diff options
Diffstat (limited to '25311.txt')
| -rw-r--r-- | 25311.txt | 1621 |
1 files changed, 1621 insertions, 0 deletions
diff --git a/25311.txt b/25311.txt new file mode 100644 index 0000000..da932b5 --- /dev/null +++ b/25311.txt @@ -0,0 +1,1621 @@ +The Project Gutenberg EBook of El la vivo de esperantistoj by V. +Stankievicx + + + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no +restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under +the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or +online at http://www.gutenberg.org/license + + + +Title: El la vivo de esperantistoj + +Author: V. Stankievicx + +Release Date: May 3, 2008 [Ebook #25311] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: US-ASCII + + +***START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EL LA VIVO DE ESPERANTISTOJ*** + + + + + +Transcribers note: In this format all characters not in the ASCII +character set have been substituted with similar looking characters from +ASCII. + + + + + +El la vivo de esperantistoj + + +by V. Stankievicx + + + + +Edition 1, (May 3, 2008) + + + + + + BIBLIOTEKO + DE LA LINGVO INTERNACIA + _ESPERANTO._ + PAGxOJ 563-589. + + [Ilustrajxo: steleto] + + _EL LA VIVO_ + DE + _ESPERANTISTOJ._ + + + RAKONTO + DE + _V. STANKIEVICx._ + + ------------------ + + _NURNBERGO._ + PRESEJO DE W. T[:U]MMEL. + 1896. + + + + + + +En la unuaj tagoj de Majo du kunlogxantoj kaj amikoj--la juristo Auxgusto +Siksten kaj la kuracisto Leono Monblero--devis disigxi je longa tempo. +Auxgusto devis transveturi en la urbon N., kie li ricevis la oficon de +helpisto de profesoro cxe la tiea universitato; Leono do restis sur la +loko kaj intencis dauxrigi tie cxi sian medicinan praktikon gxis la +doktora ekzameno, al kiu li jam longe preparigxadis. + +Ne facile estis disigxi al la junaj homoj, kiuj tre amis unu alian. Ambaux +inteligentaj kaj noblaj, ambaux aldonitaj al siaj sciencaj laboroj, ili +havis multajn komunajn punktojn kaj, dank' al la longedauxra kunlogxado, +forte proksimigxis unu kun alia. Nur unu sola cirkonstanco, kaj nur en la +lasta tempo, ilin iom disunuigis: tio cxi estis malkonsento en la opinioj +pri la disvastigxanta lingvo internacia Esperanto. + +Flamigxema, movema kaj fortirebla, Auxgusto farigxis varma adoranto de la +nova ideo, kiu kvankam ne detiris lin de la cxefa temo de lia +vivo--jurista scienco--tamen tre influis je lia animo kaj multe +dislargxigis lian spiritan horizonton. Leono do laux sia naturo estis +multe pli malvarma kaj ne tiom prudenta, kiom obstina. Li jam longe signis +al si la celon por la vivo kaj celadis al gxi senlace, pedante kaj +sukcese, kaj tial dekonduki lin de tiu cxi vojo kien ajn flanken estus ne +facile. Je la Esperantaj forlogigxoj kaj okupoj de sia amiko, Auxgusto, li +rigardis de alte, kiel je liberopensado, kaj restadis surda al cxiuj liaj +argumentoj kaj admonoj. + +Pro tiu cxi objekto inter la junaj homoj okazis ecx iom da interpusxigxoj +kaj ilia amikeco farigxis iom post iom pli malvarma. + +Cxio tio cxi tre cxagrenadis Auxguston, ne sole tial, ke li vere amis +Leonon, sed cxefamaniere tial, ke Monblero povus esti tre utila al la +afero Esperanta. Li estis tre ricxa kaj ne sole ne avara, sed ecx, kie li +trovis bezona, tre malavara kaj malsxpara. Por si mem li elspezadis tre +malmulte, li kondukis vivon ekstreme modestan kaj, ricevante de siaj +bienoj pli ol 100 000 frankoj da cxiujara enspezo, estis kontenta de tre +simpla nutrajxo kaj de malgranda logxejeto duope kun Auxgusto, kaj dume li +kuracis cxiujn senpage kaj ecx donadis al malricxuloj siajn proprajn +kuracilojn. Krom tio li ankoraux antaux mallonge oferis 15 000 frankojn +por la edukado de unu knabo, en kiu li trovis eminentajn matematikajn +kapablojn. + +Auxgusto estis preskaux malricxa kaj tial kompreneble li varme deziris +altiri al la Ligo esperanta tian grandan kaj malavaran proprajxulon, kiel +Leono; li ecx ricevis en tiu cxi senco la komision de unu persono, sed +gxis tiu cxi tempo cxiuj liaj penoj estis vanaj. Monblero moke ridetis je +cxiuj predikoj de Auxgusto kaj la afero ne movigxis je unu pasxo. + +En tiaj cirkonstancoj venis la tago de disigxo. La modesta havo de +Auxgusto, kiu konsistis je tri kvaronoj el libroj kaj kajeroj, estis jam +pakita kaj kunmetita en la antauxcxambro, monaj kaj aliaj kalkuloj +finitaj, kaj la du amikoj sidis antaux la lasta komuna taso da kafo, post +kiu ili devis disigxi je longa tempo. + +La bela, pala vizagxo de Auxgusto, kadrigita per delikataj vangharetoj, +kun movemaj plenaj de vivo trajtoj kaj revemaj iom brulantaj brunaj +okuloj, estis nun malklara kaj zorga. Leono ankaux sxajnis per io premita. +Liaj nigraj grandaj okuloj rigardis obstine en la tason kun ne eltrinkita +kafo. La bruneta, klasike bela lia vizagxo estis kvazaux kovretita per +nubo kaj sxajnis tro serioza kaj solena. + +En la cxambro iom da tempo regxis silento. + +--Leono!--diris fine Siksten, direktante sian varman rigardon sur la +kolegon. + +--Kio, mia amiko?--levis la okulojn ankaux Monblero. + +--Ni revidos nin kredeble ne baldaux, kaj povas esti ecx tre ne +baldaux.... Cxu efektive vi pro nia antauxa amikeco multajara, ne plenumos +mian varman peton--ne aligxos al la Ligo esperanta!.... + +Monblero rektigxis, lia vizagxo farigxis ankoraux pli malluma. + +--Auxskultu, mia amiko! Al mi estas tre malgaje, ke, dirante al vi adiaux, +mi devas ankoraux unu fojon respondi al vi per plena rifuzo.... Sed vi min +konas. Mi ne povas kaj ne volas esti jezuito. Mi ne povas fortirigxi per +via freneza revo, kaj sxajnigxi adoranto de tio, kion mi ne estimas, mi ne +estas kapabla, ecx pro via amikeco.... Mi cxiam estis kaj estos +pozitiva.... Mi dedicxis min al la medicino kaj sole al gxi unu, kaj mi +restos al gxi fidela gxis la cxerko. Kiam mi finos miajn esplorojn de +interesanta min malsano de tiea cxi lando, mi transveturos Parizon kaj tie +mi submetos min al ekzameno je medicina doktoro. Tie mi esperas efektivigi +mian revon felicxigi la homaron per novaj rimedoj kontraux gxiaj suferoj. +Tio cxi estas mia ideo, mia celo.... Kaj kion do povus doni via Esperanto? +Gxi fortirus min nur en flankon kaj malhelpus al mi plenumi mian sanktan +devon antaux la homaro.... Kio estas Esperanto?--Tio cxi dume estas revo, +preskaux hximero--kaj revanto mi estos neniam. Povas esti, ke mi eraras, +povas esti, ke via Zamenhof efektive eltrovis por la mondo novan Amerikon, +sed dume mi gxin ne vidas, kaj rapidi al blinda celo mi ne povas.... + +--Kaj tio cxi estas via lasta vorto? + +--La plej lasta. Vi komprenas, ke, farigxinte esperantisto, mi ne povus +limigxi per sola lernado de vortaro kaj korespondado kun amikoj; mi devus +uzi parton de mia energio por la propagando kaj por la apostola agado, sed +tio cxi, kiel mi jam diris, tute ne eniras en miajn planojn je la +estonteco. + +Seke kaj malgaje disigxis la amikoj. Siksten tuj ekveturis en N., Monblero +do kun ia malluma energio profundigxis en siajn okupojn kaj penis pliforte +elfroti el sia memoro la postesignojn de la lasta parolo kun Auxgusto, al +kiu li sentis nun nevolan simpation. + +Tiel pasis du semajnoj. + +Unu fojon, reveninte post tagmangxo domen, Monblero ekvidis sur sia +skribotablo leteron kaj je la lerta skribado de adreso li tuj ekkonis la +manon de Auxgusto. Liaj okuloj eklumigxis per gxojo, li febre dissxiris la +paketon kaj avide sin prenis je la legado de gxi, sed tuj de la unua linio +lia vizagxo mallumigxis, la brovoj kunmovigxis de cxagreno kaj la letero +malpene falis sur la tablon ne legita. + +Gxi estis skribita en la lingvo internacia, kaj la obstina kuracisto, +vidinte en tio cxi preskaux mokon je si kaj siaj konvinkoj, decidis ne +legi gxin, malgraux tio, ke la enhavo de la letero lin forte interesis. + +Sed la cirkonstancoj rapide sxangxigxis. + +Vespere en tiu cxi tago Monbleron vizitis unu de liaj konatoj--juna +matematikisto kaj esperantisto Raulo Cxielson.... + + ------------------ + +Sed tiu cxi nova persono estas tiel rimarkinda, ke ni devas tie cxi +forlasi iom la komencitan fadenon de nia rakonto kaj haltigi sur la nova +persono apartan atenton de niaj legantoj. + +Siksten kaj Monblero estis ordinaraj tipoj de nia inteligenta junularo, +Cxielson do per siaj intelektualaj kaj moralaj ecoj staris je tuta kapo +pli alte ol ili cxiuj kaj posedis tian antauxvidon, kiu kune kun talento +fortiri post si amason faras cxiam apartecon de grandaj homoj, restigantaj +post si memoron en malproksima idaro. + +Alta, fleksebla kaj belkreska, kun neregula, sed karaktera, energia +vizagxo, kun fiera, ordonanta rigardo de brila-nigraj, akraj kaj sagxaj +okuloj, kun aristokratia tenigxo kaj estetikaj manieroj, li posedis +grandegan fizikan forton kaj ankoraux pli rimarkindan forton de karaktero, +kiun ne povis rompi nek la karesoj de la adorinta lin patrino, nek la +severeco de liaj edukantoj, nek la dorlotantaj rigardoj de virinoj.... + +Li estis la filo de bonhavaj gepatroj, kiuj restigis por li ian +kapitaleton, kiu donadis al li la eblecon vivi tute memstare. Por lukso li +havis neniajn rimedojn, sed gxin li ne bezonis. Donacita per grandaj +kapabloj kaj plifruinta siajn lernejajn kaj universitatajn kolegojn, li ne +ekiris tamen sur la ekbatita per la piedoj de aliaj vojo, kondukanta al la +karjero. Li restadis cxiam originala kaj sola. Malaltaj, facile atingeblaj +celoj lin neniam altiris; lia maltrankvila animo celis cxiam al la altaj +idealoj, kiuj al aliaj sxajnis neplenumeblaj utopioj. + +Ellernante en unu universitato la matematikajn kaj naturajn sciencojn, li +subite forlogigxis per la propagandata de Flamariono ideo de +interkomunikigxo de la tero kun la logxantoj de Marso, kaj li jam estis +preta komenci la propagandon de tutmonda ligo de popoloj al la efektivigo +de tiu cxi penso; sed tuj cxe la unuaj pasxoj li estis haltigita per +malgrandega je unua rigardo cirkonstanco, kiu tamen ekstaris serioze +lauxlargxe de lia vojo.--Li sciis nur du euxropajn lingvojn kaj dank' al +tio cxi la energie komencita afera korespondado tuj haltis mem. + +--Ho, kiel malproksimaj estas al ni la korespondoj kun Marso,--ekkriis li +unu fojon en atako de plej granda cxagreno--se ni gxis nun ne povas +kompreni unu alian! + +Ne pensante longe, li decidis dedicxi du jarojn da laboro por la ellerno +de la plej gravaj lingvoj euxropaj. Kaj jen li kun propra al li energio +prenas sin je la lingvoj, gramatikoj kaj vortaroj. Monotone iras la horoj +de la laboro. La sagxo faras nenion, la fantazio kaj la kreemaj kapabloj +estas subpremataj per la senfina sxtuparo da sekaj, nelogikaj reguloj kaj +per amasoj da esceptoj,--sed Cxielson sidas obstine kaj observas cxian +pasxon de sia progresado. Li vidas en si ian malkapablecon, mallumigxon de +siaj spiritaj fortoj, sed lia energio ne falas; li povas senti kompaton +nur por aliaj, por si do mem li estas senkompata.... Kaj jen en la tempo +de tiaj okupoj al li unu fojon enfalas en la manojn malgranda brosxureto +de Sxlejer--"Volap[:u]k". Gxi estas la lingvo de l' mondo, la lingvo, en +kiu povas kaj devas paroli cxiuj popoloj de l' nordo kaj sudo, de l' +oriento kaj okcidento. Tiu cxi ideo, kiel klara stelo, lumigas lian +spiriton. For lingvaro, for vortaroj!.... Oni devas nur ellerni tiun cxi +lingvon kaj la problemo estos solvita, eltrovita estas la vojo por la +korespondado de cxiuj popoloj kun cxia mondo. + +Kun duobla energio prenis sin Cxielson je tiu cxi nova afero, kiu devis +fari grandegajn servojn al lia kara ideo. Sed ecx la plej forta forlogigxo +ne povis subacxeti lian sanan kritikan sencon. La malnatureco de l' +Volap[:u]k falis al li en la okulojn de la unuaj pasxoj de la okupoj, kaj +gxia malbonsoneco ofendis la estetikan senton de Cxielson, sed li ellernis +gxin pro la ideo, kiu en liaj okuloj estis cxirkauxita per auxreolo de +grandeco. Farante informigxojn pri tio, kiel staras en la mondo la afero +de Volap[:u]k, li baldaux eksciis, ke tiu cxi lingvo kvankam havas multajn +partianojn, sed ke al gxi aperis forta kaj dangxera konkuranto, senigita +de cxiuj gxiaj mankoj, ke tiu cxi nova lingvo aperis jxus sub la cxielo de +Rusujo, kaj gxia nomo estas--Esperanto. Cxielson rapidis kompreneble +konatigxi kun tiu cxi nova mirindajxo de la euxropa civilizacio kaj estis +ensorcxita per gxi. En gxi li vidis novan epokon de l' homaro kaj senturne +dedicxis sin al la servado de gxi. + +--Lasu la mondon ekscii antauxe Esperanton, doni al la lasta vivon kaj +rajton de regnaneco, kaj tiam oni povos alpasxi al la lingvo de Marso.... + +Tiamaniere la fantazia ideo degeneris en la alian, pli realan kaj +atingeblan, al kiu li fordonis sin kun tuta sia energio. Lia neordinara +naturo ne povis fortiri sin per kio ajn duone, kaj tial Cxielson, +farigxinte esperantisto, jxetis cxiujn antauxajn aferojn kaj tute trempis +sin en la propagandon de la lingvo internacia. Li komprenis, ke la +propagando devis esti afero ne kabineta, sed societa, kaj tial li penadis +akiri la plej diversajn kaj vastajn interligojn kaj konatecojn, kio, dank' +al lia bela eksterajxo, elegantaj manieroj kaj viva, akra sagxo, estis +afero facile atingebla. Estadante en la societoj kaj uzante cxian +pretekston por transkonduki la paroladon sur sian amatan temon, li rapide +konvinkigxis, unue, ke la societo estas treege nemovema kaj pli facile sin +fortiras per fortaj efektoj, ol per profundaj veroj, kaj due, ke tiu sama +societo estas tute blinda, ke 9/10 de gxi gxis nun tute ne konas la ideon +kaj indecon de la lingvo tutmonda kaj ecx ne scias pri gxia ekzistado. Lin +treege frapadis tiu cirkonstanco, ke, malgraux la okjara ekzistado de +Esperanto, ofte ecx kleraj homoj malfermadis la busxojn, auxdinte pri tio, +ke ie estas ia lingvo, kiu servas por iaj interpopolaj komunikigxoj k.t.p. + +Kaj li rapide alkonformigxis al tiuj cxi aperoj. + +Li komencis kondukadi la vivon tiel, ke li cxie kaj al cxiuj faladu en la +okulojn. Li vestadis sin tre elegante, sed cxiam tre originale, portadis +longajn harojn gxis la sxultroj, grandan, largxan cxapelon kaj nazumon en +dika testuda kadro, apogadis sin sur grandegan brancxoplenan bastonon kun +ora butono, sur lia brusto briladis cxiam hela esperanta stelo, li fumadis +bonegajn cigarojn, paroladis cxiam kuragxe kaj lauxte, kaj en stratoj, +teatroj k.t.p. li aperadis cxiam kun kiu ajn el esperantistoj, por publike +paroladi en la lingvo internacia. Lia aperado en kiu ajn urbo elvokadis +tuj multajn famojn kaj demandojn, kaj tuj traportigxadis la sciigo, ke tia +stranga persono estas esperantisto, apostolo de la nova internacia lingvo, +ke li estas tre sagxa kaj aminda, volonte donas al cxiuj instrukciojn kaj +gvidojn, estas bone alprenita en unuaj salonoj de la urbo, sed ne +abomenadas butikon de viandajxisto aux metiejon de botisto k.t.p. k.t.p. + +Tiamaniere li rapide akiradis gloron kaj malkovradis al multaj la okulojn +sur la disvastigatan de li aferon. Sed cxion tion cxi li faradis preskaux +pasante, lasante civilizadi la amason al siaj helpistoj, kiujn li kreadis +cxie facile el varmegaj kaj plej lertaj siaj adorantoj; li do mem prenadis +sub sian personan favoron nur homojn tre influajn kaj per kio ajn tre +gravajn por la afero: redaktorojn de gazetoj, amatajn de publiko +verkistojn, popularajn artistojn, malavarajn ricxulojn k.t.p. Havante +altan talenton gvidi amason, li povadis konduki la aferon tiel, ke la +signita per li ofero neniom forglitadis el liaj manoj. + +Ni rimarku, ke li mem paroladis tre malmulte kaj neniam lacigadis la +auxskultantojn per longaj predikoj pri la lingvo; kun propra al sola li +akreco li kaptadis, aux ecx nevideble subpreparadis oportunan minuton kaj +per mallongaj, flamaj kaj inspiritaj vortoj batadis je plej senteblaj +kordoj de la auxskultantoj, kaj lia parolo neniam faradis maltrafon. Al +tio cxi li neniam ripetigxadis; lia parolo neniam havadis kion ajn +sxablonan, sed cxiam estadis tre sagxe alagordita al la cirkonstancoj--kaj +en tio cxi konsistis gxia tuta forto. + +Ankoraux unu rimarko. Cxielson tre profunde konis la naturon de l' homo +kaj komprenis la signifon de eksteraj formuloj kaj ceremonioj, kaj tial li +enkondukis unu moron kaj severe observadis plenumon de gxi--moron salutadi +unu alian per la vortoj: "Cxu vi esperas"?--"Jes, mi esperas."--cxe +renkonto, kaj: "Esperu"!--"Jes, mi esperos"--anstataux adiaux. Li tre +koleradis, se esperantistoj ne plenumadis tiun cxi moron, dank' al kiu ili +pli facile proksimigxis unu kun alia. + +Tia estis la persono Cxielson kaj tiaj estis liaj laboroj. + +Pasis cxirkaux dek jaroj, kaj en Euxropo, dank' al liaj zorgoj, kreigxis +multaj kluboj kaj esperantaj societoj kaj la nombro de esperantistoj +altiritaj de li al la afero kalkulis sin jam je dekoj kaj centoj da miloj. +Logxante en nia urbo jam cxirkaux unu jaro, kie li proponadis krei cxefan +esperantan klubon, li ne senfundamente turnis sian atenton sur la ricxan +kuraciston Monbleron, sed tiu, kiel tuj konsideris Cxielson, postulis +longedauxran kaj tre metodan flegon, kaj tial li estis donita en zorgadon +al sia kunlogxanto, varma esperantisto Siksten. Sed en tiu cxi fojo +Cxielson faris grandan maltrafon, cxar tiu cxi elekto montrigxis tute ne +prospera. La afero de l' propagando ne sole ne movigxis antauxen, sed ecx +Monblero kun grandigxanta malpacienco auxskultadis la longajn parolojn de +sia kunlogxanto kaj anstataux respondo silente malproksimigxadis sian +cxambron.... + +Kaj jen nun tiu cxi granda esperantisto vizitis nian kuraciston. + + ------------------ + +La parolado kelkan tempon turnadis sin sur interesaj por ambaux +interparolantoj cirkonstancoj de la vivo, kiam Cxielson demandis +Monbleron, cxu li ne ricevis kiajn ajn sciojn pri Siksten, kiu gxis nun +nenion komunikis al li pri sia nova vivo. + +--Tie cxi estas io--montris la mastro malpene per mano la malkovritan +leteron, kusxantan sur la tablo,--kia strangulo, li persekutas min ecx nun +kun sia lingvo internacia, al kiu mi sentas nenian simpation.... Mi ecx ne +legis gxin.... mi ne volas. + +La gasto per grandaj okuloj ekrigardis la interparolanton; li ne supozis +ecx, ke la propagando de Siksten povis doni tiajn plorindajn rezultatojn. + +--Tiel, vi ecx ne legis gxin? Oni povus ekpensi, ke vin tre malmulte +interesas la sorto de via amiko.... Se vi al mi permesos, mi rigardos tiun +cxi leteron: povas esti, ke en gxi ni trovos kion ajn atentindan. + +--Ho, mi konsentas.... Esperanto--tio cxi estas via specialeco. + +Cxielson profundigxis en la legadon de la letero, dum la mastro per +grandaj pasxoj mezuradis la cxambron. + +--Ba! tie cxi la afero tusxas persone vin, se vi volas,--ekkriis gaje la +esperantisto, interrompante la legadon--tie cxi estas parolo pri ia bela +juna virino, videble via konata!.... + +Kiel do vi povis preterlasi tian leteron? + +--Pri kia virino?--haltis mirigite Monblero. + +--Jen vi vidas. Auxskultu: mi tradukos al vi tiun cxi leteron; gxi estas +tre interesa kaj mi ecx ne atendis tian talenton cxe nia komuna +amiko....--kaj Cxielson komencis traduki la leteron, kies enhavo +montrigxis sekvanta: + + "Kara amiko! + +Pri mia vivo en N. mi nenion al vi komunikos, cxar mi jam duan semajnon +pasigas en somerlogxo en interspaco de cxirkaux dek kilometroj de tiu cxi +urbo. Alveturinte en N., mi antaux cxio faris vizitojn al la tieaj cxi +esperantistoj, en la nombro de kiuj mi renkontis certan sinjoron Marei, +malnovan amikon de juneco de mia mortinta patro, kaj nun bonhavan tiean +cxi bienhavanton, alveturintan en N. por kelka tempo kun tuta sia familio. +Malfacile estas priskribi al vi, kian bonkoran akcepton mi renkontis en +lia domo. Mi estis treege karesita de la mastro kaj prezentita tuj al +cxiuj membroj de lia familio, invitita en tiu sama tago al tagmangxo, +poste al balo, donita de sinjoro Marei al liaj amikoj N--aj, poste mi +devis doni la vorton cxiutage vizitadi ilin, al tag-, aux vespermangxo, +kaj fine sinjoro Marei, elveturante sian bienon, proponis al mi veturi +kune kun li je kelkaj semajnoj kaj ripozi en lia domo, cxar miaj +universitataj okupoj estos komencitaj ankoraux ne baldaux. Kompreneble, mi +ne povis rifuzi al la bonkora mastro, kaj jen--mi spiradas nun per belega +aero, saturita de bonodoro de rozoj; rajdadas aux nagxadas per sxipeto, +dorlotadas min en malvarmeta ombro de kasxtanoj kaj cipresoj, cxasadas, +gxuadas la vivon kaj cxirkauxflirtadas.... Jes, mi cxirkauxflirtas, cxar +estas kiun cxirkauxflirti, estas por kiu perdi la kapon.... Vi devas scii, +ke la familio de sinjoro Marei, krom li mem kaj lia edzino, tre +respektinda kaj simpatia sinjorino, estas ankoraux kunmetita el du +filinoj, dekdu-jara filo, alveturinta domen al libertempo, kaj malproksima +parencino de s-rino Marei, ia frauxlino Izabelo Kartusx, bonega legistino +kaj ne simpla muzikistino. Ambaux filinoj de s-ro Marei estas jam +grandagxaj frauxlinoj kaj ambaux tiel belegaj, ke malofte prosperas +renkonti ion similan. La pli maljuna de ili, Karolino, alta, bontalia +nigraharulino, kun ricxega velura harligo, kun mirindaj seriozaj, plenaj +de profunda esprimo okuloj, sxajnas al mi diino de la beleco, per ia miro +transportita al ni el la mondo de la klasika antikveco. Sxi estas cxiam +kvieta, majesta kaj kvazaux enpensa; sxi ridas malofte, sed se sur sxiaj +mirindaj lipoj aperas rideto, tiam vi vidas en gxi tiom da sorcxanta +cxarmo, ke la nova paradizo malkovrigxas antaux vi.... La pli juna, Elizo, +estas ankaux belega ekzistajxo, sed iom de alia speco--kaj mi diros al vi +sub la plej granda sekreto--sxi tre al mi placxas. Tiu cxi estas de la +plej pura sango francino, mallumhara, mallumokula, petola kiel diableto, +cxiam gaja, sprita kiel Hejne, viviganta tutan nian societon, kies cxiuj +membroj vice estadas celo al sxiaj sxercoj. Kompreneble ricevas ankaux mi, +kaj, se vi volas, pli multe ol aliaj, sed je tiu cxi belulineto ne estas +eble koleri.... Kio do tusxas la frauxlinon Kartusx, sxi ludas en nia +rondeto duagradan rolon. Sxi estas ne tre bela, vespere okupadas nin per +deklamado aux muziko, akompanadas nin en promenadoj kaj ne pli.... Mi +treege disskribigxis kaj mi sentas, ke jam longe estus tempo fini la +leteron, sed mi ne povas silenti pri unu cirkonstanco, tusxanta persone +vin. Antaux nelonge vespere, kiam ni, t.e. mi kaj fr-ino Karolino, sidis +en lauxbo kaj rigardis sur plateto gajan kuradon de la juna gimnaziisto +kaj du aliaj frauxlinoj, Karolino komencis demandadi min pri mia antauxa +vivo kaj miaj konatoj. Cxe elnomo de miaj amikoj venis la vico ankaux al +vi kaj, apenaux mi komencis priskribadi vian eksterajxon, sxi farigxis tre +serioza kaj atenta kaj ecx, interrompinte mian rakonton, postulis de mi la +pli precizajn montrojn pri via figuro. De tio cxi mi konkludis, ke vi +estas kvazaux al sxi konata, kaj, interesita pri tio cxi, mi ecx decidis +demandi sxin, de kie sxi povas vin koni. Karolino iom balbutis, sed fine +diris, ke antaux du jaroj sxi, estinte kun la patrino por maraj banoj en +Nicco, renkontis tie junan komencantan kuraciston, kiu turnis sur sin +sxian atenton kaj kiu laux sia eksterajxo estis tre simila al tiu, kian mi +priskribis al sxi vin. Pli mi nenion de sxi sciigxis, sed ankaux tio cxi, +mi pensas, al vi estos suficxe interesa. + +Jen, amiko, kiel neatendite la sorto ridetis al mi kaj kiel agrable mi +pasigas la tempon. Respondu al mi, mi petas, pli rapide, kion oni auxdas +cxe vi bonan, kiel vi vivas kaj kiel iras viaj okupoj. Mi cxirkauxprenas +vin,--amanta via amiko A. Siksten." + +Tiu cxi letero faris efektive ian impreson sur Monbleron. Kiam Cxielson +finis sian tradukon, Leono sidis ankoraux iom da tempo en profunda +enpenseco, direktinte la okulojn en nedifinitan malproksimajxon. Fine li +ekkonsciigxis kaj, rimarkinte sur si akran rigardon de sia gasto, tre +konfuzigxis kaj rugxigxis. + +La gasto levigxis kaj komencis diri adiaux. + +--Nu kiel, cxu vi ne volas doni al mi tiun cxi leteron, se gxi estas al vi +ne bezona?--demandis li kvazaux okaze, premante la manon de la kuracisto. + +--N--n--e, gxi restu.... povas esti, ke mi ankaux trarigardos gxin en +libera tempo--ekmurmuris tiu ree konfuzigxante. + +Facila rideto trakuris sur la anguloj de lipoj de Cxielson, sed la mastro +gxin ne rimarkis kaj la junaj homoj disigxis. + +Ankoraux longe post la eliro de l' gasto la kuracisto ne povis liberigxi +de cxirkauxkaptinta lin revo. Rememorigxis al li la tempo, pasigita antaux +du jaroj en Nicco kaj rememorigxis efektive vidita tie juna frauxlineto, +frapinta lin per sia klasika beleco. Tiun cxi frauxlineton li vidis iom da +fojoj, akompanatan de maljuna kaj severa sinjorino; iom da fojoj liaj +okuloj renkontadis la okulojn de la juna frauxlino kaj en la direktita sur +lin sxia rigardo li legis ion simpatiantan kaj en tiu sama tempo +kuragxigantan kaj sercxis jam oportunan okazon, por esti prezentita al la +juna virino, sed tia okazo longe ne aperis, kaj jen subite ambaux virinoj +malaperis. Laux la faritaj informigxoj ili elveturis sudon de Italujo kaj +de tiu tempo jam ne renkontigxis sur lia vojo de vivo. + +Cxio tio cxi estis antaux longe kaj pasis senrevenonte, sed Monblero +sentis, ke tiu cxi renkonto ne restis, kiel centoj da aliaj, por li +senpostesigna. La figuro de la belega nekonatulino ial tre obstine +restadis viva en lia memoro kaj revivigxadis ne unu fojon antaux li en la +horoj de lia malgaja humoro, kiam li pli akre, ol ordinare, sentadis ian +sopiron de la soleco. + +Kaj jen tiu cxi simpatia figuro nun ree aperas antaux li kaj reaperas +lumigita per neatendita lumo: tiu cxi virino, montrigxas, rimarkis lin, +komencantan kuraciston; kaj ankaux, kiel li mem, konservis lian figuron en +sia memoro.... Ke tiu cxi Karolino estas tiu sama juna banulino, kiun li +renkontis en Nicco, ne povis esti ia dubo. Cxiuj sxiaj ecoj, prezentitaj +en la letero de Siksten, jesigis tiun cxi konvinkon. Sed se tio cxi estas +tiel--lia unua renkonto kun sxi, povas esti, ne estis por li la lasta en +la vivo.... La sorto ankoraux povas ilin kunpusxi kaj proksimigi.... + +Tiaj pli malpli estis post la eliro de Cxielson la revoj de la juna +kuracisto, kies animo malgraux la fortiro per sciencoj, konservis multon +da juna virga kaj poezia fajro. Malgraux tamen cxio tio cxi, li al Siksten +ne respondis. En la komenco detenis lin fiereco ofendita per la esperanta +teksto de la letero, kaj poste la tempo kaj la laboroj iom post iom +reglatigis la impreson de la ricevitaj komunikoj--kaj la vivo ree ekfluis +en la antauxa ordo. + +Pasis ankoraux unu semajno kaj Monblero ree trovis sur la tablo ampleksan +leteron, adresitan per konata al li mano de Auxgusto. En tiu cxi fojo la +scivoleco estis tiel forta, ke li, ne atendante la tradukinton, mem kun +"Universala Vortaro" en la manoj komencis vorto post vorto konatigxi kun +la enhavo de la letero. + +En la dua letero la amiko sciigis al li inter cetera la sekvanton: Hieraux +ni en granda societo da rajdantoj faris vetureton en arbareton, kusxantan +je kvar kilometroj de la bieno de s-ro Marei. La vetero estis belega. La +profunda blua cxielo estis semita de graciaj amasumaj nuboj, la alauxdoj +pepadis super la kampoj, alte en aero nagxadis longaflugilaj cikonioj, +maldekstre de la vojo sin tiris profunda kavo, sur kies fundo kuras rapida +rivereto, faranta kelkajn artajn lagetojn kun verdaj digoj kaj eterne +murmurantaj muelejoj. Apud la turno la vojo farigxis pli malvasta kaj +dank' al tio cxi nia societo, kiu rajdis la tutan tempon per rapida troto, +distirigxis; mi montrigxis en la nombro de la lastaj rajdintoj kaj +ekaperis apud Karolino, kiu rajdis sur tre maltrankvila cxevalo kaj devis +konstante gxin detenadi. Iom da tempo ni rajdis silente, sed, alveturante +al la arbareto, mia akompanantino ekrigardis min subite. (Ho, kiel bela +sxi estis en tiu cxi tempo: la veturado sur la obstina cxevalo sxin tre +ekvarmigis; la delikataj sxiaj truoj de l' nazo ektremadis kaj +disblovigxadis, sur la vangojn elpasxis hela purpuro, kaj la okuloj +bruladis de tia fajro, kian mi gxis nun cxe sxi ne vidis.) + +--Kio do, s-ro Siksten--turnis sxi sin subite al mi kun demando--cxu +respondis al vi ion via amiko? + +(Mi devas tie cxi konfesi al vi, amikego, ke mi trababilis al sxi pri +cxio, kion mi komunikis al vi en la estinta letero. Karolino estas, +kvazaux, pli malkasxema por mi, ol por cxiuj siaj parencoj, kaj mi gxuas +ial ian apartan favorecon; povas esti, ke mi eraras, sed vi komprenas, ke +mensogi al sxi estas al mi tre nefacile kaj nelerte.) + +--Ne--mi respondis--gxis tiu cxi tempo mi ne ricevis de li unu vorton. + +--Nebona do estas via amiko--rimarkis sxi, malaltigante la vocxon.--(Vi +efektive povus, skribi al mi kvankam iom da linioj!)--Li tro rapide +forgesas siajn konatojn--aldonis sxi kaj en sxia vocxo eksonis malgaja +noteto.--Al kiu rilatis tiu cxi vorto--siajn--al mi, aux al sxi mem--certe +mi ne povas al vi diri".... + +Kiam post kelkaj tagoj al Monblero alvenis Cxielson, li eksciis, ke la dua +letero de Siksten estas jam longe tradukita, tralegita kaj ecx estas +alsendita respondo al Auxgusto. + +Je l' kauxzo de tiu cxi respondo Monblero ricevis ree sekvantajn iom +ekscitintajn lin liniojn.--"Mi kore dankas vin, amikego, por via letero, +kiu vivigis en mi la memoron pri niaj amikaj interligoj kaj la jaroj, +travivitaj sub unu tegmento, sed.... tiu cxi letero perdigxas vane--ne por +mi, kompreneble, ho ne, ne! sed por sxi.... vi scias, pri kiu mi +parolas.... Sxi--sed ne sxi sola, sed ankaux tuta la domo de s-ro +Marei--estas varmegaj esperantistoj. Tie cxi neniu parolas alie, krom nur +en esperanto, kaj la tuta korespondado, kun kiu nur oni povas, iradas en +nia lingvo. Karolino estas, se vi volas, pli pedanta rilate tion cxi, ol +cxiuj tieuloj; sxi ofte paroladis, ke gxis tiu tempo, gxis nia lingvo +ricevos en la civilizita mondo forton de ekzistado, gxiaj predikistoj +devas ne ellasi plej malgrandan okazon, por pruvi al la publiko gxian +utilecon kaj belecon kaj, kie oni devas, ili oferu ecx por gxia utilo sian +hejman lingvon, cxar tiu cxi ofero estos tempa kaj gxiaj fruktoj--eternaj. +Kompreneble, ke mi, priskribante al sxi vin,--kaj sxi demandas min tre +ofte kaj interesigxas pri cxia bagatelo pri vi--hipokritis kaj priskribis +vin, kiel varmegan esperantiston. Post tio cxi kompreneble mi ne povis +montri al sxi vian leteron, nek ecx konfesi pri gxia ricevo--alie mi tute +malaltigus vin en sxiaj okuloj".... + +En fino de la letero staris la sekvanto:--"Cxe ni tre ofte estadas +gastoj--najbaraj bienhavantoj kun la familioj kaj junaj homoj el la urbo. +En la nombro de la lastaj komencis vizitadi nin tre ofte juna Pariza +artisto Jxan Jxoli, homo tre klera, bela, salona kaj pursanga +esperantisto. Li tre malkasxite cxirkauxflirtas Karolinon kaj malfacile +estas diri--cxu kun sukceso, aux sen gxi. Se gxis nun li ne atingis +ankoraux la plenan sukceson, kiu scias, kio povas okazi en estonteco!.... +Cxar el via letero mi vidas, ke Karolino estas al vi, kiel mi ankaux +esperis, ne tute seninteresa, mi konsilus kvankam per kio ajn sciigi pri +si (plej bone, kompreneble, per letero.).... Preskaux cxiutage, kiam ni +renkontas nin kun sxi en la gastocxambro en antauxtagmangxa tempo, sxi +salutas min per tia ekzamenanta rigardo, en kia mi klare legadas unu kaj +tiun saman demandon: Cxu skribis ion via amiko?--Kaj jen gxis nun mi devas +delasi la okulojn, kvazaux mi per io ekkulpigxis antaux sxi".... + +Cxiun vesperon komencante de tiu tago, en kiu estis ricevita tiu cxi +letero, Monblero pasigis en forta ekscito, preskaux en maltrankvilo. Gxis +la profunda nokto en lia kabineto sonadis surda egalmezura frapado de liaj +pasxoj. Kiu vidus lin en tiuj minutoj, venus al la neevitebla konkludo, ke +en la fiera kaj obstina koro de la juna kuracisto farigxas surda batalo de +sentoj, decidigxas serioza demando--cxu humiligxi al la cirkonstancoj, aux +defendi siajn konvinkojn, kaj kun ili sian nedependecon. Sed videble fine +la unua duono de tiu cxi problemo venkis, cxar en la sekvanta mateno +Cxielson estis tre agrable mirigita per la vizito de Leono kaj lia propono +aligxi al la Ligo Esperanta. + +Cxielson kompreneble akceptis lin kun eletenditaj brakoj. + +--Vi devas, kara amiko,--klarigadis li al la kuracisto, doni vian +"promeson" kaj deprenadi gxin de aliaj, kie nur prezentos sin la ebleco. +Por eniri la Ligon, vi devas aboni nian gazeton "Lingvo Internacia" kaj la +"Bibliotekon"; kiel ekstera signo servu al vi stelo sur la brusto kaj +malkasxita parolado en esperanto kun cxiuj kvankam kiom ajn sciantaj nian +lingvon. Nun jam estas la tempo, kiam por esperantisto estas bezona ne +sole teoria konatigxo kun nia lingvo, sed ankaux plej plena praktika scio +de gxi. En nia do lingvo vi komencu tuj la plej vastan komunikigxadon kun +esperantistoj de cxiuj landoj kaj popoloj, kvankam ecx sciataj al vi nur +el nomaroj de esperantistoj; krom tio cxi mi konsilus al vi komunikigxadi +per nekovritaj leteroj kun noto en la lingvo de la adresato, ke la letero +estas skribita en la lingvo internacia. La pli gravajn de ricevataj de vi +leteroj vi povos lokadi en kiajn ajn de euxropaj gazetoj ankaux kun notoj, +ke viaj korespondoj estas prenitaj el la interkomunikigxado de du +esperantistoj. Al cxiuj esperantistoj, de kia ajn stato ili estus, cxe ni +estas akceptite montri apartan gastamon kaj favoron, cxar nia afero ne +limigxas nur per la akceptado de unu simbola lingvo, sed cxefamaniere +dekondukigxas al frata proksimigxo de homoj, disunuigataj per la spaco, +lingvo, religio, nacieco k.c. + +Jen estas en cxefaj strekoj viaj plej unuaj estontaj sxuldoj; kio do +tusxas la esencon de la afero--cxar cxio dirita antauxe rilatas pli al la +eksteraj aperoj de nia afero--mi konsilus arangxigxi tiel, ke laux ebleco +cxia apero de via vivo konsentu kun la spirito de Esperanto, laux ebleco +cxiam kaj cxie faradu subtenon al nia afero, subtenon moralan kaj laux +mezuro da fortoj ankaux materialan. Mi diras--laux ebleco--cxar mi scias +la malfortan flankon de la homa animo. Ne cxiuj povas, kiel mi, forgesi, +ke ili estas homoj, infanoj de ia lando, epoko, de ia sistemo da moroj, +tradicioj, religiaj konvinkoj k.c., kaj memori nur, ke ili estas +esperantistoj. Tia fortiriteco per la ideo kaj dedicxo de si tuta al la +servado al gxi estas atingebla ne al cxiuj kaj tial mi kutimis postuladi +de homoj nur la eblan al ili.... Tiamaniere, se la montritaj kondicxoj ne +estos al vi tro sxargxaj, tiam mi en la nomo de la tuta Ligo Esperanta +varme premas vian manon kaj, alprenante vin en niajn fratajn +cxirkauxprenojn, rapidos sciigi pri tio cxi nian cxefon." + +Forta premo de la mano estis elokventa respondo de la flanko de Monblero. +Ne pasis ankoraux de tiu tempo du semajnoj, kaj nian kuraciston oni povus +jam nomi finita esperantisto. La subtenata de li komunikigxado kun Siksten +ekflamigadis en li ian neklaran sed fortan senton, similan je amo, jxaluzo +kaj malespero kune. Lia tuta esenco rapidis en la familion de s-ro Marei, +al Karolino, kiu, kiel idealo, kreita per sola lia fantazio, sxajnis al li +ecx multe pli bona, ol en la priskriboj de Auxgusto; sed la nefidado je +siaj fortoj rilate Esperanton (li gxis nun estis malkontenta je siaj +progresoj) kaj la timo esti konfuzita per tia forta konkuranto kian li +imagadis al si la belan esperantiston Jxoli, konstante haltigadis liajn +atencojn kaj devigadis lin kun duobla energio perfektigadi en si la +lingvon kaj la sentojn de Esperanto. + +Sed fine la kaliko estis transplenigita. En la mezo de Julio Monblero +ricevis de la juristo ampleksan leteron, en kiu li inter cetera ellegis la +sekvanton: + +"Vi scias kompreneble el la gazetoj, ke en la nuna somero cxe ni en N. +estas malfermita higiena ekspozicio. Dank' al la granda kunveturo al ni el +diversaj regnoj de profesiistoj, industriistoj, kuracistoj, homoj +suferantaj je diversaj malsanoj, aux altiritaj per aliaj celoj, nia +ekspozicio havas perfekte internacian karakteron kaj prezentas tre vivan +kaj multkoloran pentrajxon da tipoj, kostumoj kaj jxargonoj. Tiun do +cirkonstancon jen ekuzis, laux la ideo de Karolino, s-ro Marei por la +propagando de nia afero en neestinte granda skalo. Dank' al la proksima +konateco kun la administratoroj de la ekspozicio, en la unua tago de la +dua sezono de gxi la cxefa salono estis donita al la dispono de s-ro +Marei, kiu arangxis en gxi seanson kaj poste balon de esperantistoj. Cxiuj +elspezoj farigxis je la rimedoj de s-ro Marei; dekoracian parton +administradis s-ro Jxoli, sed la animo de tiu cxi entrepreno estis +kompreneble Karolino. + +La soleno prosperis belege. Kvankam la biletoj estis disdonitaj kun granda +elektemeco, sed tiel multe estis da volantaj, ke la plej granda salono de +la ekspozicio ne povis enspaci cxiujn scivolajn. La soleno malfermigxis +per la himno "Espero", plenumita de du hxoroj kaj granda orkestro, +dismetitaj sur la balkono, sub la marmora busto de la kreinto de +Esperanto. Poste s-ro Marei eklegis mallongan, sed hele pripentritan +historion de nia lingvo kaj de la unuaj esperantistoj s-roj Zamenhof, +Trompeter k.c. Poste ia tenoro ekkantis kun akompano de la orkestro +belegan arion de Zibel el Fauxsto; poste fr-ino Kartusx ekdeklamis iom da +fragmentoj el Demono kaj Miltono.... Sed mi ne priskribados al vi la tutan +programon de la seanso, cxar dank' al la stenografio cxiuj gazetoj en la +sekvanta tago ripetis cxion tion cxi kun plej plena precizeco. Mi diros +nur, ke la teksto de cxio legita kaj kantita kun la traduko en diversaj +euxropaj lingvoj estis senkalkule disdonata al la volanta publiko, dank' +al kio tie cxio kaj al cxiuj estis komprenebla.... La fino inde kronis la +belege ekpensitan de Karolino aferon. Kiam en la lasta numero du hxoroj +kaj orkestro ree okupis siajn lokojn antaux la busto de la kreinto de nia +lingvo, sub la multkolora tendo el vivaj, malsekigataj per fontanoj, +kreskajxoj kaj floroj,--la ekelektrigita per cxio antauxira publiko, +malgraux ke duono konsistis el homoj, nededicxitaj ankoraux en nian +aferon, per konsenta, plena de ravo hxoro ekkantis la himnon "Espero" kaj +ekmontris tian animitecon, tian altan moralan humoron, ke en multaj okuloj +ekbrilis briliantoj de larmoj de gxojo kaj kortusxeco. La homoj, fremdaj +gxis tiu cxi tempo unu al alia, premadis al si la manojn, jxetigxadis +reciproke en cxirkauxprenojn; multaj tuj tie cxi butonumadis al sia brusto +la esperantajn stelojn; multaj portadis al la iniciatoro de la +soleno--s-ro Marei--siajn oferojn por nia afero.... Elizo kaj Karolino, +superante cxiujn frauxlinojn per sia beleco kaj gracieco, kun ensorcxantaj +ridetoj alprenadis cxiujn tiujn cxi alportojn kaj tuj tie cxi disdonadis +al la novaj esperantistoj la stelojn, ringojn, esperantajn cxirkauxmanojn, +verdajn bandojn k.c. Entute tio cxi estis majesta, levanta spiriton +pentrajxo, al kia similan mi gxis nun ne vidis.... Vespere en tiu cxi sama +salono estis granda balo. Laux pli antauxe verkita programo la plimulto da +esperantistoj kaj esperantistinoj aperis en diversaj naciaj kostumoj. +Belege estis vidi la portigxintajn en la ondoj de la muziko parojn, +kunmetitajn el la reprezentantoj kaj reprezentantinoj de la klasika +Italujo, floranta Hispanujo, severa Norvegujo, mirinda Hindujo, militema +Germanujo, varmega Egiptujo, majesta Rusujo k.c.--sed por vi, mia amiko, +la cxefa konsistas en la sekvanto. + +Karolino estis vestita kiel korsikanino; tiu cxi kostumo tiel estis +konforma al sxia klasika belega profilo, ke sxi decide superis cxiujn +atendojn. Jxan Jxoli la tutan vesperon cxirkauxflirtadis sxin kaj +kondukadis sian aferon tiel malkasxite, ke li turnis sur sin universalan +atenton. Kio tusxas Karolinon, sxia konduto (mi tutan tempon observadis +sxin) estis treege enigma. Ne forigante de si Jxanon, sxi tamen ne sxajnis +tute kontenta de li kaj cxiam kvazaux atendadis iun aux ion. En la komenco +de la dua duono de la balo, post la granda internacia kontrauxdanco, sxi +farigxis tre serioza kaj enpensa. Ekuzinte pauxzon inter la dancoj, mi, +movata per scivoleco, nerimarkeble alproksimigxis al sxi kaj demandante +ekrigardis en sxiajn okulojn--kaj en tiuj cxi belegaj okuloj mi ellegis +alarmon. + +--Ni iru en la bluan kabineton--diris sxi al mi murmurete--mi devas fari +al vi gravan komunikon.... + +Mi humile sekvis post sxi. Kiam ni okupis liberan kanapon, sxi timeme +rerigardis cxirkauxe kaj, fleksigxinte al sama mia orelo, ekmurmuretis. + +--Cxu vi scias, s-ro Siksten, Jxoli jxus, en la tempo de la lasta +kontrauxdanco proponis al mi sian koron kaj manon.... + +--Mi preskaux sciis tion cxi--respondis mi, penante sxajni trankvila.--Sed +kio do el tio cxi sekvas? + +--Mi dezirus scii vian opinion pri tio cxi. + +--Mian opinion?--respondis mi sen gxeno--mia opinio estas tia, ke, se vi +demandas mian opinion, sekve vi lin ne amas kaj sekve vi devas al li +rifuzi. + +Karolino rigardis sur min el post la ventumilo per tia rigardo, kvazaux +sxi penis difini, cxu miaj vortoj estis nur logika silogismo, aux +rezultato de ia malica celo. + +--S-ro Jxoli--diris sxi--prezentas belegan partion en cxiuj rilatoj kaj, +se mi turnas min al via opinio t.e. laux via esprimo, se mi.... +sxanceligxas--gxi estas kulpo de unu bone konata al vi persono, kiu, +malgraux cxio, min gxis nun.... tre interesas.... Mi promesis al s-ro +Jxoli doni lastan respondon gxuste post semajno de hodiauxa balo, kaj +nun.... mi devas per tia aux alia maniero ekzameni.... miajn sentojn.... +al tiu.... al via amiko.... + +Sed en tiu cxi loko nia parolado estis interrompita per ia eleganta +esperantisto, subkurinta al Karolino kun invito al rondo de valso...." + +Por Monblero tio cxi estis tro multa. Flamigadata per la sciigoj de +Siksten, li en la lasta tempo iradis kiel en haladzo; longedauxra interna +batalado inter la deziro ekvidi Karolinon kaj timo de tiu cxi renkonto lin +tre senfortigadis, li perdis internan egalpezon, forjxetis siajn okupojn +kaj ecx tre malgrasigxis. La lasta sciigo pri Karolino elkondukis lin el +rigideco; li subite decidigxis je cxio; estis donita al li semajno da +tempo kaj oni ne povis malrapidi unu minuton. + +La telegrafa metalfadeno transdonis al Siksten sekvantan sciigon:--Mi +veturas en N-n. Renkontu min en la stacidomo morgaux je la kvara horo +post tagmezo. Mi alveturos prezentigxi al s-ro M. kaj lia familio." + +Tuj post la telegramo la unua vagonaro en la nombro de aliaj veturantoj +kondukis la plej varman, sed en tiu cxi tempo ankaux plej malfelicxan +esperantiston. En la stacidomo en N. Monbleron renkontis neniu. Tiu cxi +cirkonstanco iom lin mirigis, sed ne tre konfuzis. Ne haltante en la urbo, +li tuj dungis veturigiston kaj direktigxis laux la bone al li konata +adreso en la bienon de s-ro Marei. La vojo ne montrigxis al li tiel +pentrajxa, kiel prezentadis gxin Siksten en siaj leteroj, sed Monblero +malmulte turnis atenton ankaux sur tion cxi kaj nur, brulante de +nepacienco, sencxese peladis la veturigiston, malgraux ke liaj cxevaletoj +laboradis konsente kaj kuradis tre bone. + +Post du horoj da veturo la veturilo de Monblero subruligxis al la granda +parko, el kies densa verdajxo elrigardis la antauxa flanko de la granda +sinjora domo kun kurbigxinta, kovrita per herbo tegmento kaj albatitaj +fenestraj kovriloj. + +La sovagxigxinta parko ekrigardis tre malgxoje; iam luksaj florujoj, +boskoj kaj vojetoj estis kovritaj senintermanke per balaajxa herbo. De la +cxefa pordego al la domo kondukis sole apenaux trabatita per la piedoj +vojeto; cxio havis la vidon de terura malpeno. + +Monblero haltis kiel kolono, decide nenion en tio cxi komprenante. El la +profundajxo de la parko subkuris al la pordego ia nudpieda +maltrankviligita vilagxano kaj, depreninte la cxapon, komencis +plifortigite salutadi la alveturinton. + +--Kiel nomas sin tiu cxi bieno?--turnis sin kun demando al li Monblero. + +La vilagxano rigardis sur lin kun antauxa maltrankvileco en la okuloj, +videble ne komprenante la demandon, kvankam laux la rakontoj de Siksten +cxiuj servantoj de s-ro Marei devis paroladi esperante. + +--Cxu tiu cxi bieno apartenas al s-ro Marei?--demandis ree Monblero, sed +jam en la loka dialekto. + +--O, jes, jes!.... al s-ro Marei--ekrapidis la vilagxano, salutante +ankoraux pli malalte. + +--Cxu efektive s-ro Marei logxas en tiu cxi ruino? cxu ne estas tie cxi +ankoraux alia bieno de li? + +--Ho ne, sinjoro, pli tie cxi estas neniaj bienoj de li; sed li mem neniam +cxe ni logxadis. Kiam antaux dekdu jaroj li mem kun tuta sia familio +transveturis Hungarujon, de tiu tempo ni nur tri fojojn lin vidis.... Tiu +cxi bieno estas jam ecx vendita al ia sinjorino, kiun jen ni jam atendas +du tagojn.... + +Monblero staris kvazaux ekbatita per tondro. + +--Kiel? Tio cxi estas ne ebla!.... Kion vi, azeno, babilas! kie do estas +s-ro Siksten?!.... + +La vilagxano repusxigxis post la pordegon, kvazaux preparigxante en okazo +de bezono forkuri en la arbetajxojn. + +--Via mosxto!.... Je Dio, mi diras al vi veran veron.... s-ro Marei cxe ni +ne estas, sed jen s-ro Siksten efektive logxis cxe ni laux la permeso de +s-ro la administratoro la tutan someron. Hieraux vespere li ricevis ian +telegramon kaj tuj rapide elveturis de ni, sed ni ne scias kien.... Li +ordonis saluti vian mosxton kaj ecx parolis, ke, se vi alveturos kaj min +demandados kaj mirados, aux ecx kolerados, mi estu al via mosxto tre +aminda kaj singardema, cxar al vi placxas estadi tre varma sinjoro.... Li +lasis al via mosxto ian leteron.... + +--Kion, ian leteron?.... montru al mi tuj, azenego, tiun cxi leteron!.... + +--Via mosxto! gxi trovigxas tie ie en lia cxambro.... + +Pala, ekscitita, Monblero pusxis la pordegon kaj per rapidaj pasxoj +direktigxis la cxambron, en kiu logxis la juristo; la nudapieda +gxardenisto sekvis poste kun granda singardemeco kaj el ia malproksimeco +montradis la vojon. + +La cxambreto estis malgranda, preskaux malplena, kaj havis la rigardon de +somera, frauxla logxejeto; sur la tablo sub la fenestro efektive kusxis +rapide skribita per krajono letereto, komunikanta la sekvanton: + +"Mia kara, tre kara amiko! Kolektu cxiujn viajn fortojn kaj eltenu la +baton! Mi devis por la plenumo de donita al mi de supre komisio entiri +vin en mensogan intrigon rilate la verkita de mi Karolino, kiu neniam +ekzistis".... + +Plu Monblero jam ne povis legi. La letereto ekglitis el liaj manoj, li +falis sur segxon kaj kovris al si la okulojn per la manoj.... + +--Malhonoro! honto! malnobleco! nigra trompo!.... Kaj mi, malsagxulo, +kaptigxis per tia fisxhoko!.... Kaj kiu trompis min, tiel kruele, tiel +terure trompis!--mia kolego, mia fidela amiko, Auxgusto!.... Ho, se li nun +enfalus al mi sub la manojn, mi.... mi.... mortigus lin, kiel bruton.... +Li ekvolis fari min esperantisto, ha! Tia malnoblulo!.... Kaj kio do--li +atingis ja la sian. Jen mi estas jam esperantisto.... Ho, estu malbenita +tiu cxi lingvo!.... + +Kaj la kuracisto eksaltis de sia loko, desxiris de si la esperantan +stelon, jxetis gxin sur la teron kaj komencis kun furiozo bati gxin per la +piedoj.... + +Tiu cxi ofendado de la gxisnuna sia idolo kvazaux iom lin malvarmigis. +Malfacile spirante, li sidigxis ree sur antauxan lokon kaj enfalis en +profundan enpensecon. Li rememoris nun, ke iam li mem rakontis al Siksten +pri sia renkonto en Nicco kun ia belulino kaj la juristo kredeble laux la +ordono de Cxielson ekuzis tiun cxi lian rememoron. Nun, kiam la okuloj +malkovrigxis, li ne povis kompreni, kiel li ne vidis la tutan artecon de +la fablo, verkita de Siksten; kiel li ne vidis tion, ke nenia Karolino +volus sxangxi la belegan partion kontraux nekonata homo, vidita de sxi +du-tri fojojn en strato antaux kelkaj jaroj; kiel ne turnis li la atenton, +ke la priskriboj de gazetoj pri la Esperanta balo tre malmulte estis +similaj al la komunikoj de l' juristo, ke ekzemple la nomo de s-ro Marei +ne estis dirita ecx en unu gazeto k.t.p. La tuta falso estis nun kvazaux +sur la manplato, kaj gxis nun li vivis kvazaux kun kovritaj okuloj en ia +sorcxita mondo. + +La suno jam proksimigxis al la horizonto; en la cxambron alportadis sin +malseka, parfuma bonodoro de sovagxaj floroj, sed la kuracisto ne +rimarkadis tion cxi, dauxrigante sidi senmove sur la antauxa loko kun la +okuloj, direktitaj sur la kusxantan apud liaj piedoj ekcxifitan stelon. +Malfacile estus imagi al si pli grandan malamikon de Esperanto, ol estis +nun Monblero. La propagando de Auxgusto, komencita bone, alkondukis, dank' +al lia mallerteco, al la plej malgxojaj rezultatoj kaj por eterne pereigus +la kuraciston por Esperanto, se ne unu okazo, tiu cxi granda kreisto de la +plej felicxaj iafoje kombinoj de nia vivo. + +Monblero estis subite vekita per ia neatendita bruado en la korto. Iu +subveturis al la parko; auxdigxis ree la maltrankviligita vocxo de la +gxardenisto; iu eniris en la antauxcxambron.... + +--Tio cxi estas la malnoblulo Siksten--ekflugis en la kapo de la +kuracisto; lia sango ekbolis; li premis la pugnojn kaj iris al la +pordo.... Sed sur la sojlo aperis ia cxarma ekzistajxo. La malrektaj +radioj de la subiranta suno per hela ventumilo lumigis la mirindan +vizagxon de la nekonatulino, sxian belege skizitan talion, sxiajn nigrajn +okuletojn kaj rozajn malgrandajn manetojn.... + +Tio cxi estis la nova posedantino de la bieno de s-ro Marei. + +--Cxu vi esperas, sinjoro?--eksonis la metala vocxo de la alveninta. + +--Ho jes, sinjorino.... mi.... mi varme esperas! ekmurmuris la ensorcxita +Monblero kaj repusxigxis konfuzita posten, por kovri per si sian cxifitan +stelon.... + + ------------------ + +Post kvar tagoj la kuracisto kaj la frauxlino Mario (la nova posedantino +de la bieno de Marei) estis felicxaj gefiancxoj.... + + ------------------ + +Post 15 monatoj Monblero skribis al Siksten: "Plej kara amiko! Hodiaux +matene mia kara Mario naskis al mi tre belan malgrandan esperantisteton. +Gxis la kvina jaro de sia vivo li auxdos nenian lingvon krom Esperanto. Al +Esperanto li dankas sian naskigxon, tiel same kiel mi al Esperanto dankas +mian senfinan felicxon, kiun mi neniam akirus, se ne la lingvo Esperanto +kaj via ruzo, kiun mi en unu horo de kolero malbenis kaj kiun mi de tiam +cxiutage benas el la tuta koro. Venu al ni, por rigardi la novan +esperantisteton kaj partopreni en nia gxojo. Vivu Esperanto! + + ------------------ + +Nun ni devas klarigi al niaj legantoj la enigmon. La legantoj memoras, ke +laux la komisio de Cxielson Siksten decidis iam altiri Monbleron al +Esperanto, sed neniel povis tion cxi atingi. Li plendis tion cxi al +Cxielson. + +--Eble vi ne agas lerte? eble alia persono farus tion cxi pli bone? +demandis Cxielson. + +--Jam alia persono provis, kaj la rezultato estis ankoraux pli plendinda +ol cxe mi. Monblero amis varme unu frauxlinon, kiu efektive estis tute +inda je lia amo. Oni povus antauxdiri, ke ili ambaux prezentos iam tre +felicxan edzan paron. Farigxinte esperantistino, tiu cxi frauxlino +komencis altiradi ankoraux Monbleron al Esperanto; sed kiam li vidis, ke +sxi estas esperantistino, li baldaux malvarmigxis por sxi, kaj nun iliaj +reciprokaj rilatoj tute interrompigxis. + +--Cxu Monblero amis sxin efektive? Cxu li estas kapabla ami profunde kaj +cxu vi pensas, ke en cxiuj rilatoj, krom Esperanto, li estus felicxa kun +sxi? + +--Jes, nenio alia konfuzus ilian reciprokan felicxon. Li ecx mem +bedauxris, ke "tia bagatelo kiel Esperanto" forpelis lian felicxon, sed li +estas tro fiera, por cedi. + +--Cxu vi pensas, ke li neniam povus ami Esperanton? + +--Ne, mi estas ecx konvinkita, ke li povus esti tre varma esperantisto, +se.... se ni nur povus rompi lian obstinecon kaj fierecon kaj inklinigi +lin fari la _komencon_. Se li unu fojon _farigxos_ esperantisto, li estos +jam cxiam esperantisto _varmega_. + +--Ha, tre bone! Cxio estos farita! Per unu senkulpa ruzo ni atingos, ke +Monblero farigxos esperantisto kaj la disigitaj gefiancxoj estos denove +kunigitaj. Lasu min agi kaj faru cxion, kion mi diros al vi.... + +Ni scias jam, en kia maniero Cxielson per helpo de Siksten ekinteresigis +Monbleron por Esperanto kaj devigis lin rompi sian obstinecon. Kiam +Monblero venis en la bienon de Marei kaj vidis, ke li estas trompita, li +forte ekkoleris. Sed kiam li subite ekvidis tie sian jam longe ne viditan +antauxan amatinon (cxar en la aperinta "nova posedantino" la legantoj +kredeble jam ekkonis Marion, la estintan amatinon de Monblero), la antauxa +amo fortege vekigxis denove, tiom pli, ke Esperanto, kiu iam disigis ilin, +nun jam estis ne malhelpo, sed kontrauxe, pli forta ligilo por ili. Ili +baldaux fiancxigxis, edzigxis, kaj ili prezentas nun unu el la plej +felicxaj paroj en la mondo. + + + + + + ------------------ + + + + + + AL NIAJ ABONANTOJ. + + +Financaj cirkonstancoj devigas nin bedauxrinde interrompi la eldonadon de +la "Biblioteko". Post kelka tempo ni esperas gxin rekomenci. + +La personojn, kiuj ne pagis ankoraux por cxiuj ricevitaj kajeroj de la +"Biblioteko", _ni kore petas, ke ili volu alsendi al ni la pagon._ Cxiun +abonanton, kiu ne trovas sian nomon en la malsupre presita nomaro B, ni +memorigas, ke li restas ankoraux nia sxuldanto. + + ------------------ + +_A._ Por la pagxoj 401-500 ni ricevis gxis la 6 Novembro 1896 la pagon +ankoraux de la sekvantaj personoj: Abesgns, M., Ahlberg, P., Arduin, E., +Avilov, F., _de Beaufront, L._ (4 ekz.), Bjeloglazov, _Borovko, N._ (2), +Borovko, S., Brych, F., da Cruz Capello, Davidenko, N., Dettling, M., +Dorset, V., Englund, G., Erfurt, Forkarth, I., Fredberg, L., Frejdenberg, +A., Geoghegan, R., Hxlebnikov, V., Kofman, A., _Lemaire, R._ (2), Linden, +C., Lundstr[:o]m, S., Magalhaes, A., Magnusson, A., _Manjkovskaja, E._ +(2), _Marignonj, D._ (2), Moskovcxenko, I., N[:o]mm, A., Nordenstreng, R., +Nudelmann, Jx., _Ostrovski, I._ (2), Pereira, A., Pleyel, H., Pogorilko, +P., Popov, K., Postnikov, F., Prohxorovicx, A., Raekson, I., Rakovski, S., +Rosenbach, A., _Roswall, A._ (2), Samuelsson, C., Sxcxepetilnikov, V., +Semenov, A., Sxmilevicx, L., Smolin, M., Sokolov, V., Solomkin, S., +Sutkovoj, A., _Sutkovoj, N._ (2), Svanbom, K., Tennishof, J., von Wahl, +E., Wiens, H., Vladikin. F., _Vojejkov, V._ (3), Zakrjxevski, A. + +_B._ Por la pagxoj 501-589 ni ricevis gxis la 6 Novembro 1896 la pagon nur +de la sekvantaj personoj: Ahlberg, P., Costa e Almeida, Andrzejewski, +Avilov, F., Bohxenski, I., Blumental, A., _Borovko, N._ (2), Borovko, S., +Brych, F., Burenkov, A., da Cruz Capello, _Cxihxacxov, N._ (5), Davidenko, +N., Dombrovski, A., Dorset, V., Eigenson, I., Eigenson, S., Englund, G., +Forkarth, I., Fredberg, L., Geoghegan, R., _Gernet, V._ (10), H[:u]bert, +K., Kadik, P., Kanalosxsxi-Lefler, F., _Kazi-Girej, N._ (2), Kofman, +_Laskin, V._ (3), Lencart, S., Linden, V., Lundstr[:o]m, S., de Magalhaes, +A., Magnusson, A., _Manjkovskaja, E._ (2), _Marignoni, D._ (2), Milevski, +I., Nauman, A., Naumov, A., N[:o]mm, A., _Ostrovski, I._ (2), Pereira, A., +Pesockij, A., Pleyell, H., Pogorilko, P., Raekson, I., Rakovski, S., +_Roswall, A._ (2), Ruban, A., Sxcxepetilnikov, V., Serapio, A., _Sxetalov, +I._ (2), Sokolov, V., Sxtalberg, G., Sutkovoj, A., _Sutkovoj, N._ (2), +Svanbom, K., Tripolski, K., _Klubo Upsala_ (8), von Wahl, E., Vanjusxin, +K., Wiens. H., Vladikin, F., _Vojejkov, V._ (3), Zakrjxevski, A., +Zilbernik, S. + + ------------------ + + + + + + LINGVO INTERNACIA. + + +Monata gazeto por la lingvo Esperanto, eldonata de la Klubo Esperantista +en Upsala. + + ------------------ + +Kosto de abono por jaro: frankoj 4,25 = kronoj 3,00 = germ. markoj 3,30 = +rubloj 1.50. + + ------------------ + +La gazeto "Lingvo Internacia" estas eldonata en la lingvo Esperanto kaj +enhavas: 1) sciigojn pri la sukcesoj de Esperanto en diversaj landoj, pri +la novaj libroj en kaj pri Esperanto, pri internaciaj vojagxoj kaj entute +pri cxio, tusxanta lingvon internacian; 2) artikolojn, dedicxitajn al la +gramatiko kaj vortaro de Esperanto; 3) artikolojn pri diversaj projektoj, +novaj kaj malnovaj, de internacia komunikigxo; 4) diversajn modelojn de +prozo kaj poezio en Esperanto; 5) anoncojn. + + ------------------ + +La gazeton _Lingvo Internacia_ oni abonas: + +en _Ameriko_ cxe R. Geoghegan, _Tacoma_, Washington, U.S.A. +" _Francujo_ cxe L. de Beaufront, _Epernay_, Marne. +" _Germanujo_ cxe W. H. Trompeter, _Schalke_, Westfalen. +" _Portugalujo_ cxe d-ro Costa e Almeida, _Rezende_. +" _Rusujo_ cxe V. Gernet, Pusxkinskaja 44, _Odessa_. + +Cxe tiuj cxi sinjoroj oni mendas la gazeton kaj pagas al ili la abonpagon. + +En aliaj landoj oni mendas la gazeton aux per la posxto aux rekte cxe la +redakcio, adr. _Upsala_. La monon oni plej bone alsendas per posxta +mandato. + + ---------------------- + + + + + + +NOTOJ DE LA TEKSTPREPARINTO + + + + +Dankon al la Esperantomuzeo de la Auxstria Nacia Biblioteko, kiu afable +disponigis la skanitajn pagxbildojn. +http://www.onb.ac.at/esperantomuseum.htm + + + + +Mispresajxoj + + ++--------+----------------------+--------------------+ +|_Pagxo_ | _Originala teksto_ | _Korektajxo_ | ++--------+----------------------+--------------------+ +|4 | ne baldaux, kaj | esti | +| | povas _esi_ | | ++--------+----------------------+--------------------+ +|8 | _tuta_ trempis sin | tute | +| | en la propagandon | | ++--------+----------------------+--------------------+ +|12 | _dkedu-jara_ | dekdu-jara | ++--------+----------------------+--------------------+ +|13 | Tiun _ci_ | cxi | +| | frauxlineton li | | +| | vidis | | ++--------+----------------------+--------------------+ +|17 | la | interkomunikigxado | +| | _interkomunukigxado_ | | ++--------+----------------------+--------------------+ +|21 | malgraux cxio, min | .... _(normigis al | +| | gxis nun_..._ | kvarpunkto)_ | ++--------+----------------------+--------------------+ +|25 | dauxrigante sidi | senmove | +| | _semove_ | | ++--------+----------------------+--------------------+ +|27 | sian jam longe ne | viditan | +| | _viditau_ | | ++--------+----------------------+--------------------+ +|29 | Esperanto en | diversaj | +| | _diversa_ landoj | | ++--------+----------------------+--------------------+ + + + + +Interpunkcio + + + - Spacoj estis forigitaj de cxirkaux tripunktoj kaj haltostrekoj. + - Enaj spacoj estis forigitaj el tripunktoj kaj mallongigoj. + - Kelkaj komoj estis metitaj en la nomlistojn sub "Al niaj abonantoj". + + + + + +***END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EL LA VIVO DE ESPERANTISTOJ*** + + + +CREDITS + + +April 2008 + + Project Gutenberg Edition 1 + Hoss FIROOZNIA + + + +A WORD FROM PROJECT GUTENBERG + + +This file should be named 25311.txt or 25311.zip. + +This and all associated files of various formats will be found in: + + + http://www.gutenberg.org/dirs/2/5/3/1/25311/ + + +Updated editions will replace the previous one -- the old editions will be +renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no one +owns a United States copyright in these works, so the Foundation (and +you!) can copy and distribute it in the United States without permission +and without paying copyright royalties. Special rules, set forth in the +General Terms of Use part of this license, apply to copying and +distributing Project Gutenberg-tm electronic works to protect the Project +Gutenberg-tm concept and trademark. Project Gutenberg is a registered +trademark, and may not be used if you charge for the eBooks, unless you +receive specific permission. If you do not charge anything for copies of +this eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook +for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, +performances and research. They may be modified and printed and given away +-- you may do practically _anything_ with public domain eBooks. +Redistribution is subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE + + +_Please read this before you distribute or use this work._ + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work (or +any other work associated in any way with the phrase --Project Gutenberg), +you agree to comply with all the terms of the Full Project Gutenberg-tm +License (available with this file or online at +http://www.gutenberg.org/license). + + +Section 1. + + + General Terms of Use & Redistributing Project Gutenberg-tm electronic + works + + +1.A. + + +By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm electronic work, +you indicate that you have read, understand, agree to and accept all the +terms of this license and intellectual property (trademark/copyright) +agreement. If you do not agree to abide by all the terms of this +agreement, you must cease using and return or destroy all copies of +Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. If you paid a +fee for obtaining a copy of or access to a Project Gutenberg-tm electronic +work and you do not agree to be bound by the terms of this agreement, you +may obtain a refund from the person or entity to whom you paid the fee as +set forth in paragraph 1.E.8. + + +1.B. + + +--Project Gutenberg is a registered trademark. It may only be used on or +associated in any way with an electronic work by people who agree to be +bound by the terms of this agreement. There are a few things that you can +do with most Project Gutenberg-tm electronic works even without complying +with the full terms of this agreement. See paragraph 1.C below. There are +a lot of things you can do with Project Gutenberg-tm electronic works if +you follow the terms of this agreement and help preserve free future +access to Project Gutenberg-tm electronic works. See paragraph 1.E below. + + +1.C. + + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (--the Foundation or +PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an individual +work is in the public domain in the United States and you are located in +the United States, we do not claim a right to prevent you from copying, +distributing, performing, displaying or creating derivative works based on +the work as long as all references to Project Gutenberg are removed. Of +course, we hope that you will support the Project Gutenberg-tm mission of +promoting free access to electronic works by freely sharing Project +Gutenberg-tm works in compliance with the terms of this agreement for +keeping the Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can +easily comply with the terms of this agreement by keeping this work in the +same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when you +share it without charge with others. + + +1.D. + + +The copyright laws of the place where you are located also govern what you +can do with this work. Copyright laws in most countries are in a constant +state of change. If you are outside the United States, check the laws of +your country in addition to the terms of this agreement before +downloading, copying, displaying, performing, distributing or creating +derivative works based on this work or any other Project Gutenberg-tm +work. The Foundation makes no representations concerning the copyright +status of any work in any country outside the United States. + + +1.E. + + +Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + + +1.E.1. + + +The following sentence, with active links to, or other immediate access +to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently whenever +any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the phrase +--Project Gutenberg appears, or with which the phrase --Project Gutenberg +is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, copied or +distributed: + + + This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with + almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away + or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License + included with this eBook or online at http://www.gutenberg.org + + +1.E.2. + + +If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived from the +public domain (does not contain a notice indicating that it is posted with +permission of the copyright holder), the work can be copied and +distributed to anyone in the United States without paying any fees or +charges. If you are redistributing or providing access to a work with the +phrase --Project Gutenberg associated with or appearing on the work, you +must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 +or obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm +trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. + + +1.E.3. + + +If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted with the +permission of the copyright holder, your use and distribution must comply +with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional terms imposed +by the copyright holder. Additional terms will be linked to the Project +Gutenberg-tm License for all works posted with the permission of the +copyright holder found at the beginning of this work. + + +1.E.4. + + +Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm License +terms from this work, or any files containing a part of this work or any +other work associated with Project Gutenberg-tm. + + +1.E.5. + + +Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this electronic +work, or any part of this electronic work, without prominently displaying +the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with active links or immediate +access to the full terms of the Project Gutenberg-tm License. + + +1.E.6. + + +You may convert to and distribute this work in any binary, compressed, +marked up, nonproprietary or proprietary form, including any word +processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +--Plain Vanilla ASCII or other format used in the official version posted +on the official Project Gutenberg-tm web site (http://www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original --Plain Vanilla ASCII or other form. +Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm License as +specified in paragraph 1.E.1. + + +1.E.7. + + +Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, performing, +copying or distributing any Project Gutenberg-tm works unless you comply +with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + + +1.E.8. + + +You may charge a reasonable fee for copies of or providing access to or +distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided that + + - You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed + to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has + agreed to donate royalties under this paragraph to the Project + Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid + within 60 days following each date on which you prepare (or are + legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty + payments should be clearly marked as such and sent to the Project + Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in + Section 4, --Information about donations to the Project Gutenberg + Literary Archive Foundation. + + You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or destroy all + copies of the works possessed in a physical medium and discontinue + all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm + works. + + You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of + any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days of + receipt of the work. + + You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + + +1.E.9. + + +If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set forth in +this agreement, you must obtain permission in writing from both the +Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael Hart, the owner +of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the Foundation as set forth +in Section 3 below. + + +1.F. + + +1.F.1. + + +Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable effort to +identify, do copyright research on, transcribe and proofread public domain +works in creating the Project Gutenberg-tm collection. Despite these +efforts, Project Gutenberg-tm electronic works, and the medium on which +they may be stored, may contain --Defects, such as, but not limited to, +incomplete, inaccurate or corrupt data, transcription errors, a copyright +or other intellectual property infringement, a defective or damaged disk +or other medium, a computer virus, or computer codes that damage or cannot +be read by your equipment. + + +1.F.2. + + +LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES -- Except for the --Right of +Replacement or Refund described in paragraph 1.F.3, the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation, the owner of the Project Gutenberg-tm +trademark, and any other party distributing a Project Gutenberg-tm +electronic work under this agreement, disclaim all liability to you for +damages, costs and expenses, including legal fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE +NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH +OF CONTRACT EXCEPT THOSE PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE +FOUNDATION, THE TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT +WILL NOT BE LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, +PUNITIVE OR INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY +OF SUCH DAMAGE. + + +1.F.3. + + +LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND -- If you discover a defect in this +electronic work within 90 days of receiving it, you can receive a refund +of the money (if any) you paid for it by sending a written explanation to +the person you received the work from. If you received the work on a +physical medium, you must return the medium with your written explanation. +The person or entity that provided you with the defective work may elect +to provide a replacement copy in lieu of a refund. If you received the +work electronically, the person or entity providing it to you may choose +to give you a second opportunity to receive the work electronically in +lieu of a refund. If the second copy is also defective, you may demand a +refund in writing without further opportunities to fix the problem. + + +1.F.4. + + +Except for the limited right of replacement or refund set forth in +paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS,' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + + +1.F.5. + + +Some states do not allow disclaimers of certain implied warranties or the +exclusion or limitation of certain types of damages. If any disclaimer or +limitation set forth in this agreement violates the law of the state +applicable to this agreement, the agreement shall be interpreted to make +the maximum disclaimer or limitation permitted by the applicable state +law. The invalidity or unenforceability of any provision of this agreement +shall not void the remaining provisions. + + +1.F.6. + + +INDEMNITY -- You agree to indemnify and hold the Foundation, the trademark +owner, any agent or employee of the Foundation, anyone providing copies of +Project Gutenberg-tm electronic works in accordance with this agreement, +and any volunteers associated with the production, promotion and +distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, harmless from all +liability, costs and expenses, including legal fees, that arise directly +or indirectly from any of the following which you do or cause to occur: +(a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, +modification, or additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, +and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. + + + Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists because +of the efforts of hundreds of volunteers and donations from people in all +walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the assistance +they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's goals and +ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will remain freely +available for generations to come. In 2001, the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation was created to provide a secure and permanent future +for Project Gutenberg-tm and future generations. To learn more about the +Project Gutenberg Literary Archive Foundation and how your efforts and +donations can help, see Sections 3 and 4 and the Foundation web page at +http://www.pglaf.org. + + +Section 3. + + + Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation + + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the state of +Mississippi and granted tax exempt status by the Internal Revenue Service. +The Foundation's EIN or federal tax identification number is 64-6221541. +Its 501(c)(3) letter is posted at +http://www.gutenberg.org/fundraising/pglaf. Contributions to the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation are tax deductible to the full +extent permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at 809 North +1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact information +can be found at the Foundation's web site and official page at +http://www.pglaf.org + +For additional contact information: + + + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. + + + Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive + Foundation + + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide spread +public support and donations to carry out its mission of increasing the +number of public domain and licensed works that can be freely distributed +in machine readable form accessible by the widest array of equipment +including outdated equipment. Many small donations ($1 to $5,000) are +particularly important to maintaining tax exempt status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United States. +Compliance requirements are not uniform and it takes a considerable +effort, much paperwork and many fees to meet and keep up with these +requirements. We do not solicit donations in locations where we have not +received written confirmation of compliance. To SEND DONATIONS or +determine the status of compliance for any particular state visit +http://www.gutenberg.org/fundraising/donate + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we have +not met the solicitation requirements, we know of no prohibition against +accepting unsolicited donations from donors in such states who approach us +with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make any +statements concerning tax treatment of donations received from outside the +United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation methods +and addresses. Donations are accepted in a number of other ways including +checks, online payments and credit card donations. To donate, please +visit: http://www.gutenberg.org/fundraising/donate + + +Section 5. + + + General Information About Project Gutenberg-tm electronic works. + + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared with +anyone. For thirty years, he produced and distributed Project Gutenberg-tm +eBooks with only a loose network of volunteer support. + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. unless a +copyright notice is included. Thus, we do not necessarily keep eBooks in +compliance with any particular paper edition. + +Each eBook is in a subdirectory of the same number as the eBook's eBook +number, often in several formats including plain vanilla ASCII, compressed +(zipped), HTML and others. + +Corrected _editions_ of our eBooks replace the old file and take over the +old filename and etext number. The replaced older file is renamed. +_Versions_ based on separate sources are treated as new eBooks receiving +new filenames and etext numbers. + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + + http://www.gutenberg.org + + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, including +how to make donations to the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to subscribe to +our email newsletter to hear about new eBooks. + + + + + + +***FINIS*** +
\ No newline at end of file |