diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:35:48 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:35:48 -0700 |
| commit | dfefd89829575b05a60ac46480a86ac97fcb2735 (patch) | |
| tree | af7df2d4689c641549998f6f4f3fc9a0f3ddf3d0 /old/files/bookII.html | |
Diffstat (limited to 'old/files/bookII.html')
| -rw-r--r-- | old/files/bookII.html | 6618 |
1 files changed, 6618 insertions, 0 deletions
diff --git a/old/files/bookII.html b/old/files/bookII.html new file mode 100644 index 0000000..4f0f1c7 --- /dev/null +++ b/old/files/bookII.html @@ -0,0 +1,6618 @@ + +<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN"> +<html> +<head> +<title>Punicorum Liber Secundus</title> +<meta http-equiv = "Content-Type" content = "text/html; charset=UTF-8"> + +<link rel = "stylesheet" type = "text/css" href = "siliusstyles.css"> + +<body> + +<table class = "contents"> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "../main.html">Præfatio</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td> +<a href = "bookI.html">Liber I</a><br> +<b>Liber II</b><br> +<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br> +<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br> +<a href = "bookV.html">Liber V</a> +</td> +<td> +<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br> +<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br> +<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br> +<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br> +<a href = "bookX.html">Liber X</a><br> +<a href = "bookXI.html">Liber XI</a> +</td> +<td> +<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br> +<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br> +<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br> +<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br> +<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br> +<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "comm.html">Appendices</a><br> +<a href = "indexAF.html">Index</a><br> +<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a> +</td> +</tr> +</table> + +<hr class = "mid"> + +<span class = "pagenum">84</span> + +<h3>C. SILII ITALICI</h3> + +<h1 class = "extended">PUNICORUM</h1> + + +<h3>LIBER SECUNDUS.</h3> + +<hr> + +<h4><a name = "lib2_arg" id = "lib2_arg">ARGUMENTUM.</a></h4> + +<div class = "argument"> + +<p><span class = "smallcaps">Q. Fabius Maximus</span> et L. Valerius +Flaccus, legati Romanorum, in Sagunti portum invehuntur, et inde ab +Hannibale repulsi Carthaginem petunt; <a href = "#line2_1">1-24.</a></p> +<p>Hac occasione usus, dux Pœnorum milites ad periculum sibi inminens +propulsandum, urbem totis viribus obpugnandam, et bellum ipsis deinde +Romanis inferendum exstimulat; <a href = "#line2_25">25-55.</a></p> +<p>Asbyte, Iarbæ, Gætulorum regis, filia, virgo fortissima venatuique +adsueta, cum grege mulierum Pœnis auxilio venit; <a href = +"#line2_56">56-88.</a></p> +<p>Hujus impetum fortiter reprimit Mopsus, Cretensis, sagittandi +peritissimus, qui, magna prius edita hostium strage, in ipsam virginem +inruit, et Harpen, ejus comitem, occidit; sed propter necem Dorylæ et +Icari, filiorum suorum, animum despondet, dolorisque inpatientia e muro +se præcipitat; <a href = "#line2_89">89-147.</a></p> +<p>Tum Theron, Herculis sacerdos, pugnæ succedens, clava sua magnam +hostium multitudinem prosternit, ipsamque Asbyten, curru excussam, +interficit, et caput, hastæ adfixum, ostentat; <a href = +"#line2_148">148-205.</a></p> +<p>Cujus rei dolore et ira percitus Hannibal, virginis cædem vindicare +parat, et Saguntini, ejus adspectu consternati, fugam capessunt; Theron +autem, dum suos revocare et mœnibus hostem prohibere conatur, gladio per +pectus adacto perit, ejusque corpus ter circa rogum Asbytes raptatur; +<a href = "#line2_206">206-269.</a></p> +<p>Interim Senatus Carthaginiensium, adventu legatorum Rom. perculsus, +frequens in curiam venit, et de responso iis reddendo consilia capit. +Ibi Hannon et Gestar mutuis se verborum contumeliis lacerant. Ille, +inveterato Hannibalis odio incensus, auctor est, ut superbia +temeritasque juvenis merito castigetur; nec Romani, qui tantum virtute +valeant, novo injustoque bello lacessantur; <a href = +"#line2_270">270-326.</a></p> +<p>Hic vero, factioni Barcinæ, quæ apud milites plebemque plurimum +gratia valebat, addictus, Hannonis oratioriem refellit, et ad bellum +Romanis, duce Hannibale, fortissimo reique militaris peritissimo juvene, +inferendum, Patribus animum incendit; <a href = +"#line2_327">327-375.</a></p> +<p>Quibus orationibus habitis, Hannon res Saguntinis reddendas et +Hannibalem Romanis dedendum censet: quæ sententia omnium fere, qui +adsunt, indignationem movet. Fabius itaque, sinu effuso, bellum Pœnis +indicit, et cum reliquis legatis Romam redit; <a href = +"#line2_376">376-390.</a></p> +<p>Hæc dum Carthagine geruntur, Hannibal, aliquot populis, qui +defecerant, repente obpressis, omnibus copiis Saguntum obpugnare +perseverat, et lætus adcipit clipeum, aliaque arma, ab Hispanis sibi +dono missa, in quibus præter alia origines et fata Carthaginis, +singulari opera et artificio expressa, miratur; <a href = +"#line2_391">391-456.</a></p> +<p>Saguntini jam unicam spem, in adventu classis Romanorum, qui tam +procul erant, positam abjiciunt; et longa obsidione inopia omnium ita +crescit, ut corticibus et frondibus arborum coriisque aqua mollitis +famem tolerare cogantur; <a href = "#line2_457">457-474.</a></p> +<p>Hanc urbis fortunam commiseratur Hercules, ejus conditor, et clam +Junone, noverca sua, Fidei auxilium inplorat, quæ, ejus precibus mota, +fractum Saguntinorum animum adeo erigit, ut vel ultima experiri non +recusent; <a href = "#line2_475">475-525.</a></p> +<p>Sed conatus Fidei non fugit Junonem, quæ præter opinionem prope urbem +est, et extemplo Tisiphonen ab inferis evocat; <a href = +"#line2_526">526-542.</a></p> +<p>Hæc Furia formam adspectu terribilem exuit, et in Tiburinæ, morte +Murri viduatæ, speciem conversa, Saguntinos hortatur, ut, quum nihil jam +spei reliquum sit, morte voluntaria æternum servitium effugiant; <a href += "#line2_543">543-579.</a></p> +<p>Tum petit tumulum, ex quo serpens prorepit, et ad mare contendit; +<a href = "#line2_580">580-591.</a></p> +<p>Hoc prodigio perterriti Saguntini, Genios jam urbe excedere sibi +persuadent, et Tisiphones ope ex desperatione in rabiem vertuntur; qua +instincti, arma, vestes, aurum, et quidquid publicarum, vel privatarum +rerum superest, in rogum ingentem, ad id raptim exstructum, conjiciunt; +et deinde parentes seque invicem jugulant: quo facto, Hannibal urbem +capit; et Furia ad inferos revertitur; <a href = +"#line2_592">592-707.</a></p> + +</div> + +<span class = "pagenum">86</span> + +<hr class = "tiny"> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_1" id = "line2_1"> </a> +<span class = "smallcaps"><a href = "#var2_1">Cæruleis</a></span> +provecta vadis jam Dardana puppis</p> +<p><a name = "line2_2" id = "line2_2"> </a> +Tristia magnanimi portabat jussa Senatus,</p> +<p><a name = "line2_3" id = "line2_3"> </a> +Primoresque Patrum. Fabius, Tirynthia proles,</p> +<p><a name = "line2_4" id = "line2_4"> </a> +Ter centum <a href = "#var2_4">memorabat</a> avos, quos turbine +Martis</p> +<span class = "linenum">5</span> +<p><a name = "line2_5" id = "line2_5"> </a> +Abstulit <a href = "#var2_5">una dies</a>, quum Fors non æqua labori</p> +<p><a name = "line2_6" id = "line2_6"> </a> +Patricio Cremeræ maculavit sanguine ripas.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">86</span> +<a name = "not2_1" id = "not2_1" href = "#line2_1">1.</a> <i>vadis</i>, +mari. Vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_52">ad +I, 52</a>. +—<i>Dardana</i> ut <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_14">I, 14</a>. +—<a name = "not2_2" id = "not2_2" href = +"#line2_2">2.</a> <i>Tristia</i> cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_147">ad I, 147</a>. +—<a name = "not2_3" id = "not2_3" href = +"#line2_3">3.</a> <i>Primores Patrum</i>, Fabium et Poplicolam. +Priorem nominat etiam Flor. II, 6, 7, ubi vid. Duk. Sed +Q. Bæbium Tampilum et P. Valerium Flaccum, qui a nostro +Poplicola non diversus est, missos tradunt Cic. Phil. V, 10, et +Liv. XXI, 6, qui c. 18 novæ legationis, cui Fabius interest, +mentionem facit. +—<i>Tirynthia proles</i>. Nam Fabius, auctor gentis Fabiæ, ex +Herculis cum Vinduna, Evandri filia, concubitu natus dicitur. Conf. +Vaill. Numism. Cons. Gent. Tab. VIII, et inf. <a class = "crossref" href += "bookVI.html#line6_627">VI, 627</a>, <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_636">636</a>; <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#line7_36">VII, 36</a>, <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#line7_44">44</a>; <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_217">VIII, 217</a>; Plut. vit. Fab. M., Juven. +VIII, 14; Ovid. Fast. II, 237, 375 sq. et ex Ponto III, 3, 99; +Prop. IV, <span class = "smallcaps">i</span>, 26; ubi v. Intpp. +—<a name = "not2_4" id = "not2_4" href = +"#line2_4">4.</a> Conf. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_637">VI, 637 sq.</a>; <a class = "crossref" href += "bookVII.html#line7_40">VII, 40 sq.</a> et Perizon. Animadv. +hist. c. 5, p. 194 sqq. Res vel tironibus nota ex Liv. II, +48 sq.; Dionys. IX, 22; Flor. I, 12; Ovid. Fast. II, 193 seq. +—<i>Ter centum</i>, numero rotundo et poet. pro CCCVI, quot +periisse omnes fere memorant. +—<i>turbine Martis</i>, infelici pugna, ut passim. Vid. Ind. +<i>vortex pugnæ</i> <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_230">IV, 230</a>. +—<a name = "not2_5" id = "not2_5" href = +"#line2_5">5.</a> <i>Fors non æqua</i>, iniqua, adversa, +<i>labori</i>, conatui et virtuti. Conf. <a class = "crossref" href = +"#not2_364">ad v. 364</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#line3_2">III, 2</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_7" id = "line2_7"> </a> +Huic comes æquato sociavit munere curas</p> +<p><a name = "line2_8" id = "line2_8"> </a> +<a href = "#var2_8">Poplicola,</a> ingentis Volesi Spartana propago.</p> +<span class = "pagenum">87</span> +<p><a name = "line2_9" id = "line2_9"> </a> +<a href = "#var2_9">Is, cultam</a> referens insigni nomine plebem,</p> +<span class = "linenum">10</span> +<p><a name = "line2_10" id = "line2_10"> </a> +Ausonios atavo ducebat consule <a href = "#var2_10">fastus</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_8" id = "not2_8" href = "#line2_8">8.</a> +<i>Poplicola</i>, seu <i>Publicola</i> (v. V.L.) notum cognomen, +quod P. Valerius, L. Bruti collega, in locum Tarquinii Collatini, primi +Cos., subfectus, <i>a populo colendo</i> primus adceperat, quum fasces +populo +<span class = "pagenum notes">87</span> +in concione submisisset, secures teste Plut. ab iis sustulisset, +legemque de provocatione a Consulibus ad populum dedisset. Cf. Liv. +II, 7 et 8; Flor. I, 9 (ubi vid. Duker. +p. 80.); Dionys. L. V. <i>Valerius</i> noster, vir consularis, +legatus ad Pœnum missus, propr. cognomen <i>Flacci</i> habuit, sed poeta +ei longe nobilius majorum cognomen tribuit, ut inf. <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#line6_62">VI, 62</a>, Atilius, +M. Reguli filius, <i>Sarranus</i> dicitur, etsi idem, quod pater, +nomen habuit: quod recte jam monuit Periz. Anidmadv. hist. c. 1, +p. 24. Valerium <i>Volesum</i>, seu Volusum, P. Valerii +Poplicolæ, prisci Cos., patrem, ex Sabinis oriundum, cum Tatio, +Sabinorum rege, Romam venisse, refert Dionys. Halic. II, 46. Inde h.l. +<i>Spartana propago</i>, quia Sabini originem ducunt a Spartanis, e +quibus quosdam acerbis Lycurgi legibus ad patriam deserendam commotos, +et cum Sabinis permixtos fuisse, idem Dionys. II, 49, 51, et Plut. Qu. +Rom. 15, tradit; quod jam animadvertit Drak., qui etiam comparavit inf. +<a class = "crossref" href = "bookXV.html#line15_546">XV, 546</a> +<i>Amyclæum nepotem</i>, h. Claudium Neronem, quod Claudia quoque +gens a Sabinis Romam translata, unde idem Nero VIII, 412; similiter +Therapnæo (Spartano) <i>a sanguine Clausi</i> ortus dicitur.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_9" id = "not2_9" href = "#line2_9">9.</a> Versus, qui +nimio doctrinæ ostentandæ studio debetur. +—<a name = "not2_10" id = "not2_10" href = +"#line2_10">10.</a> Sensum huj. vers. non percepit Ern. qui eum ita +interpretatur «in fastis Rom. post avum consul inscriptus, seu in +annalibus Rom. illius nepos denominatus; quam formulam luculentius +elatam vid. ap. Hor. Od. III, 4, 5.» <i>atavo consule</i>, uno ex +majoribus, Valerio Publicola; Volesi f. et Bruti collega; <i>atav.</i> +non propr. dicitur: nam Valerius noster non quinto, sed nono gradu primi +Publicolæ domum contingebat. +—<i>fastus Ausonios</i>, annales Rom. +—<i>ducebat</i>, incipiebat, h. ejus nomen in principio fastorum +<span class = "pagenum notes">88</span> +inter primos Consules legebatur. Sic fere <i>ducere orationem</i>, +<i>causam</i>, etc. dicitur. Durior videtur Schmid. explicatio «longam +seriem majorum habebat, qui fuerant Consules.»</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">88</span> +<p><a name = "line2_11" id = "line2_11"> </a> +Hos ut depositis portum contingere velis</p> +<p><a name = "line2_12" id = "line2_12"> </a> +Adlatum Hannibali, consultaque ferre Senatus,</p> +<p><a name = "line2_13" id = "line2_13"> </a> +Jam medio seram bello poscentia pacem,</p> +<p><a name = "line2_14" id = "line2_14"> </a> +Ductorisque simul conceptas fœdere pœnas;</p> +<span class = "linenum">15</span> +<p><a name = "line2_15" id = "line2_15"> </a> +Ocius armatas passim per litora turmas</p> +<p><a name = "line2_16" id = "line2_16"> </a> +Ostentare jubet minitantia signa, recensque</p> +<p><a name = "line2_17" id = "line2_17"> </a> +<a href = "#var2_17">Perfusos</a> clipeos, et tela rubentia cæde.</p> +<p><a name = "line2_18" id = "line2_18"> </a> +«Haud dictis nunc esse locum; strepere omnia, clamat,</p> +<p><a name = "line2_19" id = "line2_19"> </a> +<a href = "#var2_19">Tyrrhenæ clangore tubæ</a>, gemituque cadentum.</p> +<span class = "linenum">20</span> +<p><a name = "line2_20" id = "line2_20"> </a> +Dum detur, relegant pontum, neu se addere clausis</p> +<p><a name = "line2_21" id = "line2_21"> </a> +Festinent: notum, quid cæde calentibus armis,</p> +<p><a name = "line2_22" id = "line2_22"> </a> +Quantum iræ liceat, motusve quid audeat ensis.»</p> +<p><a name = "line2_23" id = "line2_23"> </a> +Sic ducis adfatu per inhospita litora pulsi,</p> +<p><a name = "line2_24" id = "line2_24"> </a> +Converso Tyrios petierunt remige Patres.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_11" id = "not2_11" href = "#line2_11">11.</a> Conf. Liv. +XXI, 9. +—<i>depositis</i>, deductis, contractis, <i>velis</i>, ἱστία +στείλαντες, ut remis in portum ageretur navis. +—<a name = "not2_14" id = "not2_14" href = +"#line2_14">14.</a> <i>conceptas</i>, verbis conceptis inter pacis +conditiones relatas.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_18" id = "not2_18" href = "#line2_18">18.</a> +<i>strepere omnia clangore tubæ</i> pro, clangorem tubæ ubivis strepere, +resonare, ut ap. Virg. Æn. VI, 709. +—<a name = "not2_19" id = "not2_19" href = +"#line2_19">19.</a> <i>tuba Tyrrhena</i>, σάλπιγξ Τυῤῥηνὴ pro +Τυῤῥηνικὴ, a Tyrrhenis, h. Tuscis, seu Etruscis, inventa. Conf. +<a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_12">ad +V, 12 sq.</a>, <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_488">VIII, 488</a>; Cerda ad Virg. Æn. VIII, 526; +et Diodor. V, 40. +—<a name = "not2_20" id = "not2_20" href = +"#line2_20">20.</a> <i>relegant pontum</i>, ut simpl. <i>legere +æquora</i>, etc. v. Bentl. ad Hor. Od. I, <span class = +"smallcaps">xxxiv</span>, 5. +—<a name = "not2_23" id = "not2_23" href = +"#line2_23">23.</a> <i>inhospita litora</i>, quia ab iis +<i>repellebantur</i> legati. +—<a name = "not2_24" id = "not2_24" href = +"#line2_24">24.</a> <i>Converso petierunt remige</i>, h. navi +Carthaginem. Male πρύμναν κρουσάμενοι explicabat Scalig. ad Manil. +V, 38; ut nautæ mutato situ, navem aversam in puppim inpulerint, +non, ut antea, in proram. Hæc refutarunt a Drak. laudati Gronov. Obss. +IV, 26; Scheffer. Mil. Nav. III, 4, et Salmas. Ep. 113 et 114. +—Eodem modo Virg. Æn. XI, 713 <i>conversas habenas</i> pro equo +dixit; Ern.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">25</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_25" id = "line2_25"> </a> +Hic alto Pœnus fundentem vela carinam</p> +<p><a name = "line2_26" id = "line2_26"> </a> +<a href = "#var2_26">Incessens dextra; «Nostrum, pro Jupiter! +inquit,</a></p> +<span class = "pagenum">89</span> +<p><a name = "line2_27" id = "line2_27"> </a> +Nostrum ferre caput parat illa per æquora puppis.</p> +<p><a name = "line2_28" id = "line2_28"> </a> +Heu! cæcæ mentes, tumefactaque corda secundis!</p> +<p><a name = "line2_29" id = "line2_29"> </a> +Armatum Hannibalem pœnæ <a href = "#var2_29">petit</a> inpia tellus.</p> +<span class = "linenum">30</span> +<p><a name = "line2_30" id = "line2_30"> </a> +Ne deposce, adero: dabitur tibi copia nostri</p> +<p><a name = "line2_31" id = "line2_31"> </a> +Ante exspectatum; portisque focisque timebis,</p> +<p><a name = "line2_32" id = "line2_32"> </a> +Quæ nunc externos defendis, Roma, Penates.</p> +<p><a name = "line2_33" id = "line2_33"> </a> +Tarpeios iterum scopulos præruptaque saxa</p> +<p><a name = "line2_34" id = "line2_34"> </a> +Scandatis licet, et celsam migretis in arcem,</p> +<span class = "linenum">35</span> +<p><a name = "line2_35" id = "line2_35"> </a> +Nullo jam capti vitam pensabitis auro.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_25" id = "not2_25" href = "#line2_25">25.</a> Egregia et +adfectus plena oratio viri irati, suæque virtutis sibi conscii. +—<i>fundentem</i>, solventem, expandentem. +—<a name = "not2_26" id = "not2_26" href = +"#line2_26">26.</a> <i>Incessens +<span class = "pagenum notes">89</span> +dextra</i>, persequens, h. dextram intendens ad navem, ut milites +in eam oculos converterent; qui minantis et irati gestus est. +—<a name = "not2_27" id = "not2_27" href = +"#line2_27">27.</a> <i>Nostrum</i> ἐναργῶς repetitur, ut passim +alia verba. Drak. laudat inf. <a class = "crossref" href = +"#line2_302">v. 302</a>, <a class = "crossref" href = +"#line2_531">531</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXV.html#line15_362">XV, 362</a>; Virg. Æn. VIII, 84; Lucan. +I, 203; Stat. Th. III, 62; Heins. ad Claud. in Rufin. II, 402; +Bentl. ad Horat. Od. III, <span class = "smallcaps">xxiv</span>, 25; et +Gronov. Diatr. Stat. cap. 20.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_29" id = "not2_29" href = "#line2_29">29.</a> <i>pœnæ +petit</i>, ut mox <i>deposce</i> sc. in pœnam. Conf. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_677">ad I, 677</a>. +—<i>Hannibalem</i> δεινῶς pro <i>me</i>. Drakenb. comparat +<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_198">XII, 198</a>; Virg. +Æn. V, 194; Ovid. Met. VII, 11; Lucan. I, 202; Senec. Thyest. +180; ubi vid. Gronov.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_31" id = "not2_31" href = "#line2_31">31.</a> <i>Ante +exspectatum</i>, ut ap. Virg. Georg. III, 348 (ubi vid. Intpp.) et Ovid. +Met. IV, 789; VIII, 5; Drak. +—<i>portisque</i>, etc. Tuæ urbi timebis, o Roma, quæ nunc +peregrinam Saguntum defendis.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_33" id = "not2_33" href = "#line2_33">33.</a> Licet +iterum in Capitolium, confugiatis, ut olim, quum Galli Senones in urbe +essent; nullo tamen captivi <i>auro vitam pensabitis</i>, h. auro penso, +ut tum temporis, redimetis, ut <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#line12_428">XII, 428</a>; Confer <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_624">ad lib. I, vers. 624</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_36" id = "line2_36"> </a> +Incensi dictis animi, et furor additus armis;</p> +<p><a name = "line2_37" id = "line2_37"> </a> +Conditur extemplo telorum nubibus æther,</p> +<p><a name = "line2_38" id = "line2_38"> </a> +Et densa resonant saxorum grandine turres.</p> +<p><a name = "line2_39" id = "line2_39"> </a> +<a href = "#var2_39">Ardor agit, provecta queat dum cernere +muros,</a></p> +<span class = "linenum">40</span> +<p><a name = "line2_40" id = "line2_40"> </a> +<a href = "#var2_39">Inque oculis profugæ Martem exercere +carinæ.</a></p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_36" id = "not2_36" href = "#line2_36">36.</a> <i>furor +additus</i>, verba Virg. Æn. II, 355. +—<i>armis</i>, armatis. +—<a name = "not2_37" id = "not2_37" href = +"#line2_37">37.</a> <i>telorum nubibus</i>, vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_311">ad I, 311</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_39" id = "not2_39" href = "#line2_39">39.</a> <i>Ardor +agit</i>, (ut ap. Virg. Æn. VII, 293.) incitat Pœnos, <i>exercere +M.</i>, ad obpugnationem strenue continuandam. +—<i>provecta</i> sc. carina: quod verbum ex vers. seq. repetendum +monent Drakenborch ad h.l. et Gronovius in Gustu ad Stat. Thebaid. lib. +I, vers. 112.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">90</span> +<p><a name = "line2_41" id = "line2_41"> </a> +Ipse autem incensas promissa piacula turmas</p> +<p><a name = "line2_42" id = "line2_42"> </a> +Flagitat, insignis nudato vulnere, ductor,</p> +<p><a name = "line2_43" id = "line2_43"> </a> +Ac repetens questus furibundo personat ore:</p> +<p><a name = "line2_44" id = "line2_44"> </a> +«Poscimur, o socii! Fabiusque e puppe catenas</p> +<span class = "linenum">45</span> +<p><a name = "line2_45" id = "line2_45"> </a> +Ostentat, dominique vocat nos ira Senatus.</p> +<p><a name = "line2_46" id = "line2_46"> </a> +Si tædet cœpti, culpandave movimus arma,</p> +<p><a name = "line2_47" id = "line2_47"> </a> +Ausoniam ponto propere revocate carinam;</p> +<p><a name = "line2_48" id = "line2_48"> </a> +Nil moror: evincta lacerandum tradite dextra.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">90</span> +<a name = "not2_41" id = "not2_41" href = "#line2_41">41.</a> Ipse +Hannibal ab incensis militibus promissam flagitat ultionem, et vulnus, +adverso femori in obpugnatione urbis inflictum, nudat, ut animi eorum +benevolentiæ misericordiæque sensu adficiantur. +—<i>piacula</i>, ultionem ducis sui pœnasque a Romanis petendas. +—<i>promissa</i>, quod v. 36 satis innuitur. Et quis poetam +ad annalium formulam et subtilitatem exiget? +—Ernesti V. Cl. non persuasit mihi hanc explicationem: «Oratio +Hannibalis, callida quadam ironia se ipsum fœderis rupti <i>piaculum</i> +Romanis obferentis, atque ita, nudato insuper vulnere, quod nuper +adceperat, milites ad odium Rom. suique commiserationem incitaturi, a +Silio ficta est et nititur ipsis H. verbis <a class = "crossref" href = +"#line2_364">v. 29, 31</a>. Ergo <i>promissa piacula</i>, h.e. +pœnam Romanis a se ipso promissam, <i>milites flagitat</i>, dum postulat +ab iis, ut id promissum ipsi exsequantur, seque Romanis, ut hi volebant, +tradant, quo pertinent verba seq. vss. 47, 48. Ut igitur milites acrius +sentiant iniquitatem Hannibalis hostibus tradendi, irasque majores +adversus Romanos concipiant (v. 54, 55.), his veluti τέχναις +utitur, vulnus ostentans, virtutis suæ documentum, et Romanos victores +adpellans.» +—<a name = "not2_44" id = "not2_44" href = +"#line2_44">44.</a> Orationem gravissimis adfectibus insurgere, +ecquis est qui non sentiat? +—<i>Poscimur</i>, poscor ad pœnam, ut <i>flagitor</i>. +—<i>catenas</i> quasi <i>ostentat</i>, præclare, quoniam ducem +ipsum in pœnam fœderis rupti deposcebat. +—<a name = "not2_45" id = "not2_45" href = +"#line2_45">45.</a> <i>domini</i>, dominici, dominantis, superbi, +ut nostrum <i>herrisch</i>, <i>gebieterisch</i>, et κύριος pro κυριακός. +Sic hasta, manus, mensa, terra <i>domina</i>, quibus obponuntur +<i>famulæ</i> aquæ, manus etc. Confer <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_173">ad I, 173</a>; Heins. ad Ovid. Epist. II, 74; +III, 100, et Fastor. I, 286. +—<i>vocat</i> in jus, et ad rationem reddendam.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_49" id = "line2_49"> </a> +Nam cur, Eoi deductus origine Beli,</p> +<span class = "linenum">50</span> +<p><a name = "line2_50" id = "line2_50"> </a> +Tot Libyæ populis, tot circumfusus Hiberis,</p> +<p><a name = "line2_51" id = "line2_51"> </a> +Servitium <a href = "#var2_51">perferre</a> negem? Rhœteius imo</p> +<span class = "pagenum">91</span> +<p><a name = "line2_52" id = "line2_52"> </a> +<a href = "#var2_52">Inperet æternum</a>, et populis seclisque +propaget</p> +<p><a name = "line2_53" id = "line2_53"> </a> +<a href = "#var2_53">Regna</a> ferox: nos jussa virum nutusque +tremamus.»</p> +<p><a name = "line2_54" id = "line2_54"> </a> +Effundunt gemitus, atque <a href = "#var2_54">omina</a> tristia +vertunt</p> +<span class = "linenum">55</span> +<p><a name = "line2_55" id = "line2_55"> </a> +In stirpem Æneadum, ac stimulant clamoribus iras.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_49" id = "not2_49" href = "#line2_49">49.</a> +<i>Eoi</i>, orientalis regis, <i>Beli</i>. Conf. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#line1_73">I, 73</a> et <a class = "crossref" +href = "bookI.html#line1_87">87</a>. +—<a name = "not2_51" id = "not2_51" href = +"#line2_51">51.</a> <i>Rhœteius</i>, Romanus. +<span class = "pagenum notes">91</span> +Vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_115">ad +I, 115</a>. +—<a name = "not2_53" id = "not2_53" href = +"#line2_53">53.</a> <i>tremere</i> aliquid, ut <a class = +"crossref" href = "bookVIII.html#line8_60">VIII, 60</a>; <a class = +"crossref" href = "bookXVI.html#line16_666">XVI, 666</a>. V. Burm. +ad Val. Fl. V, 520; Heins. ad Claud. in Rufin. II, 125.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_54" id = "not2_54" href = "#line2_54">54.</a> Nota +est superstitio veterum, qui, quum aliquid mali omnis adcidisset, aut +dictum esset, ejus eventum hostibus inprecari, et formula, <i>omen Dii +auertant</i>, uti solebant. Cf. <a class = "crossref missing" href = +"#not2_380" title = "recte 380">ad v. 377</a>. Casaub. ad Theophr. +περὶ δεισιδαιμ. p.m. 212; Heyne ad Tibull. III, <span class = +"smallcaps">iv</span>, 1; ad Virg. Georg. III, 513, et, quos Drak. +citavit, Daniel. proph. IV, 16, Ovid. Amor. III, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 16; Art. Am. III, 247; Met. VI, 212; Fast. III, +494; Broukh. ad Prop. III, <span class = "smallcaps">vi</span>, 20.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_56" id = "line2_56"> </a> +Discinctos inter <a href = "#var2_56">Libyas</a> populosque +bilingues,</p> +<p><a name = "line2_57" id = "line2_57"> </a> +Marmaricis audax in bella Œnotria signis</p> +<p><a name = "line2_58" id = "line2_58"> </a> +Venerat <a href = "#var2_58">Asbyte</a>, proles Garamantis Iarbæ.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_56" id = "not2_56" href = "#line2_56">56.</a> Ad Asbyten +Silius transtulit multa ex iis, quæ de Camilla memorat Virg. Æn. VII, +803 sqq. et XI, 552 sqq. +—<i>Discincti</i> propr. dicuntur, qui veste laxiore, aut fluente +utuntur, et hinc, qui negligenter, molliter et luxuriose vivunt. Silio +h.l. præivit Virgilius Æneid. VIII, 724; ubi Cel. Heyne dubitat, an is +proprius Afrorum habitus fuerit. Sed inf. certe <a class = "crossref" +href = "bookIII.html#line3_236">III, 236</a>, Afris, etiam pugnantibus, +<i>sinus cingere inadsuetum</i> fuisse, poeta memorat, et Liv. XXXIV, +11, <i>Nomadum discinctus eques</i>, ut Auson. Grat. Act. c. 14, +<i>discincta Carthago</i> dicitur. +—<i>bilingues</i>, ut ap. Virg. Æn. I, 661; δίγλωσσος, vel +δίπτυχος γλῶσσα ap. Eurip. Troad. v. 286; german. +<i>zweyzüngig</i>. <i>Pœnus bisulcilingua</i> ap. Plaut. Pœn. V, 2, +74. Alia exempla vid. ap. Drak. ad XVI, 157. +—<a name = "not2_57" id = "not2_57" href = +"#line2_57">57.</a> <i>Marmarica</i>, inter Cyrenaicam et Ægyptum, +contra Cretam, hodie <i>Barca</i>. +—<a name = "not2_58" id = "not2_58" href = +"#line2_58">58.</a> <i>Garamantis Iarbæ</i> conf. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_414">ad I, 414 et seqq.</a> et +Virgilii Æneid. lib. IV. vers. 198 et seqq. quem locum Silius hic ante +oculos habuit.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">92</span> +<p><a name = "line2_59" id = "line2_59"> </a> +Hammone hic genitus, Phorcynidos <a href = "#var2_59">antra +Medusæ</a>,</p> +<span class = "linenum">60</span> +<p><a name = "line2_60" id = "line2_60"> </a> +Cinyphiumque Macen, et <a href = "#var2_60">iniquo e sole</a> +calentes</p> +<p><a name = "line2_61" id = "line2_61"> </a> +Battiadas late imperio sceptrisque regebat;</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">92</span> +<a name = "not2_59" id = "not2_59" href = +"#line2_59">59.</a> <i>Medusæ</i> pater erat <span class = "greek" +title = "Phorkun">Φόρκυν</span>, al. <span class = "greek" title = +"Phorkos">Φόρκος</span> et <span class = "greek" title = +"Phorkus">Φόρκυς</span>, unde ipsa <i>Phorcynis</i> dicitur. Poeta +autem, quod alii jam observarunt, h.l. expressit Lucan. IX, 624 seqq. +quem vide, ut de Phorcydum et Gorgonum genere, nominibus et sede, quam +poetæ antiquiores in extrema Occidente marisque Atlantici insula, +seriores vero in terra continente Libyæ iis adsignant, Heyne ad Apollod. +I, 2, p. 24 sq.; II, 4, p. 295, 305; et +Comment. de Theog. Hesiodi, p. 142 sq. it. Cl. Hermanni Mythol. +Hom. et Hes. p. 38 et 401. +—<i>antra Medusæ</i> conf. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_174">X, 174</a>; et Ovid. Met. IV, 771 sqq. +—<a name = "not2_60" id = "not2_60" href = +"#line2_60">60.</a> <i>Macæ</i>, οἱ Μάκαι, populus Syrticus. Conf. +<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_275">III, 275</a>; +<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_11">IX, 11</a>; Plin. +V, 5. +—<i>Cinyphius</i>, al. <i>Cinyps</i>, Κίνυφος et Κίνυψ, Libyæ fl., +fertilibus, qui adjacent, agris celebratus, inter duas Syrtes per Macas +in majorem <i>Syrtin</i> (<i>il Golfo di Sidra</i>) influit, et nunc +<i>Wadi-Quaham</i> dicitur. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#line3_275">III, 275</a>: <i>d’Anville Geogr. Anc. III</i>, +p. 71; <i>Mémoires de l’Acad. des Inscr.</i>, T. XXVI, +p. 78; Herodot. IV, 175 et 198. +—<a name = "not2_61" id = "not2_61" href = +"#line2_61">61.</a> <i>Battiadas</i>, Cyrenæos, ut <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#line3_253">III, 253</a>, et Βαττιάδαι +ap. Pind. Pyth. V, 73, et Callim. H. in Apoll. v. 96. +Hinc et Callimachus passim <i>Battiades</i> dicitur, vel quia a Batto +originem ducebat. V. Burm. ad Ovid. Amor. I, <span class = +"smallcaps">xv</span>, 13. +—<i>iniquo sole</i>, nimio æstu, ut ap. Virg. Æn. VII, 227. +<i>iniqua</i> dicuntur ea omnia, quæ nimis, vel parva, vel magna sunt. +Ager autem Cyrenarum, etsi in desertioribus Libyæ locis situs, propter +fertilitatem, quam potissimum fontibus debet, prædicatur. Vid. Spanhem. +ad Callim. H. in Apoll. v. 65. Ceterum <i>Cyrene</i> et mox +<i>Barce</i> per πρόληψιν h.l. sed exemplo Virg. Æ. IV, 43 (ubi vid. +Heyne) nominantur; nam Battus ejusque nepotes, harum urbium conditores, +longo tempore post Iarbam vixere. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_628">ad I, 628</a>, et VV. DD. ad Herodot. IV, +160.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_62" id = "line2_62"> </a> +Cui patrius Nasamon, æternumque arida Barce,</p> +<span class = "pagenum">93</span> +<p><a name = "line2_63" id = "line2_63"> </a> +Cui nemora Autololum, atque infidæ litora Syrtis</p> +<p><a name = "line2_64" id = "line2_64"> </a> +Parebant, nullaque levis <a href = "#var2_64">Gætulus</a> habena.</p> +<span class = "linenum">65</span> +<p><a name = "line2_65" id = "line2_65"> </a> +Atque is fundarat thalamos Tritonide nympha,</p> +<p><a name = "line2_66" id = "line2_66"> </a> +Unde genus, proavumque Jovem regina ferebat,</p> +<p><a name = "line2_67" id = "line2_67"> </a> +<a href = "#var2_67">Et sua fatidico repetebat nomina luco</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_62" id = "not2_62" href = "#line2_62">62.</a> +<i>Nasamon</i> vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_408">ad I, 408</a>. +—<i>patrius</i>, ejusdem patriæ, circa lucos Hammanis in +Marmarica, quem vulgarem errorem geograph. notat Cellar. ad Curt. lib. +IV, 7, 19. +—<i>Barce</i> urbs mediterr. Cyrenaicæ, et etiamnunc caput regni +Barcani, inde denominati, quod inter Ægyptum regnumque Tunetanum litori +prætenditur. +—<i>arida</i> cf. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#line3_251">III, 251</a>; Virg. Æ. IV, 42; Claud. bell. +Gild. v. 160. Tota regio Barcana soli asperitate et siccitate +sterilis, latrociniisque infesta est.<span class = "pagenum +notes">93</span> +—<a name = "not2_63" id = "not2_63" href = +"#line2_63">63.</a> <i>Autololes</i>, populus Mauritaniæ Tingitanæ +et Gætuliæ ad montem Atlantem oramque maris Atlantici. Cf. <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#line3_306">III, 306 seq.</a>, <a class = +"crossref" href = "bookXI.html#line11_192">XI, 192</a>, Plin. +V, 1, 2. +—<i>infidæ</i>, latrociniis et naufragiis infestæ. +—<a name = "not2_64" id = "not2_64" href = +"#line2_64">64.</a> <i>Gætulus levis</i>, agilis ad cursum et ad +equos regendos <i>nulla habena</i>. Vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_215">ad I, 215</a>. An <i>levis</i> est vagus et +palans, more Nomadum, et <i>habena</i> h.l. imperium? Gætuli certe, ut +verbis Sallust. Bell. Jug. c. 18 utar, neque moribus, neque lege aut +imperio cujusquam regebantur: vagi, palantes, etc. Sed alterum magis +h.l. convenit.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_65" id = "not2_65" href = "#line2_65">65.</a> <i>is</i>, +Iarbas, et mox <i>regina</i> Asbyte. +—<i>fundari</i> et <i>fulciri</i> familia dicitur, uxore ducta +liberisque ex ea susceptis, quibus mortuis δόμος ἡμιτελὴς Il. β, 701. +Filii patrum σθένος, vel στύλοι οἴκων ap. Eurip. in Taur. v. 57; +Troad. 570; al. conf. Burm. et Weitz. ad Val. Fl. I, 721; VI, 689; +et quos Drak. laudat, Stat. Silv. IV, <span class = +"smallcaps">vii</span>, 30; Auct. Octaviæ v. 532; Prop. IV, <span +class = "smallcaps">ii</span>, 69; Appul. Met. VII, p. 136; ubi v. +Pric. (et p. 350); Virg. Æn. XII, 59. +—<i>nympha Tritonide</i>, h. Tritonidis paludis et fl. prope +Syrtim minorem. Conf. Virg. Æn. IV, 198. Cellarius suspicabatur, Silium +adlusisse ad Amazonidas Afras, quas circa hunc lacum habitasse tradit +Diodor. III, 53. +—<a name = "not2_66" id = "not2_66" href = +"#line2_66">66.</a> <i>proavum</i> si proprie dixit poeta, vel +<i>proles</i> <a class = "crossref" href = "#line2_58">v. 58</a> +non filia, sed neptis est, vel avi materni pater innuitur, ut Asbyte tam +paternum, quam maternum genus a Jove fingatur duxisse, quod ad summam +ejus nobilitatem valeret.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_68" id = "line2_68"> </a> +Hæc ignara viri, vacuoque adsueta cubili,</p> +<p><a name = "line2_69" id = "line2_69"> </a> +Venatu et silvis primos <a href = "#var2_69">defenderat</a> annos:</p> +<span class = "pagenum">94</span> +<span class = "linenum">70</span> +<p><a name = "line2_70" id = "line2_70"> </a> +Non calathis <a href = "#var2_70">mollita</a> manus, operatave fuso,</p> +<p><a name = "line2_71" id = "line2_71"> </a> +Dictynnam, et saltus, et anhelum inpellere planta</p> +<p><a name = "line2_72" id = "line2_72"> </a> +Cornipedem, ac stravisse feras inmitis amabat.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_68" id = "not2_68" href = "#line2_68">68.</a> Conf. +Virg. Æn. VII, 805 sq. Pind. Pyth. IX, 33 seq. +—<i>ignara</i>, expers, <i>viri</i>, ut ap. Hor. Epist. II, <span +class = "smallcaps">i</span>, 132; ἄνδρα οὐ γινώσκω Luc. +I, 34. Musæi locutionem γάμων ἀδίδακτος +<span class = "pagenum notes">94</span> +cf. D. Heins. +—<a name = "not2_70" id = "not2_70" href = +"#line2_70">70.</a> <i>mollita</i>, mollis facta, vel effeminata +<i>calathis</i> flectendis, vel lana trahenda et facienda. Conf. Virg. +l.c. +—<i>operari</i>, operam dare, v.c. textis, Musis, sacris, etc. Cf. +<a class = "crossref" href = "#line2_674">v. 674</a>; Heyne ad +Tibull. II, <span class = "smallcaps">i</span>, 65; <span class = +"smallcaps">iii</span>, 36; Bentl. ad Horat. Od. III, <span class = +"smallcaps">xiv</span>, 6. +—<a name = "not2_71" id = "not2_71" href = +"#line2_71">71.</a> <i>Dictynna</i> prop. Britomartis, Nympha et +Dianæ socia, h.l. ipsa Diana. Vid. Heyne Exc. ad Virg. Cir. v. 200, +et Spanhem. ad Callim. H. in Dian. v. 190, 197, 205. +—<i>planta</i>, calcaribus, <i>inpellere</i>, ut +<i>p. fodere</i> <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_212">VI, 212</a>; <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#line7_67">VII, 67</a>; <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_556">VIII, 556</a>; Virg. Æn. VI, 882. +—<a name = "not2_72" id = "not2_72" href = +"#line2_72">72.</a> <i>stravisse</i>, ἀορίστως.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_73" id = "line2_73"> </a> +Quales Threiciæ Rhodopen Pangæaque lustrant</p> +<p><a name = "line2_74" id = "line2_74"> </a> +Saxosis nemora alta jugis, cursuque fatigant</p> +<span class = "linenum">75</span> +<p><a name = "line2_75" id = "line2_75"> </a> +<a href = "#var2_75">Hebrum</a> innupta manus: spreti Ciconesque, +Getæque,</p> +<span class = "pagenum">95</span> +<p><a name = "line2_76" id = "line2_76"> </a> +Et Rhesi domus, et lunatis Bistones armis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_73" id = "not2_73" href = "#line2_73">73.</a> Comparatio +petita ex Virg. Æn. I, 316 sq. et XI, 659 sq. ipsa autem Thraciæ, +cujus montes populique h.l. recensentur, descriptio ex ejusd. Georg. IV, +461 seqq. conf. inf. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_428">VIII, 428 seq.</a> +—<i>Threiciæ</i> (Θρηΐκιαι, ex forma Ion. <span class = "greek" +title = "Thrêix">Θρήϊξ</span> pro <span class = "greek" title = +"Thrax">Θρᾶξ</span>) sc. virgines, vel Amazones, quæ cur <i>Thraciæ</i> +dicantur, docet Heyne ad Virg. Æ. XI, 659. +—<a name = "not2_74" id = "not2_74" href = +"#line2_74">74.</a> <i>cursuque fatigant</i> v. Heyne ad Virg. +Æn. VII, 807: <i>fatigare</i>, fatim agere, sæpius tractare, exercere, +frequentare (vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_63">ad +I, 63</a> et <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_675">675</a>.) v.c. <i>amnem remis</i>, h. crebro +movere <i>silvas venatu</i>, sæpius pererrare, ap. Virg. Æn. VIII, 94, +et IX, 605; ad quæ loca vid. Heyne. Sic <i>cursu Hebrum</i>, maximum +Thræciæ, quæ hiemis sedes est, flumen, glacie scil. adstrictum, +<i>fatigare</i> significat, cursu eum frequenter transmittere. Conf. +Hor. Epist. I, <span class = "smallcaps">iii</span>, 3, et, +quos Lefeb. jam laudavit, Virg. Æn. XI, 660, <i>Amazones flumina +Thermodontis pulsant</i>, et Martial. VII, 6, <i>Et ungularum +pulsibus calens Ister</i>. Hæc ratio linguæ convenientior videtur, quam +si <i>cursu fatigare</i> simpl. pro cursu vincere, superare, accipias. +Conf. tamen Virg. Æn. V, 253, et inpr. Æn. I, 317 <i>volucrem +fuga prævertitur Hebrum</i>, quæ lectio nostro forte loco firmari +potest. Vid. ibi Heyne. +—<a name = "not2_75" id = "not2_75" href = +"#line2_75">75.</a> <i>Hebrum... fatigant</i>, Schmid. +interpretatur campos Hebro adjacentes ut <i>arare fluvium</i>, et +similia, quæ illustrat Burmannus ad Grat. Cyn. 314 +—<i>innupta manus</i>: «Amazones +<span class = "pagenum notes">95</span> +cum contemtu virorum se tuentur.» Justin. loco class. II, 4. +Ἀμαζόνας ἀντιανείρας Hom. Il. γ, 189; ζ, 186; Ernesti: sed Homerus alio +sensu eas ita dicit; eo, quo Virg. Æneid. lib. I, 493, <i>audetque +viris concurrere virgo</i>. +—<i>Spreti Ciconesque</i>, etc. pro, quæ spernunt connubia et +consuetudinem Thracum. +—<i>Cicones</i>, Thraciæ populus prope <i>Hebrum</i> fl., qui nunc +<i>Marizza</i> dicitur. +—<i>Getæ</i> Thracibus adnumerantur exemplo Virg. Ge. III, 462 et +IV, 463; ad quæ loca vid. Heyne et Voss. +—<a name = "not2_76" id = "not2_76" href = +"#line2_76">76.</a> <i>domus</i> conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_572">ad I, 572</a>. +—<i>Rhesi domus</i> v. Heyne ad Virg. Ge. IV, 461 et Æn. +I, 469. +—<i>lunatis armis</i>, h. peltis, scutis parvis, Amazonum +inprimis, quæ formam mediæ, vel corniculatæ lunæ referebant. Cf. Virg. +Æn. I, 490; XI, 663; Senec. Hippol. v. 400; Lips. Mil. Rom. +III, 1 et 2, et loc. class., a Drak. adpositum, Quint. Cal. +I, 146 sq.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_77" id = "line2_77"> </a> +Ergo habitu insignis patrio, religata fluentem</p> +<p><a name = "line2_78" id = "line2_78"> </a> +Hesperidum <a href = "#var2_78">dono crinem</a>, dextrumque feroci</p> +<p><a name = "line2_79" id = "line2_79"> </a> +Nuda latus Marti, ac <a href = "#var2_79">fulgentem</a> tegmine +lævam</p> +<span class = "linenum">80</span> +<p><a name = "line2_80" id = "line2_80"> </a> +<a href = "#var2_80">Thermodontiaca</a> munita in prælia pelta,</p> +<span class = "pagenum">96</span> +<p><a name = "line2_81" id = "line2_81"> </a> +Fumantem rapidis quatiebat cursibus axem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_78" id = "not2_78" href = "#line2_78">78.</a> De +<i>Hesperidibus</i> vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_431">ad I, 431</a>. +—<i>donum Hesperidibus</i> est aurea fascia, seu reticulum, ab +Hesp. adceptum: poetam autem puto cogitasse de aureis pomis in hortis +Hesperidum crescentibus, qui quum siti essent in finibus Mauretaniæ, +obvia fictionis illius occasio fuit, inpr. Silio, qui his adlusionibus e +longinquo repetitis delectatur; Ern. <i>nodo</i> omnino legendum putabat +etiam Withof. +—<i>dextrum</i> κατὰ <i>latus</i>, mammam, <i>nuda Marti</i>, ad +pugnam, ut eo expeditius pugnaret. Cf. VV. DD. ad Virg. Æ. I, 492, +et Heyne ad Æ. XI, 649; cujus explicatio nostro quoque loco comprobatur. +—<a name = "not2_79" id = "not2_79" href = +"#line2_79">79.</a> <i>tegmine</i>, pelta, quæ lævum latus tegebat. +—<a name = "not2_80" id = "not2_80" href = +"#line2_80">80.</a> <i>Thermodontiaca</i>, Amazonia. Vid. ll.cc. in +var. lect. +<span class = "pagenum notes">96</span> +—<a name = "not2_81" id = "not2_81" href = +"#line2_81">81.</a> <i>Fumantem</i>, ut <a class = "crossref" href += "bookVIII.html#line8_282">VIII, 282</a>. Cf. Virg. Ge. III, 107 et +Hor. Od. I, <span class = "smallcaps">i</span>, 4.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_82" id = "line2_82"> </a> +Pars comitum bijugo curru, pars cætera dorso</p> +<p><a name = "line2_83" id = "line2_83"> </a> +Fertur equi; nec non Veneris jam fœdera passæ</p> +<p><a name = "line2_84" id = "line2_84"> </a> +Reginam cingunt: sed virgine densior ala est.</p> +<span class = "linenum">85</span> +<p><a name = "line2_85" id = "line2_85"> </a> +Ipsa autem gregibus per longa mapalia lectos</p> +<p><a name = "line2_86" id = "line2_86"> </a> +Ante aciem ostentabat equos, <a href = "#var2_86">tumuloque +propinquo</a>,</p> +<p><a name = "line2_87" id = "line2_87"> </a> +Dum sequitur gyris campum, vibrata per auras</p> +<p><a name = "line2_88" id = "line2_88"> </a> +Spicula contorquens summa ponebat in arce.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_84" id = "not2_84" href = "#line2_84">84.</a> <i>virgine +densior ala est</i>, quædam mulieres, quæ Asbyten comitabantur, etiam +nuptæ erant, sed major pars virgines. Male intp. quidam «major pars +virginum equo merebat.»</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_85" id = "not2_85" href = +"#line2_85">85.</a> <i>mapalia</i> h.l. sunt forte vici et pagi, +qui ex mapalibus constant, ut ap. Sallust. b. Jug. c. 18 et 46. De +<i>mapalibus</i>, tuguriis Nomadum, Hamaxobiorum, quæ plaustris <ins +class = "correction" title = "‘inponnunt’ legitur">inponunt</ins>, v. +Heyne ad Virg. Ge. III, 340, et Æn. I, 421. +—<i>longa</i>, longinqua, remota. +—<a name = "not2_87" id = "not2_87" href = +"#line2_87">87.</a> <i>Dum tumulum propinquum</i> arci Sagunt. +circumequitat, unde <i>gyri</i> efficiuntur: nam <i>campum sequitur</i> +(ut apud Virg. Æn. II, 737, v. 629), qui in ipso campo progreditur +eumque emetitur; Ern. Vid. var. lect.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_89" id = "line2_89"> </a> +Hanc, hasta toties intrantem mœnia, Mopsus</p> +<span class = "linenum">90</span> +<p><a name = "line2_90" id = "line2_90"> </a> +Non tulit, et celsis senior Gortynia muris</p> +<p><a name = "line2_91" id = "line2_91"> </a> +Tela sonante fugat nervo, liquidasque per auras</p> +<span class = "pagenum">97</span> +<p><a name = "line2_92" id = "line2_92"> </a> +<a href = "#var2_92">Dirigit</a> aligero letalia vulnera ferro.</p> +<p><a name = "line2_93" id = "line2_93"> </a> +Cres erat, ærisonis Curetum advectus ab antris,</p> +<p><a name = "line2_94" id = "line2_94"> </a> +Dictæos agitare puer levioribus <a href = "#var2_94">annis</a></p> +<span class = "linenum">95</span> +<p><a name = "line2_95" id = "line2_95"> </a> +Pennata saltus adsuetus arundine Mopsus.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_90" id = "not2_90" href = "#line2_90">90.</a> +<i>Gortinia Tela</i>, h. Cretica: nam Gortyna, seu Gortynæ (nunc +<i>Gurtina</i>) urbs Cretæ (<i>Candiæ</i>) ex qua insula Mopsus Saguntum +venerat. Conf. mox <a class = "crossref" href = +"#line2_101">v. 101</a>. Epitheton simpl. ornat, ut <i>harundo +Cydonea</i> <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_261">X, 261</a>, et <i>Dictæa</i> <a class = +"crossref" href = "bookXIII.html#line13_184">XIII, 184</a>; <a class = +"crossref" href = "bookXV.html#line15_634">XV, 634</a>. Cydon, vel +Cydonia (hod. Canea) urbs, et Dicte mons Cretæ. <span class = "greek" +title = "Luktion">Λύκτιον</span>, seu <span class = "greek" title = +"Luttion aemma [arcus]">Λύττιον ἀεμμα</span> ap. Callim. H. in +Apoll. v. 3; ubi vid. Spanhem. Poetæ a præstantiore aliquo genere +epitheta repetere solent: Cretenses autem nobilissimi olim sagittarii +fuere, quorum hinc ope Romani sæpius usi sunt, Cretaque abundabat canna, +sagittis aptissima. +—<a name = "not2_91" id = "not2_91" href = +"#line2_91">91.</a> <i>fugat</i>, jacit, <i>sonante +<span class = "pagenum notes">97</span> +nervo</i>. λίγξε βιὸς, νευρὴ δὲ μέγ᾽ ἴαχεν, Hom. Il. δ, 125. +—<a name = "not2_92" id = "not2_92" href = +"#line2_92">92.</a> <i>Dirigit vulnera</i>, h. sagittam, +vulneris infligendi causa, ut ap. Sen. Herc. Œt. v. 159; Virg. Æn. +X, 140; XI, 654; XII, 490. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_397">ad I, 397</a>. +—<i>aligero ferro</i>, ut πτερόεντες ὀϊστοὶ, ἰὰ πτερόεντα. Conf. +<a class = "crossref" href = "#line2_95">v. 95</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_93" id = "not2_93" href = +"#line2_93">93.</a> <i>Curetum</i>, de quibus vid. loc. class. +Strab. X, p. 310, 326, al. p. 465 seq. Conf. Heyne ad Apollod. +p. 15, 16. Spanhem ad Callim. H. in Jov. v. 2, 53. +—<i>antris</i>, antro Dictæo. +—<i>ærisonis</i>, χαλκοφώνοις, χαλκοκτύποις, propter Κνώσσια +ὀρχήματα, vel πυῤῥίχην et ἐνόπλιον, quam saltationem armatam invenisse, +et nato quoque Jove instituisse feruntur. Vid. Spanhem. l.c. +—<a name = "not2_94" id = "not2_94" href = +"#line2_94">94.</a> <i>agitare saltus</i> (propr. feras in iis v.c. +ap. Virg. Æn. IX, 686) ut <i>fatigare</i> dixit Virg. Æn. IX, 605.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_96" id = "line2_96"> </a> +Ille vagam cælo <a href = "#var2_96">demisit</a> sæpe volucrem,</p> +<span class = "pagenum">98</span> +<p><a name = "line2_97" id = "line2_97"> </a> +Ille procul campo linquentem retia cervum</p> +<p><a name = "line2_98" id = "line2_98"> </a> +Vulnere sistebat; <a href = "#var2_98">rueretque</a> inopina sub +ictu</p> +<p><a name = "line2_99" id = "line2_99"> </a> +Ante fera <a href = "#var2_99">incauto</a>, quam sibila poneret +arcus.</p> +<span class = "linenum">100</span> +<p><a name = "line2_100" id = "line2_100"> </a> +Nec se tum pharetra jactavit justius ulla,</p> +<p><a name = "line2_101" id = "line2_101"> </a> +Eois quamquam certet Gortyna sagittis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_96" id = "not2_96" href = "#line2_96">96.</a> +Innuitur dexteritas et impetus, quo telum emittitur. Gron. Diatr. Stat. +c. 16, v. 98 per hypallagen interpretatur: ante rueret fera incauta +sub inopino ictu. Sed <i>incautum</i> h.l. et ap. Lucan. IV, 719 non +modo eum dici, qui sibi non caveat, sed etiam, qui non caveatur, putant +Barth. Adv. XXXV, 3, et Drak. ad h.l. ubi multis exemplis probat, +plura adjectiva, quæ vim activam habeant, v.c. <i>nescius</i>, +<i>ignarus</i>, <i>dubius</i>, <i>incredulus</i>, <i>surdus</i>, +<i>cæcus</i>, <i>infestus</i>, passive, et contra <i>ignotus</i>, +<i>notus</i>, <i>suspectus</i>, <i>innocuus</i> et alia active sumi. +Conf. quos laudat VV. DD. ad Phædr. I, 11, et ad Gell. IX, 12; +Gronov. ad Sen. Œd. v. 1; Boxhorn. ad Plaut. Rud. I, <span +class = "smallcaps">v</span>, 17; Heins. ad Ovid. Met. VII, 672; +Hottom. ad Cic. Verr. I, 7; Pric. ad Appul. Med. IX, p. 190; +Æmil. Port. in Lex. Ion. Vid. Ἄκριτος et al. Add. +<span class = "pagenum notes">98</span> +Intpp. Tac. Ann. I, 50, et Cort. ad Sallust. b. Jug. c. +49, 5. +—<a class = "missing" name = "not2_99" id = "not2_99" href = +"#line2_99" title = "numerus deest">99.</a> <i>poneret</i>, +deponeret, finiret.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_100" id = "not2_100" href = "#line2_100">100.</a> Nec +ullus Cretensium Mopso tum arte jaculandi antecellebat. +—<a name = "not2_101" id = "not2_101" href = +"#line2_101">101.</a> <i>Eois certet sagittis</i>, de arte +sagittandi contendat cum Orientalibus, forte Parthis. Cf. Virg. Æn. XII, +858, et Lucan. VIII, 300, 311.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_102" id = "line2_102"> </a> +Verum ut opum levior venatu extendere vitam</p> +<p><a name = "line2_103" id = "line2_103"> </a> +Abnuit, atque <a href = "#var2_103">artæ</a> res exegere per æquor,</p> +<p><a name = "line2_104" id = "line2_104"> </a> +Conjuge cum <a href = "#var2_104">Meroe</a> natisque inglorius +hospes</p> +<span class = "linenum">105</span> +<p><a name = "line2_105" id = "line2_105"> </a> +Intrarat miseram fato ducente Saguntum.</p> +<p><a name = "line2_106" id = "line2_106"> </a> +Coryti fratrum ex humeris calamique paterni</p> +<p><a name = "line2_107" id = "line2_107"> </a> +Pendebant, volucerque <a href = "#var2_107">chalybs</a>, Minoia +tela.</p> +<p><a name = "line2_108" id = "line2_108"> </a> +Hic medius juvenum Massylæ gentis in agmen</p> +<p><a name = "line2_109" id = "line2_109"> </a> +Crebra <a href = "#var2_109">Cydoneo</a> fundebat spicula cornu.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_102" id = "not2_102" href = "#line2_102">102.</a> +<i>levior opum</i>, ut contra <i>largus opum</i>. +—<a name = "not2_103" id = "not2_103" href = +"#line2_103">103.</a> <i>artæ res</i>, ut <i>angustæ</i> ap. Hor. +Od. II, <span class = "smallcaps">x</span>, 21. +—<a name = "not2_104" id = "not2_104" href = +"#line2_104">104.</a> <i>inglorius</i> ut ap. Virg. Æn. XI, 793 ubi +v. Heyne.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_106" id = "not2_106" href = +"#line2_106">106.</a> <i>Cozytus</i> in Gloss. ap. Reines. Inscr. +p. 106; θήκη δερματινὴ βέλων, adeoque pharetra, ut ubivis fere ap. +poetas, etsi propr. arcuum, non sagittarum theca est, si fides habenda +Schol. ad Hom. Od. φ, 54; Lutat. ad Stat. Th. IX, 730, et Serv. ad Virg. +Æ. X, 169; ubi vid. Heyne in V.L. +—<i>fratrum</i>, Dorylæ et Icari, filiorum Mopsi. Cf. <a class = +"crossref" href = "#line2_126">v. 126</a> et <a class = "crossref" +href = "#line2_133">133 sq.</a> +—<a name = "not2_107" id = "not2_107" href = +"#line2_107">107.</a> <i>tela</i>, arma, <i>Minoia</i>, +Cretensia.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_108" id = "not2_108" href = "#line2_108">108.</a> +<i>medius juvenum</i>, inter filios. +—<i>Massylæ gentis</i> conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_101">ad I, 101</a>. +—<a class = "missing" name = "not2_109" id = "not2_109" href = +"#line2_109" title = "numerus deest">109.</a> <i>Cydoneo</i> vid. +<a class = "crossref" href = "#not2_90">ad v. 90</a>, et conf. +Virg. Ecl. X, 59, et Æ. XII, +<span class = "pagenum notes">99</span> +858 ubi vid. Heyne.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">110</span> +<p><a name = "line2_110" id = "line2_110"> </a> +Jam <a href = "#var2_110">Garamum</a>, audacemque Thyrum, pariterque +ruentes</p> +<span class = "pagenum">99</span> +<p><a name = "line2_111" id = "line2_111"> </a> +<a href = "#var2_111">Gisgonem,</a> levemque Bagam, indignumque +sagittæ,</p> +<p><a name = "line2_112" id = "line2_112"> </a> +Inpubem malas, tam certæ obcurrere <a href = "#var2_112">Lyxum</a></p> +<p><a name = "line2_113" id = "line2_113"> </a> +Fuderat, et plena tractabat bella pharetra.</p> +<p><a name = "line2_114" id = "line2_114"> </a> +Tum, vultum intendens telumque in virginis ora,</p> +<span class = "linenum">115</span> +<p><a name = "line2_115" id = "line2_115"> </a> +Desertum non grata Jovem per vota vocabat.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_111" id = "not2_111" href = "#line2_111">111.</a> +<i>levis</i> penult. longa, propr. politus, λεῖος, non asper tactu; hinc +mollis, tener, inberbis, inpubes. Cf. Tibull, I, <span class = +"smallcaps">viii</span>, 31, et Hor. Od. II, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 6, ubi vid. Jani. Drak. putat, Bagam fingi +inpilem, qui barbam sibi vellat exemplo mollium virorum, quod et Cæsarem +aliosque fecisse constat. +—<a name = "not2_112" id = "not2_112" href = +"#line2_112">112.</a> <i>et Lyxum</i>, <i>inpubem</i> κατὰ malas, +ideoque <i>indignum occurrere</i> (græce pro, ut, vel qui occurreret) +<i>sagittæ tam certæ</i>, cujus ictus tam certus erat, quæ non fallebat +et aberrabat, adeoque digna erat, quæ virum fortiorem majoremque natu +interimeret. Cf. Virg. Æn. XI, 767; Hor. Od. I, <span class = +"smallcaps">xii</span>, 23 al. ἰοὺς ἀφύκτους adpellat Sophocl. Phil. +105. Vid. Valcknar. ad Eurip. Hipp. p. 317. +—<a name = "not2_113" id = "not2_113" href = +"#line2_113">113.</a> <i>Fuderat</i> humi, pro straverat, ut ap. +Virg. Æ. I, 193, κέχυνται Hom. Il. ε, 141. +—<a name = "not2_114" id = "not2_114" href = +"#line2_114">114.</a> <i>vultum intendens</i>, τιτυσκόμενος +D. Heins. +—<i>vultum intendens telumque</i> ut ap. Virg. Æn. V, 508. +—<a name = "not2_115" id = "not2_115" href = +"#line2_115">115.</a> <i>per vota vocabat</i> ut <i>votis</i>, et +<i>in vota</i> ap. Virg. Ge. I, 42. et Æ. V, 234, ubi +v. Heyne. Frustra invocabat opem Jovis, ab ipso contemti, quoniam +Cretam, natale hujus Dei solum, deseruerat. Conf. <a class = "crossref" +href = "#line2_141">v. 141</a>. Ita Cell. et Dausq. quem... nescio +quare... nihil h.l. vidisse pulabat N. Heins. ad Ov. Met. XIII, +707. Nil potius vidit Barth. Adv. VI, 25, ubi intelligit Jovem desertum +Hannibali ejusque militiæ, ut sæpe <i>temeratus</i> dicitur violato +foedere; <i>per vota non grata</i>, quia puella erat Asbyte, et Jupiter +magnus mulierum amator.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_116" id = "line2_116"> </a> +Namque ut fatiferos converti prospicit arcus,</p> +<p><a name = "line2_117" id = "line2_117"> </a> +Obposito procul insidiis <a href = "#var2_117">Nasamonias Harpe</a></p> +<span class = "pagenum">100</span> +<p><a name = "line2_118" id = "line2_118"> </a> +Corpore præripuit letum, calamumque volantem,</p> +<p><a name = "line2_119" id = "line2_119"> </a> +Dum clamat, patulo excipiens tramisit <a href = +"#var2_119">hiatu</a>,</p> +<span class = "linenum">120</span> +<p><a name = "line2_120" id = "line2_120"> </a> +Et primæ ferrum a tergo videre sorores.</p> +<p><a name = "line2_121" id = "line2_121"> </a> +<a href = "#var2_121">At comitis frendens casu</a> labentia virgo</p> +<p><a name = "line2_122" id = "line2_122"> </a> +Membra levat, parvaque oculos jam luce natantes</p> +<p><a name = "line2_123" id = "line2_123"> </a> +Inrorat lacrimis, totisque <a href = "#var2_123">adnisa</a> doloris</p> +<p><a name = "line2_124" id = "line2_124"> </a> +Viribus intorquet letalem in mœnia cornum.</p> +<span class = "linenum">125</span> +<p><a name = "line2_125" id = "line2_125"> </a> +Illa volans <a href = "#var2_125">humerum</a> rapido transverberat +ictu</p> +<p><a name = "line2_126" id = "line2_126"> </a> +Conantis Dorylæ, junctis jam cornibus arcus,</p> +<p><a name = "line2_127" id = "line2_127"> </a> +<a href = "#var2_127">Et ducti</a> spatium nervi complente sagitta,</p> +<p><a name = "line2_128" id = "line2_128"> </a> +Excutere in ventos resoluto pollice ferrum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_116" id = "not2_116" href = "#line2_116">116.</a> +<i>converti</i> scil. in Asbyten. +—<a name = "not2_117" id = "not2_117" href = +"#line2_117">117.</a> Cf. <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_657">XIII, 657</a>. +—<i>insidiis</i>, ictui clandestino Mopsi. +—<i>Nasamontas</i>, vid. V.L. et <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_408">ad I, 408</a>. +<span class = "pagenum notes">100</span> +—<a name = "not2_118" id = "not2_118" href = +"#line2_118">118.</a> <i>letum</i> reginæ intentatum +<i>præripuit</i>, telum suo corpore recipiens.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_121" id = "not2_121" href = "#line2_121">121.</a> +<i>virgo</i>, Asbyte. +—<a name = "not2_122" id = "not2_122" href = +"#line2_122">122.</a> <i>oculos natantes</i>, dubio motu +fluctuantes, modo labentes, modo iterum se aperientes, ut dormitantium +ebriorum et moribundorum oculi esse solent. Cf. VV. DD. ad Virg. Ge. IV, +496, et Æn. IV, 691 (<i>oculis errantibus Quæsivit lucem</i>); +V, 856; Ov. Met. V, 71, et Fast. VI, 673; Stat. Th. II, 638. +—<a name = "not2_123" id = "not2_123" href = +"#line2_123">123.</a> <i>totisque adnisa</i>, etc. Drak. Conf. inf. +<a class = "crossref" href = "#line2_627">v. 627</a>; <a class = +"crossref" href = "bookV.html#line5_325">V, 325</a>; Virg. Æ. IX, +744, et Ovid. Met. V, 32, 33. +—<a name = "not2_124" id = "not2_124" href = +"#line2_124">124.</a> <i>cornus</i>, hasta, ut alia quoque belli +instrumenta ex corno, quæ arbor <i>bellis adcommoda</i> dicitur: Claud. +R. P. II, 107. Vid. Virg. Ge. II, 447.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_126" id = "not2_126" href = "#line2_126">126.</a> Conf. +Virg. Æ. IX, 622 sq. et inpr. XI, 859 seq. Hom. Il. δ, 122 seq. +—<i>Conantis excutere in ventos</i>, h. qui in eo jam erat, ut +sagittam emitteret. Similiter intento jam arcu occiditur Cleades +<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_659">VII, 659</a>. +—<a name = "not2_127" id = "not2_127" href = +"#line2_127">127.</a> <i>complere</i> et <i>implere</i> artis +sagittatoriæ vocabula esse docent a Drak. laudati Savar. ad Sidon. +Apollin. I, 2, eoque præeunte Cerda ad Virg. Æn. XI, 860. +—<i>ducti</i> vid. V.L. +—<a name = "not2_128" id = "not2_128" href = +"#line2_128">128.</a> <i>resoluto</i>, sublato, <i>pollice</i> +relaxante nervum, quem adstrinxerat.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_129" id = "line2_129"> </a> +Tum subitum in vulnus præceps devolvitur altis</p> +<span class = "pagenum">101</span> +<span class = "linenum">130</span> +<p><a name = "line2_130" id = "line2_130"> </a> +Aggeribus muri, juxtaque cadentia membra</p> +<p><a name = "line2_131" id = "line2_131"> </a> +Effusi versa calami <a href = "#var2_131">fluxere</a> pharetra.</p> +<p><a name = "line2_132" id = "line2_132"> </a> +Exclamat paribus frater vicinus in armis</p> +<p><a name = "line2_133" id = "line2_133"> </a> +Icarus, ulciscique parat lacrimabile fatum:</p> +<p><a name = "line2_134" id = "line2_134"> </a> +Atque illum, raptim promentem in prælia telum,</p> +<span class = "linenum">135</span> +<p><a name = "line2_135" id = "line2_135"> </a> +Hannibal excussi prævertit turbine saxi.</p> +<p><a name = "line2_136" id = "line2_136"> </a> +Labuntur gelido torpentia frigore membra,</p> +<p><a name = "line2_137" id = "line2_137"> </a> +Deficiensque manus pharetræ sua tela remisit.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_129" id = "not2_129" href = "#line2_129">129.</a> <i>in +vulnus devolvitur</i> conf. Virg. Æn. X, 488, +<span class = "pagenum notes">101</span> +ubi vid. Heyne. +—<a name = "not2_131" id = "not2_131" href = +"#line2_131">131.</a> Sagittæ ex pharetra, quum de muro decideret, +versa effluxere. +—<i>fluere</i> et <i>defluere</i>, decidere. Vid. si tanti est, +N. Heins. et Ind.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_132" id = "not2_132" href = +"#line2_132">132.</a> <i>paribus in armis</i>, pariter armatus, ut +<i>in ferro</i>, <i>in Tyriis</i>, <i>in Cois</i>, <i>in hasta</i>, vel +<i>in toga laxa esse</i>; Drak. laudat IV, 380; Virg. Æ. V, 550, +Appul. Met, III, p. 46; Val. Flacc. I, 641; V, 463; Stat. +Th. IV, 221; Salmas. ad Pollion. Tyrann. XXX, 32; Gronov. in Gustu ad +Stat. Achill. I, 558; Broukh. ad Prop. IV, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 28, et ad Tibull. I, <span class = +"smallcaps">ix</span>, 70, et II, <span class = "smallcaps">iii</span>, +78; ubi cf. Heyne. +—<a name = "not2_134" id = "not2_134" href = +"#line2_134">134.</a> <i>Atque</i> pro <i>atqui</i> positum +videtur, ut in periodorum initiis et transitionibus, ap. Cic. Arch. 7; +Phil. III, 9, et Catil. III, 2; ap. Terent. Andr. +I, <span class = "smallcaps">iii</span>, 20; v, 65; IV, <span class += "smallcaps">i</span>, 16, et ap. Plaut. Cas. II, <span class = +"smallcaps">vi</span>, 12, et Bacch. I, <span class = +"smallcaps">i</span>, 53; V, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 68; nisi potius his locis cum Cl. Schellero in +Lex. <i>atqui</i> legendum censeas, ut et ap. Virg. Æ. VI, 162. +—<i>promentem</i> ex pharetra. +—<a name = "not2_135" id = "not2_135" href = +"#line2_135">135.</a> <i>turbine saxi</i>, ut ap. Virg. Æn. XII, +531. Vid. Heyne.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_137" id = "not2_137" href = "#line2_137">137.</a> +<i>remisit</i>, reddidit <i>tela</i>, nondum depromta.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_138" id = "line2_138"> </a> +At pater <a href = "#var2_138">in gemino</a> natorum funere Mopsus</p> +<p><a name = "line2_139" id = "line2_139"> </a> +Conreptos arcus ter moesta movit ab ira:</p> +<span class = "linenum">140</span> +<p><a name = "line2_140" id = "line2_140"> </a> +Ter cecidit dextra, et notas dolor abstulit artes.</p> +<p><a name = "line2_141" id = "line2_141"> </a> +Pœnitet heu! sero, dulces liquisse penates,</p> +<span class = "pagenum">102</span> +<p><a name = "line2_142" id = "line2_142"> </a> +Adreptoque avide, quo concidis, Icare, saxo,</p> +<p><a name = "line2_143" id = "line2_143"> </a> +Postquam ævum senior percussaque pectora frustra</p> +<p><a name = "line2_144" id = "line2_144"> </a> +Sentit, et, ut tantos compescat morte dolores,</p> +<span class = "linenum">145</span> +<p><a name = "line2_145" id = "line2_145"> </a> +Nil opis in dextra, vastæ se culmine turris</p> +<p><a name = "line2_146" id = "line2_146"> </a> +Præcipitem jacit, et delapsus pondere prono</p> +<p><a name = "line2_147" id = "line2_147"> </a> +Membra super nati moribundos explicat artus.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_138" id = "not2_138" href = "#line2_138">138.</a> Eximia +suavitas et δεινότης horum versuum, qui summum amoris paterni adfectum +animique perturbationem spirant. Sed præivit Virg. Æn. VI, 32 seq. ubi +vid. Heyne. +—<a name = "not2_139" id = "not2_139" href = +"#line2_139">139.</a> <i>ab ira</i>, ira motus. Vid. Ind. et si +tanti est, Drak. ad XI, 246; ubi præter alios laudat Gronov. ad Liv. +XXIV, 30; XXVI, 1. +—<a name = "not2_140" id = "not2_140" href = +"#line2_140">140.</a> <i>notas artes</i> v. sup. <a class = +"crossref" href = "#line2_96">v. 96 sq.</a></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_141" id = "not2_141" href = "#line2_141">141.</a> +<i>penates</i>, patriam, Cretam. +—Apta nunc patriæ cogitatio: si in patria mansissem, filios non +perdidissem; sed absonum videtur, quemquam, ut sibi ipse mortem +consciscat, saxum adhibere: +<span class = "pagenum notes">102</span> +ergo ad doloris perturbationem, et mortis adcelerandæ cupiditatem Mopsi +consilium referendum est; Ern. +—<a name = "not2_147" id = "not2_147" href = +"#line2_147">147.</a> <i>explicat</i>, extendit, in longum +porrigit.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_148" id = "line2_148"> </a> +Dum cadit externo Gortynius advena bello,</p> +<p><a name = "line2_149" id = "line2_149"> </a> +Jam nova molitus stimulato milite <a href = "#var2_149">Theron</a>,</p> +<span class = "linenum">150</span> +<p><a name = "line2_150" id = "line2_150"> </a> +Alcidæ templi custos aræque sacerdos,</p> +<p><a name = "line2_151" id = "line2_151"> </a> +<a href = "#var2_151">Non exspectatum</a> Tyriis effuderat agmen,</p> +<p><a name = "line2_152" id = "line2_152"> </a> +Et fera miscebat reserata prælia porta.</p> +<p><a name = "line2_153" id = "line2_153"> </a> +Atque illi non hasta manu, non vertice cassis,</p> +<p><a name = "line2_154" id = "line2_154"> </a> +Sed fisus latis humeris et mole juventæ</p> +<span class = "linenum">155</span> +<p><a name = "line2_155" id = "line2_155"> </a> +Agmina vastabat clava, <a href = "#var2_155">nihil</a> indigus +ensis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_148" id = "not2_148" href = "#line2_148">148.</a> Cf. +Virg. Æn. X, 317 seq. (ubi vid. Heyne) et Hom. Il. η, 136 sq. +<i>Gortynius advena</i> Mopsus Cretensis vid. <a class = "crossref" href += "#not2_90">ad v. 90</a>. +—<a name = "not2_150" id = "not2_150" href = +"#line2_150">150.</a> Sacerdotes pugnantibus quoque intersunt, ut +<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_175">V, 175 sq.</a> +et ap. Virg. Æn. X, 637, et XI, 768, ubi vid. Heyne. +—<i>custos</i>, minister, antistes, sacra curans, ut v. 237, +et ap. Virg. Æ. VIII, 270; coll. Macrob. Sat. III, 6. +—<a name = "not2_151" id = "not2_151" href = +"#line2_151">151.</a> <i>Non exspectatum Tyriis</i>, +(h. Pœnis) junge et conf. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_301">X, 301</a>. +—<i>effuderat</i>, catervatim emiserat, ut ap. Virg. Æn. VII, 522. +Proprie agmina effundunt se, vel effunduntur, ἐκχύονται, ἐκχέονται, seu +ἐπιχύονται Hom. Il. θ, 158; ubi v. Schol. π, 295; Od. θ, 515, al. h. +instar fluvii et torrentis cum impetu ruunt, ut <a class = "crossref" +href = "bookIV.html#line4_520">IV, 520 sq.</a> et <a class = "crossref" +href = "bookXII.html#line12_185">XII, 185</a>. Conf. Ind. et loca a +Drak. congesta. Sic et simpliciter <i>fundi</i>, seu <i>fundere se</i> +<a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_572">VI, 572</a>, +<a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_648">648</a>; Val. Fl. +I, 610; II, 662.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_153" id = "not2_153" href = "#line2_153">153.</a> +Imitat. Hom. Il. η, 140. +—<a name = "not2_154" id = "not2_154" href = +"#line2_154">154.</a> <i>mole juventæ</i>, h. corporis juvenilis. +Cf. Virg. Æ. V, 430 sq. +—<a name = "not2_155" id = "not2_155" href = +"#line2_155">155.</a> Theron, qui Herculis sacerdos est, ejus +quoque arma gerit, ut Aventinus, Herculis filius, ap. Virg. Æn. VII, 655 +sqq. quem locum Silius imitatione expressit. +—<a href = "#line2_155">155.</a> <i>clava</i> etiam omnino +heroes +<span class = "pagenum notes">103</span> +utuntur, quibus poeta insignes et Herculeas vires tribuunt. Comparant +Hom. Il. η, 141; Virg. Æ. X, 318; Stat. Th. XI, 45.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">103</span> +<p><a name = "line2_156" id = "line2_156"> </a> +Exuviæ capiti inpositæ <a href = "#var2_156">tegimenque</a> leonis</p> +<p><a name = "line2_157" id = "line2_157"> </a> +Terribilem adtollunt excelso vertice rictum.</p> +<p><a name = "line2_158" id = "line2_158"> </a> +Centum angues <a href = "#var2_158">idem Lernæaque monstra +gerebat</a></p> +<p><a name = "line2_159" id = "line2_159"> </a> +In clipeo, <a href = "#var2_159">et sectis</a> geminam serpentibus +Hydram.</p> +<span class = "linenum">160</span> +<p><a name = "line2_160" id = "line2_160"> </a> +Ille Jubam, <a href = "#var2_160">Thapsumque</a> patrem, clarumque +Micipsam</p> +<p><a name = "line2_161" id = "line2_161"> </a> +Nomine avi, Maurumque <a href = "#var2_161">Sacen</a>, a mœnibus <a href += "#var2_161">actos</a></p> +<p><a name = "line2_162" id = "line2_162"> </a> +Palantesque fuga præceps ad litora cursu</p> +<p><a name = "line2_163" id = "line2_163"> </a> +Egerat, atque una <a href = "#var2_163">spumabant</a> æquora dextra.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_156" id = "not2_156" href = "#line2_156">156.</a> +Utebatur rictu leonis pro galea, ut alii aliarum ferarum exuviis. Cf. +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_559">IV, 559</a>; <a class += "crossref" href = "bookV.html#line5_132">V, 132</a>; <a class = +"crossref" href = "bookVIII.html#line8_493">VIII, 493</a>; Stat. Th. +VII., 276, et Virg. Æ. VII, 666 sq. ubi vid. Heyne. Pelle autem ferina +cingebatur, more barbarorum et heroum. Conf. <a class = "crossref" href += "bookVII.html#line7_288">VII, 288</a>; <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_523">VIII, 523</a>, <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_570">570</a>; Virg. Æn. II, 722; V, 37; VIII, +553; Hom. Il. κ, 23, 29, 326, al. vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_415">ad I, 415</a>, et Burm. ad Val. Fl. +I, 34. +—<i>tegimen leonis</i> nihil differt ab exuviis. Conf. VV. DD. ad +Virg. Æ. I, 275, 323; VII, 666.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_158" id = "not2_158" href = +"#line2_158">158.</a> Verba Virg. Æn. VII, 657, 658. De forma +clipei v. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_407">ad +I, 407</a>. In numero autem anguium capitumque quæ tribuuntur hydræ +L., quam Silius tribus loquendi formis designat, veteres variare, satis +notum est. Vid. Heyne ad Virg. l.c. et ad Apoll. II, <span class = +"smallcaps">v</span>, 2, p. 345; Heins. ad Ovid. Met. IX, 70; +Schol. et VV. ad Hesiod. Theog. v. 312, et quos Drak. laudat, +Tristan. Comment. hist. T. II, p. 301, et Spanhem. de V, et +P. N. Diss. III, p. 233 sq. +—<a name = "not2_159" id = "not2_159" href = +"#line2_159">159.</a> <i>geminam</i>, quia uno capite reciso duo +renascebantur.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_162" id = "not2_162" href = "#line2_162">162.</a> +<i>Palantes fuga Egerat</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_571">IV, 571</a>, et ap. Virg. Æ. V, 265; XI, +734. +—<a name = "not2_163" id = "not2_163" href = +"#line2_163">163.</a> <i>æquora</i>, h.l. vel campus, vel mare.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_164" id = "line2_164"> </a> +Nec contentus Idi leto, letoque Cothonis,</p> +<span class = "linenum">165</span> +<p><a name = "line2_165" id = "line2_165"> </a> +Marmaridæ nec cæde Rothi, nec cæde Jugurthæ,</p> +<p><a name = "line2_166" id = "line2_166"> </a> +Asbytes currum et radiantis tegmina <a href = "#var2_166">lænæ</a></p> +<span class = "pagenum">104</span> +<p><a name = "line2_167" id = "line2_167"> </a> +Poscebat votis, <a href = "#var2_167">gemmataque</a> lumina peltæ,</p> +<p><a name = "line2_168" id = "line2_168"> </a> +Atque in belligera versabat virgine mentem.</p> +<p><a name = "line2_169" id = "line2_169"> </a> +Quem ruere ut telo vidit regina cruento,</p> +<span class = "linenum">170</span> +<p><a name = "line2_170" id = "line2_170"> </a> +Obliquos detorquet equos, lævumque per orbem</p> +<p><a name = "line2_171" id = "line2_171"> </a> +Fallaci gyro campum secat, ac, velut ales,</p> +<p><a name = "line2_172" id = "line2_172"> </a> +Adverso rapitur sinuata per æquora curru.</p> +<p><a name = "line2_173" id = "line2_173"> </a> +Dumque ea se ex oculis aufert, atque <a href = "#var2_173">ocior</a> +Euro,</p> +<p><a name = "line2_174" id = "line2_174"> </a> +Incita pulveream campo trahit ungula nubem,</p> +<span class = "linenum">175</span> +<p><a name = "line2_175" id = "line2_175"> </a> +Adversum late stridens rota prolerit agmen,</p> +<p><a name = "line2_176" id = "line2_176"> </a> +Ingerit et crebras virgo trepidantibus hastas.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_166" id = "not2_166" href = "#line2_166">166.</a> +<i>læva radians</i> est splendens +<span class = "pagenum notes">104</span> +auro intertexto, ut sup. <a class = "crossref" href = +"#line2_79">v. 79</a> <i>fulgens tegmine læva</i>, et ap. Val. Fl. +III, 98 <i>stellantia tegmina</i>; Ern. +—<i>lænæ</i>, χλαίνης, <i>radiantis</i>, purpureæ, ut <i>Tyrio +ardebat murice læna</i> ap. Virg. Æn. IV, 262. +—<a name = "not2_167" id = "not2_167" href = +"#line2_167">167.</a> <i>lumina</i>, pulchritudinem et splendorem +v.c. clipei ut mox <a class = "crossref" href = +"#line2_211">v. 211</a> et ap. Claud. Cons. Prob. el Ol. +v. 95; vel ferri ap. Val. Fl. III, 100; ubi vid. Burm. +—<i>lumina peltæ</i>, splendidam, fulgentem peltam. +—<i>gemmata lumina peltæ</i>, peltam gemmis fulgentem, in margine +vel ὀμφαλῷ, umbilico.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_170" id = "not2_170" href = "#line2_170">170.</a> Lævam +in partem equos flectit, ut hoc <i>fallaci gyro</i> ictum Theronis +effugeret, simulque lævam pelta tectam, et dextram ad tela in hostem +conjicienda expeditam haberet. Conf. Virg. Æn. X, 885 ibique Heyne. +—<a name = "not2_171" id = "not2_171" href = +"#line2_171">171.</a> <i>secare campum</i>, æthera, viam, τέμνειν +ὁδὸν, τρίβον, κέλευθον, ἀέρα, θάλασσαν, formæ loquendi a sulcis agrorum +petitæ. +—<i>velut ales</i>, celeriter, <i>rapitur per æquora sinuata</i>, +per campum, quem sinuosis flexibus percurrit. Ita <i>campus sinuatur</i> +ap. Tac. Ann. II, 16.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_174" id = "not2_174" href = "#line2_174">174.</a> +<i>pulveream nubem</i>, ut et νέφος et ὁμίχλη κονίης ap. Hom. Conf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_311">ad I, 311</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_177" id = "line2_177"> </a> +Hic cecidere Lycus, Thamyrisque, et nobile nomen</p> +<p><a name = "line2_178" id = "line2_178"> </a> +<a href = "#var2_178">Eurydamas,</a> clari deductum stirpe parentis,</p> +<span class = "pagenum">105</span> +<p><a name = "line2_179" id = "line2_179"> </a> +Qui thalamos ausus quondam sperare superbos,</p> +<span class = "linenum">180</span> +<p><a name = "line2_180" id = "line2_180"> </a> +Heu demens! Ithacique torum, sed enim arte pudica</p> +<p><a name = "line2_181" id = "line2_181"> </a> +Fallacis toties revoluto stamine telæ</p> +<p><a name = "line2_182" id = "line2_182"> </a> +Deceptus, mersum pelago jactarat Ulixem:</p> +<p><a name = "line2_183" id = "line2_183"> </a> +Ast Ithacus vero ficta pro morte loquacem</p> +<p><a name = "line2_184" id = "line2_184"> </a> +Adfecit leto, tædæque ad funera versæ.</p> +<span class = "linenum">185</span> +<p><a name = "line2_185" id = "line2_185"> </a> +Gens extrema viri campis deletur Iberis</p> +<p><a name = "line2_186" id = "line2_186"> </a> +<a href = "#var2_186">Eurydamas Nomados</a> dextra; superinstrepit +<a href = "#var2_186">ater</a>,</p> +<p><a name = "line2_187" id = "line2_187"> </a> +Et servat cursum perfractis ossibus axis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_178" id = "not2_178" href = "#line2_178">178.</a> +<i>Eurydamas</i> ille, a quo noster originem ducit, unus ex procis +Penelopes erat, quorum principes Antinous et Eurymachus notiores sunt: +unde Dausq. hunc Eurydamanta ex stirpe Eurymachi fuisse suspicatur. Sed +Eurydamantis quoque mentionem facit Hom. Od. ς, 296 et, quem locum a +Drak. jam notatum video, Od. χ, 283; ubi Ulyssis manu periisse +traditur. +<span class = "pagenum notes">105</span> +—<i>parentis</i>, cujusdam ex majoribus. +—<a name = "not2_180" id = "not2_180" href = +"#line2_180">180.</a> <i>Ithaci</i>, Ithacii Ulyssis, ut ap. Virg. +Æ. II, 104 et 128. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_14">ad I, 14</a>, et App. +—<i>arte</i>, quæ notissima est ex Hom. Od. β, 93 seqq. et τ, 149. +—<i>pudica</i>, pudicæ Penelopes. +—<a name = "not2_181" id = "not2_181" href = +"#line2_181">181.</a> <i>Fallacis toties telæ</i>, quæ toties +procorum spes fallebat. +—<i>revoluto</i>, retexto. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_115">ad I, 115</a>; Heins. ad Ovid. Metam. II, +654, et VV. DD. ad Prop. IV, <span class = "smallcaps">vii</span> (al. +8.), 51. +—<a name = "not2_182" id = "not2_182" href = +"#line2_182">182.</a> Id tamen non nisi de Eurymacho memoratur +Homer. Od. β, 182 sqq. +—Quum non sit credibile, lectionem bis depravatam fuisse, existimo +Silium memoria lapsum Eurydamantem pro Eurymacho, de cuius cæde vid. +Odyss. χ, 81 seqq., posuisse; Ern. +—<a name = "not2_184" id = "not2_184" href = +"#line2_184">184.</a> <i>tædæque ad funeta versæ</i>, faces +nuptiales in sepulcrales mutatæ, h. in ipso nuptiarum adparatu +occisus est. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_547">XIII, 547</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_185" id = "not2_185" href = +"#line2_185">185.</a> <i>Gens extrema</i>, h. ultima proles, +soboles, progenies, γένος (ut ap. Virg. Æn. X, 228; XI, 305 et +aliis locis, quæ tam in Ind. quam a Drak. ad h.l. et a Gronov. ad Sen. +Hippol. 900 laudantur) adeoque ultimus ex posteris <i>viri</i>, +Eurydamantis illius, ab Ulysse interemti, <i>campis Iberis</i>, in +Hispania. +—<a name = "not2_186" id = "not2_186" href = +"#line2_186">186.</a> <i>Nomados</i>, Asbytes, Afræ.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_188" id = "line2_188"> </a> +Jamque aderat remeans virgo, inter prælia postquam</p> +<p><a name = "line2_189" id = "line2_189"> </a> +<a href = "#var2_189">Distringi</a> Therona videt, sævamque bipennem</p> +<span class = "linenum">190</span> +<p><a name = "line2_190" id = "line2_190"> </a> +<a href = "#var2_190">Perlibrans</a> mediæ fronti, spolium inde +superbum</p> +<p><a name = "line2_191" id = "line2_191"> </a> +Herculeasque tibi exuvias, Dictynna, vovebat.</p> +<span class = "pagenum">106</span> +<p><a name = "line2_192" id = "line2_192"> </a> +Nec segnis <a href = "#var2_192">Theron</a> tantæ spe laudis in +ipsos</p> +<p><a name = "line2_193" id = "line2_193"> </a> +Adversus consurgit equos, villosaque fulvi</p> +<p><a name = "line2_194" id = "line2_194"> </a> +Ingerit objectans trepidantibus ora leonis.</p> +<span class = "linenum">195</span> +<p><a name = "line2_195" id = "line2_195"> </a> +Adtoniti terrore novo rictuque minaci</p> +<p><a name = "line2_196" id = "line2_196"> </a> +Quadrupedes jactant resupino pondere currum.</p> +<p><a name = "line2_197" id = "line2_197"> </a> +Tum saltu Asbyten conantem linquere pugnas</p> +<p><a name = "line2_198" id = "line2_198"> </a> +Occupat, incussa gemina inter tempora clava,</p> +<p><a name = "line2_199" id = "line2_199"> </a> +Ferventesque rotas turbataque frena pavore</p> +<span class = "linenum">200</span> +<p><a name = "line2_200" id = "line2_200"> </a> +Disjecto <a href = "#var2_200">spargit</a> conlisa per ossa cerebro,</p> +<p><a name = "line2_201" id = "line2_201"> </a> +Ac rapta properans cædem ostentare bipenni,</p> +<p><a name = "line2_202" id = "line2_202"> </a> +Amputat e curru revolutæ virginis ora.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_189" id = "not2_189" href = "#line2_189">189.</a> +<i>bipennem</i>, quam Camillæ etiam tribuit Virg. Æn. XI, 651. +—<a name = "not2_191" id = "not2_191" href = +"#line2_191">191.</a> <i>Herculeasque exuvias</i>, h. leonis, +quales gerebat Hercules. +<span class = "pagenum notes">106</span> +Conf. <a class = "crossref" href = "#line2_150">v. 150 et 156</a>. +—<i>Dictynna</i> vid. <a class = "crossref" href = "#not2_71">ad +v. 71</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_193" id = "not2_193" href = "#line2_193">193.</a> Conf. +<a class = "crossref missing" href = "#not2_156" title = "recte 156">ad +v. 157</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_198" id = "not2_198" href = "#line2_198">198.</a> +<i>Occupat</i>, prævenit, antevertit, vel obprimit. +—<a name = "not2_199" id = "not2_199" href = +"#line2_199">199.</a> <i>turbata frena</i>, frena equorum +turbatorum, adtonitorum.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_203" id = "line2_203"> </a> +Necdum iræ positæ: celsa nam figitur hasta</p> +<p><a name = "line2_204" id = "line2_204"> </a> +Spectandum caput; id gestent ante agmina Pœnum</p> +<span class = "linenum">205</span> +<p><a name = "line2_205" id = "line2_205"> </a> +<a href = "#var2_205">Inperat</a>, et propere currus ad mœnia +vertant,</p> +<p><a name = "line2_206" id = "line2_206"> </a> +Hæc <a href = "#var2_206">cæcus fati</a>, divumque abeunte favore,</p> +<p><a name = "line2_207" id = "line2_207"> </a> +Vicino Theron edebat prælia leto.</p> +<p><a name = "line2_208" id = "line2_208"> </a> +<a href = "#var2_208">Namque</a> aderat toto ore ferens <a href = +"#var2_208">iramque</a> minasque</p> +<p><a name = "line2_209" id = "line2_209"> </a> +Hannibal, et cæsam Asbyten, fixique tropæum</p> +<span class = "linenum">210</span> +<p><a name = "line2_210" id = "line2_210"> </a> +Infandum capitis furiata mente dolebat.</p> +<p><a name = "line2_211" id = "line2_211"> </a> +Ac simul ærati radiavit luminis umbo,</p> +<p><a name = "line2_212" id = "line2_212"> </a> +Et concussa procul membris velocibus arma</p> +<p><a name = "line2_213" id = "line2_213"> </a> +Letiferum intonuere, fugam <a href = "#var2_213">perculsa</a> +repente</p> +<span class = "pagenum">107</span> +<p><a name = "line2_214" id = "line2_214"> </a> +Ad muros trepido convertunt agmina cursu:</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_206" id = "not2_206" href = "#line2_206">206.</a> +<i>cæcus</i>, ignarus, <i>fati</i>, mortis sibi imminentis. +—<i>divumque abeunte favore</i>: Comparant Virg. Æn. VII, 584, et +Stat. Th. II, 540. +—<a name = "not2_207" id = "not2_207" href = +"#line2_207">207.</a> <i>Vicino</i>, ipsi instante.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_210" id = "not2_210" href = "#line2_210">210.</a> +<i>furiata mente</i>, ut ap. Virg. Æ. II, 407.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_211" id = "not2_211" href = "#line2_211">211.</a> +<i>umbo ærati luminis</i>, h. clipeus, bractea ærea inductus +<span class = "pagenum notes">107</span> +et fulgurans. Conf. <a class = "crossref" href = "#not2_167">ad +v. 167</a>. +—<a name = "not2_214" id = "not2_214" href = +"#line2_214">214.</a> <i>agmina</i> Saguntinorum, qui cum Therone +eruperant.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">215</span> +<p><a name = "line2_215" id = "line2_215"> </a> +Sicut agit levibus per sera crepuscula pennis</p> +<p><a name = "line2_216" id = "line2_216"> </a> +E pastu volucres ad nota cubilia <a href = "#var2_216">Vesper</a>;</p> +<p><a name = "line2_217" id = "line2_217"> </a> +Aut, ubi Cecropius formidine nubis aquosæ</p> +<p><a name = "line2_218" id = "line2_218"> </a> +Sparsa super flores examina tollit Hymettos,</p> +<p><a name = "line2_219" id = "line2_219"> </a> +Ad dulces ceras, et odori corticis antra</p> +<span class = "linenum">220</span> +<p><a name = "line2_220" id = "line2_220"> </a> +Mellis apes gravidæ properant, densoque volatu</p> +<p><a name = "line2_221" id = "line2_221"> </a> +Raucum <a href = "#var2_221">connexæ</a> glomerant ad limina murmur.</p> +<p><a name = "line2_222" id = "line2_222"> </a> +Præcipitat metus adtonitos, cæcique feruntur.</p> +<p><a name = "line2_223" id = "line2_223"> </a> +Heu blandum cæli lumen! tantone cavetur</p> +<p><a name = "line2_224" id = "line2_224"> </a> +<a href = "#var2_224">Mors reditura metu</a>, nascentique addita +fata?</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_215" id = "not2_215" href = "#line2_215">215.</a> Conf. +Virg. Ge. IV, 434. +—<a name = "not2_217" id = "not2_217" href = +"#line2_217">217.</a> Comparant Hom. Il. β, 87 sqq. π, 259 seq. +Add. Virg. Æn. I, 430 sq. VI, 707 sq. et Apollon. +I, 879 sq. +—<i>Cecropius</i>, mons Atticæ, qui cum dilectu ponitur. +—<a href = "#line2_217">217.</a> <i>formidine nubis +aquosæ</i> conf. VV. DD. ad Virg. Ge. IV, 166 et 191 seqq. +—<a name = "not2_218" id = "not2_218" href = +"#line2_218">218.</a> <i>tollit</i>, propr. aves se tollunt ex +monte. +—<a name = "not2_219" id = "not2_219" href = +"#line2_219">219.</a> <i>corticis</i> vid. Intpp. Virg. Ge. II, +453, et IV, 33. +—<i>antra</i>, alvearia, caveas. +—<a name = "not2_221" id = "not2_221" href = +"#line2_221">221.</a> Conf. Virg. Ge. IV, 257.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_222" id = "not2_222" href = "#line2_222">222.</a> +<i>feruntur</i>, φέρονται, fugiunt. +—<a name = "not2_223" id = "not2_223" href = +"#line2_223">223.</a> Poeta h.l. ex Stoicorum disciplina, qua +imbutus mortem sibi ipse tædio vitæ adceleravit, de stulto vitæ amore et +fato philosophatur. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_883">XIII, 883 seq.</a> et Virg. Æn. XII, 646. +—<i>Heu blandum cæli lumen</i> ut <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_73">XVI, 73</a>, conf. Virg. Æn. III, 600; VI, 363. +—<a name = "not2_224" id = "not2_224" href = +"#line2_224">224.</a> <i>reditura</i>, συνθετὸν ἀντὶ ἁπλοῦ, pro +ventura, (quam metus et fuga non remorantur) D. Heins. refrag. +Dausq. qui hæc habet: «Mors fugacium istarum oculis obversabatur, +advenerat, jam fugitant: verum (certior paratiorque per fugam et metum) +reventura est.» +—<i>fata</i>, fatum, μοῖρα, mors <i>addita nascenti</i>, +<span class = "pagenum notes">108</span> +cuivis homini, dum nascitur, jam destinata, ut <a class = "crossref" +href = "bookIII.html#line3_134">III, 134, 135</a>, et ap. Manil. IV, 16, +a Barth. Adv. VI, 25 citatum: <i>Nascentes morimur, finisque ab origine +pendet</i>. Conf. Clark. ad Hom. Odyss. δ, 208, et Spanhem. ad Callim. +H. in Lav. Pall. v. 104.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">108</span> +<span class = "linenum">225</span> +<p><a name = "line2_225" id = "line2_225"> </a> +<a href = "#var2_225">Consilium damnant</a>, portaque atque aggere +tuto</p> +<p><a name = "line2_226" id = "line2_226"> </a> +Erupisse gemunt: retinet vix agmina Theron,</p> +<p><a name = "line2_227" id = "line2_227"> </a> +Interdumque manu, interdum clamore minisque,</p> +<p><a name = "line2_228" id = "line2_228"> </a> +«State, viri: meus ille hostis: mihi gloria magnæ,</p> +<p><a name = "line2_229" id = "line2_229"> </a> +State, venit pugnæ! muro tectisque Sagunti</p> +<span class = "linenum">230</span> +<p><a name = "line2_230" id = "line2_230"> </a> +Hac abigam Pœnos dextra: spectacula tantum</p> +<p><a name = "line2_231" id = "line2_231"> </a> +<a href = "#var2_231">Ferte</a>, viri: vel, si cunctos metas acer in +urbem,</p> +<p><a name = "line2_232" id = "line2_232"> </a> +Heu deforme! rapit, soli mihi claudite portas.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_228" id = "not2_228" href = "#line2_228">228.</a> Cum +ipso animi fervore incalescit oratio, et homini conturbato auxiliumque +præsentissimum efflagitanti egregie convenit. Cf. Val. Fl. VI, 29, et +inf. <a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_636">V, 636 +sq.</a></p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_233" id = "line2_233"> </a> +At Pœnus rapido præceps ad mœnia cursu,</p> +<p><a name = "line2_234" id = "line2_234"> </a> +Dum pavitant <a href = "#var2_234">trepidi rerum fessique +salutis</a>,</p> +<span class = "linenum">235</span> +<p><a name = "line2_235" id = "line2_235"> </a> +Tendebat: stat <a href = "#var2_235">primam urbem</a> murosque +patentes</p> +<p><a name = "line2_236" id = "line2_236"> </a> +Postposita cæde et dilata invadere pugna.</p> +<p><a name = "line2_237" id = "line2_237"> </a> +Id postquam Herculeæ custos videt inpiger <a href = +"#var2_237">aræ</a>,</p> +<p><a name = "line2_238" id = "line2_238"> </a> +Emicat, et velox formidine prævenit hostem.</p> +<p><a name = "line2_239" id = "line2_239"> </a> +Gliscit <a href = "#var2_239">Elissæo</a> violentior ira tyranno.</p> +<span class = "pagenum">109</span> +<span class = "linenum">240</span> +<p><a name = "line2_240" id = "line2_240"> </a> +«Tu solve interea nobis, bone janitor urbis,</p> +<p><a name = "line2_241" id = "line2_241"> </a> +Supplicium, ut pandas, inquit, tua mœnia leto.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_234" id = "not2_234" href = "#line2_234">234.</a> +<i>trepidi rerum</i>, ut ap. Liv. XXXVI, 31, et Virg. Æ. XII, 589; ubi +vid. Heyne, et ad Æn. I, 178, 462, conf. inf. <a class = "crossref" +href = "bookXII.html#line12_13">XII, 13</a>. Similiter <i>fessi +salutis</i> sc. defendendæ causa. +—<i>fessi rerum</i> ap. Virg. Æ. I, 178. +—<i>fessi bellique viæque</i> ap. Stat. Th. III, 398. +—<a name = "not2_235" id = "not2_235" href = +"#line2_235">235.</a> <i>stat</i> scil. consilium, seu sententia, +ut <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_68">III, 68</a>; +<a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_510">VI, 510</a>, et ap. +Virg. Æn., II, 750; XII, 678.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_237" id = "not2_237" href = "#line2_237">237.</a> +<i>Herculeæ custos aræ</i>, Theron. cf. <a class = "crossref" href = +"#line2_150">v. 150</a>. +—<a name = "not2_238" id = "not2_238" href = +"#line2_238">238.</a> <i>Emicat</i>, prosilit, et subito se +ostentat.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_239" id = "not2_239" href = "#line2_239">239.</a> +<i>Gliscit</i>, crescit, augetur, <i>ira</i>, ut ap. Virg. Æn. +XII, 9; +<span class = "pagenum notes">109</span> +ubi vid. Heyne, et Burm. ad Val. Fl. II, 278. +—<i>Elissæo tyranno</i> Hannibali, Pœnorum duci vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_81">ad I, 81</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_240" id = "not2_240" href = +"#line2_240">240.</a> <i>bone janitor</i> ironice, ut ap. comicos +<i>bone vir</i>, <i>bone custos</i>, <i>bona libertas</i>, Drak. qui +conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_342">I, 342</a>; <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_269">VIII, 269</a>; <a class = "crossref missing" +href = "bookXI.html#line11_567" title = "recte 567">XI, 570</a>; Stat. +Th. II, 460; Add. Ter. Andr. III, <span class = "smallcaps">v</span>, +10; Cic. Rosc. Am. 2, et Verr. V, 6; Virg. Æn. XI, 344. Theron +autem ad portam urbis stabat.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_242" id = "line2_242"> </a> +Nec plura effari sinit ira, rotatque coruscum</p> +<p><a name = "line2_243" id = "line2_243"> </a> +Mucronem: sed contortum prior impete vasto</p> +<p><a name = "line2_244" id = "line2_244"> </a> +Daunius huic robur juvenis jacit; arma fragore</p> +<span class = "linenum">245</span> +<p><a name = "line2_245" id = "line2_245"> </a> +Icta gravi raucum gemuere, alteque resultant</p> +<p><a name = "line2_246" id = "line2_246"> </a> +Ære inlisa cavo nodosæ <a href = "#var2_246">pondera clavæ</a>.</p> +<p><a name = "line2_247" id = "line2_247"> </a> +At viduus teli, <a href = "#var2_247">et</a> frustrato proditus +ictu,</p> +<p><a name = "line2_248" id = "line2_248"> </a> +Pernici velox cursu rapit incita membra,</p> +<p><a name = "line2_249" id = "line2_249"> </a> +Et celeri fugiens <a href = "#var2_249">perlustrat</a> mœnia planta.</p> +<span class = "linenum">250</span> +<p><a name = "line2_250" id = "line2_250"> </a> +Instat atrox terga increpitans fugientia victor.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_244" id = "not2_244" href = "#line2_244">244.</a> +<i>Daunius juvenis</i>, Theron: nam Saguntini ab Ardeatibus, quorum rex +olim Daunus fuisse dicitur, originem trahunt. Vid. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_291">ad I, 291 seq.</a> +—<i>huic</i>, in hunc Hannibalem. +—<i>robur</i>, clavam. conf. <a class = "crossref" href = +"#line2_155">v. 155</a> et mox 246; Virg. Æn. VIII, 220. +—<a name = "not2_245" id = "not2_245" href = +"#line2_245">245.</a> <i>alteque resultant</i>, etc. pro vulgari, +clava resilit ab <i>ære cavo</i>, hoc est, clipeo, ut ap. Virgilium +Æneid. lib. III, vers. 286.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_247" id = "not2_247" href = "#line2_247">247.</a> +<i>viduus teli</i> ut <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#line3_601">III, 601</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#line12_370">XII, 370</a>, et Lucret. V, 841. +—<i>prodere</i>, decipere, deserere, rem sibi creditam destituere; +unde <i>ictus prodit</i>, quum non perficit, quod intendebat is, qui +inferebat. Ita N. Heins. et Drak. ad XVI, 621; ubi id firmant ex +V, 571; XV, 712; XVI, 433; XVII, 138, 450; Virg. Æn. XII, 42, et +al. conf. Heins. ad Ovid. Fast. III, 113; IV, 715, et. Met. XII, 596; +Gronov. Obss. III, 20; Muncker ad Hygin. fab. CCL. et Gesner in Thess. +—<a name = "not2_248" id = "not2_248" href = +"#line2_248">248.</a> Luxuriantis ingenii verba.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_251" id = "line2_251"> </a> +Conclamant matres, celsoque e culmine muri</p> +<p><a name = "line2_252" id = "line2_252"> </a> +Lamentis vox mixta sonat: nunc nomine noto</p> +<span class = "pagenum">110</span> +<p><a name = "line2_253" id = "line2_253"> </a> +Adpellant, seras fesso nunc pandere portas</p> +<p><a name = "line2_254" id = "line2_254"> </a> +Posse volunt: quatit hortantum præcordia terror,</p> +<span class = "linenum">255</span> +<p><a name = "line2_255" id = "line2_255"> </a> +Ne simul adcipiant <a href = "#var2_255">ingentem</a> mœnibus +hostem.</p> +<p><a name = "line2_256" id = "line2_256"> </a> +Incutit umbonem fesso, adsultatque ruenti</p> +<p><a name = "line2_257" id = "line2_257"> </a> +Pœnus, et <a href = "#var2_257">ostentans</a> spectantem e mœnibus +urbem,</p> +<p><a name = "line2_258" id = "line2_258"> </a> +«I, miseram Asbyten leto solare propinquo.»</p> +<p><a name = "line2_259" id = "line2_259"> </a> +Hæc dicens, jugulo optantis dimittere vitam</p> +<span class = "linenum">260</span> +<p><a name = "line2_260" id = "line2_260"> </a> +Infestum condit mucronem, ac regia lætus</p> +<p><a name = "line2_261" id = "line2_261"> </a> +Quadrupedes spolia abreptos a mœnibus ipsis,</p> +<p><a name = "line2_262" id = "line2_262"> </a> +Quîs aditum portæ trepidantum sepserat agmen,</p> +<p><a name = "line2_263" id = "line2_263"> </a> +Victor agit, curruque volat per ovantia castra.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_251" id = "not2_251" href = "#line2_251">251.</a> Cf. +Virgilium Æneid. lib. XI, v. 77 sqq. 891 sq. Feminæ viros pugnantes +e muris prospectant, prisco more, satis noto vel ex Homero Il. γ, 141 +seq. 383. Confer Burmannum ad Valerium Flaccum, lib. VI, vers. 484.</p> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">110</span> +<a name = "not2_256" id = "not2_256" href = +"#line2_256">256.</a> <i>umbo</i>, ὀμφαλὸς ἀσπίδος, quo hostes +propellebantur. +—<a name = "not2_257" id = "not2_257" href = +"#line2_257">257.</a> <i>urbem</i>, cives, ut πόλις, Ἄργος, Ἑλλὰς, +etc. Conf. Cl. Facius ad Eurip. Orest. v. 46. +—<a name = "not2_258" id = "not2_258" href = +"#line2_258">258.</a> <i>solare</i>, ejus cædem expia; vel eo, quod +te tam cito visura sit in locis inferis.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_260" id = "not2_260" href = "#line2_260">260.</a> +<i>regia Quadrupedes spolia</i>, equos currumque Asbytes, quos Theron ad +urbem duci jusserat sup. <a class = "crossref" href = +"#line2_205">v. 205</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_264" id = "line2_264"> </a> +At Nomadum furibunda cohors miserabile humandi</p> +<span class = "linenum">265</span> +<p><a name = "line2_265" id = "line2_265"> </a> +Deproperat munus, tumulique adjungit honorem,</p> +<p><a name = "line2_266" id = "line2_266"> </a> +Et rapto cineres ter circum corpore <a href = +"#var2_266">lustrat</a>.</p> +<p><a name = "line2_267" id = "line2_267"> </a> +Hinc letale viri robur tegimenque tremendum</p> +<p><a name = "line2_268" id = "line2_268"> </a> +In flammas jaciunt, ambustoque ore, genisque,</p> +<p><a name = "line2_269" id = "line2_269"> </a> +Deforme alitibus liquere cadaver Iberis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_264" id = "not2_264" href = "#line2_264">264.</a> +<i>Nomadum</i>, Afrarum, cohors, exercitus Asbytes. +—<a name = "not2_265" id = "not2_265" href = +"#line2_265">265.</a> <i>Deproperat</i>, σπεύδει, properanter +perficit. +—<i>honorem tumulique</i> ut ap Virg. Æ. V, 58; X, 493. +—<a name = "not2_266" id = "not2_266" href = +"#line2_266">266.</a> <i>rapto corpore</i> Theronis <i>circum +cineres</i> Asbytes <i>ter</i>, ut ap. Hom. Iliad. ω, 14 sqq. et Virg. +Æn. I, 483. +—<i>lustrat</i>, circumit, ut in lustratione fieri solebat.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_267" id = "not2_267" href = "#line2_267">267.</a> De +Theronis clava et exuviis leonis cf. <a class = "crossref" href = +"#line2_150">v. 50, 155</a>, <a class = "crossref" href = +"#line2_244">244</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">270</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_270" id = "line2_270"> </a> +Pœnorum interea quîs rerum summa potestas,</p> +<p><a name = "line2_271" id = "line2_271"> </a> +Consultant bello super, et quæ dicta ferantur</p> +<p><a name = "line2_272" id = "line2_272"> </a> +Ausoniæ <a href = "#var2_272">a</a> populis, oratorumque minaci</p> +<p><a name = "line2_273" id = "line2_273"> </a> +Adventu trepidant: <a href = "#var2_273">movet</a> hinc fœdusque, +fidesque,</p> +<p><a name = "line2_274" id = "line2_274"> </a> +Et testes Superi, jurataque pacta parentum;</p> +<span class = "pagenum">111</span> +<span class = "linenum">275</span> +<p><a name = "line2_275" id = "line2_275"> </a> +Hinc popularis amor <a href = "#var2_275">cœptantis</a> magna +juventæ;</p> +<p><a name = "line2_276" id = "line2_276"> </a> +Et sperare juvat <a href = "#var2_276">belli</a> meliora: sed olim</p> +<p><a name = "line2_277" id = "line2_277"> </a> +Ductorem infestans odiis gentilibus <a href = +"#var2_277">Hannon</a>,</p> +<p><a name = "line2_278" id = "line2_278"> </a> +Sic adeo increpitat studia incautumque <a href = +"#var2_278">favorem</a>:</p> +<p><a name = "line2_279" id = "line2_279"> </a> +«<a href = "#var2_279">Cuncta quidem</a>, Patres, (neque enim cohibere +minantum</p> +<span class = "linenum">280</span> +<p><a name = "line2_280" id = "line2_280"> </a> +Iræ se valuere) premunt formidine vocem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_270" id = "not2_270" href = "#line2_270">270.</a> Confer +Liv. XXI, 18. +<span class = "pagenum notes">111</span> +—<a name = "not2_275" id = "not2_275" href = +"#line2_275">275.</a> <i>juventæ</i>, Hannibalis. +—<a name = "not2_276" id = "not2_276" href = +"#line2_276">276.</a> Hanno, qui jam <i>olim</i> censuerat, +Hannibalem militari disciplina non imbuendum, nedum in Hispaniam +mittendum esse, nunc auctor est, ut Romanis dedatur. cf. Liv. +XXI, 3 et 9 sqq. Idem odium in H. expromit inf. <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#line4_770">IV, 770 seqq.</a> et <a class += "crossref" href = "bookXI.html#line11_542">XI, 542 sq.</a> Duæ +factiones, in quas senatus Carthag. divisus erat, Barcina et Hannonis, +satis notæ sunt vel ex Livio, XXI, 2 sqq. +—<a name = "not2_278" id = "not2_278" href = +"#line2_278">278.</a> Juvenes comparent Liv. XXI, 10, ut +intelligant, quantum poeta ab historico scriptore differat. +—<i>studia et favorem</i>, quo Barcina factio Hannibalem +amplectebatur, ut <a class = "crossref" href = +"#line2_275">v. 275</a> <i>amor c. m. j.</i> +—<a name = "not2_279" id = "not2_279" href = +"#line2_279">279</a> <a name = "not2_280" id = "not2_280" href = +"#line2_279">sqq.</a> Recte conferunt Virg. Æ. XI, 344, 350.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_281" id = "line2_281"> </a> +Haud tamen abstiterim, mortem licet arma propinquent.</p> +<p><a name = "line2_282" id = "line2_282"> </a> +Testabor Superos, et cælo <a href = "#var2_282">nota</a> relinquam,</p> +<p><a name = "line2_283" id = "line2_283"> </a> +Quæ postrema salus rerum patriæque reposcit.</p> +<p><a name = "line2_284" id = "line2_284"> </a> +Nec nunc obsessa demum et fumante Sagunto</p> +<span class = "linenum">285</span> +<p><a name = "line2_285" id = "line2_285"> </a> +Hæc serus vates Hannon canit: anxia rupi</p> +<p><a name = "line2_286" id = "line2_286"> </a> +Pectora; ne castris innutriretur et armis</p> +<p><a name = "line2_287" id = "line2_287"> </a> +Exitiale caput, monui, et, dum vita, monebo,</p> +<p><a name = "line2_288" id = "line2_288"> </a> +Ingenitum noscens virus, flatusque paternos;</p> +<span class = "pagenum">112</span> +<p><a name = "line2_289" id = "line2_289"> </a> +Ut, qui stelligero <a href = "#var2_289">speculatur</a> sidera cælo,</p> +<span class = "linenum">290</span> +<p><a name = "line2_290" id = "line2_290"> </a> +Venturam pelagi rabiem, Caurique futura</p> +<p><a name = "line2_291" id = "line2_291"> </a> +Prædicit miseris haud vanus flamina nautis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_281" id = "not2_281" href = "#line2_281">281.</a> +<i>propinquent</i> ut ap. Virg. Æn. X, 254; ubi vid. Heyne.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_282" id = "not2_282" href = "#line2_282">282.</a> +<i>cælo</i>, diis, <i>nota reliniquam</i>, silentio prætermittam (ut ap. +Cic. Verr. III, 44, et Provinc. 3.) +—<a name = "not2_283" id = "not2_283" href = +"#line2_283">283.</a> <i>Quæ</i>, etc. Silius expressit Maroniana +Æn. XI, 343 seq. «Rem nulli obscuram, nostræ nec vocis egentem... Quid +fortuna ferat populi», etc.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_284" id = "not2_284" href = +"#line2_284">284.</a> Cf. Liv. XXI, 3 et 10. +—<a name = "not2_288" id = "not2_288" href = +"#line2_288">288.</a> <i>virus</i>, propr. vis odoris, seu saporis +et vini, h.l. animi vis, æstus, vehementia. Conf. <a class = "crossref" +href = "bookIX.html#line9_476">IX, 476</a> et <a class = "crossref" href += "bookIX.html#line9_560">XI, 560</a>. +—<i>flatus</i>, arrogantiam, elatos spiritus, ut <i>tumor</i>, +(vid. Ind. hh. vv.) et φύσημα, φυσίωσις, (2 Cor. +<span class = "pagenum notes">112</span> +XII, 20; ubi vid. Intpp.) ὄγκος, οἴδημα, οἰδαίνειν, Apollon. III, 383; +πνοαὶ Euripid. Phœniss. 457. Conf. Burm. ad Val. Fl. III, 631, et Intpp. +ad Virg. Æn. XI, 346. +—<a name = "not2_289" id = "not2_289" href = +"#line2_289">289.</a> Præclara comparatio, cui fere similem legimus +<a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_687">I, 687 sq.</a> Sed ab adfectu et indole +æstuantis animi, qui impetum suum sequi, neque ornatum sectari solet, +aliena videri potest.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_292" id = "line2_292"> </a> +Consedit solio, rerumque invasit habenas.</p> +<p><a name = "line2_293" id = "line2_293"> </a> +Ergo armis fœdus, fasque omne abrumpitur armis:</p> +<p><a name = "line2_294" id = "line2_294"> </a> +Oppida quassantur, longeque in mœnia nostra</p> +<span class = "linenum">295</span> +<p><a name = "line2_295" id = "line2_295"> </a> +Æneadum adrectæ mentes, disjectaque pax est.</p> +<p><a name = "line2_296" id = "line2_296"> </a> +Exagitant Manes juvenem furiæque paternæ,</p> +<p><a name = "line2_297" id = "line2_297"> </a> +Ac funesta sacra, et conversi fœdere rupto</p> +<p><a name = "line2_298" id = "line2_298"> </a> +In caput infidum Superi, Massylaque vates.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_292" id = "not2_292" href = "#line2_292">292.</a> +Invidiam Hannibali conciliaturus, regiam dicit potestatem adfectare; +Cellar.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_293" id = "not2_293" href = "#line2_293">293.</a> +<i>fasque omne abrumpitur armis</i> ut ap. Virg. Æ. III, 55; ubi vid. +Heyne. +—<a name = "not2_296" id = "not2_296" href = +"#line2_296">296</a> <a name = "not2_297" id = "not2_297" href = +"#line2_296">sq.</a> +Furorem Hannibali et insanam cæcamque bellandi cupiditatem injiciunt +Manes, etc. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_78">I, 78 sq.</a>, <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_101">101</a> et <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_119">119 sq.</a> +—<a href = "#line2_296">296.</a> <i>furiæ</i>, bellandi +furor, vel ira in Romanos. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_32">ad I, 32</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_299" id = "line2_299"> </a> +<a href = "#var2_299">An nunc ille, novi cæcus caligine regni</a>,</p> +<span class = "pagenum">113</span> +<span class = "linenum">300</span> +<p><a name = "line2_300" id = "line2_300"> </a> +Externas arces quatit? haud Tirynthia tecta,</p> +<p><a name = "line2_301" id = "line2_301"> </a> +(Sic propria luat hoc pœna, nec misceat urbis</p> +<p><a name = "line2_302" id = "line2_302"> </a> +Fata suis) nunc hoc, inquam, hoc in tempore muros</p> +<p><a name = "line2_303" id = "line2_303"> </a> +Obpugnat, Carthago, tuos, teque obsidet armis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_299" id = "not2_299" href = "#line2_299">299.</a> +<i>novi cæcus caligine regni</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#line14_89">XIV, 89</a>. +—Vir doctus in <i>Algem. litt. Zeit. a.</i> 1796, n. 139, +p. 276, emend. <i>Heu, nunc ille, novi cæcus c. regni</i>, E. a. +<i>quatiens, Tirynthia tecta</i>, etc. ut congruant verba Liv. XXI, 10. +«Juvenem, flagrantem cupidine regni ad exercitus misistis... Saguntum +vestri circumsident exercitus, unde arcentur fœdere: mox Carthaginem +circumsidebunt Romanæ legiones.» Withof. conj. «Haud nunc ille, novi c. +c. regni, E. a. quatit, haud T. tecta, sed (propria luat... Fata suis) +nunc hoc, hoc inquam t.m., etc.» Ernesti tuetur vulgatam lect. +«Exagitant manes Massylaque vates. Annuit. Ille novi c. c. r. E. a. q. +ut T. tecta, sic propria... Fata suis: nunc hoc, etc.» hoc sensu: +<i>adnuit</i>, sequitur Hannibal furorem, quo manes paterni, funesta +sacra, et ira Deorum eum exagitant: sed quemadmodum propria novi regni +libidine motus Saguntum vexat, ita etiam fas est, ut eam libidinem +propria pœna luat; iniquum autem, ut pœnam, quam ipse meruit, in +Carthaginem convertat. At quis poetæ tam scabram obtrudet orationem? +—<a class = "missing" name = "not2_302" id = "not2_302" href = +"#line2_302" title = "numerus deest">302.</a> <i>hoc in tempore</i> +N. Heins. adcipit, ut <i>in tempore tali</i> <a class = "crossref" +href = "bookVII.html#line7_228">VII, 228</a>, et <a class = "crossref" +href = "bookXII.html#line12_311">XII, 311</a>. +<span class = "pagenum notes">113</span> +—<a name = "not2_303" id = "not2_303" href = +"#line2_303">303.</a> Ut sup. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_270">I, 270</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_304" id = "line2_304"> </a> +Lavimus <a href = "#var2_304">Hennæas</a> animoso sanguine valles,</p> +<span class = "linenum">305</span> +<p><a name = "line2_305" id = "line2_305"> </a> +Et vix conducto produximus arma Lacone.</p> +<p><a name = "line2_306" id = "line2_306"> </a> +Nos ratibus laceris Scyllæa replevimus antra,</p> +<span class = "pagenum">114</span> +<p><a name = "line2_307" id = "line2_307"> </a> +Classibus et refluo <a href = "#var2_307">spectavimus</a> æquore +raptis</p> +<p><a name = "line2_308" id = "line2_308"> </a> +Contorta e fundo revomentem transtra Charybdin.</p> +<p><a name = "line2_309" id = "line2_309"> </a> +Respice, pro demens! pro pectus inane Deorum!</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_304" id = "not2_304" href = "#line2_304">304.</a> Campos +Siciliæ (ubi princeps b. Punici I, theatrum fuit) milites nostri animosi +sanguine suo inbuerunt. Hæc cladium olim adceptarum commemoratio spectat +ad Pœnos a novo bello absterrendos. +—<i>Hennæas</i> vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_93">ad I, 93</a>. +—<a name = "not2_305" id = "not2_305" href = +"#line2_305">305.</a> <i>produximus arma</i>, bellum duximus, +traximus. +—<i>Lacone</i>, Xanthippo. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_301">VI, 301 sq.</a></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_306" id = "not2_306" href = "#line2_306">306.</a> Hæc +spectant ad pugnas +<span class = "pagenum notes">114</span> +navales, quibus victi sunt Pœni in freto Siculo, in quo <i>Scylla</i> et +contra eam Charybdis, quæ naves <i>refluo æquore raptas</i> suisque +vorticibus in gyrum tractas absorbet, et fractas earum partes ad litus +Tauromenitanum, quod inde <i>Copria</i>, Κοπρια, dicebatur, evomit. cf. +inf. <a class = "crossref" href = "bookXIV.html#not14_254">ad XIV, 254 +sqq.</a> Lucan. IV, 455, et Hom. Od. μ, 73 seqq. de Scylla et Charybdi +Heyne ad Virg. Æ. III, 420 sq. et Hermanni Mythol. Hom. et Hes. +p. 373 sq. de ipsa vero re Polyb. I, 21, 23, 24, 25, 28, 60, +61, et Flor. II, 2, 36. +—<i>antra</i>, κοῖλον σπέος, ἐνθα δ᾽ ἐνὶ Σκύλλη ναίει, etc. Hom. +Od. μ, 84 sq. 93 sq. +—<i>spelunca</i> ap. Virg. Æn. III, 424. +—<a name = "not2_307" id = "not2_307" href = +"#line2_307">307.</a> <i>spectavimus</i> tantum, non malum etiam +depulimus, Dausq. perperam. Ipsum potius Hannonem his præliis +interfuisse putabat Drak. coll. V, 322 sq. Ne hoc quidem +necessarium existimem, quia Hannon oratoris partes agit, et fortunæ +civium suorum particeps est. Sed conf. <a class = "crossref" href = +"#line2_322">v. 322</a>. Verba <i>classibus raptis</i> ad ferreas +manus et corvos, quibus classis Pœnorum a Romanis, Duillio duce, tam +dilata, quam dilacerata sit, male refert Dausq. cui Charybdis indoles +parum nota fuisse videtur, quam multis poetarum locis citra necessitatem +declarat Drak.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_309" id = "not2_309" href = "#line2_309">309.</a> +Æstuantis animi adfectu abreptus ipsum Hannibalem, tanquam præsentem, +adloquitur. +—<i>pectus inane Deorum</i>, religionis fœderumque contemtor.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">310</span> +<p><a name = "line2_310" id = "line2_310"> </a> +Ægates, <a href = "#var2_310">Libyæque procul</a> fluitantia membra.</p> +<p><a name = "line2_311" id = "line2_311"> </a> +Quo ruis? et patriæ exitio tibi <a href = "#var2_311">nomina</a> +quæris?</p> +<p><a name = "line2_312" id = "line2_312"> </a> +Scilicet immensæ, visis <a href = "#var2_312">juvenalibus</a> armis,</p> +<span class = "pagenum">115</span> +<p><a name = "line2_313" id = "line2_313"> </a> +Subsident Alpes! subsidet mole nivali</p> +<p><a name = "line2_314" id = "line2_314"> </a> +Alpibus æquatum adtollens caput Apenninus!</p> +<span class = "linenum">315</span> +<p><a name = "line2_315" id = "line2_315"> </a> +Sed campos fac, vane, dari; num gentibus istis</p> +<p><a name = "line2_316" id = "line2_316"> </a> +Mortales animi? aut ferro flammave fatiscunt?</p> +<p><a name = "line2_317" id = "line2_317"> </a> +Haud tibi <a href = "#var2_317">Neritia</a> cernes cum prole +laborem.</p> +<p><a name = "line2_318" id = "line2_318"> </a> +Pubescit <a href = "#var2_318">castris</a> miles, galeaque teruntur</p> +<p><a name = "line2_319" id = "line2_319"> </a> +Nondum signatæ flava lanugine malæ.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_310" id = "not2_310" href = "#line2_310">310.</a> +<i>Ægates</i>, h. cladem, ad has insulas adceptam. conf. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#line1_34">I, 34</a>. +—<i>membra Libyæ</i>, corpora Pœnorum e Libya. Sed. vid. V.L. +<i>Membra Libyæ</i> egregie classem adpellat, in qua Carthaginis vis +omnis et robur consistebat, N. Heins. Ita vocat Pœnos, in classe +militantes, Drak. qui male provocat ad I, 670; nam cives reipubl. +quidem, tanquam corporis, non terræ membra dici solent.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_312" id = "not2_312" href = "#line2_312">312.</a> Acerba +irrisione perstringit audax juvenis consilium, Alpes et Apenninum +transeundi. +—<i>Scilicet</i>, num utique <i>subsident Alpes</i>? Sed præstat, +puto, ironice et cum vi dictum adcipere, ut ap. Virg. Æn. IV, 379; Hor. +Od. III, <span class = "smallcaps">v</span>, 25; Cic. Sull. 24; +<i>freylich, es versteht +<span class = "pagenum notes">115</span> +sich</i>! Hinc notas exclam., non interrog. posui. +—<a class = "missing" name = "not2_313" id = "not2_313" href = +"#line2_313" title = "numerus deest">313.</a> <i>mole niuali</i>, +etc. ut ap. Virg. Æn. XII, 703. +—<i>subsidet</i>, decrescet quasi, et se submittet, ut expeditius +sit iter tuum.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_315" id = "not2_315" href = "#line2_315">315.</a> Sed +fac, <i>campos</i> et in iis pugnandi facultatem tibi <i>dari</i>, +montibus superatis, num Romanos timidi humilisque animi esse putas? +—<a name = "not2_316" id = "not2_316" href = +"#line2_316">316.</a> <i>Mortalis</i>, oppos. τοῦ <i>divinus</i>, +egregius; vel, qualis mortalium esse solet; vel ejus, qui vinci potest. +conf. mox <a class = "crossref" href = "#line2_338">v. 338</a>. +—<i>fatiscere</i>, lassescere, fatigari, hinc debilitari, vi, cui +impar sis, cedere.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_317" id = "not2_317" href = "#line2_317">317.</a> Cernes +tibi non cum Saguntinis rem esse. +—<i>Neritia proles</i>, Saguntini, coloni a Zacyntho aliisque +insulis, quibus Ulysses imperabat, deducti. Cf. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#line1_290">I, 290 seq.</a> <i>Neritos</i>, +Ithacæ mons et vicina maris Ionii insula. Vid. VV.DD. ad Virg. Æn. III, +271; Strab. X, p. 312 seq. Hom. Il. β, 632; Ovid. Metam. XIII, 712, +318, 319; Comparant IV, 425 seq. X, 64 seq. Virg. Æn. +X, 324.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">320</span> +<p><a name = "line2_320" id = "line2_320"> </a> +Nec requies ævi nota, exsanguesque merendo</p> +<p><a name = "line2_321" id = "line2_321"> </a> +Stant prima inter signa senes, letumque lacessunt.</p> +<p><a name = "line2_322" id = "line2_322"> </a> +Ipse ego Romanas perfosso corpore turmas</p> +<p><a name = "line2_323" id = "line2_323"> </a> +Tela <a href = "#var2_323">intorquentes</a> conrepta e vulnere vidi;</p> +<p><a name = "line2_324" id = "line2_324"> </a> +Vidi animos mortesque virum, decorisque furorem.</p> +<span class = "linenum">325</span> +<p><a name = "line2_325" id = "line2_325"> </a> +Si bello <a href = "#var2_325">absistis</a>, nec te victoribus +obfers,</p> +<p><a name = "line2_326" id = "line2_326"> </a> +Quantum, heu Carthago! donat tibi sanguinis Hannon?»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_320" id = "not2_320" href = "#line2_320">320.</a> +<i>ævi</i>, senectutis, <i>requies</i> et otium a bello ac negotiis +<i>non nota</i> Romanis res est. +—<i>exsangues merendo</i>, militiæ laboribus fracti et debilitati. +—<a name = "not2_321" id = "not2_321" href = +"#line2_321">321.</a> <i>letum lacessunt</i>, mortem ultro adeunt, +se ei obferunt. Vid. Heyne ad Virg. Æn. X, 10. +—<a name = "not2_322" id = "not2_322" href = +"#line2_322">322.</a> <i>Ipse ego vidi</i>, cum emphasi, ut +<a class = "crossref" href = "#line2_340">v. 340</a>, et ap. Stat. +Silv. V, <span class = "smallcaps">ii</span>, 113; Drak. +—<a name = "not2_323" id = "not2_323" href = +"#line2_323">323.</a> <i>Tela</i> e corpore suo tracta, quum alia +deficerent, in hostem mittentes vidi. +—<a name = "not2_324" id = "not2_324" href = +"#line2_324">324.</a> <i>decoris</i>, του κλέους, gloriæ +<i>furorem</i>. Vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_32">ad I, 32</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_326" id = "not2_326" href = "#line2_326">326.</a> +<i>donat</i> conf. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_487">ad +I, 487</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">116</span> +<p><a name = "line2_327" id = "line2_327"> </a> +Gestar ad hæc: namque inpatiens asperque coquebat</p> +<p><a name = "line2_328" id = "line2_328"> </a> +Jamdudum inmites iras, mediamque loquentis</p> +<p><a name = "line2_329" id = "line2_329"> </a> +Bis conatus erat turbando abrumpere vocem:</p> +<span class = "linenum">330</span> +<p><a name = "line2_330" id = "line2_330"> </a> +«<a href = "#var2_330">Concilione</a>, inquit, Libyæ, Tyrioque +Senatu,</p> +<p><a name = "line2_331" id = "line2_331"> </a> +Pro Superi! Ausonius miles sedet? <a href = "#var2_331">armaque +tantum</a></p> +<p><a name = "line2_332" id = "line2_332"> </a> +Haud dum sumta viro? <a href = "#var2_332">nam cetera</a> non latet +hostis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">116</span> +<a name = "not2_327" id = "not2_327" href = "#line2_327">327.</a> Turni +exemplum Drancem refutantis ap. Virg. Æn. XI, 376 seqq. sequutus est +poeta: Livius XXI, 11; aliique historici non definiunt, quinam Hannoni +nominatim contradixerint; Ern. +—<i>Gestar</i>, aliquis ex Barcina factione, quæ apud milites +plebemque plurimum valebat. Ipsum nomen a poeta effictum. +—<i>asper</i>, τραχὺς, iratus. +—<i>coquere iram</i> eleganter pro lente parare eam, ut <a class = +"crossref" href = "#line2_540">v. 540</a>; <a class = "crossref" +href = "bookVII.html#line7_404">VII, 404</a>; πέπτειν, seu πέσσειν χόλον +Hom. Il. δ, 513; πέσσειν κήδεα μυρία Il. ω, 639. Contra dolor, vel ira +<i>decoqui</i>, h. defervescere, deflagrare dicitur ut χόλον καταπέπτειν +Hom. Il. α, 81; ubi v. Schol. et <ins class = "correction" title = +"‘Cœppen’ legitur">Kœppen</ins> Drak. laudat Claud. in Eutrop. II, 350; +Isean. bell. Troj. III, 131, et Gronov. Diatr. Stat. c. 14. Hinc etiam +<i>coquere consilia</i>, <i>bellum</i>, <i>extrema cœpta</i>, pro parare +et clam moliri, inf. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_430">X, 430</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_3">XVI, 3</a>; et ap. Liv. III, 36; +VIII, 3; XL, 11. Exquisitius vero ipsa <i>ira</i> nos +<i>coquere</i>, h. vexare dicitur, ut <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_538">IV, 538</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#line14_103">XIV, 103</a>, et Virg. Æ. VII, 345; ubi vid. +Heyne. Ratio harum locutionum in eo quærenda, quod gravis ira acerrimum +motum ebullientis sanguinis, et in primis oleosarum ejus partium, a +quibus bilis in jecore secernitur, excitat, quo fit, ut bilis largius ex +jecinore effluat. Vid. inf. <a class = "crossref" href = "#var2_626">ad +v. 626; in V.L.</a>, <i>Platner’s Briefe ein. Arztes über d. +menschl. Körper</i>, T. II, p. 460. et Jani ad Hor. +I, <span class = "smallcaps">xiii</span>, 4. +—<a name = "not2_330" id = "not2_330" href = +"#line2_330">330.</a> Num concilio nostro Romanus interest, qui +tantum non arma cepit? nam quoad ceterea, alioquin hostis speciem satis +manifestam præbet Hannon. τά γὰρ ἄλλα ἐχθρός οὐ λανθάνει ὤν; quæ +solemnis Græcorum locutio. D. Heins.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_333" id = "line2_333"> </a> +Nunc geminas Alpes, Apenninumque <a href = "#var2_333">minatur</a>,</p> +<p><a name = "line2_334" id = "line2_334"> </a> +Nunc freta Sicaniæ, et Scyllæi litoris undas;</p> +<span class = "linenum">335</span> +<p><a name = "line2_335" id = "line2_335"> </a> +Nec procul est, quin jam Manes umbrasque pavescat</p> +<p><a name = "line2_336" id = "line2_336"> </a> +Dardanias: tanta adcumulat præconia leto</p> +<span class = "pagenum">117</span> +<p><a name = "line2_337" id = "line2_337"> </a> +Vulneribusque virum, <a href = "#var2_337">ac tollit sub sidera +gentem</a>.</p> +<p><a name = "line2_338" id = "line2_338"> </a> +Mortalem, mihi crede, licet formidine turpi</p> +<p><a name = "line2_339" id = "line2_339"> </a> +Frigida corda tremant, mortalem sumimus hostem.</p> +<span class = "linenum">340</span> +<p><a name = "line2_340" id = "line2_340"> </a> +Vidi ego, quum, geminas artis post terga catenis</p> +<p><a name = "line2_341" id = "line2_341"> </a> +<a href = "#var2_341">Evinctus</a> palmas, vulgo traheretur ovante,</p> +<p><a name = "line2_342" id = "line2_342"> </a> +Carceris in tenebras, spes et fiducia gentis</p> +<p><a name = "line2_343" id = "line2_343"> </a> +Regulus Hectoreæ: vidi, quum robore pendens,</p> +<p><a name = "line2_344" id = "line2_344"> </a> +Hesperiam cruce sublimis <a href = "#var2_344">spectaret</a> ab +alta.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_333" id = "not2_333" href = "#line2_333">333.</a> +<i>geminas Alpes</i> Dausq. perperam exponit <i>fissas</i> ab Hannibale, +quasi duas ex unis factas: sed melius N. Heins. et Drak. Alpes +ipsas et Pyrenen, ut ap. Sidon. Apoll. V, 593, et <i>binæ A.</i> +ap. Prudent. Pass. Laurent. v. 38. +—<a name = "not2_335" id = "not2_335" href = +"#line2_335">335.</a> Nec multum abest, quin Romanos etiam occisos +pertimescat. +—<a name = "not2_336" id = "not2_336" href = +"#line2_336">336.</a> <i>adcumulat præconia leto</i>, ut ap. Ovid. +<span class = "pagenum notes">117</span> +Fast. II, 122.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_338" id = "not2_338" href = "#line2_338">338.</a> +<i>Mortalem... hostem</i>: cf. sup. <a class = "crossref" href = +"#line2_316">v. 316</a>; Virg. Æn. X, 375; Hom. Il. π, 622; φ, +568, 569. Gestar oratoria arte singula fere Hannonis argumenta +adsertaque refellit, et iisdem sæpe verbis utitur. +—<a name = "not2_340" id = "not2_340" href = +"#line2_340">340</a> seq. Hæc obponit iis, quæ Hannon <a class = +"crossref" href = "#line2_322">v. 322 seq.</a> dixerat, et vim +virtutemque hostium non magnopere extimescendam esse, probat ex eo, quod +Pœni Regulum, summum Romanorum ducem, captivum duxerint. +—<a class = "missing" name = "not2_342" id = "not2_342" href = +"#line2_342" title = "numerus deest">342.</a> <i>gentis +Hectoreæ</i>, Trojanæ, et hinc Romanæ, ab illa oriundæ. +—<a name = "not2_343" id = "not2_343" href = +"#line2_343">343,</a> <a name = "not2_344" id = "not2_344" href = +"#line2_344">344.</a> Vide <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#lib6_notes">notas Argum. Lib. VI, subnexas</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">345</span> +<p><a name = "line2_345" id = "line2_345"> </a> +<a href = "#var2_345">Nec vero</a> terrent puerilia protenus ora</p> +<p><a name = "line2_346" id = "line2_346"> </a> +Sub galea et pressæ properata casside malæ.</p> +<p><a name = "line2_347" id = "line2_347"> </a> +Indole non adeo segni sumus! adspice; turmæ</p> +<p><a name = "line2_348" id = "line2_348"> </a> +Quot Libycæ certant annos anteire labore,</p> +<p><a name = "line2_349" id = "line2_349"> </a> +Et nudis bellantur equis! ipse, adspice, ductor,</p> +<span class = "linenum">350</span> +<p><a name = "line2_350" id = "line2_350"> </a> +Quum primam tenero vocem proferret ab ore,</p> +<p><a name = "line2_351" id = "line2_351"> </a> +Jam bella et lituos, ac flammis urere gentem</p> +<p><a name = "line2_352" id = "line2_352"> </a> +Jurabat Phrygiam, atque <a href = "#var2_352">animo patria</a> arma +movebat.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_345" id = "not2_345" href = "#line2_345">345.</a> +Refutat et irridet verba Hannonis sup. <a class = "crossref" href = +"#line2_318">v. 18 seq.</a> +—<a name = "not2_346" id = "not2_346" href = +"#line2_346">346.</a> <i>properata</i>, ante justam militaremque +ætatem sumta.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_348" id = "not2_348" href = "#line2_348">348.</a> +<i>annos anteire labore</i> plus laboris et ante, quam ætas patiatur, +suscipere. Drak. conf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_426">IV, 426</a>; Stat. Theb. XI, 34, et Silv. +V, <span class = "smallcaps">ii</span>, 13 seq. +—<a name = "not2_349" id = "not2_349" href = +"#line2_349">349.</a> <i>nudis</i>, infrenatis, <i>equis</i>. Vid. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_215">ad I, 215</a>. +—forte etiam, sine stragulis. Conf. inf. <a class = "crossref" +href = "bookXVII.html#line17_64">XVII, 64, 65</a>. +—Conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_78">I, 78 sq.</a> et <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_744">XIII, 744 seq.</a> ubi tamen decimo ætatis +anno Hannibal jurasse dicitur, ut nono Liv. XXI, 1; Polyb. +II, 1; III, 11 al. +—<a name = "not2_350" id = "not2_350" href = +"#line2_350">350.</a> <i>primo ab ævo</i> inf. <a class = +"crossref" href = "#line2_428">v. 428</a>. +—<a class = "missing" name = "not2_352" id = "not2_352" href = +"#line2_352" title = "numerus deest">352.</a> <i>patria arma</i>, +bellum adversus Romanos, quod pater jam meditabatur, <i>animo +movebat</i>. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_586">ad VII, 586</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">118</span> +<p><a name = "line2_353" id = "line2_353"> </a> +<a href = "#var2_353">Proinde polo</a> crescant Alpes, <a href = +"#var2_353">astrisque</a> coruscos</p> +<p><a name = "line2_354" id = "line2_354"> </a> +Apenninus agat scopulos; per saxa nivesque,</p> +<span class = "linenum">355</span> +<p><a name = "line2_355" id = "line2_355"> </a> +(Dicam etenim, ut stimulent atram vel inania mentem)</p> +<p><a name = "line2_356" id = "line2_356"> </a> +Per cælum est qui pandat iter: pudet Hercule tritas</p> +<p><a name = "line2_357" id = "line2_357"> </a> +<a href = "#var2_357">Desperare</a> vias, laudemque timere secundam.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">118</span> +<a name = "not2_353" id = "not2_353" href = "#line2_353">353.</a> Hæc +spectant ad verba Hannonis <a class = "crossref" href = +"#line2_312">v. 312 sq.</a> +—<i>Proinde</i>, ut ap. Virg. Æ. XI, 383; ubi vid. Heyne. +—<i>coruscos</i>, quia Apenninus est ὄρος νιφόεν, vel ei inminent +silvæ, seu arbores <i>coruscæ</i>, de quibus vid. Heyne ad Virg. Æn. +I, 164 et XII, 701. +—<a name = "not2_355" id = "not2_355" href = +"#line2_355">355.</a> <i>stimulent</i> ad virtutem, reficiant, +confirment, <i>mentem atram</i> h. tristem et timidam, ut <i>nigram</i>; +(vid. Cerda ad Virg. Æn. IX, 719; et Burm. ad Petron. c. 82.) nisi +malis, <i>stimulent</i>, ad iram, vel vexent, crucient, <i>mentem +atram</i>, invidam, malam, gloriæ virtutique Hannibalis obtrectantem, ut +ap. Hor. Epod. VI, 15; VIII, 3; Epist. I, <span class = +"smallcaps">xix</span>, 30, et Sat. I, <span class = +"smallcaps">iv</span>, 85. +—Ernesti maluerit, <i>ut stimulent</i>, sic paulisper adtollant, +<i>artam</i>, timidam, <i>vel inania</i>, aucta in miraculum et +hyperbolica, <i>mentem</i>. +—<a name = "not2_356" id = "not2_356" href = +"#line2_356">356.</a> <i>Hercule</i>, qui primus Alpes transiit, +unde et ara ei sacra in ipsarum valle erat. Conf. Ind. it. Barth. Adv. +VI, 15; Liv. V, 34; Plin. III, 17; Diodor. IV, 19 sq. et al. +—<a name = "not2_357" id = "not2_357" href = +"#line2_357">357.</a> <i>timere</i>, non sperare, ad eam non +adspirare.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_358" id = "line2_358"> </a> +Sed Libyæ clades, et primi incendia belli</p> +<p><a name = "line2_359" id = "line2_359"> </a> +Adgerat, atque iterum pro libertate labores</p> +<span class = "linenum">360</span> +<p><a name = "line2_360" id = "line2_360"> </a> +Hannon ferre vetat: ponat formidinis æstus,</p> +<p><a name = "line2_361" id = "line2_361"> </a> +Parietibusque domus inbellis femina servet</p> +<p><a name = "line2_362" id = "line2_362"> </a> +Singultantem animam: <a href = "#var2_362">nos, nos</a> contra ibimus +hostem,</p> +<span class = "pagenum">119</span> +<p><a name = "line2_363" id = "line2_363"> </a> +Quîs procul a Tyria dominos depellere Byrsa,</p> +<p><a name = "line2_364" id = "line2_364"> </a> +Vel Jove non æquo, fixum est: sin fata <a href = +"#var2_364">repugnant</a>,</p> +<span class = "linenum">365</span> +<p><a name = "line2_365" id = "line2_365"> </a> +Et jam damnata cessit Carthagine Mavors,</p> +<p><a name = "line2_366" id = "line2_366"> </a> +Obcumbam potius; nec te, patria inclita, <a href = +"#var2_366">dedam</a></p> +<p><a name = "line2_367" id = "line2_367"> </a> +Æternum famulam; liberque Acheronta <a href = +"#var2_367">videbo</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_358" id = "not2_358" href = "#line2_358">358.</a> +<i>incendia belli</i> ut ap. Virg. Æ. I, 566. +—<a name = "not2_359" id = "not2_359" href = +"#line2_359">359.</a> <i>Aggerat</i> conf. <a class = "crossref" +href = "#line2_304">v. 304 sqq.</a> +—<a name = "not2_361" id = "not2_361" href = +"#line2_361">361.</a> <i>inbellis femina</i> Hannon dicitur, +sarcasmo satis noto, ut adeo non opus sit tot exemplis, quot laudarunt +Dausq. et Drak. +—<a name = "not2_362" id = "not2_362" href = +"#line2_362">362.</a> <i>Singulantem animam</i> D. Heins. +docte magis, ut solebat, quam vere explicabat cessantem, otioque +torpentem, ut in lacrimantibus fieri soleat, quibus a singultu subinde +vox inhibeatur, ἀμβλήδην σχολάζουσαν καὶ ἀργοῦσαν cum adverb. Hom. +Innuit potius summam tristiam mortisque timorem: singultant +<span class = "pagenum notes">119</span> +enim vel lacrimantes vel morientes. +—<a name = "not2_363" id = "not2_363" href = +"#line2_363">363.</a> <i>Tyria Byrsa</i>, ut ap. Virg. Æn. +I, 367; ubi vid. Intpp. +—<i>dominos</i> ut sup. <a class = "crossref" href = +"#line2_45">v. 45</a>. Summa vis et πάθος in his, et qui sequuntur, +versibus, ut in tota oratione! +—<a name = "not2_364" id = "not2_364" href = +"#line2_364">364.</a> <i>Jove non æquo</i>, iniquo, irato, invito +et non favente, ut contra <i>æquus</i> est propitius. Cf. Ind. et +<a class = "crossref" href = "bookIII.html#not3_2">ad III, 2</a>; +Virg. Æ. I, 479; VI, 129. Jovis autem ira metuenda, quoniam <ins +class = "correction" title = "ὄρκιος legitur">ὅρκιος</ins> est. Vid. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_9">ad I, 9</a>. +—<a name = "not2_365" id = "not2_365" href = +"#line2_365">365.</a> Hæc Dausq. ad h.l. et Drak. ad XII, 517 +referunt ad vulgarem veterum opinionem, Deos tutelares geniosque locorum +expugnanda et expugnata urbe excedere vel omnino rebus adversis suos +deserere, et ad hostes transire; unde ab his evocari, (Liv. V, 21; +Plin. XXVIII, 2.) sed ab oppidi incolis in tuto arcanoque loco +recondi, et catenis etiam constringi solebant. Conf. <a class = +"crossref" href = "#line2_590">v. 590 seq.</a> Tac. Hist. +V, 13; Plut. Alex. c. 41; Curt. IV, <span class = +"smallcaps">iii</span>, 21; Drak. l.c. et Intp. ad Virg. Æ. II, 351 seq. +Sic contra Dii <i>præsentes esse</i>, vel <i>adesse</i>, quibus favent, +et <i>redire</i> dicuntur, (v.c. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_235">VIII, 235</a>, et Val. Fl. II, 485) fortuna +mutata, cœptisque nostris iterum adspirante. Sed hæ loquendi formulæ +etiam sensu forensi et poetico adcipi possunt; ut h.l. +—<a href = "#line2_365">365.</a> <i>Mavors</i> de belli +fortuna. Altera interpretatio præferenda, si Carthago Martem præ ceteris +diis coluit; quod poeta etiam <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_118">I, 118</a>, innuisse videri potest. Idem +Marsus colligebat ex portento capitis equini, inter fundamenta urbis +inventi. Sed vid. Heynii Exc. XIV, ad Virg. Æn. I, et conf. sup. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_26">I, 26 sqq.</a> +—<a name = "not2_367" id = "not2_367" href = +"#line2_367">367.</a> <i>liberque Acheronta videbo</i> ut ap. Ovid. +Met. XIII, 465; Senec. Troad. v. 144 seq. et Lucan. VII, +<span class = "pagenum notes">120</span> +612; Drak.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_368" id = "line2_368"> </a> +Nam quæ, pro Superi! Fabius <a href = "#var2_368">jubet?</a> ocius +arma</p> +<p><a name = "line2_369" id = "line2_369"> </a> +Exuite, et capta descendite ab arce Sagunti;</p> +<span class = "linenum">370</span> +<p><a name = "line2_370" id = "line2_370"> </a> +Tum delecta manus scutorum incendat acervos,</p> +<p><a name = "line2_371" id = "line2_371"> </a> +Uranturque rates, ac toto absistite ponto.</p> +<p><a name = "line2_372" id = "line2_372"> </a> +Dî procul, o! merita est <a href = "#var2_372">numquam si talia +plecti</a></p> +<span class = "pagenum">120</span> +<p><a name = "line2_373" id = "line2_373"> </a> +Carthago, prohibete nefas; nostrique solutas</p> +<p><a name = "line2_374" id = "line2_374"> </a> +Ductoris servate manus!» <a href = "#var2_374">Ut</a> deinde +resedit,</p> +<span class = "linenum">375</span> +<p><a name = "line2_375" id = "line2_375"> </a> +Factaque censendi, <a href = "#var2_375">Patrum</a> de more, +potestas;</p> +<p><a name = "line2_376" id = "line2_376"> </a> +Hic Hannon reddi propere certamine rapta</p> +<p><a name = "line2_377" id = "line2_377"> </a> +Instat, et auctorem violati fœderis <a href = "#var2_377">addit</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_373" id = "not2_373" href = "#line2_373">373.</a> +<i>prohibete nefas</i>, ut ap. Virg. Æn. V, 197; ubi vid. Intpp. +—<i>solutas manus</i>, libertatem. +—<a name = "not2_376" id = "not2_376" href = +"#line2_376">376,</a> <a name = "not2_377" id = "not2_377" href = +"#line2_377">377.</a> Cf. Liv. XXI, 10, extr.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_378" id = "line2_378"> </a> +Tum vero adtoniti, ceu <a href = "#var2_378">templo inrumperet</a> +hostis,</p> +<p><a name = "line2_379" id = "line2_379"> </a> +Exsiluere Patres, Latioque id verteret omen</p> +<span class = "linenum">380</span> +<p><a name = "line2_380" id = "line2_380"> </a> +Oravere Deum. At postquam discordia <a href = "#var2_380">sentit</a></p> +<p><a name = "line2_381" id = "line2_381"> </a> +Pectora, et infidas ad Martem vergere mentes;</p> +<p><a name = "line2_382" id = "line2_382"> </a> +Non ultra patiens Fabius <a href = "#var2_382">rexisse</a> dolorem,</p> +<p><a name = "line2_383" id = "line2_383"> </a> +<a href = "#var2_383">Concilium exposcit propere, Patribusque +vocatis</a></p> +<p><a name = "line2_384" id = "line2_384"> </a> +Bellum se gestare sinu pacemque profatus,</p> +<span class = "linenum">385</span> +<p><a name = "line2_385" id = "line2_385"> </a> +Quod sedeat legere, ambiguis neu fallere dictis</p> +<p><a name = "line2_386" id = "line2_386"> </a> +Inperat, ac, sævo neutrum renuente Senatu,</p> +<p><a name = "line2_387" id = "line2_387"> </a> +<a href = "#var2_387">Ceu clausas acies gremioque effunderet +arma</a>,</p> +<span class = "pagenum">121</span> +<p><a name = "line2_388" id = "line2_388"> </a> +«Adcipite infaustum Libyæ, eventuque priori</p> +<p><a name = "line2_389" id = "line2_389"> </a> +Par, inquit, bellum:» et laxos <a href = "#var2_389">effundit</a> +amictus.</p> +<span class = "linenum">390</span> +<p><a name = "line2_390" id = "line2_390"> </a> +Tum patrias repetit pugnandi nuntius arces.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_378" id = "not2_378" href = "#line2_378">378.</a> +<i>Templo</i> vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_617">ad +I, 617</a>. +—<a name = "not2_380" id = "not2_380" href = +"#line2_380">380.</a> <i>Oravere Deum</i>, in cujus templo erant, +ut omen in Latium converteret. Conf. Virg. Æn II, 190, et sup. <a class += "crossref" href = "#not2_54">ad v. 54</a>. Conf. omnino Liv. XXI, +18, extr. Flor. II, 6; ubi vid. Salmas. Appian. Hisp. c. 13, et +Polyb. III, 33. +—<a name = "not2_382" id = "not2_382" href = +"#line2_382">382.</a> <i>Non patiens</i>, μή δυνάμενος. +—<a name = "not2_385" id = "not2_385" href = +"#line2_385">385.</a> <i>sedeat</i>, ut <i>stat</i> <a class = +"crossref" href = "#line2_235">II, 235</a>; pro <i>sedeat animo</i>, h. +statutum cum animo ac deliberatum habeant, certum sit ac decretum. Nam +<i>sedere</i> est firmum et +<span class = "pagenum notes">121</span> +inmobile esse, v.c. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_648">VIII, 648</a>. Cf. Ind. et Virg. Æn. II, 660; +IV, 15; V, 418; XI, 551.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_390" id = "not2_390" href = "#line2_390">390.</a> Poeta +omittit, quæ Livius libro XXI, 19; tradit.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_391" id = "line2_391"> </a> +Atque ea dum profugæ regnis agitantur <a href = +"#var2_391">Elissæ</a>,</p> +<p><a name = "line2_392" id = "line2_392"> </a> +<a href = "#var2_392">Adcisis</a> velox populis, quîs ægra lababat</p> +<p><a name = "line2_393" id = "line2_393"> </a> +Ambiguo sub Marte fides, prædaque gravatus</p> +<p><a name = "line2_394" id = "line2_394"> </a> +Ad muros Pœnus revocaverat arma Sagunti.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_392" id = "not2_392" href = "#line2_392">392.</a> +<i>Adcisis</i>, obpressis, <i>populis</i>, Olcadibus, Oretanis +Carpetanisque, qui delectus acerbitate consternati metum defectionis +præbuerant. Vid. Liv. XXI, 11, et Polyb. III, 13, 15. +—<i>Adflictis</i>, h.e. male mulctatis, emend. Withof. quia Livius +illos populos tantum obpressos dicat celeritate Hannibalis. At vid. var. +lect. +—<i>labare</i>, ut Drak. verbis utar, est deficere, labefactari, +minari ruinam, nutare, propemodum labi, nondum tamen labi, ut egregie +notavit Gronovius a Livii Præfationem, et ejus librum XXII, +cap. 61. +—<i>ægra</i>, infirma.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">395</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_395" id = "line2_395"> </a> +Ecce autem clipeum, sævo fulgore micantem,</p> +<p><a name = "line2_396" id = "line2_396"> </a> +Oceani gentes ductori dona ferebant,</p> +<span class = "pagenum">122</span> +<p><a name = "line2_397" id = "line2_397"> </a> +Callaicæ telluris opus, galeamque coruscis</p> +<p><a name = "line2_398" id = "line2_398"> </a> +Subnixam cristis, vibrant cui vertice <a href = "#var2_399">coni</a></p> +<p><a name = "line2_399" id = "line2_399"> </a> +<a href = "#var2_399">Albentis</a>, niveæ tremulo nutamine pennæ;</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_395" id = "not2_395" href = "#line2_395">395.</a> +Splendidum hunc locum de Hann. clipeo Silius tractavit ad exemplum Virg. +Æ. VIII, 626 sqq. Varia de hoc episodio dicenda essent, nisi otium nobis +fecissent Ill. Heyne in Exc. IV, ad Virg. Æn. VIII, et Cl. +<i>Schlichtegroll über den Schild des Herc.</i> quorum observationes ad +h.l. transferre magni nec negotii nec ingenii est. Conf. <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#not6_653">ad VI, 653 sq.</a> +—<i>sævo</i>, δεινῷ summo. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_2">ad I, 2</a>, et Perizon. ad +<span class = "pagenum notes">122</span> +Ælian. V. H. I, 1. +—<a name = "not2_397" id = "not2_397" href = +"#line2_397">397.</a> <i>Callaicæ telluris</i> dona sunt, quoniam +ea metallis, maxime auro, abundabat. vid. Martial. X, 16; XIV, 95, +et 139, extr. <i>Callaici</i>, Καλλαϊκοὶ ap. Ptol. et Strab., vulgo +Καλλαίκοι, <i>Callæci</i>, populus Hispaniæ Tarrac. inter Durium et +Minium fluvios, versus <i>Oceanum</i>, ubi nunc fere Gallæcia, seu +Gallicia est, et superior Portugaliæ pars. Nomen adcepisse dicitur ab +ant. urbe <i>Calle</i>, cujus portus adhuc nomine <i>Puerto</i>, vel +<i>Port a Port</i> insignis est, unde Portugalia denominata. Hinc minus +recte <i>Gallæci</i> et <i>Gallœci</i> adpellantur. +—<a name = "not2_398" id = "not2_398" href = +"#line2_398">398.</a> <i>Subnixam</i>, conf. Heyne ad Virg. Æn. IV, +217; Heins. ad Ovid. Met. VI, 715, et Gronov. Diatr. in Stat. +c. 55. +—<a name = "not2_399" id = "not2_399" href = +"#line2_399">399.</a> <i>Albentis coni</i>, propr. clari, vel +splendidi, λευκοὶ, et hinc, vel ænei, vel aurei, ut <i>fulva cassis</i> +<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_78">V, 78</a>; +<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_637">VII, 637</a>, +<i>aurea galea</i>, Virg. Æn. IX, 50: κόρυθες λαμπροῖσι φάλοισι Hom. Il. +ν, 132.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">400</span> +<p><a name = "line2_400" id = "line2_400"> </a> +Ensem <a href = "#var2_400">unum</a>, ac multis fatalem millibus +hastam;</p> +<p><a name = "line2_401" id = "line2_401"> </a> +Præterea <a href = "#var2_401">textam</a> nodis, auroque trilicem</p> +<p><a name = "line2_402" id = "line2_402"> </a> +<a href = "#var2_402">Loricam, nulli</a> tegimen penetrabile telo.</p> +<p><a name = "line2_403" id = "line2_403"> </a> +Hæc, ære et duri chalybis perfecta metallo,</p> +<p><a name = "line2_404" id = "line2_404"> </a> +Atque opibus perfusa Tagi, per singula lætis</p> +<span class = "linenum">405</span> +<p><a name = "line2_405" id = "line2_405"> </a> +Lustrat ovans oculis, <a href = "#var2_405">et gaudet origine +regni</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_400" id = "not2_400" href = "#line2_400">400.</a> +<i>multis fatalem</i>: elegantissime: πολλοὺς ἀναιρησομένη; D. Heins. +—<a name = "not2_401" id = "not2_401" href = +"#line2_401">401.</a> <i>Lorica texta</i>, contexta, <i>nodis</i>, +χιτὼν λεπιδωτος, vel στρεπτος Hom. Il. ε, 113, φ, 31, et <i>conserta +hamis</i> ap. Virg. Æn. III, 467; ubi vid. Heyne. Nam <i>nodi</i> +dicuntur quæcumque vincula, et h.l. catenulæ, (conf. Virg. Æ. +I, 296.) annuli, seu circuli, inter se inplexi, quibus squamæ +junguntur, quique Maroni et inf. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_140">V, 140</a>, <i>hami</i> vocantur; <i>bilicem +Loricam</i> (ut θώρηξ διπλόος ap. Hom. Il. δ, 133.) memorat Virg. Æ. IX, +707, et XII, 375; sed <i>trilicem</i>, Æn. III, 467; V, 259, et +VII, 639; ad quæ ll. vid. Heyne.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_404" id = "not2_404" href = "#line2_404">404.</a> +<i>opibus Tagi</i>, auro vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_155">ad I, 155</a>, <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_234">234</a>. +—<i>per singula lustrat</i>, pro, perlustrat singula, Draken. +—Conf. Virg. Æn. VIII, 617 seq. et 730. +—<a name = "not2_405" id = "not2_405" href = +"#line2_405">405.</a> <i>gaudet origine regni</i> h. cælatura +armorum, clipei in primis, originem Carthaginis adumbrante. Male Schmid. +dona illa futuri regni putat indicia.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">123</span> + +<p class = "indent"> +<a name = "line2_406" id = "line2_406"> </a> +Condebat primæ Dido Carthaginis arces,</p> +<p><a name = "line2_407" id = "line2_407"> </a> +Instabatque operi subducta classe juventus.</p> +<p><a name = "line2_408" id = "line2_408"> </a> +Molibus hi claudunt portus, his tecta domusque</p> +<p><a name = "line2_409" id = "line2_409"> </a> +Partiris, <a href = "#var2_409">justæ Bitia venerande senectæ</a>.</p> +<span class = "linenum">410</span> +<p><a name = "line2_410" id = "line2_410"> </a> +Ostentant caput effossa tellure repertum</p> +<p><a name = "line2_411" id = "line2_411"> </a> +Bellatoris equi, atque omen clamore salutant.</p> +<p><a name = "line2_412" id = "line2_412"> </a> +Has inter species orbatum classe, suisque,</p> +<p><a name = "line2_413" id = "line2_413"> </a> +<a href = "#var2_413">Ænean pulsum pelago, dextraque precantem</a></p> +<p><a name = "line2_414" id = "line2_414"> </a> +Cernere erat: fronte hunc avide regina serena.</p> +<span class = "linenum">415</span> +<p><a name = "line2_415" id = "line2_415"> </a> +Infelix, ac jam vultu spectabat amico.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">123</span> +<a name = "not2_406" id = "not2_406" href = "#line2_406">406.</a> +Argumentum clipei exponit poeta, et vv. 406, 425; in epitomen redegit, +quæ Maro de Ænea et Didone pluribus verbis refert. <i>Condebat</i>, +<i>Instabat</i>, <i>claudunt</i>, etc. eleganter pro, in clipeo videbat +imaginem Didonis arcem C. condentis, etc. +—<i>primæ</i>, vel ut <i>primam</i> sup. <a class = "crossref" +href = "#line2_235">v. 235</a>, ubi vid. V.L., vel antiquioris C. +Nam est quoque <i>Carthago Nova</i> in Hispania, de qua vid. <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#not3_368">ad III, 368</a>. +—<a name = "not2_407" id = "not2_407" href = +"#line2_407">407.</a> <i>Instabat operi</i> ut ap. Virg. Æ. +I, 423 et 504. +—<i>subducta classe</i> in litus, ut contra <i>deducere</i>, more +veterum satis noto. Conf. Heyne ad Virg. Æn. I, 551. +—<a name = "not2_408" id = "not2_408" href = +"#line2_408">408.</a> <i>Molibus</i> lapidum <i>claudunt portus</i> +vid. Heyne ad Virg. Æn. I, 427; nostræ ed. vol. I, p. 122. +<i>Ed.</i> +—<a name = "not2_409" id = "not2_409" href = +"#line2_409">409.</a> <i>Bitias</i> nomen Punicum: teste Serv. ad +Virg. Æn. I, 738: <i>classis Punicæ fuit præfectus, ut docet +Livius</i>. <span class = "greek" title = "Bithuas">Βιθύας</span> +memoratur Appian. Pun. c. 111, 114, 120; Draken.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_410" id = "not2_410" href = +"#line2_410">410.</a> Conf. Virg. Æn. I, 441 sq. ubi vid. +Heyne in Not. et Exc. XIV. Hinc Carthago etiam <span class = "greek" +title = "Kakkabê">Κακκάβη</span> olim dicta. Vid. quos Drak. laudat, +Berkel. ad Steph. Byz. Vid. <span class = "greek" title = +"Karchêdôn">Καρχηδὼν</span>, Bochart. Geogr. S. II, <span class = +"smallcaps">i</span>, 24, et Patin. num. ær. Imper. p. 12. +—<a name = "not2_411" id = "not2_411" href = +"#line2_411">411.</a> <i>omen clamore salutant</i> ut <a class = +"crossref" href = "bookXV.html#line15_146">XV, 146</a>, et ap. Virg. Æn. +III, 524, et XII, 257; ubi vid. Heyne.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_413" id = "not2_413" href = +"#line2_413">413.</a> <i>dextra</i> porrecta <i>precantem</i>, qui +dextram precantem, supplicem protendebat. Cf. V.L. Poeta respexit Virg. +Æn. I, 519, 525, 597 seqq. ut in vss. 414, 415; Virg. Æ. +I, 575 sq. 613 sq. IV, 1 sqq.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_416" id = "line2_416"> </a> +Hinc et speluncam, furtivaque fœdera amantum</p> +<p><a name = "line2_417" id = "line2_417"> </a> +Callaicæ fecere manus: it clamor ad auras,</p> +<span class = "pagenum">124</span> +<p><a name = "line2_418" id = "line2_418"> </a> +Latratusque canum; subitoque exterrita nimbo</p> +<p><a name = "line2_419" id = "line2_419"> </a> +Occultant alæ venantum corpora silvis.</p> +<span class = "linenum">420</span> +<p><a name = "line2_420" id = "line2_420"> </a> +Nec procul Æneadum vacuo jam litore classis,</p> +<p><a name = "line2_421" id = "line2_421"> </a> +Æquora <a href = "#var2_421">nequidquam</a> revocante <a href = +"#var2_421">petebat</a> Elissa.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_416" id = "not2_416" href = "#line2_416">416.</a> Conf. +Virg. Æn. IV, 124 sq. 165 seq. +—<a name = "not2_417" id = "not2_417" href = +"#line2_417">417.</a> <i>manus Callaicæ</i>, Callaicorum. Conf. +<a class = "crossref" href = "#line2_397">v. 397</a>. +—Conf. Virg. Æn. IV, 129 seqq. Hæc +<span class = "pagenum notes">124</span> +sunt verba Virg. Æn. V, 257 ubi vid. Heyne. Ernesti nota hæc est: +«quæri non debebat, quomodo hæc arte effingi potuerint. In his, si cum +poeta res est, non est argutandum. Possunt sane figuræ ita effingi, ut, +qui spectet, sciat, utrum clament, nec ne, an aliud quid agant. Sed +habet etiam hoc præ artifice præcipuum poeta, quod actiones continuare +dicendo, et vitæ documenta dilucidius exprimere orationis ornatu potest, +quam artifex, qui unum tantum actionis momentum et veluti punctum figere +valet. Sic ap. Stat. Theb. I, 550 sq. et Val. Flac. II, 410 sqq. +ubi in multis frustra argutati sunt intpp.» +—<i>it clamor ad auras</i>, h. putes ire clamorem ad auras, +videtur ire clamor ad auras. Ita N. Heins. ab acerba censura Barth. +Adv. VI, 25 vindicat poetam. Vid. Gronov. Diatr. Stat. c. 4, et +Drak. ad h.l. ubi conf. inf. 429, 430, Anacr. XXVIII, 6 seq., Ovid. +Met. XIII, 689, Stat. Th. I, 525 sq. et alia loca, ubi poetæ, +incredibilia narraturi, ea additis vocc. <i>pæne</i>, <i>credas</i>, <i> +putes</i>, <i>videntur</i> aliisve mollire solent. Cf. Virg. Æn. VIII, +646, 656, 717, et alia, quæ magis ad præstantiam artis, qua in ære +expressa sunt, et ad ornatum poetæ pertinent, quam ad præcepta artis +exigenda sunt. Vid. Heyne in Exc. IV, ad Virg. Æn. VIII, p. 229 sq. +edit. prior. et Lessing Laocoon. +—<a name = "not2_419" id = "not2_419" href = +"#line2_419">419.</a> <i>Occultant alæ</i>, etc., venantes latebant +post alas indaginum, pinnas in formidine; ut interpretatur Heyne ad +Virg. Æn. IV, 121. Marsus et alii <i>alas</i>, turbam, <i>venantum</i> +intelligunt.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_420" id = "not2_420" href = "#line2_420">420,</a> +<a name = "not2_421" id = "not2_421" href = "#line2_421">421.</a> Confer, +quæ sint ibi var. lect., et vide Virg. Æ. IV, 393 +<span class = "pagenum notes">125</span> +sq. 571 sq.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_422" id = "line2_422"> </a> +Ipsa pyram super ingentem stans saucia Dido</p> +<p><a name = "line2_423" id = "line2_423"> </a> +Mandabat Tyriis ultricia bella futuris,</p> +<p><a name = "line2_424" id = "line2_424"> </a> +Ardentemque rogum media spectabat ab unda</p> +<span class = "pagenum">125</span> +<span class = "linenum">425</span> +<p><a name = "line2_425" id = "line2_425"> </a> +Dardanus, et magnis pandebat carbasa fatis.</p> +<p><a name = "line2_426" id = "line2_426"> </a> +Parte alia, supplex infernis Hannibal aris,</p> +<p><a name = "line2_427" id = "line2_427"> </a> +Arcanum Stygia libat cum vate cruorem,</p> +<p><a name = "line2_428" id = "line2_428"> </a> +Et primo bella Æneadum jurabat ab ævo.</p> +<p><a name = "line2_429" id = "line2_429"> </a> +At senior Siculis exsultat Hamilcar in arvis;</p> +<span class = "linenum">430</span> +<p><a name = "line2_430" id = "line2_430"> </a> +Spirantem credas certamina anhela movere:</p> +<p><a name = "line2_431" id = "line2_431"> </a> +Ardor inest oculis, torvumque minatur imago.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_422" id = "not2_422" href = "#line2_422">422.</a> Conf. +Æn. IV, 504 seq. +—<i>saucia</i> vel gravi cura, ut ap. Virg. Æ. IV, 1; vel +ense, ut ib. v. 646, 663. +—<a name = "not2_423" id = "not2_423" href = +"#line2_423">423.</a> Cf. Virg. Æn. IV, 584 sq. inpr. 622, 629. +—<a name = "not2_424" id = "not2_424" href = +"#line2_424">424.</a> Vid. Virg. Æ. V, 1 sq. +—<a name = "not2_425" id = "not2_425" href = +"#line2_425">425.</a> <i>Dardanus</i>, h. Dardanius, Trojanus +Æneas. Vid. <a class = "crossref missing" href = "bookI.html#not1_15" +title = "recte 15">ad I, 14</a>. +—<i>magnis pandebat carbasa fatis</i>, ut <i>fatis vela dare</i> +dixit Virg. Æn. III, 9. +—<i>fatis</i> per oracula et prodigia monstratis, vel bonis +ominibus et spe magnæ felicitatis, ad quam eum fata sua ducebant, vel, +quod malim, mandato magni Jovis, ut ap. Virg. Æn. IV, 614.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_426" id = "not2_426" href = "#line2_426">426.</a> Conf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_93">I, 93</a> seq. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_119">119 seqq.</a> +—<i>infernis aris</i>, h. deorum infernorum, τῶν καταχθονίων. +—<a name = "not2_427" id = "not2_427" href = +"#line2_427">427.</a> <i>cruor Arcanus</i>, quod D. Heins. +observavit, potest esse, qui Apollonio μυδάλεος et Virg. Æn. IV, 455: +<i>obscænus</i> dicitur, vel potius, in fossam magicam fusus. In sacris +enim, præcipue magicis omnia, quibus vis quædam occulta et divina inesse +putabatur, quia in vulgus nota non sunt, arcana, ἀπόῤῥητα, κρυπτα +<i>seclusa</i>, <i>sacra</i> vocantur. Conf. Burm. ad Val. Fl. IV, 15; +VI, 477. Cellar. et alii existimant, poetam h.l. respexisse ad ritum +illum, quo juramenta olim, in conjurationibus inprimis, potione +sanguinis horrenda et sancta facere solebant; v.c. Lydi et Medi Herodot. +I, 74. Catilina Sallust. b. Cat. c. 22; insulani Atlantici Plat. in +Crit. extr. reges Asiatici Tae. Ann. XII, 47; (ubi memorat, id fœdus +<i>arcanum</i> haberi, quasi mutuo cruore sacratum) Scythæ Lucian. in +Toxari, seu de Amicitia c. 37, T. V, p. 273; ed. Schmid. et +Mel. II, 1, 7; Armenii Val. Max. IX, 11; ext. 3, et alii. Conf. +Lips. ad Tac. l.c. et Michaelis Colleg. crit. ad Psalm. XVI, 4, +p. 107 sqq. et ejusd. Jur. Mos. §. 70, et 206; Hinc Sil. sup. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_102">I, 102</a>: +<i>diros templi ritus</i>, et inf. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#line3_140">III, 140</a> <i>sacra horrida</i> dixisse +videri potest.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_429" id = "not2_429" href = "#line2_429">429.</a> +<i>exsultat</i> ut <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_413">VIII, 413</a> et ap. Virg. Æn. XI, 648, quia +dux erat, vel ob equum ferociorem. +—<a name = "not2_430" id = "not2_430" href = +"#line2_430">430.</a> Viventi similis bella gerere videbatur. Sic +<i>spirantia signa et vivos vultus</i> dixit Virg. Ge. III, 34; et Æn. +VI, 848; <i>animosa signa</i> Prop. III, 7, (al. 9) 9. +—Spirare, ut πνεῖν Il. ρ, 447; al. pro vivere. Cf. Drak. +—<a name = "not2_431" id = "not2_431" href = +"#line2_431">431.</a> <i>torvum minatur</i>, ὑπόδρα ἰδῶν.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_432" id = "line2_432"> </a> +Nec non et lævum clipei latus aspera signis</p> +<p><a name = "line2_433" id = "line2_433"> </a> +Inplebat Spartana cohors: hanc ducit ovantem</p> +<span class = "pagenum">126</span> +<p><a name = "line2_434" id = "line2_434"> </a> +Ledæis veniens victor Xanthippus Amyclis.</p> +<span class = "linenum">435</span> +<p><a name = "line2_435" id = "line2_435"> </a> +Juxta triste decus pendet sub imagine pœnæ</p> +<p><a name = "line2_436" id = "line2_436"> </a> +Regulus, et fidei dat <a href = "#var2_436">magna</a> exempla +Sagunto.</p> +<p><a name = "line2_437" id = "line2_437"> </a> +Lætior at <a href = "#var2_437">circa</a> facies, agitata ferarum</p> +<p><a name = "line2_438" id = "line2_438"> </a> +Agmina venatu, et cælata mapalia fulgent.</p> +<p><a name = "line2_439" id = "line2_439"> </a> +Nec procul usta cutem nigri soror horrida Mauri</p> +<span class = "linenum">440</span> +<p><a name = "line2_440" id = "line2_440"> </a> +Adsuetas patrio mulcet sermone leænas.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_432" id = "not2_432" href = "#line2_432">432.</a> +<i>aspera signis</i>, ut <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_141">V, 141</a>, et <a class = "crossref missing" +href = "bookXI.html#line11_277" title = "recte 277">XI, 279</a>; locutio +Virg. Æn. V, 267; ubi vid. Heyne. Conf. Heins. ad Ovid. Met. XIII, +235, et XII, 700. Propr. clipei latus <i>asperum signis</i> erat. +—<a name = "not2_433" id = "not2_433" href = +"#line2_433">433.</a> Conf. loc. class. Polyb. I, 32, et inf. +<a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_301">VI, 301 seq.</a> +<span class = "pagenum notes">126</span> +—<a name = "not2_434" id = "not2_434" href = +"#line2_434">434.</a> <i>Ledæis Amyclis</i> ubi Leda habitasse +dicitur. Conf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_356">IV, +356</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_435" id = "not2_435" href = +"#line2_435">435.</a> <i>pendet sub imagine pœnæ</i> cf. Gronov. +Obss. II, 15, p. 335, et sup. <a class = "crossref" href = +"#line2_343">v. 343</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_440" id = "not2_440" href = "#line2_440">440.</a> Cf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_406">ad I, 406</a>. +—<i>Adsuetas</i> hominibus.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_441" id = "line2_441"> </a> +It <a href = "#var2_441">liber campi</a> pastor, cui fine sine ullo</p> +<p><a name = "line2_442" id = "line2_442"> </a> +Invetitum saltus penetrat pecus: omnia Pœnum</p> +<p><a name = "line2_443" id = "line2_443"> </a> +Armenti vigilem patrio de more sequuntur,</p> +<p><a name = "line2_444" id = "line2_444"> </a> +Gæsaque, latratorque Cydon, tectumque, focique</p> +<span class = "linenum">445</span> +<p><a name = "line2_445" id = "line2_445"> </a> +In silicis venis, et fistula nota <a href = +"#var2_445">juvencis</a>.</p> +<p><a name = "line2_446" id = "line2_446"> </a> +Eminet excelso consurgens colle Saguntos,</p> +<p><a name = "line2_447" id = "line2_447"> </a> +Quam <a href = "#var2_447">circum</a> inmensi populi condensaque +cingunt</p> +<p><a name = "line2_448" id = "line2_448"> </a> +Agmina certantum, pulsantque trementibus hastis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_441" id = "not2_441" href = "#line2_441">441.</a> Conf. +<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_290">III, 290 sq.</a> +et, cujus vestigia Silius pressit, Virg. Ge. III, 339 seq. ubi vid. +Heyne. +—<i>It liber campi</i>, etc., h. sine ullis terminis et quousque +libet, pecus libere in saltibus pascitur. +—<a name = "not2_444" id = "not2_444" href = +"#line2_444">444.</a> <i>Gæsa</i> vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_629">ad I, 629</a>. +—<i>latratorque Cydon</i>, canis Cydonius, Cretensis: epitheton +ornat. Conf. <a class = "crossref" href = "#not2_689">ad +v. 689</a>, et sup. <a class = "crossref" href = "#not2_90">ad +v. 90</a>. +—<i>tectum</i>, mapalia. +—<i>foci</i> h. ignis, <i>in silicis venis</i>, ut ap. Virg. Ge. +I, 135, et Æn. I, 174 sq. et VI, <span class = +"smallcaps">vi</span>, 7.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_449" id = "line2_449"> </a> +Extrema clipei <a href = "#var2_449">stagnabat</a> Iberus in ora,</p> +<span class = "pagenum">127</span> +<span class = "linenum">450</span> +<p><a name = "line2_450" id = "line2_450"> </a> +Curvatis claudens ingentem flexibus orbem.</p> +<p><a name = "line2_451" id = "line2_451"> </a> +Hannibal, abrupto transgressus fœdere ripas,</p> +<p><a name = "line2_452" id = "line2_452"> </a> +Pœnorum populos Romana in bella vocabat.</p> +<p><a name = "line2_453" id = "line2_453"> </a> +Tali sublimis dono, nova tegmina latis</p> +<p><a name = "line2_454" id = "line2_454"> </a> +Aptat concutiens humeris, celsusque profatur:</p> +<span class = "linenum">455</span> +<p><a name = "line2_455" id = "line2_455"> </a> +«Heu quantum Ausonio sudabitis, arma, cruore!</p> +<p><a name = "line2_456" id = "line2_456"> </a> +Quas, belli <a href = "#var2_456">judex</a>, pœnas mihi, Curia, +pendes!»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_449" id = "not2_449" href = "#line2_449">449.</a> Iberus +extremam clipei oram obit, ut Oceanus ap. Hom. Il. ς, 607, et Hesiod. +Sc. Herc. v. 14; quorum rationem secutus est Silius, rejecta ea, +quæ perperam +<span class = "pagenum notes">127</span> +placuit Virg. Æn. VIII, 671 sq. ubi mare inter terram, quæ in medio +clipei est, et infera loca ponitur. Sed incidit in Scyllam, dum voluit +vitare Charybdim. Subtile certe artis judicium non magis in eo, quod +fluvius orbem clipei ambit, quam quod ibi trajicitur, declarasse +videtur. +—<a name = "not2_451" id = "not2_451" href = +"#line2_451">451,</a> <a name = "not2_452" id = "not2_452" href = +"#line2_452">452.</a> Vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_294">ad I, 294</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_453" id = "not2_453" href = "#line2_453">453.</a> +<i>sublimis</i>, superbus, elatus. +—<a name = "not2_454" id = "not2_454" href = +"#line2_454">454.</a> <i>celsus</i>, capite erecto et obstipo, h. +in tergum nimis reclinato, cervice rigida, qui habitus est hominis +superbi et sibi admodum confidentis. Sic «celsus hæc corpore, vultuque +ita læto, ut vicisse jam crederes, dicebat» ap. Liv. XXX, 32; ubi vid. +Duker. Conf. Cic. Tusc. V, 14, et Or. I, 40. +—<a name = "not2_455" id = "not2_455" href = +"#line2_455">455,</a> <a name = "not2_456" id = "not2_456" href = +"#line2_455">456.</a> Imitat. Virg. Æ. II, 582, et VIII, 537 sqq. ad quæ +loca vid. Heyne et Cerda.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_457" id = "line2_457"> </a> +Jamque senescebat <a href = "#var2_457">vallatis</a> mœnibus hostis,</p> +<p><a name = "line2_458" id = "line2_458"> </a> +Carpebatque <a href = "#var2_458">dies</a> urbem, dum signa manusque</p> +<p><a name = "line2_459" id = "line2_459"> </a> +Exspectant fessi socias: tandem æquore <a href = +"#var2_459">vano</a></p> +<span class = "pagenum">128</span> +<span class = "linenum">460</span> +<p><a name = "line2_460" id = "line2_460"> </a> +Avertunt oculos, frustrataque litora ponunt,</p> +<p><a name = "line2_461" id = "line2_461"> </a> +<a href = "#var2_461">Et</a> propius suprema vident: sedet acta +medullis</p> +<p><a name = "line2_462" id = "line2_462"> </a> +Jamdudum, atque inopes penitus coquit intima pestis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_457" id = "not2_457" href = "#line2_457">457 sq.</a> +Poeta illuc, unde <a class = "crossref" href = +"#line2_395">v. 395</a> abierat, redit. +—<i>senescere</i>, debilitari, fame, vigiliis aliisque malis +consumi, ut γηράσκειν ap. Theocr. XII, 2, et Hom. Il. θ, 360; +<i>vallatis</i>, vallo Pœnorum cinctis. +—<i>hostis</i>, Saguntini. +—<a name = "not2_458" id = "not2_458" href = +"#line2_458">458.</a> <i>dies</i>, tempus, temporis spatium. +—<i>Carpere</i>, ut φθίνειν et φθινύθειν, adtenuare, adterere, +consumere paulatim et minuere. Cf. Drak. ad h.l. et Gronov. ad Sen. +Herc. Fur. 874. +—<i>signa manusque socias</i>, auxilia Romanorum. +—<a name = "not2_459" id = "not2_459" href = +"#line2_459">459.</a> <i>fessi</i> v. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_566">ad I, 566</a>. +—<i>æquore vano</i>, quod vana et inania promittebat, quod frustra +pollicebatur, classem Romanorum mox adventuram esse. Cf. Heyne ad Virg. +Æn. I, 392. Sic et <i>frustrata litora</i>, +<span class = "pagenum notes">128</span> +quæ frustrabantur spem Saguntinorum; vel passive, quæ decepta sunt +frustra exspectando classem Romanorum, ut litoribus tribuatur, quod ad +ipsos Saguntinos spectat, et illa quasi frustra sperasse fingantur. Ita +per prosopopœiam dici, monet Lefeb. coll. Ovid. Met. VIII, 293. +—<a name = "not2_460" id = "not2_460" href = +"#line2_460">460.</a> <i>litora ponunt</i> h.c. cogitationes de +litore; Withof. coll. Valer. Fl. I, 632 <i>seponite fluctus</i>. +Exempla ibi ab intpp. et h.l. ab Heins. laudata parum convenire, idem +recte monuit. +—<i>ponunt</i>, pro certo, tamquam exploratum et verum sumunt, +vel, si malis, putant, existimant, ut passim, et ap. Græcos τιθέναι +N. Heinsius conferebat inf. IV, 397; VIII, 95; XI, 157, et XIII, +473, adeoque adcepisse videtur pro deponunt spem in litoribus, h. in +adventu classis Rom. frustra positam, vel, ut Schmid. explicat, omittunt +spectare litora, unde auxilium Rom. speraverant. Sed hæc ratio durior +videtur iis, quas proposui, etsi nec in his satis adquiesco. Conf. V.L. +—<a name = "not2_461" id = "not2_461" href = +"#line2_461">461.</a> Egregia et ornata descriptio urbis, fame et +inopia in summas angustias detrusæ. Sed poeta nimium fere diu tristibus +inmoratur phantas­matibus, ad quæ horremus. Juvenes harum deliciarum +studiosi comparent Ovid. Met. VIII, 799 seq., 824 seq. Claud. b. Gildon. +Vid. 21 seq. et Juven. Sat. XV, 98 seq. +—<i>acta medullis</i>, per medullas, ut <i>fusa medullis</i> inf. +<a class = "crossref" href = "#line2_515">v. 515</a> et <i>sitis +acta omnibus venis</i> ap. Virg. Ge. III, 483. +—<a name = "not2_462" id = "not2_462" href = +"#line2_462">462.</a> <i>inopes</i> victus. +—<i>pestis</i>, h. fames. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_174">ad I, 174</a>. +—<i>coquit</i>, vexat, lente consumit. Vid. <a class = "crossref" +href = "#not2_327">ad v. 327</a>. Sic et mox <i>exurit fames</i>, +ut ap. Quintil. XII, 9; ubi c. 8 <i>ignea f.</i> dicitur, ut λιμὸς +αἴθον Callim. H. in Cer. v. 67; ubi vid. Spanh.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_463" id = "line2_463"> </a> +Est furtim lento <a href = "#var2_463">misere</a> durantia tabo</p> +<p><a name = "line2_464" id = "line2_464"> </a> +Viscera, et exurit siccatas sanguine venas</p> +<span class = "linenum">465</span> +<p><a name = "line2_465" id = "line2_465"> </a> +Per longum celata fames: jam lumina retro</p> +<span class = "pagenum">129</span> +<p><a name = "line2_466" id = "line2_466"> </a> +Exesis fugere genis; jam lurida sola</p> +<p><a name = "line2_467" id = "line2_467"> </a> +Tecta cute, et <a href = "#var2_467">venis</a> male juncta trementibus +ossa</p> +<p><a name = "line2_468" id = "line2_468"> </a> +Exstant, consumtis visu deformia <a href = "#var2_468">membris</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_463" id = "not2_463" href = +"#line2_463">463.</a> <i>Est</i>, ἐσθίει, <i>viscera durantia</i>, +h. obdurantia, seu perferentia malum, ut ap. Virg. Æn. VIII, 577. Conf. +Ind. et quos N. Heins. laudat, Stat. Silv. I, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 91; II, <span class = +"smallcaps">i</span>, 141; V, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 153; Val. Flacc. I, 237; (ubi vid. Burm.) +VII, 338; Lucan. II, 256; IV, 52, 519; VI, 93; Hor. Od. I, <span +class = "smallcaps">xiv</span>, 7. Drak. interpretatur: fames diu +celata consumebat viscera, quæ tamen durabant, quoniam non repentino, +sed lento malo exedebantur. +—<i>tabum</i> et <i>tabes</i> dicitur lenta corruptio et consumtio +cujusvis rei et corporis, cujus causa est fames, vel morbus, venenum, +putredo, pestis, liquatio, etc. +<span class = "pagenum notes">129</span> +—<a name = "not2_466" id = "not2_466" href = +"#line2_466">466</a> <a name = "not2_467" id = "not2_467" href = +"#line2_466">sq.</a> +<i>Exesis</i> conf. Bentl. ad Hor. Epod. V, 37. +—<i>lurida sola Tecta cute ossa</i>; conf. Horat. Epod. XVII, 22, +ibique Bentl. Conf. Theocrit. II, 88 sq. Callim. Hymn. in Cer. +v. 93, 94, ubi vid. Spanh. Drak. comparavit Senec. Controv. +I, 1. Quintil. Declam. XII, p. 210, et Claud. bell. Gild. +v. 21 seq.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_469" id = "line2_469"> </a> +<a href = "#var2_469">Humentis</a> rores noctis terramque madentem</p> +<span class = "linenum">470</span> +<p><a name = "line2_470" id = "line2_470"> </a> +Solamen fecere mali, cassoque labore</p> +<p><a name = "line2_471" id = "line2_471"> </a> +E sicco frustra presserunt robore succos.</p> +<p><a name = "line2_472" id = "line2_472"> </a> +Nil <a href = "#var2_472">temerare</a> piget: rabidi jejunia ventris</p> +<p><a name = "line2_473" id = "line2_473"> </a> +Insolitis adigunt vesci, <a href = "#var2_473">resolutaque, +nudos</a></p> +<p><a name = "line2_474" id = "line2_474"> </a> +<a href = "#var2_474">Linquentes clipeos, armorum tegmina +mandunt</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_471" id = "not2_471" href = "#line2_471">471.</a> Conf. +Sen. de Ira III, 20; Liv. XXIII, 19 et 30; Cic. Verr. V, 33, 38. +—<i>frustra</i> cum <i>casso labore</i>, et verba <i>rores +noctis</i> cum <i>terra madentem</i> juncta languent. Nugatur +D. Heins. cujus hæc nota est: «Mirum, siccitatem fami opponi. Ita +tamen, ut hæc omnia magis loquendi genera esse, quam ad historiam +pertinere, cognoscas: Græci certe insigni elegantia ξηροφαγεῖν de homine +egeno dicunt et famelico, et ἀναξηραίνειν Callim. H. in Cer. 114, +et ἐπὶ ξηροῖσι καθιξεῖν Theocr. I, 50.»</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_472" id = "not2_472" href = +"#line2_472">472.</a> <i>Nil temerare piget</i>, non piget, omnia, +corium, etc. temerare, h. edere, vel, ut N. Heins. exponit, violare +morsu res eas, quæ victui humano non sunt destinatæ, quod Drak. +confirmat loco Ovid. Met. XV, 75. Nam <i>temerare</i> est aliquid +facere, quo nobis interdictum est, vel esse videtur. Conf. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_11">ad I, 11</a>, et <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#line3_501">III, 501</a>. +—<i>rabidi jejunia ventris</i> ut fere ap. Virg. Æn. II, 356; +Ἀτέλεστον λύσσαν ἀεὶ βούβρωστιν ἀναιδέϊ γαστρὶ φυλάσσει dixit Oppian. +Ἁλιευτ. II, 207. +—<a name = "not2_473" id = "not2_473" href = "#line2_473">473, +474. </a> Pelles, vel coria <i>resoluta</i> h. clipeis detracta, +comedebant, relictis nudis clipeorum cratibus: ut Drak. jam exposuisse +video. Sed malim fere <i>resoluta</i> adcipere de liquefactis, vel aqua +mollitis pellibus, ut «Casilinates obsidione Hannibalis clausos, lora, +necessariis vinculorum usibus subducta, eque scutis detractas pelles, +<span class = "pagenum notes">130</span> +ferventi <i>resolutas</i> aqua, mandere» coactos fuisse, tradit Val. +Max. VII, 6, 2. Eosdem «lora detractasque scutis pelles, ubi +fervida mollissent aqua, mandisse» memorat Liv. XXIII, 19.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">130</span> +<span class = "linenum">475</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_475" id = "line2_475"> </a> +Desuper hæc cælo spectans Tirynthius alto</p> +<p><a name = "line2_476" id = "line2_476"> </a> +Inlacrimat fractæ nequidquam casibus urbis.</p> +<p><a name = "line2_477" id = "line2_477"> </a> +Namque metus magnique tenent præcepta parentis,</p> +<p><a name = "line2_478" id = "line2_478"> </a> +Ne sævæ tendat contra decreta novercæ.</p> +<p><a name = "line2_479" id = "line2_479"> </a> +Sic igitur, cœpta occultans, ad limina <a href = +"#var2_479">sanctæ</a></p> +<span class = "linenum">480</span> +<p><a name = "line2_480" id = "line2_480"> </a> +Contendit Fidei, secretaque pectora tentat.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_475" id = "not2_475" href = "#line2_475">475.</a> +Hercules deus tutelaris Sagunti. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_273">I, 273 seq.</a> +—<a name = "not2_476" id = "not2_476" href = +"#line2_476">476.</a> <i>Inlacrimat</i>, quod nec diis, nec +heroibus indignum est. Vid. Köppen ad Hom. Il. α, 349; Riccii Diss. Hom. +XIII. Lessing. in Laoc. p. 6, et Ill. Harles. ad Val. Flacc. IV, +42; ubi idem Hercules lacrimas fundit, ut ap. Virg. Æn. X, 465; ubi +vid. Heyne. Conf. inf. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_204">V, 204, 205.</a></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_477" id = "not2_477" href = "#line2_477">477.</a> +<i>tenent</i> retinent, impediunt quo minus ipse Saguntinis opem ferat. +—<a name = "not2_478" id = "not2_478" href = +"#line2_478">478.</a> <i>novercæ</i>, Junonis.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_479" id = "not2_479" href = +"#line2_479">479.</a> Etiam hæc ingeniose fingit poeta. Cf. ad +I, 598, et quem N. Heins. jam laudavit, Val. Max. VI, ext. 1. +«Crediderim tum ipsam Fidem, humana negotia speculantem, mæstum gessisse +vultum; perseverantissimum sui cultum, iniquæ fortunæ judicio, tam +acerbo exitu damnatum cernentem.» +—<a name = "not2_480" id = "not2_480" href = +"#line2_480">480.</a> <i>secretaque pectora tentat</i>, secreto +ejus animum tentat.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_481" id = "line2_481"> </a> +Arcanis Dea læta, <a href = "#var2_481">polo tum forte remoto</a></p> +<p><a name = "line2_482" id = "line2_482"> </a> +Cælicolum magnas volvebat conscia curas,</p> +<p><a name = "line2_483" id = "line2_483"> </a> +<a href = "#var2_483">Quam tali adloquitur Nemeæ pacator honore:</a></p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_481" id = "not2_481" href = "#line2_481">481.</a> +<i>Arcanis læta</i>, forte solitudinem pro solatio petens. Tum +<i>remoto</i> dictum pro remota a diis. Sed malim ita explicare: +<i>arcanis</i> deorum consiliis delectabatur, <i>polo remoto</i>, ἐν +ἀκροτάτῃ κορυφῇ τοῦ Ὀλύμπου, ubi concilia deorum haberi solent; v.c. ap. +Hom. Il. θ, pr. An <i>polus remotus</i> est simpl. μακρὸς, αἰπὺς, ἀκρος +Ὀλυμπος? et <i>arcanis læta</i>, cui arcana credi solent? +—<a name = "not2_483" id = "not2_483" href = +"#line2_483">483.</a> <i>tali honore</i>, ut <a class = "crossref" +href = "bookX.html#line10_572">X, 572</a>, et apud Virgil. Æneid. +III, 474. «multo compellat honore.» +—<i>Nemeæ pacator</i>, ut contra leo <i>vastator Nemeæ</i> dicitur +Stat. Silv. IV, <span class = "smallcaps">vi</span>, 40. Ita +N. Heins. +<span class = "pagenum notes">131</span> +quem vid. ad Virg. Æ. VI, 804, et ad Claud. laud. Stil. III, 284. Cfr. +quæ Drak. notavit loca, inf. XVI, 246; Stat. Th. IV, 250; Ovid. Epist. +IX, 15; Sen. Herc. Œt. v. 282; inpr. 1990, et de Benef. c. 13; ubi +<i>orbis terrarum marisque pacator</i> vocatur Hercules, ut +<i>pacifer</i> in numis ap. Beger. Thes. Brand. T. II, p. 779, +780, et in marm. ap. Gruter. p. 49, 1, et 1113, 4.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">131</span> +<p><a name = "line2_484" id = "line2_484"> </a> +«Ante Jovem generata, decus Divumque hominumque,</p> +<span class = "linenum">485</span> +<p><a name = "line2_485" id = "line2_485"> </a> +Qua sine non tellus pacem, non æquora <a href = +"#var2_485">norunt</a>,</p> +<p><a name = "line2_486" id = "line2_486"> </a> +Justitiæ consors, tacitumque in pectore numen,</p> +<p><a name = "line2_487" id = "line2_487"> </a> +Exitiumne tuæ dirum spectare Sagunti,</p> +<p><a name = "line2_488" id = "line2_488"> </a> +Et tot pendentem pro te, Dea, cernere pœnas</p> +<p><a name = "line2_489" id = "line2_489"> </a> +Urbem lenta potes? moritur tibi vulgus, et <a href = +"#var2_489">unam</a></p> +<span class = "linenum">490</span> +<p><a name = "line2_490" id = "line2_490"> </a> +Te matres, vincente fame, te mœsta virorum</p> +<p><a name = "line2_491" id = "line2_491"> </a> +Ora vocant, primaque sonant te voce minores.</p> +<p><a name = "line2_492" id = "line2_492"> </a> +Fer cælo auxilium, et fessis da surgere rebus.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a class = "missing" name = "not2_484" id = "not2_484" href = +"#line2_484" title = "numerus deest">484.</a> Verbis <i>ante Jovem +generata</i>, Silius <i>canam, priscam, antiquam Fidem</i> declarare +voluisse videtur, quibus tamen epithetis prisca potius religio innuitur, +quam quod ante Jovem nata sit, quo sensu Vesta <i>cana</i> dicitur. Ex +theogoniis certe id non constat, nisi poeta forte Fidem cum Themide +confudit, quæ fœderibus et feriendis, et religiose <i>servandis præfice +solet</i>. Cf. Heyne ad Virg. Æ. V, 744, et mox <a class = +"crossref" href = "#line2_494">v. 494</a>. +—<a name = "not2_486" id = "not2_486" href = +"#line2_486">486.</a> <i>Justitiæ consors</i>; vid. Jani ad Hor. +Od. I, <span class = "smallcaps">xxiv</span>, 6. +—<a name = "not2_489" id = "not2_489" href = +"#line2_489">489.</a> <i>lenta</i> in ope ferenda, secura et parum +sollicita; ut <a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_440">VII, +440</a>; et <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_567">XII, +567</a>. Cf. Heins. ad Ovid. Trist. II, 514, et inpr. ad ej. Epist. XV, +169, et XIX, 81.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_491" id = "not2_491" href = "#line2_491">491.</a> +<i>minores</i>, ut <i>parvi</i>, infantes. +—<i>vocant</i> et <i>sonant</i>, h. invocant, tuum auxilium +inplorant et præstolantur. +—<a name = "not2_492" id = "not2_492" href = +"#line2_492">492.</a> <i>cælo</i>, de cælo. +—<i>fessis rebus</i> vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_566">ad I, 566</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_493" id = "line2_493"> </a> +Hæc satus Alcmena, contra cui talia virgo:</p> +<p><a name = "line2_494" id = "line2_494"> </a> +«Cerno equidem, nec pro nihilo est mihi fœdera rumpi,</p> +<span class = "linenum">495</span> +<p><a name = "line2_495" id = "line2_495"> </a> +Statque dies, ausis olim tam tristibus ultor.</p> +<p><a name = "line2_496" id = "line2_496"> </a> +Sed me pollutas properantem linquere terras</p> +<p><a name = "line2_497" id = "line2_497"> </a> +Sedibus his, tectisque <a href = "#var2_497">novis</a> succedere +adegit</p> +<span class = "pagenum">132</span> +<p><a name = "line2_498" id = "line2_498"> </a> +Fecundum in fraudes hominum genus: inpia liqui</p> +<p><a name = "line2_499" id = "line2_499"> </a> +Et, quantum terrent, tantum metuentia regna,</p> +<span class = "linenum">500</span> +<p><a name = "line2_500" id = "line2_500"> </a> +Ac furias auri, nec vilia præmia fraudum,</p> +<p><a name = "line2_501" id = "line2_501"> </a> +Et super hæc ritu horrificos ac more ferarum</p> +<p><a name = "line2_502" id = "line2_502"> </a> +Viventes rapto populos, <a href = "#var2_502">luxuque</a> solutum</p> +<p><a name = "line2_503" id = "line2_503"> </a> +Omne decus, multaque obpressum nocte pudorem.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_495" id = "not2_495" href = "#line2_495">495.</a> +<i>Stat</i>, constituta est. +—<i>tristibus</i>, horrendis, nefariis.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_496" id = "not2_496" href = +"#line2_496">496.</a> Dii, ætate aurea inter homines commorati, +postea inpietate eorum commoti terram cum cælo commutarunt: quæ prisca +fabula ex Hesiod. Ἐργ. v. 74, 201, et Ovid. Met. I, 125, 150, +nota est. +—<a name = "not2_497" id = "not2_497" href = +"#line2_497">497.</a> <i>Sedibus his</i> δεικτικῶς. +—<a class = "missing" name = "not2_498" id = "not2_498" href = +"#line2_498" title = "numerus deest">498.</a> <i>Fecundum +<span class = "pagenum notes">132</span> +in fraudes hominum genus</i>, ut <i>fecunda culpæ secula</i> dixit +Horat. Od. III, <span class = "smallcaps">vi</span>, 17. +—<a name = "not2_499" id = "not2_499" href = +"#line2_499">499.</a> <i>Qui terret, plus ipse timet</i>, Claud. +Cons. Honor. IV, 289. Cell. Plures ejusmodi sententias congessit Barth. +Adv. XLVIII, 11. +—<a name = "not2_500" id = "not2_500" href = +"#line2_500">500.</a> <i>furias auri</i> vid. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_32">ad I, 32</a>. +—<i>liqui furias auri</i>, etc. h. populos, vel homines cupidos +auri, et malis artibus felices. +—<a name = "not2_502" id = "not2_502" href = +"#line2_502">502.</a> <i>luxu solutum</i>, sublatum, <i>Omne +decus</i>, decorum et honestum. +—<a name = "not2_503" id = "not2_503" href = +"#line2_503">503.</a> <i>nocte</i>, concubitu, ut <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#line3_429">III, 429</a>; vel propr. etsi +sensus idem est. Vitiorum caligine, Mars. 504. Cf. <a class = "crossref" +href = "bookXI.html#line11_183">XI, 183</a>; ubi Drak. comparavit Lucan. +I, 175; Sen. Herc. fur. v. 253; et in Hippol. v. 543.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_504" id = "line2_504"> </a> +Vis colitur, jurisque locum sibi vindicat ensis;</p> +<span class = "linenum">505</span> +<p><a name = "line2_505" id = "line2_505"> </a> +Et probris <a href = "#var2_505">cessit</a> virtus: en, adspice +gentes:</p> +<p><a name = "line2_506" id = "line2_506"> </a> +Nemo insons; pacem servant commercia culpæ.</p> +<p><a name = "line2_507" id = "line2_507"> </a> +<a href = "#var2_507">Sed secura</a> tua fundata ut mœnia dextra</p> +<p><a name = "line2_508" id = "line2_508"> </a> +Dignum te servent memorando fine vigorem,</p> +<p><a name = "line2_509" id = "line2_509"> </a> +Dedita nec fessi transmittant corpora Pœno,</p> +<span class = "linenum">510</span> +<p><a name = "line2_510" id = "line2_510"> </a> +Quod solum nunc fata <a href = "#var2_510">sinunt</a> seriesque +futuri;</p> +<p><a name = "line2_511" id = "line2_511"> </a> +Extendam leti decus, atque in secula mittam,</p> +<span class = "pagenum">133</span> +<p><a name = "line2_512" id = "line2_512"> </a> +Ipsaque laudatas ad Manes prosequar umbras.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_506" id = "not2_506" href = "#line2_506">506.</a> +<i>commercia</i>, societas, <i>culpæ</i> h. socii sceleris. His solis +invicem pax est.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_511" id = "not2_511" href = "#line2_511">511.</a> +<i>Extendam leti decus</i>, efficiam, ut eorum interitus memorabilis et +gloriosus sit. +—<i>mittere</i>, ut <i>dimittere</i>, <i>tollere</i>, +<i>diffundere</i>, <i>efferre</i>, <i>aperire in sæcula</i> (<a class = +"crossref" href = "bookIX.html#line9_341">IX, 341</a>) <i>vulgus</i>, +<i>ævum</i>, <i>populos</i>, <i>ora</i>, <i>diem</i>, etc., ἱέναι φωνὴν, +ἐκφέρειν ἐς ἀνθρώπους, vel φανερὰ καταστήσειν ἐς ἀνθρώπους τὰ ἔργα, (ap. +Arrian. expedit. Alex. I, 12) pro, in cognitionem omnis ævi, omnium +populorum et hominum adducere, efficere ut semper prædicetur aliquid, +vel omnibus innotescat, palam facere, divulgare. Similiter <i>ire</i>, +<i>abire</i>, <i>volare</i>, <i>volitare</i>, <i>ferri</i>, +<i>venire</i>, <i>nasci</i> (h. crescere, <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_371">VIII, 371</a>) <i>in sæcula</i>, <i>in +ora</i>, et <i>per ora hominum</i>, vel <i>in ore omnium esse</i> de eo, +qui tam notus fit, vel est, ut omnes et omni tempore de eo loquantur. +Conf. Drak. ad III, 135; VI, 711; XII, 312; Gronov. Obss. +<span class = "pagenum notes">133</span> +I, 15; Heins. et Burm. ad Val. Fl. II, 439. VV. DD. ad Virg. Ge. +III, 9, et Æn. IV, 195; XII, 235; Broukh. ad Prop. II, 1, 2; +Heyne Obss. ad Tibull. IV, 1, 200. +—<a name = "not2_512" id = "not2_512" href = +"#line2_512">512.</a> Eleganter pro, faciam, ut Saguntini etiam +post mortem celebrentur. Cf. Ovid. Epist. XI, 119; ubi vid. Heins. +—<i>prosequi</i> est voc. exsequiale.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_513" id = "line2_513"> </a> +Inde severa <a href = "#var2_513">levi</a> decurrens æthere virgo</p> +<p><a name = "line2_514" id = "line2_514"> </a> +Luctantem fatis petit inflammata Saguntum;</p> +<span class = "linenum">515</span> +<p><a name = "line2_515" id = "line2_515"> </a> +Invadit mentes, et pectora nota pererrat,</p> +<p><a name = "line2_516" id = "line2_516"> </a> +Inmittitque animis numen: tum fusa medullis</p> +<p><a name = "line2_517" id = "line2_517"> </a> +Inplicat, atque sui flagrantem inspirat amorem.</p> +<p><a name = "line2_518" id = "line2_518"> </a> +Arma volunt, tentantque ægros ad prælia nisus.</p> +<p><a name = "line2_519" id = "line2_519"> </a> +Insperatus adest vigor, interiusque recursat</p> +<span class = "linenum">520</span> +<p><a name = "line2_520" id = "line2_520"> </a> +Dulcis honos Divæ, et sacrum pro virgine letum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_513" id = "not2_513" href = "#line2_513">513.</a> +<i>severa</i>, irata. +—<a name = "not2_514" id = "not2_514" href = +"#line2_514">514.</a> <i>Luctantem fatis</i>, δεινῶς, ut +<i>componere fatis</i> <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_39">I, 39</a>. +—<a name = "not2_516" id = "not2_516" href = +"#line2_516">516.</a> <i>numen</i> pro se. +—<i>fusa medullis</i> vid. <a class = "crossref" href = +"#not2_461">ad v. 461</a>. +—<i>medullis inplicat amorem</i>, ut <i>ossibus inplicet ignem</i> +ap. Virg. Æn. I, 660; ubi vid. Heyne.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_518" id = "not2_518" href = +"#line2_518">518.</a> <i>Arma volunt</i>, moræ inpatientes, +prœliique cupidissimi, ut <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_7">IX, 7</a>; ubi Drak. Conf. <a class = +"crossref" href = "bookXIII.html#line13_318">XIII, 318</a>; Virg. Æ. +VII, 340; IX, 539; Stat. Th. III, 664, et Val. Fl. I, 67; ubi vid. +Burm. +—<i>ægros nisus</i>, vires tenues.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_519" id = "not2_519" href = +"#line2_519">519.</a> <i>interius recursat</i>, ut <i>animo +recursat</i> dixit Virg. Æ. I, 662, et IV, 3. +—<a name = "not2_520" id = "not2_520" href = +"#line2_520">520.</a> <i>sacrum pro virgine letum</i>, mors +egregia, laudabilis et honesta (v. <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#not7_9">ad VII, 9</a>) pro fide servanda.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_521" id = "line2_521"> </a> +<a href = "#var2_521">It</a> tacitus fessis per ovantia pectora +sensus,</p> +<p><a name = "line2_522" id = "line2_522"> </a> +Vel leto graviora pati, <a href = "#var2_522">sævasque</a> ferarum</p> +<span class = "pagenum">134</span> +<p><a name = "line2_523" id = "line2_523"> </a> +Adtentare dapes, et mensis addere crimen.</p> +<p><a name = "line2_524" id = "line2_524"> </a> +Sed prohibet culpa pollutam extendere lucem</p> +<span class = "linenum">525</span> +<p><a name = "line2_525" id = "line2_525"> </a> +Casta Fides, paribusque famem compescere membris.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_521" id = "not2_521" href = "#line2_521">521.</a> +<i>fessis</i> vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_566">ad +I, 566</a>. +—<a name = "not2_522" id = "not2_522" href = +"#line2_522">522.</a> <i>Vel leto graviora pati</i>; quum quis non +capit generosæ virtutis stimulos, mortem ipsam contemnit, Barth. Adv. +X, 24. Sed verba hæc spectant potius ad <i>sævas ferarum dapes</i>, +quas propter ea, quæ poeta v. 523 et 525 adjecit, recte exponunt, +carnes humanas, quas feræ invadant, quasque Euripidi Hecub. +v. 1072: θοίναν ἀγρίαν θηρῶν, Senec. Thyest. 150 <i>dapes +feras</i>, Minuc. Fel. in Octav. c. 8 <i>inhumanos cibos</i>, et +Tertull. Apolog. c. 9 <i>feram libidinem</i>, dici monent D. Heins. +et Drak. Rem ipsam permultis obsessarum urbium exemplis illustrarunt +Dausq. et Drak.</p> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">134</span> +<a name = "not2_525" id = "not2_525" href = "#line2_525">525.</a> +<i>Casta Fides</i> vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_481">ad I, 481</a>. +—<i>paribus</i>, humanis: unde <i>crimen et culpa</i>. <ins class += "correction" title = "sic scriptum">Conf. vid.</ins> <a class = +"crossref" href = "#line2_635">635</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_526" id = "line2_526"> </a> +Quam simul invisæ gentis <a href = "#var2_526">conspexit</a> in arce</p> +<p><a name = "line2_527" id = "line2_527"> </a> +Forte ferens sese Libycis Saturnia castris,</p> +<p><a name = "line2_528" id = "line2_528"> </a> +Virgineum increpitat <a href = "#var2_528">miscentem</a> bella +furorem,</p> +<p><a name = "line2_529" id = "line2_529"> </a> +Atque, <a href = "#var2_529">ira</a> turbata gradum, ciet ocius +atram</p> +<span class = "linenum">530</span> +<p><a name = "line2_530" id = "line2_530"> </a> +Tisiphonen, imos agitantem verbere manes,</p> +<p><a name = "line2_531" id = "line2_531"> </a> +<a href = "#var2_531">Et palmas tendens</a>; «Hos, inquit, Noctis +alumna,</p> +<p><a name = "line2_532" id = "line2_532"> </a> +Hos muros inpelle manu, populumque ferocem,</p> +<span class = "pagenum">135</span> +<p><a name = "line2_533" id = "line2_533"> </a> +Dextris sterne <a href = "#var2_533">suis</a>; Juno jubet: ipsa +propinqua</p> +<p><a name = "line2_534" id = "line2_534"> </a> +<a href = "#var2_534">Effectus studiumque tuum de nube videbo.</a></p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_526" id = "not2_526" href = "#line2_526">526</a> <a name += "not2_527" id = "not2_527" href = "#line2_526">seq.</a> +Facile adnoscas imitatorem Virg. Æn. VII, 323 sqq. ubi vid. omnino +Heyne, et conf. Æn. XII, 845 seq. +—<a name = "not2_528" id = "not2_528" href = +"#line2_528">528.</a> <i>miscentem bella</i> vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_69">ad I, 69</a>. +—<a name = "not2_529" id = "not2_529" href = +"#line2_529">529.</a> <i>ira turbata</i>, commota, incitata, κατὰ +<i>gradum</i>, irate gradum adcelerans. Conf. V.L. et <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_477">ad I, 477</a>. +—<i>ciet</i>, ut ap. Virg. Æ. VII, 325; ubi vid. Heyne. +—<a name = "not2_530" id = "not2_530" href = +"#line2_530">530.</a> <i>agitantem</i> vid. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_146">ad I, 146</a>. +—<i>imos agitantem verbere manes</i> conf. Virg. Æn. VI, 555 sq. +inpr. v. 570, 571. +—<a name = "not2_531" id = "not2_531" href = +"#line2_531">531.</a> Cerda ad Virg. Æn. VII, 330, Silium +reprehendit, quod præter decorum neglexerit majestatem regiam Junonis, +quam Furiis supplicasse, seu palmas tetendisse fingat. Contra poetam +consulto potius ad tam indignas preces demisisse Junonem, ut eo magis +elucesceret acerrimum ejus in Romanos odium, coll. Ovid. Met. IV, 444, +445 et 471, suspicabatur Drak. Mihi potius viri docti argutari, nec +preces, modo nimis supplices non fingantur, vel, ut in simili loco Ovid. +Met. IV, 471, et mox v. 533, cum mandatis misceantur, dignitatem +Junonis dedecere videntur. Conf. Hom. Il. ξ, 232 seq. Virg. Æn. +I, 64 seq. et al. Forte etiam Juno h.l. manus non tetendisse +censenda est, ut supplicaret, sed ut urbem Furiæ ostenderet, quod ex +verbis ejus, δεικτικῶς pronuntiatis, <i>hos muros</i>, etc. probabile +fit. Si vero jure vituperatur poeta, cur id non feramus in Silio, quum +et bonus quandoque dormitet Homerus? vid. V.L. +—<i>Noctis alumna</i> Conf. Heyne ad Virg. Æn. VI, 250; VII, 331; +XII, 846, 860. +—<a name = "not2_532" id = "not2_532" href = +"#line2_532">532.</a> <i>muros inpelle</i> prorue, <i>manu</i>, +magnifice, ut <i>montem Inpulit in latus</i> Æolus ap. Virg. Æn. +I, 82, ubi vid. Heyne.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">535</span> +<p><a name = "line2_535" id = "line2_535"> </a> +Illa Deos summumque Jovem turbantia tela,</p> +<p><a name = "line2_536" id = "line2_536"> </a> +Quîs Acheronta moves, flammam inmanesque chelydros</p> +<p><a name = "line2_537" id = "line2_537"> </a> +<a href = "#var2_537">Stridoremque tuum</a>, quo territa comprimit +ora</p> +<p><a name = "line2_538" id = "line2_538"> </a> +Cerberus, ac, mixto quæ spumant felle, venena,</p> +<p><a name = "line2_539" id = "line2_539"> </a> +Et quidquid scelerum, pœnarum quidquid et iræ</p> +<span class = "linenum">540</span> +<p><a name = "line2_540" id = "line2_540"> </a> +Pectore fecundo coquitur tibi, congere præceps</p> +<p><a name = "line2_541" id = "line2_541"> </a> +In Rutulos, totamque Erebo demitte Saguntum.</p> +<p><a name = "line2_542" id = "line2_542"> </a> +Hac mercede Fides constet delapsa per auras.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">135</span> +<a name = "not2_535" id = "not2_535" href = "#line2_535">535.</a> +Omnia graviter horrendisque imaginibus expressa, nec minus præclare ad +animi æstum, cui ipse quoque verborum sonus respondet. +—<i>tela</i>, arma, quæ mox nominantur. +—<a name = "not2_536" id = "not2_536" href = +"#line2_536">536.</a> <i>Acheronta</i>, ut ap. Virg. Æn. VII, 91, +312. +—<i>moves</i>, concutis, vel terres, vel vexas. +—<i>flammam</i>, faces. +—<a name = "not2_537" id = "not2_537" href = +"#line2_537">537.</a> <i>Stridorem tuum</i>, sibilum serpentum +tuorum, vel serpentes tuos sibilantes. Eumenides ὀφιοπλόκαμοι, de quo +vid. Cl. Hermanni Mythol. T. II, p. 488. Serpentes autem ac +flammæ proprie <i>stridere</i>, h. argutum sonum edere dicuntur. Vid. +Ind. et Heyne ad Virg. Æ. VI, 288; Broukh. ad Tibull. I, <span +class = "smallcaps">iii</span>, 72. +—<a name = "not2_540" id = "not2_540" href = +"#line2_540">540.</a> <i>Pectore fecundo</i>, ut ap. Virg. Æn. VII, +338. +—<i>coquitur tibi</i>, a te. Conf. <a class = "crossref" href = +"#not2_327">ad v. 327</a>. +—<a name = "not2_541" id = "not2_541" href = +"#line2_541">541.</a> <i>Rutulos</i> ut I, 584. +—<i>Erebo demitte</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_439">ad I, 439</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_542" id = "not2_542" href = "#line2_542">542.</a> <i>Hac +mercede constet</i>, hanc m. habeat. +—<i>Fides delapsa per auras</i>, h. Fidei descensus. Conf. +<a class = "crossref" href = "#line2_513">v. 513 sq.</a> ἀνεμώλιος, +vana, D. Heins. Male!</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_543" id = "line2_543"> </a> +Sic voce instimulans, dextra Dea concita sævam</p> +<p><a name = "line2_544" id = "line2_544"> </a> +Eumenida incussit muris, tremuitque repente</p> +<span class = "linenum">545</span> +<p><a name = "line2_545" id = "line2_545"> </a> +Mons circum, et gravior sonuit per litora fluctus.</p> +<span class = "pagenum">136</span> +<p><a name = "line2_546" id = "line2_546"> </a> +Sibilat insurgens capiti, et turgentia <a href = +"#var2_546">circum</a></p> +<p><a name = "line2_547" id = "line2_547"> </a> +Multus colla micat <a href = "#var2_547">squalenti</a> tergore +serpens.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_543" id = "not2_543" href = "#line2_543">543.</a> +Magnifica hæc, et ad potentiam Junonis declarandam adcommodata. Præterea +poetam decet, non verba Furiæ, sed ipsam extemplo rem memorare. Confer +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_430">lib. IV, 430 +seq.</a> Heyne et Cerda ad Virgilium, Æneid. lib. VII, 341, et Burmann +ad Valerium Flaccum, IV, 80. Nec Juno Furiam mittit, vel immittit urbi, +sed <i>dextra incutit muris</i>. His et seqq. verbis multum lyrici +spiritus inest. Splendide adumbratur vis Junonis, et celeritas +Eumenidum, quæ ὠκύδρομοι ὥς τε νόημα dicuntur Orph. H. LXVIII, 9; +de quo vid. Hermann. l.c. +—<i>concita</i> ira, irata, vel potius celeriter, +<span class = "pagenum notes">136</span> +repente.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_546" id = "not2_546" href = "#line2_546">546.</a> +<i>Sibilat insurgens capiti</i>, ut ap. Virg. Æ. XI, 754, 755, et Ge. +III, 553. +—<a name = "not2_547" id = "not2_547" href = +"#line2_547">547.</a> <i>squalenti</i> vid. V.L.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_548" id = "line2_548"> </a> +Mors graditur, vasto <a href = "#var2_548">pandens cava guttura</a> +rictu,</p> +<p><a name = "line2_549" id = "line2_549"> </a> +<a href = "#var2_549">Casuroque inhiat populo: tunc Luctus, et +atri</a></p> +<span class = "linenum">550</span> +<p><a name = "line2_550" id = "line2_550"> </a> +Pectora <a href = "#var2_550">circumstant</a> Planctus, Mœrorque, +Dolorque,</p> +<p><a name = "line2_551" id = "line2_551"> </a> +Atque omnes adsunt Pœnæ, formaque trifauci</p> +<p><a name = "line2_552" id = "line2_552"> </a> +Personat insomnis lacrimosæ Janitor aulæ.</p> +<p><a name = "line2_553" id = "line2_553"> </a> +Protinus <a href = "#var2_553">adsimilat</a> faciem mutabile +monstrum</p> +<span class = "pagenum">137</span> +<p><a name = "line2_554" id = "line2_554"> </a> +Tiburnæ, gressumque simul, sonitumque loquentis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_548" id = "not2_548" href = "#line2_548">548.</a> +Similis Tisiphones comitatus ap. Ovid. Met. IV, 483 seqq. quem locum +Silius ante oculos habuisse videtur, ut Virg. Ge. III, 552. Singulæ, +quas poeta duxit, lineæ horrorem nobis incutiunt, maxime imago +<i>mortis</i>, ingluviem suam dilatantis, rictum in immensum diducentis, +et insatiabili cupiditate omnia devorantis. Ipsam gradientem, faucesque +ejus quasi apertas cernimus. Eadem imago poetis Orientalium familiaris +est. Conf. v.c. Habac. II, 5, et Esai. V, 14; ubi vid. Lowth. +—<a name = "not2_551" id = "not2_551" href = +"#line2_551">551.</a> <i>Pœnæ</i>, Ποιναὶ Deæ ultrices, quæ prop. +τοὺς φονεῖς sequuntur et puniunt, unde ἐμποίνιμοι dicuntur Sophocli in +Ajace; D. Heins. Quidam eas a Furiis distinguunt. Vid. Burm. ad +Val. Fl. VII, 147; Barnes. ad Eurip. Suppl. 490; Ernesti Clav. Cic. +Markland. Epist. crit. p. 125, et, quos Draken. laudat, Scalig. ad +Virg. Culic. v. 218; Delr. ad Sen. Med. v. 13; Barth. Adv. +XXI, 9, et 20, et ad Stat. Th. VIII, 25. Vulgarem tamen vocis vim +non spernendam putabat Drak. +—<i>formaque trifauci Personat</i>; doctius <i>latratu trifauci +personat</i> dixit Virg. Æn. VI, 417. +—<a name = "not2_552" id = "not2_552" href = +"#line2_552">552.</a> <i>Janitor aulæ</i> ut ap. Hor. Od. III, +<span class = "smallcaps">ii</span>, 16.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_553" id = "not2_553" href = "#line2_553">553.</a> +Tisiphone formam mutat, ut Alecto ap. Virg. Æn. VII, 415 seqq. ubi vid. +Heyne ad v. 28, et de vulgari poetarum ratione, qua Deos, humana +forma indutos, noti fere alicujus et familiaris, ad mortales adcedere +fingunt, ej. Exc. XIII, ad Æn. I. Ipsa specie divina ac terribili +videndam se præbet Tisiphone +<span class = "pagenum notes">137</span> +ap. Ovid. Met. IV, 485 sqq. +—<a name = "not2_554" id = "not2_554" href = +"#line2_554">554.</a> <i>Tiburnæ</i>, viduæ Murri, de quo cf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_376">I, 376 +sqq.</a></p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">555</span> +<p><a name = "line2_555" id = "line2_555"> </a> +Hæc bello vacuos et sævi turbine Martis</p> +<p><a name = "line2_556" id = "line2_556"> </a> +Lugebat thalamos, Murro spoliata marito;</p> +<p><a name = "line2_557" id = "line2_557"> </a> +Clara genus, <a href = "#var2_557">Daunique</a> trahens a sanguine +nomen.</p> +<p><a name = "line2_558" id = "line2_558"> </a> +Cui <a href = "#var2_558">vultus</a> induta pares disjectaque crinem</p> +<p><a name = "line2_559" id = "line2_559"> </a> +Eumenis in medios inrumpit turbida cœtus,</p> +<span class = "linenum">560</span> +<p><a name = "line2_560" id = "line2_560"> </a> +Et mœstas lacerata genas; «Quis terminus, inquit?</p> +<p><a name = "line2_561" id = "line2_561"> </a> +<a href = "#var2_561">Sat Fidei proavisque datum</a>! vidi ipsa +cruentum,</p> +<p><a name = "line2_562" id = "line2_562"> </a> +Ipsa meum vidi lacerato <a href = "#var2_562">vulnere</a> nostras</p> +<p><a name = "line2_563" id = "line2_563"> </a> +Terrentem Murrum noctes et dira sonantem:</p> +<p><a name = "line2_564" id = "line2_564"> </a> +Eripe te, conjux, miserandæ casibus urbis,</p> +<span class = "linenum">565</span> +<p><a name = "line2_565" id = "line2_565"> </a> +Et fuge, si terras adimit victoria Pœni,</p> +<p><a name = "line2_566" id = "line2_566"> </a> +Ad manes, Tiburna, meos: cecidere Penates,</p> +<p><a name = "line2_567" id = "line2_567"> </a> +Occidimus Rutuli, tenet omnia Punicus ensis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_555" id = "not2_555" href = "#line2_555">555.</a> +<i>turbine Martis</i> cf. <a class = "crossref" href = +"bookII.html#not2_4">ad II, 4</a>. +—<a class = "missing" name = "not2_557" id = "not2_557" href = +"#line2_557" title = "‘556’ legitur">557.</a> <i>Dauni</i> cf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_291">ad I, 291</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_559" id = "not2_559" href = "#line2_559">559.</a> +<i>turbida</i>, perturbata mente, vel acriter, inpetuose, violenter. +—<a name = "not2_560" id = "not2_560" href = +"#line2_560">560.</a> <i>Quis terminus</i> calamitatis vestræ erit? +quando miseram finietis vitam? +—<a name = "not2_561" id = "not2_561" href = +"#line2_561">561.</a> <i>Sat Fidei proavisque datum</i>, jam omnia +præstitistis, quæ ad fidem socialem gloriamque majorum tuendam a vobis +fieri exigique poterant. Vid. V. L.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_562" id = "not2_562" href = "#line2_562">562.</a> +<i>meum Murrum</i>, suaviter et ad amoris adfectum apte. Conf. <a class += "crossref" href = "bookVIII.html#not8_122">ad VIII, 122</a>. +—<a name = "not2_563" id = "not2_563" href = +"#line2_563">563.</a> <i>noctes</i>, somnum, proprie me noctu. +Conf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_216">III, +216</a>; ubi Drak. laudat <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_348">X, 348</a>, Virg. Æn. IV, 530; Stat. Th. +IX, 600. Contra <i>somnus</i> pro nocte ponitur. Vid. <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#not3_200">ad III, 200</a>. +—<a name = "not2_564" id = "not2_564" href = +"#line2_564">564</a> <a name = "not2_565" id = "not2_565" href = +"#line2_564">sqq.</a> Confer Virgilium, Æneid. II, 289, sq.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_568" id = "line2_568"> </a> +Mens horret, nec adhuc oculis absistit imago.</p> +<p><a name = "line2_569" id = "line2_569"> </a> +Nullane jam posthac tua tecta, Sagunte, videbo?</p> +<span class = "pagenum">138</span> +<span class = "linenum">570</span> +<p><a name = "line2_570" id = "line2_570"> </a> +Felix, Murre, necis, patriaque superstite felix.</p> +<p><a name = "line2_571" id = "line2_571"> </a> +At nos, Sidoniis famulatum matribus actas,</p> +<p><a name = "line2_572" id = "line2_572"> </a> +Post belli casus vastique pericula ponti,</p> +<p><a name = "line2_573" id = "line2_573"> </a> +Carthago adspiciet victrix, tandemque supremum</p> +<p><a name = "line2_574" id = "line2_574"> </a> +<a href = "#var2_574">Nocte</a> obita Libyæ gremio captiva jacebo.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_568" id = "not2_568" href = "#line2_568">568.</a> +<i>imago</i>, εἴδωλον.</p> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">138</span> +<a name = "not2_570" id = "not2_570" href = "#line2_570">570.</a> +Imitat. Virg. Æ. XI, 158 sq. +—<a name = "not2_574" id = "not2_574" href = +"#line2_574">574.</a> <i>Nocte obita</i>, ut <i>morte obita</i> ap. +Virg. Æ. X, 641. +—<i>Libyæ gremio</i>, in Libya (ut <a class = "crossref missing" +href = "bookIII.html#line3_678" title = "recte 678">III, 878</a>; +<a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_786">IV, 786</a>; <a class += "crossref missing" href = "bookXII.html#line12_204" title = "recte 204">XII, 203</a>) adeoque in terra peregrina et hostili, procul a +patria, ut <i>captiva jacebo</i>, moriar et sepeliar: quod non minus +fere miserum veteribus videbatur, quam sepulcro prorsus carere; quod vel +ex Ovidio tironibus notum. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_547">X, 547</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_875">XIII, 875</a>, et Drak. ad IV, 77. +—<i>jacere</i>, ut κεῖσθαι, de mortuis et sepultis centies obvium: +quod multis exemplis probant Drak. inf. ad v. 594; Passerat. et +Broukh. ad Prop. I, <span class = "smallcaps">vii</span>, 24; +Heins. ad Ovid. Trist. III, <span class = "smallcaps">i</span>, 50; +Burm. ad Phædr. I, 24, et ad Petron. III, p. 666.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">575</span> +<p><a name = "line2_575" id = "line2_575"> </a> +Sed vos, o juvenes, vetuit quos conscia virtus</p> +<p><a name = "line2_576" id = "line2_576"> </a> +Posse capi, quîs telum ingens contra aspera mors est,</p> +<p><a name = "line2_577" id = "line2_577"> </a> +Vestris servitio manibus subducite matres.</p> +<p><a name = "line2_578" id = "line2_578"> </a> +Ardua virtutem <a href = "#var2_578">profert</a> via: pergite primi</p> +<span class = "pagenum">139</span> +<p><a name = "line2_579" id = "line2_579"> </a> +Nec facilem populis, nec notam invadere laudem.»</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_575" id = "not2_575" href = "#line2_575">575.</a> +<i>vetuit</i>, prohibuit. +—<i>conscia virtus</i> ut ap. Virgilium, Æneid. lib. V, 455; +X, 872; XII, 668. +—<a name = "not2_576" id = "not2_576" href = +"#line2_576">576.</a> Stoice disputat, ut <a class = "crossref" +href = "bookXI.html#line11_186">XI, 186 seqq.</a> ubi Drak. laudat verba +Sen. Herc. Œt. 111, <i>miser non est, qui mori potest</i>. +—<i>telum</i> dicitur quodcumque instrumentum, quo nos defendimus: +hinc remedium, tutela, præsidium, vel adjumentum, ut <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#line6_359">VI, 359</a>; <a class = +"crossref" href = "bookXVI.html#line16_62">XVI, 62</a>; Cic. Læl. c. 17, +et ad Div. VII, 16; Liv. III, 55, 69; IV, 28; VI, 35. Similiter ἀσπὶς +ap. Æschyl. Agam. 1446; ἕρκος, ἐρεισμα, πύργος, κίων, ἕρμα ap. Hom. Il. +α, 284; δ, 117, 137; π, 549, al. <i>murus</i> inf. <a class = "crossref" +href = "bookXVI.html#line16_68">XVI, 68</a>; ubi. Drak. monet, sic et +<i>murum</i> dici Ovid. Met. XIII, 281; Claud. Cons. Hon. IV, 109; +<i>pericli turrim clipeumque</i> Claud. in Rufin. I, 267; +<i>clipeum</i> eid. laud. Stilic. II, 62; et Cons. Hon. IV, 433.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_578" id = "not2_578" href = "#line2_578">578.</a> <i>via +Ardua</i>, difficilis, δυσχερὴς, <i>virtutem profert</i>, palam facit, +ad eam ducit. +<span class = "pagenum notes">139</span> +Conf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#not4_603">ad IV, +603</a>. +—<a name = "not2_579" id = "not2_579" href = +"#line2_579">579.</a> <i>populis</i>, vili humilique turbæ. Vid. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_399">ad I, 399</a>, et +Burm. ad Val. Fl. I, 10. +—<i>laudem invadere</i>, ad eam adspirare, occasionem ejus +comparandæ cupide amplecti, ut <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_12">IX, 12</a>, et ap. Virg. Æn. IX, 186. +—<i>nec notam laudem</i>, insolita virtutis documenta.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">580</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_580" id = "line2_580"> </a> +His ubi turbatas hortatibus inpulit aures,</p> +<p><a name = "line2_581" id = "line2_581"> </a> +Inde petit tumulum, summo quem vertice montis</p> +<p><a name = "line2_582" id = "line2_582"> </a> +Amphitryoniades spectandum ex æquore nautis</p> +<p><a name = "line2_583" id = "line2_583"> </a> +Struxerat, et grato cineres decorarat honore.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_580" id = "not2_580" href = "#line2_580">580.</a> +<i>inpulit aures</i> ut ap. Virg. Æn. XII, 618, et Ge. IV, 349. +—<i>Inpellere</i>, ut <i>pellere</i>, <i>quatere</i>, +<i>ferire</i>, <i>pulsare</i>, <i>percutere</i>, <i>verberare</i> aures, +vel oculos: de quo v. Drak. ad III, 694, et IV, 7; Burm. ad +Quintil. Declam. 301, p. 584, et ad Val. Fl. I, 743. +—<a name = "not2_581" id = "not2_581" href = +"#line2_581">581.</a> <i>tumulum</i>, sepulcrum, quod Hercules +Zacyntho, socio et comiti suo, exstruxerat. Conf. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#line1_274">I, 274 sqq.</a></p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_584" id = "line2_584"> </a> +Excitus sede (horrendum) <a href = "#var2_584">prorumpit</a> ab ima</p> +<span class = "pagenum">140</span> +<span class = "linenum">585</span> +<p><a name = "line2_585" id = "line2_585"> </a> +Cæruleus maculis auro squalentibus anguis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_584" id = "not2_584" href = "#line2_584">584.</a> +Serpentis portentum, et ipsa quoque verba petita sunt ex Virg. Æn. +V, 84. sqq. coll. II, 203 seq. ad quæ loca vid. Heyne. Ab omnibus +fere antiquis populis, et primum quidem, ut videtur, a Phœnicibus et +Ægyptiis, (de quibus vid. Philo apud Euseb. Præp. Evang. I, 10, +p. 40 seq. ed. Vales., Bochart. Hieroz. P. II, p. 429; Ælian. +H. Æn. XI, 17; Herodot. II, 72; Barth. ad St. Th. V, 460) +serpentibus aliquid divini tribui, ipsique ἀγαθοὶ δαίμονες et Dii quoque +haberi solebant. Eorum symbolis genios inprimis hominum et locorum +adumbratos fuisse, docent præter Heyn. l.c. et D. Heins. ac Drak. +ad h.l., Seguin. Diss. de Agathodæm. et in Select. Numism. p. 85. +Gorius ad Donii Incr. antt. p. 44; Meurs. ad Lycophr. Cassandr. +v. 1473; Spanh. de Usu et Pr. N. Diss. III, p. 173, 192. Acta +Erudit. A. 1723, p. 84 seq. Conf. inf. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#not6_283">ad VI, 283 seq.</a> Nec cuiquam id mirum +videbitur, qui meminerit, serpentes olim τὸ ἐγχώριον, ubertatem, +potentiam, felicitatem, (vid. Seguin. et Spanh. ll.cc.) sapientiam, +(unde Apollonium, quamvis, ut Pythagoræus, a comedendis carnibus +abstinuerit, δρακόντων καρδίας δήπου καὶ ἥπατος ἀπογεύσασθαι, ὡς ἂν καὶ +τῆς παρὰ τούτοις κοινωνήσοι σοφίας, tradit Philost. in ej. vita +I, 14, et III, 3) immortalitatem denique et æternitatem, +propter orbem suum, innuisse: ut taceam, veteres ipsis vim sanandi, +(quocirca Æsculapio sacri fuere, de quo vid. Ælian. H. Æn. XI, 2; +Macrob. I, 20, et Festus voc. <i>dracones</i>) et vaticinandi +incantandique adsignasse, maxime in Oriente, ubi augures propterea +magicis eos carminibus fascinabant. De hac ὀφιομαντείᾳ et ὀφιολατρείᾳ +vid. præter laudatos VV. DD. Hermann. de mythis Lyricorum, not. 900; +Bochart. Hieroz. I, <span class = "smallcaps">i</span>, 3, +p. 21 et II, <span class = "smallcaps">iii</span>, 6 et 14; +Zornii Bibl. Antiq. +<span class = "pagenum notes">140</span> +T. II, p. 679 seqq. Selden. de diis Syris II, 17; Voss. Theol. +gent. IV, c. 63. Nieubov. Itiner. Sinens. p. 56, 61, 92; al. +Kircher. China Illustr. p. 25, 32, 41. +—<i>ab sede</i>, tumuli parte, <i>ima</i>, ut <i>ab imis +adytis</i> ap. Virg. Æn. V, 84. +—<a name = "not2_585" id = "not2_585" href = +"#line2_585">585.</a> <i>auro squalentibus</i> v. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_211">ad I, 211</a>, et Heyne ad +Virg. Æn. X, 314.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_586" id = "line2_586"> </a> +Ignea sanguinea radiabant lumina flamma,</p> +<p><a name = "line2_587" id = "line2_587"> </a> +<a href = "#var2_587">Oraque vibranti</a> stridebant sibila lingua:</p> +<p><a name = "line2_588" id = "line2_588"> </a> +Isque inter trepidos cœtus mediamque per urbem</p> +<p><a name = "line2_589" id = "line2_589"> </a> +Volvitur, et muris propere delabitur altis,</p> +<span class = "linenum">590</span> +<p><a name = "line2_590" id = "line2_590"> </a> +Ac similis profugo vicina ad litora tendit,</p> +<p><a name = "line2_591" id = "line2_591"> </a> +Spumantisque freti præceps inmergitur undis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_587" id = "not2_587" href = "#line2_587">587.</a> +<i>lingua vibrans</i> se, celeriter huc illuc se movens, adeo ut triplex +esse videatur, quod notat Serv. ad Virg. Æn. II, 211; unde +<i>trifida</i> et <i>trifulca</i> poetis dicitur. Conf. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_539">ad I, 539</a>, et <a class += "crossref" href = "bookVI.html#line6_222">VI, 222</a>; Heins. ad Ovid. +Met. III, 34. +—<i>stridebant</i> v. <a class = "crossref" href = "#not2_537">ad +v. 537</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_592" id = "line2_592"> </a> +Tum vero <a href = "#var2_592">excussæ mentes</a>, ceu prodita tecta</p> +<p><a name = "line2_593" id = "line2_593"> </a> +Expulsi fugiant Manes, umbræque recusent</p> +<p><a name = "line2_594" id = "line2_594"> </a> +Captivo <a href = "#var2_594">jacuisse</a> solo: sperare saluti</p> +<span class = "pagenum">141</span> +<span class = "linenum">595</span> +<p><a name = "line2_595" id = "line2_595"> </a> +Pertæsum, <a href = "#var2_595">damnantque cibos</a>; agit addita +Erinnys.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_592" id = "not2_592" href = "#line2_592">592.</a> Conf. +sup. <a class = "crossref" href = "#not2_365">ad v. 365</a>. +—<a name = "not2_593" id = "not2_593" href = +"#line2_593">593.</a> <i>Manes</i> tectorum præsides poeta facit: +Lares enim et Manes pro iisdem ab antiquis colebantur, quod vel ex Festo +voc. <i>Pilæ</i> patet; unde et <i>Maniam Deam</i> matrem Larum colebant +(v. Macrob. Sat. I, 4), et primo omnium in urbium obsidionibus +manes excantabant, cantuque eliciebant, D. Heins. Conf. Macrob. +Sat. I, 7; Apul. de Deo Socr. p. 50, et Martian. Cap. II, +p. 40; ubi docet, <i>Manes</i> ac <i>Lemures</i>, si vitæ prioris +adjuti fuerint honestate, in <i>Lares</i> domorum urbiumque verti: si +autem depraventur ex corpore, <i>Larvas</i> vocari ac <i>Manias</i>. +Plura vid. ap. Guther. de jure Manium, et Noris. Cenot. Pis. Sed possis +etiam <i>tecta</i> de tumulo Zacynthi (v. 581), vel de aliorum +mortuorum cæsorumque tumulis, vel de tota urbe, et <i>Manes +umbrasque</i> de animabus, circa tumulos suos vagantibus, adcipere. Vid. +Heyne Obss. ad Tibull. III, <span class = +"smallcaps">ii</span>, 15. +—<a name = "not2_594" id = "not2_594" href = +"#line2_594">594.</a> <i>Sperare saluti</i>, ut <a class = +"crossref" href = "bookX.html#line10_630">X, 630</a> +<i>desperaverit urbi</i>, +<span class = "pagenum notes">141</span> +et ap. Thucyd. ἐλπίζειν τῇ τύχῃ Lefeb. +—<a name = "not2_595" id = "not2_595" href = +"#line2_595">595.</a> <i>damnant</i>, recusant, spernunt, ut +<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_331">III, 331</a>; +<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_105">VII, 105</a>. Cf. +<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_60">V, 60</a>. +—<i>agere</i> et <i>agitare</i>, h. stimulare, incitare, vel +angere, vexare, Furiæ passim dicuntur. Ernesti monet, voce <i>addita</i> +etiam simpl. vim adverbii <i>insuper</i> exprimi posse, hoc sensu: non +satis est, Saguntinos de salute desperare, et damnare cibos, sed agit +eos <i>insuper</i> Erinnys, furore et amentia inbuens, ut eo alacrius +mortis consilium capiant. Cf. inf. <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_291">XIII, 291 sqq.</a></p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_596" id = "line2_596"> </a> +Haud gravior duris Divum inclementia rebus,</p> +<p><a name = "line2_597" id = "line2_597"> </a> +Quam leti <a href = "#var2_597">proferre</a> moras: abrumpere vitam</p> +<p><a name = "line2_598" id = "line2_598"> </a> +Ocius adtoniti quærunt, <a href = "#var2_598">lucemque</a> +gravantur.</p> +<p><a name = "line2_599" id = "line2_599"> </a> +Certatim structus subrectæ molis ad astra</p> +<span class = "linenum">600</span> +<p><a name = "line2_600" id = "line2_600"> </a> +In media stetit urbe rogus; portantque trahuntque</p> +<p><a name = "line2_601" id = "line2_601"> </a> +<a href = "#var2_601">Longæ</a> pacis opes quæsitaque præmia +dextris,</p> +<p><a name = "line2_602" id = "line2_602"> </a> +Callaico vestes distinctas matribus auro,</p> +<p><a name = "line2_603" id = "line2_603"> </a> +Armaque Dulichia proavis portata Zacyntho,</p> +<p><a name = "line2_604" id = "line2_604"> </a> +Et prisca advectos Rutulorum ex urbe Penates.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_597" id = "not2_597" href = "#line2_597">597.</a> +<i>moras proferre</i>, ut <i>moras trahere</i> dixit Virg. Æ. +X, 888, et <i>moras producere</i> Terent. And. III, <span class = +"smallcaps">v</span>, 9. +—<i>moræ</i> propr. non proferuntur, sed meta, finis, Schmid. +—<i>abrumpere vitam quærunt</i> ut ap. Virg. Æ. IV, 631, +<i>invisam quærens abrumpere lucem</i>. Locutio a Parcarum filo petita. +Conf. <a class = "crossref" href = "bookVII.html#not7_33">ad VII, +33</a>. +—<a name = "not2_598" id = "not2_598" href = +"#line2_598">598.</a> <i>gravantur lucem</i> tolerare, vel propter +lucem; βαρύνονται τὸν βίον, ægre ferunt vitam, ipsis gravem et molestam. +<i>Gravamur re</i>, quam quum maxime sustinemus et utcumque ægre +ferimus; at <i>gravamur rem</i>, quam, si jam ferimus, tentamus +excutere, vel nondum susceptam recusamus ac procul habemus: quod +pluribus docent, a Drak. laudati, Gronov. ad Sen. Thyest. v. 106, +ad Liv. XXI, 23, et in Diatr. Stat. c. 24, et Græv. ad Justin. +XX, 2.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_599" id = "not2_599" href = "#line2_599">599.</a> Conf. +Liv. XXI, 14 et Appian. Hisp. c. 12. +—<i>struere</i> voc. propr. de acervo et rogo: unde <i>strues</i>. +—<a name = "not2_600" id = "not2_600" href = +"#line2_600">600.</a> <i>stetit</i> ut ap. Virg. Æ. III, 63, et +Val. Flacc. I, 98. +—<a name = "not2_601" id = "not2_601" href = +"#line2_601">601.</a> <i>Longæ pacis opes</i>, longa pace quæsitas, +quæ eleganter <i>mites opes</i> vocantur <a class = "crossref" href = +"bookXIV.html#line14_653">XIV, 653</a>; Draken. +—<a name = "not2_602" id = "not2_602" href = +"#line2_602">602.</a> <i>Callaico</i> conf. <a class = "crossref" +href = "#not2_397">ad v. 397</a>. +—<a name = "not2_603" id = "not2_603" href = +"#line2_603">603.</a> <i>Dulichia Zacyntho</i> vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_289">ad I, 289</a> et <a class = +"crossref" href = "bookI.html#not1_379">379</a>. +—<a name = "not2_604" id = "not2_604" href = +"#line2_604">604.</a> <i>Rutulorum</i> conf. +<span class = "pagenum notes">142</span> +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_291">I, 291 +seq.</a></p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">142</span> +<span class = "linenum">605</span> +<p><a name = "line2_605" id = "line2_605"> </a> +Huc quidquid superest <a href = "#var2_605">captis</a>, clipeosque, +simulque</p> +<p><a name = "line2_606" id = "line2_606"> </a> +Infaustos jaciunt enses, et condita bello</p> +<p><a name = "line2_607" id = "line2_607"> </a> +Effodiunt <a href = "#var2_607">penitus terra</a>, gaudentque +superbi</p> +<p><a name = "line2_608" id = "line2_608"> </a> +Victoris prædam flammis <a href = "#var2_608">donare</a> supremis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_605" id = "not2_605" href = "#line2_605">605.</a> +<i>captis</i>, mox capiendis, vel qui sibi jam capti videbantur. Qui +brevi in hostium potestate erant futuri, Schmid. Conf. V.L. +—<a name = "not2_606" id = "not2_606" href = +"#line2_606">606.</a> <i>condita</i> aurum argentumque +<i>bello</i>, in belli usum, et belli tempore. +—<a name = "not2_608" id = "not2_608" href = +"#line2_608">608.</a> <i>flammis supremis</i>, rogo, ut <i>ignis +supremis</i> ap. Ovid. Am. I, <span class = "smallcaps">xv</span>, +41.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_609" id = "line2_609"> </a> +Quæ postquam congesta videt feralis Erinnys,</p> +<span class = "linenum">610</span> +<p><a name = "line2_610" id = "line2_610"> </a> +Lampada flammiferis <a href = "#var2_610">tinctam</a> Phlegethontis in +undis</p> +<p><a name = "line2_611" id = "line2_611"> </a> +Quassat, et inferna superos caligine condit.</p> +<p><a name = "line2_612" id = "line2_612"> </a> +Inde opus adgressi, toto quod nobile mundo</p> +<p><a name = "line2_613" id = "line2_613"> </a> +Æternum <a href = "#var2_613">invictis</a> infelix gloria servat.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_610" id = "not2_610" href = "#line2_610">610.</a> Loca +simil. infra <a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_714">XII, +714</a>; et Claud. in Rufin. I, 121, 122. Drak. qui etiam +<i>lampada</i> proprium Furiarum gestamen esse notavit coll. Prop. +I, <span class = "smallcaps">iii</span>, 70 (ubi v. Broukh.); Sen. +Thyest. 251, et Med. 15, al. +—<a name = "not2_611" id = "not2_611" href = +"#line2_611">611.</a> <i>superos</i>, homines, vel locos, ut contra +<i>inferi</i>. +—<a name = "not2_612" id = "not2_612" href = +"#line2_612">612.</a> Ornatissima urbis fame confectæ, hominumque a +desperatione omnium rerum ad rabiem versorum, imago, lineis quasi et +coloribus variis, iisque fortissimis, distincta: et hanc animus magis +abhorret, quam justo miserationis sensu contemplatur, ita nihil fere +eorum, quæ ad fœditatem rei facinorumque atrocitatem declarandam +augendamque valere possint, poeta prætermisit. Ipsa Tisiphone, +adscititia specie abjecta, horrendam Furiæ formam resumit, miserosque +homines, in furorem conjectos, ad cædes cognatorum perpetrandas +concitat. Si Appiano b. Hisp. c. 12, fides habenda, Saguntini, noctu +eruptione in Pœnorum stationes facta, omnes occisi sunt, et tum +mulieres, obtruncatis prius liberis, vel suspendio vitam amiserunt, vel +ex tectis se præcipitarunt. +—<i>opus</i>, suicidium et combustionem. +—<i>nobile</i>, memorabile, clarum. +—<a name = "not2_613" id = "not2_613" href = +"#line2_613">613.</a> <i>invictis</i>, quorum mens et fides erga +Romanos invicta fuit.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_614" id = "line2_614"> </a> +Princeps Tisiphone, lentum indignata <a href = +"#var2_614">parentem</a>,</p> +<span class = "pagenum">143</span> +<span class = "linenum">615</span> +<p><a name = "line2_615" id = "line2_615"> </a> +Pressit ovans capulum, cunctantemque inpulit ensem,</p> +<p><a name = "line2_616" id = "line2_616"> </a> +Et dirum insonuit Stygio bis terque flagello.</p> +<p><a name = "line2_617" id = "line2_617"> </a> +Invitas maculant cognato sanguine dextras,</p> +<p><a name = "line2_618" id = "line2_618"> </a> +Miranturque nefas <a href = "#var2_618">aversa mente</a> peractum,</p> +<p><a name = "line2_619" id = "line2_619"> </a> +Et facto sceleri inlacrimant: hic, turbidus ira,</p> +<span class = "linenum">620</span> +<p><a name = "line2_620" id = "line2_620"> </a> +Et rabie cladum, <a href = "#var2_620">perpessæque</a> ultima vitæ,</p> +<p><a name = "line2_621" id = "line2_621"> </a> +Obliquos versat materna per ubera <a href = "#var2_621">visus</a>:</p> +<p><a name = "line2_622" id = "line2_622"> </a> +Hic, raptam librans dilectæ in colla securim</p> +<p><a name = "line2_623" id = "line2_623"> </a> +Conjugis, increpitat sese, mediumque furorem</p> +<p><a name = "line2_624" id = "line2_624"> </a> +Projecta damnat stupefactus membra bipenni.</p> +<span class = "linenum">625</span> +<p><a name = "line2_625" id = "line2_625"> </a> +Nec tamen evasisse datur: nam verbera Erinnys</p> +<p><a name = "line2_626" id = "line2_626"> </a> +Incutit, atque atros insibilat ore <a href = +"#var2_626">tumores</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_614" id = "not2_614" href = "#line2_614">614.</a> Furiæ +tribuitur, quod insania et furor efficit: +—<i>lentum</i> et <i>cunctantem</i>, quia debilis senum manus, +ipsique a tam diro facinore +<span class = "pagenum notes">143</span> +abhorrent. +—<a name = "not2_615" id = "not2_615" href = +"#line2_615">615.</a> <i>Pressit</i>, inpressit, infixit altius, +adjuvit manum in gladio alte, capulo tenus, infigendo. Conf. <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#line6_703">VI, 703</a>. +—<a name = "not2_616" id = "not2_616" href = +"#line2_616">616.</a> Cf. Virg. Æn. VI, 570 sq.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_623" id = "not2_623" href = "#line2_623">623.</a> +<i>increpitat sese</i>, damnat et abominatur facinus peractum, <i>et +damnat medium furorem</i>, in medio actu crimen suum adnoscit; Ern. +—<i>medium furorem damnat</i>, h. cædem semiperfectam. A contextu +et usu loquendi abhorret Schmidii explicatio: summum f. priusquam +incipiat decrescere. +—<a name = "not2_624" id = "not2_624" href = +"#line2_624">624.</a> <i>stupefactus</i>, torpens, κατὰ +<i>membra</i>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_625" id = "not2_625" href = "#line2_625">625.</a> <i>Nec +tamen evasisse</i>, effugere cædem, ea abstinere, <i>datur</i> marito: +nisi malis <i>evasisse</i> mortem <i>datur</i> conjugi. +—<i>verbera Incutit</i>, ut ap. Virg. Æn. VII, 336 et 451. Furia +acrius urgebat, et furorem ardoremque, qui resederat, rursus excitabat +ad cædem perficiendam. +—<a name = "not2_626" id = "not2_626" href = +"#line2_626">626.</a> <i>insibilat ore</i>, præclare pro +<span class = "pagenum notes">144</span> +vulg. inspirat, anguium quasi sibilo inmittit. Cf. <a class = "crossref" +href = "#line2_546">v. 546 sq.</a></p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">144</span> +<p><a name = "line2_627" id = "line2_627"> </a> +Sic thalami fugit omnis amor, dulcesque marito</p> +<p><a name = "line2_628" id = "line2_628"> </a> +Effluxere tori, et subiere oblivia tædæ.</p> +<p><a name = "line2_629" id = "line2_629"> </a> +Ille jacit, totis <a href = "#var2_629">connisus</a> viribus, ægrum</p> +<span class = "linenum">630</span> +<p><a name = "line2_630" id = "line2_630"> </a> +In <a href = "#var2_630">flammas</a> corpus, densum qua turbine +nigro</p> +<p><a name = "line2_631" id = "line2_631"> </a> +Exundat <a href = "#var2_631">fumum piceus caligine vertex</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_628" id = "not2_628" href = "#line2_628">628.</a> +<i>Effluere</i> ex animo, vel <i>excidere</i> et <i>decidere pectore</i> +dicuntur, quæ obliviscimur. Vid. Broukh. ad Tibull. III, <span class = +"smallcaps">i</span>, 20.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_631" id = "not2_631" href = +"#line2_631">631.</a> Cf. <a class = "crossref" href = +"#line2_659">v. 659</a>. <i>Exundat</i> κατὰ <i>fumum vertex piceus +caligine</i>, h. atra fumi nubes simul cum flamma emergit: nam flamma et +fumus undæ modo, seu fluctuatim exsurgunt: unde poetis <i>undæ</i> et +<i>undare</i>, seu <i>exundare</i>, ac <i>fluere</i> dicuntur. Vid. Ind. +et cf. Virg. Ge. I, 472, et Æn. II, 609; VIII, 257; inpr. XII, 673. +Plura exempla desideranti suppeditabunt N. Heins. ad VII, 355; et Burm. +ad Val. Fl. II, 196. +—<i>vertex</i> flammæ ut <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_306">IV, 306</a>; <a class = "crossref" href = +"bookVII.html#line7_355">VII, 355</a>; <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_655">VIII, 655</a>. Sic et <i>apex</i>, <a class = +"crossref" href = "bookX.html#line10_558">X, 558</a>; et ap. Virg. +Æn. II, 683, ubi vid. Heyne. <i>Sordidum flammæ trepidant rotantes +Vertice fumum</i>, Hor. Od. IV, <span class = "smallcaps">xi</span>, 11, +ubi vid. Jani.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_632" id = "line2_632"> </a> +At medios inter cœtus pietate sinistra,</p> +<p><a name = "line2_633" id = "line2_633"> </a> +Infelix Tymbrene, furis; Pœnoque parentis</p> +<p><a name = "line2_634" id = "line2_634"> </a> +Dum properas auferre necem, <a href = "#var2_634">reddentia</a> +formam</p> +<span class = "linenum">635</span> +<p><a name = "line2_635" id = "line2_635"> </a> +Ora tuam laceras, temerasque simillima membra.</p> +<p><a name = "line2_636" id = "line2_636"> </a> +Vos etiam primo gemini cecidistis in ævo,</p> +<span class = "pagenum">145</span> +<p><a name = "line2_637" id = "line2_637"> </a> +Eurymedon fratrem, et fratrem mentite Lycorma,</p> +<p><a name = "line2_638" id = "line2_638"> </a> +Cuncta pares; dulcisque labor sua nomina natis</p> +<p><a name = "line2_639" id = "line2_639"> </a> +Reddere, et in vultu genetrici <a href = "#var2_639">stare</a> +suorum.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_632" id = "not2_632" href = "#line2_632">632.</a> +<i>pietate sinistra</i>, perversa. Conf. Ovid. Met. VII, 339 sq., et +VIII, 477. Patrem ipse interimit, ne ab hoste occidatur. +—<a name = "not2_633" id = "not2_633" href = +"#line2_633">633.</a> <i>parentis necem</i>, ejus occidendi +potestatem. +—<a name = "not2_634" id = "not2_634" href = +"#line2_634">634.</a> <i>reddentia formam</i>, etc. Cf. Jani ad +Hor. Od. IV, <span class = "smallcaps">v</span>, 23. +—<a name = "not2_635" id = "not2_635" href = +"#line2_635">635.</a> <i>temerasque</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "bookI.html#not1_11">ad I, 11</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_636" id = "not2_636" href = +"#line2_636">636.</a> Poeta more suo legit vestigia Virg. Æn. +X, 390 sqq. ubi vid. Heyne. Sed <a class = "crossref" href = +"#line2_640">vss. 640... 649</a> luxuriantis sunt ingenii, et magis +Ovidii lusibus, quam epicæ gravitati congruunt. Conf. tamen Bulæus et +Burm. ad Val. Fl. I, 368. Barth. ad Stat. Theb. IX, 295, et, quos +Drak. laudat, Plaut. Prolog. Menæchm. v. 8 sq. Quint. Declam. +<span class = "pagenum notes">145</span> +VIII, p. 129 et 138; Gronov. Diatr. Stat. c. 9; et Iscan. bell. +Troj. II, 176, ubi vid. Dresem. +—<a name = "not2_637" id = "not2_637" href = +"#line2_637">637.</a> <i>mentitus</i>, referens speciem, similis, +ψευδαλέος, μιμηλὸς, ἐεισάμενος, ἀποματτόμενος, ut ap. Val. Fl. VII, 155, +211. D. Heins. Add. quos Drak. laudat, Claud. in Rufin. 136; Cons. +Hon. III, 141; de laud. Stil. II, 249; bell. Get. v. 320; de rapt. +Pros. I, 255; Erhard. ad Petron. c. 100 al. +—<a name = "not2_638" id = "not2_638" href = +"#line2_638">638.</a> <i>dulcis labor</i>, ut <i>gratus parentibus +error</i> apud Virg. l.c. +—<a name = "not2_639" id = "not2_639" href = +"#line2_639">639.</a> <i>in vultu suorum stare</i>, hærere, eum +continuo observare, ut filios certis signis dignoscere disceret. +—<i>stare</i> Marsus exponit, non dubitare.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">640</span> +<p><a name = "line2_640" id = "line2_640"> </a> +Jam fixus jugulo culpa te solverat ensis,</p> +<p><a name = "line2_641" id = "line2_641"> </a> +Eurymedon, inter miseræ lamenta senectæ:</p> +<p><a name = "line2_642" id = "line2_642"> </a> +Dumque <a href = "#var2_642">malis turbata</a> parens, deceptaque +visis,</p> +<p><a name = "line2_643" id = "line2_643"> </a> +Quo ruis? huc ferrum, clamat, converte, Lycorma;</p> +<p><a name = "line2_644" id = "line2_644"> </a> +Ecce simul jugulum perfoderat ense Lycormas.</p> +<span class = "linenum">645</span> +<p><a name = "line2_645" id = "line2_645"> </a> +Sed magno, <a href = "#var2_645">quinam</a>, Eurymedon, furor iste? +sonabat</p> +<p><a name = "line2_646" id = "line2_646"> </a> +Cum planctu, geminæque <a href = "#var2_646">nota</a> decepta +figuræ,</p> +<p><a name = "line2_647" id = "line2_647"> </a> +<a href = "#var2_647">Funera mutato revocabat nomine</a> mater;</p> +<span class = "pagenum">146</span> +<p><a name = "line2_648" id = "line2_648"> </a> +Donec, transacto tremebunda per ubera ferro,</p> +<p><a name = "line2_649" id = "line2_649"> </a> +<a href = "#var2_649">Tunc etiam ambiguos</a> cecidit super inscia +natos.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_640" id = "not2_640" href = "#line2_640">640.</a> Gemini +necem sibi ipsi consciscunt, quo facto mater super filiorum corpora +concidit, quorum nomina etiam post mortem commutat. +—<i>culpa</i>, ne matrem occideres, ut patrem Tymbrenus. Cell. +—<a name = "not2_641" id = "not2_641" href = +"#line2_641">641.</a> <i>senectæ</i>, matris senectute jam +confectæ. +—<a name = "not2_643" id = "not2_643" href = +"#line2_643">643.</a> <i>huc</i>, in me. +—<a name = "not2_644" id = "not2_644" href = +"#line2_644">644.</a> <i>jugulum</i> suum.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_647" id = "not2_647" href = "#line2_647">647.</a> +<i>Funera</i>, cadavera, mortuos filios, ut ap. Virg. Æn. VI, 510; IX, +492; cf. Burm. ad Val. Flacc. VII, 643, et ad Quintil. Declam. XII, 26. +—<i>revocabat</i> ad vitam, more veterum, quo mortui conclamantur +et <i>vocantur</i>. Conf. Lucret. III, 470; et Heyne ad Virg. Æn. II, +644; et ad Tibull. III, 2, 15.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">650</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_650" id = "line2_650"> </a> +Quis diros urbis casus, laudandaque monstra,</p> +<p><a name = "line2_651" id = "line2_651"> </a> +Et fidei pœnas, et tristia <a href = "#var2_651">fata</a> piorum</p> +<p><a name = "line2_652" id = "line2_652"> </a> +<a href = "#var2_652">Inperet</a> evolvens lacrimis? vix Punica +fletu</p> +<p><a name = "line2_653" id = "line2_653"> </a> +Cessassent castra, ac miserescere nescius hostis.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<span class = "pagenum notes">146</span> +<a name = "not2_650" id = "not2_650" href = "#line2_650">650.</a> +Silio ante oculos observabantur duo Maronis loci, Æn. II, 6... 8, +et v. 361 sqq. Conf. inf. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_420">V, 420 sqq.</a> +—<i>monstra</i> dicuntur omnes res insolitæ et portentosæ, vel quæ +præter naturam fiunt, v.c. monstrosa phænomena ap. Virg. Æn. III, 583, +ostenta et prodigia, τέρατα, ibid. II, 172; III, 59; V, 659; +<i>monstra pœnae</i>, h. pœnæ insolitæ et inmanes, infra <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#line6_583">VI, 583</a>; <i>monstra</i>, +ἄτοπα, indigna, ingloria, <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_61">X, 61</a>. Hinc <i>monstra</i> h.l. possunt +esse insolita facinora et atrocia, cædes cognatorum, <i>laudanda</i>, +quia ex fidei constantia manarunt: nisi malis jungere <i>monstra +fidei</i>, h. rara et insolita fidei specimina, δείγματα, ut <i>virtutum +monstra</i> dixit Flor. I, <span class = +"smallcaps">x</span>, 8, et <i>miraculum audaciæ</i>, Liv. II, 10; +cf. Grut. ad Hist. Aug. p. 4. Cell. <i>laudanda</i> putat esse ex +disciplina Stoicorum, qui talia facinora laudabant. Dausq. exponit +memorabilia, quale memoret Plin. VII, 3, extr. «in uterum protinus +reversus infans Sagunti, quo anno ab Hannibale deleta est.» +—<a name = "not2_652" id = "not2_652" href = +"#line2_652">652.</a> <i>Evolvere</i>, ab initio repetere, et hinc +exponere, narrare, ut apud Virg. Ge. IV, 509; Æn. IX, 528; Stat. Th. +I, 2; cf. Ind. +—<i>vix Punica ... hostis</i>. Cf. Virg. Æ. II, 6, 7; XI, 259 +(ubi vid. Cerda et Heyne), et, quos Draken. laudat, Ovid. in Ibin. +v. 207 seq., et Trist. III, <span class = "smallcaps">ix</span>, +59; Sen. Agam. v. 521. +—<a name = "not2_653" id = "not2_653" href = +"#line2_653">653.</a> <i>miserescere nescius hostis</i>, ut +<a class = "crossref" href = "bookX.html#line10_491">X, 491</a>, qui +locus ad verbum expressus ex Virg. Ge. IV, 470.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_654" id = "line2_654"> </a> +Urbs, habitata diu Fidei, cæloque parentem</p> +<span class = "linenum">655</span> +<p><a name = "line2_655" id = "line2_655"> </a> +Murorum repetens, ruit inter perfida gentis</p> +<p><a name = "line2_656" id = "line2_656"> </a> +Sidoniæ tela, atque inmania <a href = "#var2_656">facta</a> suorum,</p> +<p><a name = "line2_657" id = "line2_657"> </a> +Injustis neglecta Deis: furit ensis et ignis;</p> +<span class = "pagenum">147</span> +<p><a name = "line2_658" id = "line2_658"> </a> +Quique caret flamma, scelerum est locus! Erigit atro</p> +<p><a name = "line2_659" id = "line2_659"> </a> +Nigrantem fumo rogus alta ad sidera nubem.</p> +<span class = "linenum">660</span> +<p><a name = "line2_660" id = "line2_660"> </a> +Ardet in excelso proceri vertice montis</p> +<p><a name = "line2_661" id = "line2_661"> </a> +Arx, intacta prius bellis: hinc Punica castra,</p> +<p><a name = "line2_662" id = "line2_662"> </a> +Litoraque, et totam <a href = "#var2_662">soliti spectare +Saguntum</a>:</p> +<p><a name = "line2_663" id = "line2_663"> </a> +Ardent tecta Deum; <a href = "#var2_663">resplendet</a> imagine +flammæ</p> +<p><a name = "line2_664" id = "line2_664"> </a> +Æquor, et in tremulo vibrant incendia ponto.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_654" id = "not2_654" href = "#line2_654">654.</a> Bene +transtulit locum Virg. Æn. II, 363 sqq. +—<a name = "not2_655" id = "not2_655" href = +"#line2_655">655.</a> <i>Murorum parentem</i>, conditorem, auctorem +(de quo, si tanti est, vid. Drak. ad h.l. et Bentl. ad Hor. Od. III, +<span class = "smallcaps">iii</span>, 65, qui ad fastidium docti sunt) +scil. Herculem. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_273">I, 273 sqq.</a> +—<a name = "not2_657" id = "not2_657" href = +"#line2_657">657.</a> <i>neglecta Deis</i> ut ap. Hor. Od. +<span class = "pagenum notes">147</span> +I, <span class = "smallcaps">ii</span>, 35. +—<a name = "not2_658" id = "not2_658" href = +"#line2_658">658.</a> <i>scelerum est locus</i>, cædibus +polluitur.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_663" id = "not2_663" href = +"#line2_663">663.</a> Cf. <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#line12_732">XII, 732</a>, et Heyne ad Virg. Ge. II, 281; +Æn. II, 312, inpr. VII, 9 (ubi cf. Cerda); VIII, 22 sq., et Burm. +ad Val. Flacc. III, 558, et ad Petron. 127. +—<a name = "not2_664" id = "not2_664" href = +"#line2_664">664.</a> <i>vibrant</i>, vid. <a class = "crossref" +href = "#not2_587">ad v. 587</a>, et <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_539">ad I, 539</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "linenum">665</span> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_665" id = "line2_665"> </a> +Ecce inter medios cædum Tiburna furores,</p> +<p><a name = "line2_666" id = "line2_666"> </a> +Fulgenti dextram mucrone armata mariti,</p> +<p><a name = "line2_667" id = "line2_667"> </a> +Et læva infelix ardentem lampada quassans,</p> +<p><a name = "line2_668" id = "line2_668"> </a> +Squalentemque <a href = "#var2_668">erecta</a> comam, ac liventia +planctu</p> +<p><a name = "line2_669" id = "line2_669"> </a> +Pectora nudatis ostendens sæva lacertis,</p> +<span class = "linenum">670</span> +<p><a name = "line2_670" id = "line2_670"> </a> +Ad tumulum Murri super ipsa cadavera fertur.</p> +<p><a name = "line2_671" id = "line2_671"> </a> +Qualis, ubi inferni dirum tonat aula parentis,</p> +<p><a name = "line2_672" id = "line2_672"> </a> +Iraque turbatos exercet regia Manes,</p> +<p><a name = "line2_673" id = "line2_673"> </a> +Alecto, solium ante Dei sedemque tremendam,</p> +<p><a name = "line2_674" id = "line2_674"> </a> +Tartareo est operata Jovi, <a href = "#var2_674">pœnasque +ministrat</a>.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_665" id = "not2_665" href = "#line2_665">665.</a> Scena +postrema, non minus ornate, et ad mœroris furorisque vim apte expressa. +Tiburna iterum in conspectum prodit, sed sup. <a class = "crossref" href += "#line2_614">v. 14 seq.</a> ipsa Tisiphone. quæ itaque denuo +formam mutasse videtur. +—<a name = "not2_668" id = "not2_668" href = +"#line2_668">668.</a> <i>erecta comam</i>, furentis habitus. Cf. +Heyne ad Virg. Æn. VI, 48, et Burm. ad Val. Fl. II, 213. +—<i>Squalentem</i> cruore, vel quia squalor sordesque lugentibus +tribuuntur.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_671" id = "not2_671" href = "#line2_671">671.</a> Cf. +Virg. Æn. VI, 555 seq., 570 seq.; Hom. Il. ι, 565 sq. +—<a name = "not2_672" id = "not2_672" href = +"#line2_672">672.</a> <i>Ira regia</i>, regis, h. iratus rex +inferorum. +—<i>exercet</i>, vexat. +—<a name = "not2_674" id = "not2_674" href = +"#line2_674">674.</a> <i>Jovi Tartareo</i>, ut <i>Jovi Stygio</i>, +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_386">I, 386</a>; +<i>nigro</i>, <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_116">VIII, 116</a>, ubi vid. Drak. Ζεὺς χθόνιος et +<span class = "pagenum notes">148</span> +καταχθόνιος ap. Orph. H. XVII, 1, et Hom. Il. ι, 457. +—<i>operata est</i> ἀορίστως pro operatur, h. operam dat, vel +operari solet. Vid. <a class = "crossref" href = "#not2_70">ad +v. 70</a>.</p> + +<div class = "text"> +<span class = "pagenum">148</span> +<span class = "linenum">675</span> +<p><a name = "line2_675" id = "line2_675"> </a> +Arma viri, multo nuper defensa cruore,</p> +<p><a name = "line2_676" id = "line2_676"> </a> +Inponit tumulo inlacrimans; Manesque precata,</p> +<p><a name = "line2_677" id = "line2_677"> </a> +Adciperent sese, flagrantem lampada subdit.</p> +<p><a name = "line2_678" id = "line2_678"> </a> +Tunc rapiens letum, «Tibi ego hæc, ait, optime conjux,</p> +<p><a name = "line2_679" id = "line2_679"> </a> +Ad Manes, en, ipsa fero.» Sic ense recepto</p> +<span class = "linenum">680</span> +<p><a name = "line2_680" id = "line2_680"> </a> +Arma super ruit, et flammas invadit hiatu.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_675" id = "not2_675" href = "#line2_675">675.</a> +<i>Arma nuper defensa</i>, cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_519">I, 519 sqq.</a></p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_678" id = "not2_678" href = "#line2_678">678.</a> +<i>rapiens letum</i>, vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_569">ad I, 569</a>. +—<i>hæc</i> arma, δεικτικῶς. +—<a name = "not2_679" id = "not2_679" href = +"#line2_679">679.</a> <i>ense recepto</i> sc. in viscera, vel +corpore, ut <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_7">X, 7</a>, et ap. Cic. Rosc. Am. 12. +—<a name = "not2_680" id = "not2_680" href = +"#line2_680">680.</a> <i>hiatu</i>, patulo quasi ore, cupide +haustura. Cf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#line4_336">IV, +336</a>.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_681" id = "line2_681"> </a> +Semiambusta jacet nullo discrimine passim</p> +<p><a name = "line2_682" id = "line2_682"> </a> +Infelix obitus, permixto funere, turba.</p> +<p><a name = "line2_683" id = "line2_683"> </a> +Ceu, stimulante fame, quum victor ovilia tandem</p> +<p><a name = "line2_684" id = "line2_684"> </a> +Faucibus <a href = "#var2_684">invasit</a> siccis leo, mandit hianti</p> +<span class = "linenum">685</span> +<p><a name = "line2_685" id = "line2_685"> </a> +Ore fremens inbelle pecus, patuloque redundat</p> +<p><a name = "line2_686" id = "line2_686"> </a> +Gutture ructatus large cruor: incubat atris</p> +<p><a name = "line2_687" id = "line2_687"> </a> +Semesæ stragis cumulis; aut, murmure anhelo</p> +<p><a name = "line2_688" id = "line2_688"> </a> +Infrendens, laceros <a href = "#var2_688">inter spatiatur</a> +acervos.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_681" id = "not2_681" href = "#line2_681">681.</a> Non +penitus cinefieri dedecorosum et inominale, Dausq. +—<a name = "not2_682" id = "not2_682" href = +"#line2_682">682.</a> <i>Infelix obitus</i>, ut <a class = +"crossref" href = "#line2_570">v. 570</a>. +—<i>funere</i>, ut <a class = "crossref" href = +"#line2_647">v. 647</a>.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_683" id = "not2_683" href = "#line2_683">683.</a> +Ornatissima comparatio, quam Silius, ut multi alii, mutuatus est a Virg. +Æ. IX, 339 sqq., et X, 723 sq. Conf. etiam Æn. IX, 59 sqq., et +Burm. ad Val. Fl. VI, 613 sq. Sed h.l. ad confusam semiambustorum +mortuorumque stragem spectat. Utraque scena non magis fœda, quam +miserabilis. +—<a name = "not2_686" id = "not2_686" href = +"#line2_686">686.</a> <i>atris</i>, infelicibus; vel ob atrum +cruorem. Vid. <a class = "crossref" href = "bookV.html#not5_165">ad +V, 165</a>. +—<a name = "not2_688" id = "not2_688" href = +"#line2_688">688.</a> <i>laceros</i>, lacerarum ovium.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_689" id = "line2_689"> </a> +Late fusa jacent pecudes, custosque Molossus,</p> +<span class = "linenum">690</span> +<p><a name = "line2_690" id = "line2_690"> </a> +Pastorumque cohors, stabulique gregisque magister;</p> +<p><a name = "line2_691" id = "line2_691"> </a> +Totaque vastatis disjecta mapalia <a href = "#var2_691">tectis</a>.</p> +<span class = "pagenum">149</span> +<p><a name = "line2_692" id = "line2_692"> </a> +Inrumpunt vacuam Pœni tot cladibus arcem.</p> +<p><a name = "line2_693" id = "line2_693"> </a> +Tum demum ad Manes, perfecto munere, Erinnys</p> +<p><a name = "line2_694" id = "line2_694"> </a> +Junoni laudata redit, magnamque superba</p> +<span class = "linenum">695</span> +<p><a name = "line2_695" id = "line2_695"> </a> +Exsultat rapiens secum sub Tartara turbam.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_689" id = "not2_689" href = "#line2_689">689.</a> Canes +Molossi, ex Epiro, robore insignes, et non minus ad custodiam gregis, +quam ad venationem idonei erant. Poetæ autem epitheta a præstantiori +aliquo genere repetere solent. Vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_421">ad I, 421</a>.</p> + +<span class = "pagenum notes">149</span> +<p class = "notes"> +<a name = "not2_692" id = "not2_692" href = "#line2_692">692.</a> Cf. +Liv. XXI, 24, 25.</p> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_694" id = "not2_694" href = "#line2_694">694.</a> +<i>superba</i>, læta prospero rei eventu. De Furiæ reditu ad Orcum pauca +dixit, non ausus in certamen descendere cum Virg. Æneid. lib. VII, vers. +540 seq.</p> + +<div class = "text"> +<p class = "indent"> +<a name = "line2_696" id = "line2_696"> </a> +At vos, sidereæ, quas nulla æquaverit ætas,</p> +<p><a name = "line2_697" id = "line2_697"> </a> +Ite, decus terrarum, animæ, <a href = "#var2_697">venerabile +vulgus,</a></p> +<p><a name = "line2_698" id = "line2_698"> </a> +<a href = "#var2_697">Elysium</a> et castas sedes decorate piorum.</p> +<p><a name = "line2_699" id = "line2_699"> </a> +<a href = "#var2_699">Cui</a> vero non æqua dedit victoria nomen,</p> +<span class = "linenum">700</span> +<p><a name = "line2_700" id = "line2_700"> </a> +(Audite; o gentes, <a href = "#var2_700">neu</a> rumpite fœdera +pacis,</p> +<p><a name = "line2_701" id = "line2_701"> </a> +Nec regnis postferte fidem!) vagus exsul in orbe</p> +<p><a name = "line2_702" id = "line2_702"> </a> +Errabit toto, patriis projectus ab oris;</p> +<p><a name = "line2_703" id = "line2_703"> </a> +Tergaque vertentem trepidans Carthago videbit.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_696" id = "not2_696" href = "#line2_696">696.</a> +Eximium epiphonema, quod ad sensum commiserationis, cui ipsum poetam +indulgere videmus, augendum, et, inde a v. 99, ad invidiam +Hannibali faciendam, permultum valet. Cf. <a class = "crossref" href = +"bookIV.html#line4_396">IV, 396</a>, et Virg. Æn. IX, 446 sqq. +—<i>sidereæ</i>, divinæ, eximiæ. +—<i>quas nulla æquaverit ætas</i>, quibus nulli unquam mortales +æqui, æquales, pares fuerint scil. fide et constantia, adeoque gloria. +—<a name = "not2_697" id = "not2_697" href = +"#line2_697">697.</a> <i>Ite, decorate</i>, sine copula media, ut +sæpe fit, Drak. qui laudat Heins. ad Claud. de R. P. I, 92. +—<a name = "not2_698" id = "not2_698" href = +"#line2_698">698.</a> De <i>Elysio</i>, v. Herman. Mythol. Lyric. +p. 473 sqq. Heyne ad Virg. Æn. VI, 637 sqq., et ibid. Exc. VIII; +it. Opusc. Academ. T. I, p. 395. sqq. +—<i>castas sedes</i>, ubi sunt animæ <i>castæ</i> a vitiis et +peccatis, adeoque piæ, sanctæ, ut <i>castum agmen</i> ap. Claud. de +Rapt. Pr. II, 322; cf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_481">ad I, 481</a>. +—<a name = "not2_699" id = "not2_699" href = +"#line2_699">699.</a> Poeta eodem artificio usus est, quo Maro Æn. +X, 501 sq. ubi vid. Heyne. Cf. inf. <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_874">XIII, 874 sqq.</a> +—<i>non æqua</i>, injusta. +—<a name = "not2_701" id = "not2_701" href = +"#line2_701">701.</a> <i>exsul</i> Hannibal in Syria, Creta et +Bithynia, quod vel ex Liv. XXXIII, 47, 49; XXXIV, 60; XXXVII, 23, 24, et +XXXIX, 51, notum.</p> + +<div class = "text"> +<p><a name = "line2_704" id = "line2_704"> </a> +Sæpe Saguntinis somnos exterritus umbris</p> +<span class = "linenum">705</span> +<p><a name = "line2_705" id = "line2_705"> </a> +Optabit cecidisse manu; ferroque negato,</p> +<span class = "pagenum">150</span> +<p><a name = "line2_706" id = "line2_706"> </a> +Invictus quondam Stygias bellator ad undas</p> +<p><a name = "line2_707" id = "line2_707"> </a> +Deformata feret liventi membra veneno.</p> +</div> + +<p class = "notes"> +<a name = "not2_704" id = "not2_704" href = "#line2_704">704.</a> Olim +credebant, interfectorum animas eos, quorum scelere perierant, +hostiliter persequi, Drak. qui laudat <a class = "crossref" href = +"bookXVII.html#line17_161">XVII, 161 sqq.</a> Claud. in Rufin. II, 324 +sq., et Broukh. ad Tibull. I, <span class = "smallcaps">vi</span>, +15. Add. Virg. Æ. IV, 385 sq. +—<a name = "not2_705" id = "not2_705" href = +"#line2_705">705</a> <a name = "not2_706" id = "not2_706" href = +"#line2_705">sqq.</a> +Optabit in +<span class = "pagenum notes">150</span> +pugna, ut virum fortem decet, cecidisse, et, hac morte negata, indigno +modo necem sibi veneno consciscet. Illud optat ipse infra <a class = +"crossref" href = "bookXVII.html#line17_265">XVII, 265 sq.</a> Cf. +<a class = "crossref" href = "bookXIII.html#line13_892">XIII, 892</a>, et +Liv. XXXIX, 51. +—<i>manu</i>, non sua, sed hostium, ut ap. Virg. Æn. II, 645 (ubi +vid. Burm. et Heyne), vel in pugna, ut ap. Virg. Æn. II, 434 et passim, +etiam in prosa. De manu viri fortis, qua cecidisse heroibus maximum +mortis solatium fuerit, præter Dausq. accipit Drak. ad IV, 672, ubi +<a class = "crossref" href = "bookV.html#line5_561">V, 561 sq.</a>; +<a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_426">IX, 426</a>; <a class += "crossref" href = "bookX.html#line10_303">X, 303</a>; Virg. Æn. +X, 829; et alia loca confert, ut ad hoc loco verba Sen. Agam. +v. 515. <i>Felix vocatur, cadere qui meruit manu</i>, unde ap. +Virg. Æn. II, 434, verba <i>ut caderem manu</i> jungenda putat.</p> + + +<hr class = "mid"> + +<h5 class = "variae"><a name = "variae2" id = "variae2"> +Liber II: Variæ Lectiones</a></h5> + +<div class = "variae"> + +<span class = "pagenum">86</span> +<p><a name = "var2_1" id = "var2_1" href = "#line2_1">1.</a> +<i>Cæruleis</i>, quod usitatum maris epitheton est, Col. et omnes edd. +teste Drak. Sed, si Lefeb. fides potius habenda est, in quibusdam edd. +<i>æruleis</i>, et in R. 2, <i>hæruleis</i> exstat. +<i>Herculeis</i> Ox. et Put. Non male, si non, ut <a class = "crossref" +href = "bookI.html#line1_199">I, 199</a>, fretum Gaditanum, quo +legati, Romam petentes, non transmittebantur, sed mare Sagunto, vel +Monœco proximum intellexeris. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_273">I, 273</a>, <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_585">585</a>; <i>porrecta</i> R. 2. +—<a name = "var2_4" id = "var2_4" href = +"#line2_4">4.</a> <i>numerabat</i> Tell. quod arridebat Cell. et +arridere potest, coll. I, 72, 364, et Virg. Ge. IV, 209. Sed +<i>memorare</i> idem fere esse, quod numerare, recensere, jam monuit +Drak. +—<a name = "var2_5" id = "var2_5" href = +"#line2_5">5.</a> <i>atra dies</i> quosdam legere, ad oram Silii +notavit N. Heins. conf. Virg. Æn. VI, 429; XI, 28. Sed poetam h.l. +in oppositione vocum <i>ter centum avos</i> et <i>una dies</i> ludere, +observat Drak., ut Ovid. ex P. I, 2, 4, et Fast. II, 236. +—<a name = "var2_8" id = "var2_8" href = +"#line2_8">8.</a> <i>Poplicola</i> ex fide marmm. (v.c. ap. Gruter. +p. 150, inscr. 7 et bis p. 296.) +<span class = "pagenum">87</span> +et auctorum Græcorum, Dionysii, Plut. et Dionis, scribendum putabant +N. Heins., Drak., Sigon. ad Liv. II, 8, et Schott. ad Auctor. +de Vir. Illustr. c. 15. Omnes tamen libri h.l. habent <i>Publicola</i>, +vel <i>Poblicola</i>, ut in numo ap. Mediobarb. p. 31. et in Fastis +Capitol. ap. Gruter. p. 289. Præterea a <i>populus</i> formatur +<i>populicus</i> et <i>populicola</i>, (h. populum colens, +δημοκηδὴς ap. Dionys. L. V. et Plut.) pro quo olim non modo +<i>poplicus</i> et <i>Poplicola</i>, sed et molliore forma +<i>publicus</i> et <i>Publicola</i> dicebatur. Conf. Vorst. ad Val. Max. +IV, <span class = "smallcaps">i</span>, ex. 1. <i>Folci</i> Col. +<i>Volesi</i> nomen legitur etiam inf. <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_244">XIII, 244</a>, et ap. Liv. I, 58; II, +30; Juven. VIII, 182. Dionys. Halic. II, 46. Plutarch. et Gruter. +p. 6 et 460. <i>Volusus</i> est ap. Rutil. Itin. I, 169, in +Inscript. Aræ Terentinæ, in Fastis Capitol. et in numo gentis Valeriæ +ap. Patin. Zosimus, a Cell. laudatus, lib. II, pr. Valeriorum originem a +<i>Valeso</i> quodam Sabino repetit; unde <i>Valesius</i>, et postea +<i>Valerius</i>, judice Pompon. Leg. II, D. de orig. jur. n. 36. +Conf. Spanhem. de U. et P. N. p. 60 et Heins. ad Ovid. +ex P. III, 2, 105. +—<a name = "var2_9" id = "var2_9" href = +"#line2_9">9.</a> <i>Insculptum</i> Ox. +—<a name = "var2_10" id = "var2_10" href = +"#line2_10">10.</a> <i>fastus</i>, non <i>fasces</i>, Ox. Put. et a +m. pr. Tell. <i>Fastus</i> et <i>fastos</i> recte dici monent +Bentl. et Jani ad Horat. Od. III, 17, <span class = +"smallcaps">iv</span>; IV, 14, <span class = "smallcaps">iv</span>, et, +quos Drak. laudat, Heins. ad Ovid. Fast. I, 11, ad Claud. Cons. +Honor. IV, 155, et Cons. Mall. Theod. v. 2; Gronov. ad Senec. +Consol. +<span class = "pagenum">88</span> +ad Polib. c. 33; Scalig. Emend. Temp. p. 501; Priscian. Gramm. VI, +p.m. 197 al. +—<a name = "var2_17" id = "var2_17" href = +"#line2_17">17.</a> <i>Perfossos</i> malebat D. Heins. +<i>Pertusos</i> N. Heins., refragg. Dausq. et Drak., qui voc. +<i>cæde</i> tam ad <i>perfusos</i>, quam ad <i>rubentia</i> referunt. +—<a name = "var2_19" id = "var2_19" href = +"#line2_19">19.</a> <i>Tyrrheno c. t.</i>, ut ap. Virg. Æn. +VIII, 526, et Stat. Th. III, 650, suspicari possis, quia et doctius est, +et aures minus obfendit. Sed vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#var1_123">ad I, 123</a>.</p> + +<p><a name = "var2_26" id = "var2_26" href = "#line2_26">26.</a> Hunc +versum +<span class = "pagenum">89</span> +e c. Col. restituere Carrio et Modius, extruso alio, <i>Insequitur, +verbis amens trepidantia castra</i>, quem Nicander in ejus locum +substituerat, ut loco mutilo mederetur: nam priscæ edd. neutrum +agnoscunt. +—<a name = "var2_29" id = "var2_29" href = +"#line2_29">29.</a> <i>petis</i> malebat N. Heins. cui +sequentia favent.</p> + +<p><a name = "var2_39" id = "var2_39" href = "#line2_39">39</a>, <a name += "var2_40" id = "var2_40" href = "#line2_40">40.</a> Hi versus +transponendi, auctore N. Heins. Post <i>muros</i> hunc versum, <i>Navis: +festinantque ruuntque ante ora suorum</i>, aut alium ejusmodi +<span class = "pagenum">90</span> +excidisse putabat Dausq. Sed vid. not. +—<a name = "var2_48" id = "var2_48" href = +"#line2_48">48.</a> <i>evincta</i> Col. ut inf. <a class = +"crossref" href = "#line2_341">v. 341</a>, et ap. Virg. Æ. +V, 269, 365, 494, 774; VIII, 286; Tibull. I, 7, <span class = +"smallcaps">vi</span>; Vulgg. <i>en vincta</i>; alii <i>et vincta</i>, +<i>victa</i>, <i>vita</i>. +—<a name = "var2_51" id = "var2_51" href = +"#line2_51">51.</a> <i>præferre</i> R. 3; Parm. Marsi Veneta, +Junt et al. +<span class = "pagenum">91</span> +—<a name = "var2_52" id = "var2_52" href = +"#line2_52">52.</a> <i>æternum Imperet</i>, <i>et</i> Col. et Ox., +unde <i>Æternum imperitet populis</i> recte, opinor, emend. +N. Heins., quod et probavit Drak., et recepit Lefeb. +<i>seclisque</i> Col. Ox. R. 3; Parm. quod ad diuturnitatem, ut τὸ +<i>populis</i> ad magnitudinem imperii spectat. Vulgo <i>sedisque</i>, +solemni librarr. incuria, qua, literas <i>cl</i> sæpius in <i>d</i> +coaluisse, et contra literam <i>d</i> in <i>cl</i> divisam esse, +exemplis docet Drak. +—<a name = "var2_53" id = "var2_53" href = +"#line2_53">53.</a> <i>Regna</i> e c. Col. restituere Modius, +N. Heins. et Drak., non improbb. Dausq. Cell. et Lefeb., qui +vulgatam lect. <i>Signa</i> servarunt, h. exercitum victorem, arma +victricia late proferat. +—<a name = "var2_54" id = "var2_54" href = +"#line2_54">54.</a> <i>omina</i>, non <i>omnia</i>, scripti et +priscæ quædam edd.</p> + +<p><a name = "var2_56" id = "var2_56" href = "#line2_56">56.</a> +<i>Libyas</i> Col. <i>Libyes</i> Ox. <i>Libycas</i> Put. Vulgo +<i>Libycos</i>. Vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#var1_189">ad I, 189</a>. +—<a name = "var2_58" id = "var2_58" href = +"#line2_58">58.</a> <i>Hasbytæ</i>, <i>Hasbitæ</i> aberrat. Nomen +illud Drak. deductum putat ab <i>Asbytis</i>, Libyæ populo, qui Ἀσβύται +dicuntur Ptol. IV, 4, sed <span class = "greek" title = +"Asbustai">Ἀσβύσται</span> Herodot. IV, 170. Steph., Prisciano in +Perieg. v. 195; Dionys. v. 211; ap. Tzetz. in Lycophr. +p. 122; et Plin. V, 5; ed. Hard. cf. Intpp. ad Virg. Æn. XII, +362, et Salmas. Exerc. Plin. p. 270. <i>Iarbæ</i> Col. vid. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_417">ad I, 417</a>, +Vulgg. <i>Hyarbæ</i>, et Drak. <i>Hiarbæ</i>. +<span class = "pagenum">92</span> +—<a name = "var2_59" id = "var2_59" href = +"#line2_59">59.</a> <i>arva Medusæ</i> suspicari possis coll. +Lucan. IX, 626. Sed et vulgata bene se habet. Vid. not. <i>arva +Medusæ</i> pro <i>antra</i> etiam conj. Schrader in observatt. +p. 26, 27, quoniam voces illæ passim confundantur, (vid. Burm. ad +Lucan. VI, 408) et sic Hammonis filio præclarius imperium reddatur. +—<a name = "var2_60" id = "var2_60" href = +"#line2_60">60.</a> <i>iniquo sole</i> Junt. Ald. Gryph. Antwerp. +al. <i>i. a sole</i> Med. Vulgatam lect. tuetur Drak. coll. Terent. +Andr. I, 5, 33, et Cic. pro Cluent. c. ult. ubi vid. VV. DD. +<span class = "pagenum">93</span> +—<a name = "var2_64" id = "var2_64" href = +"#line2_64">64.</a> <i>Getulus</i> quidam. Male! Gr. Γαιτούλοι. +—<a name = "var2_67" id = "var2_67" href = +"#line2_67">67.</a> Vereor, ut hic versus sit a Silii manu; languet +certe et versus præc. sententiam repetit. +—<a name = "var2_69" id = "var2_69" href = +"#line2_69">69.</a> Vulgg. <i>assueverat</i>, quod primus Nicand. +ap. Junt. dedit, verbo perperam ex v. præc. repetito: <i>defenderat</i> +scripti et priscæ edd. quod Cellar. exponit, quasi transmittendo et +transigendo arcuerat; et Drak., venatu defenderat virginitatem ab +illecebris procorum. Sed <i>defendere</i> vitam est forte id. qd. tueri, +h. servare, tolerare eam. N. Heins. conf. <a class = +"crossref" href = "#line2_673">v. 673</a> hujus libri qui tamen ad +sententiam h.l. expediendam nihil omnino valet. Idem conji. +<i>exegerat</i>. Propius ad literarum ductum accedit emendatio Burm. +<i>impenderat</i>; proxime vero, quod reposuit Lefeb. <i>dependerat</i>, +h. impenderat, ut ap. Lucan. X, 80: Conf. idem VIII, 100, et +Colum. IV, <span class = "smallcaps">vii</span>, 22; X, <span class += "smallcaps">i</span>, 20. Sed utrumque cum tertio casu jungi +solet. Fortassis <i>deferverat</i> κατὰ <i>annos</i>, vel +<i>duraverat</i>, vel <i>diffuderat</i>, et, nescio quid, scripsit +poeta: <i>extenderat</i> suspic. Schmid. coll. v. 103. +<span class = "pagenum">94</span> +Sed ibi est longius tolerare, ut <a class = "crossref" href = +"#line2_524">v. 524</a>; <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#line3_96">III, 96</a> et al. +—<a name = "var2_70" id = "var2_70" href = +"#line2_70">70.</a> <i>molita</i> Tell. R. 3. Ben. Ald., non +improb. Lefeb. si legatur, <i>non calathos molita manu</i>. +—<a name = "var2_75" id = "var2_75" href = +"#line2_75">75.</a> <i>Hæmum</i>, Thraciæ montem, pro +<i>Hebrum</i>, substituendum censebant Burm. et Drak. coll. Claud. de +laud. Stilic. III, 307, 308, quia nemo per flumina currit. Non male: sed +vulgata quoque lectio defendi potest. Si quid tamen mutandum, scriberem +<i>cursuque fatigant Eurum</i> (vid. Heyne ad Virg. Æn. I, 317.), +vel <i>pulsuque fatigant</i>. Vid. not. <i>Geræque</i> quidam codd., +teste et prob. Dausq., qui Geras sibi non nescios dicit, sed forte cum +<i>Gerrhis</i> eos confudit, quod et suspicatur Drak.</p> + +<span class = "pagenum">95</span> +<p><a name = "var2_78" id = "var2_78" href = +"#line2_78">78.</a> <i>dono crinem</i>, non <i>crinem dono</i>, +Col. <i>nodo</i> conji. D. Heins. probb. N. Heins. Drak. (qui +speciem Amazonæ, crinibus nodatis ornatæ, ex Gronov. Thes. Antt. Gr. +T. I, exibuit) et Lefeb. qui τὸ <i>nodo</i> recepit, coll. Virg. +Æn. IV, 138, et Senec. Hipp. v. 399, ut adeo Hasbyte eodem, quo +Hesperides, modo crines <i>nodo</i>, h. in nodum +<i>religaverit</i>, retro collegerit; vel religaverit nodo, +h. retiolo aureo, κρωβύλῳ Hesperidum, quem fortasse ab ipsis dono +acceperit. Si posterius verum est, non est quod vulgatam lect. +sollicitemus; si prius, vox <i>Hesperidum</i> importuna est, et +crediderim fere, poetam <i>H. modo</i>, vel, præeunte Virg. Æn. +I, 320, <i>Harpalyces modoque</i>, vel <i>nodoque sinum</i> +scripsisse: etsi ad morem Hesperidum, crines in nodum cogendi, Silius +etiam inf. <a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_284">III, +284</a> respexisse videtur, et, si vel maxime ignotus est, locus tamen +noster non majore interpolationis suspicione laborat, quam similis +Horat. Od. II, 11, extr. ubi vid. Bentl. et Jani. +—<a name = "var2_79" id = "var2_79" href = +"#line2_79">79.</a> <i>fulgentem</i>, non <i>fulgenti</i>, Col. et +Ox. <i>lævam</i>, non <i>lævum</i> Col. +—<a name = "var2_80" id = "var2_80" href = +"#line2_80">80.</a> <i>Thermodontiaca</i>, non +<i>Thermodoontiaca</i>, Put. <span class = "greek" title = "Thermôdôn, ontos">Θερμώδων, οντος</span>, dicitur Ponti fl. qui Ponto Euxino +miscetur. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#line8_433">VIII, 433</a>, et, quos Drak. laudat, Stat. +Silv. I, 6, 56. Intpp. ad Virg. Æn. XI, 659; ad Prop. III, 12, (al. +13) 16; Heins. ad Claud. de R. P. II, 66; +<span class = "pagenum">96</span> +ad Ovid. Met. II, 249. Add. Intpp. ad Val. Fl. IV, 601 et al. +—<a name = "var2_86" id = "var2_86" href = +"#line2_86">86.</a> <i>tumuloque propinquum</i> conj. Best, et +recepit Lefeb. prob. Drak., ut sensus sit: dum, equos in gyrum flectens, +<i>sequitur</i>, h. petit (ut I, 141; Virg. Æn. V, 629; Ovid. +Epist. VII, 10, et Fast. VI, 109; Cic. ad Att. X, 18 ubi vid. +Græv.) campos colli, in quo Saguntus condita, propinquos. Non male: at, +qui in campo sunt, tela in urbem alte sitam frustra mittere videntur. +<i>Dum secat in gyros campum</i> emend. N. Heins. coll. inf. +<a class = "crossref" href = "#line2_171">v. 171</a>. Sed vulgatam +forte lectionem non male ita expedias: Electissimum pulcherrimumque +equitatum Asbyte ipsa ante prima signa ducit, et, dum in campo circa +urbem longius procedit, (vel in campo <i>viam</i>, seu <i>iter +sequitur</i>, ut ap. Ovid. Pont. I, 4, 38; II, 10, 18; Virg. Æn. +II, 737) collem, vel tumulum, (τύμβον, ut ap. Virg. Æn. XI, 849 sq.) +urbi propinquum, conspicit et occupat, unde jacula in superiores urbis, +celli inpositæ, partes mittit.</p> + +<span class = "pagenum">97</span> +<p><a name = "var2_92" id = "var2_92" href = "#line2_92">92.</a> +<i>Deligit</i> Col. unde <i>Derigit</i> suspic. Drak., quod Lef. edidit, +ut sit pro, mittit e muris, non id. qd. <i>dirigit</i>, quæ verba +communiter olim usurpata putabat Drak. ad IV, 676. Ego potius +crediderim, verbum <i>derigere</i> soli librarr. fraudi et incuriæ +deberi. Conf. <a class = "crossref" href = "bookIV.html#var4_540">ad IV, +540</a>; <a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_228">VI, +228</a>; <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_583">IX, +583</a>; Virg. Ge. II, 281; Æn, I, 401, et loca in notis laudata. +—<a name = "var2_94" id = "var2_94" href = +"#line2_94">94.</a> <i>armis</i> malebat N. Heins. suffrag. +Drak. Non male: certe vulgata friget. +—<a name = "var2_96" id = "var2_96" href = +"#line2_96">96.</a> <i>dimisit</i> Put. et Parm. <i>divisit</i> +(h. jaculo transfixit, ut ἐδάϊξε Hom. Il. φ, 147, et βάλε μέσσην +Il. ψ, 875) R. 3, et Med. quod probavit N. Heins. ad Claud. in +Rufin. II, 25, et recepere Cell. et Drak. qui posterior <i>demittere</i> +de eo tantum dici posse existimabat, qui in loco superiori ipse est et +in inferiorem mittit; quo sensu <i>fundæ</i> <a class = "crossref" href += "bookVIII.html#line8_526">VIII, 526</a>, vel tela aliaque avem cælo +demittere dicantur, non autem homo, qui tela jaculatur. Sed vid. Val. +Fl. I, 94. Similiter <i>dejicere</i> dixit Virg. Æn. V, 542 et +XI, 580, unde <i>dejecit</i> h.l. emend. N. Heins., quod ne ipsi +quidem Drak. displicuit, cui nec Burm. conj. <i>defixit</i> spernenda +videbatur. Nos vulgatam lectionem servavimus cum Lefeb. et Schmidio, qui +posterior monet, fundam et tela non semper ave esse superiora, et +hominem semper aliquo instrumento uti, quo quid dejiciat, adeoque funda, +seu telis avem +<span class = "pagenum">98</span> +demittere posse. +—<a name = "var2_98" id = "var2_98" href = +"#line2_98">98.</a> <i>rueratque</i>, vel <i>ruere atque</i>, +h. ruebat, maluerit N. Heins. +—<a name = "var2_99" id = "var2_99" href = +"#line2_99">99.</a> <i>in cantu</i> R. 2, unde <i>fera, +incautus... arcus</i>, h. a quo non cavebatur, reposuit Lefeb. Non +male, si <i>inopina s. i.</i> pro <ins class = "correction" title = +"‘, inopino s. i.,’ legitur"><i>inopino s. i.</i></ins> dictum +acceperis. +—<a name = "var2_103" id = "var2_103" href = +"#line2_103">103.</a> <i>artæ</i>, non <i>arctæ</i>, semper in Col. +et optimis quibusque codd. occurrit teste Drak. ad VII, 280, ubi laudat +Pier. ad Virg. Æ. I, 293; II, 146; Castal. ad Rutil. Itin. II, 20; +Lambin. ad Lucret. I, 71; Gronov. ad Senec. Œd. 277, et Broukh. ad +Tibull. I, 5, 53; Add. Stœber. ad Manil. p. 525, et Ill. +Harles. ad Cellar. Orthogr. p. 180. +—<a name = "var2_104" id = "var2_104" href = +"#line2_104">104.</a> <i>Merone</i> ed. Lefeb. vitiose. Nomen ab +ius. Nili in Æthiopia ejusque urbe ductum. +—<a name = "var2_107" id = "var2_107" href = +"#line2_107">107.</a> <i>chalybs</i> et <i>calami</i> sunt +synonima, unde hic versus languet, et vel plane ejiciendus videtur, vel +<i><ins class = "correction" title = "‘-qae’ legitur">validusque</ins> +chalybs</i>, aut simile quid legendum est, ut <i>chalybs</i> sit ensis. +—<a name = "var2_109" id = "var2_109" href = +"#line2_109">109.</a> Vulgg. <i>Cydonæo</i>. +—<a name = "var2_110" id = "var2_110" href = +"#line2_110">110.</a> <i>Garamum</i> scripti et Med., a +Garamantibus sic dictum. Vulgo <i>Gravium</i>, prob. Dausq. Sed reliqua +<span class = "pagenum">99</span> +Afrorum nomina, Gravios vero Hispaniæ populum esse (vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#line1_235">I, 235</a>.), monet Drak. +<i>Granium</i> Parm. <i>Thyrum</i>, non <i>Tyrum</i>, scripti et priscæ +edd. +—<a name = "var2_111" id = "var2_111" href = +"#line2_111">111.</a> <i>Gisgonem</i>, non <i>Gisconem</i>, Put. et +Med. <i>levemque</i> a Gr. λεῖος, non <i>lævemque</i>, recte scribitur, +judice Drak. <i>lævumque</i> scripti et Med. aliæque antt. edd., quæ +lectio forte non deserenda, nec cum N. Heins. in <i>sævumque</i> +mutanda. <i>Lævus</i> et Gr. σκαιὸς propr. est sinister, et deinde, vel +tardus, inperitus, stupidus, ἀμαθὴς, vel infelix, ut <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#line3_94">III, 94</a>, ubi vid. not. +forte et perversus, pravus, et hinc malus, inprobus, ut σκαιὸς, et +<i>sinister</i>. +—<a name = "var2_112" id = "var2_112" href = +"#line2_112">112.</a> <i>Lyxum</i> scripti et priscæ edd. Vulgg. +<i>Lixum</i>, forte rectius a Lixo, Africæ urbe. Vid. <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#line3_258">III, 258</a>; <a class = +"crossref" href = "bookV.html#line5_401">V, 401</a>. +—<a name = "var2_117" id = "var2_117" href = +"#line2_117">117.</a> <i>Nasamonias Harpe</i> Col. et Parm. ne +improb. quidem Dausq. Est græca forma, qua ab adjectivis gentilibus, in +<i>ius</i> desinentibus, alia et quidem feminina, in <i>ias</i> +exeuntia, deducuntur. Vid. exempla, a Drak. adlegata, inf. <a class = +"crossref" href = "bookXIII.html#line13_494">XIII, 494</a>; <a class = +"crossref" href = "bookXIV.html#line14_253">XIV, 253</a>, <a class = +"crossref" href = "bookXIV.html#line14_270">270</a>; Virg. Ge. IV, 463; +Ovid. A. A. I, 556; II, 382; Senec. Herc. Œt. 192, et alia ap. +Jani ad Horat. Od. I, 22, <span class = "smallcaps">xiv</span>, et +Heins. ad Ovid. Epist. XV, 164, ubi <i>Arpe</i> hic legendum +<span class = "pagenum">100</span> +monet, refrag. Drak. ob consensum codd. et quia <i>Harpe</i> nomen +virginis bellatricis est ap. Val. Fl. VI, 375, et equæ inf. <a class = +"crossref" href = "bookXVI.html#line16_365">XVI, 365</a>. <i>Nasamonius +Harpe</i> Ox. Put. Med. proxime verum. Vulgg. <i>Nasamonia Serpe</i>. +—<a name = "var2_119" id = "var2_119" href = +"#line2_119">119.</a> <i>hiatu. En</i> tacite reposuit Lefeb. ut +passim. +—<a name = "var2_121" id = "var2_121" href = +"#line2_121">121.</a> <i>At c. f. casu</i> e Col. Put. et +R. 3, recepit Drak. Vulgo <i>At c. casum frendens</i>, quod +exquisitius est. <i>Ad c. casum</i> conjectura Scalig., quam amplexus +est Cell. +—<a name = "var2_123" id = "var2_123" href = +"#line2_123">123.</a> <i>annisa</i>, non <i>annixa</i>, Col. ut +<a class = "crossref" href = "#line2_629">v. 629</a>; <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#line4_290">IV, 290</a>, <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#line4_586">586</a>; <a class = "crossref" +href = "bookIX.html#line9_379">IX, 379</a>; <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_197">X, 197</a>, <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_257">257</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXV.html#line15_578">XV, 578</a>, probb. N. Heins. et Drak. +conf. Serv. ad Virg. Æn. I, 144, 506. Intpp. ad Val. Fl. III, 193. +Cel. Harles. ad Cellar. Orthogr. p. 298. +—<a name = "var2_125" id = "var2_125" href = +"#line2_125">125.</a> <i>umerum</i>, ut <i>umens</i>, +<i>umidus</i>, <i>umectare</i>, semper in c. Col. scribi monet +Drak. qui laudat Quintil. Inst. Orat. I, 5, et Broukh. ad Tibull. +I, 4, 44. +—<a name = "var2_127" id = "var2_127" href = +"#line2_127">127.</a> <i>Educti</i> Col. Put. Med. prob. Modio. +<i>Adducti</i> conj. N. Heins. qui tamen nec vulgatam lect. damnat, +quam servavi, quia et doctior est, et verba sine +<span class = "pagenum">101</span> +particula et minus cohærent. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#var1_334">ad I, 334</a>. +—<a name = "var2_131" id = "var2_131" href = +"#line2_131">131.</a> <i>fluxere</i> scripti et antt. edd. nisi +quod <i>flexere</i> exhibet Med. Vulgata lectio <i>fulsere</i> debetur +Marso, et, quum <i>fluendi</i> notio jam verbo <i>effusi</i> expressa +sit, præferenda videbatur Dausq., cui Drak. similia loca Senec. Herc. +Œt. 1228 et Furii ap. Macrob. VI, 4, obponit.</p> + +<p><a name = "var2_138" id = "var2_138" href = +"#line2_138">138.</a> <i>in g.</i> scripti cum R. 2, Ald. Junt. +Nut. in deest in R. 1, aliisque antt. edd. Hinc, ut metro consuleret, +<i>e</i> inseruit Martinus Herbipol., quem secuti sunt alii.</p> + +<span class = "pagenum">102</span> +<p><a name = "var2_149" id = "var2_149" href = +"#line2_149">149.</a> <i>Theron</i> pro <i>Teron</i> reposuere +Dausq. Drak. et Villebr., quoniam idem nomen ap. Virg. Æn. X, 312; +Stat. Th. II, 304, 572, et alios occurrit. Sic et in c. Col. scribi +infra sæpius testatur N. Heins. qui h.l. silet. <i>Thero</i> Ox. +inf. <a class = "crossref" href = "#line2_192">v. 192</a>, et +<a class = "crossref" href = "bookXVI.html#line16_501">XVI, 501</a>, quod +pluribus exemplis defendit Gronov. ad Senec. Agam. v. 514, et ad +Plin. XX, 21. Conf. a Drak. ad v. 192, et XVI, 335, citati Quintil. +Inst. Orat. I, 5, et. Pier. ad Virg. Æn. X, 322. +—<a name = "var2_151" id = "var2_151" href = +"#line2_151">151.</a> <i>Ante exspectatum</i> forte præstiterit, ut +et inf. <a class = "crossref missing" href = "bookX.html#line10_300" +title = "recte 300">X, 301</a>. Vid. <a class = "crossref" href = +"#not2_31">not. ad v. 31</a>. <i>offuderat</i> conj. N. Heins. +Male! +—<a name = "var2_155" id = "var2_155" href = +"#line2_155">155.</a> <i>nil</i> Dausq. +<span class = "pagenum">103</span> +forte operarum errore. +—<a name = "var2_156" id = "var2_156" href = +"#line2_156">156.</a> Vulgg. <i>tegmenque</i>. Vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#var1_402">ad I, 402</a>. +—<a name = "var2_158" id = "var2_158" href = +"#line2_158">158.</a> Ita scripti et Parm. Vulgo <i>idem cælatum +insigne gerebat</i>. In ed. Med. totus deest versus. <i>Lerneia +monstra</i>, per adpositionem, suspic. N. Heins., cui certe locus +Virg. Æn. VII, 658, magis favet, quam., quod Drak. putat, adversatur. +Vid. ibi Heyne. +—<a name = "var2_159" id = "var2_159" href = +"#line2_159">159.</a> <i>exsectis</i> Benessa, quem frustra secutus +est Lefeb. coll. III, 32. +—<a name = "var2_160" id = "var2_160" href = +"#line2_160">160.</a> Vulgg. <i>Tapsum</i>. Sed <span class = +"greek" title = "Thapsos">Θάψος</span> est Africæ urbs, <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#line3_261">III, 261</a>. Plin. +V, 4. <i>patris</i> sc. nomine clarum, non male conj. +N. Heins., quod tacite recepit Lefeb. +—<a name = "var2_161" id = "var2_161" href = +"#line2_161">161.</a> <i>Macen</i>, a Macis populo Africæ, (vid. +sup. <a class = "crossref" href = "#line2_60">v. 60</a>) suspic. +Dausq. quum Saces in Asia sint. Sed <i>Sacen</i> esse nomen propr. +militis, ut ap. Virg. Æ. XII, 651, monet Drak. Miror tamen, neminem +obfensum voce <i>actos</i>, quæ cum <i>egerat</i> jungenda est. Forte +leg. <i>altis</i>, vel <i>arctos</i>. +—<a name = "var2_163" id = "var2_163" href = +"#line2_163">163.</a> <i>fumabant</i> malebat N. Heins. Sed +vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_126">ad I, 126, +129</a>, et conf. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_12">VI, 12</a>, <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_705">705</a>; Virg. Æn. VI, 87, al. +—<a name = "var2_166" id = "var2_166" href = +"#line2_166">166.</a> <i>lænæ</i>, scripti et Med. conf. +<span class = "pagenum">104</span> +<a class = "crossref missing" href = "bookXV.html#var15_421" title = +"recte 421">ad XV, 424</a>. Vulgg. t. <i>lævæ</i>, h. clipeum, seu +peltam, gemmis ornatam, quam læva manu gerebat, ut sup. <a class = +"crossref" href = "#line2_79">v. 79</a>, unde retinerem, nisi mox +peltæ mentio fieret. <i>lene</i>, et <a name = "var2_167" id = +"var2_167" href = "#line2_167">v. 167</a>, <i>geminata</i> quidam +vett. +—<a name = "var2_173" id = "var2_173" href = +"#line2_173">173.</a> Vulgo <i>ocius Euro</i>. Sed <i>ocior E.</i> +scripti, quod doctius est, et ex <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_496">I, 496</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_242">XIII, 242</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_191">XVI, 191</a>; Virg. Æn. VIII, 2, 3; XII, +733, et Stat. Th. VI, 521, a Drak. firmatur. +—<a name = "var2_178" id = "var2_178" href = +"#line2_178">178.</a> <i>Eurymachus</i> corrig. N. Heins., +quum inter sponsos Penelopes nullus fuerit <i>Eurydamas</i>, et hic +paulo post denuo interficiatur. Sed vid. not. ad h.l. et v. 185, +ubi idem Heins. frustra conj. <i>Gens e. feri</i>, vel <i>austri</i>, +vel etiam <i>G. e. virum c. delentur I. Eurydamæ +<span class = "pagenum">105</span> +Nomados dextra</i>. +—<a name = "var2_186" id = "var2_186" href = +"#line2_186">186.</a> Post <i>Eurydamas</i> quidam distinguunt. +<i>Nomades</i> Col. <i>ater</i>, h. atro sanguine infectus, scripti +et R. 2. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#var3_463">ad III, 463</a>; <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_154">V, 154</a>, <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_619">619</a>; <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#line6_107">VI, 107</a>; <a class = "crossref" href = +"bookIX.html#line9_365">IX, 365</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_429">XIII, 429</a>. Vulgo <i>acer</i>, h. δεινὸς, +vehemens, incitatus, celer; quod forte non spernendum. Conf. Virg. Ge. +III, 141.</p> + +<p><a name = "var2_189" id = "var2_189" href = "#line2_189">189.</a> +<i>Destringi</i> reposuit Lefeb., ut sit artissime stringi, premi, +quemadmodum <i>depugnare</i>, <i>devincere</i>, <i>decertare</i>, +<i>depræliari</i> pro acerrime pugnare, etc. passim occurrunt. Sed cur +pessime et sine ullo sensu <i>distringi</i> legatur, non adsequor. +Significat enim vel in diversas partes distrahi, ex utraque parte +lacessi, ut ap. Liv. XXXV, 18; XLIV, 35; vel impediri, occupatum esse, +premi v.c. <i>bellis</i> ap. Nep. Hannib. 13, et <i>circa mala</i> ap. +Flor. IV, 12. Neutrum vero ab h.l. abhorret. +—<a name = "var2_190" id = "var2_190" href = +"#line2_190">190.</a> <i>Prælibrans</i> conj. +<span class = "pagenum">106</span> +N. Heins. +—<a name = "var2_192" id = "var2_192" href = +"#line2_192">192.</a> <i>Thero</i> Oxon. vid. <a class = "crossref" +href = "#var2_149">ad v. 149</a>. +—<a name = "var2_200" id = "var2_200" href = +"#line2_200">200.</a> <i>spargit</i>, et mox <i>Ac rapta</i> Col. +et Ox. Vulgg. <i>sparsit</i> et <i>At rapta</i>. +—<a name = "var2_205" id = "var2_205" href = +"#line2_205">205.</a> <i>Temperat</i> Oxon.</p> + +<p><a name = "var2_206" id = "var2_206" href = +"#line2_206">206.</a> <i>serus fati</i> R. 2, ut <i>seri +studiorum</i> ap. Horat. Sat. I, 10, 21, prop. Lefeb. qui et +<i>serus voti</i> tentat. Sed cave quidquam mutes. <i>Cæcus fati</i> +græce dicitur pro nescius f., ut ap. Lucan. II, 14, et <i>c. futuri</i> +ap. Claud. de R. P. I, 138; <i>cæcus fato</i> Tell. <i>adeunte</i> +quidam codd. teste Barth. ad Claud. Cons. Hon. IV, 166, et sic Cellar. +—<a name = "var2_208" id = "var2_208" href = +"#line2_208">208.</a> <i>Jamque</i> conj. N. Heins. ad marg. +Silii, coll. Virg. Æn. II, 662. Mox <i>iramque</i> Col. et Ox. Vulgatum +<i>irasque</i> Lefeb. firmat ex I, 38, monetque in R. 2, esse +<i>ira</i>, et <i>a</i> in codd. pro <i>as</i>, <i>am</i>, <i>an</i>, +<i>ar</i> occurrere. +—<a name = "var2_213" id = "var2_213" href = +"#line2_213">213.</a> <i>perculsa</i>, non <i>percussa</i>, +scripti. +<span class = "pagenum">107</span> +Recte; nam <i>concussa</i> modo præcessit, et verbum <i>percelli</i> de +graviore re et adfectu, de torpore, terrore, metu, stupore, clade, +ruina, <i>percuti</i> vero de admiratione, probabilitate, inani +cogitatione et leviore omnino adfectu adhiberi solet: etsi hoc +discrimen, culpa forte librariorum, sæpe negligitur, et Gr. ἐκπλήσσεσθαι +utroque certe sensu usurpatur. Grammaticis autem, qui <i>percuti</i> ad +corpus, <i>percelli</i> ad animum referunt, fides non habenda. Vid. quos +Drak. laudat, Lambin. ad Lucret. I, 13. Id. et Bentl. ad Horat. +Epod. XI, 2; Heins. ad Ovid. Met. IV, 138. Id. et Pier. ad Virg. +Ge. IV, 357, et Æn. I, 513; V, 372; VI, 475; IX, 292; Burm. ad +Petron. c. <span class = "smallcaps">cxi</span>, p. 516; Græv. ad +Cic. pro Dejot. c. 6. Conf. inf. <a class = "crossref" href = +"bookVIII.html#var8_388">ad VIII, 388</a>. +—<a name = "var2_216" id = "var2_216" href = +"#line2_216">216.</a> Pro <i>vesper</i> scripsi <i>Vesper</i>. +—<a name = "var2_221" id = "var2_221" href = +"#line2_221">221.</a> <i>convexæ</i> scripti. Sed innuuntur apes +βοτρυδὸν, instar uvæ, conglobatæ, unde <i>apum nubes</i> <a class = +"crossref" href = "bookVII.html#line7_635">VII, 635</a>, et <i>uva</i> +ap. Juven. XIII, 68, et Plin. XI, 17. Conf. Hom. Il. β, 89, et, quos +N. Heins. et Drak. excitarunt, Senec. Œd. 602; Lucan. IX, 286; +inpr. Virg. Ge. IV, 257, 558, et Æn. VII, 64 sqq. +—<a name = "var2_224" id = "var2_224" href = +"#line2_224">224.</a> <i>Mors, reditura, metu, n. a. fato</i>, h. +homini a fato destinata, emend. et edidit Lefeb. Non male, etsi vulgatum +quoque ferri potest. +<span class = "pagenum">108</span> +—<a name = "var2_225" id = "var2_225" href = +"#line2_225">225.</a> <i>Consilium damnant</i> Col. C. +<i>clamant</i> Ox. et Put. <i>portisque</i> Col. <i>portaque</i> Ox. +Put. et Med. Vulgo <i>Auxilium clamant, portis atque</i>, quod perperam +tuetur Dausq. Conf. sup. <a class = "crossref" href = +"#line2_152">v. 152</a>, et <a class = "crossref" href = +"#var2_52">ad v. 52</a>. +—<a name = "var2_231" id = "var2_231" href = +"#line2_231">231.</a> <i>Ferte</i> Col. h. perferte, ut simili loco +<a class = "crossref" href = "bookXI.html#line11_324">XI, 324</a>; ad +pugnam certe spectandam sufficite. Vulgo <i>spectacula t. Este</i>, h. +spectatores. Vide <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_383">not. ad III, 383</a>, et conf. <a class = +"crossref" href = "bookIV.html#line4_407">IV, 407, 408</a>: <i>tanta</i> +Ox. <i>spect. tanta Ferte</i> conj. Barth.</p> + +<p><a name = "var2_234" id = "var2_234" href = "#line2_234">234.</a> +<i>fessi rerum trepidique salutis</i> suspicari possis. Vid. not. +—<a name = "var2_235" id = "var2_235" href = +"#line2_235">235.</a> Vulgg. <i>primum</i>. Sed <i>primam urbem</i> +scripti, R. 3. Parm. Med., h. non προάστειον, sed primum, præcipue, +ante omnia, ut passim adjectiva, vel adverbiorum vicem explent, vel κατ᾽ +ἔννοιαν ad aliud substant. sunt referenda. Vid. App. et Heins. ad Virg. +Æn. VI, 811; XII, 103, ad Val. Fl. III, 257, et ad Claud. in Ruffin. +I, 302; Gronov. Obss. I, 7; Heyne ad Virg. Æn. IV, 3. +—<a name = "var2_237" id = "var2_237" href = +"#line2_237">237.</a> <i>aras</i> Col. <i>arcis</i> conj. +N. Heins. Male! conf. sup. <a class = "crossref" href = +"#line2_150">v. 150</a>. +—<a name = "var2_239" id = "var2_239" href = +"#line2_239">239.</a> Vulgg. <i>Elisæo</i>, vel <i>Eliseo</i>. +<span class = "pagenum">109</span> +Sed vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_81">ad +I, 81</a>. +—<a name = "var2_246" id = "var2_246" href = +"#line2_246">246.</a> <i>pondera clavæ</i> scripti et Med. Ald. +Gryph. Nut., h. clava ponderosa, gravis, ut <i>p. conti</i> <a class = +"crossref" href = "bookVI.html#line6_277">VI, 277</a>; <a class = +"crossref missing" href = "bookXV.html#line15_684" title = "recte 684">XV, 687</a>; <i>p. plumbi</i> <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_523">I, 523</a>; <i>p. pili</i> <a class = +"crossref" href = "bookIX.html#line9_335">IX, 335</a>; <i>p. baltei</i> +ap. Virg. Æn. X, 496. Vulgo <i>pondere clavæ</i>. +—<a name = "var2_247" id = "var2_247" href = +"#line2_247">247.</a> <i>et</i>, quod in Col. Ox. et R. 2 +exstat, vulgo omittitur, prob. Lefeb., ut citatiore cursu feratur +oratio. +—<a name = "var2_249" id = "var2_249" href = +"#line2_249">249.</a> <i>ter lustrat</i> conj. N. Heins. coll. +v. 266. Sed simili loco <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#line3_160">III, 160</a> vulgatam tuetur Drak. +<span class = "pagenum">110</span> +—<a name = "var2_255" id = "var2_255" href = +"#line2_255">255.</a> <i>urguentem</i> malebat N. Heinsius. +Sed vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#not1_499">not. ad lib. +I, vers. 499</a>. +—<a name = "var2_257" id = "var2_257" href = +"#line2_257">257.</a> <i>ostentans</i>, non <i>obtestens</i>, +scripti et priscæ edd.</p> + +<p><a name = "var2_266" id = "var2_266" href = +"#line2_266">266.</a> <i>lustrant</i> Tell. R. 3; Parm. Med. +Beness. probb. N. Heins. et Lefeb.</p> + +<p><a name = "var2_272" id = "var2_272" href = "#line2_272">272.</a> +<i>a</i> in Col. A reliquis libris abest. +—<a name = "var2_273" id = "var2_273" href = +"#line2_273">273.</a> <i>Movet</i> Col. Ox. Put. et Med. +<i>Monet</i> Tell. et edd. vulgg. +<span class = "pagenum">111</span> +—<a name = "var2_275" id = "var2_275" href = +"#line2_275">275.</a> <i>cœptantis</i>, non <i>captantis</i>, Col. +et Ox. ut <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_320">IX, +320</a>; <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_254">X, 254, 259</a>. +—<a name = "var2_276" id = "var2_276" href = +"#line2_276">276.</a> <i>bello</i>, vel <i>bellis meliora</i>, sc. +quam pace, conj. Burm., non improb. Drak. qui tamen <i>meliora belli</i> +pro bellum felicius, ut <i>dura rerum</i>, <i>iniqua viarum</i> et +similia, dici posse monet. <i>Dapis meliora</i> dixit Hor. Sat. +II, 6, 89. +—<a name = "var2_277" id = "var2_277" href = +"#line2_277">277.</a> <i>Hannon</i>, non <i>Anno</i>, vel +<i>Hanno</i>, Col. ubivis et <a class = "crossref" href = +"bookXVI.html#line16_675">XVI, 675</a> Put. +—<a name = "var2_278" id = "var2_278" href = +"#line2_278">278.</a> <i>furorem</i> duo scripti, teste Lefeb. +—<a name = "var2_279" id = "var2_279" href = +"#line2_279">279.</a> <i>Cuncti equidem</i> non male corrig. Dausq. +et N. Heins. ad marg. Silii, quod recepit Lefeb. ut sensus sit: +omnes præ timore silent., ut ap. Virg. Æn. XI, 344 sq. Sed vulgatum +quoque non spernendum videbatur Drak. +—<a name = "var2_282" id = "var2_282" href = +"#line2_282">282.</a> <i>nota</i>, non <i>vota</i>, Col. et Nutii +ed. Antwerp. +<span class = "pagenum">112</span> +—<a name = "var2_289" id = "var2_289" href = +"#line2_289">289.</a> <i>speculatur</i>, non <i>speculantur</i>, +scripti: <i>speculatus</i> opinabatur N. Heins. +—<a class = "missing" name = "var2_299" id = "var2_299" href = +"#line2_299" title = "‘299, 303’ legitur">299... 303.</a> Silius +expressit Liviana XXI, 10; <i>Carthagini nunc Hannibal vineas +<span class = "pagenum">113</span> +turresque admovet, Carthaginis mœnia quatit ariete. Sagunti ruinæ +(utinam falsus vates sim!) nostris capitibus incident</i>. Sed vulgo +male legitur, <i>Massylaque</i>, vel vitiose <i>Massillaque vates +Annuit. ille novi ... quatit ut T. tecta, Sic propria luat hæc pœna, n. +m. u. F. suis: inquam hoc, inquam, nunc tempore</i>, etc. Drak., qui +h.l. prorsus silet, a vulgg. lect. in v. 299 et 300 non discessit, +nisi quod στιγμην τελειαν post <i>vates</i> posuit, et v. 299 +asterisco notavit. Prius et Dausq. placuisse videtur, qui certe exponit: +<i>Adnuit</i> Hannon, motu capitis indicat, se vera loqui; gestu fidem +facit, more oratorum. <i>Adnuite</i> quidam, et vel <i>ac T. tecta</i> +malebat Dausq. <i>aut T. tecta</i> Ox. et R. 2. Vulgatum <i>ut</i> +genuinum et transpositum putabant Barth. et Cell. hoc sensu: <i>ut +externas a. q. T. tecta</i>, sicut Hannibal Saguntum, ab Hercule +conditam (vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_273">I, 273</a>, <a class = "crossref" href = +"bookI.html#line1_509">509</a>), ut externas arces quatit; sic luat hæc, +etc. Mox <i>nunc hoc, inquam, hoc tempore</i> Ox. et Put. cum priscis +edd. <i>inquam</i>, <i>hoc nunc</i>, <i>inquam</i>, <i>tempore</i> alii. +<i>nunc hoc</i>, <i>hoc</i>, <i>inquam</i>, <i>tempore</i> ex emendat. +Modii recepit Cell. Ipse reduxi lectionem cod. Colon., quæ nulla +mutatione indigere videtur, modo ea, qua feci, ratione interpungatur; +nisi forte v. 299 <i>En nunc</i> refingere malis. Nec tamen multum +abest, quin præferam emendationem N. Heinsii, <i>Haud nunc ille, +novi c. c. r., E. a. quatit, haud T. tecta: (Sic ... Fata suis) nunc +hoc</i>, etc., quam recepit Lefeb. et adsensu suo comprobavit Ill. +Heyne, qui literis ad me datis significavit, olim in libris <i>haut +nunc</i>, et per compend. <i>at ne</i> scriptum fuisse, et verbis poetæ +magnam inesse vim: Hannibal non Saguntum, sed ipsam Carthaginem +obpugnat, vel obpugnare putandus; quod utinam ipsi male vertat! conf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_270">I, 270</a>, et +Liv. l.l. Tum <i>sic</i> ut in diris et precibus, de quo vid. Lambin et +Jani ad Horat. Od. I, 3, 1; Heyne ad Tibull. I, 4, 1; II, 5, +extr., inf. <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_179">V, 179 seq.</a> Ovid. Epist. IV, 167 seq. +XX, 3; Hor. Sat. II, 3, 300. Sed primum ex lectione cod. Col. +eadem sententia erui, et deinde ex <i>an nunc</i> facilius vulgatum +<i>annuit</i> ortum videri potest: præterea <i>sic</i> in obtestatione +adhibetur <i>vel</i> ita, ut ab altero quid petamus, et, quo facilius id +consequamur, ea illi adprecemur, quæ optatissima ei esse novimus, ut +adeo significet hac lege et conditione, <i>vel</i> ut <i>ita</i>, seq. +<i>ut</i>, p.m. ap. Ovid. Met. VIII, 866, unde fere suspicari possis, +h.l. legendum esse, <i>Haud nunc ... quatit, haud T. tecta. Sic propria +... Fata suis, nunc hoc, inquam, hoc ut. t.</i>, etc., nisi forte +præstiterit, <i>At nunc ille ... E. arces quatiat T. tecta, Si +propria</i>, etc. +—<a name = "var2_304" id = "var2_304" href = +"#line2_304">304.</a> <i>Hennœas</i> Col. Vulgo <i>Ætnæas</i>. Vid. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_93">ad I, 93</a>. +<i>Henneas</i> Lefeb. <i>Ætneas</i> alii. +<span class = "pagenum">114</span> +—<a name = "var2_307" id = "var2_307" href = +"#line2_307">307.</a> <i>satiavimus</i>, vel simile quid suspic. +Heins. frustra. +—<a name = "var2_310" id = "var2_310" href = +"#line2_310">310.</a> <i>Libyaque procul</i> quin poeta scripserit +vix est quod dubitemus. +—<a name = "var2_311" id = "var2_311" href = +"#line2_311">311.</a> <i>mœnia</i> alii, inepte; <i>nomina</i>, ut +<a class = "crossref" href = "bookIII.html#line3_71">III, 71</a>, et al. +eleganter pro gloria, fama, ut gr. ὄνομα. +—<a name = "var2_312" id = "var2_312" href = +"#line2_312">312.</a> Hunc versum Carrion et Modius restituerunt e +membrr. Col., in quibus et <i>juvenalibus</i>, non <i>juvenilibus</i>, +legi testatur et probat N. Heins. Id recepi, quia et rarior vox +poetam decet, et Maro eadem uti solet. Vid. Æneid. II, 518; V, 475; +VIII, 163 et Intpp. ad hh.ll. +<span class = "pagenum">115</span> +—<a name = "var2_317" id = "var2_317" href = +"#line2_317">317.</a> <i>Naritia</i> Put. Parm. Med., quod a Dorico +<span class = "greek" title = "Naritos">Νάριτος</span> pro <span class = +"greek" title = "Nêritos">Νήριτος</span> deduci posse monet Drak. Cf. +omnino Heins. ad Ovid. Rem. Am. v. 264. +—<a name = "var2_318" id = "var2_318" href = +"#line2_318">318.</a> <i>cristis</i> Put. non improb. Lefeb. +—<a name = "var2_323" id = "var2_323" href = +"#line2_323">323.</a> <i>retorquentes</i>, ut <i>remissurus</i> ap. +Ovid. Met. V, 95, emend. Burm. prob. Drak. +—<a name = "var2_325" id = "var2_325" href = +"#line2_325">325.</a> <i>obsistis</i> scripti præter Tell., et +priscæ edd., nisi quod in R. 3 <i>abistis</i>.</p> + +<span class = "pagenum">116</span> +<p><a name = "var2_330" id = "var2_330" href = "#line2_330">330.</a> +<i>Concilio, en</i>, sublata interrogat. nota, et mox <a name = +"var2_331" id = "var2_331"><i>arma Quiritum</i></a>, malebat N. Heins. +—<a name = "var2_332" id = "var2_332" href = +"#line2_332">332.</a> Vulgo <i>nam cætera (non latet) hostis</i>. +—<a name = "var2_333" id = "var2_333" href = +"#line2_333">333.</a> <i>minati</i> Oxon. <i>minaci</i> Put. unde +<i>minari</i> conj. N. Heins. vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#var1_334">ad lib. I, vers. 334</a>. Non male! +<span class = "pagenum">117</span> +—<a name = "var2_337" id = "var2_337" href = +"#line2_337">337.</a> <i>ac tollit sub sidera gentem</i>, Col., +quod Draken. firmat coll. Virg. Æneid. III, 422, 576; IV, 504. Vulgg. +<i>tollitque ad s. g.</i> Post <i>gentem</i> distinguitur in ed. Parm., +probb. N. Heins. et Drak., ut vox <i>mortalem</i> cum emphasi +repetatur. Vulgo <i>gentem Mortalem: mihi</i>, etc. +—<a name = "var2_341" id = "var2_341" href = +"#line2_341">341.</a> <i>Evinctus</i> ex Col. recepi cum Lefeb. +vid. sup. <a class = "crossref" href = "#var2_48">ad v. 48</a>. +Vulgo <i>Succinctus</i>. +—<a name = "var2_344" id = "var2_344" href = +"#line2_344">344.</a> <i>spectabat</i> Put. et priscæ edd. +—<a name = "var2_345" id = "var2_345" href = +"#line2_345">345.</a> <i>Nec nõ</i> Tell. et R. 2, vitiose pro +<i>võ</i>, h. vero. +—<a name = "var2_352" id = "var2_352" href = +"#line2_352">352.</a> <i>animo patrio</i>, qualem pater habebat, +<span class = "pagenum">118</span> +Ox. et Put. quod non displicet N. Heins. coll. sup. <a class = +"crossref" href = "#line2_288">v. 288</a>, et Ovid. A. am. +I, 191. Post hunc versum in editis, non scriptis, exemplaribus +legitur alius, inepti versificatoris manu adsutus, <i>ultor erit cædis +jam te spectante propinquæ</i>, quem jam Carrion et Modius obelo +transfixerunt, quibus nec ipse Dausq., ut solet, obstrepit. +—<a name = "var2_353" id = "var2_353" href = +"#line2_353">353.</a> <i>Propinquæque</i>, vel, teste Lefeb., +<i>Pro quinque que polo</i> Put. <i>Proinde paulo</i> Dausq. et al., +utrumque contra metri leges. <i>Satque polo</i> R. 2. +<i>Proinde</i> duabus syllabis efferendum, ut ap. Lucret. III, 1049, +1066; IV, 652, 998; Virg. Æn. XI, 383. Conf. <a class = "crossref" href += "bookIII.html#var3_16">ad III, 16</a>: <i>accrescant</i> corrig. +N. Heins. Sed vulgatum doctius, ut mox <i>astris agat</i>. Conf. +App. <i>astrisqe</i>, non <i>altusque</i>, Col et Ox. +—<a name = "var2_357" id = "var2_357" href = +"#line2_357">357.</a> <i>Despectare</i> R. 3. +—<a name = "var2_362" id = "var2_362" href = +"#line2_362">362.</a> <i>nostros</i> pro <i>nos, nos</i> Put. Male, +etsi <i>hostes</i> refingas. +<span class = "pagenum">119</span> +—<a name = "var2_364" id = "var2_364" href = +"#line2_364">364.</a> <i>repugnant</i>, non <i>repugnent</i>, +scripti et antt. edd. +—<a name = "var2_366" id = "var2_366" href = +"#line2_366">366.</a> <i>dedam</i> Col. Vulgo <i>dudum</i>, prob. +Dausq., qui in verbis <i>patria inclita dudum</i> et <i>æternum +famulam</i> elegantem antithesin inesse putabat, quæ potius in verbis +<i>famulam</i> et <i>liber</i> quærenda. Pessime tamen Barth. jungebat, +<i>dudum famulam non videbo æternum</i>. +—<a name = "var2_367" id = "var2_367" href = +"#line2_367">367.</a> <i>subibo</i> maluerit N. Heins. poeticæ +dictioni substituens vulgarem. Drak. confert VII, 739; XIII, 709, Hom. +Il. ο, 252; Hor. Od. II, <ins class = "correction" title = "i.e. II, xiii, 22 et II, xiv, 17">13, 22, <span class = "smallcaps">xiv</span>, +<span class = "smallcaps">xvii</span></ins> et al. +—<a name = "var2_368" id = "var2_368" href = +"#line2_368">368.</a> Post <i>jubet</i> pro commate interrog. notam +posuit N. Heins. +—<a name = "var2_372" id = "var2_372" href = +"#line2_372">372.</a> <i>nunquam si</i> scripti. Vulgo <i>si +nunquam</i> et <i>nusquam</i> Tell. <i>si numquam in talia plecti</i> +emend. Barth. Adv. VI, 25. Male! <i>Talia</i> ut gr. τοιαῦτα, vel ταῦτα +pro οὕτω, +<span class = "pagenum">120</span> +κατὰ ταῦτα in hunc modum, taliter. Marsus per talia, et Cell. ob talia, +διὰ ταῦτα, interpretatur. Pro <i>plecti</i> poetam <i>felix</i>, vel +simile scripsisse suspicabatur Withof. +—<a name = "var2_374" id = "var2_374" href = +"#line2_374">374.</a> <i>ut</i> scripti et primæ edd. Vulgatum +<i>tum</i> servavit Lefeb. Sed <i>tum deinde</i> vix quisquam dixerit, +et <i>tum</i> mox sequitur. +—<a name = "var2_375" id = "var2_375" href = "#line2_375">375</a>, +<a name = "var2_377" id = "var2_377" href = "#line2_377">377</a>. Hi +tres versus desunt cod. Col. et inducendi videbantur, ut inepti et +adulterini, Modio et D. Heins. dissentt. Dausq., N. Heins. et +Lefeb. quibus ea, quæ sequuntur, favent. <i>Patribus</i> corrig. Burm. +et mox <i>addi</i> N. Heins. Illud recepit Lefeb., hoc Drak.</p> + +<p><a name = "var2_378" id = "var2_378" href = +"#line2_378">378.</a> <i>templa irrumperet</i>, ut <a class = +"crossref" href = "bookII.html#line2_692">II, 692</a>, <a class = +"crossref" href = "bookV.html#line5_450">V, 450</a>; <a class = +"crossref" href = "bookXIII.html#line13_79">XIII, 79</a>, etiam legi +posse monent N. Heins. et Drak. qui tamen <i>irrumpere</i> et cum +tertio casu <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_365">IX, +365</a>; <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_368">X, 368</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXII.html#line12_490">XII, 490</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_176">XIII, 176</a> et al. jungi docent. Sic et +<i>intrare</i>, de quo vid. <a class = "crossref" href = +"bookVI.html#var6_498">ad VI, 498</a>. Conf. Burm. et Heyne ad Virg. Æn. +VI, 528. +—<a name = "var2_380" id = "var2_380" href = +"#line2_380">380.</a> <i>sensit</i> e Col. recepit Drak. Vulgatam +retinui, quia <i>exposcit</i>, <i>imperat</i>, etc. sequuntur. +—<a name = "var2_382" id = "var2_382" href = +"#line2_382">382.</a> <i>rexisse</i> scripti et antt. edd. ante +Juntinam, in qua <i>texisse</i> primus dedit Nicander, sensu parum +diverso. +—<a name = "var2_383" id = "var2_383" href = +"#line2_383">383.</a> Hunc versum ingenio inepti hominis procusum +et adsutum esse arbitror. Nam primum languet; deinde eo extruso +sententia bene procedit; denique non adsequor, cur Fabius, qui et iræ +impatiens est, et senatui interest, novum exposcat concilium, neque +extemplo pacis conditiones ferat, quod teste Livio XXI, 18 fecit. +—<a name = "var2_387" id = "var2_387" href = +"#line2_387">387.</a> Etiam hic versus ejiciendus videtur tamquam +insititius. +<span class = "pagenum">121</span> +Non minus certe languet, et verbum <i>effundere</i> mox repetitur. +—<a name = "var2_389" id = "var2_389" href = +"#line2_389">389.</a> <i>effundit</i>, non <i>effudit</i>, scripti +et primæ edd.</p> + +<p><a name = "var2_391" id = "var2_391" href = "#line2_391">391.</a> +Vulgo <i>Elisæ</i>. Sed vid. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#var1_81">ad I, 81</a>. +—<a name = "var2_392" id = "var2_392" href = +"#line2_392">392.</a> Vulgatam lect. <i>Accitis</i> ab h.l. alienam +esse, et alii jam dudum monuere, et ex notis adparet. <i>Adscitis</i> +conj. Dausq., quo tamen difficultas non tollitur. Melius <i>Attritis</i> +N. Heins. ad h.l. et ad Claud. Epithal. Honor. v. 179, coll. +inf. <a class = "crossref" href = "bookVI.html#line6_301">VI, 301</a>; +<a class = "crossref" href = "bookVII.html#line7_247">VII, 247</a>; +<a class = "crossref" href = "bookXII.html#line12_83">XII, 83</a>; <a class += "crossref" href = "bookXV.html#line15_3">XV, 3</a>; <a class = +"crossref" href = "bookXVI.html#line16_454">XVI, 454</a>. Proxime tamen +ad vulgatam adcedit emendatio Barth. Adv. VI, 25 <i>Adcisis</i>, quam et +Heins. non improbavit, et nos cum Lefeb. recipere non dubitavimus. +<i>Adcisæ</i> propr. dicuntur <i>res</i> tenues, extenuatæ, inminutæ, +consumtæ, debilitatæ, adflictæ, inpr. malis et calamitatibus; unde +<i>populi adcisi</i> sunt virium exhausti, adflicti et obpressi, vel +quorum res, opes et vires adcisæ, seu fractæ sunt et infirmatæ. Prior +dictio in deliciis potissimum est Livio, v.c. III, 10 (ubi vid. Intpp.); +VI, 5; VII, 29; VIII, 29 al. Burmanno neque τὸ <i>Adtritis</i>, +neque τὸ <i>Adcisis</i> placebat, quia illud de lento bello, non de +subito impetu, qualis Hannibilis fuerit; hoc autem de rebus quidem et +<i>robore</i>, non vero de populis dicatur. Quod ad posterius adtinet, +primum analogia nobis favet, et deinde contrarium patet ex Silii VIII, +588, et Liv. VIII, 11. Conf. Heyne Obss. in Tibul. IV, <span class = +"smallcaps">i</span>, 189.</p> + +<span class = "pagenum">122</span> +<p><a name = "var2_399" id = "var2_399" href = +"#line2_399">399.</a> <i>Albentis</i> ἀρχαϊκῶς, non +<i>Albentes</i>, Col. <i>coni Flaventis</i>, hoc aurati, conjectura N. +Heinsius audacter et frustra: <i>tutamine</i> Oxon. vitiose. Vid. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_460">ad lib. I, 460</a>. +—<a name = "var2_400" id = "var2_400" href = +"#line2_400">400.</a> <i>unam</i> Col. et Oxon. <i>una</i>, hoc +simul donum ferebant, recte, puto, emend. Barth. Adv. VI, 25, et +N. Heins. +—<a name = "var2_401" id = "var2_401" href = +"#line2_401">401.</a> <i>texam</i> Col. <i>intextam</i> conj. +N. Heins. Præstiterit forte <i>nexam</i>, vel <i>lectam</i>, hoc +conlectam, ut apud Virg. Æneid. lib. I, v. 320. Sed vid. not. +—<a name = "var2_402" id = "var2_402" href = +"#line2_402">402.</a> <i>Loricam</i>, <i>nulli</i>, non +<i>l. et nulli</i>, Col. Recte; nam <i>tegimen</i> de ipsa lorica +intelligendum. +—<a name = "var2_405" id = "var2_405" href = +"#line2_405">405.</a> <i>et gaudet o. r.</i> Col. <i>gaudetque +<span class = "pagenum">123</span> +et</i> Put. Vulgo <i>gaudetque in o. r.</i></p> + +<p><a name = "var2_409" id = "var2_409" href = "#line2_409">409.</a> +<i>justæ B. v. senectæ</i> scripti plerique et primæ edd., Græcorum +loquendi forma. Vid. App. <i>juste B. v. senecta</i> Wolfius Basil. 1522 +primus edidit. +—<a name = "var2_413" id = "var2_413" href = +"#line2_413">413.</a> <i>Ænean</i> Græco more pro <i>Æneam</i> cum +Drak. scripsi, suadente N. Heins. quem vid. ad Ovid. Epist. VII, +26: <i>pulsum p. terraque, precantem</i> volebat D. Heins. refragg. +Dausq. et Drak., cum dextram protendere perpetuus sit supplicantium mos, +unde frequenter <i>dextra precans</i> et <i>supplex</i> dicatur p.m. +Virg. Æ. XII, 930. Vid. Heins. et Burm. ad Ovid. Met. III, 721. +<span class = "pagenum">124</span> +—<a name = "var2_421" id = "var2_421" href = +"#line2_421">421.</a> <i>nequiquam</i> scribendum putabant præter +Festum Broukh. et alii ad Propert. II, 4, 5: <i>petebat</i> Col. et +omnes post Marsum edd., quod, ut ap. Senec. Troad. v. 165, pro +repetebat positum, at, quum classis <i>vacuo litore</i> non +<i>petierit</i> mare, sed jam in eo fuerit, ab h.l. alienum videbatur +Drak. Mens vero poetæ etiam hæc esse potest: classis litus, in quod +subducta erat, deserebat et jam æquora petebat. Ex <i>petebat</i> +stupore librarii ortum videtur <i>peribat</i> in c. Put., et hinc +<i>preibat</i>, <i>præibat</i> in Oxon. R. 3. Parm. <i>redibat</i> +conj. Barth. Adv. VI, 25: <i>iterabat</i> N. Heins. coll. Hor. Od. +I, 7, 32, cui tamen magis arrisit <i>operibat</i>, cum classis sæpe +poetis <i>tegere</i> et <i>abscondere mare</i>, <i>æquor</i> vero <i>sub +classibus latere</i> dicatur. Hoc non inprobabat Drak., qui tamen +præferendam censebat emendat. Burm. <i>tenebat</i> coll. Virg. Æn. +V, 1, 8: <i>premebat</i> edidit Lefeb. Possis et <i>secabat</i> +aliaque tentare. Sed omnibus his non est opus. Cl. Hæufft in Periculis +poet. a. 1788 editis et ab Ern. laudatis defendit vulg. <i>petebat</i> +coll. simili loco Val. Fl. I, 136: <i>operibat</i>, vel +<i>secabat</i> conj. etiam <ins class = "correction" title = "sic scriptum">Withoff.</ins></p> + +<span class = "pagenum">126</span> +<p><a name = "var2_436" id = "var2_436" href = "#line2_436">436.</a> +<i>magnæ</i> conj. Huetius, quod prosaicum est. +—<a name = "var2_437" id = "var2_437" href = +"#line2_437">437.</a> <i>contra</i> pro <i>circa</i> Puteol. +—<a name = "var2_441" id = "var2_441" href = +"#line2_441">441.</a> <i>liber campi</i> Col. et Oxon., hoc liberum +campi spatium habens, cui non peculiaris campus est adsignatus, sed qui +modo hunc, modo illum occupat, et libere vagatur. Confer inpr. Stat. +Silv. IV, 2, 24, et Ovid. Ep. Her. I, 80. Vulgatum +<i>campis</i> tuetur Schmid., putans, verba <i>liber campi</i> non +commodum habere sensum, et prius sæpe quidem cum genit. jungi, sed +semper, ubi liberatio a re molesta, invidiosa et ingrata innuatur, quo +utique spectant <a class = "crossref" href = +"bookV.html#line5_212">V, 212</a>; Lucan. lib. IV, v. 384; +VII, 818, et Senec. Hippol. 492, quæ loca Drak., et alia, quæ Heins. ad +Virg. Æneid. X, 154, ad Claud. Laud. Stil. I, 151, et Gronov. +Diatr. Stat. c. 2 congesserunt. +—<a name = "var2_445" id = "var2_445" href = +"#line2_445">445.</a> <i>juvencis</i> Col. Parm. Med. +<i>juventis</i> Ox. <i>juventis</i> Put. <i>viventis</i> quædam edd. +<i>jumentis</i> Martin. Herbipol., et post eum alii, contra metri leges. +—<a name = "var2_447" id = "var2_447" href = +"#line2_447">447.</a> <i>circa</i> R.2. +—<a name = "var2_449" id = "var2_449" href = +"#line2_449">449.</a> <i>pugnabat</i> Put. +<span class = "pagenum">127</span> +—<a name = "var2_456" id = "var2_456" href = +"#line2_456">456.</a> <i>judex</i>, non <i>vindex</i>, Col. Ox. +R. 2: quod præter Barth. defendit N. Heins. coll. Lucan. +I, 227; VII, 263 al. ut in invidiam Senatus Rom. dicatur, eum sibi +arbitrium belli Saguntini arrogasse, quod ipse Hannibal ei exprobrat ap. +Liv. XXI, 44. Adstipulatur ei Drak., qui tamen <i>judicem</i> a +<i>vindice</i> nonnunquam parum differre monet, præsertim quum +<i>judicis</i> sit, ea, quæ contra legem fiunt, <i>vindicare</i>, unde +<i>belli vindex</i> possit esse curia, quæ puniendos belli, adversus +fœdera inlati, auctores censeat.</p> + +<p><a name = "var2_457" id = "var2_457" href = "#line2_457">457.</a> +<i>vallatus</i> ex Col. reponendum putabat Modius, refragg. Dausq., N. +Heins. et Lefeb. +—<a name = "var2_458" id = "var2_458" href = +"#line2_458">458.</a> <i>quies</i>, h. belli immunitas, conj. +D. Heins. quod recte damnant Dausq. et Drak. +—<a name = "var2_459" id = "var2_459" href = +"#line2_459">459.</a> <i>vani</i> ex conj. edidit Lefeb., h. qui in +rebus vanis spem ponunt, qui inania sibi persuadent. Vid. Heyne ad Virg. +Æn. X, 631. Sed conf. not. <i>æquore vanos A. o., f. lumina p.</i> +emend. Burm. suffrag. +<span class = "pagenum">128</span> +Drak. Pro <i>ponunt</i> forte leg. <i>plorant</i>, vel simile quid. +—<a name = "var2_461" id = "var2_461" href = +"#line2_461">461.</a> <i>En</i> reposuit Lefeb. sine auctoritate. +<i>Ut</i> suspic. N. Heins. +—<a name = "var2_463" id = "var2_463" href = +"#line2_463">463.</a> <i>misere</i>, non <i>miseris</i>, Col. +<i>rurantia</i>, h. rorantia, conj. N. Heins. coll. Stat. Th. +I, 618 ubi <i>liquentia viscera tabo</i> legendum docet. +<span class = "pagenum">129</span> +—<a name = "var2_467" id = "var2_467" href = +"#line2_467">467.</a> <i>nervis</i> scripsit Lefeb. libris non +addicentibus, hoc est, tendinibus, musculis, ligamentis, quæ a Græcis, +in quibus rudis sit Drakenborch., qui absurde <i>venis</i> ediderit, +τένοντας et νεῦρα vocari nos docet. Sed vir doctus ignorare videtur, +<i>venas</i> poetis v.c. Virg. Georg. IV, 238, et aliis etiam cutem +totumque adeo corpus dici, et verba <i>venis exstant</i> jungi posse. +—<a name = "var2_468" id = "var2_468" href = +"#line2_468">468.</a> <i>membris</i>, non <i>nervis</i>, scripti. +Vid. <a class = "crossref missing" href = "bookI.html#var1_178" title = +"recte 178">ad I, 177</a>. +—<a name = "var2_469" id = "var2_469" href = +"#line2_469">469.</a> <i>Umentis</i> Col. vid. <a class = +"crossref" href = "#var2_125">ad v. 125</a>. <i>Viventis</i> Ox. +unde <i>Uventis</i> conj. Barth. Adv. VI, 25, et N. Heins. qui id +passim poetis obtrudit. Sed ut taceam, quod Drak. monet, τὸ +<i>viventis</i> propius ad <i>umentis</i>, quam ad <i>uventis</i> +adcedere, quum literæ <i>iu</i> et <i>m</i> in Longobard. scriptura vix +discerni possint, quid quæso vulgatum mutare nos cogit? vid. <a class = +"crossref" href = "bookI.html#var1_259">ad I, 259</a>. +—<a name = "var2_472" id = "var2_472" href = +"#line2_472">472.</a> <i>tentare</i> volebat Barth. l.c. Male! +—<a name = "var2_473" id = "var2_473" href = +"#line2_473">473</a>, <a name = "var2_474" id = "var2_474" href = +"#line2_474">474</a>. Vulgata lectio plane inepta videbatur +N. Heins., qui varia +<span class = "pagenum">130</span> +proponebat, <i>r. nudo Liquantes</i> (h. liquefacientes, seu aqua +mollientes) <i>clipeo taurorum tegmina</i> (coria) <i>mandunt</i>, vel +<i>r. nudo Ingentum clipeo taurorum t. m.</i>, vel denique, quod ceteris +præferebat, <i>r. nudo Liquentum</i> (h. aqua fervida liquefactorum) +<i>clipeo taurorum t. m.</i> Sed vid. not.</p> + +<p><a name = "var2_479" id = "var2_479" href = "#line2_479">479.</a> +<i>sacræ</i> Med. ut <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_282">XIII, 282</a>. Vulgatum Drak. tuetur loco +Virg. Æn. VII, 365; conf. <a class = "crossref" href = +"bookI.html#not1_481">not. ad I, 481</a>. +—<a name = "var2_481" id = "var2_481" href = +"#line2_481">481.</a> <i>solo t. f. remota</i> conj. El. Putschius, +prob. D. Heins. coll. v. 496 seq. Verum non <i>tum forte</i>, +sed jam diu ante, Fidem terra relicta in cælum aufugisse, monent Dausq. +et Drak. <i>sorte</i> contra omnium librr. consensum reposuit Lefeb., +quoniam olim nil sine sorte actum, unde <i>sortiri</i> etiam sit +obtinere, licet sine sorte. Quæ recondita doctrina vereor ut sint, +quibus adsensum extorqueat. +—<a name = "var2_483" id = "var2_483" href = +"#line2_483">483.</a> Ita Col. +<span class = "pagenum">131</span> +et Oxon. Recte, judice etiam Dausq. qui tamen, ne Modio concederet, +commodum quoque sensum, quem vellem declarasset, inesse contendebat +vulgatæ lect., <i>Quam tamen alloquitur veniæ pacator honoræ</i>, in qua +interpretanda nugabatur Marsus, si quis unquam. <i>Neme</i> Tell. +propius verum. +—<a name = "var2_485" id = "var2_485" href = +"#line2_485">485.</a> <i>norint</i>, et mox, <i>tacitoque</i>, +volebat N. Heins. +—<a name = "var2_489" id = "var2_489" href = +"#line2_489">489.</a> <i>unam</i>, non <i>una</i>, scripti.</p> + +<p><a name = "var2_497" id = "var2_497" href = "#line2_497">497.</a> +<i>novis</i>, scil. +<span class = "pagenum">132</span> +superis, non <i>Jovis</i>, scripti, Parm. Med. +—<a name = "var2_502" id = "var2_502" href = +"#line2_502">502.</a> <i>luxoque</i> Mars. vitiose in textu, non in +comment. +—<a name = "var2_505" id = "var2_505" href = +"#line2_505">505.</a> <i>cessat</i> R. 2, non inprob. Lefeb. +—<a name = "var2_507" id = "var2_507" href = +"#line2_507">507.</a> <i>Sed si cura</i>, h. si tibi curæ est, ex +emend. N. Heins. recepit Lefeb. Totus versus ob ὁμοιόπτωτα auribus +est ingratus. +—<a name = "var2_510" id = "var2_510" href = +"#line2_510">510.</a> Vulgo parenthesis post <i>sinunt</i> +clauditur.</p> + +<span class = "pagenum">133</span> +<p><a name = "var2_513" id = "var2_513" href = "#line2_513">513.</a> +<i>levi</i> Col. recte, ut ap. Virg. Ge. I, 489. Vulgg. <i>severa +Jovi</i>, h. irata J., ob cladem Saguntinis inminentem, quos præmio, non +pœna adficere, Jovis erat, fœderum præsidis. Ita Barth. Adv. VI, 25. +Male Marsus, quæ etiam ipsum Jovem ad fidem servandam coegit, quod tamen +contra Modium defendit Dausq., cui nec displicet Gossuini conj. <i>Jovis +d. a. v.</i>, quia Jupiter præses istius regionis. +—<a name = "var2_521" id = "var2_521" href = +"#line2_521">521.</a> <i>It</i>, non <i>Et</i>, Col. ut <a class = +"crossref" href = "bookIII.html#line3_215">III, 215</a>; <a class = +"crossref" href = "bookXII.html#line12_244">XII, 244</a>; Virg. Æn. II, +173; Stat. Th. I, 494; V, 239, et aliis locis, quæ excitarunt +N. Heins., Drak. et Gronov. Obss. IV, 18. +—<a name = "var2_522" id = "var2_522" href = +"#line2_522">522.</a> <i>fœdasque</i> +<span class = "pagenum">134</span> +conj. Burm.</p> + +<p><a name = "var2_526" id = "var2_526" href = "#line2_526">526.</a> +<i>conspexit</i>, non <i>prospexit</i>, Col. +—<a name = "var2_528" id = "var2_528" href = +"#line2_528">528.</a> <i>miscentis</i>, vel <i>miscenti</i> malebat +N. Heins. +—<a name = "var2_529" id = "var2_529" href = +"#line2_529">529.</a> <i>ira</i> Colon. et Put. ut <a class = +"crossref missing" href = "#line2_619" title = "recte 619">v. 617</a>, <a class = "crossref" href = "#line2_642">642</a>, +et <a class = "crossref" href = "bookIX.html#line9_23">IX, 23</a>, Drak. +<i>ita</i> antt. edd. +—<a name = "var2_531" id = "var2_531" href = +"#line2_531">531.</a> <i>Et palma ostendens</i> corrig. +N. Heins., quod nimis forte cupide adripuit Drak., ut Juno non +supplicet, sed Saguntum digito monstrans satis dictarorie eam protinus +exscindere jubeat; quasi non codem modo explicari possit vulgata. +Antiquitas autem <i>palm’ ostendens</i>, vel <i>palmostendens</i> +scriptum putabat, refrag. Lefeb., qui in priscis libris <i>palma +tendens</i> se reperisse testatur, +<span class = "pagenum">135</span> +et hinc <i>palmam tendens</i> edidit. +—<a name = "var2_533" id = "var2_533" href = +"#line2_533">533.</a> <i>suis</i>, non <i>tuis</i>, Col. +—<a name = "var2_534" id = "var2_534" href = +"#line2_534">534.</a> Vulgo perperam legitur, <i>ipsa propinqua +Effectus: studiumque tuum quo comprimit ora Cerberus</i>, etc., prob. +Dausq., ut <i>propinqua</i> sit verbum, pro depropera, ut <a class = +"crossref" href = "#line2_281">v. 281</a>. et Virg. Æn. X, 254. Sed +tres versus, tamquam avulsa a corpore membra, recte VV. DD. ex membrr. +Colon. restituere. +—<a name = "var2_537" id = "var2_537" href = +"#line2_537">537.</a> <i>Stridoremque jubæ</i>, h. comæ, frustra +emend. N. Heins.</p> + +<span class = "pagenum">136</span> +<p><a name = "var2_546" id = "var2_546" href = "#line2_546">546.</a> +<i>circa</i> Col. Oxon. R. 3. Parm. Med. unde vel recipiendum, vel ex +<i>circu</i> ortum videtur. +—<a name = "var2_547" id = "var2_547" href = +"#line2_547">547.</a> <i>squamoso</i> Junt. et Ald. quod glossam +redolet. Nam <i>squalens</i> vulgo putant esse squamosum. Sed vid. Heyne +ad Virg. Æneid. lib. X, vers. 314. <i>tergore</i>, non <i>pectore</i>, +scripti. +—<a name = "var2_548" id = "var2_548" href = +"#line2_548">548.</a> <i>cava pandens guttura</i> Col. quod forte +non spernendum. +—<a name = "var2_549" id = "var2_549" href = +"#line2_549">549.</a> Hunc versum VV. DD. e MSS. Col. et Ox. +revocarunt. Voces autem <i>luctus</i>, <i>planctus</i>, <i>mœror</i>, +<i>dolor</i> et <i>pœnæ</i> majoribus literis scripsi, quoniam pictura +efficitur vividior et magis poetica, si abstracta cogitentur personata. +Cf. Virg. Ge. III, 552, ubi vid. Heyne et Voss. +—<a name = "var2_550" id = "var2_550" href = +"#line2_550">550.</a> <i>circumstant</i>, non <i>circumdant</i>, +scripti et R. 2. +—<a name = "var2_553" id = "var2_553" href = +"#line2_553">553.</a> <i>adsimilat</i> pro <i>adsimulat</i> edidi, +usu quidem invito, sed etymologia ac vi verbi id postulante, et +faventibus libris, nonnunquam omnibus v.c. Tac. Germ. c. 9. Adsentiuntur +nobis Heins. et Heyne ad Virg. Æn. XII, 224; Scheller. in Lex. et +præceptis styli; Barth. ad Claud. Ruf. +<span class = "pagenum">137</span> +II, 81, ad Stat. Th. IV, 261; et alii. Sed refragantur inpr. Gron. +Diatr. Stat. c. 6, et Ernesti ad Cic. Invent. I, 28, ad Tac. Germ. +9, et vit. Agric. c. 10. +—<a name = "var2_557" id = "var2_557" href = +"#line2_557">557.</a> <i>Daunique</i>, non <i>clarumque</i>, Col. +et Ox. <i>Daunique t. ab origine n.</i> ad oram Aldini cod. ex ant. +exemplari notatum vidit N. Heins. Idem <a name = "var2_558" id = +"var2_558" href = "#line2_558">v. 558</a> <i>cultus</i> malebat, +quoniam vultus jam antea mentio facta. Sed Drak. recte jam monuit, +orationem ita procedere: Huic itaque Tiburnæ pares vultus quum induisset +Tisiphone, dispersis crinibus sectisque genis, etc. <i>inducta</i> Put. +<a name = "var2_561" id = "var2_561" href = +"#line2_561">561.</a> <i>Sat F. p. datum</i> Col. quod firmatur +verbis Virg. Æn. II, 291; IX, 135, et Val. Fl. III, 688. <i>Sat +datum</i> etiam Oxon. si fides habenda Barth. Adv. VI, 25, sed <i>Stat +datum</i>, teste N. Heins. Vulgo <i>Stat F. p. datus</i>, et +<i>Stat datur</i> R. 3. +—<a name = "var2_562" id = "var2_562" href = +"#line2_562">562.</a> <i>funere</i> ingeniose conj. Lefeb. coll. +Virg. Æn. IX, 492 ubi <i>lacerum funus</i> dicitur cadaver dilaniatum. +Vid. <a class = "crossref" href = "#not2_647">not. ad v. 647</a>. +Mihi vero ipsa quoque vox <i>lacerato</i> suspecta videtur, quia modo +præcessit. Forte poeta scripsit <i>laniato funere</i>, vel +<i>laniatum</i> (<i>laniatu</i>) <i>vulnere</i>. +<span class = "pagenum">138</span> +—<a name = "var2_574" id = "var2_574" href = +"#line2_574">574.</a> <i>Nocte</i> Col. Ox. R. 2. Vulgo +<i>Morte</i>, quod nec ipsum elegantia sua carere judicabat Drak. coll. +Virg. Æ. X, 641; Lucr. I, 135 al. Sed haud dubie glossema +sapit: nam ut <i>vita</i> passim <i>lux</i>, ita <i>mors</i> poetis, +vulgari euphemismo, <i>nox</i>, <i>somnus</i>, <i>sopor</i>, +<i>tenebræ</i> dicitur, κελαινὴ νὺξ et σκότος Hom. Il. δ, 461; ε, 310; +ὕπνος χάλκεος, νήδυμος, νήγρετος, vel τανηλεγὴς θάνατος Il. θ, 70; χ, +210. Hinc et somnus θανάτοιο συνέμπορος, et mors παλαιότερος κασίγνητος +ap. Coluth. rapt. Hel. v. 357, 359. ὕπνος γείτων et κασίγνητος +θανάτοιο Hom. Il. ξ, 231; Virg. Æ. VI, 278, et Hesiod. Theog. 755, ubi +uterque Νυκτὸς quoque παῖδες vocantur. Sexcenta poetarum exempla +congesserunt et librarior. fraudem notarunt Drak. ad V, 526, +X, 173; XIII, 129, 708. Cerda ad Virg. Æn. X, 745; Ill. +Harles. ad Coluth. l.c. Broukh. ad Prop. II, 13, 17, et 15, 24; Lambin. +et Jani ad Horat. Od. I, 4, 24; 24, 5; 28, 15; III, 11, 38. +—<a name = "var2_578" id = "var2_578" href = +"#line2_578">578.</a> <i>præfert</i> conj. N. Heins.</p> + +<span class = "pagenum">139,<br> +140</span> +<p><a name = "var2_584" id = "var2_584" href = "#line2_584">584.</a> +<i>prorumpit</i>, non <i>prorupit</i>, scripti. +—<a name = "var2_587" id = "var2_587" href = +"#line2_587">587.</a> <i>Oreque, vibranti</i>, etc. edidit Lef., +operarum forte incuria, lectore certe ne admonito quidem.</p> + +<p><a name = "var2_592" id = "var2_592" href = +"#line2_592">592.</a> <i>excussæ mentes</i> probb. Modio et +Heinsiis, coll. Stat. Th. III, 93; Lucan. IV, 536; Plin. Ep. I, 18. +<i>Excuti</i>, pro percuti. concuti, percelli, terreri, ut ἐκπλήσσεσθαι +ap. Hom. Il. ς, 225; Od. ς, 230: <i>excussi</i> (κατὰ) <i>mentes</i> (ut +ἐκπλήσσεσθαι φρένας dixit Hom. Il. ν, 394, et π, 403), emend. Gron. +Diatr. Stat. c. 43, et ad Senec. de ira I, 7, quod doctius est et +V, 54; IX, 644, alibique occurrit, sed N. Heins. minus placet, quia +τὸ <i>expulsi</i> mox sequitur: <i>excussi mentem</i> reposuit Lefeb. +Pro vulgata <i>excussi amentes</i>, quæ glossema videtur Drak., quum +<i>amens</i> sit, cui <i>mens excutitur</i>, perperam stat Dausq., qui +cum Cell. interpretatur: <i>excussi</i>, prolapsi domo in publicum, +compita, forum, rogum, quasi extra mentem terrore positi. +—<a name = "var2_594" id = "var2_594" href = +"#line2_594">594.</a> <i>jacuisse</i> Colon. ut <a class = +"crossref" href = "#line2_574">v. 574</a>. Vulgo <i>latuisse</i>. +Utrumque bene et +<span class = "pagenum">141</span> +ἀοριστῶς dicitur. +—<a name = "var2_595" id = "var2_595" href = +"#line2_595">595.</a> <i>damnantque cibos</i> Col. et Parm. +<i>clamantque c.</i> Put. vid. <a class = "crossref" href = +"#var2_52">ad v. 52</a>; <i>damnatque c.</i> Mart. Herbipol. +<i>damnare cibos agit</i> Gryph. et Nut. non improb. N. Heins. +Vulgo <i>damnant cibos</i>, contra metri leges: <i>addita</i> (h. +infesta, non, ad cetera mala accedens, ut vult Schmid.) Put. cui favet +auctoritas Virg. Æn. VI, 90, ubi vid. Heyne. Cf. etiam Burm. ibid. et ad +Val. Fl. V, 286; Gronov. ad Senec. Herc. F. 1237. Vulgg. +<i>abdita</i>, quod accipiunt pro, occultata in Tiburnæ specie. +—<a name = "var2_597" id = "var2_597" href = +"#line2_597">597.</a> <i>perferre</i> Put. et R. 2. +—<a name = "var2_598" id = "var2_598" href = +"#line2_598">598.</a> <i>luceque</i> Put. +—<a name = "var2_601" id = "var2_601" href = +"#line2_601">601.</a> <i>Longæ</i> Col. Vulgo <i>Longas</i> prob. +Dausq., ut longa series comportantium opes fuerit, aut longo tempore +comportarint. Male! +<span class = "pagenum">142</span> +—<a name = "var2_605" id = "var2_605" href = +"#line2_605">605.</a> <i>raptis</i> quidam antt. <i>superest +parti</i>, h. rerum partarum, vel <i>gazæ</i> conj. N. Heins. +<i>carptim</i> refinxit Lefeb. Propius ad literarum ductum accederet +<i>raptim</i>, et ita Liv. XXI, 14, <i>in ignem ad id raptim factum +conjicientes</i>, etc. +—<a name = "var2_607" id = "var2_607" href = +"#line2_607">607.</a> <i>penitis terræ</i> conj. nescio quis, a +Drak. refutatus. <i>terra</i>, non <i>terræ</i>, Col. quod et conj. +Dausq. +—<a name = "var2_608" id = "var2_608" href = +"#line2_608">608.</a> <i>damnare</i> tanquam efficacius malebat +N. Heins.</p> + +<p><a name = "var2_610" id = "var2_610" href = "#line2_610">610.</a> +<i>tinctam</i>, hoc accensam, <i>Phlegethontis in undis</i> scripti. +<i>tractam Phlegethontis ab undis</i> editi. +—<a name = "var2_613" id = "var2_613" href = +"#line2_613">613.</a> <i>in victis</i> libri antt. teste Lefeb. +<i>Æternum victis infelix g. servet</i> frustra conj. N. Heins. +—<a name = "var2_614" id = "var2_614" href = +"#line2_614">614.</a> <i>parentem</i> Col. et Oxon. Vulgo +<i>parentum... capulum</i> +<span class = "pagenum">143</span> +probb. Dausq. Cell. Lefeb. Nihil fere interesse videtur. <i>parente</i> +Parm. <i>parentẽ</i> R. 2. <i>letum indignata parentem</i> corrig. +D. Heins. <i>lentum i. pavere capulum</i>, vel <i>paventum</i>, vel +<i>letum, ind. paventes</i> tentabat N. Heins. +—<a name = "var2_618" id = "var2_618" href = +"#line2_618">618.</a> <i>aversa mente</i>, Col., h. alio versa, +alienata, judice Modio; vel aversa a scelere, abhorrente ab eo, +repugnante, <i>invita</i>. Vulgo <i>adversa</i>, quam renitentem, cum +fatali Tisiphones impulsu pugnantem interpretatur Dausq. qui male +provocat ad Plaut. Pseud. I, <span class = +"smallcaps">iii</span>, 8; ubi non <i>animo adverso</i>, sed <i>re +adversa</i> legendum. +—<a name = "var2_620" id = "var2_620" href = +"#line2_620">620.</a> <i>perpessusque</i> emend. et recepit Lefeb. +—<a name = "var2_621" id = "var2_621" href = +"#line2_621">621.</a> <i>nisus</i> malebat D. Heins. cf. +<a class = "crossref" href = "bookI.html#line1_64">I, 64</a>. Dausq. +contra monet, aciem oculorum ab iratis obliquari, eosque limis intueri. +Sed melius forte vulgata lectio vindicari potest, coll. Ovid. Met. VII, +340 <i>haud tamen ictus Ulla suos spectare potest, oculosque reflectunt; +Cœcaque dant sævis aversæ vulnera dextris</i>. +—<a name = "var2_626" id = "var2_626" href = +"#line2_626">626.</a> <i>tumores</i>, ed. Parm. egregie, h. iram et +furorem. Nam <i>rabie fera corda tument</i> Virg. Æn. VI, 49: οἰδάνεται +κραδίη χόλῳ et <i>fervens difficili bile tumet jecur</i>. Vid. <a class += "crossref" href = "#not2_327">not. ad v. 327</a>. Jani ad Horat. +Od. I, <span class = "smallcaps">xiii</span>, 4. Heins. ad +Claud. Ep. ad Hadrian. v. 7. Gronov. ad Liv. XXXIII, 11. Bentl. ad +Horat. A. P. 197. Burm. ad Virg. Æn. VIII, 40, et ad Lucan. +V, 53; ubi monet, <i>tumere</i> de omni graviore animi motu, inpr. +de ira usurpari, metaphora ab irato mari ducta, quod <i>tumere</i> +dicatur, Vulgo <i>atros ... timores</i>, quibus μελαγχολίαν, furorem et +insaniam, innui +<span class = "pagenum">144</span> +putabat D. Heins. quod tamen locus Hor. Od. II, <span class = +"smallcaps">xix</span>, 5, mihi certe non persuasit. +—<a name = "var2_629" id = "var2_629" href = +"#line2_629">629.</a> <i>connisum</i>, non <i>connixum</i>, Col. +Hoc Dausq., illud N. Heins. et Drak. tuentur. Vid. <a class = +"crossref" href = "#var2_123">ad v. 123</a>. +—<a name = "var2_631" id = "var2_631" href = +"#line2_631">631.</a> <i>fumum</i> Col. <i>sumas</i>, vel +<i>summa</i> vett. libri, unde <i>fumans</i> recentt. quod perperam +servavit Lefeb. <i>vortex</i> forte leg., ut ap. Virg. Æ. XII, 673, si +verum est, quod vulgo putant, <i>verticem</i> de cujusvis rei summitate, +κορυφῇ, <i>vorticem</i> de fluvio et omni alia re in orbem acta, ut +δίνη, seu δῖνος proprie dici. Sed vid. <a class = "crossref" href = +"bookIII.html#not3_475">not. ad III, 475</a>; <i>picea caligine +torrens</i> emend. Ill. Herd. in literis ad me missis. Non male, opinor, +si <a name = "var2_630" id = "var2_630" href = +"#line2_630">v. 630</a> <i>flammans</i> reponatur. Sed vulgata +lectio exquisitior videtur.</p> + +<p><a name = "var2_634" id = "var2_634" href = "#line2_634">634.</a> +<i>reddentia</i> Col. et Ox. ut <i>referre</i> vultum, faciem, etc. +Recte, nec opus est tot exemplis, quot congessere Heins. et Drak. Vulgg. +<i>redolentia</i>, inepte; etsi non prorsus male olere videbatur Dausq. +<span class = "pagenum">145</span> +—<a name = "var2_639" id = "var2_639" href = +"#line2_639">639.</a> <i>stare</i> libri scripti et editi ante +Nicandrum, qui in Junt. primus edidit <i>hærere</i>, quod interpretat. +τοῦ <i>stare</i>, esse, N. Heins. et Drak. ad h.l. et ad VII, 398 +permultis poett. locis evincunt, quibus tamen <i>stare</i>, ut ἱστάναι, +plerumque simpl. <i>esse</i> significat. Confer Heyne ad Virg. Æn. +I, 646; VII, 553, et Burm. de Jove Fulgerat. c. 14, +p. 322 sq. +—<a name = "var2_642" id = "var2_642" href = +"#line2_642">642.</a> <i>mali turbata</i> Put. prob. N. Heins. +quasi ubique inculcanda sit hæc elegantia, quam poeta passim respuit. +Idem conj. <i>visu</i>, vel græce, <i>visus</i>. +—<a name = "var2_645" id = "var2_645" href = +"#line2_645">645.</a> <i>Quinam</i> Col., h. quisnam, qualis, +ut <i>qui</i> mollius pro <i>quis</i>. Conf. Drak. ad VII, 538, et IX, +651, ubi laudat <a class = "crossref" href = +"bookX.html#line10_117">X, 117</a>; <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_450">XIII, 450</a>; <a class = "crossref missing" +href = "bookXV.html#line15_665" title = "recte 665">XV, 668</a>; Heins. +ad Virg. Ecl. II, 19; ad Ovid. Met. XIV, 162, et ad Prudent. Apotheos. +v. 418; Bent. ad Horat. Serm. I, <span class = +"smallcaps">iv</span>, 41; <span class = "smallcaps">v</span>, 79; +Gronov. Obss. ad script. eccles. c. 21. <i>Quianam</i> reposuit Lefeb. +vid. <a class = "crossref" href = "bookI.html#var1_134">ad +I, 134</a>. Vulgo <i>Quonam</i>. Quidam <i>quoniam</i> et +<i>quam</i>. Scaliger ad marg. Silii emend. <i>Sed, Mago, quonam</i>. +Male! +—<a name = "var2_646" id = "var2_646" href = +"#line2_646">646.</a> <i>nota</i> Col. Vulgatum <i>notis</i> ad +aurem suavius. +—<a name = "var2_647" id = "var2_647" href = +"#line2_647">647.</a> Sic scripti et Parm. Vulgo +<span class = "pagenum">146</span> +<i>Nomine m. r. funera</i>. Proxime verum <i>Funere m. r. nomina</i> +Med. <i>revocabat</i>, scil. et spectaculum et dolorem funeris, perperam +edidit Lefeb. coll. Virg. Æ. II, 3, vid. not. +—<a name = "var2_649" id = "var2_649" href = +"#line2_649">649.</a> <i>Tunc etiam a.</i> Col., h. quos ne moriens +quidem dignoscere potuit propter formæ similitudinem. Vulgo <i>Cessit et +ambiguos</i>.</p> + +<p><a name = "var2_651" id = "var2_651" href = "#line2_651">651.</a> +<i>fata</i>, non <i>facta</i>, Col. Neutrum ab h.l. alienum. +—<a name = "var2_652" id = "var2_652" href = +"#line2_652">652.</a> <i>Imperet</i> scripti cum R. 2 et 3; ut +<i>imperare amori</i>, <i>menti</i>, <i>iræ</i>, <i>libidini</i>. Vid. +si tanti est, Drak. <i>imperare velit</i> glossa in c. Tell. Vulgo +<i>Temperet</i>, quod ex Virg. Æ. II, 8, margini adscriptum +irrepsisse videtur. +—<a name = "var2_656" id = "var2_656" href = +"#line2_656">656.</a> <i>fata</i> Col. ut v. 651, prob. +N. Heins. Vulgatum præferebat Drak. +<span class = "pagenum">147</span> +—<a name = "var2_662" id = "var2_662" href = +"#line2_662">662.</a> <i>solita hinc spectare</i> (scil. arx, hinc +castra P. et litus, hinc Saguntum) emend. N. Heins. <i>solita +inspectare</i> scripsit Lefeb., qui posterius voc. in antiquis +deprehendit. Sed nihil forte est, quod in vulgata sperni et displicere +possit, si verba, <i>hinc</i> (h. inde, ex hac arce), <i>Punica... +Saguntum</i>, parenthesi includantur et voc. <i>soliti</i> ad Saguntinos +referatur. +—<a name = "var2_663" id = "var2_663" href = +"#line2_663">663.</a> <i>resplendet</i> Col. et Ox. cum priscis +edd. vid. not. Marsus primum edidit <i>respondet</i>, in quo nescio quid +occultioris philosophiæ inesse putabat Dausq.</p> + +<p><a name = "var2_668" id = "var2_668" href = "#line2_668">668.</a> +<i>arrecta</i> Tell. quod recepit Lefeb. et ad exemplum Virg. Æ. IV, +280, tam h.l., quam VII, 686; IX, 595; alibique passim legendum censebat +N. Heins. nescio cui bono? Vulgatam exemplis tuentur Drak. ad hh.ll. et +Burm. ad Val. Fl. II, 213. +—<a name = "var2_674" id = "var2_674" href = +"#line2_674">674.</a> <i>pœnisque m.</i> suspic. N. Heins. ut +<span class = "pagenum">148</span> +<i>ministrare velis</i> dixit Virg. Æ. VI, 302; X, 218; <i>telis et +habenis</i> Stat. Th. VII, 752; <i>vitiis</i> Grat. Cyneg. 314. Non +male: sed nec vulgata spernenda. Conf. <a class = "crossref" href = +"bookXIII.html#line13_295">XIII, 295</a>, et Virg. Æ. I, 213, ubi +vid. Burm. et Heyne.</p> + +<p><a name = "var2_684" id = "var2_684" href = "#line2_684">684.</a> +<i>invasit</i>, non <i>invadit</i>, scripti cum Parm. et Med. +—<a name = "var2_688" id = "var2_688" href = +"#line2_688">688.</a> <i>interspatiatur</i> una voce legendum +videbatur Dausq. +—<a name = "var2_691" id = "var2_691" href = +"#line2_691">691.</a> <i>septis</i> pro <i>tectis</i> volebat +N. Heins. quia ovile ac bovile poetis passim <i>septa +<span class = "pagenum">149</span> +ovium</i> et <i>boum</i> dicuntur. Vulgatum defendit Drak. coll. sup. +<a class = "crossref" href = "#line2_444">v. 444</a>.</p> + +<p><a name = "var2_697" id = "var2_697" href = +"#line2_697">697.</a> <i>venerabile vulgus Elysio</i> conj. N. +Heins. Sed Draken. solam distinctionem mutavit, commate post +<i>vulgus</i> posito. Conf. Virg. Æn. V, 734, 735. +—<a name = "var2_699" id = "var2_699" href = +"#line2_699">699.</a> <i>Cui</i> Col. prob. N. Heins. ut ad +Hannibalem referatur. Vulgo <i>Quis</i>, vel <i>Queis</i>. +—<a name = "var2_700" id = "var2_700" href = +"#line2_700">700.</a> <i>ne</i> Lefeb. vitiose.</p> + +</div> + +<table class = "contents"> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "../main.html">Præfatio</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td> +<a href = "bookI.html">Liber I</a><br> +<b>Liber II</b><br> +<a href = "bookIII.html">Liber III</a><br> +<a href = "bookIV.html">Liber IV</a><br> +<a href = "bookV.html">Liber V</a> +</td> +<td> +<a href = "bookVI.html">Liber VI</a><br> +<a href = "bookVII.html">Liber VII</a><br> +<a href = "bookVIII.html">Liber VIII</a><br> +<a href = "bookIX.html">Liber IX</a><br> +<a href = "bookX.html">Liber X</a><br> +<a href = "bookXI.html">Liber XI</a> +</td> +<td> +<a href = "bookXII.html">Liber XII</a><br> +<a href = "bookXIII.html">Liber XIII</a><br> +<a href = "bookXIV.html">Liber XIV</a><br> +<a href = "bookXV.html">Liber XV</a><br> +<a href = "bookXVI.html">Liber XVI</a><br> +<a href = "bookXVII.html">Liber XVII</a> +</td> +</tr> +<tr> +<td class = "center" colspan = "3"> +<a href = "comm.html">Appendices</a><br> +<a href = "indexAF.html">Index</a><br> +<a href = "indexRZ.html#diatribe">Diatribe de Stylo Poetico</a> +</td> +</tr> +</table> + +</body> + +</html> + |
