2_350" id = "not2_350" href =
"#line2_350">350.</a> <i>primo ab ævo</i> inf. <a class =
"crossref" href = "#line2_428">v. 428</a>.
—<a class = "missing" name = "not2_352" id = "not2_352" href =
"#line2_352" title = "numerus deest">352.</a> <i>patria arma</i>,
bellum adversus Romanos, quod pater jam meditabatur, <i>animo
movebat</i>. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_586">ad VII, 586</a>.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">118</span>
<p><a name = "line2_353" id = "line2_353"> </a>
<a href = "#var2_353">Proinde polo</a> crescant Alpes, <a href =
"#var2_353">astrisque</a> coruscos</p>
<p><a name = "line2_354" id = "line2_354"> </a>
Apenninus agat scopulos; per saxa nivesque,</p>
<span class = "linenum">355</span>
<p><a name = "line2_355" id = "line2_355"> </a>
(Dicam etenim, ut stimulent atram vel inania mentem)</p>
<p><a name = "line2_356" id = "line2_356"> </a>
Per cælum est qui pandat iter: pudet Hercule tritas</p>
<p><a name = "line2_357" id = "line2_357"> </a>
<a href = "#var2_357">Desperare</a> vias, laudemque timere secundam.</p>
</div>
<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">118</span>
<a name = "not2_353" id = "not2_353" href = "#line2_353">353.</a> Hæc
spectant ad verba Hannonis <a class = "crossref" href =
"#line2_312">v. 312 sq.</a>
—<i>Proinde</i>, ut ap. Virg. Æ. XI, 383; ubi vid. Heyne.
—<i>coruscos</i>, quia Apenninus est ὄρος νιφόεν, vel ei inminent
silvæ, seu arbores <i>coruscæ</i>, de quibus vid. Heyne ad Virg. Æn.
I, 164 et XII, 701.
—<a name = "not2_355" id = "not2_355" href =
"#line2_355">355.</a> <i>stimulent</i> ad virtutem, reficiant,
confirment, <i>mentem atram</i> h. tristem et timidam, ut <i>nigram</i>;
(vid. Cerda ad Virg. Æn. IX, 719; et Burm. ad Petron. c. 82.) nisi
malis, <i>stimulent</i>, ad iram, vel vexent, crucient, <i>mentem
atram</i>, invidam, malam, gloriæ virtutique Hannibalis obtrectantem, ut
ap. Hor. Epod. VI, 15; VIII, 3; Epist. I, <span class =
"smallcaps">xix</span>, 30, et Sat. I, <span class =
"smallcaps">iv</span>, 85.
—Ernesti maluerit, <i>ut stimulent</i>, sic paulisper adtollant,
<i>artam</i>, timidam, <i>vel inania</i>, aucta in miraculum et
hyperbolica, <i>mentem</i>.
—<a name = "not2_356" id = "not2_356" href =
"#line2_356">356.</a> <i>Hercule</i>, qui primus Alpes transiit,
unde et ara ei sacra in ipsarum valle erat. Conf. Ind. it. Barth. Adv.
VI, 15; Liv. V, 34; Plin. III, 17; Diodor. IV, 19 sq. et al.
—<a name = "not2_357" id = "not2_357" href =
"#line2_357">357.</a> <i>timere</i>, non sperare, ad eam non
adspirare.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_358" id = "line2_358"> </a>
Sed Libyæ clades, et primi incendia belli</p>
<p><a name = "line2_359" id = "line2_359"> </a>
Adgerat, atque iterum pro libertate labores</p>
<span class = "linenum">360</span>
<p><a name = "line2_360" id = "line2_360"> </a>
Hannon ferre vetat: ponat formidinis æstus,</p>
<p><a name = "line2_361" id = "line2_361"> </a>
Parietibusque domus inbellis femina servet</p>
<p><a name = "line2_362" id = "line2_362"> </a>
Singultantem animam: <a href = "#var2_362">nos, nos</a> contra ibimus
hostem,</p>
<span class = "pagenum">119</span>
<p><a name = "line2_363" id = "line2_363"> </a>
Quîs procul a Tyria dominos depellere Byrsa,</p>
<p><a name = "line2_364" id = "line2_364"> </a>
Vel Jove non æquo, fixum est: sin fata <a href =
"#var2_364">repugnant</a>,</p>
<span class = "linenum">365</span>
<p><a name = "line2_365" id = "line2_365"> </a>
Et jam damnata cessit Carthagine Mavors,</p>
<p><a name = "line2_366" id = "line2_366"> </a>
Obcumbam potius; nec te, patria inclita, <a href =
"#var2_366">dedam</a></p>
<p><a name = "line2_367" id = "line2_367"> </a>
Æternum famulam; liberque Acheronta <a href =
"#var2_367">videbo</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_358" id = "not2_358" href = "#line2_358">358.</a>
<i>incendia belli</i> ut ap. Virg. Æ. I, 566.
—<a name = "not2_359" id = "not2_359" href =
"#line2_359">359.</a> <i>Aggerat</i> conf. <a class = "crossref"
href = "#line2_304">v. 304 sqq.</a>
—<a name = "not2_361" id = "not2_361" href =
"#line2_361">361.</a> <i>inbellis femina</i> Hannon dicitur,
sarcasmo satis noto, ut adeo non opus sit tot exemplis, quot laudarunt
Dausq. et Drak.
—<a name = "not2_362" id = "not2_362" href =
"#line2_362">362.</a> <i>Singulantem animam</i> D. Heins.
docte magis, ut solebat, quam vere explicabat cessantem, otioque
torpentem, ut in lacrimantibus fieri soleat, quibus a singultu subinde
vox inhibeatur, ἀμβλήδην σχολάζουσαν καὶ ἀργοῦσαν cum adverb. Hom.
Innuit potius summam tristiam mortisque timorem: singultant
<span class = "pagenum notes">119</span>
enim vel lacrimantes vel morientes.
—<a name = "not2_363" id = "not2_363" href =
"#line2_363">363.</a> <i>Tyria Byrsa</i>, ut ap. Virg. Æn.
I, 367; ubi vid. Intpp.
—<i>dominos</i> ut sup. <a class = "crossref" href =
"#line2_45">v. 45</a>. Summa vis et πάθος in his, et qui sequuntur,
versibus, ut in tota oratione!
—<a name = "not2_364" id = "not2_364" href =
"#line2_364">364.</a> <i>Jove non æquo</i>, iniquo, irato, invito
et non favente, ut contra <i>æquus</i> est propitius. Cf. Ind. et
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_2">ad III, 2</a>;
Virg. Æ. I, 479; VI, 129. Jovis autem ira metuenda, quoniam <ins
class = "correction" title = "ὄρκιος legitur">ὅρκιος</ins> est. Vid.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_9">ad I, 9</a>.
—<a name = "not2_365" id = "not2_365" href =
"#line2_365">365.</a> Hæc Dausq. ad h.l. et Drak. ad XII, 517
referunt ad vulgarem veterum opinionem, Deos tutelares geniosque locorum
expugnanda et expugnata urbe excedere vel omnino rebus adversis suos
deserere, et ad hostes transire; unde ab his evocari, (Liv. V, 21;
Plin. XXVIII, 2.) sed ab oppidi incolis in tuto arcanoque loco
recondi, et catenis etiam constringi solebant. Conf. <a class =
"crossref" href = "#line2_590">v. 590 seq.</a> Tac. Hist.
V, 13; Plut. Alex. c. 41; Curt. IV, <span class =
"smallcaps">iii</span>, 21; Drak. l.c. et Intp. ad Virg. Æ. II, 351 seq.
Sic contra Dii <i>præsentes esse</i>, vel <i>adesse</i>, quibus favent,
et <i>redire</i> dicuntur, (v.c. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_235">VIII, 235</a>, et Val. Fl. II, 485) fortuna
mutata, cœptisque nostris iterum adspirante. Sed hæ loquendi formulæ
etiam sensu forensi et poetico adcipi possunt; ut h.l.
—<a href = "#line2_365">365.</a> <i>Mavors</i> de belli
fortuna. Altera interpretatio præferenda, si Carthago Martem præ ceteris
diis coluit; quod poeta etiam <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_118">I, 118</a>, innuisse videri potest. Idem
Marsus colligebat ex portento capitis equini, inter fundamenta urbis
inventi. Sed vid. Heynii Exc. XIV, ad Virg. Æn. I, et conf. sup.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_26">I, 26 sqq.</a>
—<a name = "not2_367" id = "not2_367" href =
"#line2_367">367.</a> <i>liberque Acheronta videbo</i> ut ap. Ovid.
Met. XIII, 465; Senec. Troad. v. 144 seq. et Lucan. VII,
<span class = "pagenum notes">120</span>
612; Drak.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_368" id = "line2_368"> </a>
Nam quæ, pro Superi! Fabius <a href = "#var2_368">jubet?</a> ocius
arma</p>
<p><a name = "line2_369" id = "line2_369"> </a>
Exuite, et capta descendite ab arce Sagunti;</p>
<span class = "linenum">370</span>
<p><a name = "line2_370" id = "line2_370"> </a>
Tum delecta manus scutorum incendat acervos,</p>
<p><a name = "line2_371" id = "line2_371"> </a>
Uranturque rates, ac toto absistite ponto.</p>
<p><a name = "line2_372" id = "line2_372"> </a>
Dî procul, o! merita est <a href = "#var2_372">numquam si talia
plecti</a></p>
<span class = "pagenum">120</span>
<p><a name = "line2_373" id = "line2_373"> </a>
Carthago, prohibete nefas; nostrique solutas</p>
<p><a name = "line2_374" id = "line2_374"> </a>
Ductoris servate manus!» <a href = "#var2_374">Ut</a> deinde
resedit,</p>
<span class = "linenum">375</span>
<p><a name = "line2_375" id = "line2_375"> </a>
Factaque censendi, <a href = "#var2_375">Patrum</a> de more,
potestas;</p>
<p><a name = "line2_376" id = "line2_376"> </a>
Hic Hannon reddi propere certamine rapta</p>
<p><a name = "line2_377" id = "line2_377"> </a>
Instat, et auctorem violati fœderis <a href = "#var2_377">addit</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_373" id = "not2_373" href = "#line2_373">373.</a>
<i>prohibete nefas</i>, ut ap. Virg. Æn. V, 197; ubi vid. Intpp.
—<i>solutas manus</i>, libertatem.
—<a name = "not2_376" id = "not2_376" href =
"#line2_376">376,</a> <a name = "not2_377" id = "not2_377" href =
"#line2_377">377.</a> Cf. Liv. XXI, 10, extr.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_378" id = "line2_378"> </a>
Tum vero adtoniti, ceu <a href = "#var2_378">templo inrumperet</a>
hostis,</p>
<p><a name = "line2_379" id = "line2_379"> </a>
Exsiluere Patres, Latioque id verteret omen</p>
<span class = "linenum">380</span>
<p><a name = "line2_380" id = "line2_380"> </a>
Oravere Deum. At postquam discordia <a href = "#var2_380">sentit</a></p>
<p><a name = "line2_381" id = "line2_381"> </a>
Pectora, et infidas ad Martem vergere mentes;</p>
<p><a name = "line2_382" id = "line2_382"> </a>
Non ultra patiens Fabius <a href = "#var2_382">rexisse</a> dolorem,</p>
<p><a name = "line2_383" id = "line2_383"> </a>
<a href = "#var2_383">Concilium exposcit propere, Patribusque
vocatis</a></p>
<p><a name = "line2_384" id = "line2_384"> </a>
Bellum se gestare sinu pacemque profatus,</p>
<span class = "linenum">385</span>
<p><a name = "line2_385" id = "line2_385"> </a>
Quod sedeat legere, ambiguis neu fallere dictis</p>
<p><a name = "line2_386" id = "line2_386"> </a>
Inperat, ac, sævo neutrum renuente Senatu,</p>
<p><a name = "line2_387" id = "line2_387"> </a>
<a href = "#var2_387">Ceu clausas acies gremioque effunderet
arma</a>,</p>
<span class = "pagenum">121</span>
<p><a name = "line2_388" id = "line2_388"> </a>
«Adcipite infaustum Libyæ, eventuque priori</p>
<p><a name = "line2_389" id = "line2_389"> </a>
Par, inquit, bellum:» et laxos <a href = "#var2_389">effundit</a>
amictus.</p>
<span class = "linenum">390</span>
<p><a name = "line2_390" id = "line2_390"> </a>
Tum patrias repetit pugnandi nuntius arces.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_378" id = "not2_378" href = "#line2_378">378.</a>
<i>Templo</i> vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_617">ad
I, 617</a>.
—<a name = "not2_380" id = "not2_380" href =
"#line2_380">380.</a> <i>Oravere Deum</i>, in cujus templo erant,
ut omen in Latium converteret. Conf. Virg. Æn II, 190, et sup. <a class
= "crossref" href = "#not2_54">ad v. 54</a>. Conf. omnino Liv. XXI,
18, extr. Flor. II, 6; ubi vid. Salmas. Appian. Hisp. c. 13, et
Polyb. III, 33.
—<a name = "not2_382" id = "not2_382" href =
"#line2_382">382.</a> <i>Non patiens</i>, μή δυνάμενος.
—<a name = "not2_385" id = "not2_385" href =
"#line2_385">385.</a> <i>sedeat</i>, ut <i>stat</i> <a class =
"crossref" href = "#line2_235">II, 235</a>; pro <i>sedeat animo</i>, h.
statutum cum animo ac deliberatum habeant, certum sit ac decretum. Nam
<i>sedere</i> est firmum et
<span class = "pagenum notes">121</span>
inmobile esse, v.c. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_648">VIII, 648</a>. Cf. Ind. et Virg. Æn. II, 660;
IV, 15; V, 418; XI, 551.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_390" id = "not2_390" href = "#line2_390">390.</a> Poeta
omittit, quæ Livius libro XXI, 19; tradit.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_391" id = "line2_391"> </a>
Atque ea dum profugæ regnis agitantur <a href =
"#var2_391">Elissæ</a>,</p>
<p><a name = "line2_392" id = "line2_392"> </a>
<a href = "#var2_392">Adcisis</a> velox populis, quîs ægra lababat</p>
<p><a name = "line2_393" id = "line2_393"> </a>
Ambiguo sub Marte fides, prædaque gravatus</p>
<p><a name = "line2_394" id = "line2_394"> </a>
Ad muros Pœnus revocaverat arma Sagunti.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_392" id = "not2_392" href = "#line2_392">392.</a>
<i>Adcisis</i>, obpressis, <i>populis</i>, Olcadibus, Oretanis
Carpetanisque, qui delectus acerbitate consternati metum defectionis
præbuerant. Vid. Liv. XXI, 11, et Polyb. III, 13, 15.
—<i>Adflictis</i>, h.e. male mulctatis, emend. Withof. quia Livius
illos populos tantum obpressos dicat celeritate Hannibalis. At vid. var.
lect.
—<i>labare</i>, ut Drak. verbis utar, est deficere, labefactari,
minari ruinam, nutare, propemodum labi, nondum tamen labi, ut egregie
notavit Gronovius a Livii Præfationem, et ejus librum XXII,
cap. 61.
—<i>ægra</i>, infirma.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">395</span>
<p class = "indent">
<a name = "line2_395" id = "line2_395"> </a>
Ecce autem clipeum, sævo fulgore micantem,</p>
<p><a name = "line2_396" id = "line2_396"> </a>
Oceani gentes ductori dona ferebant,</p>
<span class = "pagenum">122</span>
<p><a name = "line2_397" id = "line2_397"> </a>
Callaicæ telluris opus, galeamque coruscis</p>
<p><a name = "line2_398" id = "line2_398"> </a>
Subnixam cristis, vibrant cui vertice <a href = "#var2_399">coni</a></p>
<p><a name = "line2_399" id = "line2_399"> </a>
<a href = "#var2_399">Albentis</a>, niveæ tremulo nutamine pennæ;</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_395" id = "not2_395" href = "#line2_395">395.</a>
Splendidum hunc locum de Hann. clipeo Silius tractavit ad exemplum Virg.
Æ. VIII, 626 sqq. Varia de hoc episodio dicenda essent, nisi otium nobis
fecissent Ill. Heyne in Exc. IV, ad Virg. Æn. VIII, et Cl.
<i>Schlichtegroll über den Schild des Herc.</i> quorum observationes ad
h.l. transferre magni nec negotii nec ingenii est. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#not6_653">ad VI, 653 sq.</a>
—<i>sævo</i>, δεινῷ summo. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_2">ad I, 2</a>, et Perizon. ad
<span class = "pagenum notes">122</span>
Ælian. V. H. I, 1.
—<a name = "not2_397" id = "not2_397" href =
"#line2_397">397.</a> <i>Callaicæ telluris</i> dona sunt, quoniam
ea metallis, maxime auro, abundabat. vid. Martial. X, 16; XIV, 95,
et 139, extr. <i>Callaici</i>, Καλλαϊκοὶ ap. Ptol. et Strab., vulgo
Καλλαίκοι, <i>Callæci</i>, populus Hispaniæ Tarrac. inter Durium et
Minium fluvios, versus <i>Oceanum</i>, ubi nunc fere Gallæcia, seu
Gallicia est, et superior Portugaliæ pars. Nomen adcepisse dicitur ab
ant. urbe <i>Calle</i>, cujus portus adhuc nomine <i>Puerto</i>, vel
<i>Port a Port</i> insignis est, unde Portugalia denominata. Hinc minus
recte <i>Gallæci</i> et <i>Gallœci</i> adpellantur.
—<a name = "not2_398" id = "not2_398" href =
"#line2_398">398.</a> <i>Subnixam</i>, conf. Heyne ad Virg. Æn. IV,
217; Heins. ad Ovid. Met. VI, 715, et Gronov. Diatr. in Stat.
c. 55.
—<a name = "not2_399" id = "not2_399" href =
"#line2_399">399.</a> <i>Albentis coni</i>, propr. clari, vel
splendidi, λευκοὶ, et hinc, vel ænei, vel aurei, ut <i>fulva cassis</i>
<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_78">V, 78</a>;
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_637">VII, 637</a>,
<i>aurea galea</i>, Virg. Æn. IX, 50: κόρυθες λαμπροῖσι φάλοισι Hom. Il.
ν, 132.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">400</span>
<p><a name = "line2_400" id = "line2_400"> </a>
Ensem <a href = "#var2_400">unum</a>, ac multis fatalem millibus
hastam;</p>
<p><a name = "line2_401" id = "line2_401"> </a>
Præterea <a href = "#var2_401">textam</a> nodis, auroque trilicem</p>
<p><a name = "line2_402" id = "line2_402"> </a>
<a href = "#var2_402">Loricam, nulli</a> tegimen penetrabile telo.</p>
<p><a name = "line2_403" id = "line2_403"> </a>
Hæc, ære et duri chalybis perfecta metallo,</p>
<p><a name = "line2_404" id = "line2_404"> </a>
Atque opibus perfusa Tagi, per singula lætis</p>
<span class = "linenum">405</span>
<p><a name = "line2_405" id = "line2_405"> </a>
Lustrat ovans oculis, <a href = "#var2_405">et gaudet origine
regni</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_400" id = "not2_400" href = "#line2_400">400.</a>
<i>multis fatalem</i>: elegantissime: πολλοὺς ἀναιρησομένη; D. Heins.
—<a name = "not2_401" id = "not2_401" href =
"#line2_401">401.</a> <i>Lorica texta</i>, contexta, <i>nodis</i>,
χιτὼν λεπιδωτος, vel στρεπτος Hom. Il. ε, 113, φ, 31, et <i>conserta
hamis</i> ap. Virg. Æn. III, 467; ubi vid. Heyne. Nam <i>nodi</i>
dicuntur quæcumque vincula, et h.l. catenulæ, (conf. Virg. Æ.
I, 296.) annuli, seu circuli, inter se inplexi, quibus squamæ
junguntur, quique Maroni et inf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_140">V, 140</a>, <i>hami</i> vocantur; <i>bilicem
Loricam</i> (ut θώρηξ διπλόος ap. Hom. Il. δ, 133.) memorat Virg. Æ. IX,
707, et XII, 375; sed <i>trilicem</i>, Æn. III, 467; V, 259, et
VII, 639; ad quæ ll. vid. Heyne.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_404" id = "not2_404" href = "#line2_404">404.</a>
<i>opibus Tagi</i>, auro vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_155">ad I, 155</a>, <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_234">234</a>.
—<i>per singula lustrat</i>, pro, perlustrat singula, Draken.
—Conf. Virg. Æn. VIII, 617 seq. et 730.
—<a name = "not2_405" id = "not2_405" href =
"#line2_405">405.</a> <i>gaudet origine regni</i> h. cælatura
armorum, clipei in primis, originem Carthaginis adumbrante. Male Schmid.
dona illa futuri regni putat indicia.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">123</span>
<p class = "indent">
<a name = "line2_406" id = "line2_406"> </a>
Condebat primæ Dido Carthaginis arces,</p>
<p><a name = "line2_407" id = "line2_407"> </a>
Instabatque operi subducta classe juventus.</p>
<p><a name = "line2_408" id = "line2_408"> </a>
Molibus hi claudunt portus, his tecta domusque</p>
<p><a name = "line2_409" id = "line2_409"> </a>
Partiris, <a href = "#var2_409">justæ Bitia venerande senectæ</a>.</p>
<span class = "linenum">410</span>
<p><a name = "line2_410" id = "line2_410"> </a>
Ostentant caput effossa tellure repertum</p>
<p><a name = "line2_411" id = "line2_411"> </a>
Bellatoris equi, atque omen clamore salutant.</p>
<p><a name = "line2_412" id = "line2_412"> </a>
Has inter species orbatum classe, suisque,</p>
<p><a name = "line2_413" id = "line2_413"> </a>
<a href = "#var2_413">Ænean pulsum pelago, dextraque precantem</a></p>
<p><a name = "line2_414" id = "line2_414"> </a>
Cernere erat: fronte hunc avide regina serena.</p>
<span class = "linenum">415</span>
<p><a name = "line2_415" id = "line2_415"> </a>
Infelix, ac jam vultu spectabat amico.</p>
</div>
<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">123</span>
<a name = "not2_406" id = "not2_406" href = "#line2_406">406.</a>
Argumentum clipei exponit poeta, et vv. 406, 425; in epitomen redegit,
quæ Maro de Ænea et Didone pluribus verbis refert. <i>Condebat</i>,
<i>Instabat</i>, <i>claudunt</i>, etc. eleganter pro, in clipeo videbat
imaginem Didonis arcem C. condentis, etc.
—<i>primæ</i>, vel ut <i>primam</i> sup. <a class = "crossref"
href = "#line2_235">v. 235</a>, ubi vid. V.L., vel antiquioris C.
Nam est quoque <i>Carthago Nova</i> in Hispania, de qua vid. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_368">ad III, 368</a>.
—<a name = "not2_407" id = "not2_407" href =
"#line2_407">407.</a> <i>Instabat operi</i> ut ap. Virg. Æ.
I, 423 et 504.
—<i>subducta classe</i> in litus, ut contra <i>deducere</i>, more
veterum satis noto. Conf. Heyne ad Virg. Æn. I, 551.
—<a name = "not2_408" id = "not2_408" href =
"#line2_408">408.</a> <i>Molibus</i> lapidum <i>claudunt portus</i>
vid. Heyne ad Virg. Æn. I, 427; nostræ ed. vol. I, p. 122.
<i>Ed.</i>
—<a name = "not2_409" id = "not2_409" href =
"#line2_409">409.</a> <i>Bitias</i> nomen Punicum: teste Serv. ad
Virg. Æn. I, 738: <i>classis Punicæ fuit præfectus, ut docet
Livius</i>. <span class = "greek" title = "Bithuas">Βιθύας</span>
memoratur Appian. Pun. c. 111, 114, 120; Draken.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_410" id = "not2_410" href =
"#line2_410">410.</a> Conf. Virg. Æn. I, 441 sq. ubi vid.
Heyne in Not. et Exc. XIV. Hinc Carthago etiam <span class = "greek"
title = "Kakkabê">Κακκάβη</span> olim dicta. Vid. quos Drak. laudat,
Berkel. ad Steph. Byz. Vid. <span class = "greek" title =
"Karchêdôn">Καρχηδὼν</span>, Bochart. Geogr. S. II, <span class =
"smallcaps">i</span>, 24, et Patin. num. ær. Imper. p. 12.
—<a name = "not2_411" id = "not2_411" href =
"#line2_411">411.</a> <i>omen clamore salutant</i> ut <a class =
"crossref" href = "bookXV.html#line15_146">XV, 146</a>, et ap. Virg. Æn.
III, 524, et XII, 257; ubi vid. Heyne.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_413" id = "not2_413" href =
"#line2_413">413.</a> <i>dextra</i> porrecta <i>precantem</i>, qui
dextram precantem, supplicem protendebat. Cf. V.L. Poeta respexit Virg.
Æn. I, 519, 525, 597 seqq. ut in vss. 414, 415; Virg. Æ.
I, 575 sq. 613 sq. IV, 1 sqq.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_416" id = "line2_416"> </a>
Hinc et speluncam, furtivaque fœdera amantum</p>
<p><a name = "line2_417" id = "line2_417"> </a>
Callaicæ fecere manus: it clamor ad auras,</p>
<span class = "pagenum">124</span>
<p><a name = "line2_418" id = "line2_418"> </a>
Latratusque canum; subitoque exterrita nimbo</p>
<p><a name = "line2_419" id = "line2_419"> </a>
Occultant alæ venantum corpora silvis.</p>
<span class = "linenum">420</span>
<p><a name = "line2_420" id = "line2_420"> </a>
Nec procul Æneadum vacuo jam litore classis,</p>
<p><a name = "line2_421" id = "line2_421"> </a>
Æquora <a href = "#var2_421">nequidquam</a> revocante <a href =
"#var2_421">petebat</a> Elissa.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_416" id = "not2_416" href = "#line2_416">416.</a> Conf.
Virg. Æn. IV, 124 sq. 165 seq.
—<a name = "not2_417" id = "not2_417" href =
"#line2_417">417.</a> <i>manus Callaicæ</i>, Callaicorum. Conf.
<a class = "crossref" href = "#line2_397">v. 397</a>.
—Conf. Virg. Æn. IV, 129 seqq. Hæc
<span class = "pagenum notes">124</span>
sunt verba Virg. Æn. V, 257 ubi vid. Heyne. Ernesti nota hæc est:
«quæri non debebat, quomodo hæc arte effingi potuerint. In his, si cum
poeta res est, non est argutandum. Possunt sane figuræ ita effingi, ut,
qui spectet, sciat, utrum clament, nec ne, an aliud quid agant. Sed
habet etiam hoc præ artifice præcipuum poeta, quod actiones continuare
dicendo, et vitæ documenta dilucidius exprimere orationis ornatu potest,
quam artifex, qui unum tantum actionis momentum et veluti punctum figere
valet. Sic ap. Stat. Theb. I, 550 sq. et Val. Flac. II, 410 sqq.
ubi in multis frustra argutati sunt intpp.»
—<i>it clamor ad auras</i>, h. putes ire clamorem ad auras,
videtur ire clamor ad auras. Ita N. Heins. ab acerba censura Barth.
Adv. VI, 25 vindicat poetam. Vid. Gronov. Diatr. Stat. c. 4, et
Drak. ad h.l. ubi conf. inf. 429, 430, Anacr. XXVIII, 6 seq., Ovid.
Met. XIII, 689, Stat. Th. I, 525 sq. et alia loca, ubi poetæ,
incredibilia narraturi, ea additis vocc. <i>pæne</i>, <i>credas</i>, <i>
putes</i>, <i>videntur</i> aliisve mollire solent. Cf. Virg. Æn. VIII,
646, 656, 717, et alia, quæ magis ad præstantiam artis, qua in ære
expressa sunt, et ad ornatum poetæ pertinent, quam ad præcepta artis
exigenda sunt. Vid. Heyne in Exc. IV, ad Virg. Æn. VIII, p. 229 sq.
edit. prior. et Lessing Laocoon.
—<a name = "not2_419" id = "not2_419" href =
"#line2_419">419.</a> <i>Occultant alæ</i>, etc., venantes latebant
post alas indaginum, pinnas in formidine; ut interpretatur Heyne ad
Virg. Æn. IV, 121. Marsus et alii <i>alas</i>, turbam, <i>venantum</i>
intelligunt.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_420" id = "not2_420" href = "#line2_420">420,</a>
<a name = "not2_421" id = "not2_421" href = "#line2_421">421.</a> Confer,
quæ sint ibi var. lect., et vide Virg. Æ. IV, 393
<span class = "pagenum notes">125</span>
sq. 571 sq.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_422" id = "line2_422"> </a>
Ipsa pyram super ingentem stans saucia Dido</p>
<p><a name = "line2_423" id = "line2_423"> </a>
Mandabat Tyriis ultricia bella futuris,</p>
<p><a name = "line2_424" id = "line2_424"> </a>
Ardentemque rogum media spectabat ab unda</p>
<span class = "pagenum">125</span>
<span class = "linenum">425</span>
<p><a name = "line2_425" id = "line2_425"> </a>
Dardanus, et magnis pandebat carbasa fatis.</p>
<p><a name = "line2_426" id = "line2_426"> </a>
Parte alia, supplex infernis Hannibal aris,</p>
<p><a name = "line2_427" id = "line2_427"> </a>
Arcanum Stygia libat cum vate cruorem,</p>
<p><a name = "line2_428" id = "line2_428"> </a>
Et primo bella Æneadum jurabat ab ævo.</p>
<p><a name = "line2_429" id = "line2_429"> </a>
At senior Siculis exsultat Hamilcar in arvis;</p>
<span class = "linenum">430</span>
<p><a name = "line2_430" id = "line2_430"> </a>
Spirantem credas certamina anhela movere:</p>
<p><a name = "line2_431" id = "line2_431"> </a>
Ardor inest oculis, torvumque minatur imago.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_422" id = "not2_422" href = "#line2_422">422.</a> Conf.
Æn. IV, 504 seq.
—<i>saucia</i> vel gravi cura, ut ap. Virg. Æ. IV, 1; vel
ense, ut ib. v. 646, 663.
—<a name = "not2_423" id = "not2_423" href =
"#line2_423">423.</a> Cf. Virg. Æn. IV, 584 sq. inpr. 622, 629.
—<a name = "not2_424" id = "not2_424" href =
"#line2_424">424.</a> Vid. Virg. Æ. V, 1 sq.
—<a name = "not2_425" id = "not2_425" href =
"#line2_425">425.</a> <i>Dardanus</i>, h. Dardanius, Trojanus
Æneas. Vid. <a class = "crossref missing" href = "bookI.html#not1_15"
title = "recte 15">ad I, 14</a>.
—<i>magnis pandebat carbasa fatis</i>, ut <i>fatis vela dare</i>
dixit Virg. Æn. III, 9.
—<i>fatis</i> per oracula et prodigia monstratis, vel bonis
ominibus et spe magnæ felicitatis, ad quam eum fata sua ducebant, vel,
quod malim, mandato magni Jovis, ut ap. Virg. Æn. IV, 614.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_426" id = "not2_426" href = "#line2_426">426.</a> Conf.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_93">I, 93</a> seq.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_119">119 seqq.</a>
—<i>infernis aris</i>, h. deorum infernorum, τῶν καταχθονίων.
—<a name = "not2_427" id = "not2_427" href =
"#line2_427">427.</a> <i>cruor Arcanus</i>, quod D. Heins.
observavit, potest esse, qui Apollonio μυδάλεος et Virg. Æn. IV, 455:
<i>obscænus</i> dicitur, vel potius, in fossam magicam fusus. In sacris
enim, præcipue magicis omnia, quibus vis quædam occulta et divina inesse
putabatur, quia in vulgus nota non sunt, arcana, ἀπόῤῥητα, κρυπτα
<i>seclusa</i>, <i>sacra</i> vocantur. Conf. Burm. ad Val. Fl. IV, 15;
VI, 477. Cellar. et alii existimant, poetam h.l. respexisse ad ritum
illum, quo juramenta olim, in conjurationibus inprimis, potione
sanguinis horrenda et sancta facere solebant; v.c. Lydi et Medi Herodot.
I, 74. Catilina Sallust. b. Cat. c. 22; insulani Atlantici Plat. in
Crit. extr. reges Asiatici Tae. Ann. XII, 47; (ubi memorat, id fœdus
<i>arcanum</i> haberi, quasi mutuo cruore sacratum) Scythæ Lucian. in
Toxari, seu de Amicitia c. 37, T. V, p. 273; ed. Schmid. et
Mel. II, 1, 7; Armenii Val. Max. IX, 11; ext. 3, et alii. Conf.
Lips. ad Tac. l.c. et Michaelis Colleg. crit. ad Psalm. XVI, 4,
p. 107 sqq. et ejusd. Jur. Mos. §. 70, et 206; Hinc Sil. sup.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_102">I, 102</a>:
<i>diros templi ritus</i>, et inf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_140">III, 140</a> <i>sacra horrida</i> dixisse
videri potest.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_429" id = "not2_429" href = "#line2_429">429.</a>
<i>exsultat</i> ut <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_413">VIII, 413</a> et ap. Virg. Æn. XI, 648, quia
dux erat, vel ob equum ferociorem.
—<a name = "not2_430" id = "not2_430" href =
"#line2_430">430.</a> Viventi similis bella gerere videbatur. Sic
<i>spirantia signa et vivos vultus</i> dixit Virg. Ge. III, 34; et Æn.
VI, 848; <i>animosa signa</i> Prop. III, 7, (al. 9) 9.
—Spirare, ut πνεῖν Il. ρ, 447; al. pro vivere. Cf. Drak.
—<a name = "not2_431" id = "not2_431" href =
"#line2_431">431.</a> <i>torvum minatur</i>, ὑπόδρα ἰδῶν.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_432" id = "line2_432"> </a>
Nec non et lævum clipei latus aspera signis</p>
<p><a name = "line2_433" id = "line2_433"> </a>
Inplebat Spartana cohors: hanc ducit ovantem</p>
<span class = "pagenum">126</span>
<p><a name = "line2_434" id = "line2_434"> </a>
Ledæis veniens victor Xanthippus Amyclis.</p>
<span class = "linenum">435</span>
<p><a name = "line2_435" id = "line2_435"> </a>
Juxta triste decus pendet sub imagine pœnæ</p>
<p><a name = "line2_436" id = "line2_436"> </a>
Regulus, et fidei dat <a href = "#var2_436">magna</a> exempla
Sagunto.</p>
<p><a name = "line2_437" id = "line2_437"> </a>
Lætior at <a href = "#var2_437">circa</a> facies, agitata ferarum</p>
<p><a name = "line2_438" id = "line2_438"> </a>
Agmina venatu, et cælata mapalia fulgent.</p>
<p><a name = "line2_439" id = "line2_439"> </a>
Nec procul usta cutem nigri soror horrida Mauri</p>
<span class = "linenum">440</span>
<p><a name = "line2_440" id = "line2_440"> </a>
Adsuetas patrio mulcet sermone leænas.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_432" id = "not2_432" href = "#line2_432">432.</a>
<i>aspera signis</i>, ut <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_141">V, 141</a>, et <a class = "crossref missing"
href = "bookXI.html#line11_277" title = "recte 277">XI, 279</a>; locutio
Virg. Æn. V, 267; ubi vid. Heyne. Conf. Heins. ad Ovid. Met. XIII,
235, et XII, 700. Propr. clipei latus <i>asperum signis</i> erat.
—<a name = "not2_433" id = "not2_433" href =
"#line2_433">433.</a> Conf. loc. class. Polyb. I, 32, et inf.
<a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_301">VI, 301 seq.</a>
<span class = "pagenum notes">126</span>
—<a name = "not2_434" id = "not2_434" href =
"#line2_434">434.</a> <i>Ledæis Amyclis</i> ubi Leda habitasse
dicitur. Conf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_356">IV,
356</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_435" id = "not2_435" href =
"#line2_435">435.</a> <i>pendet sub imagine pœnæ</i> cf. Gronov.
Obss. II, 15, p. 335, et sup. <a class = "crossref" href =
"#line2_343">v. 343</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_440" id = "not2_440" href = "#line2_440">440.</a> Cf.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_406">ad I, 406</a>.
—<i>Adsuetas</i> hominibus.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_441" id = "line2_441"> </a>
It <a href = "#var2_441">liber campi</a> pastor, cui fine sine ullo</p>
<p><a name = "line2_442" id = "line2_442"> </a>
Invetitum saltus penetrat pecus: omnia Pœnum</p>
<p><a name = "line2_443" id = "line2_443"> </a>
Armenti vigilem patrio de more sequuntur,</p>
<p><a name = "line2_444" id = "line2_444"> </a>
Gæsaque, latratorque Cydon, tectumque, focique</p>
<span class = "linenum">445</span>
<p><a name = "line2_445" id = "line2_445"> </a>
In silicis venis, et fistula nota <a href =
"#var2_445">juvencis</a>.</p>
<p><a name = "line2_446" id = "line2_446"> </a>
Eminet excelso consurgens colle Saguntos,</p>
<p><a name = "line2_447" id = "line2_447"> </a>
Quam <a href = "#var2_447">circum</a> inmensi populi condensaque
cingunt</p>
<p><a name = "line2_448" id = "line2_448"> </a>
Agmina certantum, pulsantque trementibus hastis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_441" id = "not2_441" href = "#line2_441">441.</a> Conf.
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_290">III, 290 sq.</a>
et, cujus vestigia Silius pressit, Virg. Ge. III, 339 seq. ubi vid.
Heyne.
—<i>It liber campi</i>, etc., h. sine ullis terminis et quousque
libet, pecus libere in saltibus pascitur.
—<a name = "not2_444" id = "not2_444" href =
"#line2_444">444.</a> <i>Gæsa</i> vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_629">ad I, 629</a>.
—<i>latratorque Cydon</i>, canis Cydonius, Cretensis: epitheton
ornat. Conf. <a class = "crossref" href = "#not2_689">ad
v. 689</a>, et sup. <a class = "crossref" href = "#not2_90">ad
v. 90</a>.
—<i>tectum</i>, mapalia.
—<i>foci</i> h. ignis, <i>in silicis venis</i>, ut ap. Virg. Ge.
I, 135, et Æn. I, 174 sq. et VI, <span class =
"smallcaps">vi</span>, 7.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_449" id = "line2_449"> </a>
Extrema clipei <a href = "#var2_449">stagnabat</a> Iberus in ora,</p>
<span class = "pagenum">127</span>
<span class = "linenum">450</span>
<p><a name = "line2_450" id = "line2_450"> </a>
Curvatis claudens ingentem flexibus orbem.</p>
<p><a name = "line2_451" id = "line2_451"> </a>
Hannibal, abrupto transgressus fœdere ripas,</p>
<p><a name = "line2_452" id = "line2_452"> </a>
Pœnorum populos Romana in bella vocabat.</p>
<p><a name = "line2_453" id = "line2_453"> </a>
Tali sublimis dono, nova tegmina latis</p>
<p><a name = "line2_454" id = "line2_454"> </a>
Aptat concutiens humeris, celsusque profatur:</p>
<span class = "linenum">455</span>
<p><a name = "line2_455" id = "line2_455"> </a>
«Heu quantum Ausonio sudabitis, arma, cruore!</p>
<p><a name = "line2_456" id = "line2_456"> </a>
Quas, belli <a href = "#var2_456">judex</a>, pœnas mihi, Curia,
pendes!»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_449" id = "not2_449" href = "#line2_449">449.</a> Iberus
extremam clipei oram obit, ut Oceanus ap. Hom. Il. ς, 607, et Hesiod.
Sc. Herc. v. 14; quorum rationem secutus est Silius, rejecta ea,
quæ perperam
<span class = "pagenum notes">127</span>
placuit Virg. Æn. VIII, 671 sq. ubi mare inter terram, quæ in medio
clipei est, et infera loca ponitur. Sed incidit in Scyllam, dum voluit
vitare Charybdim. Subtile certe artis judicium non magis in eo, quod
fluvius orbem clipei ambit, quam quod ibi trajicitur, declarasse
videtur.
—<a name = "not2_451" id = "not2_451" href =
"#line2_451">451,</a> <a name = "not2_452" id = "not2_452" href =
"#line2_452">452.</a> Vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_294">ad I, 294</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_453" id = "not2_453" href = "#line2_453">453.</a>
<i>sublimis</i>, superbus, elatus.
—<a name = "not2_454" id = "not2_454" href =
"#line2_454">454.</a> <i>celsus</i>, capite erecto et obstipo, h.
in tergum nimis reclinato, cervice rigida, qui habitus est hominis
superbi et sibi admodum confidentis. Sic «celsus hæc corpore, vultuque
ita læto, ut vicisse jam crederes, dicebat» ap. Liv. XXX, 32; ubi vid.
Duker. Conf. Cic. Tusc. V, 14, et Or. I, 40.
—<a name = "not2_455" id = "not2_455" href =
"#line2_455">455,</a> <a name = "not2_456" id = "not2_456" href =
"#line2_455">456.</a> Imitat. Virg. Æ. II, 582, et VIII, 537 sqq. ad quæ
loca vid. Heyne et Cerda.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_457" id = "line2_457"> </a>
Jamque senescebat <a href = "#var2_457">vallatis</a> mœnibus hostis,</p>
<p><a name = "line2_458" id = "line2_458"> </a>
Carpebatque <a href = "#var2_458">dies</a> urbem, dum signa manusque</p>
<p><a name = "line2_459" id = "line2_459"> </a>
Exspectant fessi socias: tandem æquore <a href =
"#var2_459">vano</a></p>
<span class = "pagenum">128</span>
<span class = "linenum">460</span>
<p><a name = "line2_460" id = "line2_460"> </a>
Avertunt oculos, frustrataque litora ponunt,</p>
<p><a name = "line2_461" id = "line2_461"> </a>
<a href = "#var2_461">Et</a> propius suprema vident: sedet acta
medullis</p>
<p><a name = "line2_462" id = "line2_462"> </a>
Jamdudum, atque inopes penitus coquit intima pestis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_457" id = "not2_457" href = "#line2_457">457 sq.</a>
Poeta illuc, unde <a class = "crossref" href =
"#line2_395">v. 395</a> abierat, redit.
—<i>senescere</i>, debilitari, fame, vigiliis aliisque malis
consumi, ut γηράσκειν ap. Theocr. XII, 2, et Hom. Il. θ, 360;
<i>vallatis</i>, vallo Pœnorum cinctis.
—<i>hostis</i>, Saguntini.
—<a name = "not2_458" id = "not2_458" href =
"#line2_458">458.</a> <i>dies</i>, tempus, temporis spatium.
—<i>Carpere</i>, ut φθίνειν et φθινύθειν, adtenuare, adterere,
consumere paulatim et minuere. Cf. Drak. ad h.l. et Gronov. ad Sen.
Herc. Fur. 874.
—<i>signa manusque socias</i>, auxilia Romanorum.
—<a name = "not2_459" id = "not2_459" href =
"#line2_459">459.</a> <i>fessi</i> v. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_566">ad I, 566</a>.
—<i>æquore vano</i>, quod vana et inania promittebat, quod frustra
pollicebatur, classem Romanorum mox adventuram esse. Cf. Heyne ad Virg.
Æn. I, 392. Sic et <i>frustrata litora</i>,
<span class = "pagenum notes">128</span>
quæ frustrabantur spem Saguntinorum; vel passive, quæ decepta sunt
frustra exspectando classem Romanorum, ut litoribus tribuatur, quod ad
ipsos Saguntinos spectat, et illa quasi frustra sperasse fingantur. Ita
per prosopopœiam dici, monet Lefeb. coll. Ovid. Met. VIII, 293.
—<a name = "not2_460" id = "not2_460" href =
"#line2_460">460.</a> <i>litora ponunt</i> h.c. cogitationes de
litore; Withof. coll. Valer. Fl. I, 632 <i>seponite fluctus</i>.
Exempla ibi ab intpp. et h.l. ab Heins. laudata parum convenire, idem
recte monuit.
—<i>ponunt</i>, pro certo, tamquam exploratum et verum sumunt,
vel, si malis, putant, existimant, ut passim, et ap. Græcos τιθέναι
N. Heinsius conferebat inf. IV, 397; VIII, 95; XI, 157, et XIII,
473, adeoque adcepisse videtur pro deponunt spem in litoribus, h. in
adventu classis Rom. frustra positam, vel, ut Schmid. explicat, omittunt
spectare litora, unde auxilium Rom. speraverant. Sed hæc ratio durior
videtur iis, quas proposui, etsi nec in his satis adquiesco. Conf. V.L.
—<a name = "not2_461" id = "not2_461" href =
"#line2_461">461.</a> Egregia et ornata descriptio urbis, fame et
inopia in summas angustias detrusæ. Sed poeta nimium fere diu tristibus
inmoratur phantas­matibus, ad quæ horremus. Juvenes harum deliciarum
studiosi comparent Ovid. Met. VIII, 799 seq., 824 seq. Claud. b. Gildon.
Vid. 21 seq. et Juven. Sat. XV, 98 seq.
—<i>acta medullis</i>, per medullas, ut <i>fusa medullis</i> inf.
<a class = "crossref" href = "#line2_515">v. 515</a> et <i>sitis
acta omnibus venis</i> ap. Virg. Ge. III, 483.
—<a name = "not2_462" id = "not2_462" href =
"#line2_462">462.</a> <i>inopes</i> victus.
—<i>pestis</i>, h. fames. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_174">ad I, 174</a>.
—<i>coquit</i>, vexat, lente consumit. Vid. <a class = "crossref"
href = "#not2_327">ad v. 327</a>. Sic et mox <i>exurit fames</i>,
ut ap. Quintil. XII, 9; ubi c. 8 <i>ignea f.</i> dicitur, ut λιμὸς
αἴθον Callim. H. in Cer. v. 67; ubi vid. Spanh.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_463" id = "line2_463"> </a>
Est furtim lento <a href = "#var2_463">misere</a> durantia tabo</p>
<p><a name = "line2_464" id = "line2_464"> </a>
Viscera, et exurit siccatas sanguine venas</p>
<span class = "linenum">465</span>
<p><a name = "line2_465" id = "line2_465"> </a>
Per longum celata fames: jam lumina retro</p>
<span class = "pagenum">129</span>
<p><a name = "line2_466" id = "line2_466"> </a>
Exesis fugere genis; jam lurida sola</p>
<p><a name = "line2_467" id = "line2_467"> </a>
Tecta cute, et <a href = "#var2_467">venis</a> male juncta trementibus
ossa</p>
<p><a name = "line2_468" id = "line2_468"> </a>
Exstant, consumtis visu deformia <a href = "#var2_468">membris</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_463" id = "not2_463" href =
"#line2_463">463.</a> <i>Est</i>, ἐσθίει, <i>viscera durantia</i>,
h. obdurantia, seu perferentia malum, ut ap. Virg. Æn. VIII, 577. Conf.
Ind. et quos N. Heins. laudat, Stat. Silv. I, <span class =
"smallcaps">ii</span>, 91; II, <span class =
"smallcaps">i</span>, 141; V, <span class =
"smallcaps">ii</span>, 153; Val. Flacc. I, 237; (ubi vid. Burm.)
VII, 338; Lucan. II, 256; IV, 52, 519; VI, 93; Hor. Od. I, <span
class = "smallcaps">xiv</span>, 7. Drak. interpretatur: fames diu
celata consumebat viscera, quæ tamen durabant, quoniam non repentino,
sed lento malo exedebantur.
—<i>tabum</i> et <i>tabes</i> dicitur lenta corruptio et consumtio
cujusvis rei et corporis, cujus causa est fames, vel morbus, venenum,
putredo, pestis, liquatio, etc.
<span class = "pagenum notes">129</span>
—<a name = "not2_466" id = "not2_466" href =
"#line2_466">466</a> <a name = "not2_467" id = "not2_467" href =
"#line2_466">sq.</a>
<i>Exesis</i> conf. Bentl. ad Hor. Epod. V, 37.
—<i>lurida sola Tecta cute ossa</i>; conf. Horat. Epod. XVII, 22,
ibique Bentl. Conf. Theocrit. II, 88 sq. Callim. Hymn. in Cer.
v. 93, 94, ubi vid. Spanh. Drak. comparavit Senec. Controv.
I, 1. Quintil. Declam. XII, p. 210, et Claud. bell. Gild.
v. 21 seq.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_469" id = "line2_469"> </a>
<a href = "#var2_469">Humentis</a> rores noctis terramque madentem</p>
<span class = "linenum">470</span>
<p><a name = "line2_470" id = "line2_470"> </a>
Solamen fecere mali, cassoque labore</p>
<p><a name = "line2_471" id = "line2_471"> </a>
E sicco frustra presserunt robore succos.</p>
<p><a name = "line2_472" id = "line2_472"> </a>
Nil <a href = "#var2_472">temerare</a> piget: rabidi jejunia ventris</p>
<p><a name = "line2_473" id = "line2_473"> </a>
Insolitis adigunt vesci, <a href = "#var2_473">resolutaque,
nudos</a></p>
<p><a name = "line2_474" id = "line2_474"> </a>
<a href = "#var2_474">Linquentes clipeos, armorum tegmina
mandunt</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_471" id = "not2_471" href = "#line2_471">471.</a> Conf.
Sen. de Ira III, 20; Liv. XXIII, 19 et 30; Cic. Verr. V, 33, 38.
—<i>frustra</i> cum <i>casso labore</i>, et verba <i>rores
noctis</i> cum <i>terra madentem</i> juncta languent. Nugatur
D. Heins. cujus hæc nota est: «Mirum, siccitatem fami opponi. Ita
tamen, ut hæc omnia magis loquendi genera esse, quam ad historiam
pertinere, cognoscas: Græci certe insigni elegantia ξηροφαγεῖν de homine
egeno dicunt et famelico, et ἀναξηραίνειν Callim. H. in Cer. 114,
et ἐπὶ ξηροῖσι καθιξεῖν Theocr. I, 50.»</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_472" id = "not2_472" href =
"#line2_472">472.</a> <i>Nil temerare piget</i>, non piget, omnia,
corium, etc. temerare, h. edere, vel, ut N. Heins. exponit, violare
morsu res eas, quæ victui humano non sunt destinatæ, quod Drak.
confirmat loco Ovid. Met. XV, 75. Nam <i>temerare</i> est aliquid
facere, quo nobis interdictum est, vel esse videtur. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_11">ad I, 11</a>, et <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#line3_501">III, 501</a>.
—<i>rabidi jejunia ventris</i> ut fere ap. Virg. Æn. II, 356;
Ἀτέλεστον λύσσαν ἀεὶ βούβρωστιν ἀναιδέϊ γαστρὶ φυλάσσει dixit Oppian.
Ἁλιευτ. II, 207.
—<a name = "not2_473" id = "not2_473" href = "#line2_473">473,
474. </a> Pelles, vel coria <i>resoluta</i> h. clipeis detracta,
comedebant, relictis nudis clipeorum cratibus: ut Drak. jam exposuisse
video. Sed malim fere <i>resoluta</i> adcipere de liquefactis, vel aqua
mollitis pellibus, ut «Casilinates obsidione Hannibalis clausos, lora,
necessariis vinculorum usibus subducta, eque scutis detractas pelles,
<span class = "pagenum notes">130</span>
ferventi <i>resolutas</i> aqua, mandere» coactos fuisse, tradit Val.
Max. VII, 6, 2. Eosdem «lora detractasque scutis pelles, ubi
fervida mollissent aqua, mandisse» memorat Liv. XXIII, 19.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">130</span>
<span class = "linenum">475</span>
<p class = "indent">
<a name = "line2_475" id = "line2_475"> </a>
Desuper hæc cælo spectans Tirynthius alto</p>
<p><a name = "line2_476" id = "line2_476"> </a>
Inlacrimat fractæ nequidquam casibus urbis.</p>
<p><a name = "line2_477" id = "line2_477"> </a>
Namque metus magnique tenent præcepta parentis,</p>
<p><a name = "line2_478" id = "line2_478"> </a>
Ne sævæ tendat contra decreta novercæ.</p>
<p><a name = "line2_479" id = "line2_479"> </a>
Sic igitur, cœpta occultans, ad limina <a href =
"#var2_479">sanctæ</a></p>
<span class = "linenum">480</span>
<p><a name = "line2_480" id = "line2_480"> </a>
Contendit Fidei, secretaque pectora tentat.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_475" id = "not2_475" href = "#line2_475">475.</a>
Hercules deus tutelaris Sagunti. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_273">I, 273 seq.</a>
—<a name = "not2_476" id = "not2_476" href =
"#line2_476">476.</a> <i>Inlacrimat</i>, quod nec diis, nec
heroibus indignum est. Vid. Köppen ad Hom. Il. α, 349; Riccii Diss. Hom.
XIII. Lessing. in Laoc. p. 6, et Ill. Harles. ad Val. Flacc. IV,
42; ubi idem Hercules lacrimas fundit, ut ap. Virg. Æn. X, 465; ubi
vid. Heyne. Conf. inf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_204">V, 204, 205.</a></p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_477" id = "not2_477" href = "#line2_477">477.</a>
<i>tenent</i> retinent, impediunt quo minus ipse Saguntinis opem ferat.
—<a name = "not2_478" id = "not2_478" href =
"#line2_478">478.</a> <i>novercæ</i>, Junonis.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_479" id = "not2_479" href =
"#line2_479">479.</a> Etiam hæc ingeniose fingit poeta. Cf. ad
I, 598, et quem N. Heins. jam laudavit, Val. Max. VI, ext. 1.
«Crediderim tum ipsam Fidem, humana negotia speculantem, mæstum gessisse
vultum; perseverantissimum sui cultum, iniquæ fortunæ judicio, tam
acerbo exitu damnatum cernentem.»
—<a name = "not2_480" id = "not2_480" href =
"#line2_480">480.</a> <i>secretaque pectora tentat</i>, secreto
ejus animum tentat.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_481" id = "line2_481"> </a>
Arcanis Dea læta, <a href = "#var2_481">polo tum forte remoto</a></p>
<p><a name = "line2_482" id = "line2_482"> </a>
Cælicolum magnas volvebat conscia curas,</p>
<p><a name = "line2_483" id = "line2_483"> </a>
<a href = "#var2_483">Quam tali adloquitur Nemeæ pacator honore:</a></p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_481" id = "not2_481" href = "#line2_481">481.</a>
<i>Arcanis læta</i>, forte solitudinem pro solatio petens. Tum
<i>remoto</i> dictum pro remota a diis. Sed malim ita explicare:
<i>arcanis</i> deorum consiliis delectabatur, <i>polo remoto</i>, ἐν
ἀκροτάτῃ κορυφῇ τοῦ Ὀλύμπου, ubi concilia deorum haberi solent; v.c. ap.
Hom. Il. θ, pr. An <i>polus remotus</i> est simpl. μακρὸς, αἰπὺς, ἀκρος
Ὀλυμπος? et <i>arcanis læta</i>, cui arcana credi solent?
—<a name = "not2_483" id = "not2_483" href =
"#line2_483">483.</a> <i>tali honore</i>, ut <a class = "crossref"
href = "bookX.html#line10_572">X, 572</a>, et apud Virgil. Æneid.
III, 474. «multo compellat honore.»
—<i>Nemeæ pacator</i>, ut contra leo <i>vastator Nemeæ</i> dicitur
Stat. Silv. IV, <span class = "smallcaps">vi</span>, 40. Ita
N. Heins.
<span class = "pagenum notes">131</span>
quem vid. ad Virg. Æ. VI, 804, et ad Claud. laud. Stil. III, 284. Cfr.
quæ Drak. notavit loca, inf. XVI, 246; Stat. Th. IV, 250; Ovid. Epist.
IX, 15; Sen. Herc. Œt. v. 282; inpr. 1990, et de Benef. c. 13; ubi
<i>orbis terrarum marisque pacator</i> vocatur Hercules, ut
<i>pacifer</i> in numis ap. Beger. Thes. Brand. T. II, p. 779,
780, et in marm. ap. Gruter. p. 49, 1, et 1113, 4.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">131</span>
<p><a name = "line2_484" id = "line2_484"> </a>
«Ante Jovem generata, decus Divumque hominumque,</p>
<span class = "linenum">485</span>
<p><a name = "line2_485" id = "line2_485"> </a>
Qua sine non tellus pacem, non æquora <a href =
"#var2_485">norunt</a>,</p>
<p><a name = "line2_486" id = "line2_486"> </a>
Justitiæ consors, tacitumque in pectore numen,</p>
<p><a name = "line2_487" id = "line2_487"> </a>
Exitiumne tuæ dirum spectare Sagunti,</p>
<p><a name = "line2_488" id = "line2_488"> </a>
Et tot pendentem pro te, Dea, cernere pœnas</p>
<p><a name = "line2_489" id = "line2_489"> </a>
Urbem lenta potes? moritur tibi vulgus, et <a href =
"#var2_489">unam</a></p>
<span class = "linenum">490</span>
<p><a name = "line2_490" id = "line2_490"> </a>
Te matres, vincente fame, te mœsta virorum</p>
<p><a name = "line2_491" id = "line2_491"> </a>
Ora vocant, primaque sonant te voce minores.</p>
<p><a name = "line2_492" id = "line2_492"> </a>
Fer cælo auxilium, et fessis da surgere rebus.»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a class = "missing" name = "not2_484" id = "not2_484" href =
"#line2_484" title = "numerus deest">484.</a> Verbis <i>ante Jovem
generata</i>, Silius <i>canam, priscam, antiquam Fidem</i> declarare
voluisse videtur, quibus tamen epithetis prisca potius religio innuitur,
quam quod ante Jovem nata sit, quo sensu Vesta <i>cana</i> dicitur. Ex
theogoniis certe id non constat, nisi poeta forte Fidem cum Themide
confudit, quæ fœderibus et feriendis, et religiose <i>servandis præfice
solet</i>. Cf. Heyne ad Virg. Æ. V, 744, et mox <a class =
"crossref" href = "#line2_494">v. 494</a>.
—<a name = "not2_486" id = "not2_486" href =
"#line2_486">486.</a> <i>Justitiæ consors</i>; vid. Jani ad Hor.
Od. I, <span class = "smallcaps">xxiv</span>, 6.
—<a name = "not2_489" id = "not2_489" href =
"#line2_489">489.</a> <i>lenta</i> in ope ferenda, secura et parum
sollicita; ut <a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_440">VII,
440</a>; et <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_567">XII,
567</a>. Cf. Heins. ad Ovid. Trist. II, 514, et inpr. ad ej. Epist. XV,
169, et XIX, 81.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_491" id = "not2_491" href = "#line2_491">491.</a>
<i>minores</i>, ut <i>parvi</i>, infantes.
—<i>vocant</i> et <i>sonant</i>, h. invocant, tuum auxilium
inplorant et præstolantur.
—<a name = "not2_492" id = "not2_492" href =
"#line2_492">492.</a> <i>cælo</i>, de cælo.
—<i>fessis rebus</i> vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_566">ad I, 566</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_493" id = "line2_493"> </a>
Hæc satus Alcmena, contra cui talia virgo:</p>
<p><a name = "line2_494" id = "line2_494"> </a>
«Cerno equidem, nec pro nihilo est mihi fœdera rumpi,</p>
<span class = "linenum">495</span>
<p><a name = "line2_495" id = "line2_495"> </a>
Statque dies, ausis olim tam tristibus ultor.</p>
<p><a name = "line2_496" id = "line2_496"> </a>
Sed me pollutas properantem linquere terras</p>
<p><a name = "line2_497" id = "line2_497"> </a>
Sedibus his, tectisque <a href = "#var2_497">novis</a> succedere
adegit</p>
<span class = "pagenum">132</span>
<p><a name = "line2_498" id = "line2_498"> </a>
Fecundum in fraudes hominum genus: inpia liqui</p>
<p><a name = "line2_499" id = "line2_499"> </a>
Et, quantum terrent, tantum metuentia regna,</p>
<span class = "linenum">500</span>
<p><a name = "line2_500" id = "line2_500"> </a>
Ac furias auri, nec vilia præmia fraudum,</p>
<p><a name = "line2_501" id = "line2_501"> </a>
Et super hæc ritu horrificos ac more ferarum</p>
<p><a name = "line2_502" id = "line2_502"> </a>
Viventes rapto populos, <a href = "#var2_502">luxuque</a> solutum</p>
<p><a name = "line2_503" id = "line2_503"> </a>
Omne decus, multaque obpressum nocte pudorem.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_495" id = "not2_495" href = "#line2_495">495.</a>
<i>Stat</i>, constituta est.
—<i>tristibus</i>, horrendis, nefariis.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_496" id = "not2_496" href =
"#line2_496">496.</a> Dii, ætate aurea inter homines commorati,
postea inpietate eorum commoti terram cum cælo commutarunt: quæ prisca
fabula ex Hesiod. Ἐργ. v. 74, 201, et Ovid. Met. I, 125, 150,
nota est.
—<a name = "not2_497" id = "not2_497" href =
"#line2_497">497.</a> <i>Sedibus his</i> δεικτικῶς.
—<a class = "missing" name = "not2_498" id = "not2_498" href =
"#line2_498" title = "numerus deest">498.</a> <i>Fecundum
<span class = "pagenum notes">132</span>
in fraudes hominum genus</i>, ut <i>fecunda culpæ secula</i> dixit
Horat. Od. III, <span class = "smallcaps">vi</span>, 17.
—<a name = "not2_499" id = "not2_499" href =
"#line2_499">499.</a> <i>Qui terret, plus ipse timet</i>, Claud.
Cons. Honor. IV, 289. Cell. Plures ejusmodi sententias congessit Barth.
Adv. XLVIII, 11.
—<a name = "not2_500" id = "not2_500" href =
"#line2_500">500.</a> <i>furias auri</i> vid. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_32">ad I, 32</a>.
—<i>liqui furias auri</i>, etc. h. populos, vel homines cupidos
auri, et malis artibus felices.
—<a name = "not2_502" id = "not2_502" href =
"#line2_502">502.</a> <i>luxu solutum</i>, sublatum, <i>Omne
decus</i>, decorum et honestum.
—<a name = "not2_503" id = "not2_503" href =
"#line2_503">503.</a> <i>nocte</i>, concubitu, ut <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#line3_429">III, 429</a>; vel propr. etsi
sensus idem est. Vitiorum caligine, Mars. 504. Cf. <a class = "crossref"
href = "bookXI.html#line11_183">XI, 183</a>; ubi Drak. comparavit Lucan.
I, 175; Sen. Herc. fur. v. 253; et in Hippol. v. 543.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_504" id = "line2_504"> </a>
Vis colitur, jurisque locum sibi vindicat ensis;</p>
<span class = "linenum">505</span>
<p><a name = "line2_505" id = "line2_505"> </a>
Et probris <a href = "#var2_505">cessit</a> virtus: en, adspice
gentes:</p>
<p><a name = "line2_506" id = "line2_506"> </a>
Nemo insons; pacem servant commercia culpæ.</p>
<p><a name = "line2_507" id = "line2_507"> </a>
<a href = "#var2_507">Sed secura</a> tua fundata ut mœnia dextra</p>
<p><a name = "line2_508" id = "line2_508"> </a>
Dignum te servent memorando fine vigorem,</p>
<p><a name = "line2_509" id = "line2_509"> </a>
Dedita nec fessi transmittant corpora Pœno,</p>
<span class = "linenum">510</span>
<p><a name = "line2_510" id = "line2_510"> </a>
Quod solum nunc fata <a href = "#var2_510">sinunt</a> seriesque
futuri;</p>
<p><a name = "line2_511" id = "line2_511"> </a>
Extendam leti decus, atque in secula mittam,</p>
<span class = "pagenum">133</span>
<p><a name = "line2_512" id = "line2_512"> </a>
Ipsaque laudatas ad Manes prosequar umbras.»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_506" id = "not2_506" href = "#line2_506">506.</a>
<i>commercia</i>, societas, <i>culpæ</i> h. socii sceleris. His solis
invicem pax est.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_511" id = "not2_511" href = "#line2_511">511.</a>
<i>Extendam leti decus</i>, efficiam, ut eorum interitus memorabilis et
gloriosus sit.
—<i>mittere</i>, ut <i>dimittere</i>, <i>tollere</i>,
<i>diffundere</i>, <i>efferre</i>, <i>aperire in sæcula</i> (<a class =
"crossref" href = "bookIX.html#line9_341">IX, 341</a>) <i>vulgus</i>,
<i>ævum</i>, <i>populos</i>, <i>ora</i>, <i>diem</i>, etc., ἱέναι φωνὴν,
ἐκφέρειν ἐς ἀνθρώπους, vel φανερὰ καταστήσειν ἐς ἀνθρώπους τὰ ἔργα, (ap.
Arrian. expedit. Alex. I, 12) pro, in cognitionem omnis ævi, omnium
populorum et hominum adducere, efficere ut semper prædicetur aliquid,
vel omnibus innotescat, palam facere, divulgare. Similiter <i>ire</i>,
<i>abire</i>, <i>volare</i>, <i>volitare</i>, <i>ferri</i>,
<i>venire</i>, <i>nasci</i> (h. crescere, <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_371">VIII, 371</a>) <i>in sæcula</i>, <i>in
ora</i>, et <i>per ora hominum</i>, vel <i>in ore omnium esse</i> de eo,
qui tam notus fit, vel est, ut omnes et omni tempore de eo loquantur.
Conf. Drak. ad III, 135; VI, 711; XII, 312; Gronov. Obss.
<span class = "pagenum notes">133</span>
I, 15; Heins. et Burm. ad Val. Fl. II, 439. VV. DD. ad Virg. Ge.
III, 9, et Æn. IV, 195; XII, 235; Broukh. ad Prop. II, 1, 2;
Heyne Obss. ad Tibull. IV, 1, 200.
—<a name = "not2_512" id = "not2_512" href =
"#line2_512">512.</a> Eleganter pro, faciam, ut Saguntini etiam
post mortem celebrentur. Cf. Ovid. Epist. XI, 119; ubi vid. Heins.
—<i>prosequi</i> est voc. exsequiale.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_513" id = "line2_513"> </a>
Inde severa <a href = "#var2_513">levi</a> decurrens æthere virgo</p>
<p><a name = "line2_514" id = "line2_514"> </a>
Luctantem fatis petit inflammata Saguntum;</p>
<span class = "linenum">515</span>
<p><a name = "line2_515" id = "line2_515"> </a>
Invadit mentes, et pectora nota pererrat,</p>
<p><a name = "line2_516" id = "line2_516"> </a>
Inmittitque animis numen: tum fusa medullis</p>
<p><a name = "line2_517" id = "line2_517"> </a>
Inplicat, atque sui flagrantem inspirat amorem.</p>
<p><a name = "line2_518" id = "line2_518"> </a>
Arma volunt, tentantque ægros ad prælia nisus.</p>
<p><a name = "line2_519" id = "line2_519"> </a>
Insperatus adest vigor, interiusque recursat</p>
<span class = "linenum">520</span>
<p><a name = "line2_520" id = "line2_520"> </a>
Dulcis honos Divæ, et sacrum pro virgine letum.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_513" id = "not2_513" href = "#line2_513">513.</a>
<i>severa</i>, irata.
—<a name = "not2_514" id = "not2_514" href =
"#line2_514">514.</a> <i>Luctantem fatis</i>, δεινῶς, ut
<i>componere fatis</i> <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_39">I, 39</a>.
—<a name = "not2_516" id = "not2_516" href =
"#line2_516">516.</a> <i>numen</i> pro se.
—<i>fusa medullis</i> vid. <a class = "crossref" href =
"#not2_461">ad v. 461</a>.
—<i>medullis inplicat amorem</i>, ut <i>ossibus inplicet ignem</i>
ap. Virg. Æn. I, 660; ubi vid. Heyne.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_518" id = "not2_518" href =
"#line2_518">518.</a> <i>Arma volunt</i>, moræ inpatientes,
prœliique cupidissimi, ut <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_7">IX, 7</a>; ubi Drak. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookXIII.html#line13_318">XIII, 318</a>; Virg. Æ.
VII, 340; IX, 539; Stat. Th. III, 664, et Val. Fl. I, 67; ubi vid.
Burm.
—<i>ægros nisus</i>, vires tenues.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_519" id = "not2_519" href =
"#line2_519">519.</a> <i>interius recursat</i>, ut <i>animo
recursat</i> dixit Virg. Æ. I, 662, et IV, 3.
—<a name = "not2_520" id = "not2_520" href =
"#line2_520">520.</a> <i>sacrum pro virgine letum</i>, mors
egregia, laudabilis et honesta (v. <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#not7_9">ad VII, 9</a>) pro fide servanda.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_521" id = "line2_521"> </a>
<a href = "#var2_521">It</a> tacitus fessis per ovantia pectora
sensus,</p>
<p><a name = "line2_522" id = "line2_522"> </a>
Vel leto graviora pati, <a href = "#var2_522">sævasque</a> ferarum</p>
<span class = "pagenum">134</span>
<p><a name = "line2_523" id = "line2_523"> </a>
Adtentare dapes, et mensis addere crimen.</p>
<p><a name = "line2_524" id = "line2_524"> </a>
Sed prohibet culpa pollutam extendere lucem</p>
<span class = "linenum">525</span>
<p><a name = "line2_525" id = "line2_525"> </a>
Casta Fides, paribusque famem compescere membris.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_521" id = "not2_521" href = "#line2_521">521.</a>
<i>fessis</i> vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_566">ad
I, 566</a>.
—<a name = "not2_522" id = "not2_522" href =
"#line2_522">522.</a> <i>Vel leto graviora pati</i>; quum quis non
capit generosæ virtutis stimulos, mortem ipsam contemnit, Barth. Adv.
X, 24. Sed verba hæc spectant potius ad <i>sævas ferarum dapes</i>,
quas propter ea, quæ poeta v. 523 et 525 adjecit, recte exponunt,
carnes humanas, quas feræ invadant, quasque Euripidi Hecub.
v. 1072: θοίναν ἀγρίαν θηρῶν, Senec. Thyest. 150 <i>dapes
feras</i>, Minuc. Fel. in Octav. c. 8 <i>inhumanos cibos</i>, et
Tertull. Apolog. c. 9 <i>feram libidinem</i>, dici monent D. Heins.
et Drak. Rem ipsam permultis obsessarum urbium exemplis illustrarunt
Dausq. et Drak.</p>
<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">134</span>
<a name = "not2_525" id = "not2_525" href = "#line2_525">525.</a>
<i>Casta Fides</i> vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_481">ad I, 481</a>.
—<i>paribus</i>, humanis: unde <i>crimen et culpa</i>. <ins class
= "correction" title = "sic scriptum">Conf. vid.</ins> <a class =
"crossref" href = "#line2_635">635</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_526" id = "line2_526"> </a>
Quam simul invisæ gentis <a href = "#var2_526">conspexit</a> in arce</p>
<p><a name = "line2_527" id = "line2_527"> </a>
Forte ferens sese Libycis Saturnia castris,</p>
<p><a name = "line2_528" id = "line2_528"> </a>
Virgineum increpitat <a href = "#var2_528">miscentem</a> bella
furorem,</p>
<p><a name = "line2_529" id = "line2_529"> </a>
Atque, <a href = "#var2_529">ira</a> turbata gradum, ciet ocius
atram</p>
<span class = "linenum">530</span>
<p><a name = "line2_530" id = "line2_530"> </a>
Tisiphonen, imos agitantem verbere manes,</p>
<p><a name = "line2_531" id = "line2_531"> </a>
<a href = "#var2_531">Et palmas tendens</a>; «Hos, inquit, Noctis
alumna,</p>
<p><a name = "line2_532" id = "line2_532"> </a>
Hos muros inpelle manu, populumque ferocem,</p>
<span class = "pagenum">135</span>
<p><a name = "line2_533" id = "line2_533"> </a>
Dextris sterne <a href = "#var2_533">suis</a>; Juno jubet: ipsa
propinqua</p>
<p><a name = "line2_534" id = "line2_534"> </a>
<a href = "#var2_534">Effectus studiumque tuum de nube videbo.</a></p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_526" id = "not2_526" href = "#line2_526">526</a> <a name
= "not2_527" id = "not2_527" href = "#line2_526">seq.</a>
Facile adnoscas imitatorem Virg. Æn. VII, 323 sqq. ubi vid. omnino
Heyne, et conf. Æn. XII, 845 seq.
—<a name = "not2_528" id = "not2_528" href =
"#line2_528">528.</a> <i>miscentem bella</i> vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_69">ad I, 69</a>.
—<a name = "not2_529" id = "not2_529" href =
"#line2_529">529.</a> <i>ira turbata</i>, commota, incitata, κατὰ
<i>gradum</i>, irate gradum adcelerans. Conf. V.L. et <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_477">ad I, 477</a>.
—<i>ciet</i>, ut ap. Virg. Æ. VII, 325; ubi vid. Heyne.
—<a name = "not2_530" id = "not2_530" href =
"#line2_530">530.</a> <i>agitantem</i> vid. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_146">ad I, 146</a>.
—<i>imos agitantem verbere manes</i> conf. Virg. Æn. VI, 555 sq.
inpr. v. 570, 571.
—<a name = "not2_531" id = "not2_531" href =
"#line2_531">531.</a> Cerda ad Virg. Æn. VII, 330, Silium
reprehendit, quod præter decorum neglexerit majestatem regiam Junonis,
quam Furiis supplicasse, seu palmas tetendisse fingat. Contra poetam
consulto potius ad tam indignas preces demisisse Junonem, ut eo magis
elucesceret acerrimum ejus in Romanos odium, coll. Ovid. Met. IV, 444,
445 et 471, suspicabatur Drak. Mihi potius viri docti argutari, nec
preces, modo nimis supplices non fingantur, vel, ut in simili loco Ovid.
Met. IV, 471, et mox v. 533, cum mandatis misceantur, dignitatem
Junonis dedecere videntur. Conf. Hom. Il. ξ, 232 seq. Virg. Æn.
I, 64 seq. et al. Forte etiam Juno h.l. manus non tetendisse
censenda est, ut supplicaret, sed ut urbem Furiæ ostenderet, quod ex
verbis ejus, δεικτικῶς pronuntiatis, <i>hos muros</i>, etc. probabile
fit. Si vero jure vituperatur poeta, cur id non feramus in Silio, quum
et bonus quandoque dormitet Homerus? vid. V.L.
—<i>Noctis alumna</i> Conf. Heyne ad Virg. Æn. VI, 250; VII, 331;
XII, 846, 860.
—<a name = "not2_532" id = "not2_532" href =
"#line2_532">532.</a> <i>muros inpelle</i> prorue, <i>manu</i>,
magnifice, ut <i>montem Inpulit in latus</i> Æolus ap. Virg. Æn.
I, 82, ubi vid. Heyne.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">535</span>
<p><a name = "line2_535" id = "line2_535"> </a>
Illa Deos summumque Jovem turbantia tela,</p>
<p><a name = "line2_536" id = "line2_536"> </a>
Quîs Acheronta moves, flammam inmanesque chelydros</p>
<p><a name = "line2_537" id = "line2_537"> </a>
<a href = "#var2_537">Stridoremque tuum</a>, quo territa comprimit
ora</p>
<p><a name = "line2_538" id = "line2_538"> </a>
Cerberus, ac, mixto quæ spumant felle, venena,</p>
<p><a name = "line2_539" id = "line2_539"> </a>
Et quidquid scelerum, pœnarum quidquid et iræ</p>
<span class = "linenum">540</span>
<p><a name = "line2_540" id = "line2_540"> </a>
Pectore fecundo coquitur tibi, congere præceps</p>
<p><a name = "line2_541" id = "line2_541"> </a>
In Rutulos, totamque Erebo demitte Saguntum.</p>
<p><a name = "line2_542" id = "line2_542"> </a>
Hac mercede Fides constet delapsa per auras.»</p>
</div>
<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">135</span>
<a name = "not2_535" id = "not2_535" href = "#line2_535">535.</a>
Omnia graviter horrendisque imaginibus expressa, nec minus præclare ad
animi æstum, cui ipse quoque verborum sonus respondet.
—<i>tela</i>, arma, quæ mox nominantur.
—<a name = "not2_536" id = "not2_536" href =
"#line2_536">536.</a> <i>Acheronta</i>, ut ap. Virg. Æn. VII, 91,
312.
—<i>moves</i>, concutis, vel terres, vel vexas.
—<i>flammam</i>, faces.
—<a name = "not2_537" id = "not2_537" href =
"#line2_537">537.</a> <i>Stridorem tuum</i>, sibilum serpentum
tuorum, vel serpentes tuos sibilantes. Eumenides ὀφιοπλόκαμοι, de quo
vid. Cl. Hermanni Mythol. T. II, p. 488. Serpentes autem ac
flammæ proprie <i>stridere</i>, h. argutum sonum edere dicuntur. Vid.
Ind. et Heyne ad Virg. Æ. VI, 288; Broukh. ad Tibull. I, <span
class = "smallcaps">iii</span>, 72.
—<a name = "not2_540" id = "not2_540" href =
"#line2_540">540.</a> <i>Pectore fecundo</i>, ut ap. Virg. Æn. VII,
338.
—<i>coquitur tibi</i>, a te. Conf. <a class = "crossref" href =
"#not2_327">ad v. 327</a>.
—<a name = "not2_541" id = "not2_541" href =
"#line2_541">541.</a> <i>Rutulos</i> ut I, 584.
—<i>Erebo demitte</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_439">ad I, 439</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_542" id = "not2_542" href = "#line2_542">542.</a> <i>Hac
mercede constet</i>, hanc m. habeat.
—<i>Fides delapsa per auras</i>, h. Fidei descensus. Conf.
<a class = "crossref" href = "#line2_513">v. 513 sq.</a> ἀνεμώλιος,
vana, D. Heins. Male!</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_543" id = "line2_543"> </a>
Sic voce instimulans, dextra Dea concita sævam</p>
<p><a name = "line2_544" id = "line2_544"> </a>
Eumenida incussit muris, tremuitque repente</p>
<span class = "linenum">545</span>
<p><a name = "line2_545" id = "line2_545"> </a>
Mons circum, et gravior sonuit per litora fluctus.</p>
<span class = "pagenum">136</span>
<p><a name = "line2_546" id = "line2_546"> </a>
Sibilat insurgens capiti, et turgentia <a href =
"#var2_546">circum</a></p>
<p><a name = "line2_547" id = "line2_547"> </a>
Multus colla micat <a href = "#var2_547">squalenti</a> tergore
serpens.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_543" id = "not2_543" href = "#line2_543">543.</a>
Magnifica hæc, et ad potentiam Junonis declarandam adcommodata. Præterea
poetam decet, non verba Furiæ, sed ipsam extemplo rem memorare. Confer
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_430">lib. IV, 430
seq.</a> Heyne et Cerda ad Virgilium, Æneid. lib. VII, 341, et Burmann
ad Valerium Flaccum, IV, 80. Nec Juno Furiam mittit, vel immittit urbi,
sed <i>dextra incutit muris</i>. His et seqq. verbis multum lyrici
spiritus inest. Splendide adumbratur vis Junonis, et celeritas
Eumenidum, quæ ὠκύδρομοι ὥς τε νόημα dicuntur Orph. H. LXVIII, 9;
de quo vid. Hermann. l.c.
—<i>concita</i> ira, irata, vel potius celeriter,
<span class = "pagenum notes">136</span>
repente.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_546" id = "not2_546" href = "#line2_546">546.</a>
<i>Sibilat insurgens capiti</i>, ut ap. Virg. Æ. XI, 754, 755, et Ge.
III, 553.
—<a name = "not2_547" id = "not2_547" href =
"#line2_547">547.</a> <i>squalenti</i> vid. V.L.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_548" id = "line2_548"> </a>
Mors graditur, vasto <a href = "#var2_548">pandens cava guttura</a>
rictu,</p>
<p><a name = "line2_549" id = "line2_549"> </a>
<a href = "#var2_549">Casuroque inhiat populo: tunc Luctus, et
atri</a></p>
<span class = "linenum">550</span>
<p><a name = "line2_550" id = "line2_550"> </a>
Pectora <a href = "#var2_550">circumstant</a> Planctus, Mœrorque,
Dolorque,</p>
<p><a name = "line2_551" id = "line2_551"> </a>
Atque omnes adsunt Pœnæ, formaque trifauci</p>
<p><a name = "line2_552" id = "line2_552"> </a>
Personat insomnis lacrimosæ Janitor aulæ.</p>
<p><a name = "line2_553" id = "line2_553"> </a>
Protinus <a href = "#var2_553">adsimilat</a> faciem mutabile
monstrum</p>
<span class = "pagenum">137</span>
<p><a name = "line2_554" id = "line2_554"> </a>
Tiburnæ, gressumque simul, sonitumque loquentis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_548" id = "not2_548" href = "#line2_548">548.</a>
Similis Tisiphones comitatus ap. Ovid. Met. IV, 483 seqq. quem locum
Silius ante oculos habuisse videtur, ut Virg. Ge. III, 552. Singulæ,
quas poeta duxit, lineæ horrorem nobis incutiunt, maxime imago
<i>mortis</i>, ingluviem suam dilatantis, rictum in immensum diducentis,
et insatiabili cupiditate omnia devorantis. Ipsam gradientem, faucesque
ejus quasi apertas cernimus. Eadem imago poetis Orientalium familiaris
est. Conf. v.c. Habac. II, 5, et Esai. V, 14; ubi vid. Lowth.
—<a name = "not2_551" id = "not2_551" href =
"#line2_551">551.</a> <i>Pœnæ</i>, Ποιναὶ Deæ ultrices, quæ prop.
τοὺς φονεῖς sequuntur et puniunt, unde ἐμποίνιμοι dicuntur Sophocli in
Ajace; D. Heins. Quidam eas a Furiis distinguunt. Vid. Burm. ad
Val. Fl. VII, 147; Barnes. ad Eurip. Suppl. 490; Ernesti Clav. Cic.
Markland. Epist. crit. p. 125, et, quos Draken. laudat, Scalig. ad
Virg. Culic. v. 218; Delr. ad Sen. Med. v. 13; Barth. Adv.
XXI, 9, et 20, et ad Stat. Th. VIII, 25. Vulgarem tamen vocis vim
non spernendam putabat Drak.
—<i>formaque trifauci Personat</i>; doctius <i>latratu trifauci
personat</i> dixit Virg. Æn. VI, 417.
—<a name = "not2_552" id = "not2_552" href =
"#line2_552">552.</a> <i>Janitor aulæ</i> ut ap. Hor. Od. III,
<span class = "smallcaps">ii</span>, 16.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_553" id = "not2_553" href = "#line2_553">553.</a>
Tisiphone formam mutat, ut Alecto ap. Virg. Æn. VII, 415 seqq. ubi vid.
Heyne ad v. 28, et de vulgari poetarum ratione, qua Deos, humana
forma indutos, noti fere alicujus et familiaris, ad mortales adcedere
fingunt, ej. Exc. XIII, ad Æn. I. Ipsa specie divina ac terribili
videndam se præbet Tisiphone
<span class = "pagenum notes">137</span>
ap. Ovid. Met. IV, 485 sqq.
—<a name = "not2_554" id = "not2_554" href =
"#line2_554">554.</a> <i>Tiburnæ</i>, viduæ Murri, de quo cf.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_376">I, 376
sqq.</a></p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">555</span>
<p><a name = "line2_555" id = "line2_555"> </a>
Hæc bello vacuos et sævi turbine Martis</p>
<p><a name = "line2_556" id = "line2_556"> </a>
Lugebat thalamos, Murro spoliata marito;</p>
<p><a name = "line2_557" id = "line2_557"> </a>
Clara genus, <a href = "#var2_557">Daunique</a> trahens a sanguine
nomen.</p>
<p><a name = "line2_558" id = "line2_558"> </a>
Cui <a href = "#var2_558">vultus</a> induta pares disjectaque crinem</p>
<p><a name = "line2_559" id = "line2_559"> </a>
Eumenis in medios inrumpit turbida cœtus,</p>
<span class = "linenum">560</span>
<p><a name = "line2_560" id = "line2_560"> </a>
Et mœstas lacerata genas; «Quis terminus, inquit?</p>
<p><a name = "line2_561" id = "line2_561"> </a>
<a href = "#var2_561">Sat Fidei proavisque datum</a>! vidi ipsa
cruentum,</p>
<p><a name = "line2_562" id = "line2_562"> </a>
Ipsa meum vidi lacerato <a href = "#var2_562">vulnere</a> nostras</p>
<p><a name = "line2_563" id = "line2_563"> </a>
Terrentem Murrum noctes et dira sonantem:</p>
<p><a name = "line2_564" id = "line2_564"> </a>
Eripe te, conjux, miserandæ casibus urbis,</p>
<span class = "linenum">565</span>
<p><a name = "line2_565" id = "line2_565"> </a>
Et fuge, si terras adimit victoria Pœni,</p>
<p><a name = "line2_566" id = "line2_566"> </a>
Ad manes, Tiburna, meos: cecidere Penates,</p>
<p><a name = "line2_567" id = "line2_567"> </a>
Occidimus Rutuli, tenet omnia Punicus ensis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_555" id = "not2_555" href = "#line2_555">555.</a>
<i>turbine Martis</i> cf. <a class = "crossref" href =
"bookII.html#not2_4">ad II, 4</a>.
—<a class = "missing" name = "not2_557" id = "not2_557" href =
"#line2_557" title = "‘556’ legitur">557.</a> <i>Dauni</i> cf.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_291">ad I, 291</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_559" id = "not2_559" href = "#line2_559">559.</a>
<i>turbida</i>, perturbata mente, vel acriter, inpetuose, violenter.
—<a name = "not2_560" id = "not2_560" href =
"#line2_560">560.</a> <i>Quis terminus</i> calamitatis vestræ erit?
quando miseram finietis vitam?
—<a name = "not2_561" id = "not2_561" href =
"#line2_561">561.</a> <i>Sat Fidei proavisque datum</i>, jam omnia
præstitistis, quæ ad fidem socialem gloriamque majorum tuendam a vobis
fieri exigique poterant. Vid. V. L.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_562" id = "not2_562" href = "#line2_562">562.</a>
<i>meum Murrum</i>, suaviter et ad amoris adfectum apte. Conf. <a class
= "crossref" href = "bookVIII.html#not8_122">ad VIII, 122</a>.
—<a name = "not2_563" id = "not2_563" href =
"#line2_563">563.</a> <i>noctes</i>, somnum, proprie me noctu.
Conf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_216">III,
216</a>; ubi Drak. laudat <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_348">X, 348</a>, Virg. Æn. IV, 530; Stat. Th.
IX, 600. Contra <i>somnus</i> pro nocte ponitur. Vid. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#not3_200">ad III, 200</a>.
—<a name = "not2_564" id = "not2_564" href =
"#line2_564">564</a> <a name = "not2_565" id = "not2_565" href =
"#line2_564">sqq.</a> Confer Virgilium, Æneid. II, 289, sq.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_568" id = "line2_568"> </a>
Mens horret, nec adhuc oculis absistit imago.</p>
<p><a name = "line2_569" id = "line2_569"> </a>
Nullane jam posthac tua tecta, Sagunte, videbo?</p>
<span class = "pagenum">138</span>
<span class = "linenum">570</span>
<p><a name = "line2_570" id = "line2_570"> </a>
Felix, Murre, necis, patriaque superstite felix.</p>
<p><a name = "line2_571" id = "line2_571"> </a>
At nos, Sidoniis famulatum matribus actas,</p>
<p><a name = "line2_572" id = "line2_572"> </a>
Post belli casus vastique pericula ponti,</p>
<p><a name = "line2_573" id = "line2_573"> </a>
Carthago adspiciet victrix, tandemque supremum</p>
<p><a name = "line2_574" id = "line2_574"> </a>
<a href = "#var2_574">Nocte</a> obita Libyæ gremio captiva jacebo.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_568" id = "not2_568" href = "#line2_568">568.</a>
<i>imago</i>, εἴδωλον.</p>
<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">138</span>
<a name = "not2_570" id = "not2_570" href = "#line2_570">570.</a>
Imitat. Virg. Æ. XI, 158 sq.
—<a name = "not2_574" id = "not2_574" href =
"#line2_574">574.</a> <i>Nocte obita</i>, ut <i>morte obita</i> ap.
Virg. Æ. X, 641.
—<i>Libyæ gremio</i>, in Libya (ut <a class = "crossref missing"
href = "bookIII.html#line3_678" title = "recte 678">III, 878</a>;
<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_786">IV, 786</a>; <a class
= "crossref missing" href = "bookXII.html#line12_204" title = "recte 204">XII, 203</a>) adeoque in terra peregrina et hostili, procul a
patria, ut <i>captiva jacebo</i>, moriar et sepeliar: quod non minus
fere miserum veteribus videbatur, quam sepulcro prorsus carere; quod vel
ex Ovidio tironibus notum. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_547">X, 547</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_875">XIII, 875</a>, et Drak. ad IV, 77.
—<i>jacere</i>, ut κεῖσθαι, de mortuis et sepultis centies obvium:
quod multis exemplis probant Drak. inf. ad v. 594; Passerat. et
Broukh. ad Prop. I, <span class = "smallcaps">vii</span>, 24;
Heins. ad Ovid. Trist. III, <span class = "smallcaps">i</span>, 50;
Burm. ad Phædr. I, 24, et ad Petron. III, p. 666.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">575</span>
<p><a name = "line2_575" id = "line2_575"> </a>
Sed vos, o juvenes, vetuit quos conscia virtus</p>
<p><a name = "line2_576" id = "line2_576"> </a>
Posse capi, quîs telum ingens contra aspera mors est,</p>
<p><a name = "line2_577" id = "line2_577"> </a>
Vestris servitio manibus subducite matres.</p>
<p><a name = "line2_578" id = "line2_578"> </a>
Ardua virtutem <a href = "#var2_578">profert</a> via: pergite primi</p>
<span class = "pagenum">139</span>
<p><a name = "line2_579" id = "line2_579"> </a>
Nec facilem populis, nec notam invadere laudem.»</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_575" id = "not2_575" href = "#line2_575">575.</a>
<i>vetuit</i>, prohibuit.
—<i>conscia virtus</i> ut ap. Virgilium, Æneid. lib. V, 455;
X, 872; XII, 668.
—<a name = "not2_576" id = "not2_576" href =
"#line2_576">576.</a> Stoice disputat, ut <a class = "crossref"
href = "bookXI.html#line11_186">XI, 186 seqq.</a> ubi Drak. laudat verba
Sen. Herc. Œt. 111, <i>miser non est, qui mori potest</i>.
—<i>telum</i> dicitur quodcumque instrumentum, quo nos defendimus:
hinc remedium, tutela, præsidium, vel adjumentum, ut <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#line6_359">VI, 359</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXVI.html#line16_62">XVI, 62</a>; Cic. Læl. c. 17,
et ad Div. VII, 16; Liv. III, 55, 69; IV, 28; VI, 35. Similiter ἀσπὶς
ap. Æschyl. Agam. 1446; ἕρκος, ἐρεισμα, πύργος, κίων, ἕρμα ap. Hom. Il.
α, 284; δ, 117, 137; π, 549, al. <i>murus</i> inf. <a class = "crossref"
href = "bookXVI.html#line16_68">XVI, 68</a>; ubi. Drak. monet, sic et
<i>murum</i> dici Ovid. Met. XIII, 281; Claud. Cons. Hon. IV, 109;
<i>pericli turrim clipeumque</i> Claud. in Rufin. I, 267;
<i>clipeum</i> eid. laud. Stilic. II, 62; et Cons. Hon. IV, 433.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_578" id = "not2_578" href = "#line2_578">578.</a> <i>via
Ardua</i>, difficilis, δυσχερὴς, <i>virtutem profert</i>, palam facit,
ad eam ducit.
<span class = "pagenum notes">139</span>
Conf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_603">ad IV,
603</a>.
—<a name = "not2_579" id = "not2_579" href =
"#line2_579">579.</a> <i>populis</i>, vili humilique turbæ. Vid.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_399">ad I, 399</a>, et
Burm. ad Val. Fl. I, 10.
—<i>laudem invadere</i>, ad eam adspirare, occasionem ejus
comparandæ cupide amplecti, ut <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_12">IX, 12</a>, et ap. Virg. Æn. IX, 186.
—<i>nec notam laudem</i>, insolita virtutis documenta.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">580</span>
<p class = "indent">
<a name = "line2_580" id = "line2_580"> </a>
His ubi turbatas hortatibus inpulit aures,</p>
<p><a name = "line2_581" id = "line2_581"> </a>
Inde petit tumulum, summo quem vertice montis</p>
<p><a name = "line2_582" id = "line2_582"> </a>
Amphitryoniades spectandum ex æquore nautis</p>
<p><a name = "line2_583" id = "line2_583"> </a>
Struxerat, et grato cineres decorarat honore.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_580" id = "not2_580" href = "#line2_580">580.</a>
<i>inpulit aures</i> ut ap. Virg. Æn. XII, 618, et Ge. IV, 349.
—<i>Inpellere</i>, ut <i>pellere</i>, <i>quatere</i>,
<i>ferire</i>, <i>pulsare</i>, <i>percutere</i>, <i>verberare</i> aures,
vel oculos: de quo v. Drak. ad III, 694, et IV, 7; Burm. ad
Quintil. Declam. 301, p. 584, et ad Val. Fl. I, 743.
—<a name = "not2_581" id = "not2_581" href =
"#line2_581">581.</a> <i>tumulum</i>, sepulcrum, quod Hercules
Zacyntho, socio et comiti suo, exstruxerat. Conf. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#line1_274">I, 274 sqq.</a></p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_584" id = "line2_584"> </a>
Excitus sede (horrendum) <a href = "#var2_584">prorumpit</a> ab ima</p>
<span class = "pagenum">140</span>
<span class = "linenum">585</span>
<p><a name = "line2_585" id = "line2_585"> </a>
Cæruleus maculis auro squalentibus anguis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_584" id = "not2_584" href = "#line2_584">584.</a>
Serpentis portentum, et ipsa quoque verba petita sunt ex Virg. Æn.
V, 84. sqq. coll. II, 203 seq. ad quæ loca vid. Heyne. Ab omnibus
fere antiquis populis, et primum quidem, ut videtur, a Phœnicibus et
Ægyptiis, (de quibus vid. Philo apud Euseb. Præp. Evang. I, 10,
p. 40 seq. ed. Vales., Bochart. Hieroz. P. II, p. 429; Ælian.
H. Æn. XI, 17; Herodot. II, 72; Barth. ad St. Th. V, 460)
serpentibus aliquid divini tribui, ipsique ἀγαθοὶ δαίμονες et Dii quoque
haberi solebant. Eorum symbolis genios inprimis hominum et locorum
adumbratos fuisse, docent præter Heyn. l.c. et D. Heins. ac Drak.
ad h.l., Seguin. Diss. de Agathodæm. et in Select. Numism. p. 85.
Gorius ad Donii Incr. antt. p. 44; Meurs. ad Lycophr. Cassandr.
v. 1473; Spanh. de Usu et Pr. N. Diss. III, p. 173, 192. Acta
Erudit. A. 1723, p. 84 seq. Conf. inf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#not6_283">ad VI, 283 seq.</a> Nec cuiquam id mirum
videbitur, qui meminerit, serpentes olim τὸ ἐγχώριον, ubertatem,
potentiam, felicitatem, (vid. Seguin. et Spanh. ll.cc.) sapientiam,
(unde Apollonium, quamvis, ut Pythagoræus, a comedendis carnibus
abstinuerit, δρακόντων καρδίας δήπου καὶ ἥπατος ἀπογεύσασθαι, ὡς ἂν καὶ
τῆς παρὰ τούτοις κοινωνήσοι σοφίας, tradit Philost. in ej. vita
I, 14, et III, 3) immortalitatem denique et æternitatem,
propter orbem suum, innuisse: ut taceam, veteres ipsis vim sanandi,
(quocirca Æsculapio sacri fuere, de quo vid. Ælian. H. Æn. XI, 2;
Macrob. I, 20, et Festus voc. <i>dracones</i>) et vaticinandi
incantandique adsignasse, maxime in Oriente, ubi augures propterea
magicis eos carminibus fascinabant. De hac ὀφιομαντείᾳ et ὀφιολατρείᾳ
vid. præter laudatos VV. DD. Hermann. de mythis Lyricorum, not. 900;
Bochart. Hieroz. I, <span class = "smallcaps">i</span>, 3,
p. 21 et II, <span class = "smallcaps">iii</span>, 6 et 14;
Zornii Bibl. Antiq.
<span class = "pagenum notes">140</span>
T. II, p. 679 seqq. Selden. de diis Syris II, 17; Voss. Theol.
gent. IV, c. 63. Nieubov. Itiner. Sinens. p. 56, 61, 92; al.
Kircher. China Illustr. p. 25, 32, 41.
—<i>ab sede</i>, tumuli parte, <i>ima</i>, ut <i>ab imis
adytis</i> ap. Virg. Æn. V, 84.
—<a name = "not2_585" id = "not2_585" href =
"#line2_585">585.</a> <i>auro squalentibus</i> v. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_211">ad I, 211</a>, et Heyne ad
Virg. Æn. X, 314.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_586" id = "line2_586"> </a>
Ignea sanguinea radiabant lumina flamma,</p>
<p><a name = "line2_587" id = "line2_587"> </a>
<a href = "#var2_587">Oraque vibranti</a> stridebant sibila lingua:</p>
<p><a name = "line2_588" id = "line2_588"> </a>
Isque inter trepidos cœtus mediamque per urbem</p>
<p><a name = "line2_589" id = "line2_589"> </a>
Volvitur, et muris propere delabitur altis,</p>
<span class = "linenum">590</span>
<p><a name = "line2_590" id = "line2_590"> </a>
Ac similis profugo vicina ad litora tendit,</p>
<p><a name = "line2_591" id = "line2_591"> </a>
Spumantisque freti præceps inmergitur undis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_587" id = "not2_587" href = "#line2_587">587.</a>
<i>lingua vibrans</i> se, celeriter huc illuc se movens, adeo ut triplex
esse videatur, quod notat Serv. ad Virg. Æn. II, 211; unde
<i>trifida</i> et <i>trifulca</i> poetis dicitur. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_539">ad I, 539</a>, et <a class
= "crossref" href = "bookVI.html#line6_222">VI, 222</a>; Heins. ad Ovid.
Met. III, 34.
—<i>stridebant</i> v. <a class = "crossref" href = "#not2_537">ad
v. 537</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_592" id = "line2_592"> </a>
Tum vero <a href = "#var2_592">excussæ mentes</a>, ceu prodita tecta</p>
<p><a name = "line2_593" id = "line2_593"> </a>
Expulsi fugiant Manes, umbræque recusent</p>
<p><a name = "line2_594" id = "line2_594"> </a>
Captivo <a href = "#var2_594">jacuisse</a> solo: sperare saluti</p>
<span class = "pagenum">141</span>
<span class = "linenum">595</span>
<p><a name = "line2_595" id = "line2_595"> </a>
Pertæsum, <a href = "#var2_595">damnantque cibos</a>; agit addita
Erinnys.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_592" id = "not2_592" href = "#line2_592">592.</a> Conf.
sup. <a class = "crossref" href = "#not2_365">ad v. 365</a>.
—<a name = "not2_593" id = "not2_593" href =
"#line2_593">593.</a> <i>Manes</i> tectorum præsides poeta facit:
Lares enim et Manes pro iisdem ab antiquis colebantur, quod vel ex Festo
voc. <i>Pilæ</i> patet; unde et <i>Maniam Deam</i> matrem Larum colebant
(v. Macrob. Sat. I, 4), et primo omnium in urbium obsidionibus
manes excantabant, cantuque eliciebant, D. Heins. Conf. Macrob.
Sat. I, 7; Apul. de Deo Socr. p. 50, et Martian. Cap. II,
p. 40; ubi docet, <i>Manes</i> ac <i>Lemures</i>, si vitæ prioris
adjuti fuerint honestate, in <i>Lares</i> domorum urbiumque verti: si
autem depraventur ex corpore, <i>Larvas</i> vocari ac <i>Manias</i>.
Plura vid. ap. Guther. de jure Manium, et Noris. Cenot. Pis. Sed possis
etiam <i>tecta</i> de tumulo Zacynthi (v. 581), vel de aliorum
mortuorum cæsorumque tumulis, vel de tota urbe, et <i>Manes
umbrasque</i> de animabus, circa tumulos suos vagantibus, adcipere. Vid.
Heyne Obss. ad Tibull. III, <span class =
"smallcaps">ii</span>, 15.
—<a name = "not2_594" id = "not2_594" href =
"#line2_594">594.</a> <i>Sperare saluti</i>, ut <a class =
"crossref" href = "bookX.html#line10_630">X, 630</a>
<i>desperaverit urbi</i>,
<span class = "pagenum notes">141</span>
et ap. Thucyd. ἐλπίζειν τῇ τύχῃ Lefeb.
—<a name = "not2_595" id = "not2_595" href =
"#line2_595">595.</a> <i>damnant</i>, recusant, spernunt, ut
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_331">III, 331</a>;
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_105">VII, 105</a>. Cf.
<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_60">V, 60</a>.
—<i>agere</i> et <i>agitare</i>, h. stimulare, incitare, vel
angere, vexare, Furiæ passim dicuntur. Ernesti monet, voce <i>addita</i>
etiam simpl. vim adverbii <i>insuper</i> exprimi posse, hoc sensu: non
satis est, Saguntinos de salute desperare, et damnare cibos, sed agit
eos <i>insuper</i> Erinnys, furore et amentia inbuens, ut eo alacrius
mortis consilium capiant. Cf. inf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_291">XIII, 291 sqq.</a></p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_596" id = "line2_596"> </a>
Haud gravior duris Divum inclementia rebus,</p>
<p><a name = "line2_597" id = "line2_597"> </a>
Quam leti <a href = "#var2_597">proferre</a> moras: abrumpere vitam</p>
<p><a name = "line2_598" id = "line2_598"> </a>
Ocius adtoniti quærunt, <a href = "#var2_598">lucemque</a>
gravantur.</p>
<p><a name = "line2_599" id = "line2_599"> </a>
Certatim structus subrectæ molis ad astra</p>
<span class = "linenum">600</span>
<p><a name = "line2_600" id = "line2_600"> </a>
In media stetit urbe rogus; portantque trahuntque</p>
<p><a name = "line2_601" id = "line2_601"> </a>
<a href = "#var2_601">Longæ</a> pacis opes quæsitaque præmia
dextris,</p>
<p><a name = "line2_602" id = "line2_602"> </a>
Callaico vestes distinctas matribus auro,</p>
<p><a name = "line2_603" id = "line2_603"> </a>
Armaque Dulichia proavis portata Zacyntho,</p>
<p><a name = "line2_604" id = "line2_604"> </a>
Et prisca advectos Rutulorum ex urbe Penates.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_597" id = "not2_597" href = "#line2_597">597.</a>
<i>moras proferre</i>, ut <i>moras trahere</i> dixit Virg. Æ.
X, 888, et <i>moras producere</i> Terent. And. III, <span class =
"smallcaps">v</span>, 9.
—<i>moræ</i> propr. non proferuntur, sed meta, finis, Schmid.
—<i>abrumpere vitam quærunt</i> ut ap. Virg. Æ. IV, 631,
<i>invisam quærens abrumpere lucem</i>. Locutio a Parcarum filo petita.
Conf. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_33">ad VII,
33</a>.
—<a name = "not2_598" id = "not2_598" href =
"#line2_598">598.</a> <i>gravantur lucem</i> tolerare, vel propter
lucem; βαρύνονται τὸν βίον, ægre ferunt vitam, ipsis gravem et molestam.
<i>Gravamur re</i>, quam quum maxime sustinemus et utcumque ægre
ferimus; at <i>gravamur rem</i>, quam, si jam ferimus, tentamus
excutere, vel nondum susceptam recusamus ac procul habemus: quod
pluribus docent, a Drak. laudati, Gronov. ad Sen. Thyest. v. 106,
ad Liv. XXI, 23, et in Diatr. Stat. c. 24, et Græv. ad Justin.
XX, 2.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_599" id = "not2_599" href = "#line2_599">599.</a> Conf.
Liv. XXI, 14 et Appian. Hisp. c. 12.
—<i>struere</i> voc. propr. de acervo et rogo: unde <i>strues</i>.
—<a name = "not2_600" id = "not2_600" href =
"#line2_600">600.</a> <i>stetit</i> ut ap. Virg. Æ. III, 63, et
Val. Flacc. I, 98.
—<a name = "not2_601" id = "not2_601" href =
"#line2_601">601.</a> <i>Longæ pacis opes</i>, longa pace quæsitas,
quæ eleganter <i>mites opes</i> vocantur <a class = "crossref" href =
"bookXIV.html#line14_653">XIV, 653</a>; Draken.
—<a name = "not2_602" id = "not2_602" href =
"#line2_602">602.</a> <i>Callaico</i> conf. <a class = "crossref"
href = "#not2_397">ad v. 397</a>.
—<a name = "not2_603" id = "not2_603" href =
"#line2_603">603.</a> <i>Dulichia Zacyntho</i> vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_289">ad I, 289</a> et <a class =
"crossref" href = "bookI.html#not1_379">379</a>.
—<a name = "not2_604" id = "not2_604" href =
"#line2_604">604.</a> <i>Rutulorum</i> conf.
<span class = "pagenum notes">142</span>
<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_291">I, 291
seq.</a></p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">142</span>
<span class = "linenum">605</span>
<p><a name = "line2_605" id = "line2_605"> </a>
Huc quidquid superest <a href = "#var2_605">captis</a>, clipeosque,
simulque</p>
<p><a name = "line2_606" id = "line2_606"> </a>
Infaustos jaciunt enses, et condita bello</p>
<p><a name = "line2_607" id = "line2_607"> </a>
Effodiunt <a href = "#var2_607">penitus terra</a>, gaudentque
superbi</p>
<p><a name = "line2_608" id = "line2_608"> </a>
Victoris prædam flammis <a href = "#var2_608">donare</a> supremis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_605" id = "not2_605" href = "#line2_605">605.</a>
<i>captis</i>, mox capiendis, vel qui sibi jam capti videbantur. Qui
brevi in hostium potestate erant futuri, Schmid. Conf. V.L.
—<a name = "not2_606" id = "not2_606" href =
"#line2_606">606.</a> <i>condita</i> aurum argentumque
<i>bello</i>, in belli usum, et belli tempore.
—<a name = "not2_608" id = "not2_608" href =
"#line2_608">608.</a> <i>flammis supremis</i>, rogo, ut <i>ignis
supremis</i> ap. Ovid. Am. I, <span class = "smallcaps">xv</span>,
41.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_609" id = "line2_609"> </a>
Quæ postquam congesta videt feralis Erinnys,</p>
<span class = "linenum">610</span>
<p><a name = "line2_610" id = "line2_610"> </a>
Lampada flammiferis <a href = "#var2_610">tinctam</a> Phlegethontis in
undis</p>
<p><a name = "line2_611" id = "line2_611"> </a>
Quassat, et inferna superos caligine condit.</p>
<p><a name = "line2_612" id = "line2_612"> </a>
Inde opus adgressi, toto quod nobile mundo</p>
<p><a name = "line2_613" id = "line2_613"> </a>
Æternum <a href = "#var2_613">invictis</a> infelix gloria servat.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_610" id = "not2_610" href = "#line2_610">610.</a> Loca
simil. infra <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_714">XII,
714</a>; et Claud. in Rufin. I, 121, 122. Drak. qui etiam
<i>lampada</i> proprium Furiarum gestamen esse notavit coll. Prop.
I, <span class = "smallcaps">iii</span>, 70 (ubi v. Broukh.); Sen.
Thyest. 251, et Med. 15, al.
—<a name = "not2_611" id = "not2_611" href =
"#line2_611">611.</a> <i>superos</i>, homines, vel locos, ut contra
<i>inferi</i>.
—<a name = "not2_612" id = "not2_612" href =
"#line2_612">612.</a> Ornatissima urbis fame confectæ, hominumque a
desperatione omnium rerum ad rabiem versorum, imago, lineis quasi et
coloribus variis, iisque fortissimis, distincta: et hanc animus magis
abhorret, quam justo miserationis sensu contemplatur, ita nihil fere
eorum, quæ ad fœditatem rei facinorumque atrocitatem declarandam
augendamque valere possint, poeta prætermisit. Ipsa Tisiphone,
adscititia specie abjecta, horrendam Furiæ formam resumit, miserosque
homines, in furorem conjectos, ad cædes cognatorum perpetrandas
concitat. Si Appiano b. Hisp. c. 12, fides habenda, Saguntini, noctu
eruptione in Pœnorum stationes facta, omnes occisi sunt, et tum
mulieres, obtruncatis prius liberis, vel suspendio vitam amiserunt, vel
ex tectis se præcipitarunt.
—<i>opus</i>, suicidium et combustionem.
—<i>nobile</i>, memorabile, clarum.
—<a name = "not2_613" id = "not2_613" href =
"#line2_613">613.</a> <i>invictis</i>, quorum mens et fides erga
Romanos invicta fuit.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_614" id = "line2_614"> </a>
Princeps Tisiphone, lentum indignata <a href =
"#var2_614">parentem</a>,</p>
<span class = "pagenum">143</span>
<span class = "linenum">615</span>
<p><a name = "line2_615" id = "line2_615"> </a>
Pressit ovans capulum, cunctantemque inpulit ensem,</p>
<p><a name = "line2_616" id = "line2_616"> </a>
Et dirum insonuit Stygio bis terque flagello.</p>
<p><a name = "line2_617" id = "line2_617"> </a>
Invitas maculant cognato sanguine dextras,</p>
<p><a name = "line2_618" id = "line2_618"> </a>
Miranturque nefas <a href = "#var2_618">aversa mente</a> peractum,</p>
<p><a name = "line2_619" id = "line2_619"> </a>
Et facto sceleri inlacrimant: hic, turbidus ira,</p>
<span class = "linenum">620</span>
<p><a name = "line2_620" id = "line2_620"> </a>
Et rabie cladum, <a href = "#var2_620">perpessæque</a> ultima vitæ,</p>
<p><a name = "line2_621" id = "line2_621"> </a>
Obliquos versat materna per ubera <a href = "#var2_621">visus</a>:</p>
<p><a name = "line2_622" id = "line2_622"> </a>
Hic, raptam librans dilectæ in colla securim</p>
<p><a name = "line2_623" id = "line2_623"> </a>
Conjugis, increpitat sese, mediumque furorem</p>
<p><a name = "line2_624" id = "line2_624"> </a>
Projecta damnat stupefactus membra bipenni.</p>
<span class = "linenum">625</span>
<p><a name = "line2_625" id = "line2_625"> </a>
Nec tamen evasisse datur: nam verbera Erinnys</p>
<p><a name = "line2_626" id = "line2_626"> </a>
Incutit, atque atros insibilat ore <a href =
"#var2_626">tumores</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_614" id = "not2_614" href = "#line2_614">614.</a> Furiæ
tribuitur, quod insania et furor efficit:
—<i>lentum</i> et <i>cunctantem</i>, quia debilis senum manus,
ipsique a tam diro facinore
<span class = "pagenum notes">143</span>
abhorrent.
—<a name = "not2_615" id = "not2_615" href =
"#line2_615">615.</a> <i>Pressit</i>, inpressit, infixit altius,
adjuvit manum in gladio alte, capulo tenus, infigendo. Conf. <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#line6_703">VI, 703</a>.
—<a name = "not2_616" id = "not2_616" href =
"#line2_616">616.</a> Cf. Virg. Æn. VI, 570 sq.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_623" id = "not2_623" href = "#line2_623">623.</a>
<i>increpitat sese</i>, damnat et abominatur facinus peractum, <i>et
damnat medium furorem</i>, in medio actu crimen suum adnoscit; Ern.
—<i>medium furorem damnat</i>, h. cædem semiperfectam. A contextu
et usu loquendi abhorret Schmidii explicatio: summum f. priusquam
incipiat decrescere.
—<a name = "not2_624" id = "not2_624" href =
"#line2_624">624.</a> <i>stupefactus</i>, torpens, κατὰ
<i>membra</i>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_625" id = "not2_625" href = "#line2_625">625.</a> <i>Nec
tamen evasisse</i>, effugere cædem, ea abstinere, <i>datur</i> marito:
nisi malis <i>evasisse</i> mortem <i>datur</i> conjugi.
—<i>verbera Incutit</i>, ut ap. Virg. Æn. VII, 336 et 451. Furia
acrius urgebat, et furorem ardoremque, qui resederat, rursus excitabat
ad cædem perficiendam.
—<a name = "not2_626" id = "not2_626" href =
"#line2_626">626.</a> <i>insibilat ore</i>, præclare pro
<span class = "pagenum notes">144</span>
vulg. inspirat, anguium quasi sibilo inmittit. Cf. <a class = "crossref"
href = "#line2_546">v. 546 sq.</a></p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">144</span>
<p><a name = "line2_627" id = "line2_627"> </a>
Sic thalami fugit omnis amor, dulcesque marito</p>
<p><a name = "line2_628" id = "line2_628"> </a>
Effluxere tori, et subiere oblivia tædæ.</p>
<p><a name = "line2_629" id = "line2_629"> </a>
Ille jacit, totis <a href = "#var2_629">connisus</a> viribus, ægrum</p>
<span class = "linenum">630</span>
<p><a name = "line2_630" id = "line2_630"> </a>
In <a href = "#var2_630">flammas</a> corpus, densum qua turbine
nigro</p>
<p><a name = "line2_631" id = "line2_631"> </a>
Exundat <a href = "#var2_631">fumum piceus caligine vertex</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_628" id = "not2_628" href = "#line2_628">628.</a>
<i>Effluere</i> ex animo, vel <i>excidere</i> et <i>decidere pectore</i>
dicuntur, quæ obliviscimur. Vid. Broukh. ad Tibull. III, <span class =
"smallcaps">i</span>, 20.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_631" id = "not2_631" href =
"#line2_631">631.</a> Cf. <a class = "crossref" href =
"#line2_659">v. 659</a>. <i>Exundat</i> κατὰ <i>fumum vertex piceus
caligine</i>, h. atra fumi nubes simul cum flamma emergit: nam flamma et
fumus undæ modo, seu fluctuatim exsurgunt: unde poetis <i>undæ</i> et
<i>undare</i>, seu <i>exundare</i>, ac <i>fluere</i> dicuntur. Vid. Ind.
et cf. Virg. Ge. I, 472, et Æn. II, 609; VIII, 257; inpr. XII, 673.
Plura exempla desideranti suppeditabunt N. Heins. ad VII, 355; et Burm.
ad Val. Fl. II, 196.
—<i>vertex</i> flammæ ut <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_306">IV, 306</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVII.html#line7_355">VII, 355</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_655">VIII, 655</a>. Sic et <i>apex</i>, <a class =
"crossref" href = "bookX.html#line10_558">X, 558</a>; et ap. Virg.
Æn. II, 683, ubi vid. Heyne. <i>Sordidum flammæ trepidant rotantes
Vertice fumum</i>, Hor. Od. IV, <span class = "smallcaps">xi</span>, 11,
ubi vid. Jani.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_632" id = "line2_632"> </a>
At medios inter cœtus pietate sinistra,</p>
<p><a name = "line2_633" id = "line2_633"> </a>
Infelix Tymbrene, furis; Pœnoque parentis</p>
<p><a name = "line2_634" id = "line2_634"> </a>
Dum properas auferre necem, <a href = "#var2_634">reddentia</a>
formam</p>
<span class = "linenum">635</span>
<p><a name = "line2_635" id = "line2_635"> </a>
Ora tuam laceras, temerasque simillima membra.</p>
<p><a name = "line2_636" id = "line2_636"> </a>
Vos etiam primo gemini cecidistis in ævo,</p>
<span class = "pagenum">145</span>
<p><a name = "line2_637" id = "line2_637"> </a>
Eurymedon fratrem, et fratrem mentite Lycorma,</p>
<p><a name = "line2_638" id = "line2_638"> </a>
Cuncta pares; dulcisque labor sua nomina natis</p>
<p><a name = "line2_639" id = "line2_639"> </a>
Reddere, et in vultu genetrici <a href = "#var2_639">stare</a>
suorum.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_632" id = "not2_632" href = "#line2_632">632.</a>
<i>pietate sinistra</i>, perversa. Conf. Ovid. Met. VII, 339 sq., et
VIII, 477. Patrem ipse interimit, ne ab hoste occidatur.
—<a name = "not2_633" id = "not2_633" href =
"#line2_633">633.</a> <i>parentis necem</i>, ejus occidendi
potestatem.
—<a name = "not2_634" id = "not2_634" href =
"#line2_634">634.</a> <i>reddentia formam</i>, etc. Cf. Jani ad
Hor. Od. IV, <span class = "smallcaps">v</span>, 23.
—<a name = "not2_635" id = "not2_635" href =
"#line2_635">635.</a> <i>temerasque</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "bookI.html#not1_11">ad I, 11</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_636" id = "not2_636" href =
"#line2_636">636.</a> Poeta more suo legit vestigia Virg. Æn.
X, 390 sqq. ubi vid. Heyne. Sed <a class = "crossref" href =
"#line2_640">vss. 640... 649</a> luxuriantis sunt ingenii, et magis
Ovidii lusibus, quam epicæ gravitati congruunt. Conf. tamen Bulæus et
Burm. ad Val. Fl. I, 368. Barth. ad Stat. Theb. IX, 295, et, quos
Drak. laudat, Plaut. Prolog. Menæchm. v. 8 sq. Quint. Declam.
<span class = "pagenum notes">145</span>
VIII, p. 129 et 138; Gronov. Diatr. Stat. c. 9; et Iscan. bell.
Troj. II, 176, ubi vid. Dresem.
—<a name = "not2_637" id = "not2_637" href =
"#line2_637">637.</a> <i>mentitus</i>, referens speciem, similis,
ψευδαλέος, μιμηλὸς, ἐεισάμενος, ἀποματτόμενος, ut ap. Val. Fl. VII, 155,
211. D. Heins. Add. quos Drak. laudat, Claud. in Rufin. 136; Cons.
Hon. III, 141; de laud. Stil. II, 249; bell. Get. v. 320; de rapt.
Pros. I, 255; Erhard. ad Petron. c. 100 al.
—<a name = "not2_638" id = "not2_638" href =
"#line2_638">638.</a> <i>dulcis labor</i>, ut <i>gratus parentibus
error</i> apud Virg. l.c.
—<a name = "not2_639" id = "not2_639" href =
"#line2_639">639.</a> <i>in vultu suorum stare</i>, hærere, eum
continuo observare, ut filios certis signis dignoscere disceret.
—<i>stare</i> Marsus exponit, non dubitare.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">640</span>
<p><a name = "line2_640" id = "line2_640"> </a>
Jam fixus jugulo culpa te solverat ensis,</p>
<p><a name = "line2_641" id = "line2_641"> </a>
Eurymedon, inter miseræ lamenta senectæ:</p>
<p><a name = "line2_642" id = "line2_642"> </a>
Dumque <a href = "#var2_642">malis turbata</a> parens, deceptaque
visis,</p>
<p><a name = "line2_643" id = "line2_643"> </a>
Quo ruis? huc ferrum, clamat, converte, Lycorma;</p>
<p><a name = "line2_644" id = "line2_644"> </a>
Ecce simul jugulum perfoderat ense Lycormas.</p>
<span class = "linenum">645</span>
<p><a name = "line2_645" id = "line2_645"> </a>
Sed magno, <a href = "#var2_645">quinam</a>, Eurymedon, furor iste?
sonabat</p>
<p><a name = "line2_646" id = "line2_646"> </a>
Cum planctu, geminæque <a href = "#var2_646">nota</a> decepta
figuræ,</p>
<p><a name = "line2_647" id = "line2_647"> </a>
<a href = "#var2_647">Funera mutato revocabat nomine</a> mater;</p>
<span class = "pagenum">146</span>
<p><a name = "line2_648" id = "line2_648"> </a>
Donec, transacto tremebunda per ubera ferro,</p>
<p><a name = "line2_649" id = "line2_649"> </a>
<a href = "#var2_649">Tunc etiam ambiguos</a> cecidit super inscia
natos.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_640" id = "not2_640" href = "#line2_640">640.</a> Gemini
necem sibi ipsi consciscunt, quo facto mater super filiorum corpora
concidit, quorum nomina etiam post mortem commutat.
—<i>culpa</i>, ne matrem occideres, ut patrem Tymbrenus. Cell.
—<a name = "not2_641" id = "not2_641" href =
"#line2_641">641.</a> <i>senectæ</i>, matris senectute jam
confectæ.
—<a name = "not2_643" id = "not2_643" href =
"#line2_643">643.</a> <i>huc</i>, in me.
—<a name = "not2_644" id = "not2_644" href =
"#line2_644">644.</a> <i>jugulum</i> suum.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_647" id = "not2_647" href = "#line2_647">647.</a>
<i>Funera</i>, cadavera, mortuos filios, ut ap. Virg. Æn. VI, 510; IX,
492; cf. Burm. ad Val. Flacc. VII, 643, et ad Quintil. Declam. XII, 26.
—<i>revocabat</i> ad vitam, more veterum, quo mortui conclamantur
et <i>vocantur</i>. Conf. Lucret. III, 470; et Heyne ad Virg. Æn. II,
644; et ad Tibull. III, 2, 15.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">650</span>
<p class = "indent">
<a name = "line2_650" id = "line2_650"> </a>
Quis diros urbis casus, laudandaque monstra,</p>
<p><a name = "line2_651" id = "line2_651"> </a>
Et fidei pœnas, et tristia <a href = "#var2_651">fata</a> piorum</p>
<p><a name = "line2_652" id = "line2_652"> </a>
<a href = "#var2_652">Inperet</a> evolvens lacrimis? vix Punica
fletu</p>
<p><a name = "line2_653" id = "line2_653"> </a>
Cessassent castra, ac miserescere nescius hostis.</p>
</div>
<p class = "notes">
<span class = "pagenum notes">146</span>
<a name = "not2_650" id = "not2_650" href = "#line2_650">650.</a>
Silio ante oculos observabantur duo Maronis loci, Æn. II, 6... 8,
et v. 361 sqq. Conf. inf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_420">V, 420 sqq.</a>
—<i>monstra</i> dicuntur omnes res insolitæ et portentosæ, vel quæ
præter naturam fiunt, v.c. monstrosa phænomena ap. Virg. Æn. III, 583,
ostenta et prodigia, τέρατα, ibid. II, 172; III, 59; V, 659;
<i>monstra pœnae</i>, h. pœnæ insolitæ et inmanes, infra <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#line6_583">VI, 583</a>; <i>monstra</i>,
ἄτοπα, indigna, ingloria, <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_61">X, 61</a>. Hinc <i>monstra</i> h.l. possunt
esse insolita facinora et atrocia, cædes cognatorum, <i>laudanda</i>,
quia ex fidei constantia manarunt: nisi malis jungere <i>monstra
fidei</i>, h. rara et insolita fidei specimina, δείγματα, ut <i>virtutum
monstra</i> dixit Flor. I, <span class =
"smallcaps">x</span>, 8, et <i>miraculum audaciæ</i>, Liv. II, 10;
cf. Grut. ad Hist. Aug. p. 4. Cell. <i>laudanda</i> putat esse ex
disciplina Stoicorum, qui talia facinora laudabant. Dausq. exponit
memorabilia, quale memoret Plin. VII, 3, extr. «in uterum protinus
reversus infans Sagunti, quo anno ab Hannibale deleta est.»
—<a name = "not2_652" id = "not2_652" href =
"#line2_652">652.</a> <i>Evolvere</i>, ab initio repetere, et hinc
exponere, narrare, ut apud Virg. Ge. IV, 509; Æn. IX, 528; Stat. Th.
I, 2; cf. Ind.
—<i>vix Punica ... hostis</i>. Cf. Virg. Æ. II, 6, 7; XI, 259
(ubi vid. Cerda et Heyne), et, quos Draken. laudat, Ovid. in Ibin.
v. 207 seq., et Trist. III, <span class = "smallcaps">ix</span>,
59; Sen. Agam. v. 521.
—<a name = "not2_653" id = "not2_653" href =
"#line2_653">653.</a> <i>miserescere nescius hostis</i>, ut
<a class = "crossref" href = "bookX.html#line10_491">X, 491</a>, qui
locus ad verbum expressus ex Virg. Ge. IV, 470.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_654" id = "line2_654"> </a>
Urbs, habitata diu Fidei, cæloque parentem</p>
<span class = "linenum">655</span>
<p><a name = "line2_655" id = "line2_655"> </a>
Murorum repetens, ruit inter perfida gentis</p>
<p><a name = "line2_656" id = "line2_656"> </a>
Sidoniæ tela, atque inmania <a href = "#var2_656">facta</a> suorum,</p>
<p><a name = "line2_657" id = "line2_657"> </a>
Injustis neglecta Deis: furit ensis et ignis;</p>
<span class = "pagenum">147</span>
<p><a name = "line2_658" id = "line2_658"> </a>
Quique caret flamma, scelerum est locus! Erigit atro</p>
<p><a name = "line2_659" id = "line2_659"> </a>
Nigrantem fumo rogus alta ad sidera nubem.</p>
<span class = "linenum">660</span>
<p><a name = "line2_660" id = "line2_660"> </a>
Ardet in excelso proceri vertice montis</p>
<p><a name = "line2_661" id = "line2_661"> </a>
Arx, intacta prius bellis: hinc Punica castra,</p>
<p><a name = "line2_662" id = "line2_662"> </a>
Litoraque, et totam <a href = "#var2_662">soliti spectare
Saguntum</a>:</p>
<p><a name = "line2_663" id = "line2_663"> </a>
Ardent tecta Deum; <a href = "#var2_663">resplendet</a> imagine
flammæ</p>
<p><a name = "line2_664" id = "line2_664"> </a>
Æquor, et in tremulo vibrant incendia ponto.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_654" id = "not2_654" href = "#line2_654">654.</a> Bene
transtulit locum Virg. Æn. II, 363 sqq.
—<a name = "not2_655" id = "not2_655" href =
"#line2_655">655.</a> <i>Murorum parentem</i>, conditorem, auctorem
(de quo, si tanti est, vid. Drak. ad h.l. et Bentl. ad Hor. Od. III,
<span class = "smallcaps">iii</span>, 65, qui ad fastidium docti sunt)
scil. Herculem. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_273">I, 273 sqq.</a>
—<a name = "not2_657" id = "not2_657" href =
"#line2_657">657.</a> <i>neglecta Deis</i> ut ap. Hor. Od.
<span class = "pagenum notes">147</span>
I, <span class = "smallcaps">ii</span>, 35.
—<a name = "not2_658" id = "not2_658" href =
"#line2_658">658.</a> <i>scelerum est locus</i>, cædibus
polluitur.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_663" id = "not2_663" href =
"#line2_663">663.</a> Cf. <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_732">XII, 732</a>, et Heyne ad Virg. Ge. II, 281;
Æn. II, 312, inpr. VII, 9 (ubi cf. Cerda); VIII, 22 sq., et Burm.
ad Val. Flacc. III, 558, et ad Petron. 127.
—<a name = "not2_664" id = "not2_664" href =
"#line2_664">664.</a> <i>vibrant</i>, vid. <a class = "crossref"
href = "#not2_587">ad v. 587</a>, et <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_539">ad I, 539</a>.</p>
<div class = "text">
<span class = "linenum">665</span>
<p class = "indent">
<a name = "line2_665" id = "line2_665"> </a>
Ecce inter medios cædum Tiburna furores,</p>
<p><a name = "line2_666" id = "line2_666"> </a>
Fulgenti dextram mucrone armata mariti,</p>
<p><a name = "line2_667" id = "line2_667"> </a>
Et læva infelix ardentem lampada quassans,</p>
<p><a name = "line2_668" id = "line2_668"> </a>
Squalentemque <a href = "#var2_668">erecta</a> comam, ac liventia
planctu</p>
<p><a name = "line2_669" id = "line2_669"> </a>
Pectora nudatis ostendens sæva lacertis,</p>
<span class = "linenum">670</span>
<p><a name = "line2_670" id = "line2_670"> </a>
Ad tumulum Murri super ipsa cadavera fertur.</p>
<p><a name = "line2_671" id = "line2_671"> </a>
Qualis, ubi inferni dirum tonat aula parentis,</p>
<p><a name = "line2_672" id = "line2_672"> </a>
Iraque turbatos exercet regia Manes,</p>
<p><a name = "line2_673" id = "line2_673"> </a>
Alecto, solium ante Dei sedemque tremendam,</p>
<p><a name = "line2_674" id = "line2_674"> </a>
Tartareo est operata Jovi, <a href = "#var2_674">pœnasque
ministrat</a>.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_665" id = "not2_665" href = "#line2_665">665.</a> Scena
postrema, non minus ornate, et ad mœroris furorisque vim apte expressa.
Tiburna iterum in conspectum prodit, sed sup. <a class = "crossref" href
= "#line2_614">v. 14 seq.</a> ipsa Tisiphone. quæ itaque denuo
formam mutasse videtur.
—<a name = "not2_668" id = "not2_668" href =
"#line2_668">668.</a> <i>erecta comam</i>, furentis habitus. Cf.
Heyne ad Virg. Æn. VI, 48, et Burm. ad Val. Fl. II, 213.
—<i>Squalentem</i> cruore, vel quia squalor sordesque lugentibus
tribuuntur.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_671" id = "not2_671" href = "#line2_671">671.</a> Cf.
Virg. Æn. VI, 555 seq., 570 seq.; Hom. Il. ι, 565 sq.
—<a name = "not2_672" id = "not2_672" href =
"#line2_672">672.</a> <i>Ira regia</i>, regis, h. iratus rex
inferorum.
—<i>exercet</i>, vexat.
—<a name = "not2_674" id = "not2_674" href =
"#line2_674">674.</a> <i>Jovi Tartareo</i>, ut <i>Jovi Stygio</i>,
<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_386">I, 386</a>;
<i>nigro</i>, <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_116">VIII, 116</a>, ubi vid. Drak. Ζεὺς χθόνιος et
<span class = "pagenum notes">148</span>
καταχθόνιος ap. Orph. H. XVII, 1, et Hom. Il. ι, 457.
—<i>operata est</i> ἀορίστως pro operatur, h. operam dat, vel
operari solet. Vid. <a class = "crossref" href = "#not2_70">ad
v. 70</a>.</p>
<div class = "text">
<span class = "pagenum">148</span>
<span class = "linenum">675</span>
<p><a name = "line2_675" id = "line2_675"> </a>
Arma viri, multo nuper defensa cruore,</p>
<p><a name = "line2_676" id = "line2_676"> </a>
Inponit tumulo inlacrimans; Manesque precata,</p>
<p><a name = "line2_677" id = "line2_677"> </a>
Adciperent sese, flagrantem lampada subdit.</p>
<p><a name = "line2_678" id = "line2_678"> </a>
Tunc rapiens letum, «Tibi ego hæc, ait, optime conjux,</p>
<p><a name = "line2_679" id = "line2_679"> </a>
Ad Manes, en, ipsa fero.» Sic ense recepto</p>
<span class = "linenum">680</span>
<p><a name = "line2_680" id = "line2_680"> </a>
Arma super ruit, et flammas invadit hiatu.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_675" id = "not2_675" href = "#line2_675">675.</a>
<i>Arma nuper defensa</i>, cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_519">I, 519 sqq.</a></p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_678" id = "not2_678" href = "#line2_678">678.</a>
<i>rapiens letum</i>, vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_569">ad I, 569</a>.
—<i>hæc</i> arma, δεικτικῶς.
—<a name = "not2_679" id = "not2_679" href =
"#line2_679">679.</a> <i>ense recepto</i> sc. in viscera, vel
corpore, ut <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_7">X, 7</a>, et ap. Cic. Rosc. Am. 12.
—<a name = "not2_680" id = "not2_680" href =
"#line2_680">680.</a> <i>hiatu</i>, patulo quasi ore, cupide
haustura. Cf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_336">IV,
336</a>.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_681" id = "line2_681"> </a>
Semiambusta jacet nullo discrimine passim</p>
<p><a name = "line2_682" id = "line2_682"> </a>
Infelix obitus, permixto funere, turba.</p>
<p><a name = "line2_683" id = "line2_683"> </a>
Ceu, stimulante fame, quum victor ovilia tandem</p>
<p><a name = "line2_684" id = "line2_684"> </a>
Faucibus <a href = "#var2_684">invasit</a> siccis leo, mandit hianti</p>
<span class = "linenum">685</span>
<p><a name = "line2_685" id = "line2_685"> </a>
Ore fremens inbelle pecus, patuloque redundat</p>
<p><a name = "line2_686" id = "line2_686"> </a>
Gutture ructatus large cruor: incubat atris</p>
<p><a name = "line2_687" id = "line2_687"> </a>
Semesæ stragis cumulis; aut, murmure anhelo</p>
<p><a name = "line2_688" id = "line2_688"> </a>
Infrendens, laceros <a href = "#var2_688">inter spatiatur</a>
acervos.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_681" id = "not2_681" href = "#line2_681">681.</a> Non
penitus cinefieri dedecorosum et inominale, Dausq.
—<a name = "not2_682" id = "not2_682" href =
"#line2_682">682.</a> <i>Infelix obitus</i>, ut <a class =
"crossref" href = "#line2_570">v. 570</a>.
—<i>funere</i>, ut <a class = "crossref" href =
"#line2_647">v. 647</a>.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_683" id = "not2_683" href = "#line2_683">683.</a>
Ornatissima comparatio, quam Silius, ut multi alii, mutuatus est a Virg.
Æ. IX, 339 sqq., et X, 723 sq. Conf. etiam Æn. IX, 59 sqq., et
Burm. ad Val. Fl. VI, 613 sq. Sed h.l. ad confusam semiambustorum
mortuorumque stragem spectat. Utraque scena non magis fœda, quam
miserabilis.
—<a name = "not2_686" id = "not2_686" href =
"#line2_686">686.</a> <i>atris</i>, infelicibus; vel ob atrum
cruorem. Vid. <a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_165">ad
V, 165</a>.
—<a name = "not2_688" id = "not2_688" href =
"#line2_688">688.</a> <i>laceros</i>, lacerarum ovium.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_689" id = "line2_689"> </a>
Late fusa jacent pecudes, custosque Molossus,</p>
<span class = "linenum">690</span>
<p><a name = "line2_690" id = "line2_690"> </a>
Pastorumque cohors, stabulique gregisque magister;</p>
<p><a name = "line2_691" id = "line2_691"> </a>
Totaque vastatis disjecta mapalia <a href = "#var2_691">tectis</a>.</p>
<span class = "pagenum">149</span>
<p><a name = "line2_692" id = "line2_692"> </a>
Inrumpunt vacuam Pœni tot cladibus arcem.</p>
<p><a name = "line2_693" id = "line2_693"> </a>
Tum demum ad Manes, perfecto munere, Erinnys</p>
<p><a name = "line2_694" id = "line2_694"> </a>
Junoni laudata redit, magnamque superba</p>
<span class = "linenum">695</span>
<p><a name = "line2_695" id = "line2_695"> </a>
Exsultat rapiens secum sub Tartara turbam.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_689" id = "not2_689" href = "#line2_689">689.</a> Canes
Molossi, ex Epiro, robore insignes, et non minus ad custodiam gregis,
quam ad venationem idonei erant. Poetæ autem epitheta a præstantiori
aliquo genere repetere solent. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_421">ad I, 421</a>.</p>
<span class = "pagenum notes">149</span>
<p class = "notes">
<a name = "not2_692" id = "not2_692" href = "#line2_692">692.</a> Cf.
Liv. XXI, 24, 25.</p>
<p class = "notes">
<a name = "not2_694" id = "not2_694" href = "#line2_694">694.</a>
<i>superba</i>, læta prospero rei eventu. De Furiæ reditu ad Orcum pauca
dixit, non ausus in certamen descendere cum Virg. Æneid. lib. VII, vers.
540 seq.</p>
<div class = "text">
<p class = "indent">
<a name = "line2_696" id = "line2_696"> </a>
At vos, sidereæ, quas nulla æquaverit ætas,</p>
<p><a name = "line2_697" id = "line2_697"> </a>
Ite, decus terrarum, animæ, <a href = "#var2_697">venerabile
vulgus,</a></p>
<p><a name = "line2_698" id = "line2_698"> </a>
<a href = "#var2_697">Elysium</a> et castas sedes decorate piorum.</p>
<p><a name = "line2_699" id = "line2_699"> </a>
<a href = "#var2_699">Cui</a> vero non æqua dedit victoria nomen,</p>
<span class = "linenum">700</span>
<p><a name = "line2_700" id = "line2_700"> </a>
(Audite; o gentes, <a href = "#var2_700">neu</a> rumpite fœdera
pacis,</p>
<p><a name = "line2_701" id = "line2_701"> </a>
Nec regnis postferte fidem!) vagus exsul in orbe</p>
<p><a name = "line2_702" id = "line2_702"> </a>
Errabit toto, patriis projectus ab oris;</p>
<p><a name = "line2_703" id = "line2_703"> </a>
Tergaque vertentem trepidans Carthago videbit.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_696" id = "not2_696" href = "#line2_696">696.</a>
Eximium epiphonema, quod ad sensum commiserationis, cui ipsum poetam
indulgere videmus, augendum, et, inde a v. 99, ad invidiam
Hannibali faciendam, permultum valet. Cf. <a class = "crossref" href =
"bookIV.html#line4_396">IV, 396</a>, et Virg. Æn. IX, 446 sqq.
—<i>sidereæ</i>, divinæ, eximiæ.
—<i>quas nulla æquaverit ætas</i>, quibus nulli unquam mortales
æqui, æquales, pares fuerint scil. fide et constantia, adeoque gloria.
—<a name = "not2_697" id = "not2_697" href =
"#line2_697">697.</a> <i>Ite, decorate</i>, sine copula media, ut
sæpe fit, Drak. qui laudat Heins. ad Claud. de R. P. I, 92.
—<a name = "not2_698" id = "not2_698" href =
"#line2_698">698.</a> De <i>Elysio</i>, v. Herman. Mythol. Lyric.
p. 473 sqq. Heyne ad Virg. Æn. VI, 637 sqq., et ibid. Exc. VIII;
it. Opusc. Academ. T. I, p. 395. sqq.
—<i>castas sedes</i>, ubi sunt animæ <i>castæ</i> a vitiis et
peccatis, adeoque piæ, sanctæ, ut <i>castum agmen</i> ap. Claud. de
Rapt. Pr. II, 322; cf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_481">ad I, 481</a>.
—<a name = "not2_699" id = "not2_699" href =
"#line2_699">699.</a> Poeta eodem artificio usus est, quo Maro Æn.
X, 501 sq. ubi vid. Heyne. Cf. inf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_874">XIII, 874 sqq.</a>
—<i>non æqua</i>, injusta.
—<a name = "not2_701" id = "not2_701" href =
"#line2_701">701.</a> <i>exsul</i> Hannibal in Syria, Creta et
Bithynia, quod vel ex Liv. XXXIII, 47, 49; XXXIV, 60; XXXVII, 23, 24, et
XXXIX, 51, notum.</p>
<div class = "text">
<p><a name = "line2_704" id = "line2_704"> </a>
Sæpe Saguntinis somnos exterritus umbris</p>
<span class = "linenum">705</span>
<p><a name = "line2_705" id = "line2_705"> </a>
Optabit cecidisse manu; ferroque negato,</p>
<span class = "pagenum">150</span>
<p><a name = "line2_706" id = "line2_706"> </a>
Invictus quondam Stygias bellator ad undas</p>
<p><a name = "line2_707" id = "line2_707"> </a>
Deformata feret liventi membra veneno.</p>
</div>
<p class = "notes">
<a name = "not2_704" id = "not2_704" href = "#line2_704">704.</a> Olim
credebant, interfectorum animas eos, quorum scelere perierant,
hostiliter persequi, Drak. qui laudat <a class = "crossref" href =
"bookXVII.html#line17_161">XVII, 161 sqq.</a> Claud. in Rufin. II, 324
sq., et Broukh. ad Tibull. I, <span class = "smallcaps">vi</span>,
15. Add. Virg. Æ. IV, 385 sq.
—<a name = "not2_705" id = "not2_705" href =
"#line2_705">705</a> <a name = "not2_706" id = "not2_706" href =
"#line2_705">sqq.</a>
Optabit in
<span class = "pagenum notes">150</span>
pugna, ut virum fortem decet, cecidisse, et, hac morte negata, indigno
modo necem sibi veneno consciscet. Illud optat ipse infra <a class =
"crossref" href = "bookXVII.html#line17_265">XVII, 265 sq.</a> Cf.
<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_892">XIII, 892</a>, et
Liv. XXXIX, 51.
—<i>manu</i>, non sua, sed hostium, ut ap. Virg. Æn. II, 645 (ubi
vid. Burm. et Heyne), vel in pugna, ut ap. Virg. Æn. II, 434 et passim,
etiam in prosa. De manu viri fortis, qua cecidisse heroibus maximum
mortis solatium fuerit, præter Dausq. accipit Drak. ad IV, 672, ubi
<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_561">V, 561 sq.</a>;
<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_426">IX, 426</a>; <a class
= "crossref" href = "bookX.html#line10_303">X, 303</a>; Virg. Æn.
X, 829; et alia loca confert, ut ad hoc loco verba Sen. Agam.
v. 515. <i>Felix vocatur, cadere qui meruit manu</i>, unde ap.
Virg. Æn. II, 434, verba <i>ut caderem manu</i> jungenda putat.</p>
<hr class = "mid">
<h5 class = "variae"><a name = "variae2" id = "variae2">
Liber II: Variæ Lectiones</a></h5>
<div class = "variae">
<span class = "pagenum">86</span>
<p><a name = "var2_1" id = "var2_1" href = "#line2_1">1.</a>
<i>Cæruleis</i>, quod usitatum maris epitheton est, Col. et omnes edd.
teste Drak. Sed, si Lefeb. fides potius habenda est, in quibusdam edd.
<i>æruleis</i>, et in R. 2, <i>hæruleis</i> exstat.
<i>Herculeis</i> Ox. et Put. Non male, si non, ut <a class = "crossref"
href = "bookI.html#line1_199">I, 199</a>, fretum Gaditanum, quo
legati, Romam petentes, non transmittebantur, sed mare Sagunto, vel
Monœco proximum intellexeris. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_273">I, 273</a>, <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_585">585</a>; <i>porrecta</i> R. 2.
—<a name = "var2_4" id = "var2_4" href =
"#line2_4">4.</a> <i>numerabat</i> Tell. quod arridebat Cell. et
arridere potest, coll. I, 72, 364, et Virg. Ge. IV, 209. Sed
<i>memorare</i> idem fere esse, quod numerare, recensere, jam monuit
Drak.
—<a name = "var2_5" id = "var2_5" href =
"#line2_5">5.</a> <i>atra dies</i> quosdam legere, ad oram Silii
notavit N. Heins. conf. Virg. Æn. VI, 429; XI, 28. Sed poetam h.l.
in oppositione vocum <i>ter centum avos</i> et <i>una dies</i> ludere,
observat Drak., ut Ovid. ex P. I, 2, 4, et Fast. II, 236.
—<a name = "var2_8" id = "var2_8" href =
"#line2_8">8.</a> <i>Poplicola</i> ex fide marmm. (v.c. ap. Gruter.
p. 150, inscr. 7 et bis p. 296.)
<span class = "pagenum">87</span>
et auctorum Græcorum, Dionysii, Plut. et Dionis, scribendum putabant
N. Heins., Drak., Sigon. ad Liv. II, 8, et Schott. ad Auctor.
de Vir. Illustr. c. 15. Omnes tamen libri h.l. habent <i>Publicola</i>,
vel <i>Poblicola</i>, ut in numo ap. Mediobarb. p. 31. et in Fastis
Capitol. ap. Gruter. p. 289. Præterea a <i>populus</i> formatur
<i>populicus</i> et <i>populicola</i>, (h. populum colens,
δημοκηδὴς ap. Dionys. L. V. et Plut.) pro quo olim non modo
<i>poplicus</i> et <i>Poplicola</i>, sed et molliore forma
<i>publicus</i> et <i>Publicola</i> dicebatur. Conf. Vorst. ad Val. Max.
IV, <span class = "smallcaps">i</span>, ex. 1. <i>Folci</i> Col.
<i>Volesi</i> nomen legitur etiam inf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_244">XIII, 244</a>, et ap. Liv. I, 58; II,
30; Juven. VIII, 182. Dionys. Halic. II, 46. Plutarch. et Gruter.
p. 6 et 460. <i>Volusus</i> est ap. Rutil. Itin. I, 169, in
Inscript. Aræ Terentinæ, in Fastis Capitol. et in numo gentis Valeriæ
ap. Patin. Zosimus, a Cell. laudatus, lib. II, pr. Valeriorum originem a
<i>Valeso</i> quodam Sabino repetit; unde <i>Valesius</i>, et postea
<i>Valerius</i>, judice Pompon. Leg. II, D. de orig. jur. n. 36.
Conf. Spanhem. de U. et P. N. p. 60 et Heins. ad Ovid.
ex P. III, 2, 105.
—<a name = "var2_9" id = "var2_9" href =
"#line2_9">9.</a> <i>Insculptum</i> Ox.
—<a name = "var2_10" id = "var2_10" href =
"#line2_10">10.</a> <i>fastus</i>, non <i>fasces</i>, Ox. Put. et a
m. pr. Tell. <i>Fastus</i> et <i>fastos</i> recte dici monent
Bentl. et Jani ad Horat. Od. III, 17, <span class =
"smallcaps">iv</span>; IV, 14, <span class = "smallcaps">iv</span>, et,
quos Drak. laudat, Heins. ad Ovid. Fast. I, 11, ad Claud. Cons.
Honor. IV, 155, et Cons. Mall. Theod. v. 2; Gronov. ad Senec.
Consol.
<span class = "pagenum">88</span>
ad Polib. c. 33; Scalig. Emend. Temp. p. 501; Priscian. Gramm. VI,
p.m. 197 al.
—<a name = "var2_17" id = "var2_17" href =
"#line2_17">17.</a> <i>Perfossos</i> malebat D. Heins.
<i>Pertusos</i> N. Heins., refragg. Dausq. et Drak., qui voc.
<i>cæde</i> tam ad <i>perfusos</i>, quam ad <i>rubentia</i> referunt.
—<a name = "var2_19" id = "var2_19" href =
"#line2_19">19.</a> <i>Tyrrheno c. t.</i>, ut ap. Virg. Æn.
VIII, 526, et Stat. Th. III, 650, suspicari possis, quia et doctius est,
et aures minus obfendit. Sed vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#var1_123">ad I, 123</a>.</p>
<p><a name = "var2_26" id = "var2_26" href = "#line2_26">26.</a> Hunc
versum
<span class = "pagenum">89</span>
e c. Col. restituere Carrio et Modius, extruso alio, <i>Insequitur,
verbis amens trepidantia castra</i>, quem Nicander in ejus locum
substituerat, ut loco mutilo mederetur: nam priscæ edd. neutrum
agnoscunt.
—<a name = "var2_29" id = "var2_29" href =
"#line2_29">29.</a> <i>petis</i> malebat N. Heins. cui
sequentia favent.</p>
<p><a name = "var2_39" id = "var2_39" href = "#line2_39">39</a>, <a name
= "var2_40" id = "var2_40" href = "#line2_40">40.</a> Hi versus
transponendi, auctore N. Heins. Post <i>muros</i> hunc versum, <i>Navis:
festinantque ruuntque ante ora suorum</i>, aut alium ejusmodi
<span class = "pagenum">90</span>
excidisse putabat Dausq. Sed vid. not.
—<a name = "var2_48" id = "var2_48" href =
"#line2_48">48.</a> <i>evincta</i> Col. ut inf. <a class =
"crossref" href = "#line2_341">v. 341</a>, et ap. Virg. Æ.
V, 269, 365, 494, 774; VIII, 286; Tibull. I, 7, <span class =
"smallcaps">vi</span>; Vulgg. <i>en vincta</i>; alii <i>et vincta</i>,
<i>victa</i>, <i>vita</i>.
—<a name = "var2_51" id = "var2_51" href =
"#line2_51">51.</a> <i>præferre</i> R. 3; Parm. Marsi Veneta,
Junt et al.
<span class = "pagenum">91</span>
—<a name = "var2_52" id = "var2_52" href =
"#line2_52">52.</a> <i>æternum Imperet</i>, <i>et</i> Col. et Ox.,
unde <i>Æternum imperitet populis</i> recte, opinor, emend.
N. Heins., quod et probavit Drak., et recepit Lefeb.
<i>seclisque</i> Col. Ox. R. 3; Parm. quod ad diuturnitatem, ut τὸ
<i>populis</i> ad magnitudinem imperii spectat. Vulgo <i>sedisque</i>,
solemni librarr. incuria, qua, literas <i>cl</i> sæpius in <i>d</i>
coaluisse, et contra literam <i>d</i> in <i>cl</i> divisam esse,
exemplis docet Drak.
—<a name = "var2_53" id = "var2_53" href =
"#line2_53">53.</a> <i>Regna</i> e c. Col. restituere Modius,
N. Heins. et Drak., non improbb. Dausq. Cell. et Lefeb., qui
vulgatam lect. <i>Signa</i> servarunt, h. exercitum victorem, arma
victricia late proferat.
—<a name = "var2_54" id = "var2_54" href =
"#line2_54">54.</a> <i>omina</i>, non <i>omnia</i>, scripti et
priscæ quædam edd.</p>
<p><a name = "var2_56" id = "var2_56" href = "#line2_56">56.</a>
<i>Libyas</i> Col. <i>Libyes</i> Ox. <i>Libycas</i> Put. Vulgo
<i>Libycos</i>. Vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#var1_189">ad I, 189</a>.
—<a name = "var2_58" id = "var2_58" href =
"#line2_58">58.</a> <i>Hasbytæ</i>, <i>Hasbitæ</i> aberrat. Nomen
illud Drak. deductum putat ab <i>Asbytis</i>, Libyæ populo, qui Ἀσβύται
dicuntur Ptol. IV, 4, sed <span class = "greek" title =
"Asbustai">Ἀσβύσται</span> Herodot. IV, 170. Steph., Prisciano in
Perieg. v. 195; Dionys. v. 211; ap. Tzetz. in Lycophr.
p. 122; et Plin. V, 5; ed. Hard. cf. Intpp. ad Virg. Æn. XII,
362, et Salmas. Exerc. Plin. p. 270. <i>Iarbæ</i> Col. vid.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_417">ad I, 417</a>,
Vulgg. <i>Hyarbæ</i>, et Drak. <i>Hiarbæ</i>.
<span class = "pagenum">92</span>
—<a name = "var2_59" id = "var2_59" href =
"#line2_59">59.</a> <i>arva Medusæ</i> suspicari possis coll.
Lucan. IX, 626. Sed et vulgata bene se habet. Vid. not. <i>arva
Medusæ</i> pro <i>antra</i> etiam conj. Schrader in observatt.
p. 26, 27, quoniam voces illæ passim confundantur, (vid. Burm. ad
Lucan. VI, 408) et sic Hammonis filio præclarius imperium reddatur.
—<a name = "var2_60" id = "var2_60" href =
"#line2_60">60.</a> <i>iniquo sole</i> Junt. Ald. Gryph. Antwerp.
al. <i>i. a sole</i> Med. Vulgatam lect. tuetur Drak. coll. Terent.
Andr. I, 5, 33, et Cic. pro Cluent. c. ult. ubi vid. VV. DD.
<span class = "pagenum">93</span>
—<a name = "var2_64" id = "var2_64" href =
"#line2_64">64.</a> <i>Getulus</i> quidam. Male! Gr. Γαιτούλοι.
—<a name = "var2_67" id = "var2_67" href =
"#line2_67">67.</a> Vereor, ut hic versus sit a Silii manu; languet
certe et versus præc. sententiam repetit.
—<a name = "var2_69" id = "var2_69" href =
"#line2_69">69.</a> Vulgg. <i>assueverat</i>, quod primus Nicand.
ap. Junt. dedit, verbo perperam ex v. præc. repetito: <i>defenderat</i>
scripti et priscæ edd. quod Cellar. exponit, quasi transmittendo et
transigendo arcuerat; et Drak., venatu defenderat virginitatem ab
illecebris procorum. Sed <i>defendere</i> vitam est forte id. qd. tueri,
h. servare, tolerare eam. N. Heins. conf. <a class =
"crossref" href = "#line2_673">v. 673</a> hujus libri qui tamen ad
sententiam h.l. expediendam nihil omnino valet. Idem conji.
<i>exegerat</i>. Propius ad literarum ductum accedit emendatio Burm.
<i>impenderat</i>; proxime vero, quod reposuit Lefeb. <i>dependerat</i>,
h. impenderat, ut ap. Lucan. X, 80: Conf. idem VIII, 100, et
Colum. IV, <span class = "smallcaps">vii</span>, 22; X, <span class
= "smallcaps">i</span>, 20. Sed utrumque cum tertio casu jungi
solet. Fortassis <i>deferverat</i> κατὰ <i>annos</i>, vel
<i>duraverat</i>, vel <i>diffuderat</i>, et, nescio quid, scripsit
poeta: <i>extenderat</i> suspic. Schmid. coll. v. 103.
<span class = "pagenum">94</span>
Sed ibi est longius tolerare, ut <a class = "crossref" href =
"#line2_524">v. 524</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_96">III, 96</a> et al.
—<a name = "var2_70" id = "var2_70" href =
"#line2_70">70.</a> <i>molita</i> Tell. R. 3. Ben. Ald., non
improb. Lefeb. si legatur, <i>non calathos molita manu</i>.
—<a name = "var2_75" id = "var2_75" href =
"#line2_75">75.</a> <i>Hæmum</i>, Thraciæ montem, pro
<i>Hebrum</i>, substituendum censebant Burm. et Drak. coll. Claud. de
laud. Stilic. III, 307, 308, quia nemo per flumina currit. Non male: sed
vulgata quoque lectio defendi potest. Si quid tamen mutandum, scriberem
<i>cursuque fatigant Eurum</i> (vid. Heyne ad Virg. Æn. I, 317.),
vel <i>pulsuque fatigant</i>. Vid. not. <i>Geræque</i> quidam codd.,
teste et prob. Dausq., qui Geras sibi non nescios dicit, sed forte cum
<i>Gerrhis</i> eos confudit, quod et suspicatur Drak.</p>
<span class = "pagenum">95</span>
<p><a name = "var2_78" id = "var2_78" href =
"#line2_78">78.</a> <i>dono crinem</i>, non <i>crinem dono</i>,
Col. <i>nodo</i> conji. D. Heins. probb. N. Heins. Drak. (qui
speciem Amazonæ, crinibus nodatis ornatæ, ex Gronov. Thes. Antt. Gr.
T. I, exibuit) et Lefeb. qui τὸ <i>nodo</i> recepit, coll. Virg.
Æn. IV, 138, et Senec. Hipp. v. 399, ut adeo Hasbyte eodem, quo
Hesperides, modo crines <i>nodo</i>, h. in nodum
<i>religaverit</i>, retro collegerit; vel religaverit nodo,
h. retiolo aureo, κρωβύλῳ Hesperidum, quem fortasse ab ipsis dono
acceperit. Si posterius verum est, non est quod vulgatam lect.
sollicitemus; si prius, vox <i>Hesperidum</i> importuna est, et
crediderim fere, poetam <i>H. modo</i>, vel, præeunte Virg. Æn.
I, 320, <i>Harpalyces modoque</i>, vel <i>nodoque sinum</i>
scripsisse: etsi ad morem Hesperidum, crines in nodum cogendi, Silius
etiam inf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_284">III,
284</a> respexisse videtur, et, si vel maxime ignotus est, locus tamen
noster non majore interpolationis suspicione laborat, quam similis
Horat. Od. II, 11, extr. ubi vid. Bentl. et Jani.
—<a name = "var2_79" id = "var2_79" href =
"#line2_79">79.</a> <i>fulgentem</i>, non <i>fulgenti</i>, Col. et
Ox. <i>lævam</i>, non <i>lævum</i> Col.
—<a name = "var2_80" id = "var2_80" href =
"#line2_80">80.</a> <i>Thermodontiaca</i>, non
<i>Thermodoontiaca</i>, Put. <span class = "greek" title = "Thermôdôn, ontos">Θερμώδων, οντος</span>, dicitur Ponti fl. qui Ponto Euxino
miscetur. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#line8_433">VIII, 433</a>, et, quos Drak. laudat, Stat.
Silv. I, 6, 56. Intpp. ad Virg. Æn. XI, 659; ad Prop. III, 12, (al.
13) 16; Heins. ad Claud. de R. P. II, 66;
<span class = "pagenum">96</span>
ad Ovid. Met. II, 249. Add. Intpp. ad Val. Fl. IV, 601 et al.
—<a name = "var2_86" id = "var2_86" href =
"#line2_86">86.</a> <i>tumuloque propinquum</i> conj. Best, et
recepit Lefeb. prob. Drak., ut sensus sit: dum, equos in gyrum flectens,
<i>sequitur</i>, h. petit (ut I, 141; Virg. Æn. V, 629; Ovid.
Epist. VII, 10, et Fast. VI, 109; Cic. ad Att. X, 18 ubi vid.
Græv.) campos colli, in quo Saguntus condita, propinquos. Non male: at,
qui in campo sunt, tela in urbem alte sitam frustra mittere videntur.
<i>Dum secat in gyros campum</i> emend. N. Heins. coll. inf.
<a class = "crossref" href = "#line2_171">v. 171</a>. Sed vulgatam
forte lectionem non male ita expedias: Electissimum pulcherrimumque
equitatum Asbyte ipsa ante prima signa ducit, et, dum in campo circa
urbem longius procedit, (vel in campo <i>viam</i>, seu <i>iter
sequitur</i>, ut ap. Ovid. Pont. I, 4, 38; II, 10, 18; Virg. Æn.
II, 737) collem, vel tumulum, (τύμβον, ut ap. Virg. Æn. XI, 849 sq.)
urbi propinquum, conspicit et occupat, unde jacula in superiores urbis,
celli inpositæ, partes mittit.</p>
<span class = "pagenum">97</span>
<p><a name = "var2_92" id = "var2_92" href = "#line2_92">92.</a>
<i>Deligit</i> Col. unde <i>Derigit</i> suspic. Drak., quod Lef. edidit,
ut sit pro, mittit e muris, non id. qd. <i>dirigit</i>, quæ verba
communiter olim usurpata putabat Drak. ad IV, 676. Ego potius
crediderim, verbum <i>derigere</i> soli librarr. fraudi et incuriæ
deberi. Conf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#var4_540">ad IV,
540</a>; <a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_228">VI,
228</a>; <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_583">IX,
583</a>; Virg. Ge. II, 281; Æn, I, 401, et loca in notis laudata.
—<a name = "var2_94" id = "var2_94" href =
"#line2_94">94.</a> <i>armis</i> malebat N. Heins. suffrag.
Drak. Non male: certe vulgata friget.
—<a name = "var2_96" id = "var2_96" href =
"#line2_96">96.</a> <i>dimisit</i> Put. et Parm. <i>divisit</i>
(h. jaculo transfixit, ut ἐδάϊξε Hom. Il. φ, 147, et βάλε μέσσην
Il. ψ, 875) R. 3, et Med. quod probavit N. Heins. ad Claud. in
Rufin. II, 25, et recepere Cell. et Drak. qui posterior <i>demittere</i>
de eo tantum dici posse existimabat, qui in loco superiori ipse est et
in inferiorem mittit; quo sensu <i>fundæ</i> <a class = "crossref" href
= "bookVIII.html#line8_526">VIII, 526</a>, vel tela aliaque avem cælo
demittere dicantur, non autem homo, qui tela jaculatur. Sed vid. Val.
Fl. I, 94. Similiter <i>dejicere</i> dixit Virg. Æn. V, 542 et
XI, 580, unde <i>dejecit</i> h.l. emend. N. Heins., quod ne ipsi
quidem Drak. displicuit, cui nec Burm. conj. <i>defixit</i> spernenda
videbatur. Nos vulgatam lectionem servavimus cum Lefeb. et Schmidio, qui
posterior monet, fundam et tela non semper ave esse superiora, et
hominem semper aliquo instrumento uti, quo quid dejiciat, adeoque funda,
seu telis avem
<span class = "pagenum">98</span>
demittere posse.
—<a name = "var2_98" id = "var2_98" href =
"#line2_98">98.</a> <i>rueratque</i>, vel <i>ruere atque</i>,
h. ruebat, maluerit N. Heins.
—<a name = "var2_99" id = "var2_99" href =
"#line2_99">99.</a> <i>in cantu</i> R. 2, unde <i>fera,
incautus... arcus</i>, h. a quo non cavebatur, reposuit Lefeb. Non
male, si <i>inopina s. i.</i> pro <ins class = "correction" title =
"‘, inopino s. i.,’ legitur"><i>inopino s. i.</i></ins> dictum
acceperis.
—<a name = "var2_103" id = "var2_103" href =
"#line2_103">103.</a> <i>artæ</i>, non <i>arctæ</i>, semper in Col.
et optimis quibusque codd. occurrit teste Drak. ad VII, 280, ubi laudat
Pier. ad Virg. Æ. I, 293; II, 146; Castal. ad Rutil. Itin. II, 20;
Lambin. ad Lucret. I, 71; Gronov. ad Senec. Œd. 277, et Broukh. ad
Tibull. I, 5, 53; Add. Stœber. ad Manil. p. 525, et Ill.
Harles. ad Cellar. Orthogr. p. 180.
—<a name = "var2_104" id = "var2_104" href =
"#line2_104">104.</a> <i>Merone</i> ed. Lefeb. vitiose. Nomen ab
ius. Nili in Æthiopia ejusque urbe ductum.
—<a name = "var2_107" id = "var2_107" href =
"#line2_107">107.</a> <i>chalybs</i> et <i>calami</i> sunt
synonima, unde hic versus languet, et vel plane ejiciendus videtur, vel
<i><ins class = "correction" title = "‘-qae’ legitur">validusque</ins>
chalybs</i>, aut simile quid legendum est, ut <i>chalybs</i> sit ensis.
—<a name = "var2_109" id = "var2_109" href =
"#line2_109">109.</a> Vulgg. <i>Cydonæo</i>.
—<a name = "var2_110" id = "var2_110" href =
"#line2_110">110.</a> <i>Garamum</i> scripti et Med., a
Garamantibus sic dictum. Vulgo <i>Gravium</i>, prob. Dausq. Sed reliqua
<span class = "pagenum">99</span>
Afrorum nomina, Gravios vero Hispaniæ populum esse (vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#line1_235">I, 235</a>.), monet Drak.
<i>Granium</i> Parm. <i>Thyrum</i>, non <i>Tyrum</i>, scripti et priscæ
edd.
—<a name = "var2_111" id = "var2_111" href =
"#line2_111">111.</a> <i>Gisgonem</i>, non <i>Gisconem</i>, Put. et
Med. <i>levemque</i> a Gr. λεῖος, non <i>lævemque</i>, recte scribitur,
judice Drak. <i>lævumque</i> scripti et Med. aliæque antt. edd., quæ
lectio forte non deserenda, nec cum N. Heins. in <i>sævumque</i>
mutanda. <i>Lævus</i> et Gr. σκαιὸς propr. est sinister, et deinde, vel
tardus, inperitus, stupidus, ἀμαθὴς, vel infelix, ut <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#line3_94">III, 94</a>, ubi vid. not.
forte et perversus, pravus, et hinc malus, inprobus, ut σκαιὸς, et
<i>sinister</i>.
—<a name = "var2_112" id = "var2_112" href =
"#line2_112">112.</a> <i>Lyxum</i> scripti et priscæ edd. Vulgg.
<i>Lixum</i>, forte rectius a Lixo, Africæ urbe. Vid. <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#line3_258">III, 258</a>; <a class =
"crossref" href = "bookV.html#line5_401">V, 401</a>.
—<a name = "var2_117" id = "var2_117" href =
"#line2_117">117.</a> <i>Nasamonias Harpe</i> Col. et Parm. ne
improb. quidem Dausq. Est græca forma, qua ab adjectivis gentilibus, in
<i>ius</i> desinentibus, alia et quidem feminina, in <i>ias</i>
exeuntia, deducuntur. Vid. exempla, a Drak. adlegata, inf. <a class =
"crossref" href = "bookXIII.html#line13_494">XIII, 494</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXIV.html#line14_253">XIV, 253</a>, <a class =
"crossref" href = "bookXIV.html#line14_270">270</a>; Virg. Ge. IV, 463;
Ovid. A. A. I, 556; II, 382; Senec. Herc. Œt. 192, et alia ap.
Jani ad Horat. Od. I, 22, <span class = "smallcaps">xiv</span>, et
Heins. ad Ovid. Epist. XV, 164, ubi <i>Arpe</i> hic legendum
<span class = "pagenum">100</span>
monet, refrag. Drak. ob consensum codd. et quia <i>Harpe</i> nomen
virginis bellatricis est ap. Val. Fl. VI, 375, et equæ inf. <a class =
"crossref" href = "bookXVI.html#line16_365">XVI, 365</a>. <i>Nasamonius
Harpe</i> Ox. Put. Med. proxime verum. Vulgg. <i>Nasamonia Serpe</i>.
—<a name = "var2_119" id = "var2_119" href =
"#line2_119">119.</a> <i>hiatu. En</i> tacite reposuit Lefeb. ut
passim.
—<a name = "var2_121" id = "var2_121" href =
"#line2_121">121.</a> <i>At c. f. casu</i> e Col. Put. et
R. 3, recepit Drak. Vulgo <i>At c. casum frendens</i>, quod
exquisitius est. <i>Ad c. casum</i> conjectura Scalig., quam amplexus
est Cell.
—<a name = "var2_123" id = "var2_123" href =
"#line2_123">123.</a> <i>annisa</i>, non <i>annixa</i>, Col. ut
<a class = "crossref" href = "#line2_629">v. 629</a>; <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_290">IV, 290</a>, <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_586">586</a>; <a class = "crossref"
href = "bookIX.html#line9_379">IX, 379</a>; <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_197">X, 197</a>, <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_257">257</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXV.html#line15_578">XV, 578</a>, probb. N. Heins. et Drak.
conf. Serv. ad Virg. Æn. I, 144, 506. Intpp. ad Val. Fl. III, 193.
Cel. Harles. ad Cellar. Orthogr. p. 298.
—<a name = "var2_125" id = "var2_125" href =
"#line2_125">125.</a> <i>umerum</i>, ut <i>umens</i>,
<i>umidus</i>, <i>umectare</i>, semper in c. Col. scribi monet
Drak. qui laudat Quintil. Inst. Orat. I, 5, et Broukh. ad Tibull.
I, 4, 44.
—<a name = "var2_127" id = "var2_127" href =
"#line2_127">127.</a> <i>Educti</i> Col. Put. Med. prob. Modio.
<i>Adducti</i> conj. N. Heins. qui tamen nec vulgatam lect. damnat,
quam servavi, quia et doctior est, et verba sine
<span class = "pagenum">101</span>
particula et minus cohærent. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#var1_334">ad I, 334</a>.
—<a name = "var2_131" id = "var2_131" href =
"#line2_131">131.</a> <i>fluxere</i> scripti et antt. edd. nisi
quod <i>flexere</i> exhibet Med. Vulgata lectio <i>fulsere</i> debetur
Marso, et, quum <i>fluendi</i> notio jam verbo <i>effusi</i> expressa
sit, præferenda videbatur Dausq., cui Drak. similia loca Senec. Herc.
Œt. 1228 et Furii ap. Macrob. VI, 4, obponit.</p>
<p><a name = "var2_138" id = "var2_138" href =
"#line2_138">138.</a> <i>in g.</i> scripti cum R. 2, Ald. Junt.
Nut. in deest in R. 1, aliisque antt. edd. Hinc, ut metro consuleret,
<i>e</i> inseruit Martinus Herbipol., quem secuti sunt alii.</p>
<span class = "pagenum">102</span>
<p><a name = "var2_149" id = "var2_149" href =
"#line2_149">149.</a> <i>Theron</i> pro <i>Teron</i> reposuere
Dausq. Drak. et Villebr., quoniam idem nomen ap. Virg. Æn. X, 312;
Stat. Th. II, 304, 572, et alios occurrit. Sic et in c. Col. scribi
infra sæpius testatur N. Heins. qui h.l. silet. <i>Thero</i> Ox.
inf. <a class = "crossref" href = "#line2_192">v. 192</a>, et
<a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_501">XVI, 501</a>, quod
pluribus exemplis defendit Gronov. ad Senec. Agam. v. 514, et ad
Plin. XX, 21. Conf. a Drak. ad v. 192, et XVI, 335, citati Quintil.
Inst. Orat. I, 5, et. Pier. ad Virg. Æn. X, 322.
—<a name = "var2_151" id = "var2_151" href =
"#line2_151">151.</a> <i>Ante exspectatum</i> forte præstiterit, ut
et inf. <a class = "crossref missing" href = "bookX.html#line10_300"
title = "recte 300">X, 301</a>. Vid. <a class = "crossref" href =
"#not2_31">not. ad v. 31</a>. <i>offuderat</i> conj. N. Heins.
Male!
—<a name = "var2_155" id = "var2_155" href =
"#line2_155">155.</a> <i>nil</i> Dausq.
<span class = "pagenum">103</span>
forte operarum errore.
—<a name = "var2_156" id = "var2_156" href =
"#line2_156">156.</a> Vulgg. <i>tegmenque</i>. Vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#var1_402">ad I, 402</a>.
—<a name = "var2_158" id = "var2_158" href =
"#line2_158">158.</a> Ita scripti et Parm. Vulgo <i>idem cælatum
insigne gerebat</i>. In ed. Med. totus deest versus. <i>Lerneia
monstra</i>, per adpositionem, suspic. N. Heins., cui certe locus
Virg. Æn. VII, 658, magis favet, quam., quod Drak. putat, adversatur.
Vid. ibi Heyne.
—<a name = "var2_159" id = "var2_159" href =
"#line2_159">159.</a> <i>exsectis</i> Benessa, quem frustra secutus
est Lefeb. coll. III, 32.
—<a name = "var2_160" id = "var2_160" href =
"#line2_160">160.</a> Vulgg. <i>Tapsum</i>. Sed <span class =
"greek" title = "Thapsos">Θάψος</span> est Africæ urbs, <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#line3_261">III, 261</a>. Plin.
V, 4. <i>patris</i> sc. nomine clarum, non male conj.
N. Heins., quod tacite recepit Lefeb.
—<a name = "var2_161" id = "var2_161" href =
"#line2_161">161.</a> <i>Macen</i>, a Macis populo Africæ, (vid.
sup. <a class = "crossref" href = "#line2_60">v. 60</a>) suspic.
Dausq. quum Saces in Asia sint. Sed <i>Sacen</i> esse nomen propr.
militis, ut ap. Virg. Æ. XII, 651, monet Drak. Miror tamen, neminem
obfensum voce <i>actos</i>, quæ cum <i>egerat</i> jungenda est. Forte
leg. <i>altis</i>, vel <i>arctos</i>.
—<a name = "var2_163" id = "var2_163" href =
"#line2_163">163.</a> <i>fumabant</i> malebat N. Heins. Sed
vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_126">ad I, 126,
129</a>, et conf. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_12">VI, 12</a>, <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_705">705</a>; Virg. Æn. VI, 87, al.
—<a name = "var2_166" id = "var2_166" href =
"#line2_166">166.</a> <i>lænæ</i>, scripti et Med. conf.
<span class = "pagenum">104</span>
<a class = "crossref missing" href = "bookXV.html#var15_421" title =
"recte 421">ad XV, 424</a>. Vulgg. t. <i>lævæ</i>, h. clipeum, seu
peltam, gemmis ornatam, quam læva manu gerebat, ut sup. <a class =
"crossref" href = "#line2_79">v. 79</a>, unde retinerem, nisi mox
peltæ mentio fieret. <i>lene</i>, et <a name = "var2_167" id =
"var2_167" href = "#line2_167">v. 167</a>, <i>geminata</i> quidam
vett.
—<a name = "var2_173" id = "var2_173" href =
"#line2_173">173.</a> Vulgo <i>ocius Euro</i>. Sed <i>ocior E.</i>
scripti, quod doctius est, et ex <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_496">I, 496</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_242">XIII, 242</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_191">XVI, 191</a>; Virg. Æn. VIII, 2, 3; XII,
733, et Stat. Th. VI, 521, a Drak. firmatur.
—<a name = "var2_178" id = "var2_178" href =
"#line2_178">178.</a> <i>Eurymachus</i> corrig. N. Heins.,
quum inter sponsos Penelopes nullus fuerit <i>Eurydamas</i>, et hic
paulo post denuo interficiatur. Sed vid. not. ad h.l. et v. 185,
ubi idem Heins. frustra conj. <i>Gens e. feri</i>, vel <i>austri</i>,
vel etiam <i>G. e. virum c. delentur I. Eurydamæ
<span class = "pagenum">105</span>
Nomados dextra</i>.
—<a name = "var2_186" id = "var2_186" href =
"#line2_186">186.</a> Post <i>Eurydamas</i> quidam distinguunt.
<i>Nomades</i> Col. <i>ater</i>, h. atro sanguine infectus, scripti
et R. 2. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#var3_463">ad III, 463</a>; <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_154">V, 154</a>, <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_619">619</a>; <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#line6_107">VI, 107</a>; <a class = "crossref" href =
"bookIX.html#line9_365">IX, 365</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_429">XIII, 429</a>. Vulgo <i>acer</i>, h. δεινὸς,
vehemens, incitatus, celer; quod forte non spernendum. Conf. Virg. Ge.
III, 141.</p>
<p><a name = "var2_189" id = "var2_189" href = "#line2_189">189.</a>
<i>Destringi</i> reposuit Lefeb., ut sit artissime stringi, premi,
quemadmodum <i>depugnare</i>, <i>devincere</i>, <i>decertare</i>,
<i>depræliari</i> pro acerrime pugnare, etc. passim occurrunt. Sed cur
pessime et sine ullo sensu <i>distringi</i> legatur, non adsequor.
Significat enim vel in diversas partes distrahi, ex utraque parte
lacessi, ut ap. Liv. XXXV, 18; XLIV, 35; vel impediri, occupatum esse,
premi v.c. <i>bellis</i> ap. Nep. Hannib. 13, et <i>circa mala</i> ap.
Flor. IV, 12. Neutrum vero ab h.l. abhorret.
—<a name = "var2_190" id = "var2_190" href =
"#line2_190">190.</a> <i>Prælibrans</i> conj.
<span class = "pagenum">106</span>
N. Heins.
—<a name = "var2_192" id = "var2_192" href =
"#line2_192">192.</a> <i>Thero</i> Oxon. vid. <a class = "crossref"
href = "#var2_149">ad v. 149</a>.
—<a name = "var2_200" id = "var2_200" href =
"#line2_200">200.</a> <i>spargit</i>, et mox <i>Ac rapta</i> Col.
et Ox. Vulgg. <i>sparsit</i> et <i>At rapta</i>.
—<a name = "var2_205" id = "var2_205" href =
"#line2_205">205.</a> <i>Temperat</i> Oxon.</p>
<p><a name = "var2_206" id = "var2_206" href =
"#line2_206">206.</a> <i>serus fati</i> R. 2, ut <i>seri
studiorum</i> ap. Horat. Sat. I, 10, 21, prop. Lefeb. qui et
<i>serus voti</i> tentat. Sed cave quidquam mutes. <i>Cæcus fati</i>
græce dicitur pro nescius f., ut ap. Lucan. II, 14, et <i>c. futuri</i>
ap. Claud. de R. P. I, 138; <i>cæcus fato</i> Tell. <i>adeunte</i>
quidam codd. teste Barth. ad Claud. Cons. Hon. IV, 166, et sic Cellar.
—<a name = "var2_208" id = "var2_208" href =
"#line2_208">208.</a> <i>Jamque</i> conj. N. Heins. ad marg.
Silii, coll. Virg. Æn. II, 662. Mox <i>iramque</i> Col. et Ox. Vulgatum
<i>irasque</i> Lefeb. firmat ex I, 38, monetque in R. 2, esse
<i>ira</i>, et <i>a</i> in codd. pro <i>as</i>, <i>am</i>, <i>an</i>,
<i>ar</i> occurrere.
—<a name = "var2_213" id = "var2_213" href =
"#line2_213">213.</a> <i>perculsa</i>, non <i>percussa</i>,
scripti.
<span class = "pagenum">107</span>
Recte; nam <i>concussa</i> modo præcessit, et verbum <i>percelli</i> de
graviore re et adfectu, de torpore, terrore, metu, stupore, clade,
ruina, <i>percuti</i> vero de admiratione, probabilitate, inani
cogitatione et leviore omnino adfectu adhiberi solet: etsi hoc
discrimen, culpa forte librariorum, sæpe negligitur, et Gr. ἐκπλήσσεσθαι
utroque certe sensu usurpatur. Grammaticis autem, qui <i>percuti</i> ad
corpus, <i>percelli</i> ad animum referunt, fides non habenda. Vid. quos
Drak. laudat, Lambin. ad Lucret. I, 13. Id. et Bentl. ad Horat.
Epod. XI, 2; Heins. ad Ovid. Met. IV, 138. Id. et Pier. ad Virg.
Ge. IV, 357, et Æn. I, 513; V, 372; VI, 475; IX, 292; Burm. ad
Petron. c. <span class = "smallcaps">cxi</span>, p. 516; Græv. ad
Cic. pro Dejot. c. 6. Conf. inf. <a class = "crossref" href =
"bookVIII.html#var8_388">ad VIII, 388</a>.
—<a name = "var2_216" id = "var2_216" href =
"#line2_216">216.</a> Pro <i>vesper</i> scripsi <i>Vesper</i>.
—<a name = "var2_221" id = "var2_221" href =
"#line2_221">221.</a> <i>convexæ</i> scripti. Sed innuuntur apes
βοτρυδὸν, instar uvæ, conglobatæ, unde <i>apum nubes</i> <a class =
"crossref" href = "bookVII.html#line7_635">VII, 635</a>, et <i>uva</i>
ap. Juven. XIII, 68, et Plin. XI, 17. Conf. Hom. Il. β, 89, et, quos
N. Heins. et Drak. excitarunt, Senec. Œd. 602; Lucan. IX, 286;
inpr. Virg. Ge. IV, 257, 558, et Æn. VII, 64 sqq.
—<a name = "var2_224" id = "var2_224" href =
"#line2_224">224.</a> <i>Mors, reditura, metu, n. a. fato</i>, h.
homini a fato destinata, emend. et edidit Lefeb. Non male, etsi vulgatum
quoque ferri potest.
<span class = "pagenum">108</span>
—<a name = "var2_225" id = "var2_225" href =
"#line2_225">225.</a> <i>Consilium damnant</i> Col. C.
<i>clamant</i> Ox. et Put. <i>portisque</i> Col. <i>portaque</i> Ox.
Put. et Med. Vulgo <i>Auxilium clamant, portis atque</i>, quod perperam
tuetur Dausq. Conf. sup. <a class = "crossref" href =
"#line2_152">v. 152</a>, et <a class = "crossref" href =
"#var2_52">ad v. 52</a>.
—<a name = "var2_231" id = "var2_231" href =
"#line2_231">231.</a> <i>Ferte</i> Col. h. perferte, ut simili loco
<a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_324">XI, 324</a>; ad
pugnam certe spectandam sufficite. Vulgo <i>spectacula t. Este</i>, h.
spectatores. Vide <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_383">not. ad III, 383</a>, et conf. <a class =
"crossref" href = "bookIV.html#line4_407">IV, 407, 408</a>: <i>tanta</i>
Ox. <i>spect. tanta Ferte</i> conj. Barth.</p>
<p><a name = "var2_234" id = "var2_234" href = "#line2_234">234.</a>
<i>fessi rerum trepidique salutis</i> suspicari possis. Vid. not.
—<a name = "var2_235" id = "var2_235" href =
"#line2_235">235.</a> Vulgg. <i>primum</i>. Sed <i>primam urbem</i>
scripti, R. 3. Parm. Med., h. non προάστειον, sed primum, præcipue,
ante omnia, ut passim adjectiva, vel adverbiorum vicem explent, vel κατ᾽
ἔννοιαν ad aliud substant. sunt referenda. Vid. App. et Heins. ad Virg.
Æn. VI, 811; XII, 103, ad Val. Fl. III, 257, et ad Claud. in Ruffin.
I, 302; Gronov. Obss. I, 7; Heyne ad Virg. Æn. IV, 3.
—<a name = "var2_237" id = "var2_237" href =
"#line2_237">237.</a> <i>aras</i> Col. <i>arcis</i> conj.
N. Heins. Male! conf. sup. <a class = "crossref" href =
"#line2_150">v. 150</a>.
—<a name = "var2_239" id = "var2_239" href =
"#line2_239">239.</a> Vulgg. <i>Elisæo</i>, vel <i>Eliseo</i>.
<span class = "pagenum">109</span>
Sed vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_81">ad
I, 81</a>.
—<a name = "var2_246" id = "var2_246" href =
"#line2_246">246.</a> <i>pondera clavæ</i> scripti et Med. Ald.
Gryph. Nut., h. clava ponderosa, gravis, ut <i>p. conti</i> <a class =
"crossref" href = "bookVI.html#line6_277">VI, 277</a>; <a class =
"crossref missing" href = "bookXV.html#line15_684" title = "recte 684">XV, 687</a>; <i>p. plumbi</i> <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_523">I, 523</a>; <i>p. pili</i> <a class =
"crossref" href = "bookIX.html#line9_335">IX, 335</a>; <i>p. baltei</i>
ap. Virg. Æn. X, 496. Vulgo <i>pondere clavæ</i>.
—<a name = "var2_247" id = "var2_247" href =
"#line2_247">247.</a> <i>et</i>, quod in Col. Ox. et R. 2
exstat, vulgo omittitur, prob. Lefeb., ut citatiore cursu feratur
oratio.
—<a name = "var2_249" id = "var2_249" href =
"#line2_249">249.</a> <i>ter lustrat</i> conj. N. Heins. coll.
v. 266. Sed simili loco <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#line3_160">III, 160</a> vulgatam tuetur Drak.
<span class = "pagenum">110</span>
—<a name = "var2_255" id = "var2_255" href =
"#line2_255">255.</a> <i>urguentem</i> malebat N. Heinsius.
Sed vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_499">not. ad lib.
I, vers. 499</a>.
—<a name = "var2_257" id = "var2_257" href =
"#line2_257">257.</a> <i>ostentans</i>, non <i>obtestens</i>,
scripti et priscæ edd.</p>
<p><a name = "var2_266" id = "var2_266" href =
"#line2_266">266.</a> <i>lustrant</i> Tell. R. 3; Parm. Med.
Beness. probb. N. Heins. et Lefeb.</p>
<p><a name = "var2_272" id = "var2_272" href = "#line2_272">272.</a>
<i>a</i> in Col. A reliquis libris abest.
—<a name = "var2_273" id = "var2_273" href =
"#line2_273">273.</a> <i>Movet</i> Col. Ox. Put. et Med.
<i>Monet</i> Tell. et edd. vulgg.
<span class = "pagenum">111</span>
—<a name = "var2_275" id = "var2_275" href =
"#line2_275">275.</a> <i>cœptantis</i>, non <i>captantis</i>, Col.
et Ox. ut <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_320">IX,
320</a>; <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_254">X, 254, 259</a>.
—<a name = "var2_276" id = "var2_276" href =
"#line2_276">276.</a> <i>bello</i>, vel <i>bellis meliora</i>, sc.
quam pace, conj. Burm., non improb. Drak. qui tamen <i>meliora belli</i>
pro bellum felicius, ut <i>dura rerum</i>, <i>iniqua viarum</i> et
similia, dici posse monet. <i>Dapis meliora</i> dixit Hor. Sat.
II, 6, 89.
—<a name = "var2_277" id = "var2_277" href =
"#line2_277">277.</a> <i>Hannon</i>, non <i>Anno</i>, vel
<i>Hanno</i>, Col. ubivis et <a class = "crossref" href =
"bookXVI.html#line16_675">XVI, 675</a> Put.
—<a name = "var2_278" id = "var2_278" href =
"#line2_278">278.</a> <i>furorem</i> duo scripti, teste Lefeb.
—<a name = "var2_279" id = "var2_279" href =
"#line2_279">279.</a> <i>Cuncti equidem</i> non male corrig. Dausq.
et N. Heins. ad marg. Silii, quod recepit Lefeb. ut sensus sit:
omnes præ timore silent., ut ap. Virg. Æn. XI, 344 sq. Sed vulgatum
quoque non spernendum videbatur Drak.
—<a name = "var2_282" id = "var2_282" href =
"#line2_282">282.</a> <i>nota</i>, non <i>vota</i>, Col. et Nutii
ed. Antwerp.
<span class = "pagenum">112</span>
—<a name = "var2_289" id = "var2_289" href =
"#line2_289">289.</a> <i>speculatur</i>, non <i>speculantur</i>,
scripti: <i>speculatus</i> opinabatur N. Heins.
—<a class = "missing" name = "var2_299" id = "var2_299" href =
"#line2_299" title = "‘299, 303’ legitur">299... 303.</a> Silius
expressit Liviana XXI, 10; <i>Carthagini nunc Hannibal vineas
<span class = "pagenum">113</span>
turresque admovet, Carthaginis mœnia quatit ariete. Sagunti ruinæ
(utinam falsus vates sim!) nostris capitibus incident</i>. Sed vulgo
male legitur, <i>Massylaque</i>, vel vitiose <i>Massillaque vates
Annuit. ille novi ... quatit ut T. tecta, Sic propria luat hæc pœna, n.
m. u. F. suis: inquam hoc, inquam, nunc tempore</i>, etc. Drak., qui
h.l. prorsus silet, a vulgg. lect. in v. 299 et 300 non discessit,
nisi quod στιγμην τελειαν post <i>vates</i> posuit, et v. 299
asterisco notavit. Prius et Dausq. placuisse videtur, qui certe exponit:
<i>Adnuit</i> Hannon, motu capitis indicat, se vera loqui; gestu fidem
facit, more oratorum. <i>Adnuite</i> quidam, et vel <i>ac T. tecta</i>
malebat Dausq. <i>aut T. tecta</i> Ox. et R. 2. Vulgatum <i>ut</i>
genuinum et transpositum putabant Barth. et Cell. hoc sensu: <i>ut
externas a. q. T. tecta</i>, sicut Hannibal Saguntum, ab Hercule
conditam (vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_273">I, 273</a>, <a class = "crossref" href =
"bookI.html#line1_509">509</a>), ut externas arces quatit; sic luat hæc,
etc. Mox <i>nunc hoc, inquam, hoc tempore</i> Ox. et Put. cum priscis
edd. <i>inquam</i>, <i>hoc nunc</i>, <i>inquam</i>, <i>tempore</i> alii.
<i>nunc hoc</i>, <i>hoc</i>, <i>inquam</i>, <i>tempore</i> ex emendat.
Modii recepit Cell. Ipse reduxi lectionem cod. Colon., quæ nulla
mutatione indigere videtur, modo ea, qua feci, ratione interpungatur;
nisi forte v. 299 <i>En nunc</i> refingere malis. Nec tamen multum
abest, quin præferam emendationem N. Heinsii, <i>Haud nunc ille,
novi c. c. r., E. a. quatit, haud T. tecta: (Sic ... Fata suis) nunc
hoc</i>, etc., quam recepit Lefeb. et adsensu suo comprobavit Ill.
Heyne, qui literis ad me datis significavit, olim in libris <i>haut
nunc</i>, et per compend. <i>at ne</i> scriptum fuisse, et verbis poetæ
magnam inesse vim: Hannibal non Saguntum, sed ipsam Carthaginem
obpugnat, vel obpugnare putandus; quod utinam ipsi male vertat! conf.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_270">I, 270</a>, et
Liv. l.l. Tum <i>sic</i> ut in diris et precibus, de quo vid. Lambin et
Jani ad Horat. Od. I, 3, 1; Heyne ad Tibull. I, 4, 1; II, 5,
extr., inf. <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_179">V, 179 seq.</a> Ovid. Epist. IV, 167 seq.
XX, 3; Hor. Sat. II, 3, 300. Sed primum ex lectione cod. Col.
eadem sententia erui, et deinde ex <i>an nunc</i> facilius vulgatum
<i>annuit</i> ortum videri potest: præterea <i>sic</i> in obtestatione
adhibetur <i>vel</i> ita, ut ab altero quid petamus, et, quo facilius id
consequamur, ea illi adprecemur, quæ optatissima ei esse novimus, ut
adeo significet hac lege et conditione, <i>vel</i> ut <i>ita</i>, seq.
<i>ut</i>, p.m. ap. Ovid. Met. VIII, 866, unde fere suspicari possis,
h.l. legendum esse, <i>Haud nunc ... quatit, haud T. tecta. Sic propria
... Fata suis, nunc hoc, inquam, hoc ut. t.</i>, etc., nisi forte
præstiterit, <i>At nunc ille ... E. arces quatiat T. tecta, Si
propria</i>, etc.
—<a name = "var2_304" id = "var2_304" href =
"#line2_304">304.</a> <i>Hennœas</i> Col. Vulgo <i>Ætnæas</i>. Vid.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_93">ad I, 93</a>.
<i>Henneas</i> Lefeb. <i>Ætneas</i> alii.
<span class = "pagenum">114</span>
—<a name = "var2_307" id = "var2_307" href =
"#line2_307">307.</a> <i>satiavimus</i>, vel simile quid suspic.
Heins. frustra.
—<a name = "var2_310" id = "var2_310" href =
"#line2_310">310.</a> <i>Libyaque procul</i> quin poeta scripserit
vix est quod dubitemus.
—<a name = "var2_311" id = "var2_311" href =
"#line2_311">311.</a> <i>mœnia</i> alii, inepte; <i>nomina</i>, ut
<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_71">III, 71</a>, et al.
eleganter pro gloria, fama, ut gr. ὄνομα.
—<a name = "var2_312" id = "var2_312" href =
"#line2_312">312.</a> Hunc versum Carrion et Modius restituerunt e
membrr. Col., in quibus et <i>juvenalibus</i>, non <i>juvenilibus</i>,
legi testatur et probat N. Heins. Id recepi, quia et rarior vox
poetam decet, et Maro eadem uti solet. Vid. Æneid. II, 518; V, 475;
VIII, 163 et Intpp. ad hh.ll.
<span class = "pagenum">115</span>
—<a name = "var2_317" id = "var2_317" href =
"#line2_317">317.</a> <i>Naritia</i> Put. Parm. Med., quod a Dorico
<span class = "greek" title = "Naritos">Νάριτος</span> pro <span class =
"greek" title = "Nêritos">Νήριτος</span> deduci posse monet Drak. Cf.
omnino Heins. ad Ovid. Rem. Am. v. 264.
—<a name = "var2_318" id = "var2_318" href =
"#line2_318">318.</a> <i>cristis</i> Put. non improb. Lefeb.
—<a name = "var2_323" id = "var2_323" href =
"#line2_323">323.</a> <i>retorquentes</i>, ut <i>remissurus</i> ap.
Ovid. Met. V, 95, emend. Burm. prob. Drak.
—<a name = "var2_325" id = "var2_325" href =
"#line2_325">325.</a> <i>obsistis</i> scripti præter Tell., et
priscæ edd., nisi quod in R. 3 <i>abistis</i>.</p>
<span class = "pagenum">116</span>
<p><a name = "var2_330" id = "var2_330" href = "#line2_330">330.</a>
<i>Concilio, en</i>, sublata interrogat. nota, et mox <a name =
"var2_331" id = "var2_331"><i>arma Quiritum</i></a>, malebat N. Heins.
—<a name = "var2_332" id = "var2_332" href =
"#line2_332">332.</a> Vulgo <i>nam cætera (non latet) hostis</i>.
—<a name = "var2_333" id = "var2_333" href =
"#line2_333">333.</a> <i>minati</i> Oxon. <i>minaci</i> Put. unde
<i>minari</i> conj. N. Heins. vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#var1_334">ad lib. I, vers. 334</a>. Non male!
<span class = "pagenum">117</span>
—<a name = "var2_337" id = "var2_337" href =
"#line2_337">337.</a> <i>ac tollit sub sidera gentem</i>, Col.,
quod Draken. firmat coll. Virg. Æneid. III, 422, 576; IV, 504. Vulgg.
<i>tollitque ad s. g.</i> Post <i>gentem</i> distinguitur in ed. Parm.,
probb. N. Heins. et Drak., ut vox <i>mortalem</i> cum emphasi
repetatur. Vulgo <i>gentem Mortalem: mihi</i>, etc.
—<a name = "var2_341" id = "var2_341" href =
"#line2_341">341.</a> <i>Evinctus</i> ex Col. recepi cum Lefeb.
vid. sup. <a class = "crossref" href = "#var2_48">ad v. 48</a>.
Vulgo <i>Succinctus</i>.
—<a name = "var2_344" id = "var2_344" href =
"#line2_344">344.</a> <i>spectabat</i> Put. et priscæ edd.
—<a name = "var2_345" id = "var2_345" href =
"#line2_345">345.</a> <i>Nec nõ</i> Tell. et R. 2, vitiose pro
<i>võ</i>, h. vero.
—<a name = "var2_352" id = "var2_352" href =
"#line2_352">352.</a> <i>animo patrio</i>, qualem pater habebat,
<span class = "pagenum">118</span>
Ox. et Put. quod non displicet N. Heins. coll. sup. <a class =
"crossref" href = "#line2_288">v. 288</a>, et Ovid. A. am.
I, 191. Post hunc versum in editis, non scriptis, exemplaribus
legitur alius, inepti versificatoris manu adsutus, <i>ultor erit cædis
jam te spectante propinquæ</i>, quem jam Carrion et Modius obelo
transfixerunt, quibus nec ipse Dausq., ut solet, obstrepit.
—<a name = "var2_353" id = "var2_353" href =
"#line2_353">353.</a> <i>Propinquæque</i>, vel, teste Lefeb.,
<i>Pro quinque que polo</i> Put. <i>Proinde paulo</i> Dausq. et al.,
utrumque contra metri leges. <i>Satque polo</i> R. 2.
<i>Proinde</i> duabus syllabis efferendum, ut ap. Lucret. III, 1049,
1066; IV, 652, 998; Virg. Æn. XI, 383. Conf. <a class = "crossref" href
= "bookIII.html#var3_16">ad III, 16</a>: <i>accrescant</i> corrig.
N. Heins. Sed vulgatum doctius, ut mox <i>astris agat</i>. Conf.
App. <i>astrisqe</i>, non <i>altusque</i>, Col et Ox.
—<a name = "var2_357" id = "var2_357" href =
"#line2_357">357.</a> <i>Despectare</i> R. 3.
—<a name = "var2_362" id = "var2_362" href =
"#line2_362">362.</a> <i>nostros</i> pro <i>nos, nos</i> Put. Male,
etsi <i>hostes</i> refingas.
<span class = "pagenum">119</span>
—<a name = "var2_364" id = "var2_364" href =
"#line2_364">364.</a> <i>repugnant</i>, non <i>repugnent</i>,
scripti et antt. edd.
—<a name = "var2_366" id = "var2_366" href =
"#line2_366">366.</a> <i>dedam</i> Col. Vulgo <i>dudum</i>, prob.
Dausq., qui in verbis <i>patria inclita dudum</i> et <i>æternum
famulam</i> elegantem antithesin inesse putabat, quæ potius in verbis
<i>famulam</i> et <i>liber</i> quærenda. Pessime tamen Barth. jungebat,
<i>dudum famulam non videbo æternum</i>.
—<a name = "var2_367" id = "var2_367" href =
"#line2_367">367.</a> <i>subibo</i> maluerit N. Heins. poeticæ
dictioni substituens vulgarem. Drak. confert VII, 739; XIII, 709, Hom.
Il. ο, 252; Hor. Od. II, <ins class = "correction" title = "i.e. II, xiii, 22 et II, xiv, 17">13, 22, <span class = "smallcaps">xiv</span>,
<span class = "smallcaps">xvii</span></ins> et al.
—<a name = "var2_368" id = "var2_368" href =
"#line2_368">368.</a> Post <i>jubet</i> pro commate interrog. notam
posuit N. Heins.
—<a name = "var2_372" id = "var2_372" href =
"#line2_372">372.</a> <i>nunquam si</i> scripti. Vulgo <i>si
nunquam</i> et <i>nusquam</i> Tell. <i>si numquam in talia plecti</i>
emend. Barth. Adv. VI, 25. Male! <i>Talia</i> ut gr. τοιαῦτα, vel ταῦτα
pro οὕτω,
<span class = "pagenum">120</span>
κατὰ ταῦτα in hunc modum, taliter. Marsus per talia, et Cell. ob talia,
διὰ ταῦτα, interpretatur. Pro <i>plecti</i> poetam <i>felix</i>, vel
simile scripsisse suspicabatur Withof.
—<a name = "var2_374" id = "var2_374" href =
"#line2_374">374.</a> <i>ut</i> scripti et primæ edd. Vulgatum
<i>tum</i> servavit Lefeb. Sed <i>tum deinde</i> vix quisquam dixerit,
et <i>tum</i> mox sequitur.
—<a name = "var2_375" id = "var2_375" href = "#line2_375">375</a>,
<a name = "var2_377" id = "var2_377" href = "#line2_377">377</a>. Hi
tres versus desunt cod. Col. et inducendi videbantur, ut inepti et
adulterini, Modio et D. Heins. dissentt. Dausq., N. Heins. et
Lefeb. quibus ea, quæ sequuntur, favent. <i>Patribus</i> corrig. Burm.
et mox <i>addi</i> N. Heins. Illud recepit Lefeb., hoc Drak.</p>
<p><a name = "var2_378" id = "var2_378" href =
"#line2_378">378.</a> <i>templa irrumperet</i>, ut <a class =
"crossref" href = "bookII.html#line2_692">II, 692</a>, <a class =
"crossref" href = "bookV.html#line5_450">V, 450</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXIII.html#line13_79">XIII, 79</a>, etiam legi
posse monent N. Heins. et Drak. qui tamen <i>irrumpere</i> et cum
tertio casu <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_365">IX,
365</a>; <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_368">X, 368</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXII.html#line12_490">XII, 490</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_176">XIII, 176</a> et al. jungi docent. Sic et
<i>intrare</i>, de quo vid. <a class = "crossref" href =
"bookVI.html#var6_498">ad VI, 498</a>. Conf. Burm. et Heyne ad Virg. Æn.
VI, 528.
—<a name = "var2_380" id = "var2_380" href =
"#line2_380">380.</a> <i>sensit</i> e Col. recepit Drak. Vulgatam
retinui, quia <i>exposcit</i>, <i>imperat</i>, etc. sequuntur.
—<a name = "var2_382" id = "var2_382" href =
"#line2_382">382.</a> <i>rexisse</i> scripti et antt. edd. ante
Juntinam, in qua <i>texisse</i> primus dedit Nicander, sensu parum
diverso.
—<a name = "var2_383" id = "var2_383" href =
"#line2_383">383.</a> Hunc versum ingenio inepti hominis procusum
et adsutum esse arbitror. Nam primum languet; deinde eo extruso
sententia bene procedit; denique non adsequor, cur Fabius, qui et iræ
impatiens est, et senatui interest, novum exposcat concilium, neque
extemplo pacis conditiones ferat, quod teste Livio XXI, 18 fecit.
—<a name = "var2_387" id = "var2_387" href =
"#line2_387">387.</a> Etiam hic versus ejiciendus videtur tamquam
insititius.
<span class = "pagenum">121</span>
Non minus certe languet, et verbum <i>effundere</i> mox repetitur.
—<a name = "var2_389" id = "var2_389" href =
"#line2_389">389.</a> <i>effundit</i>, non <i>effudit</i>, scripti
et primæ edd.</p>
<p><a name = "var2_391" id = "var2_391" href = "#line2_391">391.</a>
Vulgo <i>Elisæ</i>. Sed vid. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#var1_81">ad I, 81</a>.
—<a name = "var2_392" id = "var2_392" href =
"#line2_392">392.</a> Vulgatam lect. <i>Accitis</i> ab h.l. alienam
esse, et alii jam dudum monuere, et ex notis adparet. <i>Adscitis</i>
conj. Dausq., quo tamen difficultas non tollitur. Melius <i>Attritis</i>
N. Heins. ad h.l. et ad Claud. Epithal. Honor. v. 179, coll.
inf. <a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_301">VI, 301</a>;
<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_247">VII, 247</a>;
<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_83">XII, 83</a>; <a class
= "crossref" href = "bookXV.html#line15_3">XV, 3</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXVI.html#line16_454">XVI, 454</a>. Proxime tamen
ad vulgatam adcedit emendatio Barth. Adv. VI, 25 <i>Adcisis</i>, quam et
Heins. non improbavit, et nos cum Lefeb. recipere non dubitavimus.
<i>Adcisæ</i> propr. dicuntur <i>res</i> tenues, extenuatæ, inminutæ,
consumtæ, debilitatæ, adflictæ, inpr. malis et calamitatibus; unde
<i>populi adcisi</i> sunt virium exhausti, adflicti et obpressi, vel
quorum res, opes et vires adcisæ, seu fractæ sunt et infirmatæ. Prior
dictio in deliciis potissimum est Livio, v.c. III, 10 (ubi vid. Intpp.);
VI, 5; VII, 29; VIII, 29 al. Burmanno neque τὸ <i>Adtritis</i>,
neque τὸ <i>Adcisis</i> placebat, quia illud de lento bello, non de
subito impetu, qualis Hannibilis fuerit; hoc autem de rebus quidem et
<i>robore</i>, non vero de populis dicatur. Quod ad posterius adtinet,
primum analogia nobis favet, et deinde contrarium patet ex Silii VIII,
588, et Liv. VIII, 11. Conf. Heyne Obss. in Tibul. IV, <span class =
"smallcaps">i</span>, 189.</p>
<span class = "pagenum">122</span>
<p><a name = "var2_399" id = "var2_399" href =
"#line2_399">399.</a> <i>Albentis</i> ἀρχαϊκῶς, non
<i>Albentes</i>, Col. <i>coni Flaventis</i>, hoc aurati, conjectura N.
Heinsius audacter et frustra: <i>tutamine</i> Oxon. vitiose. Vid.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_460">ad lib. I, 460</a>.
—<a name = "var2_400" id = "var2_400" href =
"#line2_400">400.</a> <i>unam</i> Col. et Oxon. <i>una</i>, hoc
simul donum ferebant, recte, puto, emend. Barth. Adv. VI, 25, et
N. Heins.
—<a name = "var2_401" id = "var2_401" href =
"#line2_401">401.</a> <i>texam</i> Col. <i>intextam</i> conj.
N. Heins. Præstiterit forte <i>nexam</i>, vel <i>lectam</i>, hoc
conlectam, ut apud Virg. Æneid. lib. I, v. 320. Sed vid. not.
—<a name = "var2_402" id = "var2_402" href =
"#line2_402">402.</a> <i>Loricam</i>, <i>nulli</i>, non
<i>l. et nulli</i>, Col. Recte; nam <i>tegimen</i> de ipsa lorica
intelligendum.
—<a name = "var2_405" id = "var2_405" href =
"#line2_405">405.</a> <i>et gaudet o. r.</i> Col. <i>gaudetque
<span class = "pagenum">123</span>
et</i> Put. Vulgo <i>gaudetque in o. r.</i></p>
<p><a name = "var2_409" id = "var2_409" href = "#line2_409">409.</a>
<i>justæ B. v. senectæ</i> scripti plerique et primæ edd., Græcorum
loquendi forma. Vid. App. <i>juste B. v. senecta</i> Wolfius Basil. 1522
primus edidit.
—<a name = "var2_413" id = "var2_413" href =
"#line2_413">413.</a> <i>Ænean</i> Græco more pro <i>Æneam</i> cum
Drak. scripsi, suadente N. Heins. quem vid. ad Ovid. Epist. VII,
26: <i>pulsum p. terraque, precantem</i> volebat D. Heins. refragg.
Dausq. et Drak., cum dextram protendere perpetuus sit supplicantium mos,
unde frequenter <i>dextra precans</i> et <i>supplex</i> dicatur p.m.
Virg. Æ. XII, 930. Vid. Heins. et Burm. ad Ovid. Met. III, 721.
<span class = "pagenum">124</span>
—<a name = "var2_421" id = "var2_421" href =
"#line2_421">421.</a> <i>nequiquam</i> scribendum putabant præter
Festum Broukh. et alii ad Propert. II, 4, 5: <i>petebat</i> Col. et
omnes post Marsum edd., quod, ut ap. Senec. Troad. v. 165, pro
repetebat positum, at, quum classis <i>vacuo litore</i> non
<i>petierit</i> mare, sed jam in eo fuerit, ab h.l. alienum videbatur
Drak. Mens vero poetæ etiam hæc esse potest: classis litus, in quod
subducta erat, deserebat et jam æquora petebat. Ex <i>petebat</i>
stupore librarii ortum videtur <i>peribat</i> in c. Put., et hinc
<i>preibat</i>, <i>præibat</i> in Oxon. R. 3. Parm. <i>redibat</i>
conj. Barth. Adv. VI, 25: <i>iterabat</i> N. Heins. coll. Hor. Od.
I, 7, 32, cui tamen magis arrisit <i>operibat</i>, cum classis sæpe
poetis <i>tegere</i> et <i>abscondere mare</i>, <i>æquor</i> vero <i>sub
classibus latere</i> dicatur. Hoc non inprobabat Drak., qui tamen
præferendam censebat emendat. Burm. <i>tenebat</i> coll. Virg. Æn.
V, 1, 8: <i>premebat</i> edidit Lefeb. Possis et <i>secabat</i>
aliaque tentare. Sed omnibus his non est opus. Cl. Hæufft in Periculis
poet. a. 1788 editis et ab Ern. laudatis defendit vulg. <i>petebat</i>
coll. simili loco Val. Fl. I, 136: <i>operibat</i>, vel
<i>secabat</i> conj. etiam <ins class = "correction" title = "sic scriptum">Withoff.</ins></p>
<span class = "pagenum">126</span>
<p><a name = "var2_436" id = "var2_436" href = "#line2_436">436.</a>
<i>magnæ</i> conj. Huetius, quod prosaicum est.
—<a name = "var2_437" id = "var2_437" href =
"#line2_437">437.</a> <i>contra</i> pro <i>circa</i> Puteol.
—<a name = "var2_441" id = "var2_441" href =
"#line2_441">441.</a> <i>liber campi</i> Col. et Oxon., hoc liberum
campi spatium habens, cui non peculiaris campus est adsignatus, sed qui
modo hunc, modo illum occupat, et libere vagatur. Confer inpr. Stat.
Silv. IV, 2, 24, et Ovid. Ep. Her. I, 80. Vulgatum
<i>campis</i> tuetur Schmid., putans, verba <i>liber campi</i> non
commodum habere sensum, et prius sæpe quidem cum genit. jungi, sed
semper, ubi liberatio a re molesta, invidiosa et ingrata innuatur, quo
utique spectant <a class = "crossref" href =
"bookV.html#line5_212">V, 212</a>; Lucan. lib. IV, v. 384;
VII, 818, et Senec. Hippol. 492, quæ loca Drak., et alia, quæ Heins. ad
Virg. Æneid. X, 154, ad Claud. Laud. Stil. I, 151, et Gronov.
Diatr. Stat. c. 2 congesserunt.
—<a name = "var2_445" id = "var2_445" href =
"#line2_445">445.</a> <i>juvencis</i> Col. Parm. Med.
<i>juventis</i> Ox. <i>juventis</i> Put. <i>viventis</i> quædam edd.
<i>jumentis</i> Martin. Herbipol., et post eum alii, contra metri leges.
—<a name = "var2_447" id = "var2_447" href =
"#line2_447">447.</a> <i>circa</i> R.2.
—<a name = "var2_449" id = "var2_449" href =
"#line2_449">449.</a> <i>pugnabat</i> Put.
<span class = "pagenum">127</span>
—<a name = "var2_456" id = "var2_456" href =
"#line2_456">456.</a> <i>judex</i>, non <i>vindex</i>, Col. Ox.
R. 2: quod præter Barth. defendit N. Heins. coll. Lucan.
I, 227; VII, 263 al. ut in invidiam Senatus Rom. dicatur, eum sibi
arbitrium belli Saguntini arrogasse, quod ipse Hannibal ei exprobrat ap.
Liv. XXI, 44. Adstipulatur ei Drak., qui tamen <i>judicem</i> a
<i>vindice</i> nonnunquam parum differre monet, præsertim quum
<i>judicis</i> sit, ea, quæ contra legem fiunt, <i>vindicare</i>, unde
<i>belli vindex</i> possit esse curia, quæ puniendos belli, adversus
fœdera inlati, auctores censeat.</p>
<p><a name = "var2_457" id = "var2_457" href = "#line2_457">457.</a>
<i>vallatus</i> ex Col. reponendum putabat Modius, refragg. Dausq., N.
Heins. et Lefeb.
—<a name = "var2_458" id = "var2_458" href =
"#line2_458">458.</a> <i>quies</i>, h. belli immunitas, conj.
D. Heins. quod recte damnant Dausq. et Drak.
—<a name = "var2_459" id = "var2_459" href =
"#line2_459">459.</a> <i>vani</i> ex conj. edidit Lefeb., h. qui in
rebus vanis spem ponunt, qui inania sibi persuadent. Vid. Heyne ad Virg.
Æn. X, 631. Sed conf. not. <i>æquore vanos A. o., f. lumina p.</i>
emend. Burm. suffrag.
<span class = "pagenum">128</span>
Drak. Pro <i>ponunt</i> forte leg. <i>plorant</i>, vel simile quid.
—<a name = "var2_461" id = "var2_461" href =
"#line2_461">461.</a> <i>En</i> reposuit Lefeb. sine auctoritate.
<i>Ut</i> suspic. N. Heins.
—<a name = "var2_463" id = "var2_463" href =
"#line2_463">463.</a> <i>misere</i>, non <i>miseris</i>, Col.
<i>rurantia</i>, h. rorantia, conj. N. Heins. coll. Stat. Th.
I, 618 ubi <i>liquentia viscera tabo</i> legendum docet.
<span class = "pagenum">129</span>
—<a name = "var2_467" id = "var2_467" href =
"#line2_467">467.</a> <i>nervis</i> scripsit Lefeb. libris non
addicentibus, hoc est, tendinibus, musculis, ligamentis, quæ a Græcis,
in quibus rudis sit Drakenborch., qui absurde <i>venis</i> ediderit,
τένοντας et νεῦρα vocari nos docet. Sed vir doctus ignorare videtur,
<i>venas</i> poetis v.c. Virg. Georg. IV, 238, et aliis etiam cutem
totumque adeo corpus dici, et verba <i>venis exstant</i> jungi posse.
—<a name = "var2_468" id = "var2_468" href =
"#line2_468">468.</a> <i>membris</i>, non <i>nervis</i>, scripti.
Vid. <a class = "crossref missing" href = "bookI.html#var1_178" title =
"recte 178">ad I, 177</a>.
—<a name = "var2_469" id = "var2_469" href =
"#line2_469">469.</a> <i>Umentis</i> Col. vid. <a class =
"crossref" href = "#var2_125">ad v. 125</a>. <i>Viventis</i> Ox.
unde <i>Uventis</i> conj. Barth. Adv. VI, 25, et N. Heins. qui id
passim poetis obtrudit. Sed ut taceam, quod Drak. monet, τὸ
<i>viventis</i> propius ad <i>umentis</i>, quam ad <i>uventis</i>
adcedere, quum literæ <i>iu</i> et <i>m</i> in Longobard. scriptura vix
discerni possint, quid quæso vulgatum mutare nos cogit? vid. <a class =
"crossref" href = "bookI.html#var1_259">ad I, 259</a>.
—<a name = "var2_472" id = "var2_472" href =
"#line2_472">472.</a> <i>tentare</i> volebat Barth. l.c. Male!
—<a name = "var2_473" id = "var2_473" href =
"#line2_473">473</a>, <a name = "var2_474" id = "var2_474" href =
"#line2_474">474</a>. Vulgata lectio plane inepta videbatur
N. Heins., qui varia
<span class = "pagenum">130</span>
proponebat, <i>r. nudo Liquantes</i> (h. liquefacientes, seu aqua
mollientes) <i>clipeo taurorum tegmina</i> (coria) <i>mandunt</i>, vel
<i>r. nudo Ingentum clipeo taurorum t. m.</i>, vel denique, quod ceteris
præferebat, <i>r. nudo Liquentum</i> (h. aqua fervida liquefactorum)
<i>clipeo taurorum t. m.</i> Sed vid. not.</p>
<p><a name = "var2_479" id = "var2_479" href = "#line2_479">479.</a>
<i>sacræ</i> Med. ut <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_282">XIII, 282</a>. Vulgatum Drak. tuetur loco
Virg. Æn. VII, 365; conf. <a class = "crossref" href =
"bookI.html#not1_481">not. ad I, 481</a>.
—<a name = "var2_481" id = "var2_481" href =
"#line2_481">481.</a> <i>solo t. f. remota</i> conj. El. Putschius,
prob. D. Heins. coll. v. 496 seq. Verum non <i>tum forte</i>,
sed jam diu ante, Fidem terra relicta in cælum aufugisse, monent Dausq.
et Drak. <i>sorte</i> contra omnium librr. consensum reposuit Lefeb.,
quoniam olim nil sine sorte actum, unde <i>sortiri</i> etiam sit
obtinere, licet sine sorte. Quæ recondita doctrina vereor ut sint,
quibus adsensum extorqueat.
—<a name = "var2_483" id = "var2_483" href =
"#line2_483">483.</a> Ita Col.
<span class = "pagenum">131</span>
et Oxon. Recte, judice etiam Dausq. qui tamen, ne Modio concederet,
commodum quoque sensum, quem vellem declarasset, inesse contendebat
vulgatæ lect., <i>Quam tamen alloquitur veniæ pacator honoræ</i>, in qua
interpretanda nugabatur Marsus, si quis unquam. <i>Neme</i> Tell.
propius verum.
—<a name = "var2_485" id = "var2_485" href =
"#line2_485">485.</a> <i>norint</i>, et mox, <i>tacitoque</i>,
volebat N. Heins.
—<a name = "var2_489" id = "var2_489" href =
"#line2_489">489.</a> <i>unam</i>, non <i>una</i>, scripti.</p>
<p><a name = "var2_497" id = "var2_497" href = "#line2_497">497.</a>
<i>novis</i>, scil.
<span class = "pagenum">132</span>
superis, non <i>Jovis</i>, scripti, Parm. Med.
—<a name = "var2_502" id = "var2_502" href =
"#line2_502">502.</a> <i>luxoque</i> Mars. vitiose in textu, non in
comment.
—<a name = "var2_505" id = "var2_505" href =
"#line2_505">505.</a> <i>cessat</i> R. 2, non inprob. Lefeb.
—<a name = "var2_507" id = "var2_507" href =
"#line2_507">507.</a> <i>Sed si cura</i>, h. si tibi curæ est, ex
emend. N. Heins. recepit Lefeb. Totus versus ob ὁμοιόπτωτα auribus
est ingratus.
—<a name = "var2_510" id = "var2_510" href =
"#line2_510">510.</a> Vulgo parenthesis post <i>sinunt</i>
clauditur.</p>
<span class = "pagenum">133</span>
<p><a name = "var2_513" id = "var2_513" href = "#line2_513">513.</a>
<i>levi</i> Col. recte, ut ap. Virg. Ge. I, 489. Vulgg. <i>severa
Jovi</i>, h. irata J., ob cladem Saguntinis inminentem, quos præmio, non
pœna adficere, Jovis erat, fœderum præsidis. Ita Barth. Adv. VI, 25.
Male Marsus, quæ etiam ipsum Jovem ad fidem servandam coegit, quod tamen
contra Modium defendit Dausq., cui nec displicet Gossuini conj. <i>Jovis
d. a. v.</i>, quia Jupiter præses istius regionis.
—<a name = "var2_521" id = "var2_521" href =
"#line2_521">521.</a> <i>It</i>, non <i>Et</i>, Col. ut <a class =
"crossref" href = "bookIII.html#line3_215">III, 215</a>; <a class =
"crossref" href = "bookXII.html#line12_244">XII, 244</a>; Virg. Æn. II,
173; Stat. Th. I, 494; V, 239, et aliis locis, quæ excitarunt
N. Heins., Drak. et Gronov. Obss. IV, 18.
—<a name = "var2_522" id = "var2_522" href =
"#line2_522">522.</a> <i>fœdasque</i>
<span class = "pagenum">134</span>
conj. Burm.</p>
<p><a name = "var2_526" id = "var2_526" href = "#line2_526">526.</a>
<i>conspexit</i>, non <i>prospexit</i>, Col.
—<a name = "var2_528" id = "var2_528" href =
"#line2_528">528.</a> <i>miscentis</i>, vel <i>miscenti</i> malebat
N. Heins.
—<a name = "var2_529" id = "var2_529" href =
"#line2_529">529.</a> <i>ira</i> Colon. et Put. ut <a class =
"crossref missing" href = "#line2_619" title = "recte 619">v. 617</a>, <a class = "crossref" href = "#line2_642">642</a>,
et <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_23">IX, 23</a>, Drak.
<i>ita</i> antt. edd.
—<a name = "var2_531" id = "var2_531" href =
"#line2_531">531.</a> <i>Et palma ostendens</i> corrig.
N. Heins., quod nimis forte cupide adripuit Drak., ut Juno non
supplicet, sed Saguntum digito monstrans satis dictarorie eam protinus
exscindere jubeat; quasi non codem modo explicari possit vulgata.
Antiquitas autem <i>palm’ ostendens</i>, vel <i>palmostendens</i>
scriptum putabat, refrag. Lefeb., qui in priscis libris <i>palma
tendens</i> se reperisse testatur,
<span class = "pagenum">135</span>
et hinc <i>palmam tendens</i> edidit.
—<a name = "var2_533" id = "var2_533" href =
"#line2_533">533.</a> <i>suis</i>, non <i>tuis</i>, Col.
—<a name = "var2_534" id = "var2_534" href =
"#line2_534">534.</a> Vulgo perperam legitur, <i>ipsa propinqua
Effectus: studiumque tuum quo comprimit ora Cerberus</i>, etc., prob.
Dausq., ut <i>propinqua</i> sit verbum, pro depropera, ut <a class =
"crossref" href = "#line2_281">v. 281</a>. et Virg. Æn. X, 254. Sed
tres versus, tamquam avulsa a corpore membra, recte VV. DD. ex membrr.
Colon. restituere.
—<a name = "var2_537" id = "var2_537" href =
"#line2_537">537.</a> <i>Stridoremque jubæ</i>, h. comæ, frustra
emend. N. Heins.</p>
<span class = "pagenum">136</span>
<p><a name = "var2_546" id = "var2_546" href = "#line2_546">546.</a>
<i>circa</i> Col. Oxon. R. 3. Parm. Med. unde vel recipiendum, vel ex
<i>circu</i> ortum videtur.
—<a name = "var2_547" id = "var2_547" href =
"#line2_547">547.</a> <i>squamoso</i> Junt. et Ald. quod glossam
redolet. Nam <i>squalens</i> vulgo putant esse squamosum. Sed vid. Heyne
ad Virg. Æneid. lib. X, vers. 314. <i>tergore</i>, non <i>pectore</i>,
scripti.
—<a name = "var2_548" id = "var2_548" href =
"#line2_548">548.</a> <i>cava pandens guttura</i> Col. quod forte
non spernendum.
—<a name = "var2_549" id = "var2_549" href =
"#line2_549">549.</a> Hunc versum VV. DD. e MSS. Col. et Ox.
revocarunt. Voces autem <i>luctus</i>, <i>planctus</i>, <i>mœror</i>,
<i>dolor</i> et <i>pœnæ</i> majoribus literis scripsi, quoniam pictura
efficitur vividior et magis poetica, si abstracta cogitentur personata.
Cf. Virg. Ge. III, 552, ubi vid. Heyne et Voss.
—<a name = "var2_550" id = "var2_550" href =
"#line2_550">550.</a> <i>circumstant</i>, non <i>circumdant</i>,
scripti et R. 2.
—<a name = "var2_553" id = "var2_553" href =
"#line2_553">553.</a> <i>adsimilat</i> pro <i>adsimulat</i> edidi,
usu quidem invito, sed etymologia ac vi verbi id postulante, et
faventibus libris, nonnunquam omnibus v.c. Tac. Germ. c. 9. Adsentiuntur
nobis Heins. et Heyne ad Virg. Æn. XII, 224; Scheller. in Lex. et
præceptis styli; Barth. ad Claud. Ruf.
<span class = "pagenum">137</span>
II, 81, ad Stat. Th. IV, 261; et alii. Sed refragantur inpr. Gron.
Diatr. Stat. c. 6, et Ernesti ad Cic. Invent. I, 28, ad Tac. Germ.
9, et vit. Agric. c. 10.
—<a name = "var2_557" id = "var2_557" href =
"#line2_557">557.</a> <i>Daunique</i>, non <i>clarumque</i>, Col.
et Ox. <i>Daunique t. ab origine n.</i> ad oram Aldini cod. ex ant.
exemplari notatum vidit N. Heins. Idem <a name = "var2_558" id =
"var2_558" href = "#line2_558">v. 558</a> <i>cultus</i> malebat,
quoniam vultus jam antea mentio facta. Sed Drak. recte jam monuit,
orationem ita procedere: Huic itaque Tiburnæ pares vultus quum induisset
Tisiphone, dispersis crinibus sectisque genis, etc. <i>inducta</i> Put.
<a name = "var2_561" id = "var2_561" href =
"#line2_561">561.</a> <i>Sat F. p. datum</i> Col. quod firmatur
verbis Virg. Æn. II, 291; IX, 135, et Val. Fl. III, 688. <i>Sat
datum</i> etiam Oxon. si fides habenda Barth. Adv. VI, 25, sed <i>Stat
datum</i>, teste N. Heins. Vulgo <i>Stat F. p. datus</i>, et
<i>Stat datur</i> R. 3.
—<a name = "var2_562" id = "var2_562" href =
"#line2_562">562.</a> <i>funere</i> ingeniose conj. Lefeb. coll.
Virg. Æn. IX, 492 ubi <i>lacerum funus</i> dicitur cadaver dilaniatum.
Vid. <a class = "crossref" href = "#not2_647">not. ad v. 647</a>.
Mihi vero ipsa quoque vox <i>lacerato</i> suspecta videtur, quia modo
præcessit. Forte poeta scripsit <i>laniato funere</i>, vel
<i>laniatum</i> (<i>laniatu</i>) <i>vulnere</i>.
<span class = "pagenum">138</span>
—<a name = "var2_574" id = "var2_574" href =
"#line2_574">574.</a> <i>Nocte</i> Col. Ox. R. 2. Vulgo
<i>Morte</i>, quod nec ipsum elegantia sua carere judicabat Drak. coll.
Virg. Æ. X, 641; Lucr. I, 135 al. Sed haud dubie glossema
sapit: nam ut <i>vita</i> passim <i>lux</i>, ita <i>mors</i> poetis,
vulgari euphemismo, <i>nox</i>, <i>somnus</i>, <i>sopor</i>,
<i>tenebræ</i> dicitur, κελαινὴ νὺξ et σκότος Hom. Il. δ, 461; ε, 310;
ὕπνος χάλκεος, νήδυμος, νήγρετος, vel τανηλεγὴς θάνατος Il. θ, 70; χ,
210. Hinc et somnus θανάτοιο συνέμπορος, et mors παλαιότερος κασίγνητος
ap. Coluth. rapt. Hel. v. 357, 359. ὕπνος γείτων et κασίγνητος
θανάτοιο Hom. Il. ξ, 231; Virg. Æ. VI, 278, et Hesiod. Theog. 755, ubi
uterque Νυκτὸς quoque παῖδες vocantur. Sexcenta poetarum exempla
congesserunt et librarior. fraudem notarunt Drak. ad V, 526,
X, 173; XIII, 129, 708. Cerda ad Virg. Æn. X, 745; Ill.
Harles. ad Coluth. l.c. Broukh. ad Prop. II, 13, 17, et 15, 24; Lambin.
et Jani ad Horat. Od. I, 4, 24; 24, 5; 28, 15; III, 11, 38.
—<a name = "var2_578" id = "var2_578" href =
"#line2_578">578.</a> <i>præfert</i> conj. N. Heins.</p>
<span class = "pagenum">139,<br>
140</span>
<p><a name = "var2_584" id = "var2_584" href = "#line2_584">584.</a>
<i>prorumpit</i>, non <i>prorupit</i>, scripti.
—<a name = "var2_587" id = "var2_587" href =
"#line2_587">587.</a> <i>Oreque, vibranti</i>, etc. edidit Lef.,
operarum forte incuria, lectore certe ne admonito quidem.</p>
<p><a name = "var2_592" id = "var2_592" href =
"#line2_592">592.</a> <i>excussæ mentes</i> probb. Modio et
Heinsiis, coll. Stat. Th. III, 93; Lucan. IV, 536; Plin. Ep. I, 18.
<i>Excuti</i>, pro percuti. concuti, percelli, terreri, ut ἐκπλήσσεσθαι
ap. Hom. Il. ς, 225; Od. ς, 230: <i>excussi</i> (κατὰ) <i>mentes</i> (ut
ἐκπλήσσεσθαι φρένας dixit Hom. Il. ν, 394, et π, 403), emend. Gron.
Diatr. Stat. c. 43, et ad Senec. de ira I, 7, quod doctius est et
V, 54; IX, 644, alibique occurrit, sed N. Heins. minus placet, quia
τὸ <i>expulsi</i> mox sequitur: <i>excussi mentem</i> reposuit Lefeb.
Pro vulgata <i>excussi amentes</i>, quæ glossema videtur Drak., quum
<i>amens</i> sit, cui <i>mens excutitur</i>, perperam stat Dausq., qui
cum Cell. interpretatur: <i>excussi</i>, prolapsi domo in publicum,
compita, forum, rogum, quasi extra mentem terrore positi.
—<a name = "var2_594" id = "var2_594" href =
"#line2_594">594.</a> <i>jacuisse</i> Colon. ut <a class =
"crossref" href = "#line2_574">v. 574</a>. Vulgo <i>latuisse</i>.
Utrumque bene et
<span class = "pagenum">141</span>
ἀοριστῶς dicitur.
—<a name = "var2_595" id = "var2_595" href =
"#line2_595">595.</a> <i>damnantque cibos</i> Col. et Parm.
<i>clamantque c.</i> Put. vid. <a class = "crossref" href =
"#var2_52">ad v. 52</a>; <i>damnatque c.</i> Mart. Herbipol.
<i>damnare cibos agit</i> Gryph. et Nut. non improb. N. Heins.
Vulgo <i>damnant cibos</i>, contra metri leges: <i>addita</i> (h.
infesta, non, ad cetera mala accedens, ut vult Schmid.) Put. cui favet
auctoritas Virg. Æn. VI, 90, ubi vid. Heyne. Cf. etiam Burm. ibid. et ad
Val. Fl. V, 286; Gronov. ad Senec. Herc. F. 1237. Vulgg.
<i>abdita</i>, quod accipiunt pro, occultata in Tiburnæ specie.
—<a name = "var2_597" id = "var2_597" href =
"#line2_597">597.</a> <i>perferre</i> Put. et R. 2.
—<a name = "var2_598" id = "var2_598" href =
"#line2_598">598.</a> <i>luceque</i> Put.
—<a name = "var2_601" id = "var2_601" href =
"#line2_601">601.</a> <i>Longæ</i> Col. Vulgo <i>Longas</i> prob.
Dausq., ut longa series comportantium opes fuerit, aut longo tempore
comportarint. Male!
<span class = "pagenum">142</span>
—<a name = "var2_605" id = "var2_605" href =
"#line2_605">605.</a> <i>raptis</i> quidam antt. <i>superest
parti</i>, h. rerum partarum, vel <i>gazæ</i> conj. N. Heins.
<i>carptim</i> refinxit Lefeb. Propius ad literarum ductum accederet
<i>raptim</i>, et ita Liv. XXI, 14, <i>in ignem ad id raptim factum
conjicientes</i>, etc.
—<a name = "var2_607" id = "var2_607" href =
"#line2_607">607.</a> <i>penitis terræ</i> conj. nescio quis, a
Drak. refutatus. <i>terra</i>, non <i>terræ</i>, Col. quod et conj.
Dausq.
—<a name = "var2_608" id = "var2_608" href =
"#line2_608">608.</a> <i>damnare</i> tanquam efficacius malebat
N. Heins.</p>
<p><a name = "var2_610" id = "var2_610" href = "#line2_610">610.</a>
<i>tinctam</i>, hoc accensam, <i>Phlegethontis in undis</i> scripti.
<i>tractam Phlegethontis ab undis</i> editi.
—<a name = "var2_613" id = "var2_613" href =
"#line2_613">613.</a> <i>in victis</i> libri antt. teste Lefeb.
<i>Æternum victis infelix g. servet</i> frustra conj. N. Heins.
—<a name = "var2_614" id = "var2_614" href =
"#line2_614">614.</a> <i>parentem</i> Col. et Oxon. Vulgo
<i>parentum... capulum</i>
<span class = "pagenum">143</span>
probb. Dausq. Cell. Lefeb. Nihil fere interesse videtur. <i>parente</i>
Parm. <i>parentẽ</i> R. 2. <i>letum indignata parentem</i> corrig.
D. Heins. <i>lentum i. pavere capulum</i>, vel <i>paventum</i>, vel
<i>letum, ind. paventes</i> tentabat N. Heins.
—<a name = "var2_618" id = "var2_618" href =
"#line2_618">618.</a> <i>aversa mente</i>, Col., h. alio versa,
alienata, judice Modio; vel aversa a scelere, abhorrente ab eo,
repugnante, <i>invita</i>. Vulgo <i>adversa</i>, quam renitentem, cum
fatali Tisiphones impulsu pugnantem interpretatur Dausq. qui male
provocat ad Plaut. Pseud. I, <span class =
"smallcaps">iii</span>, 8; ubi non <i>animo adverso</i>, sed <i>re
adversa</i> legendum.
—<a name = "var2_620" id = "var2_620" href =
"#line2_620">620.</a> <i>perpessusque</i> emend. et recepit Lefeb.
—<a name = "var2_621" id = "var2_621" href =
"#line2_621">621.</a> <i>nisus</i> malebat D. Heins. cf.
<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_64">I, 64</a>. Dausq.
contra monet, aciem oculorum ab iratis obliquari, eosque limis intueri.
Sed melius forte vulgata lectio vindicari potest, coll. Ovid. Met. VII,
340 <i>haud tamen ictus Ulla suos spectare potest, oculosque reflectunt;
Cœcaque dant sævis aversæ vulnera dextris</i>.
—<a name = "var2_626" id = "var2_626" href =
"#line2_626">626.</a> <i>tumores</i>, ed. Parm. egregie, h. iram et
furorem. Nam <i>rabie fera corda tument</i> Virg. Æn. VI, 49: οἰδάνεται
κραδίη χόλῳ et <i>fervens difficili bile tumet jecur</i>. Vid. <a class
= "crossref" href = "#not2_327">not. ad v. 327</a>. Jani ad Horat.
Od. I, <span class = "smallcaps">xiii</span>, 4. Heins. ad
Claud. Ep. ad Hadrian. v. 7. Gronov. ad Liv. XXXIII, 11. Bentl. ad
Horat. A. P. 197. Burm. ad Virg. Æn. VIII, 40, et ad Lucan.
V, 53; ubi monet, <i>tumere</i> de omni graviore animi motu, inpr.
de ira usurpari, metaphora ab irato mari ducta, quod <i>tumere</i>
dicatur, Vulgo <i>atros ... timores</i>, quibus μελαγχολίαν, furorem et
insaniam, innui
<span class = "pagenum">144</span>
putabat D. Heins. quod tamen locus Hor. Od. II, <span class =
"smallcaps">xix</span>, 5, mihi certe non persuasit.
—<a name = "var2_629" id = "var2_629" href =
"#line2_629">629.</a> <i>connisum</i>, non <i>connixum</i>, Col.
Hoc Dausq., illud N. Heins. et Drak. tuentur. Vid. <a class =
"crossref" href = "#var2_123">ad v. 123</a>.
—<a name = "var2_631" id = "var2_631" href =
"#line2_631">631.</a> <i>fumum</i> Col. <i>sumas</i>, vel
<i>summa</i> vett. libri, unde <i>fumans</i> recentt. quod perperam
servavit Lefeb. <i>vortex</i> forte leg., ut ap. Virg. Æ. XII, 673, si
verum est, quod vulgo putant, <i>verticem</i> de cujusvis rei summitate,
κορυφῇ, <i>vorticem</i> de fluvio et omni alia re in orbem acta, ut
δίνη, seu δῖνος proprie dici. Sed vid. <a class = "crossref" href =
"bookIII.html#not3_475">not. ad III, 475</a>; <i>picea caligine
torrens</i> emend. Ill. Herd. in literis ad me missis. Non male, opinor,
si <a name = "var2_630" id = "var2_630" href =
"#line2_630">v. 630</a> <i>flammans</i> reponatur. Sed vulgata
lectio exquisitior videtur.</p>
<p><a name = "var2_634" id = "var2_634" href = "#line2_634">634.</a>
<i>reddentia</i> Col. et Ox. ut <i>referre</i> vultum, faciem, etc.
Recte, nec opus est tot exemplis, quot congessere Heins. et Drak. Vulgg.
<i>redolentia</i>, inepte; etsi non prorsus male olere videbatur Dausq.
<span class = "pagenum">145</span>
—<a name = "var2_639" id = "var2_639" href =
"#line2_639">639.</a> <i>stare</i> libri scripti et editi ante
Nicandrum, qui in Junt. primus edidit <i>hærere</i>, quod interpretat.
τοῦ <i>stare</i>, esse, N. Heins. et Drak. ad h.l. et ad VII, 398
permultis poett. locis evincunt, quibus tamen <i>stare</i>, ut ἱστάναι,
plerumque simpl. <i>esse</i> significat. Confer Heyne ad Virg. Æn.
I, 646; VII, 553, et Burm. de Jove Fulgerat. c. 14,
p. 322 sq.
—<a name = "var2_642" id = "var2_642" href =
"#line2_642">642.</a> <i>mali turbata</i> Put. prob. N. Heins.
quasi ubique inculcanda sit hæc elegantia, quam poeta passim respuit.
Idem conj. <i>visu</i>, vel græce, <i>visus</i>.
—<a name = "var2_645" id = "var2_645" href =
"#line2_645">645.</a> <i>Quinam</i> Col., h. quisnam, qualis,
ut <i>qui</i> mollius pro <i>quis</i>. Conf. Drak. ad VII, 538, et IX,
651, ubi laudat <a class = "crossref" href =
"bookX.html#line10_117">X, 117</a>; <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_450">XIII, 450</a>; <a class = "crossref missing"
href = "bookXV.html#line15_665" title = "recte 665">XV, 668</a>; Heins.
ad Virg. Ecl. II, 19; ad Ovid. Met. XIV, 162, et ad Prudent. Apotheos.
v. 418; Bent. ad Horat. Serm. I, <span class =
"smallcaps">iv</span>, 41; <span class = "smallcaps">v</span>, 79;
Gronov. Obss. ad script. eccles. c. 21. <i>Quianam</i> reposuit Lefeb.
vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_134">ad
I, 134</a>. Vulgo <i>Quonam</i>. Quidam <i>quoniam</i> et
<i>quam</i>. Scaliger ad marg. Silii emend. <i>Sed, Mago, quonam</i>.
Male!
—<a name = "var2_646" id = "var2_646" href =
"#line2_646">646.</a> <i>nota</i> Col. Vulgatum <i>notis</i> ad
aurem suavius.
—<a name = "var2_647" id = "var2_647" href =
"#line2_647">647.</a> Sic scripti et Parm. Vulgo
<span class = "pagenum">146</span>
<i>Nomine m. r. funera</i>. Proxime verum <i>Funere m. r. nomina</i>
Med. <i>revocabat</i>, scil. et spectaculum et dolorem funeris, perperam
edidit Lefeb. coll. Virg. Æ. II, 3, vid. not.
—<a name = "var2_649" id = "var2_649" href =
"#line2_649">649.</a> <i>Tunc etiam a.</i> Col., h. quos ne moriens
quidem dignoscere potuit propter formæ similitudinem. Vulgo <i>Cessit et
ambiguos</i>.</p>
<p><a name = "var2_651" id = "var2_651" href = "#line2_651">651.</a>
<i>fata</i>, non <i>facta</i>, Col. Neutrum ab h.l. alienum.
—<a name = "var2_652" id = "var2_652" href =
"#line2_652">652.</a> <i>Imperet</i> scripti cum R. 2 et 3; ut
<i>imperare amori</i>, <i>menti</i>, <i>iræ</i>, <i>libidini</i>. Vid.
si tanti est, Drak. <i>imperare velit</i> glossa in c. Tell. Vulgo
<i>Temperet</i>, quod ex Virg. Æ. II, 8, margini adscriptum
irrepsisse videtur.
—<a name = "var2_656" id = "var2_656" href =
"#line2_656">656.</a> <i>fata</i> Col. ut v. 651, prob.
N. Heins. Vulgatum præferebat Drak.
<span class = "pagenum">147</span>
—<a name = "var2_662" id = "var2_662" href =
"#line2_662">662.</a> <i>solita hinc spectare</i> (scil. arx, hinc
castra P. et litus, hinc Saguntum) emend. N. Heins. <i>solita
inspectare</i> scripsit Lefeb., qui posterius voc. in antiquis
deprehendit. Sed nihil forte est, quod in vulgata sperni et displicere
possit, si verba, <i>hinc</i> (h. inde, ex hac arce), <i>Punica...
Saguntum</i>, parenthesi includantur et voc. <i>soliti</i> ad Saguntinos
referatur.
—<a name = "var2_663" id = "var2_663" href =
"#line2_663">663.</a> <i>resplendet</i> Col. et Ox. cum priscis
edd. vid. not. Marsus primum edidit <i>respondet</i>, in quo nescio quid
occultioris philosophiæ inesse putabat Dausq.</p>
<p><a name = "var2_668" id = "var2_668" href = "#line2_668">668.</a>
<i>arrecta</i> Tell. quod recepit Lefeb. et ad exemplum Virg. Æ. IV,
280, tam h.l., quam VII, 686; IX, 595; alibique passim legendum censebat
N. Heins. nescio cui bono? Vulgatam exemplis tuentur Drak. ad hh.ll. et
Burm. ad Val. Fl. II, 213.
—<a name = "var2_674" id = "var2_674" href =
"#line2_674">674.</a> <i>pœnisque m.</i> suspic. N. Heins. ut
<span class = "pagenum">148</span>
<i>ministrare velis</i> dixit Virg. Æ. VI, 302; X, 218; <i>telis et
habenis</i> Stat. Th. VII, 752; <i>vitiis</i> Grat. Cyneg. 314. Non
male: sed nec vulgata spernenda. Conf. <a class = "crossref" href =
"bookXIII.html#line13_295">XIII, 295</a>, et Virg. Æ. I, 213, ubi
vid. Burm. et Heyne.</p>
<p><a name = "var2_684" id = "var2_684" href = "#line2_684">684.</a>
<i>invasit</i>, non <i>invadit</i>, scripti cum Parm. et Med.
—<a name = "var2_688" id = "var2_688" href =
"#line2_688">688.</a> <i>interspatiatur</i> una voce legendum
videbatur Dausq.
—<a name = "var2_691" id = "var2_691" href =
"#line2_691">691.</a> <i>septis</i> pro <i>tectis</i> volebat
N. Heins. quia ovile ac bovile poetis passim <i>septa
<span class = "pagenum">149</span>
ovium</i> et <i>boum</i> dicuntur. Vulgatum defendit Drak. coll. sup.
<a class = "crossref" href = "#line2_444">v. 444</a>.</p>
<p><a name = "var2_697" id = "var2_697" href =
"#line2_697">697.</a> <i>venerabile vulgus Elysio</i> conj. N.
Heins. Sed Draken. solam distinctionem mutavit, commate post
<i>vulgus</i> posito. Conf. Virg. Æn. V, 734, 735.
—<a name = "var2_699" id = "var2_699" href =
"#line2_699">699.</a> <i>Cui</i> Col. prob. N. Heins. ut ad
Hannibalem referatur. Vulgo <i>Quis</i>, vel <i>Queis</i>.
—<a name = "var2_700" id = "var2_700" href =
"#line2_700">700.</a> <i>ne</i> Lefeb. vitiose.</p>
</div>
<table class = "contents">
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "../main.html">Præfatio</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<a href = "bookI.html">Liber I</a><br>
<b>Liber II</b><br>
<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br>
<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br>
<a href = "bookV.html">Liber V</a>
</td>
<td>
<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br>
<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br>
<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br>
<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br>
<a href = "bookX.html">Liber X</a><br>
<a href = "bookXI.html">Liber XI</a>
</td>
<td>
<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br>
<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br>
<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br>
<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br>
<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br>
<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a>
</td>
</tr>
<tr>
<td class = "center" colspan = "3">
<a href = "comm.html">Appendices</a><br>
<a href = "indexAF.html">Index</a><br>
<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a>
</td>
</tr>
</table>
</body>
</html>
|