diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 25311-0.txt | 1598 | ||||
| -rw-r--r-- | 25311-0.zip | bin | 0 -> 30273 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 25311-h.zip | bin | 0 -> 42484 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 25311-h/25311-h.htm | 2525 | ||||
| -rw-r--r-- | 25311-h/images/stelo.png | bin | 0 -> 5934 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 25311-tei.zip | bin | 0 -> 30566 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 25311-tei/25311-tei.tei | 1642 | ||||
| -rw-r--r-- | 25311-tei/images/stelo.png | bin | 0 -> 5934 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 25311.txt | 1621 | ||||
| -rw-r--r-- | 25311.zip | bin | 0 -> 30099 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 |
13 files changed, 7402 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/25311-0.txt b/25311-0.txt new file mode 100644 index 0000000..ab604a8 --- /dev/null +++ b/25311-0.txt @@ -0,0 +1,1598 @@ +The Project Gutenberg EBook of El la vivo de esperantistoj by V. +Stankieviĉ + + + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no +restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under +the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or +online at http://www.gutenberg.org/license + + + +Title: El la vivo de esperantistoj + +Author: V. Stankieviĉ + +Release Date: May 3, 2008 [Ebook #25311] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + + +***START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EL LA VIVO DE ESPERANTISTOJ*** + + + + + +El la vivo de esperantistoj + + +by V. Stankieviĉ + + + + +Edition 1, (May 3, 2008) + + + + + + BIBLIOTEKO + DE LA LINGVO INTERNACIA + _ESPERANTO._ + PAĜOJ 563–589. + + [Ilustraĵo: steleto] + + _EL LA VIVO_ + DE + _ESPERANTISTOJ._ + + + RAKONTO + DE + _V. STANKIEVIĈ._ + + ------------------ + + _NURNBERGO._ + PRESEJO DE W. TÜMMEL. + 1896. + + + + + + +En la unuaj tagoj de Majo du kunloĝantoj kaj amikoj--la juristo Aŭgusto +Siksten kaj la kuracisto Leono Monblero--devis disiĝi je longa tempo. +Aŭgusto devis transveturi en la urbon N., kie li ricevis la oficon de +helpisto de profesoro ĉe la tiea universitato; Leono do restis sur la loko +kaj intencis daŭrigi tie ĉi sian medicinan praktikon ĝis la doktora +ekzameno, al kiu li jam longe prepariĝadis. + +Ne facile estis disiĝi al la junaj homoj, kiuj tre amis unu alian. Ambaŭ +inteligentaj kaj noblaj, ambaŭ aldonitaj al siaj sciencaj laboroj, ili +havis multajn komunajn punktojn kaj, dank’ al la longedaŭra kunloĝado, +forte proksimiĝis unu kun alia. Nur unu sola cirkonstanco, kaj nur en la +lasta tempo, ilin iom disunuigis: tio ĉi estis malkonsento en la opinioj +pri la disvastiĝanta lingvo internacia Esperanto. + +Flamiĝema, movema kaj fortirebla, Aŭgusto fariĝis varma adoranto de la +nova ideo, kiu kvankam ne detiris lin de la ĉefa temo de lia vivo--jurista +scienco--tamen tre influis je lia animo kaj multe dislarĝigis lian +spiritan horizonton. Leono do laŭ sia naturo estis multe pli malvarma kaj +ne tiom prudenta, kiom obstina. Li jam longe signis al si la celon por la +vivo kaj celadis al ĝi senlace, pedante kaj sukcese, kaj tial dekonduki +lin de tiu ĉi vojo kien ajn flanken estus ne facile. Je la Esperantaj +forlogiĝoj kaj okupoj de sia amiko, Aŭgusto, li rigardis de alte, kiel je +liberopensado, kaj restadis surda al ĉiuj liaj argumentoj kaj admonoj. + +Pro tiu ĉi objekto inter la junaj homoj okazis eĉ iom da interpuŝiĝoj kaj +ilia amikeco fariĝis iom post iom pli malvarma. + +Ĉio tio ĉi tre ĉagrenadis Aŭguston, ne sole tial, ke li vere amis Leonon, +sed ĉefamaniere tial, ke Monblero povus esti tre utila al la afero +Esperanta. Li estis tre riĉa kaj ne sole ne avara, sed eĉ, kie li trovis +bezona, tre malavara kaj malŝpara. Por si mem li elspezadis tre malmulte, +li kondukis vivon ekstreme modestan kaj, ricevante de siaj bienoj pli ol +100 000 frankoj da ĉiujara enspezo, estis kontenta de tre simpla nutraĵo +kaj de malgranda loĝejeto duope kun Aŭgusto, kaj dume li kuracis ĉiujn +senpage kaj eĉ donadis al malriĉuloj siajn proprajn kuracilojn. Krom tio +li ankoraŭ antaŭ mallonge oferis 15 000 frankojn por la edukado de unu +knabo, en kiu li trovis eminentajn matematikajn kapablojn. + +Aŭgusto estis preskaŭ malriĉa kaj tial kompreneble li varme deziris altiri +al la Ligo esperanta tian grandan kaj malavaran propraĵulon, kiel Leono; +li eĉ ricevis en tiu ĉi senco la komision de unu persono, sed ĝis tiu ĉi +tempo ĉiuj liaj penoj estis vanaj. Monblero moke ridetis je ĉiuj predikoj +de Aŭgusto kaj la afero ne moviĝis je unu paŝo. + +En tiaj cirkonstancoj venis la tago de disiĝo. La modesta havo de Aŭgusto, +kiu konsistis je tri kvaronoj el libroj kaj kajeroj, estis jam pakita kaj +kunmetita en la antaŭĉambro, monaj kaj aliaj kalkuloj finitaj, kaj la du +amikoj sidis antaŭ la lasta komuna taso da kafo, post kiu ili devis disiĝi +je longa tempo. + +La bela, pala vizaĝo de Aŭgusto, kadrigita per delikataj vangharetoj, kun +movemaj plenaj de vivo trajtoj kaj revemaj iom brulantaj brunaj okuloj, +estis nun malklara kaj zorga. Leono ankaŭ ŝajnis per io premita. Liaj +nigraj grandaj okuloj rigardis obstine en la tason kun ne eltrinkita kafo. +La bruneta, klasike bela lia vizaĝo estis kvazaŭ kovretita per nubo kaj +ŝajnis tro serioza kaj solena. + +En la ĉambro iom da tempo reĝis silento. + +--Leono!--diris fine Siksten, direktante sian varman rigardon sur la +kolegon. + +--Kio, mia amiko?--levis la okulojn ankaŭ Monblero. + +--Ni revidos nin kredeble ne baldaŭ, kaj povas esti eĉ tre ne baldaŭ.... +Ĉu efektive vi pro nia antaŭa amikeco multajara, ne plenumos mian varman +peton--ne aliĝos al la Ligo esperanta!.... + +Monblero rektiĝis, lia vizaĝo fariĝis ankoraŭ pli malluma. + +--Aŭskultu, mia amiko! Al mi estas tre malgaje, ke, dirante al vi adiaŭ, +mi devas ankoraŭ unu fojon respondi al vi per plena rifuzo.... Sed vi min +konas. Mi ne povas kaj ne volas esti jezuito. Mi ne povas fortiriĝi per +via freneza revo, kaj ŝajniĝi adoranto de tio, kion mi ne estimas, mi ne +estas kapabla, eĉ pro via amikeco.... Mi ĉiam estis kaj estos pozitiva.... +Mi dediĉis min al la medicino kaj sole al ĝi unu, kaj mi restos al ĝi +fidela ĝis la ĉerko. Kiam mi finos miajn esplorojn de interesanta min +malsano de tiea ĉi lando, mi transveturos Parizon kaj tie mi submetos min +al ekzameno je medicina doktoro. Tie mi esperas efektivigi mian revon +feliĉigi la homaron per novaj rimedoj kontraŭ ĝiaj suferoj. Tio ĉi estas +mia ideo, mia celo.... Kaj kion do povus doni via Esperanto? Ĝi fortirus +min nur en flankon kaj malhelpus al mi plenumi mian sanktan devon antaŭ la +homaro.... Kio estas Esperanto?--Tio ĉi dume estas revo, preskaŭ +ĥimero--kaj revanto mi estos neniam. Povas esti, ke mi eraras, povas esti, +ke via Zamenhof efektive eltrovis por la mondo novan Amerikon, sed dume mi +ĝin ne vidas, kaj rapidi al blinda celo mi ne povas.... + +--Kaj tio ĉi estas via lasta vorto? + +--La plej lasta. Vi komprenas, ke, fariĝinte esperantisto, mi ne povus +limiĝi per sola lernado de vortaro kaj korespondado kun amikoj; mi devus +uzi parton de mia energio por la propagando kaj por la apostola agado, sed +tio ĉi, kiel mi jam diris, tute ne eniras en miajn planojn je la +estonteco. + +Seke kaj malgaje disiĝis la amikoj. Siksten tuj ekveturis en N., Monblero +do kun ia malluma energio profundiĝis en siajn okupojn kaj penis pliforte +elfroti el sia memoro la postesignojn de la lasta parolo kun Aŭgusto, al +kiu li sentis nun nevolan simpation. + +Tiel pasis du semajnoj. + +Unu fojon, reveninte post tagmanĝo domen, Monblero ekvidis sur sia +skribotablo leteron kaj je la lerta skribado de adreso li tuj ekkonis la +manon de Aŭgusto. Liaj okuloj eklumiĝis per ĝojo, li febre disŝiris la +paketon kaj avide sin prenis je la legado de ĝi, sed tuj de la unua linio +lia vizaĝo mallumiĝis, la brovoj kunmoviĝis de ĉagreno kaj la letero +malpene falis sur la tablon ne legita. + +Ĝi estis skribita en la lingvo internacia, kaj la obstina kuracisto, +vidinte en tio ĉi preskaŭ mokon je si kaj siaj konvinkoj, decidis ne legi +ĝin, malgraŭ tio, ke la enhavo de la letero lin forte interesis. + +Sed la cirkonstancoj rapide ŝanĝiĝis. + +Vespere en tiu ĉi tago Monbleron vizitis unu de liaj konatoj--juna +matematikisto kaj esperantisto Raulo Ĉielson.... + + ------------------ + +Sed tiu ĉi nova persono estas tiel rimarkinda, ke ni devas tie ĉi forlasi +iom la komencitan fadenon de nia rakonto kaj haltigi sur la nova persono +apartan atenton de niaj legantoj. + +Siksten kaj Monblero estis ordinaraj tipoj de nia inteligenta junularo, +Ĉielson do per siaj intelektualaj kaj moralaj ecoj staris je tuta kapo pli +alte ol ili ĉiuj kaj posedis tian antaŭvidon, kiu kune kun talento fortiri +post si amason faras ĉiam apartecon de grandaj homoj, restigantaj post si +memoron en malproksima idaro. + +Alta, fleksebla kaj belkreska, kun neregula, sed karaktera, energia +vizaĝo, kun fiera, ordonanta rigardo de brila-nigraj, akraj kaj saĝaj +okuloj, kun aristokratia teniĝo kaj estetikaj manieroj, li posedis +grandegan fizikan forton kaj ankoraŭ pli rimarkindan forton de karaktero, +kiun ne povis rompi nek la karesoj de la adorinta lin patrino, nek la +severeco de liaj edukantoj, nek la dorlotantaj rigardoj de virinoj.... + +Li estis la filo de bonhavaj gepatroj, kiuj restigis por li ian +kapitaleton, kiu donadis al li la eblecon vivi tute memstare. Por lukso li +havis neniajn rimedojn, sed ĝin li ne bezonis. Donacita per grandaj +kapabloj kaj plifruinta siajn lernejajn kaj universitatajn kolegojn, li ne +ekiris tamen sur la ekbatita per la piedoj de aliaj vojo, kondukanta al la +karjero. Li restadis ĉiam originala kaj sola. Malaltaj, facile atingeblaj +celoj lin neniam altiris; lia maltrankvila animo celis ĉiam al la altaj +idealoj, kiuj al aliaj ŝajnis neplenumeblaj utopioj. + +Ellernante en unu universitato la matematikajn kaj naturajn sciencojn, li +subite forlogiĝis per la propagandata de Flamariono ideo de +interkomunikiĝo de la tero kun la loĝantoj de Marso, kaj li jam estis +preta komenci la propagandon de tutmonda ligo de popoloj al la efektivigo +de tiu ĉi penso; sed tuj ĉe la unuaj paŝoj li estis haltigita per +malgrandega je unua rigardo cirkonstanco, kiu tamen ekstaris serioze +laŭlarĝe de lia vojo.--Li sciis nur du eŭropajn lingvojn kaj dank’ al tio +ĉi la energie komencita afera korespondado tuj haltis mem. + +--Ho, kiel malproksimaj estas al ni la korespondoj kun Marso,--ekkriis li +unu fojon en atako de plej granda ĉagreno--se ni ĝis nun ne povas kompreni +unu alian! + +Ne pensante longe, li decidis dediĉi du jarojn da laboro por la ellerno de +la plej gravaj lingvoj eŭropaj. Kaj jen li kun propra al li energio prenas +sin je la lingvoj, gramatikoj kaj vortaroj. Monotone iras la horoj de la +laboro. La saĝo faras nenion, la fantazio kaj la kreemaj kapabloj estas +subpremataj per la senfina ŝtuparo da sekaj, nelogikaj reguloj kaj per +amasoj da esceptoj,--sed Ĉielson sidas obstine kaj observas ĉian paŝon de +sia progresado. Li vidas en si ian malkapablecon, mallumiĝon de siaj +spiritaj fortoj, sed lia energio ne falas; li povas senti kompaton nur por +aliaj, por si do mem li estas senkompata.... Kaj jen en la tempo de tiaj +okupoj al li unu fojon enfalas en la manojn malgranda broŝureto de +Ŝlejer--„Volapük“. Ĝi estas la lingvo de l’ mondo, la lingvo, en kiu povas +kaj devas paroli ĉiuj popoloj de l’ nordo kaj sudo, de l’ oriento kaj +okcidento. Tiu ĉi ideo, kiel klara stelo, lumigas lian spiriton. For +lingvaro, for vortaroj!.... Oni devas nur ellerni tiun ĉi lingvon kaj la +problemo estos solvita, eltrovita estas la vojo por la korespondado de +ĉiuj popoloj kun ĉia mondo. + +Kun duobla energio prenis sin Ĉielson je tiu ĉi nova afero, kiu devis fari +grandegajn servojn al lia kara ideo. Sed eĉ la plej forta forlogiĝo ne +povis subaĉeti lian sanan kritikan sencon. La malnatureco de l’ Volapük +falis al li en la okulojn de la unuaj paŝoj de la okupoj, kaj ĝia +malbonsoneco ofendis la estetikan senton de Ĉielson, sed li ellernis ĝin +pro la ideo, kiu en liaj okuloj estis ĉirkaŭita per aŭreolo de grandeco. +Farante informiĝojn pri tio, kiel staras en la mondo la afero de Volapük, +li baldaŭ eksciis, ke tiu ĉi lingvo kvankam havas multajn partianojn, sed +ke al ĝi aperis forta kaj danĝera konkuranto, senigita de ĉiuj ĝiaj +mankoj, ke tiu ĉi nova lingvo aperis ĵus sub la ĉielo de Rusujo, kaj ĝia +nomo estas--Esperanto. Ĉielson rapidis kompreneble konatiĝi kun tiu ĉi +nova mirindaĵo de la eŭropa civilizacio kaj estis ensorĉita per ĝi. En ĝi +li vidis novan epokon de l’ homaro kaj senturne dediĉis sin al la servado +de ĝi. + +--Lasu la mondon ekscii antaŭe Esperanton, doni al la lasta vivon kaj +rajton de regnaneco, kaj tiam oni povos alpaŝi al la lingvo de Marso.... + +Tiamaniere la fantazia ideo degeneris en la alian, pli realan kaj +atingeblan, al kiu li fordonis sin kun tuta sia energio. Lia neordinara +naturo ne povis fortiri sin per kio ajn duone, kaj tial Ĉielson, fariĝinte +esperantisto, ĵetis ĉiujn antaŭajn aferojn kaj tute trempis sin en la +propagandon de la lingvo internacia. Li komprenis, ke la propagando devis +esti afero ne kabineta, sed societa, kaj tial li penadis akiri la plej +diversajn kaj vastajn interligojn kaj konatecojn, kio, dank’ al lia bela +eksteraĵo, elegantaj manieroj kaj viva, akra saĝo, estis afero facile +atingebla. Estadante en la societoj kaj uzante ĉian pretekston por +transkonduki la paroladon sur sian amatan temon, li rapide konvinkiĝis, +unue, ke la societo estas treege nemovema kaj pli facile sin fortiras per +fortaj efektoj, ol per profundaj veroj, kaj due, ke tiu sama societo estas +tute blinda, ke 9/10 de ĝi ĝis nun tute ne konas la ideon kaj indecon de +la lingvo tutmonda kaj eĉ ne scias pri ĝia ekzistado. Lin treege frapadis +tiu cirkonstanco, ke, malgraŭ la okjara ekzistado de Esperanto, ofte eĉ +kleraj homoj malfermadis la buŝojn, aŭdinte pri tio, ke ie estas ia +lingvo, kiu servas por iaj interpopolaj komunikiĝoj k.t.p. + +Kaj li rapide alkonformiĝis al tiuj ĉi aperoj. + +Li komencis kondukadi la vivon tiel, ke li ĉie kaj al ĉiuj faladu en la +okulojn. Li vestadis sin tre elegante, sed ĉiam tre originale, portadis +longajn harojn ĝis la ŝultroj, grandan, larĝan ĉapelon kaj nazumon en dika +testuda kadro, apogadis sin sur grandegan branĉoplenan bastonon kun ora +butono, sur lia brusto briladis ĉiam hela esperanta stelo, li fumadis +bonegajn cigarojn, paroladis ĉiam kuraĝe kaj laŭte, kaj en stratoj, +teatroj k.t.p. li aperadis ĉiam kun kiu ajn el esperantistoj, por publike +paroladi en la lingvo internacia. Lia aperado en kiu ajn urbo elvokadis +tuj multajn famojn kaj demandojn, kaj tuj traportiĝadis la sciigo, ke tia +stranga persono estas esperantisto, apostolo de la nova internacia lingvo, +ke li estas tre saĝa kaj aminda, volonte donas al ĉiuj instrukciojn kaj +gvidojn, estas bone alprenita en unuaj salonoj de la urbo, sed ne +abomenadas butikon de viandaĵisto aŭ metiejon de botisto k.t.p. k.t.p. + +Tiamaniere li rapide akiradis gloron kaj malkovradis al multaj la okulojn +sur la disvastigatan de li aferon. Sed ĉion tion ĉi li faradis preskaŭ +pasante, lasante civilizadi la amason al siaj helpistoj, kiujn li kreadis +ĉie facile el varmegaj kaj plej lertaj siaj adorantoj; li do mem prenadis +sub sian personan favoron nur homojn tre influajn kaj per kio ajn tre +gravajn por la afero: redaktorojn de gazetoj, amatajn de publiko +verkistojn, popularajn artistojn, malavarajn riĉulojn k.t.p. Havante +altan talenton gvidi amason, li povadis konduki la aferon tiel, ke la +signita per li ofero neniom forglitadis el liaj manoj. + +Ni rimarku, ke li mem paroladis tre malmulte kaj neniam lacigadis la +aŭskultantojn per longaj predikoj pri la lingvo; kun propra al sola li +akreco li kaptadis, aŭ eĉ nevideble subpreparadis oportunan minuton kaj +per mallongaj, flamaj kaj inspiritaj vortoj batadis je plej senteblaj +kordoj de la aŭskultantoj, kaj lia parolo neniam faradis maltrafon. Al tio +ĉi li neniam ripetiĝadis; lia parolo neniam havadis kion ajn ŝablonan, sed +ĉiam estadis tre saĝe alagordita al la cirkonstancoj--kaj en tio ĉi +konsistis ĝia tuta forto. + +Ankoraŭ unu rimarko. Ĉielson tre profunde konis la naturon de l’ homo kaj +komprenis la signifon de eksteraj formuloj kaj ceremonioj, kaj tial li +enkondukis unu moron kaj severe observadis plenumon de ĝi--moron salutadi +unu alian per la vortoj: „Ĉu vi esperas“?--„Jes, mi esperas.“--ĉe +renkonto, kaj: „Esperu“!--„Jes, mi esperos“--anstataŭ adiaŭ. Li tre +koleradis, se esperantistoj ne plenumadis tiun ĉi moron, dank’ al kiu ili +pli facile proksimiĝis unu kun alia. + +Tia estis la persono Ĉielson kaj tiaj estis liaj laboroj. + +Pasis ĉirkaŭ dek jaroj, kaj en Eŭropo, dank’ al liaj zorgoj, kreiĝis +multaj kluboj kaj esperantaj societoj kaj la nombro de esperantistoj +altiritaj de li al la afero kalkulis sin jam je dekoj kaj centoj da miloj. +Loĝante en nia urbo jam ĉirkaŭ unu jaro, kie li proponadis krei ĉefan +esperantan klubon, li ne senfundamente turnis sian atenton sur la riĉan +kuraciston Monbleron, sed tiu, kiel tuj konsideris Ĉielson, postulis +longedaŭran kaj tre metodan flegon, kaj tial li estis donita en zorgadon +al sia kunloĝanto, varma esperantisto Siksten. Sed en tiu ĉi fojo Ĉielson +faris grandan maltrafon, ĉar tiu ĉi elekto montriĝis tute ne prospera. La +afero de l’ propagando ne sole ne moviĝis antaŭen, sed eĉ Monblero kun +grandiĝanta malpacienco aŭskultadis la longajn parolojn de sia kunloĝanto +kaj anstataŭ respondo silente malproksimiĝadis sian ĉambron.... + +Kaj jen nun tiu ĉi granda esperantisto vizitis nian kuraciston. + + ------------------ + +La parolado kelkan tempon turnadis sin sur interesaj por ambaŭ +interparolantoj cirkonstancoj de la vivo, kiam Ĉielson demandis Monbleron, +ĉu li ne ricevis kiajn ajn sciojn pri Siksten, kiu ĝis nun nenion +komunikis al li pri sia nova vivo. + +--Tie ĉi estas io--montris la mastro malpene per mano la malkovritan +leteron, kuŝantan sur la tablo,--kia strangulo, li persekutas min eĉ nun +kun sia lingvo internacia, al kiu mi sentas nenian simpation.... Mi eĉ ne +legis ĝin.... mi ne volas. + +La gasto per grandaj okuloj ekrigardis la interparolanton; li ne supozis +eĉ, ke la propagando de Siksten povis doni tiajn plorindajn rezultatojn. + +--Tiel, vi eĉ ne legis ĝin? Oni povus ekpensi, ke vin tre malmulte +interesas la sorto de via amiko.... Se vi al mi permesos, mi rigardos tiun +ĉi leteron: povas esti, ke en ĝi ni trovos kion ajn atentindan. + +--Ho, mi konsentas.... Esperanto--tio ĉi estas via specialeco. + +Ĉielson profundiĝis en la legadon de la letero, dum la mastro per grandaj +paŝoj mezuradis la ĉambron. + +--Ba! tie ĉi la afero tuŝas persone vin, se vi volas,--ekkriis gaje la +esperantisto, interrompante la legadon--tie ĉi estas parolo pri ia bela +juna virino, videble via konata!.... + +Kiel do vi povis preterlasi tian leteron? + +--Pri kia virino?--haltis mirigite Monblero. + +--Jen vi vidas. Aŭskultu: mi tradukos al vi tiun ĉi leteron; ĝi estas tre +interesa kaj mi eĉ ne atendis tian talenton ĉe nia komuna amiko....--kaj +Ĉielson komencis traduki la leteron, kies enhavo montriĝis sekvanta: + + „Kara amiko! + +Pri mia vivo en N. mi nenion al vi komunikos, ĉar mi jam duan semajnon +pasigas en somerloĝo en interspaco de ĉirkaŭ dek kilometroj de tiu ĉi +urbo. Alveturinte en N., mi antaŭ ĉio faris vizitojn al la tieaj ĉi +esperantistoj, en la nombro de kiuj mi renkontis certan sinjoron Marei, +malnovan amikon de juneco de mia mortinta patro, kaj nun bonhavan tiean ĉi +bienhavanton, alveturintan en N. por kelka tempo kun tuta sia familio. +Malfacile estas priskribi al vi, kian bonkoran akcepton mi renkontis en +lia domo. Mi estis treege karesita de la mastro kaj prezentita tuj al ĉiuj +membroj de lia familio, invitita en tiu sama tago al tagmanĝo, poste al +balo, donita de sinjoro Marei al liaj amikoj N--aj, poste mi devis doni la +vorton ĉiutage vizitadi ilin, al tag-, aŭ vespermanĝo, kaj fine sinjoro +Marei, elveturante sian bienon, proponis al mi veturi kune kun li je +kelkaj semajnoj kaj ripozi en lia domo, ĉar miaj universitataj okupoj +estos komencitaj ankoraŭ ne baldaŭ. Kompreneble, mi ne povis rifuzi al la +bonkora mastro, kaj jen--mi spiradas nun per belega aero, saturita de +bonodoro de rozoj; rajdadas aŭ naĝadas per ŝipeto, dorlotadas min en +malvarmeta ombro de kaŝtanoj kaj cipresoj, ĉasadas, ĝuadas la vivon kaj +ĉirkaŭflirtadas.... Jes, mi ĉirkaŭflirtas, ĉar estas kiun ĉirkaŭflirti, +estas por kiu perdi la kapon.... Vi devas scii, ke la familio de sinjoro +Marei, krom li mem kaj lia edzino, tre respektinda kaj simpatia sinjorino, +estas ankoraŭ kunmetita el du filinoj, dekdu-jara filo, alveturinta domen +al libertempo, kaj malproksima parencino de s-rino Marei, ia fraŭlino +Izabelo Kartuŝ, bonega legistino kaj ne simpla muzikistino. Ambaŭ filinoj +de s-ro Marei estas jam grandaĝaj fraŭlinoj kaj ambaŭ tiel belegaj, ke +malofte prosperas renkonti ion similan. La pli maljuna de ili, Karolino, +alta, bontalia nigraharulino, kun riĉega velura harligo, kun mirindaj +seriozaj, plenaj de profunda esprimo okuloj, ŝajnas al mi diino de la +beleco, per ia miro transportita al ni el la mondo de la klasika +antikveco. Ŝi estas ĉiam kvieta, majesta kaj kvazaŭ enpensa; ŝi ridas +malofte, sed se sur ŝiaj mirindaj lipoj aperas rideto, tiam vi vidas en ĝi +tiom da sorĉanta ĉarmo, ke la nova paradizo malkovriĝas antaŭ vi.... La +pli juna, Elizo, estas ankaŭ belega ekzistaĵo, sed iom de alia speco--kaj +mi diros al vi sub la plej granda sekreto--ŝi tre al mi plaĉas. Tiu ĉi +estas de la plej pura sango francino, mallumhara, mallumokula, petola kiel +diableto, ĉiam gaja, sprita kiel Hejne, viviganta tutan nian societon, +kies ĉiuj membroj vice estadas celo al ŝiaj ŝercoj. Kompreneble ricevas +ankaŭ mi, kaj, se vi volas, pli multe ol aliaj, sed je tiu ĉi belulineto +ne estas eble koleri.... Kio do tuŝas la fraŭlinon Kartuŝ, ŝi ludas en nia +rondeto duagradan rolon. Ŝi estas ne tre bela, vespere okupadas nin per +deklamado aŭ muziko, akompanadas nin en promenadoj kaj ne pli.... Mi +treege disskribiĝis kaj mi sentas, ke jam longe estus tempo fini la +leteron, sed mi ne povas silenti pri unu cirkonstanco, tuŝanta persone +vin. Antaŭ nelonge vespere, kiam ni, t.e. mi kaj fr-ino Karolino, sidis en +laŭbo kaj rigardis sur plateto gajan kuradon de la juna gimnaziisto kaj du +aliaj fraŭlinoj, Karolino komencis demandadi min pri mia antaŭa vivo kaj +miaj konatoj. Ĉe elnomo de miaj amikoj venis la vico ankaŭ al vi kaj, +apenaŭ mi komencis priskribadi vian eksteraĵon, ŝi fariĝis tre serioza kaj +atenta kaj eĉ, interrompinte mian rakonton, postulis de mi la pli +precizajn montrojn pri via figuro. De tio ĉi mi konkludis, ke vi estas +kvazaŭ al ŝi konata, kaj, interesita pri tio ĉi, mi eĉ decidis demandi +ŝin, de kie ŝi povas vin koni. Karolino iom balbutis, sed fine diris, ke +antaŭ du jaroj ŝi, estinte kun la patrino por maraj banoj en Nicco, +renkontis tie junan komencantan kuraciston, kiu turnis sur sin ŝian +atenton kaj kiu laŭ sia eksteraĵo estis tre simila al tiu, kian mi +priskribis al ŝi vin. Pli mi nenion de ŝi sciiĝis, sed ankaŭ tio ĉi, mi +pensas, al vi estos sufiĉe interesa. + +Jen, amiko, kiel neatendite la sorto ridetis al mi kaj kiel agrable mi +pasigas la tempon. Respondu al mi, mi petas, pli rapide, kion oni aŭdas ĉe +vi bonan, kiel vi vivas kaj kiel iras viaj okupoj. Mi ĉirkaŭprenas +vin,--amanta via amiko A. Siksten.“ + +Tiu ĉi letero faris efektive ian impreson sur Monbleron. Kiam Ĉielson +finis sian tradukon, Leono sidis ankoraŭ iom da tempo en profunda +enpenseco, direktinte la okulojn en nedifinitan malproksimaĵon. Fine li +ekkonsciiĝis kaj, rimarkinte sur si akran rigardon de sia gasto, tre +konfuziĝis kaj ruĝiĝis. + +La gasto leviĝis kaj komencis diri adiaŭ. + +--Nu kiel, ĉu vi ne volas doni al mi tiun ĉi leteron, se ĝi estas al vi ne +bezona?--demandis li kvazaŭ okaze, premante la manon de la kuracisto. + +--N--n--e, ĝi restu.... povas esti, ke mi ankaŭ trarigardos ĝin en libera +tempo--ekmurmuris tiu ree konfuziĝante. + +Facila rideto trakuris sur la anguloj de lipoj de Ĉielson, sed la mastro +ĝin ne rimarkis kaj la junaj homoj disiĝis. + +Ankoraŭ longe post la eliro de l’ gasto la kuracisto ne povis liberiĝi de +ĉirkaŭkaptinta lin revo. Rememoriĝis al li la tempo, pasigita antaŭ du +jaroj en Nicco kaj rememoriĝis efektive vidita tie juna fraŭlineto, +frapinta lin per sia klasika beleco. Tiun ĉi fraŭlineton li vidis iom da +fojoj, akompanatan de maljuna kaj severa sinjorino; iom da fojoj liaj +okuloj renkontadis la okulojn de la juna fraŭlino kaj en la direktita sur +lin ŝia rigardo li legis ion simpatiantan kaj en tiu sama tempo +kuraĝigantan kaj serĉis jam oportunan okazon, por esti prezentita al la +juna virino, sed tia okazo longe ne aperis, kaj jen subite ambaŭ virinoj +malaperis. Laŭ la faritaj informiĝoj ili elveturis sudon de Italujo kaj de +tiu tempo jam ne renkontiĝis sur lia vojo de vivo. + +Ĉio tio ĉi estis antaŭ longe kaj pasis senrevenonte, sed Monblero sentis, +ke tiu ĉi renkonto ne restis, kiel centoj da aliaj, por li senpostesigna. +La figuro de la belega nekonatulino ial tre obstine restadis viva en lia +memoro kaj reviviĝadis ne unu fojon antaŭ li en la horoj de lia malgaja +humoro, kiam li pli akre, ol ordinare, sentadis ian sopiron de la soleco. + +Kaj jen tiu ĉi simpatia figuro nun ree aperas antaŭ li kaj reaperas +lumigita per neatendita lumo: tiu ĉi virino, montriĝas, rimarkis lin, +komencantan kuraciston; kaj ankaŭ, kiel li mem, konservis lian figuron en +sia memoro.... Ke tiu ĉi Karolino estas tiu sama juna banulino, kiun li +renkontis en Nicco, ne povis esti ia dubo. Ĉiuj ŝiaj ecoj, prezentitaj en +la letero de Siksten, jesigis tiun ĉi konvinkon. Sed se tio ĉi estas +tiel--lia unua renkonto kun ŝi, povas esti, ne estis por li la lasta en la +vivo.... La sorto ankoraŭ povas ilin kunpuŝi kaj proksimigi.... + +Tiaj pli malpli estis post la eliro de Ĉielson la revoj de la juna +kuracisto, kies animo malgraŭ la fortiro per sciencoj, konservis multon da +juna virga kaj poezia fajro. Malgraŭ tamen ĉio tio ĉi, li al Siksten ne +respondis. En la komenco detenis lin fiereco ofendita per la esperanta +teksto de la letero, kaj poste la tempo kaj la laboroj iom post iom +reglatigis la impreson de la ricevitaj komunikoj--kaj la vivo ree ekfluis +en la antaŭa ordo. + +Pasis ankoraŭ unu semajno kaj Monblero ree trovis sur la tablo ampleksan +leteron, adresitan per konata al li mano de Aŭgusto. En tiu ĉi fojo la +scivoleco estis tiel forta, ke li, ne atendante la tradukinton, mem kun +„Universala Vortaro“ en la manoj komencis vorto post vorto konatiĝi kun la +enhavo de la letero. + +En la dua letero la amiko sciigis al li inter cetera la sekvanton: Hieraŭ +ni en granda societo da rajdantoj faris vetureton en arbareton, kuŝantan +je kvar kilometroj de la bieno de s-ro Marei. La vetero estis belega. La +profunda blua ĉielo estis semita de graciaj amasumaj nuboj, la alaŭdoj +pepadis super la kampoj, alte en aero naĝadis longaflugilaj cikonioj, +maldekstre de la vojo sin tiris profunda kavo, sur kies fundo kuras rapida +rivereto, faranta kelkajn artajn lagetojn kun verdaj digoj kaj eterne +murmurantaj muelejoj. Apud la turno la vojo fariĝis pli malvasta kaj dank’ +al tio ĉi nia societo, kiu rajdis la tutan tempon per rapida troto, +distiriĝis; mi montriĝis en la nombro de la lastaj rajdintoj kaj ekaperis +apud Karolino, kiu rajdis sur tre maltrankvila ĉevalo kaj devis konstante +ĝin detenadi. Iom da tempo ni rajdis silente, sed, alveturante al la +arbareto, mia akompanantino ekrigardis min subite. (Ho, kiel bela ŝi estis +en tiu ĉi tempo: la veturado sur la obstina ĉevalo ŝin tre ekvarmigis; la +delikataj ŝiaj truoj de l’ nazo ektremadis kaj disbloviĝadis, sur la +vangojn elpaŝis hela purpuro, kaj la okuloj bruladis de tia fajro, kian mi +ĝis nun ĉe ŝi ne vidis.) + +--Kio do, s-ro Siksten--turnis ŝi sin subite al mi kun demando--ĉu +respondis al vi ion via amiko? + +(Mi devas tie ĉi konfesi al vi, amikego, ke mi trababilis al ŝi pri ĉio, +kion mi komunikis al vi en la estinta letero. Karolino estas, kvazaŭ, pli +malkaŝema por mi, ol por ĉiuj siaj parencoj, kaj mi ĝuas ial ian apartan +favorecon; povas esti, ke mi eraras, sed vi komprenas, ke mensogi al ŝi +estas al mi tre nefacile kaj nelerte.) + +--Ne--mi respondis--ĝis tiu ĉi tempo mi ne ricevis de li unu vorton. + +--Nebona do estas via amiko--rimarkis ŝi, malaltigante la voĉon.--(Vi +efektive povus, skribi al mi kvankam iom da linioj!)--Li tro rapide +forgesas siajn konatojn--aldonis ŝi kaj en ŝia voĉo eksonis malgaja +noteto.--Al kiu rilatis tiu ĉi vorto--siajn--al mi, aŭ al ŝi mem--certe mi +ne povas al vi diri“.... + +Kiam post kelkaj tagoj al Monblero alvenis Ĉielson, li eksciis, ke la dua +letero de Siksten estas jam longe tradukita, tralegita kaj eĉ estas +alsendita respondo al Aŭgusto. + +Je l’ kaŭzo de tiu ĉi respondo Monblero ricevis ree sekvantajn iom +ekscitintajn lin liniojn.--„Mi kore dankas vin, amikego, por via letero, +kiu vivigis en mi la memoron pri niaj amikaj interligoj kaj la jaroj, +travivitaj sub unu tegmento, sed.... tiu ĉi letero perdiĝas vane--ne por +mi, kompreneble, ho ne, ne! sed por ŝi.... vi scias, pri kiu mi +parolas.... Ŝi--sed ne ŝi sola, sed ankaŭ tuta la domo de s-ro +Marei--estas varmegaj esperantistoj. Tie ĉi neniu parolas alie, krom nur +en esperanto, kaj la tuta korespondado, kun kiu nur oni povas, iradas en +nia lingvo. Karolino estas, se vi volas, pli pedanta rilate tion ĉi, ol +ĉiuj tieuloj; ŝi ofte paroladis, ke ĝis tiu tempo, ĝis nia lingvo ricevos +en la civilizita mondo forton de ekzistado, ĝiaj predikistoj devas ne +ellasi plej malgrandan okazon, por pruvi al la publiko ĝian utilecon kaj +belecon kaj, kie oni devas, ili oferu eĉ por ĝia utilo sian hejman +lingvon, ĉar tiu ĉi ofero estos tempa kaj ĝiaj fruktoj--eternaj. +Kompreneble, ke mi, priskribante al ŝi vin,--kaj ŝi demandas min tre ofte +kaj interesiĝas pri ĉia bagatelo pri vi--hipokritis kaj priskribis vin, +kiel varmegan esperantiston. Post tio ĉi kompreneble mi ne povis montri al +ŝi vian leteron, nek eĉ konfesi pri ĝia ricevo--alie mi tute malaltigus +vin en ŝiaj okuloj“.... + +En fino de la letero staris la sekvanto:--„Ĉe ni tre ofte estadas +gastoj--najbaraj bienhavantoj kun la familioj kaj junaj homoj el la urbo. +En la nombro de la lastaj komencis vizitadi nin tre ofte juna Pariza +artisto Ĵan Ĵoli, homo tre klera, bela, salona kaj pursanga esperantisto. +Li tre malkaŝite ĉirkaŭflirtas Karolinon kaj malfacile estas diri--ĉu kun +sukceso, aŭ sen ĝi. Se ĝis nun li ne atingis ankoraŭ la plenan sukceson, +kiu scias, kio povas okazi en estonteco!.... Ĉar el via letero mi vidas, +ke Karolino estas al vi, kiel mi ankaŭ esperis, ne tute seninteresa, mi +konsilus kvankam per kio ajn sciigi pri si (plej bone, kompreneble, per +letero.).... Preskaŭ ĉiutage, kiam ni renkontas nin kun ŝi en la +gastoĉambro en antaŭtagmanĝa tempo, ŝi salutas min per tia ekzamenanta +rigardo, en kia mi klare legadas unu kaj tiun saman demandon: Ĉu skribis +ion via amiko?--Kaj jen ĝis nun mi devas delasi la okulojn, kvazaŭ mi per +io ekkulpiĝis antaŭ ŝi“.... + +Ĉiun vesperon komencante de tiu tago, en kiu estis ricevita tiu ĉi letero, +Monblero pasigis en forta ekscito, preskaŭ en maltrankvilo. Ĝis la +profunda nokto en lia kabineto sonadis surda egalmezura frapado de liaj +paŝoj. Kiu vidus lin en tiuj minutoj, venus al la neevitebla konkludo, ke +en la fiera kaj obstina koro de la juna kuracisto fariĝas surda batalo de +sentoj, decidiĝas serioza demando--ĉu humiliĝi al la cirkonstancoj, aŭ +defendi siajn konvinkojn, kaj kun ili sian nedependecon. Sed videble fine +la unua duono de tiu ĉi problemo venkis, ĉar en la sekvanta mateno Ĉielson +estis tre agrable mirigita per la vizito de Leono kaj lia propono aliĝi al +la Ligo Esperanta. + +Ĉielson kompreneble akceptis lin kun eletenditaj brakoj. + +--Vi devas, kara amiko,--klarigadis li al la kuracisto, doni vian +„promeson“ kaj deprenadi ĝin de aliaj, kie nur prezentos sin la ebleco. +Por eniri la Ligon, vi devas aboni nian gazeton „Lingvo Internacia“ kaj la +„Bibliotekon“; kiel ekstera signo servu al vi stelo sur la brusto kaj +malkaŝita parolado en esperanto kun ĉiuj kvankam kiom ajn sciantaj nian +lingvon. Nun jam estas la tempo, kiam por esperantisto estas bezona ne +sole teoria konatiĝo kun nia lingvo, sed ankaŭ plej plena praktika scio de +ĝi. En nia do lingvo vi komencu tuj la plej vastan komunikiĝadon kun +esperantistoj de ĉiuj landoj kaj popoloj, kvankam eĉ sciataj al vi nur el +nomaroj de esperantistoj; krom tio ĉi mi konsilus al vi komunikiĝadi per +nekovritaj leteroj kun noto en la lingvo de la adresato, ke la letero +estas skribita en la lingvo internacia. La pli gravajn de ricevataj de vi +leteroj vi povos lokadi en kiajn ajn de eŭropaj gazetoj ankaŭ kun notoj, +ke viaj korespondoj estas prenitaj el la interkomunikiĝado de du +esperantistoj. Al ĉiuj esperantistoj, de kia ajn stato ili estus, ĉe ni +estas akceptite montri apartan gastamon kaj favoron, ĉar nia afero ne +limiĝas nur per la akceptado de unu simbola lingvo, sed ĉefamaniere +dekondukiĝas al frata proksimiĝo de homoj, disunuigataj per la spaco, +lingvo, religio, nacieco k.c. + +Jen estas en ĉefaj strekoj viaj plej unuaj estontaj ŝuldoj; kio do tuŝas +la esencon de la afero--ĉar ĉio dirita antaŭe rilatas pli al la eksteraj +aperoj de nia afero--mi konsilus aranĝiĝi tiel, ke laŭ ebleco ĉia apero de +via vivo konsentu kun la spirito de Esperanto, laŭ ebleco ĉiam kaj ĉie +faradu subtenon al nia afero, subtenon moralan kaj laŭ mezuro da fortoj +ankaŭ materialan. Mi diras--laŭ ebleco--ĉar mi scias la malfortan flankon +de la homa animo. Ne ĉiuj povas, kiel mi, forgesi, ke ili estas homoj, +infanoj de ia lando, epoko, de ia sistemo da moroj, tradicioj, religiaj +konvinkoj k.c., kaj memori nur, ke ili estas esperantistoj. Tia +fortiriteco per la ideo kaj dediĉo de si tuta al la servado al ĝi estas +atingebla ne al ĉiuj kaj tial mi kutimis postuladi de homoj nur la eblan +al ili.... Tiamaniere, se la montritaj kondiĉoj ne estos al vi tro ŝarĝaj, +tiam mi en la nomo de la tuta Ligo Esperanta varme premas vian manon kaj, +alprenante vin en niajn fratajn ĉirkaŭprenojn, rapidos sciigi pri tio ĉi +nian ĉefon.“ + +Forta premo de la mano estis elokventa respondo de la flanko de Monblero. +Ne pasis ankoraŭ de tiu tempo du semajnoj, kaj nian kuraciston oni povus +jam nomi finita esperantisto. La subtenata de li komunikiĝado kun Siksten +ekflamigadis en li ian neklaran sed fortan senton, similan je amo, ĵaluzo +kaj malespero kune. Lia tuta esenco rapidis en la familion de s-ro Marei, +al Karolino, kiu, kiel idealo, kreita per sola lia fantazio, ŝajnis al li +eĉ multe pli bona, ol en la priskriboj de Aŭgusto; sed la nefidado je siaj +fortoj rilate Esperanton (li ĝis nun estis malkontenta je siaj progresoj) +kaj la timo esti konfuzita per tia forta konkuranto kian li imagadis al si +la belan esperantiston Ĵoli, konstante haltigadis liajn atencojn kaj +devigadis lin kun duobla energio perfektigadi en si la lingvon kaj la +sentojn de Esperanto. + +Sed fine la kaliko estis transplenigita. En la mezo de Julio Monblero +ricevis de la juristo ampleksan leteron, en kiu li inter cetera ellegis la +sekvanton: + +„Vi scias kompreneble el la gazetoj, ke en la nuna somero ĉe ni en N. +estas malfermita higiena ekspozicio. Dank’ al la granda kunveturo al ni el +diversaj regnoj de profesiistoj, industriistoj, kuracistoj, homoj +suferantaj je diversaj malsanoj, aŭ altiritaj per aliaj celoj, nia +ekspozicio havas perfekte internacian karakteron kaj prezentas tre vivan +kaj multkoloran pentraĵon da tipoj, kostumoj kaj ĵargonoj. Tiun do +cirkonstancon jen ekuzis, laŭ la ideo de Karolino, s-ro Marei por la +propagando de nia afero en neestinte granda skalo. Dank’ al la proksima +konateco kun la administratoroj de la ekspozicio, en la unua tago de la +dua sezono de ĝi la ĉefa salono estis donita al la dispono de s-ro Marei, +kiu aranĝis en ĝi seanson kaj poste balon de esperantistoj. Ĉiuj elspezoj +fariĝis je la rimedoj de s-ro Marei; dekoracian parton administradis s-ro +Ĵoli, sed la animo de tiu ĉi entrepreno estis kompreneble Karolino. + +La soleno prosperis belege. Kvankam la biletoj estis disdonitaj kun granda +elektemeco, sed tiel multe estis da volantaj, ke la plej granda salono de +la ekspozicio ne povis enspaci ĉiujn scivolajn. La soleno malfermiĝis per +la himno „Espero“, plenumita de du ĥoroj kaj granda orkestro, dismetitaj +sur la balkono, sub la marmora busto de la kreinto de Esperanto. Poste +s-ro Marei eklegis mallongan, sed hele pripentritan historion de nia +lingvo kaj de la unuaj esperantistoj s-roj Zamenhof, Trompeter k.c. Poste +ia tenoro ekkantis kun akompano de la orkestro belegan arion de Zibel el +Faŭsto; poste fr-ino Kartuŝ ekdeklamis iom da fragmentoj el Demono kaj +Miltono.... Sed mi ne priskribados al vi la tutan programon de la seanso, +ĉar dank’ al la stenografio ĉiuj gazetoj en la sekvanta tago ripetis ĉion +tion ĉi kun plej plena precizeco. Mi diros nur, ke la teksto de ĉio legita +kaj kantita kun la traduko en diversaj eŭropaj lingvoj estis senkalkule +disdonata al la volanta publiko, dank’ al kio tie ĉio kaj al ĉiuj estis +komprenebla.... La fino inde kronis la belege ekpensitan de Karolino +aferon. Kiam en la lasta numero du ĥoroj kaj orkestro ree okupis siajn +lokojn antaŭ la busto de la kreinto de nia lingvo, sub la multkolora tendo +el vivaj, malsekigataj per fontanoj, kreskaĵoj kaj floroj,--la +ekelektrigita per ĉio antaŭira publiko, malgraŭ ke duono konsistis el +homoj, nedediĉitaj ankoraŭ en nian aferon, per konsenta, plena de ravo +ĥoro ekkantis la himnon „Espero“ kaj ekmontris tian animitecon, tian altan +moralan humoron, ke en multaj okuloj ekbrilis briliantoj de larmoj de ĝojo +kaj kortuŝeco. La homoj, fremdaj ĝis tiu ĉi tempo unu al alia, premadis al +si la manojn, ĵetiĝadis reciproke en ĉirkaŭprenojn; multaj tuj tie ĉi +butonumadis al sia brusto la esperantajn stelojn; multaj portadis al la +iniciatoro de la soleno--s-ro Marei--siajn oferojn por nia afero.... Elizo +kaj Karolino, superante ĉiujn fraŭlinojn per sia beleco kaj gracieco, kun +ensorĉantaj ridetoj alprenadis ĉiujn tiujn ĉi alportojn kaj tuj tie ĉi +disdonadis al la novaj esperantistoj la stelojn, ringojn, esperantajn +ĉirkaŭmanojn, verdajn bandojn k.c. Entute tio ĉi estis majesta, levanta +spiriton pentraĵo, al kia similan mi ĝis nun ne vidis.... Vespere en tiu +ĉi sama salono estis granda balo. Laŭ pli antaŭe verkita programo la +plimulto da esperantistoj kaj esperantistinoj aperis en diversaj naciaj +kostumoj. Belege estis vidi la portiĝintajn en la ondoj de la muziko +parojn, kunmetitajn el la reprezentantoj kaj reprezentantinoj de la +klasika Italujo, floranta Hispanujo, severa Norvegujo, mirinda Hindujo, +militema Germanujo, varmega Egiptujo, majesta Rusujo k.c.--sed por vi, mia +amiko, la ĉefa konsistas en la sekvanto. + +Karolino estis vestita kiel korsikanino; tiu ĉi kostumo tiel estis +konforma al ŝia klasika belega profilo, ke ŝi decide superis ĉiujn +atendojn. Ĵan Ĵoli la tutan vesperon ĉirkaŭflirtadis ŝin kaj kondukadis +sian aferon tiel malkaŝite, ke li turnis sur sin universalan atenton. Kio +tuŝas Karolinon, ŝia konduto (mi tutan tempon observadis ŝin) estis treege +enigma. Ne forigante de si Ĵanon, ŝi tamen ne ŝajnis tute kontenta de li +kaj ĉiam kvazaŭ atendadis iun aŭ ion. En la komenco de la dua duono de la +balo, post la granda internacia kontraŭdanco, ŝi fariĝis tre serioza kaj +enpensa. Ekuzinte paŭzon inter la dancoj, mi, movata per scivoleco, +nerimarkeble alproksimiĝis al ŝi kaj demandante ekrigardis en ŝiajn +okulojn--kaj en tiuj ĉi belegaj okuloj mi ellegis alarmon. + +--Ni iru en la bluan kabineton--diris ŝi al mi murmurete--mi devas fari al +vi gravan komunikon.... + +Mi humile sekvis post ŝi. Kiam ni okupis liberan kanapon, ŝi timeme +rerigardis ĉirkaŭe kaj, fleksiĝinte al sama mia orelo, ekmurmuretis. + +--Ĉu vi scias, s-ro Siksten, Ĵoli ĵus, en la tempo de la lasta +kontraŭdanco proponis al mi sian koron kaj manon.... + +--Mi preskaŭ sciis tion ĉi--respondis mi, penante ŝajni trankvila.--Sed +kio do el tio ĉi sekvas? + +--Mi dezirus scii vian opinion pri tio ĉi. + +--Mian opinion?--respondis mi sen ĝeno--mia opinio estas tia, ke, se vi +demandas mian opinion, sekve vi lin ne amas kaj sekve vi devas al li +rifuzi. + +Karolino rigardis sur min el post la ventumilo per tia rigardo, kvazaŭ ŝi +penis difini, ĉu miaj vortoj estis nur logika silogismo, aŭ rezultato de +ia malica celo. + +--S-ro Ĵoli--diris ŝi--prezentas belegan partion en ĉiuj rilatoj kaj, se +mi turnas min al via opinio t.e. laŭ via esprimo, se mi.... ŝanceliĝas--ĝi +estas kulpo de unu bone konata al vi persono, kiu, malgraŭ ĉio, min ĝis +nun.... tre interesas.... Mi promesis al s-ro Ĵoli doni lastan respondon +ĝuste post semajno de hodiaŭa balo, kaj nun.... mi devas per tia aŭ alia +maniero ekzameni.... miajn sentojn.... al tiu.... al via amiko.... + +Sed en tiu ĉi loko nia parolado estis interrompita per ia eleganta +esperantisto, subkurinta al Karolino kun invito al rondo de valso....“ + +Por Monblero tio ĉi estis tro multa. Flamigadata per la sciigoj de +Siksten, li en la lasta tempo iradis kiel en haladzo; longedaŭra interna +batalado inter la deziro ekvidi Karolinon kaj timo de tiu ĉi renkonto lin +tre senfortigadis, li perdis internan egalpezon, forĵetis siajn okupojn +kaj eĉ tre malgrasiĝis. La lasta sciigo pri Karolino elkondukis lin el +rigideco; li subite decidiĝis je ĉio; estis donita al li semajno da tempo +kaj oni ne povis malrapidi unu minuton. + +La telegrafa metalfadeno transdonis al Siksten sekvantan sciigon:--Mi +veturas en N-n. Renkontu min en la stacidomo morgaŭ je la kvara horo post +tagmezo. Mi alveturos prezentiĝi al s-ro M. kaj lia familio.“ + +Tuj post la telegramo la unua vagonaro en la nombro de aliaj veturantoj +kondukis la plej varman, sed en tiu ĉi tempo ankaŭ plej malfeliĉan +esperantiston. En la stacidomo en N. Monbleron renkontis neniu. Tiu ĉi +cirkonstanco iom lin mirigis, sed ne tre konfuzis. Ne haltante en la urbo, +li tuj dungis veturigiston kaj direktiĝis laŭ la bone al li konata adreso +en la bienon de s-ro Marei. La vojo ne montriĝis al li tiel pentraĵa, kiel +prezentadis ĝin Siksten en siaj leteroj, sed Monblero malmulte turnis +atenton ankaŭ sur tion ĉi kaj nur, brulante de nepacienco, senĉese peladis +la veturigiston, malgraŭ ke liaj ĉevaletoj laboradis konsente kaj kuradis +tre bone. + +Post du horoj da veturo la veturilo de Monblero subruliĝis al la granda +parko, el kies densa verdaĵo elrigardis la antaŭa flanko de la granda +sinjora domo kun kurbiĝinta, kovrita per herbo tegmento kaj albatitaj +fenestraj kovriloj. + +La sovaĝiĝinta parko ekrigardis tre malĝoje; iam luksaj florujoj, boskoj +kaj vojetoj estis kovritaj senintermanke per balaaĵa herbo. De la ĉefa +pordego al la domo kondukis sole apenaŭ trabatita per la piedoj vojeto; +ĉio havis la vidon de terura malpeno. + +Monblero haltis kiel kolono, decide nenion en tio ĉi komprenante. El la +profundaĵo de la parko subkuris al la pordego ia nudpieda maltrankviligita +vilaĝano kaj, depreninte la ĉapon, komencis plifortigite salutadi la +alveturinton. + +--Kiel nomas sin tiu ĉi bieno?--turnis sin kun demando al li Monblero. + +La vilaĝano rigardis sur lin kun antaŭa maltrankvileco en la okuloj, +videble ne komprenante la demandon, kvankam laŭ la rakontoj de Siksten +ĉiuj servantoj de s-ro Marei devis paroladi esperante. + +--Ĉu tiu ĉi bieno apartenas al s-ro Marei?--demandis ree Monblero, sed jam +en la loka dialekto. + +--O, jes, jes!.... al s-ro Marei--ekrapidis la vilaĝano, salutante ankoraŭ +pli malalte. + +--Ĉu efektive s-ro Marei loĝas en tiu ĉi ruino? ĉu ne estas tie ĉi ankoraŭ +alia bieno de li? + +--Ho ne, sinjoro, pli tie ĉi estas neniaj bienoj de li; sed li mem neniam +ĉe ni loĝadis. Kiam antaŭ dekdu jaroj li mem kun tuta sia familio +transveturis Hungarujon, de tiu tempo ni nur tri fojojn lin vidis.... Tiu +ĉi bieno estas jam eĉ vendita al ia sinjorino, kiun jen ni jam atendas du +tagojn.... + +Monblero staris kvazaŭ ekbatita per tondro. + +--Kiel? Tio ĉi estas ne ebla!.... Kion vi, azeno, babilas! kie do estas +s-ro Siksten?!.... + +La vilaĝano repuŝiĝis post la pordegon, kvazaŭ prepariĝante en okazo de +bezono forkuri en la arbetaĵojn. + +--Via moŝto!.... Je Dio, mi diras al vi veran veron.... s-ro Marei ĉe ni +ne estas, sed jen s-ro Siksten efektive loĝis ĉe ni laŭ la permeso de s-ro +la administratoro la tutan someron. Hieraŭ vespere li ricevis ian +telegramon kaj tuj rapide elveturis de ni, sed ni ne scias kien.... Li +ordonis saluti vian moŝton kaj eĉ parolis, ke, se vi alveturos kaj min +demandados kaj mirados, aŭ eĉ kolerados, mi estu al via moŝto tre aminda +kaj singardema, ĉar al vi plaĉas estadi tre varma sinjoro.... Li lasis al +via moŝto ian leteron.... + +--Kion, ian leteron?.... montru al mi tuj, azenego, tiun ĉi leteron!.... + +--Via moŝto! ĝi troviĝas tie ie en lia ĉambro.... + +Pala, ekscitita, Monblero puŝis la pordegon kaj per rapidaj paŝoj +direktiĝis la ĉambron, en kiu loĝis la juristo; la nudapieda ĝardenisto +sekvis poste kun granda singardemeco kaj el ia malproksimeco montradis la +vojon. + +La ĉambreto estis malgranda, preskaŭ malplena, kaj havis la rigardon de +somera, fraŭla loĝejeto; sur la tablo sub la fenestro efektive kuŝis +rapide skribita per krajono letereto, komunikanta la sekvanton: + +„Mia kara, tre kara amiko! Kolektu ĉiujn viajn fortojn kaj eltenu la +baton! Mi devis por la plenumo de donita al mi de supre komisio entiri +vin en mensogan intrigon rilate la verkita de mi Karolino, kiu neniam +ekzistis“.... + +Plu Monblero jam ne povis legi. La letereto ekglitis el liaj manoj, li +falis sur seĝon kaj kovris al si la okulojn per la manoj.... + +--Malhonoro! honto! malnobleco! nigra trompo!.... Kaj mi, malsaĝulo, +kaptiĝis per tia fiŝhoko!.... Kaj kiu trompis min, tiel kruele, tiel +terure trompis!--mia kolego, mia fidela amiko, Aŭgusto!.... Ho, se li nun +enfalus al mi sub la manojn, mi.... mi.... mortigus lin, kiel bruton.... +Li ekvolis fari min esperantisto, ha! Tia malnoblulo!.... Kaj kio do--li +atingis ja la sian. Jen mi estas jam esperantisto.... Ho, estu malbenita +tiu ĉi lingvo!.... + +Kaj la kuracisto eksaltis de sia loko, deŝiris de si la esperantan stelon, +ĵetis ĝin sur la teron kaj komencis kun furiozo bati ĝin per la piedoj.... + +Tiu ĉi ofendado de la ĝisnuna sia idolo kvazaŭ iom lin malvarmigis. +Malfacile spirante, li sidiĝis ree sur antaŭan lokon kaj enfalis en +profundan enpensecon. Li rememoris nun, ke iam li mem rakontis al Siksten +pri sia renkonto en Nicco kun ia belulino kaj la juristo kredeble laŭ la +ordono de Ĉielson ekuzis tiun ĉi lian rememoron. Nun, kiam la okuloj +malkovriĝis, li ne povis kompreni, kiel li ne vidis la tutan artecon de la +fablo, verkita de Siksten; kiel li ne vidis tion, ke nenia Karolino volus +ŝanĝi la belegan partion kontraŭ nekonata homo, vidita de ŝi du-tri fojojn +en strato antaŭ kelkaj jaroj; kiel ne turnis li la atenton, ke la +priskriboj de gazetoj pri la Esperanta balo tre malmulte estis similaj al +la komunikoj de l’ juristo, ke ekzemple la nomo de s-ro Marei ne estis +dirita eĉ en unu gazeto k.t.p. La tuta falso estis nun kvazaŭ sur la +manplato, kaj ĝis nun li vivis kvazaŭ kun kovritaj okuloj en ia sorĉita +mondo. + +La suno jam proksimiĝis al la horizonto; en la ĉambron alportadis sin +malseka, parfuma bonodoro de sovaĝaj floroj, sed la kuracisto ne +rimarkadis tion ĉi, daŭrigante sidi senmove sur la antaŭa loko kun la +okuloj, direktitaj sur la kuŝantan apud liaj piedoj ekĉifitan stelon. +Malfacile estus imagi al si pli grandan malamikon de Esperanto, ol estis +nun Monblero. La propagando de Aŭgusto, komencita bone, alkondukis, dank’ +al lia mallerteco, al la plej malĝojaj rezultatoj kaj por eterne pereigus +la kuraciston por Esperanto, se ne unu okazo, tiu ĉi granda kreisto de la +plej feliĉaj iafoje kombinoj de nia vivo. + +Monblero estis subite vekita per ia neatendita bruado en la korto. Iu +subveturis al la parko; aŭdiĝis ree la maltrankviligita voĉo de la +ĝardenisto; iu eniris en la antaŭĉambron.... + +--Tio ĉi estas la malnoblulo Siksten--ekflugis en la kapo de la kuracisto; +lia sango ekbolis; li premis la pugnojn kaj iris al la pordo.... Sed sur +la sojlo aperis ia ĉarma ekzistaĵo. La malrektaj radioj de la subiranta +suno per hela ventumilo lumigis la mirindan vizaĝon de la nekonatulino, +ŝian belege skizitan talion, ŝiajn nigrajn okuletojn kaj rozajn +malgrandajn manetojn.... + +Tio ĉi estis la nova posedantino de la bieno de s-ro Marei. + +--Ĉu vi esperas, sinjoro?--eksonis la metala voĉo de la alveninta. + +--Ho jes, sinjorino.... mi.... mi varme esperas! ekmurmuris la ensorĉita +Monblero kaj repuŝiĝis konfuzita posten, por kovri per si sian ĉifitan +stelon.... + + ------------------ + +Post kvar tagoj la kuracisto kaj la fraŭlino Mario (la nova posedantino de +la bieno de Marei) estis feliĉaj gefianĉoj.... + + ------------------ + +Post 15 monatoj Monblero skribis al Siksten: „Plej kara amiko! Hodiaŭ +matene mia kara Mario naskis al mi tre belan malgrandan esperantisteton. +Ĝis la kvina jaro de sia vivo li aŭdos nenian lingvon krom Esperanto. Al +Esperanto li dankas sian naskiĝon, tiel same kiel mi al Esperanto dankas +mian senfinan feliĉon, kiun mi neniam akirus, se ne la lingvo Esperanto +kaj via ruzo, kiun mi en unu horo de kolero malbenis kaj kiun mi de tiam +ĉiutage benas el la tuta koro. Venu al ni, por rigardi la novan +esperantisteton kaj partopreni en nia ĝojo. Vivu Esperanto! + + ------------------ + +Nun ni devas klarigi al niaj legantoj la enigmon. La legantoj memoras, ke +laŭ la komisio de Ĉielson Siksten decidis iam altiri Monbleron al +Esperanto, sed neniel povis tion ĉi atingi. Li plendis tion ĉi al Ĉielson. + +--Eble vi ne agas lerte? eble alia persono farus tion ĉi pli bone? +demandis Ĉielson. + +--Jam alia persono provis, kaj la rezultato estis ankoraŭ pli plendinda ol +ĉe mi. Monblero amis varme unu fraŭlinon, kiu efektive estis tute inda je +lia amo. Oni povus antaŭdiri, ke ili ambaŭ prezentos iam tre feliĉan edzan +paron. Fariĝinte esperantistino, tiu ĉi fraŭlino komencis altiradi ankoraŭ +Monbleron al Esperanto; sed kiam li vidis, ke ŝi estas esperantistino, li +baldaŭ malvarmiĝis por ŝi, kaj nun iliaj reciprokaj rilatoj tute +interrompiĝis. + +--Ĉu Monblero amis ŝin efektive? Ĉu li estas kapabla ami profunde kaj ĉu +vi pensas, ke en ĉiuj rilatoj, krom Esperanto, li estus feliĉa kun ŝi? + +--Jes, nenio alia konfuzus ilian reciprokan feliĉon. Li eĉ mem bedaŭris, +ke „tia bagatelo kiel Esperanto“ forpelis lian feliĉon, sed li estas tro +fiera, por cedi. + +--Ĉu vi pensas, ke li neniam povus ami Esperanton? + +--Ne, mi estas eĉ konvinkita, ke li povus esti tre varma esperantisto, +se.... se ni nur povus rompi lian obstinecon kaj fierecon kaj inklinigi +lin fari la _komencon_. Se li unu fojon _fariĝos_ esperantisto, li estos +jam ĉiam esperantisto _varmega_. + +--Ha, tre bone! Ĉio estos farita! Per unu senkulpa ruzo ni atingos, ke +Monblero fariĝos esperantisto kaj la disigitaj gefianĉoj estos denove +kunigitaj. Lasu min agi kaj faru ĉion, kion mi diros al vi.... + +Ni scias jam, en kia maniero Ĉielson per helpo de Siksten ekinteresigis +Monbleron por Esperanto kaj devigis lin rompi sian obstinecon. Kiam +Monblero venis en la bienon de Marei kaj vidis, ke li estas trompita, li +forte ekkoleris. Sed kiam li subite ekvidis tie sian jam longe ne viditan +antaŭan amatinon (ĉar en la aperinta „nova posedantino“ la legantoj +kredeble jam ekkonis Marion, la estintan amatinon de Monblero), la antaŭa +amo fortege vekiĝis denove, tiom pli, ke Esperanto, kiu iam disigis ilin, +nun jam estis ne malhelpo, sed kontraŭe, pli forta ligilo por ili. Ili +baldaŭ fianĉiĝis, edziĝis, kaj ili prezentas nun unu el la plej feliĉaj +paroj en la mondo. + + + + + + ------------------ + + + + + + AL NIAJ ABONANTOJ. + + +Financaj cirkonstancoj devigas nin bedaŭrinde interrompi la eldonadon de +la „Biblioteko“. Post kelka tempo ni esperas ĝin rekomenci. + +La personojn, kiuj ne pagis ankoraŭ por ĉiuj ricevitaj kajeroj de la +„Biblioteko“, _ni kore petas, ke ili volu alsendi al ni la pagon._ Ĉiun +abonanton, kiu ne trovas sian nomon en la malsupre presita nomaro B, ni +memorigas, ke li restas ankoraŭ nia ŝuldanto. + + ------------------ + +_A._ Por la paĝoj 401–500 ni ricevis ĝis la 6 Novembro 1896 la pagon +ankoraŭ de la sekvantaj personoj: Abesgns, M., Ahlberg, P., Arduin, E., +Avilov, F., _de Beaufront, L._ (4 ekz.), Bjeloglazov, _Borovko, N._ (2), +Borovko, S., Brych, F., da Cruz Capello, Davidenko, N., Dettling, M., +Dorset, V., Englund, G., Erfurt, Forkarth, I., Fredberg, L., Frejdenberg, +A., Geoghegan, R., Ĥlebnikov, V., Kofman, A., _Lemaire, R._ (2), Linden, +C., Lundström, S., Magalhaes, A., Magnusson, A., _Manjkovskaja, E._ (2), +_Marignonj, D._ (2), Moskovĉenko, I., Nömm, A., Nordenstreng, R., +Nudelmann, Ĵ., _Ostrovski, I._ (2), Pereira, A., Pleyel, H., Pogorilko, +P., Popov, K., Postnikov, F., Proĥoroviĉ, A., Raekson, I., Rakovski, S., +Rosenbach, A., _Roswall, A._ (2), Samuelsson, C., Ŝĉepetilnikov, V., +Semenov, A., Ŝmileviĉ, L., Smolin, M., Sokolov, V., Solomkin, S., +Sutkovoj, A., _Sutkovoj, N._ (2), Svanbom, K., Tennishof, J., von Wahl, +E., Wiens, H., Vladikin. F., _Vojejkov, V._ (3), Zakrĵevski, A. + +_B._ Por la paĝoj 501–589 ni ricevis ĝis la 6 Novembro 1896 la pagon nur +de la sekvantaj personoj: Ahlberg, P., Costa e Almeida, Andrzejewski, +Avilov, F., Boĥenski, I., Blumental, A., _Borovko, N._ (2), Borovko, S., +Brych, F., Burenkov, A., da Cruz Capello, _Ĉiĥaĉov, N._ (5), Davidenko, +N., Dombrovski, A., Dorset, V., Eigenson, I., Eigenson, S., Englund, G., +Forkarth, I., Fredberg, L., Geoghegan, R., _Gernet, V._ (10), Hübert, K., +Kadik, P., Kanaloŝŝi-Lefler, F., _Kazi-Girej, N._ (2), Kofman, _Laskin, +V._ (3), Lencart, S., Linden, V., Lundström, S., de Magalhaes, A., +Magnusson, A., _Manjkovskaja, E._ (2), _Marignoni, D._ (2), Milevski, I., +Nauman, A., Naumov, A., Nömm, A., _Ostrovski, I._ (2), Pereira, A., +Pesockij, A., Pleyell, H., Pogorilko, P., Raekson, I., Rakovski, S., +_Roswall, A._ (2), Ruban, A., Ŝĉepetilnikov, V., Serapio, A., _Ŝetalov, +I._ (2), Sokolov, V., Ŝtalberg, G., Sutkovoj, A., _Sutkovoj, N._ (2), +Svanbom, K., Tripolski, K., _Klubo Upsala_ (8), von Wahl, E., Vanjuŝin, +K., Wiens. H., Vladikin, F., _Vojejkov, V._ (3), Zakrĵevski, A., +Zilbernik, S. + + ------------------ + + + + + + LINGVO INTERNACIA. + + +Monata gazeto por la lingvo Esperanto, eldonata de la Klubo Esperantista +en Upsala. + + ------------------ + +Kosto de abono por jaro: frankoj 4,25 = kronoj 3,00 = germ. markoj 3,30 = +rubloj 1.50. + + ------------------ + +La gazeto „Lingvo Internacia“ estas eldonata en la lingvo Esperanto kaj +enhavas: 1) sciigojn pri la sukcesoj de Esperanto en diversaj landoj, pri +la novaj libroj en kaj pri Esperanto, pri internaciaj vojaĝoj kaj entute +pri ĉio, tuŝanta lingvon internacian; 2) artikolojn, dediĉitajn al la +gramatiko kaj vortaro de Esperanto; 3) artikolojn pri diversaj projektoj, +novaj kaj malnovaj, de internacia komunikiĝo; 4) diversajn modelojn de +prozo kaj poezio en Esperanto; 5) anoncojn. + + ------------------ + +La gazeton _Lingvo Internacia_ oni abonas: + +en _Ameriko_ ĉe R. Geoghegan, _Tacoma_, Washington, U.S.A. + „ _Francujo_ ĉe L. de Beaufront, _Epernay_, Marne. + „ _Germanujo_ ĉe W. H. Trompeter, _Schalke_, Westfalen. + „ _Portugalujo_ ĉe d-ro Costa e Almeida, _Rezende_. + „ _Rusujo_ ĉe V. Gernet, Puŝkinskaja 44, _Odessa_. + +Ĉe tiuj ĉi sinjoroj oni mendas la gazeton kaj pagas al ili la abonpagon. + +En aliaj landoj oni mendas la gazeton aŭ per la poŝto aŭ rekte ĉe la +redakcio, adr. _Upsala_. La monon oni plej bone alsendas per poŝta +mandato. + + ---------------------- + + + + + + +NOTOJ DE LA TEKSTPREPARINTO + + + + +Dankon al la Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko, kiu afable +disponigis la skanitajn paĝbildojn. +http://www.onb.ac.at/esperantomuseum.htm + + + + +Mispresaĵoj + + +┌───────┬─────────────────────┬────────────────────┐ +│_Paĝo_ │ _Originala teksto_ │ _Korektaĵo_ │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│4 │ ne baldaŭ, kaj │ esti │ +│ │ povas _esi_ │ │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│8 │ _tuta_ trempis sin │ tute │ +│ │ en la propagandon │ │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│12 │ _dkedu-jara_ │ dekdu-jara │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│13 │ Tiun _ci_ │ ĉi │ +│ │ fraŭlineton li │ │ +│ │ vidis │ │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│17 │ la │ interkomunikiĝado │ +│ │ _interkomunukiĝado_ │ │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│21 │ malgraŭ ĉio, min │ .... _(normigis al │ +│ │ ĝis nun_..._ │ kvarpunkto)_ │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│25 │ daŭrigante sidi │ senmove │ +│ │ _semove_ │ │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│27 │ sian jam longe ne │ viditan │ +│ │ _viditau_ │ │ +├───────┼─────────────────────┼────────────────────┤ +│29 │ Esperanto en │ diversaj │ +│ │ _diversa_ landoj │ │ +└───────┴─────────────────────┴────────────────────┘ + + + + +Interpunkcio + + + – Spacoj estis forigitaj de ĉirkaŭ tripunktoj kaj haltostrekoj. + – Enaj spacoj estis forigitaj el tripunktoj kaj mallongigoj. + – Kelkaj komoj estis metitaj en la nomlistojn sub “Al niaj abonantoj”. + + + + + +***END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EL LA VIVO DE ESPERANTISTOJ*** + + + +CREDITS + + +April 2008 + + Project Gutenberg Edition 1 + Hoss FIROOZNIA + + + +A WORD FROM PROJECT GUTENBERG + + +This file should be named 25311-0.txt or 25311-0.zip. + +This and all associated files of various formats will be found in: + + + http://www.gutenberg.org/dirs/2/5/3/1/25311/ + + +Updated editions will replace the previous one -- the old editions will be +renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no one +owns a United States copyright in these works, so the Foundation (and +you!) can copy and distribute it in the United States without permission +and without paying copyright royalties. Special rules, set forth in the +General Terms of Use part of this license, apply to copying and +distributing Project Gutenberg™ electronic works to protect the Project +Gutenberg™ concept and trademark. Project Gutenberg is a registered +trademark, and may not be used if you charge for the eBooks, unless you +receive specific permission. If you do not charge anything for copies of +this eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook +for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, +performances and research. They may be modified and printed and given away +-- you may do practically _anything_ with public domain eBooks. +Redistribution is subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE + + +_Please read this before you distribute or use this work._ + +To protect the Project Gutenberg™ mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work (or +any other work associated in any way with the phrase --Project Gutenberg), +you agree to comply with all the terms of the Full Project Gutenberg™ +License (available with this file or online at +http://www.gutenberg.org/license). + + +Section 1. + + +General Terms of Use & Redistributing Project Gutenberg™ electronic works + + +1.A. + + +By reading or using any part of this Project Gutenberg™ electronic work, +you indicate that you have read, understand, agree to and accept all the +terms of this license and intellectual property (trademark/copyright) +agreement. If you do not agree to abide by all the terms of this +agreement, you must cease using and return or destroy all copies of +Project Gutenberg™ electronic works in your possession. If you paid a fee +for obtaining a copy of or access to a Project Gutenberg™ electronic work +and you do not agree to be bound by the terms of this agreement, you may +obtain a refund from the person or entity to whom you paid the fee as set +forth in paragraph 1.E.8. + + +1.B. + + +--Project Gutenberg is a registered trademark. It may only be used on or +associated in any way with an electronic work by people who agree to be +bound by the terms of this agreement. There are a few things that you can +do with most Project Gutenberg™ electronic works even without complying +with the full terms of this agreement. See paragraph 1.C below. There are +a lot of things you can do with Project Gutenberg™ electronic works if you +follow the terms of this agreement and help preserve free future access to +Project Gutenberg™ electronic works. See paragraph 1.E below. + + +1.C. + + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (--the Foundation or +PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg™ electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an individual +work is in the public domain in the United States and you are located in +the United States, we do not claim a right to prevent you from copying, +distributing, performing, displaying or creating derivative works based on +the work as long as all references to Project Gutenberg are removed. Of +course, we hope that you will support the Project Gutenberg™ mission of +promoting free access to electronic works by freely sharing Project +Gutenberg™ works in compliance with the terms of this agreement for +keeping the Project Gutenberg™ name associated with the work. You can +easily comply with the terms of this agreement by keeping this work in the +same format with its attached full Project Gutenberg™ License when you +share it without charge with others. + + +1.D. + + +The copyright laws of the place where you are located also govern what you +can do with this work. Copyright laws in most countries are in a constant +state of change. If you are outside the United States, check the laws of +your country in addition to the terms of this agreement before +downloading, copying, displaying, performing, distributing or creating +derivative works based on this work or any other Project Gutenberg™ work. +The Foundation makes no representations concerning the copyright status of +any work in any country outside the United States. + + +1.E. + + +Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + + +1.E.1. + + +The following sentence, with active links to, or other immediate access +to, the full Project Gutenberg™ License must appear prominently whenever +any copy of a Project Gutenberg™ work (any work on which the phrase +--Project Gutenberg appears, or with which the phrase --Project Gutenberg +is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, copied or +distributed: + + + This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with + almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away + or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License + included with this eBook or online at http://www.gutenberg.org + + +1.E.2. + + +If an individual Project Gutenberg™ electronic work is derived from the +public domain (does not contain a notice indicating that it is posted with +permission of the copyright holder), the work can be copied and +distributed to anyone in the United States without paying any fees or +charges. If you are redistributing or providing access to a work with the +phrase --Project Gutenberg associated with or appearing on the work, you +must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 +or obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg™ +trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. + + +1.E.3. + + +If an individual Project Gutenberg™ electronic work is posted with the +permission of the copyright holder, your use and distribution must comply +with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional terms imposed +by the copyright holder. Additional terms will be linked to the Project +Gutenberg™ License for all works posted with the permission of the +copyright holder found at the beginning of this work. + + +1.E.4. + + +Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg™ License +terms from this work, or any files containing a part of this work or any +other work associated with Project Gutenberg™. + + +1.E.5. + + +Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this electronic +work, or any part of this electronic work, without prominently displaying +the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with active links or immediate +access to the full terms of the Project Gutenberg™ License. + + +1.E.6. + + +You may convert to and distribute this work in any binary, compressed, +marked up, nonproprietary or proprietary form, including any word +processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg™ work in a format other than +--Plain Vanilla ASCII or other format used in the official version posted +on the official Project Gutenberg™ web site (http://www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original --Plain Vanilla ASCII or other form. +Any alternate format must include the full Project Gutenberg™ License as +specified in paragraph 1.E.1. + + +1.E.7. + + +Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, performing, +copying or distributing any Project Gutenberg™ works unless you comply +with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + + +1.E.8. + + +You may charge a reasonable fee for copies of or providing access to or +distributing Project Gutenberg™ electronic works provided that + + - You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg™ works calculated using the method you + already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed to + the owner of the Project Gutenberg™ trademark, but he has agreed to + donate royalties under this paragraph to the Project Gutenberg + Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid within 60 + days following each date on which you prepare (or are legally + required to prepare) your periodic tax returns. Royalty payments + should be clearly marked as such and sent to the Project Gutenberg + Literary Archive Foundation at the address specified in Section 4, + --Information about donations to the Project Gutenberg Literary + Archive Foundation. + + You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg™ License. + You must require such a user to return or destroy all copies of the + works possessed in a physical medium and discontinue all use of and + all access to other copies of Project Gutenberg™ works. + + You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of + any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days of + receipt of the work. + + You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg™ works. + + +1.E.9. + + +If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg™ electronic +work or group of works on different terms than are set forth in this +agreement, you must obtain permission in writing from both the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael Hart, the owner of the +Project Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set forth in +Section 3 below. + + +1.F. + + +1.F.1. + + +Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable effort to +identify, do copyright research on, transcribe and proofread public domain +works in creating the Project Gutenberg™ collection. Despite these +efforts, Project Gutenberg™ electronic works, and the medium on which they +may be stored, may contain --Defects, such as, but not limited to, +incomplete, inaccurate or corrupt data, transcription errors, a copyright +or other intellectual property infringement, a defective or damaged disk +or other medium, a computer virus, or computer codes that damage or cannot +be read by your equipment. + + +1.F.2. + + +LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES -- Except for the --Right of +Replacement or Refund described in paragraph 1.F.3, the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation, the owner of the Project Gutenberg™ +trademark, and any other party distributing a Project Gutenberg™ +electronic work under this agreement, disclaim all liability to you for +damages, costs and expenses, including legal fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE +NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH +OF CONTRACT EXCEPT THOSE PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE +FOUNDATION, THE TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT +WILL NOT BE LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, +PUNITIVE OR INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY +OF SUCH DAMAGE. + + +1.F.3. + + +LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND -- If you discover a defect in this +electronic work within 90 days of receiving it, you can receive a refund +of the money (if any) you paid for it by sending a written explanation to +the person you received the work from. If you received the work on a +physical medium, you must return the medium with your written explanation. +The person or entity that provided you with the defective work may elect +to provide a replacement copy in lieu of a refund. If you received the +work electronically, the person or entity providing it to you may choose +to give you a second opportunity to receive the work electronically in +lieu of a refund. If the second copy is also defective, you may demand a +refund in writing without further opportunities to fix the problem. + + +1.F.4. + + +Except for the limited right of replacement or refund set forth in +paragraph 1.F.3, this work is provided to you ’AS-IS,’ WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + + +1.F.5. + + +Some states do not allow disclaimers of certain implied warranties or the +exclusion or limitation of certain types of damages. If any disclaimer or +limitation set forth in this agreement violates the law of the state +applicable to this agreement, the agreement shall be interpreted to make +the maximum disclaimer or limitation permitted by the applicable state +law. The invalidity or unenforceability of any provision of this agreement +shall not void the remaining provisions. + + +1.F.6. + + +INDEMNITY -- You agree to indemnify and hold the Foundation, the trademark +owner, any agent or employee of the Foundation, anyone providing copies of +Project Gutenberg™ electronic works in accordance with this agreement, and +any volunteers associated with the production, promotion and distribution +of Project Gutenberg™ electronic works, harmless from all liability, costs +and expenses, including legal fees, that arise directly or indirectly from +any of the following which you do or cause to occur: (a) distribution of +this or any Project Gutenberg™ work, (b) alteration, modification, or +additions or deletions to any Project Gutenberg™ work, and (c) any Defect +you cause. + + +Section 2. + + + Information about the Mission of Project Gutenberg™ + + +Project Gutenberg™ is synonymous with the free distribution of electronic +works in formats readable by the widest variety of computers including +obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists because of the +efforts of hundreds of volunteers and donations from people in all walks +of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the assistance +they need, is critical to reaching Project Gutenberg™’s goals and ensuring +that the Project Gutenberg™ collection will remain freely available for +generations to come. In 2001, the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation was created to provide a secure and permanent future for +Project Gutenberg™ and future generations. To learn more about the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation and how your efforts and donations +can help, see Sections 3 and 4 and the Foundation web page at +http://www.pglaf.org. + + +Section 3. + + + Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation + + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the state of +Mississippi and granted tax exempt status by the Internal Revenue Service. +The Foundation’s EIN or federal tax identification number is 64-6221541. +Its 501(c)(3) letter is posted at +http://www.gutenberg.org/fundraising/pglaf. Contributions to the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation are tax deductible to the full +extent permitted by U.S. federal laws and your state’s laws. + +The Foundation’s principal office is located at 4557 Melan Dr. +S. Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at 809 North +1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact information +can be found at the Foundation’s web site and official page at +http://www.pglaf.org + +For additional contact information: + + + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. + + + Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive + Foundation + + +Project Gutenberg™ depends upon and cannot survive without wide spread +public support and donations to carry out its mission of increasing the +number of public domain and licensed works that can be freely distributed +in machine readable form accessible by the widest array of equipment +including outdated equipment. Many small donations ($1 to $5,000) are +particularly important to maintaining tax exempt status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United States. +Compliance requirements are not uniform and it takes a considerable +effort, much paperwork and many fees to meet and keep up with these +requirements. We do not solicit donations in locations where we have not +received written confirmation of compliance. To SEND DONATIONS or +determine the status of compliance for any particular state visit +http://www.gutenberg.org/fundraising/donate + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we have +not met the solicitation requirements, we know of no prohibition against +accepting unsolicited donations from donors in such states who approach us +with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make any +statements concerning tax treatment of donations received from outside the +United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation methods +and addresses. Donations are accepted in a number of other ways including +checks, online payments and credit card donations. To donate, please +visit: http://www.gutenberg.org/fundraising/donate + + +Section 5. + + + General Information About Project Gutenberg™ electronic works. + + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg™ +concept of a library of electronic works that could be freely shared with +anyone. For thirty years, he produced and distributed Project Gutenberg™ +eBooks with only a loose network of volunteer support. + +Project Gutenberg™ eBooks are often created from several printed editions, +all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. unless a copyright +notice is included. Thus, we do not necessarily keep eBooks in compliance +with any particular paper edition. + +Each eBook is in a subdirectory of the same number as the eBook’s eBook +number, often in several formats including plain vanilla ASCII, compressed +(zipped), HTML and others. + +Corrected _editions_ of our eBooks replace the old file and take over the +old filename and etext number. The replaced older file is renamed. +_Versions_ based on separate sources are treated as new eBooks receiving +new filenames and etext numbers. + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + + http://www.gutenberg.org + + +This Web site includes information about Project Gutenberg™, including how +to make donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, +how to help produce our new eBooks, and how to subscribe to our email +newsletter to hear about new eBooks. + + + + + + +***FINIS*** +
\ No newline at end of file diff --git a/25311-0.zip b/25311-0.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b1e7420 --- /dev/null +++ b/25311-0.zip diff --git a/25311-h.zip b/25311-h.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d639a24 --- /dev/null +++ b/25311-h.zip diff --git a/25311-h/25311-h.htm b/25311-h/25311-h.htm new file mode 100644 index 0000000..2a68f4d --- /dev/null +++ b/25311-h/25311-h.htm @@ -0,0 +1,2525 @@ +<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" + "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"> + +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" lang="eo" xml:lang="eo"> +<head> + <meta name="generator" content= + "HTML Tidy for Mac OS X (vers 31 October 2006 - Apple Inc. build 13), see www.w3.org" /> + <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" /> + <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> + <link rel="schema.DC" href="http://purl.org/dc/elements/1.1/" /> + <meta name="DC.Creator" content="V. Stankieviĉ" /> + <meta name="DC.Title" content="El la vivo de esperantistoj" /> + <meta name="DC.Date" content="May 3, 2008" /> + <meta name="DC.Language" content="Esperanto" /> + <meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg" /> + <meta name="DC.Identifier" content= + "http://www.gutenberg.org/etext/25311" /> + <meta name="DC.Rights" content="This text is in the public domain." /> + + <title>The Project Gutenberg EBook of El la vivo de esperantistoj by V. + Stankieviĉ</title> + <style type="text/css"> +/*<![CDATA[*/ + /* + The Gnutenberg Press - default CSS2 stylesheet + + Any generated element will have a class "tei" and a class "tei-elem" + where elem is the element name in TEI. + The order of statements is important !!! + */ + + .tei { margin: 0; padding: 0; + font-size: 100%; font-weight: normal; font-style: normal } + + .block { display: block; } + .inline { display: inline; } + .floatleft { float: left; margin: 1em 2em 1em 0; } + .floatright { float: right; margin: 1em 0 1em 2em; } + .shaded { margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; + padding: 1em; background-color: #eee; } + .boxed { margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; + padding: 1em; border: 1px solid black; } + + body.tei { margin: 4ex 10%; text-align: justify } + div.tei { margin: 2em 0em } + p.tei { margin: 0em 0em 1em 0em; text-indent: 0em; } + blockquote.tei { margin: 2em 4em } + + div.tei-lg { margin: 1em 0em; } + div.tei-l { margin: 0em; text-align: left; } + div.tei-tb { text-align: center; } + div.tei-epigraph { margin: 0em 0em 1em 10em; } + div.tei-dateline { margin: 1ex 0em; text-align: right } + div.tei-salute { margin: 1ex 0em; } + div.tei-signed { margin: 1ex 0em; text-align: right } + div.tei-byline { margin: 1ex 0em; } + + /* calculate from size of body = 80% */ + div.tei-marginnote { margin: 0em 0em 0em -12%; width: 11%; float: left; } + + div.tei-sp { margin: 1em 0em 1em 2em } + div.tei-speaker { margin: 0em 0em 1em -2em; + font-weight: bold; text-indent: 0em } + div.tei-stage { margin: 1em 0em; font-weight: normal; font-style: italic } + span.tei-stage { font-weight: normal; font-style: italic } + + div.tei-eg { padding: 1em; + color: black; background-color: #eee } + + hr.doublepage { margin: 4em 0em; height: 5px; } + hr.page { margin: 4em 0em; height: 2px; } + + ul.tei-index { list-style-type: none } + + dl.tei { margin: 1em 0em } + + dt.tei-notelabel { font-weight: normal; text-align: right; + float: left; width: 3em } + dd.tei-notetext { margin: 0em 0em 1ex 4em } + + span.tei-pb { text-indent: 0; font-size: 75%; + font-family: sans-serif; + color: #777; + position: absolute; + left: 1%; width: 8%; + font-style: normal; } + + span.code { font-family: monospace; font-size: 110%; } + + ul.tei-castlist { margin: 0em; list-style-type: none } + li.tei-castitem { margin: 0em; } + table.tei-castgroup { margin: 0em; } + ul.tei-castgroup { margin: 0em; list-style-type: none; + padding-right: 2em; border-right: solid black 2px; } + caption.tei-castgroup-head { caption-side: right; width: 50%; text-align: left; + vertical-align: middle; padding-left: 2em; } + *.tei-roledesc { font-style: italic } + *.tei-set { font-style: italic } + + table.rules { border-collapse: collapse; } + table.rules caption, + table.rules th, + table.rules td { border: 1px solid black; } + + table.tei { border-collapse: collapse; } + table.tei-list { width: 100% } + + th.tei-head-table { padding: 0.5ex 1em } + + th.tei-cell { padding: 0em 1em } + td.tei-cell { padding: 0em 1em } + + td.tei-item { padding: 0; font-weight: normal; + vertical-align: top; text-align: left; } + th.tei-label, + td.tei-label { width: 3em; padding: 0; font-weight: normal; + vertical-align: top; text-align: right; } + + th.tei-label-gloss, + td.tei-label-gloss { text-align: left } + + td.tei-item-gloss, + th.tei-headItem-gloss { padding-left: 4em; } + + img.tei-formula { vertical-align: middle; } + + /*]]>*/ + </style> +</head> + +<body class="tei"> + <div class="tei tei-text" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <div class="tei tei-front" style= + "margin-bottom: 6.00em; margin-top: 2.00em"> + <div class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 5.00em; margin-top: 5.00em"> + <div id="pgheader" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 4.00em; margin-top: 4.00em"> + <div class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 3.00em; margin-top: 3.00em"> + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 2.00em">The Project + Gutenberg EBook of El la vivo de esperantistoj by V. + Stankieviĉ</p> + </div> + + <div class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 3.00em; margin-top: 3.00em"> + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">This eBook is + for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no + restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use + it under the terms of the Project Gutenberg License <a href= + "#pglicense" class="tei tei-ref">included with this eBook</a> or + online at <a href="http://www.gutenberg.org/license" class= + "tei tei-xref">http://www.gutenberg.org/license</a></p> + </div> + <pre class="pre tei tei-div" style= + "margin-bottom: 3.00em; margin-top: 3.00em"> +Title: El la vivo de esperantistoj + +Author: V. Stankieviĉ + +Release Date: May 3, 2008 [Ebook #25311] + +Language: Esperanto + + +***START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EL LA VIVO DE ESPERANTISTOJ*** +</pre> + </div> + </div> + + <div class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 5.00em; margin-top: 5.00em"></div> + <hr class="doublepage" /> + + <div class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 5.00em; margin-top: 5.00em"> + <div class="block tei tei-docTitle"> + <div class="block tei tei-titlePart" style= + "text-align: left; margin-bottom: 3.46em"> + <span style="font-size: 173%">El la vivo de esperantistoj</span> + </div> + </div> + + <div class="block tei tei-byline" style= + "text-align: left; margin-bottom: 3.46em; margin-top: 3.46em"> + <span style="font-size: 173%">by</span> <span class= + "inline tei tei-docAuthor" style="text-align: left"><span style= + "font-size: 173%">V. Stankieviĉ</span></span> + </div> + + <div class="tei tei-div" style= + "text-align: left; margin-bottom: 5.76em; margin-top: 5.76em"> + <span class="tei tei-docEdition" style= + "text-align: left"><span class="tei tei-edition" style= + "text-align: left"><span style="font-size: 144%">Edition + 1</span></span></span><span style="font-size: 144%">, + (</span><span class="tei tei-docDate" style= + "text-align: left"><span class="tei tei-date" style= + "text-align: left"><span style="font-size: 144%">May 3, + 2008</span></span></span><span style="font-size: 144%">)</span> + </div> + </div> + <hr class="page" /> + + <div class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 5.00em; margin-top: 5.00em"> + <p class="tei tei-p" style= + "text-align: center; margin-bottom: 1.10em"><span class="tei tei-hi" + style="text-align: center"><span style= + "font-size: 170%">BIBLIOTEKO</span></span><br /> + <span style="font-size: 110%">DE LA LINGVO INTERNACIA</span><br /> + <span class="tei tei-hi" style="text-align: center"><span style= + "font-size: 110%; font-style: normal; font-weight: 700">ESPERANTO.</span></span><br /> + + <span class="tei tei-hi" style="text-align: center"><span style= + "font-size: 75%">PAĜOJ 563–589.</span></span></p> + + <div class="tei tei-figure" style="text-align: center"> + <img src="images/stelo.png" alt="Ilustraĵo: steleto" /> + </div> + + <p class="tei tei-p" style= + "text-align: center; margin-bottom: 2.00em"><span class="tei tei-hi" + style="text-align: center"><span style= + "font-size: 200%; font-style: normal; font-weight: 700">EL LA + VIVO</span></span><br /> + <span class="tei tei-hi" style="text-align: center"><span style= + "font-size: 100%">DE</span></span><br /> + <span class="tei tei-hi" style="text-align: center"><span style= + "font-size: 240%; font-style: normal; font-weight: 700">ESPERANTISTOJ.</span></span></p> + + <p class="tei tei-p" style= + "text-align: center; margin-bottom: 1.00em"><br /> + <span class="tei tei-hi" style="text-align: center"><span style= + "font-size: 125%">RAKONTO</span></span><br /> + <span class="tei tei-hi" style="text-align: center"><span style= + "font-size: 75%">DE</span></span><br /> + <span class="tei tei-hi" style="text-align: center"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">V. + STANKIEVIĈ.</span></span></p> + + <div class="tei tei-tb"> + <hr style="width: 25%" /> + </div> + + <p class="tei tei-p" style= + "text-align: center; margin-bottom: 0.90em"><span class="tei tei-hi" + style="text-align: center"><span style= + "font-size: 90%; font-style: normal; font-weight: 700">NURNBERGO.</span></span><br /> + + <span style="font-size: 90%">PRESEJO DE W. TÜMMEL.</span><br /> + <span class="tei tei-hi" style="text-align: center"><span style= + "font-size: 75%">1896.</span></span></p> + </div> + </div> + <hr class="doublepage" /> + + <div class="tei tei-body" style= + "margin-bottom: 6.00em; margin-top: 6.00em"> + <div class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 5.00em; margin-top: 5.00em"> + <span class="tei tei-pb" id="page3">[p. 3]</span> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">En la unuaj tagoj + de Majo du kunloĝantoj kaj amikoj—la juristo Aŭgusto Siksten kaj la + kuracisto Leono Monblero—devis disiĝi je longa tempo. Aŭgusto devis + transveturi en la urbon N., kie li ricevis la oficon de helpisto de + profesoro ĉe la tiea universitato; Leono do restis sur la loko kaj + intencis daŭrigi tie ĉi sian medicinan praktikon ĝis la doktora + ekzameno, al kiu li jam longe prepariĝadis.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Ne facile estis + disiĝi al la junaj homoj, kiuj tre amis unu alian. Ambaŭ inteligentaj + kaj noblaj, ambaŭ aldonitaj al siaj sciencaj laboroj, ili havis + multajn komunajn punktojn kaj, dank’ al la longedaŭra kunloĝado, + forte proksimiĝis unu kun alia. Nur unu sola cirkonstanco, kaj nur en + la lasta tempo, ilin iom disunuigis: tio ĉi estis malkonsento en la + opinioj pri la disvastiĝanta lingvo internacia Esperanto.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Flamiĝema, movema + kaj fortirebla, Aŭgusto fariĝis varma adoranto de la nova ideo, kiu + kvankam ne detiris lin de la ĉefa temo de lia vivo—jurista + scienco—tamen tre influis je lia animo kaj multe dislarĝigis lian + spiritan horizonton. Leono do laŭ sia naturo estis multe pli malvarma + kaj ne tiom prudenta, kiom obstina. Li jam longe signis al si la + celon por la vivo kaj celadis al ĝi senlace, pedante kaj sukcese, kaj + tial dekonduki lin de tiu ĉi vojo kien ajn flanken estus ne facile. + Je la Esperantaj forlogiĝoj kaj okupoj de sia amiko, Aŭgusto, li + rigardis de alte, kiel je liberopensado, kaj restadis surda al ĉiuj + liaj argumentoj kaj admonoj.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Pro tiu ĉi objekto + inter la junaj homoj okazis eĉ iom da interpuŝiĝoj kaj ilia amikeco + fariĝis iom post iom pli malvarma.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Ĉio tio ĉi tre + ĉagrenadis Aŭguston, ne sole tial, ke li vere amis Leonon, sed + ĉefamaniere tial, ke Monblero povus esti tre utila al la afero + Esperanta. Li estis tre riĉa kaj ne sole ne avara, sed eĉ, kie li + trovis bezona, tre malavara kaj <span class="tei tei-pb" id= + "page4">[p. 4]</span> malŝpara. Por si mem li elspezadis tre + malmulte, li kondukis vivon ekstreme modestan kaj, ricevante de siaj + bienoj pli ol 100 000 frankoj da ĉiujara enspezo, estis kontenta + de tre simpla nutraĵo kaj de malgranda loĝejeto duope kun Aŭgusto, + kaj dume li kuracis ĉiujn senpage kaj eĉ donadis al malriĉuloj siajn + proprajn kuracilojn. Krom tio li ankoraŭ antaŭ mallonge oferis + 15 000 frankojn por la edukado de unu knabo, en kiu li trovis + eminentajn matematikajn kapablojn.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Aŭgusto estis + preskaŭ malriĉa kaj tial kompreneble li varme deziris altiri al la + Ligo esperanta tian grandan kaj malavaran propraĵulon, kiel Leono; li + eĉ ricevis en tiu ĉi senco la komision de unu persono, sed ĝis tiu ĉi + tempo ĉiuj liaj penoj estis vanaj. Monblero moke ridetis je ĉiuj + predikoj de Aŭgusto kaj la afero ne moviĝis je unu paŝo.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">En tiaj + cirkonstancoj venis la tago de disiĝo. La modesta havo de Aŭgusto, + kiu konsistis je tri kvaronoj el libroj kaj kajeroj, estis jam pakita + kaj kunmetita en la antaŭĉambro, monaj kaj aliaj kalkuloj finitaj, + kaj la du amikoj sidis antaŭ la lasta komuna taso da kafo, post kiu + ili devis disiĝi je longa tempo.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">La bela, pala + vizaĝo de Aŭgusto, kadrigita per delikataj vangharetoj, kun movemaj + plenaj de vivo trajtoj kaj revemaj iom brulantaj brunaj okuloj, estis + nun malklara kaj zorga. Leono ankaŭ ŝajnis per io premita. Liaj + nigraj grandaj okuloj rigardis obstine en la tason kun ne eltrinkita + kafo. La bruneta, klasike bela lia vizaĝo estis kvazaŭ kovretita per + nubo kaj ŝajnis tro serioza kaj solena.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">En la ĉambro iom + da tempo reĝis silento.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Leono!—diris fine + Siksten, direktante sian varman rigardon sur la kolegon.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Kio, mia + amiko?—levis la okulojn ankaŭ Monblero.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Ni revidos nin + kredeble ne baldaŭ, kaj povas esti eĉ tre ne baldaŭ.... Ĉu efektive + vi pro nia antaŭa amikeco multajara, ne plenumos mian varman peton—ne + aliĝos al la Ligo esperanta!....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Monblero rektiĝis, + lia vizaĝo fariĝis ankoraŭ pli malluma.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Aŭskultu, mia + amiko! Al mi estas tre malgaje, ke, <span class="tei tei-pb" id= + "page5">[p. 5]</span> dirante al vi adiaŭ, mi devas ankoraŭ unu fojon + respondi al vi per plena rifuzo.... Sed vi min konas. Mi ne povas kaj + ne volas esti jezuito. Mi ne povas fortiriĝi per via freneza revo, + kaj ŝajniĝi adoranto de tio, kion mi ne estimas, mi ne estas kapabla, + eĉ pro via amikeco.... Mi ĉiam estis kaj estos pozitiva.... Mi + dediĉis min al la medicino kaj sole al ĝi unu, kaj mi restos al ĝi + fidela ĝis la ĉerko. Kiam mi finos miajn esplorojn de interesanta min + malsano de tiea ĉi lando, mi transveturos Parizon kaj tie mi submetos + min al ekzameno je medicina doktoro. Tie mi esperas efektivigi mian + revon feliĉigi la homaron per novaj rimedoj kontraŭ ĝiaj suferoj. Tio + ĉi estas mia ideo, mia celo.... Kaj kion do povus doni via Esperanto? + Ĝi fortirus min nur en flankon kaj malhelpus al mi plenumi mian + sanktan devon antaŭ la homaro.... Kio estas Esperanto?—Tio ĉi dume + estas revo, preskaŭ ĥimero—kaj revanto mi estos neniam. Povas esti, + ke mi eraras, povas esti, ke via Zamenhof efektive eltrovis por la + mondo novan Amerikon, sed dume mi ĝin ne vidas, kaj rapidi al blinda + celo mi ne povas....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Kaj tio ĉi estas + via lasta vorto?</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—La plej lasta. Vi + komprenas, ke, fariĝinte esperantisto, mi ne povus limiĝi per sola + lernado de vortaro kaj korespondado kun amikoj; mi devus uzi parton + de mia energio por la propagando kaj por la apostola agado, sed tio + ĉi, kiel mi jam diris, tute ne eniras en miajn planojn je la + estonteco.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Seke kaj malgaje + disiĝis la amikoj. Siksten tuj ekveturis en N., Monblero do kun ia + malluma energio profundiĝis en siajn okupojn kaj penis pliforte + elfroti el sia memoro la postesignojn de la lasta parolo kun Aŭgusto, + al kiu li sentis nun nevolan simpation.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Tiel pasis du + semajnoj.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Unu fojon, + reveninte post tagmanĝo domen, Monblero ekvidis sur sia skribotablo + leteron kaj je la lerta skribado de adreso li tuj ekkonis la manon de + Aŭgusto. Liaj okuloj eklumiĝis per ĝojo, li febre disŝiris la paketon + kaj avide sin prenis je la legado de ĝi, sed tuj de la unua linio lia + vizaĝo <span class="tei tei-pb" id="page6">[p. 6]</span> mallumiĝis, + la brovoj kunmoviĝis de ĉagreno kaj la letero malpene falis sur la + tablon ne legita.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Ĝi estis skribita + en la lingvo internacia, kaj la obstina kuracisto, vidinte en tio ĉi + preskaŭ mokon je si kaj siaj konvinkoj, decidis ne legi ĝin, malgraŭ + tio, ke la enhavo de la letero lin forte interesis.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Sed la + cirkonstancoj rapide ŝanĝiĝis.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Vespere en tiu ĉi + tago Monbleron vizitis unu de liaj konatoj—juna matematikisto kaj + esperantisto Raulo Ĉielson....</p> + + <div class="tei tei-tb"> + <hr style="width: 25%" /> + </div> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Sed tiu ĉi nova + persono estas tiel rimarkinda, ke ni devas tie ĉi forlasi iom la + komencitan fadenon de nia rakonto kaj haltigi sur la nova persono + apartan atenton de niaj legantoj.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Siksten kaj + Monblero estis ordinaraj tipoj de nia inteligenta junularo, Ĉielson + do per siaj intelektualaj kaj moralaj ecoj staris je tuta kapo pli + alte ol ili ĉiuj kaj posedis tian antaŭvidon, kiu kune kun talento + fortiri post si amason faras ĉiam apartecon de grandaj homoj, + restigantaj post si memoron en malproksima idaro.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Alta, fleksebla + kaj belkreska, kun neregula, sed karaktera, energia vizaĝo, kun + fiera, ordonanta rigardo de brila-nigraj, akraj kaj saĝaj okuloj, kun + aristokratia teniĝo kaj estetikaj manieroj, li posedis grandegan + fizikan forton kaj ankoraŭ pli rimarkindan forton de karaktero, kiun + ne povis rompi nek la karesoj de la adorinta lin patrino, nek la + severeco de liaj edukantoj, nek la dorlotantaj rigardoj de + virinoj....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Li estis la filo + de bonhavaj gepatroj, kiuj restigis por li ian kapitaleton, kiu + donadis al li la eblecon vivi tute memstare. Por lukso li havis + neniajn rimedojn, sed ĝin li ne bezonis. Donacita per grandaj + kapabloj kaj plifruinta siajn lernejajn kaj universitatajn kolegojn, + li ne ekiris tamen sur la ekbatita per la piedoj de aliaj vojo, + kondukanta al la karjero. Li restadis ĉiam originala kaj sola. + Malaltaj, facile atingeblaj celoj lin neniam altiris; lia + maltrankvila animo celis ĉiam al la altaj idealoj, kiuj al aliaj + ŝajnis neplenumeblaj utopioj.</p><span class="tei tei-pb" id= + "page7">[p. 7]</span> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Ellernante en unu + universitato la matematikajn kaj naturajn sciencojn, li subite + forlogiĝis per la propagandata de Flamariono ideo de interkomunikiĝo + de la tero kun la loĝantoj de Marso, kaj li jam estis preta komenci + la propagandon de tutmonda ligo de popoloj al la efektivigo de tiu ĉi + penso; sed tuj ĉe la unuaj paŝoj li estis haltigita per malgrandega + je unua rigardo cirkonstanco, kiu tamen ekstaris serioze laŭlarĝe de + lia vojo.—Li sciis nur du eŭropajn lingvojn kaj dank’ al tio ĉi la + energie komencita afera korespondado tuj haltis mem.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Ho, kiel + malproksimaj estas al ni la korespondoj kun Marso,—ekkriis li unu + fojon en atako de plej granda ĉagreno—se ni ĝis nun ne povas kompreni + unu alian!</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Ne pensante longe, + li decidis dediĉi du jarojn da laboro por la ellerno de la plej + gravaj lingvoj eŭropaj. Kaj jen li kun propra al li energio prenas + sin je la lingvoj, gramatikoj kaj vortaroj. Monotone iras la horoj de + la laboro. La saĝo faras nenion, la fantazio kaj la kreemaj kapabloj + estas subpremataj per la senfina ŝtuparo da sekaj, nelogikaj reguloj + kaj per amasoj da esceptoj,—sed Ĉielson sidas obstine kaj observas + ĉian paŝon de sia progresado. Li vidas en si ian malkapablecon, + mallumiĝon de siaj spiritaj fortoj, sed lia energio ne falas; li + povas senti kompaton nur por aliaj, por si do mem li estas + senkompata.... Kaj jen en la tempo de tiaj okupoj al li unu fojon + enfalas en la manojn malgranda broŝureto de Ŝlejer—„Volapük“. Ĝi + estas la lingvo de l’ mondo, la lingvo, en kiu povas kaj devas paroli + ĉiuj popoloj de l’ nordo kaj sudo, de l’ oriento kaj okcidento. Tiu + ĉi ideo, kiel klara stelo, lumigas lian spiriton. For lingvaro, for + vortaroj!.... Oni devas nur ellerni tiun ĉi lingvon kaj la problemo + estos solvita, eltrovita estas la vojo por la korespondado de ĉiuj + popoloj kun ĉia mondo.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Kun duobla energio + prenis sin Ĉielson je tiu ĉi nova afero, kiu devis fari grandegajn + servojn al lia kara ideo. Sed eĉ la plej forta forlogiĝo ne povis + subaĉeti lian sanan kritikan sencon. La malnatureco de l’ Volapük + falis al li en la okulojn de la unuaj paŝoj de la okupoj, kaj ĝia + <span class="tei tei-pb" id="page8">[p. 8]</span> malbonsoneco + ofendis la estetikan senton de Ĉielson, sed li ellernis ĝin pro la + ideo, kiu en liaj okuloj estis ĉirkaŭita per aŭreolo de grandeco. + Farante informiĝojn pri tio, kiel staras en la mondo la afero de + Volapük, li baldaŭ eksciis, ke tiu ĉi lingvo kvankam havas multajn + partianojn, sed ke al ĝi aperis forta kaj danĝera konkuranto, + senigita de ĉiuj ĝiaj mankoj, ke tiu ĉi nova lingvo aperis ĵus sub la + ĉielo de Rusujo, kaj ĝia nomo estas—Esperanto. Ĉielson rapidis + kompreneble konatiĝi kun tiu ĉi nova mirindaĵo de la eŭropa + civilizacio kaj estis ensorĉita per ĝi. En ĝi li vidis novan epokon + de l’ homaro kaj senturne dediĉis sin al la servado de ĝi.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Lasu la mondon + ekscii antaŭe Esperanton, doni al la lasta vivon kaj rajton de + regnaneco, kaj tiam oni povos alpaŝi al la lingvo de Marso....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Tiamaniere la + fantazia ideo degeneris en la alian, pli realan kaj atingeblan, al + kiu li fordonis sin kun tuta sia energio. Lia neordinara naturo ne + povis fortiri sin per kio ajn duone, kaj tial Ĉielson, fariĝinte + esperantisto, ĵetis ĉiujn antaŭajn aferojn kaj tute trempis sin en la + propagandon de la lingvo internacia. Li komprenis, ke la propagando + devis esti afero ne kabineta, sed societa, kaj tial li penadis akiri + la plej diversajn kaj vastajn interligojn kaj konatecojn, kio, dank’ + al lia bela eksteraĵo, elegantaj manieroj kaj viva, akra saĝo, estis + afero facile atingebla. Estadante en la societoj kaj uzante ĉian + pretekston por transkonduki la paroladon sur sian amatan temon, li + rapide konvinkiĝis, unue, ke la societo estas treege nemovema kaj pli + facile sin fortiras per fortaj efektoj, ol per profundaj veroj, kaj + due, ke tiu sama societo estas tute blinda, ke 9/10 de ĝi ĝis nun + tute ne konas la ideon kaj indecon de la lingvo tutmonda kaj eĉ ne + scias pri ĝia ekzistado. Lin treege frapadis tiu cirkonstanco, ke, + malgraŭ la okjara ekzistado de Esperanto, ofte eĉ kleraj homoj + malfermadis la buŝojn, aŭdinte pri tio, ke ie estas ia lingvo, kiu + servas por iaj interpopolaj komunikiĝoj k.t.p.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Kaj li rapide + alkonformiĝis al tiuj ĉi aperoj.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Li komencis + kondukadi la vivon tiel, ke li ĉie kaj al ĉiuj faladu en la okulojn. + Li vestadis sin tre elegante, sed <span class="tei tei-pb" id= + "page9">[p. 9]</span> ĉiam tre originale, portadis longajn harojn ĝis + la ŝultroj, grandan, larĝan ĉapelon kaj nazumon en dika testuda + kadro, apogadis sin sur grandegan branĉoplenan bastonon kun ora + butono, sur lia brusto briladis ĉiam hela esperanta stelo, li fumadis + bonegajn cigarojn, paroladis ĉiam kuraĝe kaj laŭte, kaj en stratoj, + teatroj k.t.p. li aperadis ĉiam kun kiu ajn el esperantistoj, por + publike paroladi en la lingvo internacia. Lia aperado en kiu ajn urbo + elvokadis tuj multajn famojn kaj demandojn, kaj tuj traportiĝadis la + sciigo, ke tia stranga persono estas esperantisto, apostolo de la + nova internacia lingvo, ke li estas tre saĝa kaj aminda, volonte + donas al ĉiuj instrukciojn kaj gvidojn, estas bone alprenita en unuaj + salonoj de la urbo, sed ne abomenadas butikon de viandaĵisto aŭ + metiejon de botisto k.t.p. k.t.p.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Tiamaniere li + rapide akiradis gloron kaj malkovradis al multaj la okulojn sur la + disvastigatan de li aferon. Sed ĉion tion ĉi li faradis preskaŭ + pasante, lasante civilizadi la amason al siaj helpistoj, kiujn li + kreadis ĉie facile el varmegaj kaj plej lertaj siaj adorantoj; li do + mem prenadis sub sian personan favoron nur homojn tre influajn kaj + per kio ajn tre gravajn por la afero: redaktorojn de gazetoj, amatajn + de publiko verkistojn, popularajn artistojn, malavarajn riĉulojn + k.t.p. Havante altan talenton gvidi amason, li povadis konduki la + aferon tiel, ke la signita per li ofero neniom forglitadis el liaj + manoj.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Ni rimarku, ke li + mem paroladis tre malmulte kaj neniam lacigadis la aŭskultantojn per + longaj predikoj pri la lingvo; kun propra al sola li akreco li + kaptadis, aŭ eĉ nevideble subpreparadis oportunan minuton kaj per + mallongaj, flamaj kaj inspiritaj vortoj batadis je plej senteblaj + kordoj de la aŭskultantoj, kaj lia parolo neniam faradis maltrafon. + Al tio ĉi li neniam ripetiĝadis; lia parolo neniam havadis kion ajn + ŝablonan, sed ĉiam estadis tre saĝe alagordita al la + cirkonstancoj—kaj en tio ĉi konsistis ĝia tuta forto.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Ankoraŭ unu + rimarko. Ĉielson tre profunde konis la naturon de l’ homo kaj + komprenis la signifon de eksteraj formuloj kaj ceremonioj, kaj tial + li enkondukis unu moron <span class="tei tei-pb" id="page10">[p. + 10]</span> kaj severe observadis plenumon de ĝi—moron salutadi unu + alian per la vortoj: „Ĉu vi esperas“?—„Jes, mi esperas.“—ĉe renkonto, + kaj: „Esperu“!—„Jes, mi esperos“—anstataŭ adiaŭ. Li tre koleradis, se + esperantistoj ne plenumadis tiun ĉi moron, dank’ al kiu ili pli + facile proksimiĝis unu kun alia.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Tia estis la + persono Ĉielson kaj tiaj estis liaj laboroj.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Pasis ĉirkaŭ dek + jaroj, kaj en Eŭropo, dank’ al liaj zorgoj, kreiĝis multaj kluboj kaj + esperantaj societoj kaj la nombro de esperantistoj altiritaj de li al + la afero kalkulis sin jam je dekoj kaj centoj da miloj. Loĝante en + nia urbo jam ĉirkaŭ unu jaro, kie li proponadis krei ĉefan esperantan + klubon, li ne senfundamente turnis sian atenton sur la riĉan + kuraciston Monbleron, sed tiu, kiel tuj konsideris Ĉielson, postulis + longedaŭran kaj tre metodan flegon, kaj tial li estis donita en + zorgadon al sia kunloĝanto, varma esperantisto Siksten. Sed en tiu ĉi + fojo Ĉielson faris grandan maltrafon, ĉar tiu ĉi elekto montriĝis + tute ne prospera. La afero de l’ propagando ne sole ne moviĝis + antaŭen, sed eĉ Monblero kun grandiĝanta malpacienco aŭskultadis la + longajn parolojn de sia kunloĝanto kaj anstataŭ respondo silente + malproksimiĝadis sian ĉambron....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Kaj jen nun tiu ĉi + granda esperantisto vizitis nian kuraciston.</p> + + <div class="tei tei-tb"> + <hr style="width: 25%" /> + </div> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">La parolado kelkan + tempon turnadis sin sur interesaj por ambaŭ interparolantoj + cirkonstancoj de la vivo, kiam Ĉielson demandis Monbleron, ĉu li ne + ricevis kiajn ajn sciojn pri Siksten, kiu ĝis nun nenion komunikis al + li pri sia nova vivo.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Tie ĉi estas + io—montris la mastro malpene per mano la malkovritan leteron, + kuŝantan sur la tablo,—kia strangulo, li persekutas min eĉ nun kun + sia lingvo internacia, al kiu mi sentas nenian simpation.... Mi eĉ ne + legis ĝin.... mi ne volas.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">La gasto per + grandaj okuloj ekrigardis la interparolanton; li ne supozis eĉ, ke la + propagando de Siksten povis doni tiajn plorindajn + rezultatojn.</p><span class="tei tei-pb" id="page11">[p. 11]</span> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Tiel, vi eĉ ne + legis ĝin? Oni povus ekpensi, ke vin tre malmulte interesas la sorto + de via amiko.... Se vi al mi permesos, mi rigardos tiun ĉi leteron: + povas esti, ke en ĝi ni trovos kion ajn atentindan.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Ho, mi + konsentas.... Esperanto—tio ĉi estas via specialeco.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Ĉielson + profundiĝis en la legadon de la letero, dum la mastro per grandaj + paŝoj mezuradis la ĉambron.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Ba! tie ĉi la + afero tuŝas persone vin, se vi volas,—ekkriis gaje la esperantisto, + interrompante la legadon—tie ĉi estas parolo pri ia bela juna virino, + videble via konata!....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Kiel do vi povis + preterlasi tian leteron?</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Pri kia + virino?—haltis mirigite Monblero.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Jen vi vidas. + Aŭskultu: mi tradukos al vi tiun ĉi leteron; ĝi estas tre interesa + kaj mi eĉ ne atendis tian talenton ĉe nia komuna amiko....—kaj + Ĉielson komencis traduki la leteron, kies enhavo montriĝis + sekvanta:</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em; text-indent: 7em"> + „Kara amiko!</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Pri mia vivo en N. + mi nenion al vi komunikos, ĉar mi jam duan semajnon pasigas en + somerloĝo en interspaco de ĉirkaŭ dek kilometroj de tiu ĉi urbo. + Alveturinte en N., mi antaŭ ĉio faris vizitojn al la tieaj ĉi + esperantistoj, en la nombro de kiuj mi renkontis certan sinjoron + Marei, malnovan amikon de juneco de mia mortinta patro, kaj nun + bonhavan tiean ĉi bienhavanton, alveturintan en N. por kelka tempo + kun tuta sia familio. Malfacile estas priskribi al vi, kian bonkoran + akcepton mi renkontis en lia domo. Mi estis treege karesita de la + mastro kaj prezentita tuj al ĉiuj membroj de lia familio, invitita en + tiu sama tago al tagmanĝo, poste al balo, donita de sinjoro Marei al + liaj amikoj N—aj, poste mi devis doni la vorton ĉiutage vizitadi + ilin, al tag-, aŭ vespermanĝo, kaj fine sinjoro Marei, elveturante + sian bienon, proponis al mi veturi kune kun li je kelkaj semajnoj kaj + ripozi en lia domo, ĉar miaj universitataj okupoj estos komencitaj + ankoraŭ ne baldaŭ. Kompreneble, mi ne povis rifuzi al la bonkora + mastro, kaj jen—mi spiradas nun per belega aero, saturita de bonodoro + de rozoj; rajdadas aŭ <span class="tei tei-pb" id="page12">[p. + 12]</span> naĝadas per ŝipeto, dorlotadas min en malvarmeta ombro de + kaŝtanoj kaj cipresoj, ĉasadas, ĝuadas la vivon kaj + ĉirkaŭflirtadas.... Jes, mi ĉirkaŭflirtas, ĉar estas kiun + ĉirkaŭflirti, estas por kiu perdi la kapon.... Vi devas scii, ke la + familio de sinjoro Marei, krom li mem kaj lia edzino, tre respektinda + kaj simpatia sinjorino, estas ankoraŭ kunmetita el du filinoj, + dekdu-jara filo, alveturinta domen al libertempo, kaj malproksima + parencino de s-rino Marei, ia fraŭlino Izabelo Kartuŝ, bonega + legistino kaj ne simpla muzikistino. Ambaŭ filinoj de s-ro Marei + estas jam grandaĝaj fraŭlinoj kaj ambaŭ tiel belegaj, ke malofte + prosperas renkonti ion similan. La pli maljuna de ili, Karolino, + alta, bontalia nigraharulino, kun riĉega velura harligo, kun mirindaj + seriozaj, plenaj de profunda esprimo okuloj, ŝajnas al mi diino de la + beleco, per ia miro transportita al ni el la mondo de la klasika + antikveco. Ŝi estas ĉiam kvieta, majesta kaj kvazaŭ enpensa; ŝi ridas + malofte, sed se sur ŝiaj mirindaj lipoj aperas rideto, tiam vi vidas + en ĝi tiom da sorĉanta ĉarmo, ke la nova paradizo malkovriĝas antaŭ + vi.... La pli juna, Elizo, estas ankaŭ belega ekzistaĵo, sed iom de + alia speco—kaj mi diros al vi sub la plej granda sekreto—ŝi tre al mi + plaĉas. Tiu ĉi estas de la plej pura sango francino, mallumhara, + mallumokula, petola kiel diableto, ĉiam gaja, sprita kiel Hejne, + viviganta tutan nian societon, kies ĉiuj membroj vice estadas celo al + ŝiaj ŝercoj. Kompreneble ricevas ankaŭ mi, kaj, se vi volas, pli + multe ol aliaj, sed je tiu ĉi belulineto ne estas eble koleri.... Kio + do tuŝas la fraŭlinon Kartuŝ, ŝi ludas en nia rondeto duagradan + rolon. Ŝi estas ne tre bela, vespere okupadas nin per deklamado aŭ + muziko, akompanadas nin en promenadoj kaj ne pli.... Mi treege + disskribiĝis kaj mi sentas, ke jam longe estus tempo fini la leteron, + sed mi ne povas silenti pri unu cirkonstanco, tuŝanta persone vin. + Antaŭ nelonge vespere, kiam ni, t.e. mi kaj fr-ino Karolino, sidis en + laŭbo kaj rigardis sur plateto gajan kuradon de la juna gimnaziisto + kaj du aliaj fraŭlinoj, Karolino komencis demandadi min pri mia + antaŭa vivo kaj miaj konatoj. Ĉe elnomo de miaj amikoj venis la vico + ankaŭ al vi kaj, apenaŭ mi <span class="tei tei-pb" id="page13">[p. + 13]</span> komencis priskribadi vian eksteraĵon, ŝi fariĝis tre + serioza kaj atenta kaj eĉ, interrompinte mian rakonton, postulis de + mi la pli precizajn montrojn pri via figuro. De tio ĉi mi konkludis, + ke vi estas kvazaŭ al ŝi konata, kaj, interesita pri tio ĉi, mi eĉ + decidis demandi ŝin, de kie ŝi povas vin koni. Karolino iom balbutis, + sed fine diris, ke antaŭ du jaroj ŝi, estinte kun la patrino por + maraj banoj en Nicco, renkontis tie junan komencantan kuraciston, kiu + turnis sur sin ŝian atenton kaj kiu laŭ sia eksteraĵo estis tre + simila al tiu, kian mi priskribis al ŝi vin. Pli mi nenion de ŝi + sciiĝis, sed ankaŭ tio ĉi, mi pensas, al vi estos sufiĉe + interesa.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Jen, amiko, kiel + neatendite la sorto ridetis al mi kaj kiel agrable mi pasigas la + tempon. Respondu al mi, mi petas, pli rapide, kion oni aŭdas ĉe vi + bonan, kiel vi vivas kaj kiel iras viaj okupoj. Mi ĉirkaŭprenas + vin,—amanta via amiko A. Siksten.“</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Tiu ĉi letero + faris efektive ian impreson sur Monbleron. Kiam Ĉielson finis sian + tradukon, Leono sidis ankoraŭ iom da tempo en profunda enpenseco, + direktinte la okulojn en nedifinitan malproksimaĵon. Fine li + ekkonsciiĝis kaj, rimarkinte sur si akran rigardon de sia gasto, tre + konfuziĝis kaj ruĝiĝis.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">La gasto leviĝis + kaj komencis diri adiaŭ.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Nu kiel, ĉu vi ne + volas doni al mi tiun ĉi leteron, se ĝi estas al vi ne + bezona?—demandis li kvazaŭ okaze, premante la manon de la + kuracisto.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—N—n—e, ĝi + restu.... povas esti, ke mi ankaŭ trarigardos ĝin en libera + tempo—ekmurmuris tiu ree konfuziĝante.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Facila rideto + trakuris sur la anguloj de lipoj de Ĉielson, sed la mastro ĝin ne + rimarkis kaj la junaj homoj disiĝis.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Ankoraŭ longe post + la eliro de l’ gasto la kuracisto ne povis liberiĝi de ĉirkaŭkaptinta + lin revo. Rememoriĝis al li la tempo, pasigita antaŭ du jaroj en + Nicco kaj rememoriĝis efektive vidita tie juna fraŭlineto, frapinta + lin per sia klasika beleco. Tiun ĉi fraŭlineton li vidis iom da + fojoj, akompanatan de maljuna kaj severa sinjorino; iom da fojoj liaj + okuloj <span class="tei tei-pb" id="page14">[p. 14]</span> + renkontadis la okulojn de la juna fraŭlino kaj en la direktita sur + lin ŝia rigardo li legis ion simpatiantan kaj en tiu sama tempo + kuraĝigantan kaj serĉis jam oportunan okazon, por esti prezentita al + la juna virino, sed tia okazo longe ne aperis, kaj jen subite ambaŭ + virinoj malaperis. Laŭ la faritaj informiĝoj ili elveturis sudon de + Italujo kaj de tiu tempo jam ne renkontiĝis sur lia vojo de vivo.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Ĉio tio ĉi estis + antaŭ longe kaj pasis senrevenonte, sed Monblero sentis, ke tiu ĉi + renkonto ne restis, kiel centoj da aliaj, por li senpostesigna. La + figuro de la belega nekonatulino ial tre obstine restadis viva en lia + memoro kaj reviviĝadis ne unu fojon antaŭ li en la horoj de lia + malgaja humoro, kiam li pli akre, ol ordinare, sentadis ian sopiron + de la soleco.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Kaj jen tiu ĉi + simpatia figuro nun ree aperas antaŭ li kaj reaperas lumigita per + neatendita lumo: tiu ĉi virino, montriĝas, rimarkis lin, komencantan + kuraciston; kaj ankaŭ, kiel li mem, konservis lian figuron en sia + memoro.... Ke tiu ĉi Karolino estas tiu sama juna banulino, kiun li + renkontis en Nicco, ne povis esti ia dubo. Ĉiuj ŝiaj ecoj, + prezentitaj en la letero de Siksten, jesigis tiun ĉi konvinkon. Sed + se tio ĉi estas tiel—lia unua renkonto kun ŝi, povas esti, ne estis + por li la lasta en la vivo.... La sorto ankoraŭ povas ilin kunpuŝi + kaj proksimigi....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Tiaj pli malpli + estis post la eliro de Ĉielson la revoj de la juna kuracisto, kies + animo malgraŭ la fortiro per sciencoj, konservis multon da juna virga + kaj poezia fajro. Malgraŭ tamen ĉio tio ĉi, li al Siksten ne + respondis. En la komenco detenis lin fiereco ofendita per la + esperanta teksto de la letero, kaj poste la tempo kaj la laboroj iom + post iom reglatigis la impreson de la ricevitaj komunikoj—kaj la vivo + ree ekfluis en la antaŭa ordo.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Pasis ankoraŭ unu + semajno kaj Monblero ree trovis sur la tablo ampleksan leteron, + adresitan per konata al li mano de Aŭgusto. En tiu ĉi fojo la + scivoleco estis tiel forta, ke li, ne atendante la tradukinton, mem + kun „Universala Vortaro“ <span class="tei tei-pb" id="page15">[p. + 15]</span> en la manoj komencis vorto post vorto konatiĝi kun la + enhavo de la letero.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">En la dua letero + la amiko sciigis al li inter cetera la sekvanton: Hieraŭ ni en granda + societo da rajdantoj faris vetureton en arbareton, kuŝantan je kvar + kilometroj de la bieno de s-ro Marei. La vetero estis belega. La + profunda blua ĉielo estis semita de graciaj amasumaj nuboj, la + alaŭdoj pepadis super la kampoj, alte en aero naĝadis longaflugilaj + cikonioj, maldekstre de la vojo sin tiris profunda kavo, sur kies + fundo kuras rapida rivereto, faranta kelkajn artajn lagetojn kun + verdaj digoj kaj eterne murmurantaj muelejoj. Apud la turno la vojo + fariĝis pli malvasta kaj dank’ al tio ĉi nia societo, kiu rajdis la + tutan tempon per rapida troto, distiriĝis; mi montriĝis en la nombro + de la lastaj rajdintoj kaj ekaperis apud Karolino, kiu rajdis sur tre + maltrankvila ĉevalo kaj devis konstante ĝin detenadi. Iom da tempo ni + rajdis silente, sed, alveturante al la arbareto, mia akompanantino + ekrigardis min subite. (Ho, kiel bela ŝi estis en tiu ĉi tempo: la + veturado sur la obstina ĉevalo ŝin tre ekvarmigis; la delikataj ŝiaj + truoj de l’ nazo ektremadis kaj disbloviĝadis, sur la vangojn elpaŝis + hela purpuro, kaj la okuloj bruladis de tia fajro, kian mi ĝis nun ĉe + ŝi ne vidis.)</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Kio do, s-ro + Siksten—turnis ŝi sin subite al mi kun demando—ĉu respondis al vi ion + via amiko?</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">(Mi devas tie ĉi + konfesi al vi, amikego, ke mi trababilis al ŝi pri ĉio, kion mi + komunikis al vi en la estinta letero. Karolino estas, kvazaŭ, pli + malkaŝema por mi, ol por ĉiuj siaj parencoj, kaj mi ĝuas ial ian + apartan favorecon; povas esti, ke mi eraras, sed vi komprenas, ke + mensogi al ŝi estas al mi tre nefacile kaj nelerte.)</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Ne—mi + respondis—ĝis tiu ĉi tempo mi ne ricevis de li unu vorton.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Nebona do estas + via amiko—rimarkis ŝi, malaltigante la voĉon.—(Vi efektive povus, + skribi al mi kvankam iom da linioj!)—Li tro rapide forgesas siajn + konatojn—aldonis ŝi kaj en ŝia voĉo eksonis malgaja noteto.—Al kiu + <span class="tei tei-pb" id="page16">[p. 16]</span> rilatis tiu ĉi + vorto—siajn—al mi, aŭ al ŝi mem—certe mi ne povas al vi diri“....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Kiam post kelkaj + tagoj al Monblero alvenis Ĉielson, li eksciis, ke la dua letero de + Siksten estas jam longe tradukita, tralegita kaj eĉ estas alsendita + respondo al Aŭgusto.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Je l’ kaŭzo de tiu + ĉi respondo Monblero ricevis ree sekvantajn iom ekscitintajn lin + liniojn.—„Mi kore dankas vin, amikego, por via letero, kiu vivigis en + mi la memoron pri niaj amikaj interligoj kaj la jaroj, travivitaj sub + unu tegmento, sed.... tiu ĉi letero perdiĝas vane—ne por mi, + kompreneble, ho ne, ne! sed por ŝi.... vi scias, pri kiu mi + parolas.... Ŝi—sed ne ŝi sola, sed ankaŭ tuta la domo de s-ro + Marei—estas varmegaj esperantistoj. Tie ĉi neniu parolas alie, krom + nur en esperanto, kaj la tuta korespondado, kun kiu nur oni povas, + iradas en nia lingvo. Karolino estas, se vi volas, pli pedanta rilate + tion ĉi, ol ĉiuj tieuloj; ŝi ofte paroladis, ke ĝis tiu tempo, ĝis + nia lingvo ricevos en la civilizita mondo forton de ekzistado, ĝiaj + predikistoj devas ne ellasi plej malgrandan okazon, por pruvi al la + publiko ĝian utilecon kaj belecon kaj, kie oni devas, ili oferu eĉ + por ĝia utilo sian hejman lingvon, ĉar tiu ĉi ofero estos tempa kaj + ĝiaj fruktoj—eternaj. Kompreneble, ke mi, priskribante al ŝi vin,—kaj + ŝi demandas min tre ofte kaj interesiĝas pri ĉia bagatelo pri + vi—hipokritis kaj priskribis vin, kiel varmegan esperantiston. Post + tio ĉi kompreneble mi ne povis montri al ŝi vian leteron, nek eĉ + konfesi pri ĝia ricevo—alie mi tute malaltigus vin en ŝiaj + okuloj“....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">En fino de la + letero staris la sekvanto:—„Ĉe ni tre ofte estadas gastoj—najbaraj + bienhavantoj kun la familioj kaj junaj homoj el la urbo. En la nombro + de la lastaj komencis vizitadi nin tre ofte juna Pariza artisto Ĵan + Ĵoli, homo tre klera, bela, salona kaj pursanga esperantisto. Li tre + malkaŝite ĉirkaŭflirtas Karolinon kaj malfacile estas diri—ĉu kun + sukceso, aŭ sen ĝi. Se ĝis nun li ne atingis ankoraŭ la plenan + sukceson, kiu scias, kio povas okazi en estonteco!.... Ĉar el via + letero mi vidas, ke Karolino estas al vi, kiel mi ankaŭ esperis, ne + tute seninteresa, mi konsilus <span class="tei tei-pb" id= + "page17">[p. 17]</span> kvankam per kio ajn sciigi pri si (plej bone, + kompreneble, per letero.).... Preskaŭ ĉiutage, kiam ni renkontas nin + kun ŝi en la gastoĉambro en antaŭtagmanĝa tempo, ŝi salutas min per + tia ekzamenanta rigardo, en kia mi klare legadas unu kaj tiun saman + demandon: Ĉu skribis ion via amiko?—Kaj jen ĝis nun mi devas delasi + la okulojn, kvazaŭ mi per io ekkulpiĝis antaŭ ŝi“....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Ĉiun vesperon + komencante de tiu tago, en kiu estis ricevita tiu ĉi letero, Monblero + pasigis en forta ekscito, preskaŭ en maltrankvilo. Ĝis la profunda + nokto en lia kabineto sonadis surda egalmezura frapado de liaj paŝoj. + Kiu vidus lin en tiuj minutoj, venus al la neevitebla konkludo, ke en + la fiera kaj obstina koro de la juna kuracisto fariĝas surda batalo + de sentoj, decidiĝas serioza demando—ĉu humiliĝi al la cirkonstancoj, + aŭ defendi siajn konvinkojn, kaj kun ili sian nedependecon. Sed + videble fine la unua duono de tiu ĉi problemo venkis, ĉar en la + sekvanta mateno Ĉielson estis tre agrable mirigita per la vizito de + Leono kaj lia propono aliĝi al la Ligo Esperanta.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Ĉielson + kompreneble akceptis lin kun eletenditaj brakoj.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Vi devas, kara + amiko,—klarigadis li al la kuracisto, doni vian „promeson“ kaj + deprenadi ĝin de aliaj, kie nur prezentos sin la ebleco. Por eniri la + Ligon, vi devas aboni nian gazeton „Lingvo Internacia“ kaj la + „Bibliotekon“; kiel ekstera signo servu al vi stelo sur la brusto kaj + malkaŝita parolado en esperanto kun ĉiuj kvankam kiom ajn sciantaj + nian lingvon. Nun jam estas la tempo, kiam por esperantisto estas + bezona ne sole teoria konatiĝo kun nia lingvo, sed ankaŭ plej plena + praktika scio de ĝi. En nia do lingvo vi komencu tuj la plej vastan + komunikiĝadon kun esperantistoj de ĉiuj landoj kaj popoloj, kvankam + eĉ sciataj al vi nur el nomaroj de esperantistoj; krom tio ĉi mi + konsilus al vi komunikiĝadi per nekovritaj leteroj kun noto en la + lingvo de la adresato, ke la letero estas skribita en la lingvo + internacia. La pli gravajn de ricevataj de vi leteroj vi povos lokadi + en kiajn ajn de eŭropaj gazetoj ankaŭ kun notoj, ke viaj korespondoj + estas prenitaj el la interkomunikiĝado de du <span class="tei tei-pb" + id="page18">[p. 18]</span> esperantistoj. Al ĉiuj esperantistoj, de + kia ajn stato ili estus, ĉe ni estas akceptite montri apartan + gastamon kaj favoron, ĉar nia afero ne limiĝas nur per la akceptado + de unu simbola lingvo, sed ĉefamaniere dekondukiĝas al frata + proksimiĝo de homoj, disunuigataj per la spaco, lingvo, religio, + nacieco k.c.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Jen estas en ĉefaj + strekoj viaj plej unuaj estontaj ŝuldoj; kio do tuŝas la esencon de + la afero—ĉar ĉio dirita antaŭe rilatas pli al la eksteraj aperoj de + nia afero—mi konsilus aranĝiĝi tiel, ke laŭ ebleco ĉia apero de via + vivo konsentu kun la spirito de Esperanto, laŭ ebleco ĉiam kaj ĉie + faradu subtenon al nia afero, subtenon moralan kaj laŭ mezuro da + fortoj ankaŭ materialan. Mi diras—laŭ ebleco—ĉar mi scias la + malfortan flankon de la homa animo. Ne ĉiuj povas, kiel mi, forgesi, + ke ili estas homoj, infanoj de ia lando, epoko, de ia sistemo da + moroj, tradicioj, religiaj konvinkoj k.c., kaj memori nur, ke ili + estas esperantistoj. Tia fortiriteco per la ideo kaj dediĉo de si + tuta al la servado al ĝi estas atingebla ne al ĉiuj kaj tial mi + kutimis postuladi de homoj nur la eblan al ili.... Tiamaniere, se la + montritaj kondiĉoj ne estos al vi tro ŝarĝaj, tiam mi en la nomo de + la tuta Ligo Esperanta varme premas vian manon kaj, alprenante vin en + niajn fratajn ĉirkaŭprenojn, rapidos sciigi pri tio ĉi nian + ĉefon.“</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Forta premo de la + mano estis elokventa respondo de la flanko de Monblero. Ne pasis + ankoraŭ de tiu tempo du semajnoj, kaj nian kuraciston oni povus jam + nomi finita esperantisto. La subtenata de li komunikiĝado kun Siksten + ekflamigadis en li ian neklaran sed fortan senton, similan je amo, + ĵaluzo kaj malespero kune. Lia tuta esenco rapidis en la familion de + s-ro Marei, al Karolino, kiu, kiel idealo, kreita per sola lia + fantazio, ŝajnis al li eĉ multe pli bona, ol en la priskriboj de + Aŭgusto; sed la nefidado je siaj fortoj rilate Esperanton (li ĝis nun + estis malkontenta je siaj progresoj) kaj la timo esti konfuzita per + tia forta konkuranto kian li imagadis al si la belan esperantiston + Ĵoli, konstante haltigadis liajn atencojn kaj devigadis lin kun + duobla energio perfektigadi en si la lingvon kaj la sentojn de + Esperanto.</p><span class="tei tei-pb" id="page19">[p. 19]</span> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Sed fine la kaliko + estis transplenigita. En la mezo de Julio Monblero ricevis de la + juristo ampleksan leteron, en kiu li inter cetera ellegis la + sekvanton:</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">„Vi scias + kompreneble el la gazetoj, ke en la nuna somero ĉe ni en N. estas + malfermita higiena ekspozicio. Dank’ al la granda kunveturo al ni el + diversaj regnoj de profesiistoj, industriistoj, kuracistoj, homoj + suferantaj je diversaj malsanoj, aŭ altiritaj per aliaj celoj, nia + ekspozicio havas perfekte internacian karakteron kaj prezentas tre + vivan kaj multkoloran pentraĵon da tipoj, kostumoj kaj ĵargonoj. Tiun + do cirkonstancon jen ekuzis, laŭ la ideo de Karolino, s-ro Marei por + la propagando de nia afero en neestinte granda skalo. Dank’ al la + proksima konateco kun la administratoroj de la ekspozicio, en la unua + tago de la dua sezono de ĝi la ĉefa salono estis donita al la dispono + de s-ro Marei, kiu aranĝis en ĝi seanson kaj poste balon de + esperantistoj. Ĉiuj elspezoj fariĝis je la rimedoj de s-ro Marei; + dekoracian parton administradis s-ro Ĵoli, sed la animo de tiu ĉi + entrepreno estis kompreneble Karolino.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">La soleno + prosperis belege. Kvankam la biletoj estis disdonitaj kun granda + elektemeco, sed tiel multe estis da volantaj, ke la plej granda + salono de la ekspozicio ne povis enspaci ĉiujn scivolajn. La soleno + malfermiĝis per la himno „Espero“, plenumita de du ĥoroj kaj granda + orkestro, dismetitaj sur la balkono, sub la marmora busto de la + kreinto de Esperanto. Poste s-ro Marei eklegis mallongan, sed hele + pripentritan historion de nia lingvo kaj de la unuaj esperantistoj + s-roj Zamenhof, Trompeter k.c. Poste ia tenoro ekkantis kun akompano + de la orkestro belegan arion de Zibel el Faŭsto; poste fr-ino Kartuŝ + ekdeklamis iom da fragmentoj el Demono kaj Miltono.... Sed mi ne + priskribados al vi la tutan programon de la seanso, ĉar dank’ al la + stenografio ĉiuj gazetoj en la sekvanta tago ripetis ĉion tion ĉi kun + plej plena precizeco. Mi diros nur, ke la teksto de ĉio legita kaj + kantita kun la traduko en diversaj eŭropaj lingvoj estis senkalkule + disdonata al la volanta publiko, dank’ al kio tie ĉio kaj al ĉiuj + estis komprenebla.... La fino inde kronis la <span class="tei tei-pb" + id="page20">[p. 20]</span> belege ekpensitan de Karolino aferon. Kiam + en la lasta numero du ĥoroj kaj orkestro ree okupis siajn lokojn + antaŭ la busto de la kreinto de nia lingvo, sub la multkolora tendo + el vivaj, malsekigataj per fontanoj, kreskaĵoj kaj floroj,—la + ekelektrigita per ĉio antaŭira publiko, malgraŭ ke duono konsistis el + homoj, nedediĉitaj ankoraŭ en nian aferon, per konsenta, plena de + ravo ĥoro ekkantis la himnon „Espero“ kaj ekmontris tian animitecon, + tian altan moralan humoron, ke en multaj okuloj ekbrilis briliantoj + de larmoj de ĝojo kaj kortuŝeco. La homoj, fremdaj ĝis tiu ĉi tempo + unu al alia, premadis al si la manojn, ĵetiĝadis reciproke en + ĉirkaŭprenojn; multaj tuj tie ĉi butonumadis al sia brusto la + esperantajn stelojn; multaj portadis al la iniciatoro de la + soleno—s-ro Marei—siajn oferojn por nia afero.... Elizo kaj Karolino, + superante ĉiujn fraŭlinojn per sia beleco kaj gracieco, kun + ensorĉantaj ridetoj alprenadis ĉiujn tiujn ĉi alportojn kaj tuj tie + ĉi disdonadis al la novaj esperantistoj la stelojn, ringojn, + esperantajn ĉirkaŭmanojn, verdajn bandojn k.c. Entute tio ĉi estis + majesta, levanta spiriton pentraĵo, al kia similan mi ĝis nun ne + vidis.... Vespere en tiu ĉi sama salono estis granda balo. Laŭ pli + antaŭe verkita programo la plimulto da esperantistoj kaj + esperantistinoj aperis en diversaj naciaj kostumoj. Belege estis vidi + la portiĝintajn en la ondoj de la muziko parojn, kunmetitajn el la + reprezentantoj kaj reprezentantinoj de la klasika Italujo, floranta + Hispanujo, severa Norvegujo, mirinda Hindujo, militema Germanujo, + varmega Egiptujo, majesta Rusujo k.c.—sed por vi, mia amiko, la ĉefa + konsistas en la sekvanto.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Karolino estis + vestita kiel korsikanino; tiu ĉi kostumo tiel estis konforma al ŝia + klasika belega profilo, ke ŝi decide superis ĉiujn atendojn. Ĵan Ĵoli + la tutan vesperon ĉirkaŭflirtadis ŝin kaj kondukadis sian aferon tiel + malkaŝite, ke li turnis sur sin universalan atenton. Kio tuŝas + Karolinon, ŝia konduto (mi tutan tempon observadis ŝin) estis treege + enigma. Ne forigante de si Ĵanon, ŝi tamen ne ŝajnis tute kontenta de + li kaj ĉiam kvazaŭ atendadis iun aŭ ion. En la komenco de la dua + duono de la balo, post la granda internacia <span class="tei tei-pb" + id="page21">[p. 21]</span> kontraŭdanco, ŝi fariĝis tre serioza kaj + enpensa. Ekuzinte paŭzon inter la dancoj, mi, movata per scivoleco, + nerimarkeble alproksimiĝis al ŝi kaj demandante ekrigardis en ŝiajn + okulojn—kaj en tiuj ĉi belegaj okuloj mi ellegis alarmon.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Ni iru en la + bluan kabineton—diris ŝi al mi murmurete—mi devas fari al vi gravan + komunikon....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Mi humile sekvis + post ŝi. Kiam ni okupis liberan kanapon, ŝi timeme rerigardis ĉirkaŭe + kaj, fleksiĝinte al sama mia orelo, ekmurmuretis.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Ĉu vi scias, s-ro + Siksten, Ĵoli ĵus, en la tempo de la lasta kontraŭdanco proponis al + mi sian koron kaj manon....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Mi preskaŭ sciis + tion ĉi—respondis mi, penante ŝajni trankvila.—Sed kio do el tio ĉi + sekvas?</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Mi dezirus scii + vian opinion pri tio ĉi.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Mian + opinion?—respondis mi sen ĝeno—mia opinio estas tia, ke, se vi + demandas mian opinion, sekve vi lin ne amas kaj sekve vi devas al li + rifuzi.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Karolino rigardis + sur min el post la ventumilo per tia rigardo, kvazaŭ ŝi penis difini, + ĉu miaj vortoj estis nur logika silogismo, aŭ rezultato de ia malica + celo.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—S-ro Ĵoli—diris + ŝi—prezentas belegan partion en ĉiuj rilatoj kaj, se mi turnas min al + via opinio t.e. laŭ via esprimo, se mi.... ŝanceliĝas—ĝi estas kulpo + de unu bone konata al vi persono, kiu, malgraŭ ĉio, min ĝis nun.... + tre interesas.... Mi promesis al s-ro Ĵoli doni lastan respondon + ĝuste post semajno de hodiaŭa balo, kaj nun.... mi devas per tia aŭ + alia maniero ekzameni.... miajn sentojn.... al tiu.... al via + amiko....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Sed en tiu ĉi loko + nia parolado estis interrompita per ia eleganta esperantisto, + subkurinta al Karolino kun invito al rondo de valso....“</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Por Monblero tio + ĉi estis tro multa. Flamigadata per la sciigoj de Siksten, li en la + lasta tempo iradis kiel en haladzo; longedaŭra interna batalado inter + la deziro ekvidi Karolinon kaj timo de tiu ĉi renkonto lin tre + senfortigadis, li perdis internan egalpezon, forĵetis siajn okupojn + kaj eĉ tre malgrasiĝis. La lasta sciigo pri Karolino elkondukis lin + el <span class="tei tei-pb" id="page22">[p. 22]</span> rigideco; li + subite decidiĝis je ĉio; estis donita al li semajno da tempo kaj oni + ne povis malrapidi unu minuton.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">La telegrafa + metalfadeno transdonis al Siksten sekvantan sciigon:—Mi veturas en + N-n. Renkontu min en la stacidomo morgaŭ je la kvara horo post + tagmezo. Mi alveturos prezentiĝi al s-ro M. kaj lia familio.“</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Tuj post la + telegramo la unua vagonaro en la nombro de aliaj veturantoj kondukis + la plej varman, sed en tiu ĉi tempo ankaŭ plej malfeliĉan + esperantiston. En la stacidomo en N. Monbleron renkontis neniu. Tiu + ĉi cirkonstanco iom lin mirigis, sed ne tre konfuzis. Ne haltante en + la urbo, li tuj dungis veturigiston kaj direktiĝis laŭ la bone al li + konata adreso en la bienon de s-ro Marei. La vojo ne montriĝis al li + tiel pentraĵa, kiel prezentadis ĝin Siksten en siaj leteroj, sed + Monblero malmulte turnis atenton ankaŭ sur tion ĉi kaj nur, brulante + de nepacienco, senĉese peladis la veturigiston, malgraŭ ke liaj + ĉevaletoj laboradis konsente kaj kuradis tre bone.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Post du horoj da + veturo la veturilo de Monblero subruliĝis al la granda parko, el kies + densa verdaĵo elrigardis la antaŭa flanko de la granda sinjora domo + kun kurbiĝinta, kovrita per herbo tegmento kaj albatitaj fenestraj + kovriloj.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">La sovaĝiĝinta + parko ekrigardis tre malĝoje; iam luksaj florujoj, boskoj kaj vojetoj + estis kovritaj senintermanke per balaaĵa herbo. De la ĉefa pordego al + la domo kondukis sole apenaŭ trabatita per la piedoj vojeto; ĉio + havis la vidon de terura malpeno.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Monblero haltis + kiel kolono, decide nenion en tio ĉi komprenante. El la profundaĵo de + la parko subkuris al la pordego ia nudpieda maltrankviligita vilaĝano + kaj, depreninte la ĉapon, komencis plifortigite salutadi la + alveturinton.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Kiel nomas sin + tiu ĉi bieno?—turnis sin kun demando al li Monblero.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">La vilaĝano + rigardis sur lin kun antaŭa maltrankvileco en la okuloj, videble ne + komprenante la demandon, kvankam laŭ la rakontoj de Siksten ĉiuj + servantoj de s-ro Marei devis paroladi esperante.</p><span class= + "tei tei-pb" id="page23">[p. 23]</span> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Ĉu tiu ĉi bieno + apartenas al s-ro Marei?—demandis ree Monblero, sed jam en la loka + dialekto.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—O, jes, jes!.... + al s-ro Marei—ekrapidis la vilaĝano, salutante ankoraŭ pli + malalte.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Ĉu efektive s-ro + Marei loĝas en tiu ĉi ruino? ĉu ne estas tie ĉi ankoraŭ alia bieno de + li?</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Ho ne, sinjoro, + pli tie ĉi estas neniaj bienoj de li; sed li mem neniam ĉe ni + loĝadis. Kiam antaŭ dekdu jaroj li mem kun tuta sia familio + transveturis Hungarujon, de tiu tempo ni nur tri fojojn lin vidis.... + Tiu ĉi bieno estas jam eĉ vendita al ia sinjorino, kiun jen ni jam + atendas du tagojn....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Monblero staris + kvazaŭ ekbatita per tondro.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Kiel? Tio ĉi + estas ne ebla!.... Kion vi, azeno, babilas! kie do estas s-ro + Siksten?!....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">La vilaĝano + repuŝiĝis post la pordegon, kvazaŭ prepariĝante en okazo de bezono + forkuri en la arbetaĵojn.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Via moŝto!.... Je + Dio, mi diras al vi veran veron.... s-ro Marei ĉe ni ne estas, sed + jen s-ro Siksten efektive loĝis ĉe ni laŭ la permeso de s-ro la + administratoro la tutan someron. Hieraŭ vespere li ricevis ian + telegramon kaj tuj rapide elveturis de ni, sed ni ne scias kien.... + Li ordonis saluti vian moŝton kaj eĉ parolis, ke, se vi alveturos kaj + min demandados kaj mirados, aŭ eĉ kolerados, mi estu al via moŝto tre + aminda kaj singardema, ĉar al vi plaĉas estadi tre varma sinjoro.... + Li lasis al via moŝto ian leteron....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Kion, ian + leteron?.... montru al mi tuj, azenego, tiun ĉi leteron!....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Via moŝto! ĝi + troviĝas tie ie en lia ĉambro....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Pala, ekscitita, + Monblero puŝis la pordegon kaj per rapidaj paŝoj direktiĝis la + ĉambron, en kiu loĝis la juristo; la nudapieda ĝardenisto sekvis + poste kun granda singardemeco kaj el ia malproksimeco montradis la + vojon.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">La ĉambreto estis + malgranda, preskaŭ malplena, kaj havis la rigardon de somera, fraŭla + loĝejeto; sur la tablo <span class="tei tei-pb" id="page24">[p. + 24]</span> sub la fenestro efektive kuŝis rapide skribita per krajono + letereto, komunikanta la sekvanton:</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">„Mia kara, tre + kara amiko! Kolektu ĉiujn viajn fortojn kaj eltenu la baton! Mi devis + por la plenumo de donita al mi de supre komisio entiri vin en + mensogan intrigon rilate la verkita de mi Karolino, kiu neniam + ekzistis“....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Plu Monblero jam + ne povis legi. La letereto ekglitis el liaj manoj, li falis sur seĝon + kaj kovris al si la okulojn per la manoj....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Malhonoro! honto! + malnobleco! nigra trompo!.... Kaj mi, malsaĝulo, kaptiĝis per tia + fiŝhoko!.... Kaj kiu trompis min, tiel kruele, tiel terure + trompis!—mia kolego, mia fidela amiko, Aŭgusto!.... Ho, se li nun + enfalus al mi sub la manojn, mi.... mi.... mortigus lin, kiel + bruton.... Li ekvolis fari min esperantisto, ha! Tia malnoblulo!.... + Kaj kio do—li atingis ja la sian. Jen mi estas jam esperantisto.... + Ho, estu malbenita tiu ĉi lingvo!....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Kaj la kuracisto + eksaltis de sia loko, deŝiris de si la esperantan stelon, ĵetis ĝin + sur la teron kaj komencis kun furiozo bati ĝin per la piedoj....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Tiu ĉi ofendado de + la ĝisnuna sia idolo kvazaŭ iom lin malvarmigis. Malfacile spirante, + li sidiĝis ree sur antaŭan lokon kaj enfalis en profundan enpensecon. + Li rememoris nun, ke iam li mem rakontis al Siksten pri sia renkonto + en Nicco kun ia belulino kaj la juristo kredeble laŭ la ordono de + Ĉielson ekuzis tiun ĉi lian rememoron. Nun, kiam la okuloj + malkovriĝis, li ne povis kompreni, kiel li ne vidis la tutan artecon + de la fablo, verkita de Siksten; kiel li ne vidis tion, ke nenia + Karolino volus ŝanĝi la belegan partion kontraŭ nekonata homo, vidita + de ŝi du-tri fojojn en strato antaŭ kelkaj jaroj; kiel ne turnis li + la atenton, ke la priskriboj de gazetoj pri la Esperanta balo tre + malmulte estis similaj al la komunikoj de l’ juristo, ke ekzemple la + nomo de s-ro Marei ne estis dirita eĉ en unu gazeto k.t.p. La tuta + falso estis nun kvazaŭ sur la manplato, kaj ĝis nun li vivis kvazaŭ + kun kovritaj okuloj en ia sorĉita mondo.</p><span class="tei tei-pb" + id="page25">[p. 25]</span> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">La suno jam + proksimiĝis al la horizonto; en la ĉambron alportadis sin malseka, + parfuma bonodoro de sovaĝaj floroj, sed la kuracisto ne rimarkadis + tion ĉi, daŭrigante sidi senmove sur la antaŭa loko kun la okuloj, + direktitaj sur la kuŝantan apud liaj piedoj ekĉifitan stelon. + Malfacile estus imagi al si pli grandan malamikon de Esperanto, ol + estis nun Monblero. La propagando de Aŭgusto, komencita bone, + alkondukis, dank’ al lia mallerteco, al la plej malĝojaj rezultatoj + kaj por eterne pereigus la kuraciston por Esperanto, se ne unu okazo, + tiu ĉi granda kreisto de la plej feliĉaj iafoje kombinoj de nia + vivo.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Monblero estis + subite vekita per ia neatendita bruado en la korto. Iu subveturis al + la parko; aŭdiĝis ree la maltrankviligita voĉo de la ĝardenisto; iu + eniris en la antaŭĉambron....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Tio ĉi estas la + malnoblulo Siksten—ekflugis en la kapo de la kuracisto; lia sango + ekbolis; li premis la pugnojn kaj iris al la pordo.... Sed sur la + sojlo aperis ia ĉarma ekzistaĵo. La malrektaj radioj de la subiranta + suno per hela ventumilo lumigis la mirindan vizaĝon de la + nekonatulino, ŝian belege skizitan talion, ŝiajn nigrajn okuletojn + kaj rozajn malgrandajn manetojn....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Tio ĉi estis la + nova posedantino de la bieno de s-ro Marei.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Ĉu vi esperas, + sinjoro?—eksonis la metala voĉo de la alveninta.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Ho jes, + sinjorino.... mi.... mi varme esperas! ekmurmuris la ensorĉita + Monblero kaj repuŝiĝis konfuzita posten, por kovri per si sian + ĉifitan stelon....</p> + + <div class="tei tei-tb"> + <hr style="width: 25%" /> + </div> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Post kvar tagoj la + kuracisto kaj la fraŭlino Mario (la nova posedantino de la bieno de + Marei) estis feliĉaj gefianĉoj....</p> + + <div class="tei tei-tb"> + <hr style="width: 25%" /> + </div> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Post 15 monatoj + Monblero skribis al Siksten: „Plej kara amiko! Hodiaŭ matene mia kara + Mario naskis al mi tre belan malgrandan esperantisteton. Ĝis la kvina + jaro de <span class="tei tei-pb" id="page26">[p. 26]</span> sia vivo + li aŭdos nenian lingvon krom Esperanto. Al Esperanto li dankas sian + naskiĝon, tiel same kiel mi al Esperanto dankas mian senfinan + feliĉon, kiun mi neniam akirus, se ne la lingvo Esperanto kaj via + ruzo, kiun mi en unu horo de kolero malbenis kaj kiun mi de tiam + ĉiutage benas el la tuta koro. Venu al ni, por rigardi la novan + esperantisteton kaj partopreni en nia ĝojo. Vivu Esperanto!</p> + + <div class="tei tei-tb"> + <hr style="width: 25%" /> + </div> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Nun ni devas + klarigi al niaj legantoj la enigmon. La legantoj memoras, ke laŭ la + komisio de Ĉielson Siksten decidis iam altiri Monbleron al Esperanto, + sed neniel povis tion ĉi atingi. Li plendis tion ĉi al Ĉielson.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Eble vi ne agas + lerte? eble alia persono farus tion ĉi pli bone? demandis + Ĉielson.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Jam alia persono + provis, kaj la rezultato estis ankoraŭ pli plendinda ol ĉe mi. + Monblero amis varme unu fraŭlinon, kiu efektive estis tute inda je + lia amo. Oni povus antaŭdiri, ke ili ambaŭ prezentos iam tre feliĉan + edzan paron. Fariĝinte esperantistino, tiu ĉi fraŭlino komencis + altiradi ankoraŭ Monbleron al Esperanto; sed kiam li vidis, ke ŝi + estas esperantistino, li baldaŭ malvarmiĝis por ŝi, kaj nun iliaj + reciprokaj rilatoj tute interrompiĝis.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Ĉu Monblero amis + ŝin efektive? Ĉu li estas kapabla ami profunde kaj ĉu vi pensas, ke + en ĉiuj rilatoj, krom Esperanto, li estus feliĉa kun ŝi?</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Jes, nenio alia + konfuzus ilian reciprokan feliĉon. Li eĉ mem bedaŭris, ke „tia + bagatelo kiel Esperanto“ forpelis lian feliĉon, sed li estas tro + fiera, por cedi.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Ĉu vi pensas, ke + li neniam povus ami Esperanton?</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Ne, mi estas eĉ + konvinkita, ke li povus esti tre varma esperantisto, se.... se ni nur + povus rompi lian obstinecon kaj fierecon kaj inklinigi lin fari la + <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: italic; font-weight: 400">komencon</span></em>. Se li + unu fojon <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: italic; font-weight: 400">fariĝos</span></em> + esperantisto, li estos jam ĉiam esperantisto <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: italic; font-weight: 400">varmega</span></em>.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">—Ha, tre bone! Ĉio + estos farita! Per unu senkulpa ruzo ni atingos, ke Monblero fariĝos + esperantisto kaj la <span class="tei tei-pb" id="page27">[p. + 27]</span> disigitaj gefianĉoj estos denove kunigitaj. Lasu min agi + kaj faru ĉion, kion mi diros al vi....</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Ni scias jam, en + kia maniero Ĉielson per helpo de Siksten ekinteresigis Monbleron por + Esperanto kaj devigis lin rompi sian obstinecon. Kiam Monblero venis + en la bienon de Marei kaj vidis, ke li estas trompita, li forte + ekkoleris. Sed kiam li subite ekvidis tie sian jam longe ne viditan + antaŭan amatinon (ĉar en la aperinta „nova posedantino“ la legantoj + kredeble jam ekkonis Marion, la estintan amatinon de Monblero), la + antaŭa amo fortege vekiĝis denove, tiom pli, ke Esperanto, kiu iam + disigis ilin, nun jam estis ne malhelpo, sed kontraŭe, pli forta + ligilo por ili. Ili baldaŭ fianĉiĝis, edziĝis, kaj ili prezentas nun + unu el la plej feliĉaj paroj en la mondo.</p> + </div> + + <div class="tei tei-tb"> + <hr style="width: 25%" /> + </div> + + <div class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 5.00em; margin-top: 5.00em"> + <span class="tei tei-pb" id="page28">[p. 28]</span> + + <h1 class="tei tei-head" style= + "text-align: center; margin-bottom: 3.46em; margin-top: 3.46em"> + <span style="font-family: sans-serif; font-size: 173%">Al niaj + abonantoj.</span></h1> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Financaj + cirkonstancoj devigas nin bedaŭrinde interrompi la eldonadon de la + „Biblioteko“. Post kelka tempo ni esperas ĝin rekomenci.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">La personojn, kiuj + ne pagis ankoraŭ por ĉiuj ricevitaj kajeroj de la „Biblioteko“, + <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">ni kore petas, ke ili volu + alsendi al ni la pagon.</span></em> Ĉiun abonanton, kiu ne trovas + sian nomon en la malsupre presita nomaro B, ni memorigas, ke li + restas ankoraŭ nia ŝuldanto.</p> + + <div class="tei tei-tb"> + <hr style="width: 25%" /> + </div> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em"><em class= + "tei tei-emph"><span class="tei tei-hi"><span style= + "font-family: sans-serif; font-style: normal; font-weight: 700">A.</span></span></em> + Por la paĝoj 401–500 ni ricevis ĝis la 6 Novembro 1896 la pagon + ankoraŭ de la sekvantaj personoj: Abesgns, M., Ahlberg, P., Arduin, + E., Avilov, F., <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">de Beaufront, L.</span></em> + (4 ekz.), Bjeloglazov, <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Borovko, N.</span></em> (2), + Borovko, S., Brych, F., da Cruz Capello, Davidenko, N., Dettling, M., + Dorset, V., Englund, G., Erfurt, Forkarth, I., Fredberg, L., + Frejdenberg, A., Geoghegan, R., Ĥlebnikov, V., Kofman, A., <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Lemaire, R.</span></em> (2), + Linden, C., Lundström, S., Magalhaes, A., Magnusson, A., <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Manjkovskaja, E.</span></em> + (2), <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Marignonj, D.</span></em> (2), + Moskovĉenko, I., Nömm, A., Nordenstreng, R., Nudelmann, Ĵ., + <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Ostrovski, I.</span></em> (2), + Pereira, A., Pleyel, H., Pogorilko, P., Popov, K., Postnikov, F., + Proĥoroviĉ, A., Raekson, I., Rakovski, S., Rosenbach, A., <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Roswall, A.</span></em> (2), + Samuelsson, C., Ŝĉepetilnikov, V., Semenov, A., Ŝmileviĉ, L., Smolin, + M., Sokolov, V., Solomkin, S., Sutkovoj, A., <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Sutkovoj, N.</span></em> (2), + Svanbom, K., Tennishof, J., von Wahl, E., Wiens, H., Vladikin. F., + <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Vojejkov, V.</span></em> (3), + Zakrĵevski, A.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em"><em class= + "tei tei-emph"><span class="tei tei-hi"><span style= + "font-family: sans-serif; font-style: normal; font-weight: 700">B.</span></span></em> + Por la paĝoj 501–589 ni ricevis ĝis la 6 Novembro 1896 la pagon nur + de la sekvantaj personoj: Ahlberg, P., Costa e Almeida, Andrzejewski, + Avilov, F., Boĥenski, I., Blumental, A., <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Borovko, N.</span></em> (2), + Borovko, S., Brych, F., Burenkov, A., da Cruz Capello, <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Ĉiĥaĉov, N.</span></em> (5), + Davidenko, N., Dombrovski, A., Dorset, V., Eigenson, I., Eigenson, + S., Englund, G., Forkarth, I., Fredberg, L., Geoghegan, R., + <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Gernet, V.</span></em> (10), + Hübert, K., Kadik, P., Kanaloŝŝi-Lefler, F., <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Kazi-Girej, N.</span></em> + (2), Kofman, <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Laskin, V.</span></em> (3), + Lencart, S., Linden, V., Lundström, S., de Magalhaes, A., Magnusson, + A., <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Manjkovskaja, E.</span></em> + (2), <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Marignoni, D.</span></em> (2), + Milevski, I., Nauman, A., Naumov, A., Nömm, A., <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Ostrovski, I.</span></em> (2), + Pereira, A., Pesockij, A., Pleyell, H., Pogorilko, P., Raekson, I., + Rakovski, S., <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Roswall, A.</span></em> (2), + Ruban, A., Ŝĉepetilnikov, V., Serapio, A., <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Ŝetalov, I.</span></em> (2), + Sokolov, V., Ŝtalberg, G., Sutkovoj, A., <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Sutkovoj, N.</span></em> (2), + Svanbom, K., Tripolski, K., <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Klubo Upsala</span></em> (8), + von Wahl, E., Vanjuŝin, K., Wiens. H., Vladikin, F., <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Vojejkov, V.</span></em> (3), + Zakrĵevski, A., Zilbernik, S.</p> + + <div class="tei tei-tb"> + <hr style="width: 25%" /> + </div> + </div> + + <div class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 5.00em; margin-top: 5.00em"> + <span class="tei tei-pb" id="page29">[p. 29]</span> + + <h1 class="tei tei-head" style= + "text-align: center; margin-bottom: 3.46em; margin-top: 3.46em"> + <span style="font-size: 173%">Lingvo Internacia.</span></h1> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Monata gazeto por + la lingvo Esperanto, eldonata de la Klubo Esperantista en Upsala.</p> + + <div class="tei tei-tb"> + <hr style="width: 25%" /> + </div> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Kosto de abono por + jaro: frankoj 4,25 = kronoj 3,00 = germ. markoj 3,30 = rubloj + 1.50.</p> + + <div class="tei tei-tb"> + <hr style="width: 25%" /> + </div> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">La gazeto „Lingvo + Internacia“ estas eldonata en la lingvo Esperanto kaj enhavas: 1) + sciigojn pri la sukcesoj de Esperanto en diversaj landoj, pri la + novaj libroj en kaj pri Esperanto, pri internaciaj vojaĝoj kaj entute + pri ĉio, tuŝanta lingvon internacian; 2) artikolojn, dediĉitajn al la + gramatiko kaj vortaro de Esperanto; 3) artikolojn pri diversaj + projektoj, novaj kaj malnovaj, de internacia komunikiĝo; 4) diversajn + modelojn de prozo kaj poezio en Esperanto; 5) anoncojn.</p> + + <div class="tei tei-tb"> + <hr style="width: 25%" /> + </div> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">La gazeton + <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">Lingvo Internacia</span></em> + oni abonas:</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">en <em class= + "tei tei-emph"><span class="tei tei-hi"><span style= + "font-family: sans-serif; font-style: normal; font-weight: 700">Ameriko</span></span></em> + ĉe <span class="tei tei-hi"><span style="font-family: sans-serif">R. + Geoghegan,</span></span> <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: italic; font-weight: 400">Tacoma</span></em>, + Washington, U.S.A.<br /> + „ <em class="tei tei-emph"><span class= + "tei tei-hi"><span style= + "font-family: sans-serif; font-style: normal; font-weight: 700">Francujo</span></span></em> + ĉe <span class="tei tei-hi"><span style="font-family: sans-serif">L. + de Beaufront,</span></span> <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: italic; font-weight: 400">Epernay</span></em>, + Marne.<br /> + „ <em class="tei tei-emph"><span class= + "tei tei-hi"><span style= + "font-family: sans-serif; font-style: normal; font-weight: 700">Germanujo</span></span></em> + ĉe <span class="tei tei-hi"><span style="font-family: sans-serif">W. + H. Trompeter,</span></span> <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: italic; font-weight: 400">Schalke</span></em>, + Westfalen.<br /> + „ <em class="tei tei-emph"><span class= + "tei tei-hi"><span style= + "font-family: sans-serif; font-style: normal; font-weight: 700">Portugalujo</span></span></em> + ĉe d-ro <span class="tei tei-hi"><span style= + "font-family: sans-serif">Costa e Almeida</span></span>, <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: italic; font-weight: 400">Rezende</span></em>.<br /> + „ <em class="tei tei-emph"><span class= + "tei tei-hi"><span style= + "font-family: sans-serif; font-style: normal; font-weight: 700">Rusujo</span></span></em> + ĉe <span class="tei tei-hi"><span style="font-family: sans-serif">V. + Gernet,</span></span> Puŝkinskaja 44, <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: italic; font-weight: 400">Odessa</span></em>.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Ĉe tiuj ĉi + sinjoroj oni mendas la gazeton kaj pagas al ili la abonpagon.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">En aliaj landoj + oni mendas la gazeton aŭ per la poŝto aŭ rekte ĉe la redakcio, adr. + <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: italic; font-weight: 400">Upsala</span></em>. La monon + oni plej bone alsendas per poŝta mandato.</p> + + <div class="tei tei-tb"> + <hr style="width: 30%" /> + </div> + </div> + </div> + <hr class="doublepage" /> + + <div class="tei tei-back" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 6.00em"> + <div class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 5.00em; margin-top: 5.00em"> + <h1 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 3.46em; margin-top: 3.46em"> + <span style="font-size: 173%">Notoj de la tekstpreparinto</span></h1> + + <div class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 4.00em; margin-top: 4.00em"> + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Dankon al la + Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko, kiu afable + disponigis la skanitajn paĝbildojn. <a href= + "http://www.onb.ac.at/esperantomuseum.htm" class= + "tei tei-xref">http://www.onb.ac.at/esperantomuseum.htm</a></p> + </div> + + <div class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 4.00em; margin-top: 4.00em"> + <h2 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.88em; margin-top: 2.88em"> + <span style="font-size: 144%">Mispresaĵoj</span></h2> + + <table summary="This is a table" cellspacing="0" class= + "tei tei-table" style="margin-bottom: 1.00em"> + <colgroup span="3"></colgroup> + + <tbody> + <tr class="tei tei-row"> + <td class="tei tei-cell"><em class= + "tei tei-emph"><span style="font-style: italic">Paĝo</span></em></td> + + <td class="tei tei-cell"><em class= + "tei tei-emph"><span style="font-style: italic">Originala + teksto</span></em></td> + + <td class="tei tei-cell"><em class= + "tei tei-emph"><span style="font-style: italic">Korektaĵo</span></em></td> + </tr> + + <tr class="tei tei-row"> + <td class="tei tei-cell">4</td> + + <td class="tei tei-cell">ne baldaŭ, kaj povas <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">esi</span></em></td> + + <td class="tei tei-cell">esti</td> + </tr> + + <tr class="tei tei-row"> + <td class="tei tei-cell">8</td> + + <td class="tei tei-cell"><em class= + "tei tei-emph"><span style="font-style: normal; font-weight: 700"> + tuta</span></em> trempis sin en la propagandon</td> + + <td class="tei tei-cell">tute</td> + </tr> + + <tr class="tei tei-row"> + <td class="tei tei-cell">12</td> + + <td class="tei tei-cell"><em class= + "tei tei-emph"><span style="font-style: normal; font-weight: 700"> + dkedu-jara</span></em></td> + + <td class="tei tei-cell">dekdu-jara</td> + </tr> + + <tr class="tei tei-row"> + <td class="tei tei-cell">13</td> + + <td class="tei tei-cell">Tiun <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">ci</span></em> + fraŭlineton li vidis</td> + + <td class="tei tei-cell">ĉi</td> + </tr> + + <tr class="tei tei-row"> + <td class="tei tei-cell">17</td> + + <td class="tei tei-cell">la <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">interkomunukiĝado</span></em></td> + + <td class="tei tei-cell">interkomunikiĝado</td> + </tr> + + <tr class="tei tei-row"> + <td class="tei tei-cell">21</td> + + <td class="tei tei-cell">malgraŭ ĉio, min ĝis nun<em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">...</span></em></td> + + <td class="tei tei-cell">.... <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: italic; font-weight: 400">(normigis al + kvarpunkto)</span></em></td> + </tr> + + <tr class="tei tei-row"> + <td class="tei tei-cell">25</td> + + <td class="tei tei-cell">daŭrigante sidi <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">semove</span></em></td> + + <td class="tei tei-cell">senmove</td> + </tr> + + <tr class="tei tei-row"> + <td class="tei tei-cell">27</td> + + <td class="tei tei-cell">sian jam longe ne <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">viditau</span></em></td> + + <td class="tei tei-cell">viditan</td> + </tr> + + <tr class="tei tei-row"> + <td class="tei tei-cell">29</td> + + <td class="tei tei-cell">Esperanto en <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: normal; font-weight: 700">diversa</span></em> + landoj</td> + + <td class="tei tei-cell">diversaj</td> + </tr> + </tbody> + </table> + </div> + + <div class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 4.00em; margin-top: 4.00em"> + <h2 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.88em; margin-top: 2.88em"> + <span style="font-size: 144%">Interpunkcio</span></h2> + + <table summary="This is a list." class="tei tei-list" style= + "margin-bottom: 1.00em; margin-top: 1.00em"> + <tbody> + <tr class="tei tei-labelitem"> + <th class="tei tei-label">– </th> + + <td class="tei tei-item">Spacoj estis forigitaj de ĉirkaŭ + tripunktoj kaj haltostrekoj.</td> + </tr> + + <tr class="tei tei-labelitem"> + <th class="tei tei-label">– </th> + + <td class="tei tei-item">Enaj spacoj estis forigitaj el + tripunktoj kaj mallongigoj.</td> + </tr> + + <tr class="tei tei-labelitem"> + <th class="tei tei-label">– </th> + + <td class="tei tei-item">Kelkaj komoj estis metitaj en la + nomlistojn sub “Al niaj abonantoj”.</td> + </tr> + </tbody> + </table> + </div> + </div> + <hr class="doublepage" /> + + <div class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 5.00em; margin-top: 5.00em"> + <div id="pgfooter" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 4.00em; margin-top: 4.00em"> + <pre class="pre tei tei-div" style= + "margin-bottom: 3.00em; margin-top: 3.00em"> +***END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EL LA VIVO DE ESPERANTISTOJ*** +</pre> + <hr class="doublepage" /> + + <div class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 3.00em; margin-top: 3.00em"> + <a name="toc1" id="toc1"></a><a name="pdf2" id= + "pdf2"></a><a name="pdb3" id="pdb3"></a> + + <h1 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 3.46em; margin-top: 3.46em"> + <span style="font-size: 173%">Credits</span></h1> + + <table summary="This is a list." class="tei tei-list" style= + "margin-bottom: 1.00em; margin-top: 1.00em"> + <tbody> + <tr> + <th class="tei tei-label tei-label-gloss">April + 2008 </th> + </tr> + + <tr> + <td class="tei tei-item"> + <table summary="This is a list." class="tei tei-list" + style="margin-bottom: 1.00em; margin-top: 1.00em"> + <tbody> + <tr class="tei tei-labelitem"> + <th class="tei tei-label"></th> + + <td class="tei tei-item">Project Gutenberg Edition + 1</td> + </tr> + + <tr class="tei tei-labelitem"> + <th class="tei tei-label"></th> + + <td class="tei tei-item"><span class= + "tei tei-respStmt"><span class="tei tei-name">Hoss + FIROOZNIA</span></span></td> + </tr> + </tbody> + </table> + </td> + </tr> + </tbody> + </table> + </div> + <hr class="doublepage" /> + + <div class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 3.00em; margin-top: 3.00em"> + <a name="toc4" id="toc4"></a><a name="pdf5" id= + "pdf5"></a><a name="pdb6" id="pdb6"></a> + + <h1 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 3.46em; margin-top: 3.46em"> + <span style="font-size: 173%">A Word from Project + Gutenberg</span></h1> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">This file + should be named 25311-h.html or 25311-h.zip.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">This and all + associated files of various formats will be found in: <a href= + "http://www.gutenberg.org/dirs/2/5/3/1/25311/" class= + "block tei tei-xref" style= + "margin-bottom: 1.80em; margin-left: 3.60em; margin-top: 1.80em; margin-right: 3.60em"> + <span style= + "font-size: 90%">http://www.gutenberg.org</span><span style= + "font-size: 90%">/dirs/2/5/3/1/25311/</span></a></p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Updated + editions will replace the previous one — the old editions will be + renamed.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Creating the + works from public domain print editions means that no one owns a + United States copyright in these works, so the Foundation (and + you!) can copy and distribute it in the United States without + permission and without paying copyright royalties. Special rules, + set forth in the General Terms of Use part of this license, apply + to copying and distributing Project Gutenberg™ electronic works + to protect the Project Gutenberg™ concept and trademark. Project + Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you + charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If + you do not charge anything for copies of this eBook, complying + with the rules is very easy. You may use this eBook for nearly + any purpose such as creation of derivative works, reports, + performances and research. They may be modified and printed and + given away — you may do practically <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: italic">anything</span></em> with public domain + eBooks. Redistribution is subject to the trademark license, + especially commercial redistribution.</p> + </div> + <hr class="page" /> + + <div id="pglicense" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 3.00em; margin-top: 3.00em"> + <a name="toc7" id="toc7"></a><a name="pdf8" id= + "pdf8"></a><a name="pdb9" id="pdb9"></a> + + <h1 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 3.46em; margin-top: 3.46em"> + <span style="font-size: 173%">The Full Project Gutenberg + License</span></h1> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em"><em class= + "tei tei-emph"><span style="font-style: italic">Please read this + before you distribute or use this work.</span></em></p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">To protect the + Project Gutenberg™ mission of promoting the free distribution of + electronic works, by using or distributing this work (or any + other work associated in any way with the phrase <span class= + "tei tei-q">—Project Gutenberg</span>), you agree to comply with + all the terms of the Full Project Gutenberg™ License (<a href= + "#pglicense" class="tei tei-ref">available with this file</a> or + online at <a href="http://www.gutenberg.org/license" class= + "tei tei-xref">http://www.gutenberg.org/license</a>).</p> + + <div id="pglicense1" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h2 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.88em; margin-top: 2.88em"> + <span style="font-size: 144%">Section 1.</span></h2> + + <h2 class="tei tei-head" style= + "text-align: center; margin-bottom: 2.40em; margin-top: 2.40em"> + <span style="font-size: 120%">General Terms of Use & + Redistributing Project Gutenberg™ electronic works</span></h2> + + <div id="pglicense1A" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h3 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.40em; margin-top: 2.40em"> + <span style="font-size: 120%">1.A.</span></h3> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">By reading + or using any part of this Project Gutenberg™ electronic work, + you indicate that you have read, understand, agree to and + accept all the terms of this license and intellectual + property (trademark/copyright) agreement. If you do not agree + to abide by all the terms of this agreement, you must cease + using and return or destroy all copies of Project Gutenberg™ + electronic works in your possession. If you paid a fee for + obtaining a copy of or access to a Project Gutenberg™ + electronic work and you do not agree to be bound by the terms + of this agreement, you may obtain a refund from the person or + entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph + <a href="#pglicense1E8" class="tei tei-ref">1.E.8.</a></p> + </div> + + <div id="pglicense1B" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h3 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.40em; margin-top: 2.40em"> + <span style="font-size: 120%">1.B.</span></h3> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em"> + <span class="tei tei-q">—Project Gutenberg</span> is a + registered trademark. It may only be used on or associated in + any way with an electronic work by people who agree to be + bound by the terms of this agreement. There are a few things + that you can do with most Project Gutenberg™ electronic works + even without complying with the full terms of this agreement. + See paragraph <a href="#pglicense1C" class= + "tei tei-ref">1.C</a> below. There are a lot of things you + can do with Project Gutenberg™ electronic works if you follow + the terms of this agreement and help preserve free future + access to Project Gutenberg™ electronic works. See paragraph + <a href="#pglicense1E" class="tei tei-ref">1.E</a> below.</p> + </div> + + <div id="pglicense1C" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h3 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.40em; margin-top: 2.40em"> + <span style="font-size: 120%">1.C.</span></h3> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">The + Project Gutenberg Literary Archive Foundation (<span class= + "tei tei-q">—the Foundation</span> or PGLAF), owns a + compilation copyright in the collection of Project Gutenberg™ + electronic works. Nearly all the individual works in the + collection are in the public domain in the United States. If + an individual work is in the public domain in the United + States and you are located in the United States, we do not + claim a right to prevent you from copying, distributing, + performing, displaying or creating derivative works based on + the work as long as all references to Project Gutenberg are + removed. Of course, we hope that you will support the Project + Gutenberg™ mission of promoting free access to electronic + works by freely sharing Project Gutenberg™ works in + compliance with the terms of this agreement for keeping the + Project Gutenberg™ name associated with the work. You can + easily comply with the terms of this agreement by keeping + this work in the same format with its attached full Project + Gutenberg™ License when you share it without charge with + others.</p> + </div> + + <div id="pglicense1D" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h3 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.40em; margin-top: 2.40em"> + <span style="font-size: 120%">1.D.</span></h3> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">The + copyright laws of the place where you are located also govern + what you can do with this work. Copyright laws in most + countries are in a constant state of change. If you are + outside the United States, check the laws of your country in + addition to the terms of this agreement before downloading, + copying, displaying, performing, distributing or creating + derivative works based on this work or any other Project + Gutenberg™ work. The Foundation makes no representations + concerning the copyright status of any work in any country + outside the United States.</p> + </div> + + <div id="pglicense1E" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h3 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.40em; margin-top: 2.40em"> + <span style="font-size: 120%">1.E.</span></h3> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Unless you + have removed all references to Project Gutenberg:</p> + + <div id="pglicense1E1" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h4 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + 1.E.1.</h4> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">The + following sentence, with active links to, or other + immediate access to, the full Project Gutenberg™ License + must appear prominently whenever any copy of a Project + Gutenberg™ work (any work on which the phrase <span class= + "tei tei-q">—Project Gutenberg</span> appears, or with + which the phrase <span class="tei tei-q">—Project + Gutenberg</span> is associated) is accessed, displayed, + performed, viewed, copied or distributed:</p> + + <div class="block tei tei-q" style= + "margin-bottom: 1.80em; margin-left: 3.60em; margin-top: 1.80em; margin-right: 3.60em"> + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 0.90em"> + <span style="font-size: 90%">This eBook is for the use of + anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions + whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it + under the terms of the Project Gutenberg License included + with this eBook or online at</span> <a href= + "http://www.gutenberg.org" class= + "tei tei-xref"><span style="font-size: 90%">http://www.gutenberg.org</span></a></p> + </div> + </div> + + <div id="pglicense1E2" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h4 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + 1.E.2.</h4> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">If an + individual Project Gutenberg™ electronic work is derived + from the public domain (does not contain a notice + indicating that it is posted with permission of the + copyright holder), the work can be copied and distributed + to anyone in the United States without paying any fees or + charges. If you are redistributing or providing access to a + work with the phrase <span class="tei tei-q">—Project + Gutenberg</span> associated with or appearing on the work, + you must comply either with the requirements of paragraphs + <a href="#pglicense1E1" class="tei tei-ref">1.E.1</a> + through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work + and the Project Gutenberg™ trademark as set forth in + paragraphs <a href="#pglicense1E8" class= + "tei tei-ref">1.E.8</a> or 1.E.9.</p> + </div> + + <div id="pglicense1E3" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h4 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + 1.E.3.</h4> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">If an + individual Project Gutenberg™ electronic work is posted + with the permission of the copyright holder, your use and + distribution must comply with both paragraphs <a href= + "#pglicense1E1" class="tei tei-ref">1.E.1</a> through 1.E.7 + and any additional terms imposed by the copyright holder. + Additional terms will be linked to the Project Gutenberg™ + License for all works posted with the permission of the + copyright holder found at the beginning of this work.</p> + </div> + + <div id="pglicense1E4" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h4 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + 1.E.4.</h4> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Do not + unlink or detach or remove the full Project Gutenberg™ + License terms from this work, or any files containing a + part of this work or any other work associated with Project + Gutenberg™.</p> + </div> + + <div id="pglicense1E5" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h4 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + 1.E.5.</h4> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Do not + copy, display, perform, distribute or redistribute this + electronic work, or any part of this electronic work, + without prominently displaying the sentence set forth in + paragraph <a href="#pglicense1E1" class= + "tei tei-ref">1.E.1</a> with active links or immediate + access to the full terms of the Project Gutenberg™ + License.</p> + </div> + + <div id="pglicense1E6" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h4 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + 1.E.6.</h4> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">You may + convert to and distribute this work in any binary, + compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, + including any word processing or hypertext form. However, + if you provide access to or distribute copies of a Project + Gutenberg™ work in a format other than <span class= + "tei tei-q">—Plain Vanilla ASCII</span> or other format + used in the official version posted on the official Project + Gutenberg™ web site (http://www.gutenberg.org), you must, + at no additional cost, fee or expense to the user, provide + a copy, a means of exporting a copy, or a means of + obtaining a copy upon request, of the work in its original + <span class="tei tei-q">—Plain Vanilla ASCII</span> or + other form. Any alternate format must include the full + Project Gutenberg™ License as specified in paragraph + <a href="#pglicense1E1" class="tei tei-ref">1.E.1.</a></p> + </div> + + <div id="pglicense1E7" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h4 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + 1.E.7.</h4> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Do not + charge a fee for access to, viewing, displaying, + performing, copying or distributing any Project Gutenberg™ + works unless you comply with paragraph <a href= + "#pglicense1E8" class="tei tei-ref">1.E.8</a> or 1.E.9.</p> + </div> + + <div id="pglicense1E8" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h4 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + 1.E.8.</h4> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">You may + charge a reasonable fee for copies of or providing access + to or distributing Project Gutenberg™ electronic works + provided that</p> + + <table summary="This is a list." class="tei tei-list" + style="margin-bottom: 1.00em; margin-top: 1.00em"> + <tbody> + <tr class="tei tei-labelitem"> + <th class="tei tei-label">• </th> + + <td class="tei tei-item"> + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em"> + You pay a royalty fee of 20% of the gross profits + you derive from the use of Project Gutenberg™ works + calculated using the method you already use to + calculate your applicable taxes. The fee is owed to + the owner of the Project Gutenberg™ trademark, but + he has agreed to donate royalties under this + paragraph to the Project Gutenberg Literary Archive + Foundation. Royalty payments must be paid within 60 + days following each date on which you prepare (or + are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked + as such and sent to the Project Gutenberg Literary + Archive Foundation at the address specified in + <a href="#pglicense4" class="tei tei-ref">Section + 4, <span class="tei tei-q">—Information about + donations to the Project Gutenberg Literary Archive + Foundation.</span></a></p> + </td> + </tr> + + <tr class="tei tei-labelitem"> + <th class="tei tei-label"></th> + + <td class="tei tei-item"> + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em"> + You provide a full refund of any money paid by a + user who notifies you in writing (or by e-mail) + within 30 days of receipt that s/he does not agree + to the terms of the full Project Gutenberg™ + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a + physical medium and discontinue all use of and all + access to other copies of Project Gutenberg™ + works.</p> + </td> + </tr> + + <tr class="tei tei-labelitem"> + <th class="tei tei-label"></th> + + <td class="tei tei-item"> + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em"> + You provide, in accordance with paragraph <a href= + "#pglicense1F3" class="tei tei-ref">1.F.3</a>, a + full refund of any money paid for a work or a + replacement copy, if a defect in the electronic + work is discovered and reported to you within 90 + days of receipt of the work.</p> + </td> + </tr> + + <tr class="tei tei-labelitem"> + <th class="tei tei-label"></th> + + <td class="tei tei-item"> + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em"> + You comply with all other terms of this agreement + for free distribution of Project Gutenberg™ + works.</p> + </td> + </tr> + </tbody> + </table> + </div> + + <div id="pglicense1E9" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h4 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + 1.E.9.</h4> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">If you + wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg™ + electronic work or group of works on different terms than + are set forth in this agreement, you must obtain permission + in writing from both the Project Gutenberg Literary Archive + Foundation and Michael Hart, the owner of the Project + Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set forth + in <a href="#pglicense3" class="tei tei-ref">Section 3</a> + below.</p> + </div> + </div> + + <div id="pglicense1F" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h3 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.40em; margin-top: 2.40em"> + <span style="font-size: 120%">1.F.</span></h3> + + <div id="pglicense1F1" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h4 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + 1.F.1.</h4> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Project + Gutenberg volunteers and employees expend considerable + effort to identify, do copyright research on, transcribe + and proofread public domain works in creating the Project + Gutenberg™ collection. Despite these efforts, Project + Gutenberg™ electronic works, and the medium on which they + may be stored, may contain <span class= + "tei tei-q">—Defects,</span> such as, but not limited to, + incomplete, inaccurate or corrupt data, transcription + errors, a copyright or other intellectual property + infringement, a defective or damaged disk or other medium, + a computer virus, or computer codes that damage or cannot + be read by your equipment.</p> + </div> + + <div id="pglicense1F2" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h4 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + 1.F.2.</h4> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">LIMITED + WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES — Except for the + <span class="tei tei-q">—Right of Replacement or + Refund</span> described in <a href="#pglicense1F3" class= + "tei tei-ref">paragraph 1.F.3</a>, the Project Gutenberg + Literary Archive Foundation, the owner of the Project + Gutenberg™ trademark, and any other party distributing a + Project Gutenberg™ electronic work under this agreement, + disclaim all liability to you for damages, costs and + expenses, including legal fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO + REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT LIABILITY, BREACH OF + WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE PROVIDED IN + PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE TRADEMARK + OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE + LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, + PUNITIVE OR INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF + THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGE.</p> + </div> + + <div id="pglicense1F3" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h4 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + 1.F.3.</h4> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">LIMITED + RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND — If you discover a defect + in this electronic work within 90 days of receiving it, you + can receive a refund of the money (if any) you paid for it + by sending a written explanation to the person you received + the work from. If you received the work on a physical + medium, you must return the medium with your written + explanation. The person or entity that provided you with + the defective work may elect to provide a replacement copy + in lieu of a refund. If you received the work + electronically, the person or entity providing it to you + may choose to give you a second opportunity to receive the + work electronically in lieu of a refund. If the second copy + is also defective, you may demand a refund in writing + without further opportunities to fix the problem.</p> + </div> + + <div id="pglicense1F4" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h4 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + 1.F.4.</h4> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Except + for the limited right of replacement or refund set forth in + <a href="#pglicense1F3" class="tei tei-ref">paragraph + 1.F.3</a>, this work is provided to you 'AS-IS,' WITH NO + OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING + BUT NOT LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS + FOR ANY PURPOSE.</p> + </div> + + <div id="pglicense1F5" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h4 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + 1.F.5.</h4> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Some + states do not allow disclaimers of certain implied + warranties or the exclusion or limitation of certain types + of damages. If any disclaimer or limitation set forth in + this agreement violates the law of the state applicable to + this agreement, the agreement shall be interpreted to make + the maximum disclaimer or limitation permitted by the + applicable state law. The invalidity or unenforceability of + any provision of this agreement shall not void the + remaining provisions.</p> + </div> + + <div id="pglicense1F6" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h4 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + 1.F.6.</h4> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em"> + INDEMNITY — You agree to indemnify and hold the Foundation, + the trademark owner, any agent or employee of the + Foundation, anyone providing copies of Project Gutenberg™ + electronic works in accordance with this agreement, and any + volunteers associated with the production, promotion and + distribution of Project Gutenberg™ electronic works, + harmless from all liability, costs and expenses, including + legal fees, that arise directly or indirectly from any of + the following which you do or cause to occur: (a) + distribution of this or any Project Gutenberg™ work, (b) + alteration, modification, or additions or deletions to any + Project Gutenberg™ work, and (c) any Defect you cause.</p> + </div> + </div> + </div> + + <div id="pglicense2" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h2 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.88em; margin-top: 2.88em"> + <span style="font-size: 144%">Section 2.</span></h2> + + <h2 class="tei tei-head" style= + "text-align: center; margin-bottom: 2.40em; margin-top: 2.40em"> + <span style="font-size: 120%">Information about the Mission of + Project Gutenberg™</span></h2> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Project + Gutenberg™ is synonymous with the free distribution of + electronic works in formats readable by the widest variety of + computers including obsolete, old, middle-aged and new + computers. It exists because of the efforts of hundreds of + volunteers and donations from people in all walks of life.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Volunteers + and financial support to provide volunteers with the assistance + they need, is critical to reaching Project Gutenberg™'s goals + and ensuring that the Project Gutenberg™ collection will remain + freely available for generations to come. In 2001, the Project + Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a + secure and permanent future for Project Gutenberg™ and future + generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary + Archive Foundation and how your efforts and donations can help, + see Sections <a href="#pglicense3" class="tei tei-ref">3</a> + and <a href="#pglicense4" class="tei tei-ref">4</a> and the + Foundation web page at <a href="http://www.pglaf.org" class= + "tei tei-xref">http://www.pglaf.org</a>.</p> + </div> + + <div id="pglicense3" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h2 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.88em; margin-top: 2.88em"> + <span style="font-size: 144%">Section 3.</span></h2> + + <h2 class="tei tei-head" style= + "text-align: center; margin-bottom: 2.40em; margin-top: 2.40em"> + <span style="font-size: 120%">Information about the Project + Gutenberg Literary Archive Foundation</span></h2> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">The Project + Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit 501(c)(3) + educational corporation organized under the laws of the state + of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal + Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax + identification number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is + posted at <a href="http://www.gutenberg.org/fundraising/pglaf" + class= + "tei tei-xref">http://www.gutenberg.org/fundraising/pglaf</a>. + Contributions to the Project Gutenberg Literary Archive + Foundation are tax deductible to the full extent permitted by + U.S. federal laws and your state's laws.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">The + Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. + S. Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees + are scattered throughout numerous locations. Its business + office is located at 809 North 1500 West, Salt Lake City, UT + 84116, (801) 596-1887, email business@pglaf.org. Email contact + links and up to date contact information can be found at the + Foundation's web site and official page at <a href= + "http://www.pglaf.org" class= + "tei tei-xref">http://www.pglaf.org</a></p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">For + additional contact information:</p> + + <div class="block tei tei-address" style= + "margin-bottom: 1.80em; margin-left: 3.60em; margin-top: 1.80em; margin-right: 3.60em"> + <span class="tei tei-addrLine"><span style= + "font-size: 90%">Dr. Gregory + B. Newby</span></span><br /> + <span class="tei tei-addrLine"><span style= + "font-size: 90%">Chief Executive and + Director</span></span><br /> + <span class="tei tei-addrLine"><span style= + "font-size: 90%">gbnewby@pglaf.org</span></span><br /> + </div> + </div> + + <div id="pglicense4" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h2 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.88em; margin-top: 2.88em"> + <span style="font-size: 144%">Section 4.</span></h2> + + <h2 class="tei tei-head" style= + "text-align: center; margin-bottom: 2.40em; margin-top: 2.40em"> + <span style="font-size: 120%">Information about Donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation</span></h2> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Project + Gutenberg™ depends upon and cannot survive without wide spread + public support and donations to carry out its mission of + increasing the number of public domain and licensed works that + can be freely distributed in machine readable form accessible + by the widest array of equipment including outdated equipment. + Many small donations ($1 to $5,000) are particularly important + to maintaining tax exempt status with the IRS.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">The + Foundation is committed to complying with the laws regulating + charities and charitable donations in all 50 states of the + United States. Compliance requirements are not uniform and it + takes a considerable effort, much paperwork and many fees to + meet and keep up with these requirements. We do not solicit + donations in locations where we have not received written + confirmation of compliance. To SEND DONATIONS or determine the + status of compliance for any particular state visit <a href= + "http://www.gutenberg.org/fundraising/donate" class= + "tei tei-xref">http://www.gutenberg.org/fundraising/donate</a></p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">While we + cannot and do not solicit contributions from states where we + have not met the solicitation requirements, we know of no + prohibition against accepting unsolicited donations from donors + in such states who approach us with offers to donate.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em"> + International donations are gratefully accepted, but we cannot + make any statements concerning tax treatment of donations + received from outside the United States. U.S. laws alone swamp + our small staff.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Please check + the Project Gutenberg Web pages for current donation methods + and addresses. Donations are accepted in a number of other ways + including checks, online payments and credit card donations. To + donate, please visit: <a href= + "http://www.gutenberg.org/fundraising/donate" class= + "tei tei-xref">http://www.gutenberg.org/fundraising/donate</a></p> + </div> + + <div id="pglicense5" class="tei tei-div" style= + "margin-bottom: 2.00em; margin-top: 2.00em"> + <h2 class="tei tei-head" style= + "text-align: left; margin-bottom: 2.88em; margin-top: 2.88em"> + <span style="font-size: 144%">Section 5.</span></h2> + + <h2 class="tei tei-head" style= + "text-align: center; margin-bottom: 2.40em; margin-top: 2.40em"> + <span style="font-size: 120%">General Information About Project + Gutenberg™ electronic works.</span></h2> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em"><span class= + "tei tei-name">Professor Michael S. Hart</span> is the + originator of the Project Gutenberg™ concept of a library of + electronic works that could be freely shared with anyone. For + thirty years, he produced and distributed Project Gutenberg™ + eBooks with only a loose network of volunteer support.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Project + Gutenberg™ eBooks are often created from several printed + editions, all of which are confirmed as Public Domain in the + U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not + necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper + edition.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Each eBook + is in a subdirectory of the same number as the eBook's eBook + number, often in several formats including plain vanilla ASCII, + compressed (zipped), HTML and others.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Corrected + <em class="tei tei-emph"><span style= + "font-style: italic">editions</span></em> of our eBooks replace + the old file and take over the old filename and etext number. + The replaced older file is renamed. <em class= + "tei tei-emph"><span style= + "font-style: italic">Versions</span></em> based on separate + sources are treated as new eBooks receiving new filenames and + etext numbers.</p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">Most people + start at our Web site which has the main PG search facility: + <a href="http://www.gutenberg.org" class="block tei tei-xref" + style= + "margin-bottom: 1.80em; margin-left: 3.60em; margin-top: 1.80em; margin-right: 3.60em"> + <span style= + "font-size: 90%">http://www.gutenberg.org</span></a></p> + + <p class="tei tei-p" style="margin-bottom: 1.00em">This Web + site includes information about Project Gutenberg™, including + how to make donations to the Project Gutenberg Literary Archive + Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to + subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.</p> + </div> + </div> + </div> + </div> + </div> + </div> +</body> +</html> diff --git a/25311-h/images/stelo.png b/25311-h/images/stelo.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..03b01a7 --- /dev/null +++ b/25311-h/images/stelo.png diff --git a/25311-tei.zip b/25311-tei.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..2f16b8b --- /dev/null +++ b/25311-tei.zip diff --git a/25311-tei/25311-tei.tei b/25311-tei/25311-tei.tei new file mode 100644 index 0000000..0e24e48 --- /dev/null +++ b/25311-tei/25311-tei.tei @@ -0,0 +1,1642 @@ +<?xml version="1.0" encoding="utf-8" ?> + +<!DOCTYPE TEI.2 SYSTEM "http://www.gutenberg.org/tei/marcello/0.4/dtd/pgtei.dtd" +> +<TEI.2 lang="eo"> +<teiHeader> + <fileDesc> + <titleStmt> + <title>El la vivo de esperantistoj</title> + <author><name reg="Stankieviĉ, V.">V. Stankieviĉ</name></author> + </titleStmt> + <editionStmt><edition n="1">Edition 1</edition></editionStmt> + <publicationStmt> + <publisher>Project Gutenberg</publisher> + <date value="2008-05-03">May 3, 2008</date> + <idno type="etext-no">25311</idno> + <availability> + <p>This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and + with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it + away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg + License online at www.gutenberg.org/license</p> + </availability> + </publicationStmt> + <sourceDesc> + <bibl> + <title>El la vivo de esperantistoj</title> + <author>V. Stankieviĉ</author> + <imprint> + <publisher>Presejo de W. Tümmel.</publisher> + <pubPlace>Nurnbergo</pubPlace> + <date>1896</date> + </imprint> + </bibl> + </sourceDesc> + </fileDesc> + <encodingDesc> + <classDecl> + <taxonomy id="lc"> + <bibl> + <title>Library of Congress Classification</title> + </bibl> + </taxonomy> + </classDecl> + </encodingDesc> + <profileDesc> + <langUsage> + <language id="eo">Esperanto</language> + </langUsage> + </profileDesc> + <revisionDesc> + <change> + <date value="2008-04">April 2008</date> + <respStmt><name>Hoss FIROOZNIA</name></respStmt> + <item>Project Gutenberg Edition 1</item> + </change> + </revisionDesc> +</teiHeader> + +<pgExtensions> + <pgStyleSheet> + figure { text-align: center; page-float: 'htb' } + .bold { font-weight: bold ; font-style: normal } + .italic { font-style: italic ; font-weight: normal } + .sans-serif { font-family: sans-serif } + table { block-align: left; rules: none + tblcolumns: 'l l l'; latexcolumns: 'l l l' } + @media pdf { + .stelo { width: 2.5em; } + table { block-align: left; rules: none + tblcolumns: 'l l l'; latexcolumns: 'l l l' } + } + + </pgStyleSheet> +</pgExtensions> + + +<text> +<front> +<div> + <divGen type="pgheader" /> +</div> +<div> + <divGen type="encodingDesc" /> +</div> +<div rend="page-break-before: right"> + <divGen type="titlepage" /> +</div> + +<div rend="page-break-before: always"> + +<p rend="text-align: center; font-size: 110%"> +<hi rend="font-size: 170%">BIBLIOTEKO</hi> +<lb />DE LA LINGVO INTERNACIA +<lb /><hi rend="bold">ESPERANTO.</hi> +<lb /><hi rend="font-size: 75%">PAĜOJ 563–589.</hi> +</p> + +<figure rend="stelo" url="stelo.png"><figDesc>Ilustraĵo: steleto</figDesc></figure> + +<p rend="text-align: center; font-size: 200%"> +<hi rend="bold">EL LA VIVO</hi> +<lb /><hi rend="font-size: 100%">DE</hi> +<lb /><hi rend="bold; font-size: 240%">ESPERANTISTOJ.</hi> +</p> + +<p rend="text-align: center"> +<lb /><hi rend="font-size: 125%">RAKONTO</hi> +<lb /><hi rend="font-size: 75%">DE</hi> +<lb /><hi rend="bold">V. STANKIEVIĈ.</hi> +</p> + +<milestone unit="tb" rend="rule: 25%"/> + +<p rend="text-align: center; font-size: 90%"> +<hi rend="bold">NURNBERGO.</hi> +<lb />PRESEJO DE W. TÜMMEL. +<lb /><hi rend="font-size: 75%">1896.</hi> +</p> +</div> +</front> + +<body rend="page-break-before: right"> + +<div1> +<pb n="3" /> +<p> +En la unuaj tagoj de Majo du kunloĝantoj kaj amikoj—la +juristo Aŭgusto Siksten kaj la kuracisto Leono +Monblero—devis disiĝi je longa tempo. Aŭgusto +devis transveturi en la urbon N., kie li ricevis la oficon de +helpisto de profesoro ĉe la tiea universitato; Leono do restis +sur la loko kaj intencis daŭrigi tie ĉi sian medicinan praktikon +ĝis la doktora ekzameno, al kiu li jam longe prepariĝadis. +</p> + +<p> +Ne facile estis disiĝi al la junaj homoj, kiuj tre amis +unu alian. Ambaŭ inteligentaj kaj noblaj, ambaŭ aldonitaj +al siaj sciencaj laboroj, ili havis multajn komunajn punktojn +kaj, dank’ al la longedaŭra kunloĝado, forte proksimiĝis unu +kun alia. Nur unu sola cirkonstanco, kaj nur en la lasta +tempo, ilin iom disunuigis: tio ĉi estis malkonsento en la +opinioj pri la disvastiĝanta lingvo internacia Esperanto. +</p> + +<p> +Flamiĝema, movema kaj fortirebla, Aŭgusto fariĝis varma +adoranto de la nova ideo, kiu kvankam ne detiris lin de la +ĉefa temo de lia vivo—jurista scienco—tamen tre influis +je lia animo kaj multe dislarĝigis lian spiritan horizonton. +Leono do laŭ sia naturo estis multe pli malvarma kaj ne +tiom prudenta, kiom obstina. Li jam longe signis al si la +celon por la vivo kaj celadis al ĝi senlace, pedante kaj +sukcese, kaj tial dekonduki lin de tiu ĉi vojo kien ajn flanken +estus ne facile. Je la Esperantaj forlogiĝoj kaj okupoj de +sia amiko, Aŭgusto, li rigardis de alte, kiel je liberopensado, +kaj restadis surda al ĉiuj liaj argumentoj kaj admonoj. +</p> + +<p> +Pro tiu ĉi objekto inter la junaj homoj okazis eĉ iom +da interpuŝiĝoj kaj ilia amikeco fariĝis iom post iom pli +malvarma. +</p> + +<p> +Ĉio tio ĉi tre ĉagrenadis Aŭguston, ne sole tial, ke li +vere amis Leonon, sed ĉefamaniere tial, ke Monblero povus +esti tre utila al la afero Esperanta. Li estis tre riĉa kaj ne +sole ne avara, sed eĉ, kie li trovis bezona, tre malavara kaj +<pb n="4" /> +malŝpara. Por si mem li elspezadis tre malmulte, li kondukis +vivon ekstreme modestan kaj, ricevante de siaj bienoj pli ol +100 000 frankoj da ĉiujara enspezo, estis kontenta de tre +simpla nutraĵo kaj de malgranda loĝejeto duope kun Aŭgusto, +kaj dume li kuracis ĉiujn senpage kaj eĉ donadis al malriĉuloj +siajn proprajn kuracilojn. Krom tio li ankoraŭ antaŭ +mallonge oferis 15 000 frankojn por la edukado de unu knabo, +en kiu li trovis eminentajn matematikajn kapablojn. +</p> + +<p> +Aŭgusto estis preskaŭ malriĉa kaj tial kompreneble li +varme deziris altiri al la Ligo esperanta tian grandan kaj +malavaran propraĵulon, kiel Leono; li eĉ ricevis en tiu ĉi +senco la komision de unu persono, sed ĝis tiu ĉi tempo ĉiuj +liaj penoj estis vanaj. Monblero moke ridetis je ĉiuj predikoj +de Aŭgusto kaj la afero ne moviĝis je unu paŝo. +</p> + +<p> +En tiaj cirkonstancoj venis la tago de disiĝo. La +modesta havo de Aŭgusto, kiu konsistis je tri kvaronoj el +libroj kaj kajeroj, estis jam pakita kaj kunmetita en la antaŭĉambro, +monaj kaj aliaj kalkuloj finitaj, kaj la du amikoj +sidis antaŭ la lasta komuna taso da kafo, post kiu ili devis +disiĝi je longa tempo. +</p> + +<p> +La bela, pala vizaĝo de Aŭgusto, kadrigita per delikataj +vangharetoj, kun movemaj plenaj de vivo trajtoj kaj revemaj +iom brulantaj brunaj okuloj, estis nun malklara kaj zorga. +Leono ankaŭ ŝajnis per io premita. Liaj nigraj grandaj +okuloj rigardis obstine en la tason kun ne eltrinkita kafo. La +bruneta, klasike bela lia vizaĝo estis kvazaŭ kovretita per +nubo kaj ŝajnis tro serioza kaj solena. +</p> + +<p> +En la ĉambro iom da tempo reĝis silento. +</p> + +<p> +—Leono!—diris fine Siksten, direktante sian varman +rigardon sur la kolegon. +</p> + +<p> +—Kio, mia amiko?—levis la okulojn ankaŭ Monblero. +</p> + +<p> +—Ni revidos nin kredeble ne baldaŭ, kaj povas esti +eĉ tre ne baldaŭ.... Ĉu efektive vi pro nia antaŭa amikeco +multajara, ne plenumos mian varman peton—ne aliĝos al +la Ligo esperanta!.... +</p> + +<p> +Monblero rektiĝis, lia vizaĝo fariĝis ankoraŭ pli malluma. +</p> + +<p> +—Aŭskultu, mia amiko! Al mi estas tre malgaje, ke, +<pb n="5" /> +dirante al vi adiaŭ, mi devas ankoraŭ unu fojon respondi +al vi per plena rifuzo.... Sed vi min konas. Mi ne povas +kaj ne volas esti jezuito. Mi ne povas fortiriĝi per via +freneza revo, kaj ŝajniĝi adoranto de tio, kion mi ne estimas, +mi ne estas kapabla, eĉ pro via amikeco.... Mi ĉiam estis +kaj estos pozitiva.... Mi dediĉis min al la medicino kaj +sole al ĝi unu, kaj mi restos al ĝi fidela ĝis la ĉerko. Kiam +mi finos miajn esplorojn de interesanta min malsano de tiea +ĉi lando, mi transveturos Parizon kaj tie mi submetos min +al ekzameno je medicina doktoro. Tie mi esperas efektivigi +mian revon feliĉigi la homaron per novaj rimedoj kontraŭ +ĝiaj suferoj. Tio ĉi estas mia ideo, mia celo.... Kaj kion +do povus doni via Esperanto? Ĝi fortirus min nur en flankon +kaj malhelpus al mi plenumi mian sanktan devon antaŭ la +homaro.... Kio estas Esperanto?—Tio ĉi dume estas +revo, preskaŭ ĥimero—kaj revanto mi estos neniam. Povas +esti, ke mi eraras, povas esti, ke via Zamenhof efektive +eltrovis por la mondo novan Amerikon, sed dume mi ĝin ne +vidas, kaj rapidi al blinda celo mi ne povas.... +</p> + +<p> +—Kaj tio ĉi estas via lasta vorto? +</p> + +<p> +—La plej lasta. Vi komprenas, ke, fariĝinte esperantisto, +mi ne povus limiĝi per sola lernado de vortaro kaj +korespondado kun amikoj; mi devus uzi parton de mia energio +por la propagando kaj por la apostola agado, sed tio ĉi, kiel +mi jam diris, tute ne eniras en miajn planojn je la estonteco. +</p> + +<p> +Seke kaj malgaje disiĝis la amikoj. Siksten tuj ekveturis +en N., Monblero do kun ia malluma energio profundiĝis +en siajn okupojn kaj penis pliforte elfroti el sia memoro la +postesignojn de la lasta parolo kun Aŭgusto, al kiu li sentis +nun nevolan simpation. +</p> + +<p> +Tiel pasis du semajnoj. +</p> + +<p> +Unu fojon, reveninte post tagmanĝo domen, Monblero +ekvidis sur sia skribotablo leteron kaj je la lerta skribado de +adreso li tuj ekkonis la manon de Aŭgusto. Liaj okuloj eklumiĝis +per ĝojo, li febre disŝiris la paketon kaj avide sin +prenis je la legado de ĝi, sed tuj de la unua linio lia vizaĝo +<pb n="6" /> +mallumiĝis, la brovoj kunmoviĝis de ĉagreno kaj la letero +malpene falis sur la tablon ne legita. +</p> + +<p> +Ĝi estis skribita en la lingvo internacia, kaj la obstina +kuracisto, vidinte en tio ĉi preskaŭ mokon je si kaj siaj +konvinkoj, decidis ne legi ĝin, malgraŭ tio, ke la enhavo de +la letero lin forte interesis. +</p> + +<p> +Sed la cirkonstancoj rapide ŝanĝiĝis. +</p> + +<p> +Vespere en tiu ĉi tago Monbleron vizitis unu de liaj +konatoj—juna matematikisto kaj esperantisto Raulo Ĉielson.... +</p> + +<milestone unit="tb" rend="rule: 25%" /> + +<p> +Sed tiu ĉi nova persono estas tiel rimarkinda, ke ni +devas tie ĉi forlasi iom la komencitan fadenon de nia rakonto +kaj haltigi sur la nova persono apartan atenton de niaj +legantoj. +</p> + +<p> +Siksten kaj Monblero estis ordinaraj tipoj de nia inteligenta +junularo, Ĉielson do per siaj intelektualaj kaj moralaj +ecoj staris je tuta kapo pli alte ol ili ĉiuj kaj posedis tian +antaŭvidon, kiu kune kun talento fortiri post si amason faras +ĉiam apartecon de grandaj homoj, restigantaj post si memoron +en malproksima idaro. +</p> + +<p> +Alta, fleksebla kaj belkreska, kun neregula, sed karaktera, +energia vizaĝo, kun fiera, ordonanta rigardo de brila-nigraj, +akraj kaj saĝaj okuloj, kun aristokratia teniĝo kaj estetikaj +manieroj, li posedis grandegan fizikan forton kaj ankoraŭ pli +rimarkindan forton de karaktero, kiun ne povis rompi nek +la karesoj de la adorinta lin patrino, nek la severeco de liaj +edukantoj, nek la dorlotantaj rigardoj de virinoj.... +</p> + +<p> +Li estis la filo de bonhavaj gepatroj, kiuj restigis por +li ian kapitaleton, kiu donadis al li la eblecon vivi tute memstare. +Por lukso li havis neniajn rimedojn, sed ĝin li ne +bezonis. Donacita per grandaj kapabloj kaj plifruinta siajn +lernejajn kaj universitatajn kolegojn, li ne ekiris tamen sur +la ekbatita per la piedoj de aliaj vojo, kondukanta al la +karjero. Li restadis ĉiam originala kaj sola. Malaltaj, facile +atingeblaj celoj lin neniam altiris; lia maltrankvila animo +celis ĉiam al la altaj idealoj, kiuj al aliaj ŝajnis neplenumeblaj +utopioj. +</p> + +<pb n="7" /> +<p> +Ellernante en unu universitato la matematikajn kaj +naturajn sciencojn, li subite forlogiĝis per la propagandata +de Flamariono ideo de interkomunikiĝo de la tero kun la +loĝantoj de Marso, kaj li jam estis preta komenci la propagandon +de tutmonda ligo de popoloj al la efektivigo de tiu +ĉi penso; sed tuj ĉe la unuaj paŝoj li estis haltigita per malgrandega +je unua rigardo cirkonstanco, kiu tamen ekstaris +serioze laŭlarĝe de lia vojo.—Li sciis nur du eŭropajn +lingvojn kaj dank’ al tio ĉi la energie komencita afera +korespondado tuj haltis mem. +</p> + +<p> +—Ho, kiel malproksimaj estas al ni la korespondoj +kun Marso,—ekkriis li unu fojon en atako de plej granda +ĉagreno—se ni ĝis nun ne povas kompreni unu alian! +</p> + +<p> +Ne pensante longe, li decidis dediĉi du jarojn da laboro +por la ellerno de la plej gravaj lingvoj eŭropaj. Kaj jen li +kun propra al li energio prenas sin je la lingvoj, gramatikoj +kaj vortaroj. Monotone iras la horoj de la laboro. La saĝo +faras nenion, la fantazio kaj la kreemaj kapabloj estas subpremataj +per la senfina ŝtuparo da sekaj, nelogikaj reguloj +kaj per amasoj da esceptoj,—sed Ĉielson sidas obstine kaj +observas ĉian paŝon de sia progresado. Li vidas en si ian +malkapablecon, mallumiĝon de siaj spiritaj fortoj, sed lia +energio ne falas; li povas senti kompaton nur por aliaj, por +si do mem li estas senkompata.... Kaj jen en la tempo +de tiaj okupoj al li unu fojon enfalas en la manojn malgranda +broŝureto de Ŝlejer—„Volapük“. Ĝi estas la lingvo de +l’ mondo, la lingvo, en kiu povas kaj devas paroli ĉiuj popoloj +de l’ nordo kaj sudo, de l’ oriento kaj okcidento. Tiu ĉi +ideo, kiel klara stelo, lumigas lian spiriton. For lingvaro, +for vortaroj!.... Oni devas nur ellerni tiun ĉi lingvon kaj +la problemo estos solvita, eltrovita estas la vojo por la +korespondado de ĉiuj popoloj kun ĉia mondo. +</p> + +<p> +Kun duobla energio prenis sin Ĉielson je tiu ĉi nova +afero, kiu devis fari grandegajn servojn al lia kara ideo. +Sed eĉ la plej forta forlogiĝo ne povis subaĉeti lian sanan +kritikan sencon. La malnatureco de l’ Volapük falis al li +en la okulojn de la unuaj paŝoj de la okupoj, kaj ĝia +<pb n="8" /> +malbonsoneco ofendis la estetikan senton de Ĉielson, sed li +ellernis ĝin pro la ideo, kiu en liaj okuloj estis ĉirkaŭita per +aŭreolo de grandeco. Farante informiĝojn pri tio, kiel staras +en la mondo la afero de Volapük, li baldaŭ eksciis, ke tiu +ĉi lingvo kvankam havas multajn partianojn, sed ke al ĝi +aperis forta kaj danĝera konkuranto, senigita de ĉiuj ĝiaj +mankoj, ke tiu ĉi nova lingvo aperis ĵus sub la ĉielo de +Rusujo, kaj ĝia nomo estas—Esperanto. Ĉielson rapidis +kompreneble konatiĝi kun tiu ĉi nova mirindaĵo de la eŭropa +civilizacio kaj estis ensorĉita per ĝi. En ĝi li vidis novan +epokon de l’ homaro kaj senturne dediĉis sin al la servado de ĝi. +</p> + +<p> +—Lasu la mondon ekscii antaŭe Esperanton, doni al +la lasta vivon kaj rajton de regnaneco, kaj tiam oni povos +alpaŝi al la lingvo de Marso.... +</p> + +<p> +Tiamaniere la fantazia ideo degeneris en la alian, pli +realan kaj atingeblan, al kiu li fordonis sin kun tuta sia +energio. Lia neordinara naturo ne povis fortiri sin per kio +ajn duone, kaj tial Ĉielson, fariĝinte esperantisto, ĵetis ĉiujn +antaŭajn aferojn kaj tute trempis sin en la propagandon de +la lingvo internacia. Li komprenis, ke la propagando devis +esti afero ne kabineta, sed societa, kaj tial li penadis akiri +la plej diversajn kaj vastajn interligojn kaj konatecojn, kio, +dank’ al lia bela eksteraĵo, elegantaj manieroj kaj viva, akra +saĝo, estis afero facile atingebla. Estadante en la societoj +kaj uzante ĉian pretekston por transkonduki la paroladon sur +sian amatan temon, li rapide konvinkiĝis, unue, ke la societo +estas treege nemovema kaj pli facile sin fortiras per fortaj +efektoj, ol per profundaj veroj, kaj due, ke tiu sama societo +estas tute blinda, ke 9/10 de ĝi ĝis nun tute ne konas la +ideon kaj indecon de la lingvo tutmonda kaj eĉ ne scias pri +ĝia ekzistado. Lin treege frapadis tiu cirkonstanco, ke, malgraŭ +la okjara ekzistado de Esperanto, ofte eĉ kleraj homoj +malfermadis la buŝojn, aŭdinte pri tio, ke ie estas ia lingvo, +kiu servas por iaj interpopolaj komunikiĝoj k.t.p. +</p> + +<p> +Kaj li rapide alkonformiĝis al tiuj ĉi aperoj. +</p> + +<p> +Li komencis kondukadi la vivon tiel, ke li ĉie kaj al +ĉiuj faladu en la okulojn. Li vestadis sin tre elegante, sed +<pb n="9" /> +ĉiam tre originale, portadis longajn harojn ĝis la ŝultroj, +grandan, larĝan ĉapelon kaj nazumon en dika testuda kadro, +apogadis sin sur grandegan branĉoplenan bastonon kun ora +butono, sur lia brusto briladis ĉiam hela esperanta stelo, li +fumadis bonegajn cigarojn, paroladis ĉiam kuraĝe kaj laŭte, +kaj en stratoj, teatroj k.t.p. li aperadis ĉiam kun kiu ajn +el esperantistoj, por publike paroladi en la lingvo internacia. +Lia aperado en kiu ajn urbo elvokadis tuj multajn famojn +kaj demandojn, kaj tuj traportiĝadis la sciigo, ke tia stranga +persono estas esperantisto, apostolo de la nova internacia +lingvo, ke li estas tre saĝa kaj aminda, volonte donas al ĉiuj +instrukciojn kaj gvidojn, estas bone alprenita en unuaj salonoj +de la urbo, sed ne abomenadas butikon de viandaĵisto aŭ +metiejon de botisto k.t.p. k.t.p. +</p> + +<p> +Tiamaniere li rapide akiradis gloron kaj malkovradis +al multaj la okulojn sur la disvastigatan de li aferon. Sed +ĉion tion ĉi li faradis preskaŭ pasante, lasante civilizadi la +amason al siaj helpistoj, kiujn li kreadis ĉie facile el varmegaj +kaj plej lertaj siaj adorantoj; li do mem prenadis sub sian +personan favoron nur homojn tre influajn kaj per kio ajn +tre gravajn por la afero: redaktorojn de gazetoj, amatajn +de publiko verkistojn, popularajn artistojn, malavarajn +riĉulojn k.t.p. Havante altan talenton gvidi amason, li +povadis konduki la aferon tiel, ke la signita per li ofero +neniom forglitadis el liaj manoj. +</p> + +<p> +Ni rimarku, ke li mem paroladis tre malmulte kaj +neniam lacigadis la aŭskultantojn per longaj predikoj pri la +lingvo; kun propra al sola li akreco li kaptadis, aŭ eĉ nevideble +subpreparadis oportunan minuton kaj per mallongaj, +flamaj kaj inspiritaj vortoj batadis je plej senteblaj kordoj +de la aŭskultantoj, kaj lia parolo neniam faradis maltrafon. +Al tio ĉi li neniam ripetiĝadis; lia parolo neniam havadis +kion ajn ŝablonan, sed ĉiam estadis tre saĝe alagordita al la +cirkonstancoj—kaj en tio ĉi konsistis ĝia tuta forto. +</p> + +<p> +Ankoraŭ unu rimarko. Ĉielson tre profunde konis la +naturon de l’ homo kaj komprenis la signifon de eksteraj +formuloj kaj ceremonioj, kaj tial li enkondukis unu moron +<pb n="10" /> +kaj severe observadis plenumon de ĝi—moron salutadi unu +alian per la vortoj: „Ĉu vi esperas“?—„Jes, mi esperas.“—ĉe +renkonto, kaj: „Esperu“!—„Jes, mi esperos“—anstataŭ +adiaŭ. Li tre koleradis, se esperantistoj ne plenumadis +tiun ĉi moron, dank’ al kiu ili pli facile proksimiĝis unu +kun alia. +</p> + +<p> +Tia estis la persono Ĉielson kaj tiaj estis liaj laboroj. +</p> + +<p> +Pasis ĉirkaŭ dek jaroj, kaj en Eŭropo, dank’ al liaj +zorgoj, kreiĝis multaj kluboj kaj esperantaj societoj kaj la +nombro de esperantistoj altiritaj de li al la afero kalkulis +sin jam je dekoj kaj centoj da miloj. Loĝante en nia urbo +jam ĉirkaŭ unu jaro, kie li proponadis krei ĉefan esperantan +klubon, li ne senfundamente turnis sian atenton sur la riĉan +kuraciston Monbleron, sed tiu, kiel tuj konsideris Ĉielson, +postulis longedaŭran kaj tre metodan flegon, kaj tial li estis +donita en zorgadon al sia kunloĝanto, varma esperantisto +Siksten. Sed en tiu ĉi fojo Ĉielson faris grandan maltrafon, +ĉar tiu ĉi elekto montriĝis tute ne prospera. La afero de +l’ propagando ne sole ne moviĝis antaŭen, sed eĉ Monblero +kun grandiĝanta malpacienco aŭskultadis la longajn parolojn +de sia kunloĝanto kaj anstataŭ respondo silente malproksimiĝadis +sian ĉambron.... +</p> + +<p> +Kaj jen nun tiu ĉi granda esperantisto vizitis nian +kuraciston. +</p> + +<milestone unit="tb" rend="rule: 25%" /> + +<p> +La parolado kelkan tempon turnadis sin sur interesaj +por ambaŭ interparolantoj cirkonstancoj de la vivo, kiam +Ĉielson demandis Monbleron, ĉu li ne ricevis kiajn ajn sciojn +pri Siksten, kiu ĝis nun nenion komunikis al li pri sia nova vivo. +</p> + +<p> +—Tie ĉi estas io—montris la mastro malpene per +mano la malkovritan leteron, kuŝantan sur la tablo,—kia +strangulo, li persekutas min eĉ nun kun sia lingvo internacia, +al kiu mi sentas nenian simpation.... Mi eĉ ne +legis ĝin.... mi ne volas. +</p> + +<p> +La gasto per grandaj okuloj ekrigardis la interparolanton; +li ne supozis eĉ, ke la propagando de Siksten povis doni +tiajn plorindajn rezultatojn. +</p> + +<pb n="11" /> +<p> +—Tiel, vi eĉ ne legis ĝin? Oni povus ekpensi, ke +vin tre malmulte interesas la sorto de via amiko.... Se +vi al mi permesos, mi rigardos tiun ĉi leteron: povas esti, +ke en ĝi ni trovos kion ajn atentindan. +</p> + +<p> +—Ho, mi konsentas.... Esperanto—tio ĉi estas +via specialeco. +</p> + +<p> +Ĉielson profundiĝis en la legadon de la letero, dum la +mastro per grandaj paŝoj mezuradis la ĉambron. +</p> + +<p> +—Ba! tie ĉi la afero tuŝas persone vin, se vi volas,—ekkriis +gaje la esperantisto, interrompante la legadon—tie +ĉi estas parolo pri ia bela juna virino, videble via konata!.... +</p> + +<p> +Kiel do vi povis preterlasi tian leteron? +</p> + +<p> +—Pri kia virino?—haltis mirigite Monblero. +</p> + +<p> +—Jen vi vidas. Aŭskultu: mi tradukos al vi tiun ĉi +leteron; ĝi estas tre interesa kaj mi eĉ ne atendis tian +talenton ĉe nia komuna amiko....—kaj Ĉielson komencis +traduki la leteron, kies enhavo montriĝis sekvanta: +</p> + +<p rend="text-indent: 7em"> +„Kara amiko! +</p> + +<p> +Pri mia vivo en N. mi nenion al vi komunikos, ĉar mi +jam duan semajnon pasigas en somerloĝo en interspaco de +ĉirkaŭ dek kilometroj de tiu ĉi urbo. Alveturinte en N., mi +antaŭ ĉio faris vizitojn al la tieaj ĉi esperantistoj, en la +nombro de kiuj mi renkontis certan sinjoron Marei, malnovan +amikon de juneco de mia mortinta patro, kaj nun bonhavan +tiean ĉi bienhavanton, alveturintan en N. por kelka +tempo kun tuta sia familio. Malfacile estas priskribi al vi, +kian bonkoran akcepton mi renkontis en lia domo. Mi estis +treege karesita de la mastro kaj prezentita tuj al ĉiuj membroj +de lia familio, invitita en tiu sama tago al tagmanĝo, +poste al balo, donita de sinjoro Marei al liaj amikoj N—aj, +poste mi devis doni la vorton ĉiutage vizitadi ilin, al tag-, +aŭ vespermanĝo, kaj fine sinjoro Marei, elveturante sian +bienon, proponis al mi veturi kune kun li je kelkaj semajnoj +kaj ripozi en lia domo, ĉar miaj universitataj okupoj estos +komencitaj ankoraŭ ne baldaŭ. Kompreneble, mi ne povis +rifuzi al la bonkora mastro, kaj jen—mi spiradas nun per +belega aero, saturita de bonodoro de rozoj; rajdadas aŭ +<pb n="12" /> +naĝadas per ŝipeto, dorlotadas min en malvarmeta ombro de +kaŝtanoj kaj cipresoj, ĉasadas, ĝuadas la vivon kaj ĉirkaŭflirtadas.... +Jes, mi ĉirkaŭflirtas, ĉar estas kiun ĉirkaŭflirti, +estas por kiu perdi la kapon.... Vi devas scii, ke la +familio de sinjoro Marei, krom li mem kaj lia edzino, tre +respektinda kaj simpatia sinjorino, estas ankoraŭ kunmetita +el du filinoj, dekdu-jara filo, alveturinta domen al libertempo, +kaj malproksima parencino de s-rino Marei, ia fraŭlino Izabelo +Kartuŝ, bonega legistino kaj ne simpla muzikistino. Ambaŭ +filinoj de s-ro Marei estas jam grandaĝaj fraŭlinoj kaj ambaŭ +tiel belegaj, ke malofte prosperas renkonti ion similan. La +pli maljuna de ili, Karolino, alta, bontalia nigraharulino, kun +riĉega velura harligo, kun mirindaj seriozaj, plenaj de profunda +esprimo okuloj, ŝajnas al mi diino de la beleco, per ia +miro transportita al ni el la mondo de la klasika antikveco. +Ŝi estas ĉiam kvieta, majesta kaj kvazaŭ enpensa; ŝi ridas +malofte, sed se sur ŝiaj mirindaj lipoj aperas rideto, tiam vi +vidas en ĝi tiom da sorĉanta ĉarmo, ke la nova paradizo +malkovriĝas antaŭ vi.... La pli juna, Elizo, estas ankaŭ +belega ekzistaĵo, sed iom de alia speco—kaj mi diros al +vi sub la plej granda sekreto—ŝi tre al mi plaĉas. Tiu ĉi +estas de la plej pura sango francino, mallumhara, mallumokula, +petola kiel diableto, ĉiam gaja, sprita kiel Hejne, +viviganta tutan nian societon, kies ĉiuj membroj vice estadas +celo al ŝiaj ŝercoj. Kompreneble ricevas ankaŭ mi, kaj, se +vi volas, pli multe ol aliaj, sed je tiu ĉi belulineto ne estas +eble koleri.... Kio do tuŝas la fraŭlinon Kartuŝ, ŝi ludas +en nia rondeto duagradan rolon. Ŝi estas ne tre bela, vespere +okupadas nin per deklamado aŭ muziko, akompanadas nin +en promenadoj kaj ne pli.... Mi treege disskribiĝis kaj mi +sentas, ke jam longe estus tempo fini la leteron, sed mi ne +povas silenti pri unu cirkonstanco, tuŝanta persone vin. Antaŭ +nelonge vespere, kiam ni, t.e. mi kaj fr-ino Karolino, sidis +en laŭbo kaj rigardis sur plateto gajan kuradon de la juna +gimnaziisto kaj du aliaj fraŭlinoj, Karolino komencis demandadi +min pri mia antaŭa vivo kaj miaj konatoj. Ĉe elnomo +de miaj amikoj venis la vico ankaŭ al vi kaj, apenaŭ mi +<pb n="13" /> +komencis priskribadi vian eksteraĵon, ŝi fariĝis tre serioza +kaj atenta kaj eĉ, interrompinte mian rakonton, postulis de +mi la pli precizajn montrojn pri via figuro. De tio ĉi mi +konkludis, ke vi estas kvazaŭ al ŝi konata, kaj, interesita +pri tio ĉi, mi eĉ decidis demandi ŝin, de kie ŝi povas vin +koni. Karolino iom balbutis, sed fine diris, ke antaŭ du +jaroj ŝi, estinte kun la patrino por maraj banoj en Nicco, +renkontis tie junan komencantan kuraciston, kiu turnis sur +sin ŝian atenton kaj kiu laŭ sia eksteraĵo estis tre simila al +tiu, kian mi priskribis al ŝi vin. Pli mi nenion de ŝi sciiĝis, +sed ankaŭ tio ĉi, mi pensas, al vi estos sufiĉe interesa. +</p> + +<p> +Jen, amiko, kiel neatendite la sorto ridetis al mi kaj +kiel agrable mi pasigas la tempon. Respondu al mi, mi petas, +pli rapide, kion oni aŭdas ĉe vi bonan, kiel vi vivas kaj kiel +iras viaj okupoj. Mi ĉirkaŭprenas vin,—amanta via amiko +A. Siksten.“ +</p> + +<p> +Tiu ĉi letero faris efektive ian impreson sur Monbleron. +Kiam Ĉielson finis sian tradukon, Leono sidis ankoraŭ iom +da tempo en profunda enpenseco, direktinte la okulojn en +nedifinitan malproksimaĵon. Fine li ekkonsciiĝis kaj, rimarkinte +sur si akran rigardon de sia gasto, tre konfuziĝis +kaj ruĝiĝis. +</p> + +<p> +La gasto leviĝis kaj komencis diri adiaŭ. +</p> + +<p> +—Nu kiel, ĉu vi ne volas doni al mi tiun ĉi leteron, +se ĝi estas al vi ne bezona?—demandis li kvazaŭ okaze, +premante la manon de la kuracisto. +</p> + +<p> +—N—n—e, ĝi restu.... povas esti, ke mi ankaŭ +trarigardos ĝin en libera tempo—ekmurmuris tiu ree konfuziĝante. +</p> + +<p> +Facila rideto trakuris sur la anguloj de lipoj de Ĉielson, +sed la mastro ĝin ne rimarkis kaj la junaj homoj disiĝis. +</p> + +<p> +Ankoraŭ longe post la eliro de l’ gasto la kuracisto ne +povis liberiĝi de ĉirkaŭkaptinta lin revo. Rememoriĝis al li +la tempo, pasigita antaŭ du jaroj en Nicco kaj rememoriĝis +efektive vidita tie juna fraŭlineto, frapinta lin per sia klasika +beleco. Tiun ĉi fraŭlineton li vidis iom da fojoj, akompanatan +de maljuna kaj severa sinjorino; iom da fojoj liaj okuloj +<pb n="14" /> +renkontadis la okulojn de la juna fraŭlino kaj en la direktita +sur lin ŝia rigardo li legis ion simpatiantan kaj en tiu sama +tempo kuraĝigantan kaj serĉis jam oportunan okazon, por +esti prezentita al la juna virino, sed tia okazo longe ne aperis, +kaj jen subite ambaŭ virinoj malaperis. Laŭ la faritaj informiĝoj +ili elveturis sudon de Italujo kaj de tiu tempo jam ne +renkontiĝis sur lia vojo de vivo. +</p> + +<p> +Ĉio tio ĉi estis antaŭ longe kaj pasis senrevenonte, sed +Monblero sentis, ke tiu ĉi renkonto ne restis, kiel centoj da +aliaj, por li senpostesigna. La figuro de la belega nekonatulino +ial tre obstine restadis viva en lia memoro kaj reviviĝadis +ne unu fojon antaŭ li en la horoj de lia malgaja +humoro, kiam li pli akre, ol ordinare, sentadis ian sopiron de +la soleco. +</p> + +<p> +Kaj jen tiu ĉi simpatia figuro nun ree aperas antaŭ li +kaj reaperas lumigita per neatendita lumo: tiu ĉi virino, montriĝas, +rimarkis lin, komencantan kuraciston; kaj ankaŭ, kiel +li mem, konservis lian figuron en sia memoro.... Ke tiu +ĉi Karolino estas tiu sama juna banulino, kiun li renkontis +en Nicco, ne povis esti ia dubo. Ĉiuj ŝiaj ecoj, prezentitaj +en la letero de Siksten, jesigis tiun ĉi konvinkon. Sed se +tio ĉi estas tiel—lia unua renkonto kun ŝi, povas esti, ne +estis por li la lasta en la vivo.... La sorto ankoraŭ povas +ilin kunpuŝi kaj proksimigi.... +</p> + +<p> +Tiaj pli malpli estis post la eliro de Ĉielson la revoj +de la juna kuracisto, kies animo malgraŭ la fortiro per sciencoj, +konservis multon da juna virga kaj poezia fajro. Malgraŭ +tamen ĉio tio ĉi, li al Siksten ne respondis. En la komenco +detenis lin fiereco ofendita per la esperanta teksto de la letero, +kaj poste la tempo kaj la laboroj iom post iom reglatigis +la impreson de la ricevitaj komunikoj—kaj la vivo ree +ekfluis en la antaŭa ordo. +</p> + +<p> +Pasis ankoraŭ unu semajno kaj Monblero ree trovis sur +la tablo ampleksan leteron, adresitan per konata al li mano +de Aŭgusto. En tiu ĉi fojo la scivoleco estis tiel forta, ke +li, ne atendante la tradukinton, mem kun „Universala Vortaro“ +<pb n="15" /> +en la manoj komencis vorto post vorto konatiĝi kun la enhavo +de la letero. +</p> + +<p> +En la dua letero la amiko sciigis al li inter cetera la +sekvanton: Hieraŭ ni en granda societo da rajdantoj faris +vetureton en arbareton, kuŝantan je kvar kilometroj de la +bieno de s-ro Marei. La vetero estis belega. La profunda +blua ĉielo estis semita de graciaj amasumaj nuboj, la alaŭdoj +pepadis super la kampoj, alte en aero naĝadis longaflugilaj +cikonioj, maldekstre de la vojo sin tiris profunda kavo, sur +kies fundo kuras rapida rivereto, faranta kelkajn artajn +lagetojn kun verdaj digoj kaj eterne murmurantaj muelejoj. +Apud la turno la vojo fariĝis pli malvasta kaj dank’ al tio +ĉi nia societo, kiu rajdis la tutan tempon per rapida troto, +distiriĝis; mi montriĝis en la nombro de la lastaj rajdintoj +kaj ekaperis apud Karolino, kiu rajdis sur tre maltrankvila +ĉevalo kaj devis konstante ĝin detenadi. Iom da tempo ni +rajdis silente, sed, alveturante al la arbareto, mia akompanantino +ekrigardis min subite. (Ho, kiel bela ŝi estis en tiu ĉi tempo: +la veturado sur la obstina ĉevalo ŝin tre ekvarmigis; la delikataj +ŝiaj truoj de l’ nazo ektremadis kaj disbloviĝadis, sur +la vangojn elpaŝis hela purpuro, kaj la okuloj bruladis de tia +fajro, kian mi ĝis nun ĉe ŝi ne vidis.) +</p> + +<p> +—Kio do, s-ro Siksten—turnis ŝi sin subite al mi +kun demando—ĉu respondis al vi ion via amiko? +</p> + +<p> +(Mi devas tie ĉi konfesi al vi, amikego, ke mi trababilis +al ŝi pri ĉio, kion mi komunikis al vi en la estinta letero. +Karolino estas, kvazaŭ, pli malkaŝema por mi, ol por ĉiuj +siaj parencoj, kaj mi ĝuas ial ian apartan favorecon; povas +esti, ke mi eraras, sed vi komprenas, ke mensogi al ŝi estas +al mi tre nefacile kaj nelerte.) +</p> + +<p> +—Ne—mi respondis—ĝis tiu ĉi tempo mi ne ricevis +de li unu vorton. +</p> + +<p> +—Nebona do estas via amiko—rimarkis ŝi, malaltigante +la voĉon.—(Vi efektive povus, skribi al mi kvankam +iom da linioj!)—Li tro rapide forgesas siajn konatojn—aldonis +ŝi kaj en ŝia voĉo eksonis malgaja noteto.—Al kiu +<pb n="16" /> +rilatis tiu ĉi vorto—siajn—al mi, aŭ al ŝi mem—certe +mi ne povas al vi diri“.... +</p> + +<p> +Kiam post kelkaj tagoj al Monblero alvenis Ĉielson, li +eksciis, ke la dua letero de Siksten estas jam longe tradukita, +tralegita kaj eĉ estas alsendita respondo al Aŭgusto. +</p> + +<p> +Je l’ kaŭzo de tiu ĉi respondo Monblero ricevis ree +sekvantajn iom ekscitintajn lin liniojn.—„Mi kore dankas +vin, amikego, por via letero, kiu vivigis en mi la memoron +pri niaj amikaj interligoj kaj la jaroj, travivitaj sub unu tegmento, +sed.... tiu ĉi letero perdiĝas vane—ne por mi, +kompreneble, ho ne, ne! sed por ŝi.... vi scias, pri kiu mi +parolas.... Ŝi—sed ne ŝi sola, sed ankaŭ tuta la domo +de s-ro Marei—estas varmegaj esperantistoj. Tie ĉi neniu +parolas alie, krom nur en esperanto, kaj la tuta korespondado, +kun kiu nur oni povas, iradas en nia lingvo. Karolino estas, +se vi volas, pli pedanta rilate tion ĉi, ol ĉiuj tieuloj; ŝi ofte +paroladis, ke ĝis tiu tempo, ĝis nia lingvo ricevos en la +civilizita mondo forton de ekzistado, ĝiaj predikistoj devas ne +ellasi plej malgrandan okazon, por pruvi al la publiko ĝian +utilecon kaj belecon kaj, kie oni devas, ili oferu eĉ por ĝia +utilo sian hejman lingvon, ĉar tiu ĉi ofero estos tempa kaj +ĝiaj fruktoj—eternaj. Kompreneble, ke mi, priskribante al +ŝi vin,—kaj ŝi demandas min tre ofte kaj interesiĝas pri +ĉia bagatelo pri vi—hipokritis kaj priskribis vin, kiel +varmegan esperantiston. Post tio ĉi kompreneble mi ne povis +montri al ŝi vian leteron, nek eĉ konfesi pri ĝia ricevo—alie +mi tute malaltigus vin en ŝiaj okuloj“.... +</p> + +<p> +En fino de la letero staris la sekvanto:—„Ĉe ni tre +ofte estadas gastoj—najbaraj bienhavantoj kun la familioj +kaj junaj homoj el la urbo. En la nombro de la lastaj +komencis vizitadi nin tre ofte juna Pariza artisto Ĵan Ĵoli, +homo tre klera, bela, salona kaj pursanga esperantisto. Li +tre malkaŝite ĉirkaŭflirtas Karolinon kaj malfacile estas diri—ĉu +kun sukceso, aŭ sen ĝi. Se ĝis nun li ne atingis +ankoraŭ la plenan sukceson, kiu scias, kio povas okazi en +estonteco!.... Ĉar el via letero mi vidas, ke Karolino estas +al vi, kiel mi ankaŭ esperis, ne tute seninteresa, mi konsilus +<pb n="17" /> +kvankam per kio ajn sciigi pri si (plej bone, kompreneble, +per letero.).... Preskaŭ ĉiutage, kiam ni renkontas nin +kun ŝi en la gastoĉambro en antaŭtagmanĝa tempo, ŝi salutas +min per tia ekzamenanta rigardo, en kia mi klare legadas +unu kaj tiun saman demandon: Ĉu skribis ion via amiko?—Kaj +jen ĝis nun mi devas delasi la okulojn, kvazaŭ mi per +io ekkulpiĝis antaŭ ŝi“.... +</p> + +<p> +Ĉiun vesperon komencante de tiu tago, en kiu estis +ricevita tiu ĉi letero, Monblero pasigis en forta ekscito, +preskaŭ en maltrankvilo. Ĝis la profunda nokto en lia +kabineto sonadis surda egalmezura frapado de liaj paŝoj. +Kiu vidus lin en tiuj minutoj, venus al la neevitebla konkludo, +ke en la fiera kaj obstina koro de la juna kuracisto fariĝas +surda batalo de sentoj, decidiĝas serioza demando—ĉu +humiliĝi al la cirkonstancoj, aŭ defendi siajn konvinkojn, kaj +kun ili sian nedependecon. Sed videble fine la unua duono +de tiu ĉi problemo venkis, ĉar en la sekvanta mateno Ĉielson +estis tre agrable mirigita per la vizito de Leono kaj lia +propono aliĝi al la Ligo Esperanta. +</p> + +<p> +Ĉielson kompreneble akceptis lin kun eletenditaj brakoj. +</p> + +<p> +—Vi devas, kara amiko,—klarigadis li al la kuracisto, +doni vian „promeson“ kaj deprenadi ĝin de aliaj, kie nur +prezentos sin la ebleco. Por eniri la Ligon, vi devas aboni +nian gazeton „Lingvo Internacia“ kaj la „Bibliotekon“; kiel +ekstera signo servu al vi stelo sur la brusto kaj malkaŝita +parolado en esperanto kun ĉiuj kvankam kiom ajn sciantaj +nian lingvon. Nun jam estas la tempo, kiam por esperantisto +estas bezona ne sole teoria konatiĝo kun nia lingvo, sed +ankaŭ plej plena praktika scio de ĝi. En nia do lingvo vi +komencu tuj la plej vastan komunikiĝadon kun esperantistoj +de ĉiuj landoj kaj popoloj, kvankam eĉ sciataj al vi nur el +nomaroj de esperantistoj; krom tio ĉi mi konsilus al vi +komunikiĝadi per nekovritaj leteroj kun noto en la lingvo de +la adresato, ke la letero estas skribita en la lingvo internacia. +La pli gravajn de ricevataj de vi leteroj vi povos lokadi en +kiajn ajn de eŭropaj gazetoj ankaŭ kun notoj, ke viaj +korespondoj estas prenitaj el la interkomunikiĝado de du +<pb n="18" /> +esperantistoj. Al ĉiuj esperantistoj, de kia ajn stato ili estus, +ĉe ni estas akceptite montri apartan gastamon kaj favoron, +ĉar nia afero ne limiĝas nur per la akceptado de unu simbola +lingvo, sed ĉefamaniere dekondukiĝas al frata proksimiĝo de +homoj, disunuigataj per la spaco, lingvo, religio, nacieco k.c. +</p> + +<p> +Jen estas en ĉefaj strekoj viaj plej unuaj estontaj ŝuldoj; +kio do tuŝas la esencon de la afero—ĉar ĉio dirita antaŭe +rilatas pli al la eksteraj aperoj de nia afero—mi konsilus +aranĝiĝi tiel, ke laŭ ebleco ĉia apero de via vivo konsentu +kun la spirito de Esperanto, laŭ ebleco ĉiam kaj ĉie faradu +subtenon al nia afero, subtenon moralan kaj laŭ mezuro +da fortoj ankaŭ materialan. Mi diras—laŭ ebleco—ĉar +mi scias la malfortan flankon de la homa animo. Ne ĉiuj +povas, kiel mi, forgesi, ke ili estas homoj, infanoj de ia lando, +epoko, de ia sistemo da moroj, tradicioj, religiaj konvinkoj k.c., +kaj memori nur, ke ili estas esperantistoj. Tia fortiriteco per +la ideo kaj dediĉo de si tuta al la servado al ĝi estas +atingebla ne al ĉiuj kaj tial mi kutimis postuladi de homoj +nur la eblan al ili.... Tiamaniere, se la montritaj kondiĉoj +ne estos al vi tro ŝarĝaj, tiam mi en la nomo de la +tuta Ligo Esperanta varme premas vian manon kaj, alprenante +vin en niajn fratajn ĉirkaŭprenojn, rapidos sciigi pri tio ĉi +nian ĉefon.“ +</p> + +<p> +Forta premo de la mano estis elokventa respondo de +la flanko de Monblero. Ne pasis ankoraŭ de tiu tempo du +semajnoj, kaj nian kuraciston oni povus jam nomi finita +esperantisto. La subtenata de li komunikiĝado kun Siksten +ekflamigadis en li ian neklaran sed fortan senton, similan +je amo, ĵaluzo kaj malespero kune. Lia tuta esenco rapidis +en la familion de s-ro Marei, al Karolino, kiu, kiel idealo, +kreita per sola lia fantazio, ŝajnis al li eĉ multe pli bona, ol +en la priskriboj de Aŭgusto; sed la nefidado je siaj fortoj +rilate Esperanton (li ĝis nun estis malkontenta je siaj progresoj) +kaj la timo esti konfuzita per tia forta konkuranto +kian li imagadis al si la belan esperantiston Ĵoli, konstante +haltigadis liajn atencojn kaj devigadis lin kun duobla energio +perfektigadi en si la lingvon kaj la sentojn de Esperanto. +</p> + +<pb n="19" /> +<p> +Sed fine la kaliko estis transplenigita. En la mezo de +Julio Monblero ricevis de la juristo ampleksan leteron, en +kiu li inter cetera ellegis la sekvanton: +</p> + +<p> +„Vi scias kompreneble el la gazetoj, ke en la nuna +somero ĉe ni en N. estas malfermita higiena ekspozicio. +Dank’ al la granda kunveturo al ni el diversaj regnoj de +profesiistoj, industriistoj, kuracistoj, homoj suferantaj je +diversaj malsanoj, aŭ altiritaj per aliaj celoj, nia ekspozicio +havas perfekte internacian karakteron kaj prezentas tre vivan +kaj multkoloran pentraĵon da tipoj, kostumoj kaj ĵargonoj. +Tiun do cirkonstancon jen ekuzis, laŭ la ideo de Karolino, +s-ro Marei por la propagando de nia afero en neestinte granda +skalo. Dank’ al la proksima konateco kun la administratoroj +de la ekspozicio, en la unua tago de la dua sezono de ĝi +la ĉefa salono estis donita al la dispono de s-ro Marei, kiu +aranĝis en ĝi seanson kaj poste balon de esperantistoj. Ĉiuj +elspezoj fariĝis je la rimedoj de s-ro Marei; dekoracian parton +administradis s-ro Ĵoli, sed la animo de tiu ĉi entrepreno +estis kompreneble Karolino. +</p> + +<p> +La soleno prosperis belege. Kvankam la biletoj estis +disdonitaj kun granda elektemeco, sed tiel multe estis da +volantaj, ke la plej granda salono de la ekspozicio ne povis +enspaci ĉiujn scivolajn. La soleno malfermiĝis per la himno +„Espero“, plenumita de du ĥoroj kaj granda orkestro, dismetitaj +sur la balkono, sub la marmora busto de la kreinto +de Esperanto. Poste s-ro Marei eklegis mallongan, sed hele +pripentritan historion de nia lingvo kaj de la unuaj esperantistoj +s-roj Zamenhof, Trompeter k.c. Poste ia tenoro +ekkantis kun akompano de la orkestro belegan arion de Zibel +el Faŭsto; poste fr-ino Kartuŝ ekdeklamis iom da fragmentoj +el Demono kaj Miltono.... Sed mi ne priskribados al vi +la tutan programon de la seanso, ĉar dank’ al la stenografio +ĉiuj gazetoj en la sekvanta tago ripetis ĉion tion ĉi kun plej +plena precizeco. Mi diros nur, ke la teksto de ĉio legita kaj +kantita kun la traduko en diversaj eŭropaj lingvoj estis senkalkule +disdonata al la volanta publiko, dank’ al kio tie ĉio +kaj al ĉiuj estis komprenebla.... La fino inde kronis la +<pb n="20" /> +belege ekpensitan de Karolino aferon. Kiam en la lasta +numero du ĥoroj kaj orkestro ree okupis siajn lokojn antaŭ +la busto de la kreinto de nia lingvo, sub la multkolora tendo +el vivaj, malsekigataj per fontanoj, kreskaĵoj kaj floroj,—la +ekelektrigita per ĉio antaŭira publiko, malgraŭ ke duono +konsistis el homoj, nedediĉitaj ankoraŭ en nian aferon, per +konsenta, plena de ravo ĥoro ekkantis la himnon „Espero“ +kaj ekmontris tian animitecon, tian altan moralan humoron, +ke en multaj okuloj ekbrilis briliantoj de larmoj de ĝojo +kaj kortuŝeco. La homoj, fremdaj ĝis tiu ĉi tempo unu al +alia, premadis al si la manojn, ĵetiĝadis reciproke en ĉirkaŭprenojn; +multaj tuj tie ĉi butonumadis al sia brusto la esperantajn +stelojn; multaj portadis al la iniciatoro de la soleno—s-ro +Marei—siajn oferojn por nia afero.... Elizo kaj +Karolino, superante ĉiujn fraŭlinojn per sia beleco kaj gracieco, +kun ensorĉantaj ridetoj alprenadis ĉiujn tiujn ĉi alportojn kaj +tuj tie ĉi disdonadis al la novaj esperantistoj la stelojn, ringojn, +esperantajn ĉirkaŭmanojn, verdajn bandojn k.c. Entute tio +ĉi estis majesta, levanta spiriton pentraĵo, al kia similan mi +ĝis nun ne vidis.... Vespere en tiu ĉi sama salono estis +granda balo. Laŭ pli antaŭe verkita programo la plimulto +da esperantistoj kaj esperantistinoj aperis en diversaj naciaj +kostumoj. Belege estis vidi la portiĝintajn en la ondoj de la +muziko parojn, kunmetitajn el la reprezentantoj kaj reprezentantinoj +de la klasika Italujo, floranta Hispanujo, severa +Norvegujo, mirinda Hindujo, militema Germanujo, varmega +Egiptujo, majesta Rusujo k.c.—sed por vi, mia amiko, la +ĉefa konsistas en la sekvanto. +</p> + +<p> +Karolino estis vestita kiel korsikanino; tiu ĉi kostumo +tiel estis konforma al ŝia klasika belega profilo, ke ŝi decide +superis ĉiujn atendojn. Ĵan Ĵoli la tutan vesperon ĉirkaŭflirtadis +ŝin kaj kondukadis sian aferon tiel malkaŝite, ke li +turnis sur sin universalan atenton. Kio tuŝas Karolinon, ŝia +konduto (mi tutan tempon observadis ŝin) estis treege enigma. +Ne forigante de si Ĵanon, ŝi tamen ne ŝajnis tute kontenta +de li kaj ĉiam kvazaŭ atendadis iun aŭ ion. En la komenco +de la dua duono de la balo, post la granda internacia +<pb n="21" /> +kontraŭdanco, ŝi fariĝis tre serioza kaj enpensa. Ekuzinte +paŭzon inter la dancoj, mi, movata per scivoleco, nerimarkeble +alproksimiĝis al ŝi kaj demandante ekrigardis en ŝiajn okulojn—kaj +en tiuj ĉi belegaj okuloj mi ellegis alarmon. +</p> + +<p> +—Ni iru en la bluan kabineton—diris ŝi al mi murmurete—mi +devas fari al vi gravan komunikon.... +</p> + +<p> +Mi humile sekvis post ŝi. Kiam ni okupis liberan +kanapon, ŝi timeme rerigardis ĉirkaŭe kaj, fleksiĝinte al sama +mia orelo, ekmurmuretis. +</p> + +<p> +—Ĉu vi scias, s-ro Siksten, Ĵoli ĵus, en la tempo de +la lasta kontraŭdanco proponis al mi sian koron kaj manon.... +</p> + +<p> +—Mi preskaŭ sciis tion ĉi—respondis mi, penante +ŝajni trankvila.—Sed kio do el tio ĉi sekvas? +</p> + +<p> +—Mi dezirus scii vian opinion pri tio ĉi. +</p> + +<p> +—Mian opinion?—respondis mi sen ĝeno—mia +opinio estas tia, ke, se vi demandas mian opinion, sekve vi +lin ne amas kaj sekve vi devas al li rifuzi. +</p> + +<p> +Karolino rigardis sur min el post la ventumilo per tia +rigardo, kvazaŭ ŝi penis difini, ĉu miaj vortoj estis nur logika +silogismo, aŭ rezultato de ia malica celo. +</p> + +<p> +—S-ro Ĵoli—diris ŝi—prezentas belegan partion +en ĉiuj rilatoj kaj, se mi turnas min al via opinio t.e. laŭ +via esprimo, se mi.... ŝanceliĝas—ĝi estas kulpo de unu +bone konata al vi persono, kiu, malgraŭ ĉio, min ĝis nun.... +tre interesas.... Mi promesis al s-ro Ĵoli doni lastan +respondon ĝuste post semajno de hodiaŭa balo, kaj nun.... +mi devas per tia aŭ alia maniero ekzameni.... miajn +sentojn.... al tiu.... al via amiko.... +</p> + +<p> +Sed en tiu ĉi loko nia parolado estis interrompita per +ia eleganta esperantisto, subkurinta al Karolino kun invito +al rondo de valso....“ +</p> + +<p> +Por Monblero tio ĉi estis tro multa. Flamigadata per +la sciigoj de Siksten, li en la lasta tempo iradis kiel en +haladzo; longedaŭra interna batalado inter la deziro ekvidi +Karolinon kaj timo de tiu ĉi renkonto lin tre senfortigadis, +li perdis internan egalpezon, forĵetis siajn okupojn kaj eĉ tre +malgrasiĝis. La lasta sciigo pri Karolino elkondukis lin el +<pb n="22" /> +rigideco; li subite decidiĝis je ĉio; estis donita al li semajno +da tempo kaj oni ne povis malrapidi unu minuton. +</p> + +<p> +La telegrafa metalfadeno transdonis al Siksten sekvantan +sciigon:—Mi veturas en N-n. Renkontu min en la stacidomo +morgaŭ je la kvara horo post tagmezo. Mi alveturos +prezentiĝi al s-ro M. kaj lia familio.“ +</p> + +<p> +Tuj post la telegramo la unua vagonaro en la nombro +de aliaj veturantoj kondukis la plej varman, sed en tiu ĉi +tempo ankaŭ plej malfeliĉan esperantiston. En la stacidomo +en N. Monbleron renkontis neniu. Tiu ĉi cirkonstanco iom +lin mirigis, sed ne tre konfuzis. Ne haltante en la urbo, li +tuj dungis veturigiston kaj direktiĝis laŭ la bone al li konata +adreso en la bienon de s-ro Marei. La vojo ne montriĝis +al li tiel pentraĵa, kiel prezentadis ĝin Siksten en siaj leteroj, +sed Monblero malmulte turnis atenton ankaŭ sur tion ĉi kaj +nur, brulante de nepacienco, senĉese peladis la veturigiston, +malgraŭ ke liaj ĉevaletoj laboradis konsente kaj kuradis +tre bone. +</p> + +<p> +Post du horoj da veturo la veturilo de Monblero subruliĝis +al la granda parko, el kies densa verdaĵo elrigardis +la antaŭa flanko de la granda sinjora domo kun kurbiĝinta, +kovrita per herbo tegmento kaj albatitaj fenestraj kovriloj. +</p> + +<p> +La sovaĝiĝinta parko ekrigardis tre malĝoje; iam luksaj +florujoj, boskoj kaj vojetoj estis kovritaj senintermanke per +balaaĵa herbo. De la ĉefa pordego al la domo kondukis sole +apenaŭ trabatita per la piedoj vojeto; ĉio havis la vidon de +terura malpeno. +</p> + +<p> +Monblero haltis kiel kolono, decide nenion en tio ĉi +komprenante. El la profundaĵo de la parko subkuris al la +pordego ia nudpieda maltrankviligita vilaĝano kaj, depreninte +la ĉapon, komencis plifortigite salutadi la alveturinton. +</p> + +<p> +—Kiel nomas sin tiu ĉi bieno?—turnis sin kun +demando al li Monblero. +</p> + +<p> +La vilaĝano rigardis sur lin kun antaŭa maltrankvileco +en la okuloj, videble ne komprenante la demandon, kvankam +laŭ la rakontoj de Siksten ĉiuj servantoj de s-ro Marei +devis paroladi esperante. +</p> + +<pb n="23" /> +<p> +—Ĉu tiu ĉi bieno apartenas al s-ro Marei?—demandis +ree Monblero, sed jam en la loka dialekto. +</p> + +<p> +—O, jes, jes!.... al s-ro Marei—ekrapidis la +vilaĝano, salutante ankoraŭ pli malalte. +</p> + +<p> +—Ĉu efektive s-ro Marei loĝas en tiu ĉi ruino? ĉu ne +estas tie ĉi ankoraŭ alia bieno de li? +</p> + +<p> +—Ho ne, sinjoro, pli tie ĉi estas neniaj bienoj de li; +sed li mem neniam ĉe ni loĝadis. Kiam antaŭ dekdu jaroj +li mem kun tuta sia familio transveturis Hungarujon, de tiu +tempo ni nur tri fojojn lin vidis.... Tiu ĉi bieno estas +jam eĉ vendita al ia sinjorino, kiun jen ni jam atendas du +tagojn.... +</p> + +<p> +Monblero staris kvazaŭ ekbatita per tondro. +</p> + +<p> +—Kiel? Tio ĉi estas ne ebla!.... Kion vi, azeno, +babilas! kie do estas s-ro Siksten?!.... +</p> + +<p> +La vilaĝano repuŝiĝis post la pordegon, kvazaŭ prepariĝante +en okazo de bezono forkuri en la arbetaĵojn. +</p> + +<p> +—Via moŝto!.... Je Dio, mi diras al vi veran +veron.... s-ro Marei ĉe ni ne estas, sed jen s-ro Siksten +efektive loĝis ĉe ni laŭ la permeso de s-ro la administratoro +la tutan someron. Hieraŭ vespere li ricevis ian telegramon +kaj tuj rapide elveturis de ni, sed ni ne scias kien.... Li +ordonis saluti vian moŝton kaj eĉ parolis, ke, se vi alveturos +kaj min demandados kaj mirados, aŭ eĉ kolerados, mi estu +al via moŝto tre aminda kaj singardema, ĉar al vi plaĉas +estadi tre varma sinjoro.... Li lasis al via moŝto ian +leteron.... +</p> + +<p> +—Kion, ian leteron?.... montru al mi tuj, azenego, +tiun ĉi leteron!.... +</p> + +<p> +—Via moŝto! ĝi troviĝas tie ie en lia ĉambro.... +</p> + +<p> +Pala, ekscitita, Monblero puŝis la pordegon kaj per +rapidaj paŝoj direktiĝis la ĉambron, en kiu loĝis la juristo; +la nudapieda ĝardenisto sekvis poste kun granda singardemeco +kaj el ia malproksimeco montradis la vojon. +</p> + +<p> +La ĉambreto estis malgranda, preskaŭ malplena, kaj +havis la rigardon de somera, fraŭla loĝejeto; sur la tablo +<pb n="24" /> +sub la fenestro efektive kuŝis rapide skribita per krajono +letereto, komunikanta la sekvanton: +</p> + +<p> +„Mia kara, tre kara amiko! Kolektu ĉiujn viajn fortojn +kaj eltenu la baton! Mi devis por la plenumo de donita al +mi de supre komisio entiri vin en mensogan intrigon rilate +la verkita de mi Karolino, kiu neniam ekzistis“.... +</p> + +<p> +Plu Monblero jam ne povis legi. La letereto ekglitis +el liaj manoj, li falis sur seĝon kaj kovris al si la okulojn +per la manoj.... +</p> + +<p> +—Malhonoro! honto! malnobleco! nigra trompo!.... +Kaj mi, malsaĝulo, kaptiĝis per tia fiŝhoko!.... Kaj kiu +trompis min, tiel kruele, tiel terure trompis!—mia kolego, +mia fidela amiko, Aŭgusto!.... Ho, se li nun enfalus al +mi sub la manojn, mi.... mi.... mortigus lin, kiel bruton.... +Li ekvolis fari min esperantisto, ha! Tia malnoblulo!.... +Kaj kio do—li atingis ja la sian. Jen mi estas jam esperantisto.... +Ho, estu malbenita tiu ĉi lingvo!.... +</p> + +<p> +Kaj la kuracisto eksaltis de sia loko, deŝiris de si la +esperantan stelon, ĵetis ĝin sur la teron kaj komencis kun +furiozo bati ĝin per la piedoj.... +</p> + +<p> +Tiu ĉi ofendado de la ĝisnuna sia idolo kvazaŭ iom lin +malvarmigis. Malfacile spirante, li sidiĝis ree sur antaŭan +lokon kaj enfalis en profundan enpensecon. Li rememoris +nun, ke iam li mem rakontis al Siksten pri sia renkonto en +Nicco kun ia belulino kaj la juristo kredeble laŭ la ordono +de Ĉielson ekuzis tiun ĉi lian rememoron. Nun, kiam la +okuloj malkovriĝis, li ne povis kompreni, kiel li ne vidis la +tutan artecon de la fablo, verkita de Siksten; kiel li ne vidis +tion, ke nenia Karolino volus ŝanĝi la belegan partion kontraŭ +nekonata homo, vidita de ŝi du-tri fojojn en strato antaŭ +kelkaj jaroj; kiel ne turnis li la atenton, ke la priskriboj de +gazetoj pri la Esperanta balo tre malmulte estis similaj al la +komunikoj de l’ juristo, ke ekzemple la nomo de s-ro Marei +ne estis dirita eĉ en unu gazeto k.t.p. La tuta falso estis +nun kvazaŭ sur la manplato, kaj ĝis nun li vivis kvazaŭ kun +kovritaj okuloj en ia sorĉita mondo. +</p> + +<pb n="25" /> +<p> +La suno jam proksimiĝis al la horizonto; en la ĉambron +alportadis sin malseka, parfuma bonodoro de sovaĝaj floroj, +sed la kuracisto ne rimarkadis tion ĉi, daŭrigante sidi senmove +sur la antaŭa loko kun la okuloj, direktitaj sur la kuŝantan +apud liaj piedoj ekĉifitan stelon. Malfacile estus imagi al si +pli grandan malamikon de Esperanto, ol estis nun Monblero. +La propagando de Aŭgusto, komencita bone, alkondukis, +dank’ al lia mallerteco, al la plej malĝojaj rezultatoj kaj por +eterne pereigus la kuraciston por Esperanto, se ne unu +okazo, tiu ĉi granda kreisto de la plej feliĉaj iafoje kombinoj +de nia vivo. +</p> + +<p> +Monblero estis subite vekita per ia neatendita bruado +en la korto. Iu subveturis al la parko; aŭdiĝis ree la maltrankviligita +voĉo de la ĝardenisto; iu eniris en la antaŭĉambron.... +</p> + +<p> +—Tio ĉi estas la malnoblulo Siksten—ekflugis en la +kapo de la kuracisto; lia sango ekbolis; li premis la pugnojn +kaj iris al la pordo.... Sed sur la sojlo aperis ia ĉarma +ekzistaĵo. La malrektaj radioj de la subiranta suno per +hela ventumilo lumigis la mirindan vizaĝon de la nekonatulino, +ŝian belege skizitan talion, ŝiajn nigrajn okuletojn kaj rozajn +malgrandajn manetojn.... +</p> + +<p> +Tio ĉi estis la nova posedantino de la bieno de s-ro Marei. +</p> + +<p> +—Ĉu vi esperas, sinjoro?—eksonis la metala voĉo +de la alveninta. +</p> + +<p> +—Ho jes, sinjorino.... mi.... mi varme esperas! +ekmurmuris la ensorĉita Monblero kaj repuŝiĝis konfuzita +posten, por kovri per si sian ĉifitan stelon.... +</p> + +<milestone unit="tb" rend="rule: 25%" /> + +<p> +Post kvar tagoj la kuracisto kaj la fraŭlino Mario (la +nova posedantino de la bieno de Marei) estis feliĉaj gefianĉoj.... +</p> + +<milestone unit="tb" rend="rule: 25%" /> + +<p> +Post 15 monatoj Monblero skribis al Siksten: „Plej +kara amiko! Hodiaŭ matene mia kara Mario naskis al mi +tre belan malgrandan esperantisteton. Ĝis la kvina jaro de +<pb n="26" /> +sia vivo li aŭdos nenian lingvon krom Esperanto. Al Esperanto +li dankas sian naskiĝon, tiel same kiel mi al Esperanto +dankas mian senfinan feliĉon, kiun mi neniam akirus, se ne +la lingvo Esperanto kaj via ruzo, kiun mi en unu horo de +kolero malbenis kaj kiun mi de tiam ĉiutage benas el la tuta +koro. Venu al ni, por rigardi la novan esperantisteton kaj +partopreni en nia ĝojo. Vivu Esperanto! +</p> + +<milestone unit="tb" rend="rule: 25%" /> + +<p> +Nun ni devas klarigi al niaj legantoj la enigmon. La +legantoj memoras, ke laŭ la komisio de Ĉielson Siksten +decidis iam altiri Monbleron al Esperanto, sed neniel povis +tion ĉi atingi. Li plendis tion ĉi al Ĉielson. +</p> + +<p> +—Eble vi ne agas lerte? eble alia persono farus tion +ĉi pli bone? demandis Ĉielson. +</p> + +<p> +—Jam alia persono provis, kaj la rezultato estis +ankoraŭ pli plendinda ol ĉe mi. Monblero amis varme unu +fraŭlinon, kiu efektive estis tute inda je lia amo. Oni povus +antaŭdiri, ke ili ambaŭ prezentos iam tre feliĉan edzan paron. +Fariĝinte esperantistino, tiu ĉi fraŭlino komencis altiradi +ankoraŭ Monbleron al Esperanto; sed kiam li vidis, ke ŝi +estas esperantistino, li baldaŭ malvarmiĝis por ŝi, kaj nun +iliaj reciprokaj rilatoj tute interrompiĝis. +</p> + +<p> +—Ĉu Monblero amis ŝin efektive? Ĉu li estas kapabla +ami profunde kaj ĉu vi pensas, ke en ĉiuj rilatoj, krom +Esperanto, li estus feliĉa kun ŝi? +</p> + +<p> +—Jes, nenio alia konfuzus ilian reciprokan feliĉon. +Li eĉ mem bedaŭris, ke „tia bagatelo kiel Esperanto“ forpelis +lian feliĉon, sed li estas tro fiera, por cedi. +</p> + +<p> +—Ĉu vi pensas, ke li neniam povus ami Esperanton? +</p> + +<p> +—Ne, mi estas eĉ konvinkita, ke li povus esti tre +varma esperantisto, se.... se ni nur povus rompi lian +obstinecon kaj fierecon kaj inklinigi lin fari la <emph rend="italic">komencon</emph>. +Se li unu fojon <emph rend="italic">fariĝos</emph> esperantisto, li estos jam ĉiam +esperantisto <emph rend="italic">varmega</emph>. +</p> + +<p> +—Ha, tre bone! Ĉio estos farita! Per unu senkulpa +ruzo ni atingos, ke Monblero fariĝos esperantisto kaj la +<pb n="27" /> +disigitaj gefianĉoj estos denove kunigitaj. Lasu min agi kaj +faru ĉion, kion mi diros al vi.... +</p> + +<p> +Ni scias jam, en kia maniero Ĉielson per helpo de +Siksten ekinteresigis Monbleron por Esperanto kaj devigis lin +rompi sian obstinecon. Kiam Monblero venis en la bienon +de Marei kaj vidis, ke li estas trompita, li forte ekkoleris. +Sed kiam li subite ekvidis tie sian jam longe ne viditan +antaŭan amatinon (ĉar en la aperinta „nova posedantino“ la +legantoj kredeble jam ekkonis Marion, la estintan amatinon +de Monblero), la antaŭa amo fortege vekiĝis denove, tiom +pli, ke Esperanto, kiu iam disigis ilin, nun jam estis ne malhelpo, +sed kontraŭe, pli forta ligilo por ili. Ili baldaŭ fianĉiĝis, +edziĝis, kaj ili prezentas nun unu el la plej feliĉaj +paroj en la mondo. +</p> +</div1> + +<milestone unit="tb" rend="rule: 25%" /> + +<div1> +<pb n="28" /> +<head rend="text-align: center; sans-serif">Al niaj abonantoj.</head> + +<p> +Financaj cirkonstancoj devigas nin bedaŭrinde interrompi la eldonadon +de la „Biblioteko“. Post kelka tempo ni esperas ĝin rekomenci. +</p> + +<p> +La personojn, kiuj ne pagis ankoraŭ por ĉiuj ricevitaj kajeroj de +la „Biblioteko“, <emph rend="bold">ni kore petas, ke ili volu alsendi al ni la pagon.</emph> +Ĉiun abonanton, kiu ne trovas sian nomon en la malsupre presita nomaro +B, ni memorigas, ke li restas ankoraŭ nia ŝuldanto. +</p> + +<milestone unit="tb" rend="rule: 25%" /> + +<p> +<emph rend="bold"><hi rend="sans-serif">A.</hi></emph> Por la paĝoj 401–500 ni ricevis ĝis la 6 Novembro 1896 la +pagon ankoraŭ de la sekvantaj personoj: Abesgns, M., Ahlberg, P., Arduin, +E., Avilov, F., <emph rend="bold">de Beaufront, L.</emph> (4 ekz.), Bjeloglazov, <emph rend="bold">Borovko, +N.</emph> (2), Borovko, S., Brych, F., da Cruz Capello, Davidenko, N., Dettling, +M., Dorset, V., Englund, G., Erfurt, Forkarth, I., Fredberg, L., +Frejdenberg, A., Geoghegan, R., Ĥlebnikov, V., Kofman, A., <emph rend="bold">Lemaire, R.</emph> +(2), Linden, C., Lundström, S., Magalhaes, A., Magnusson, A., <emph rend="bold">Manjkovskaja, +E.</emph> (2), <emph rend="bold">Marignonj, D.</emph> (2), Moskovĉenko, I., Nömm, A., Nordenstreng, +R., Nudelmann, Ĵ., <emph rend="bold">Ostrovski, I.</emph> (2), Pereira, A., Pleyel, H., +Pogorilko, P., Popov, K., Postnikov, F., Proĥoroviĉ, A., Raekson, I., +Rakovski, S., Rosenbach, A., <emph rend="bold">Roswall, A.</emph> (2), Samuelsson, C., Ŝĉepetilnikov, +V., Semenov, A., Ŝmileviĉ, L., Smolin, M., Sokolov, V., Solomkin, +S., Sutkovoj, A., <emph rend="bold">Sutkovoj, N.</emph> (2), Svanbom, K., Tennishof, J., von +Wahl, E., Wiens, H., Vladikin. F., <emph rend="bold">Vojejkov, V.</emph> (3), Zakrĵevski, A. +</p> + +<p> +<emph rend="bold"><hi rend="sans-serif">B.</hi></emph> Por la paĝoj 501–589 ni ricevis ĝis la 6 Novembro 1896 la +pagon nur de la sekvantaj personoj: Ahlberg, P., Costa e Almeida, +Andrzejewski, Avilov, F., Boĥenski, I., Blumental, A., <emph rend="bold">Borovko, N.</emph> (2), +Borovko, S., Brych, F., Burenkov, A., da Cruz Capello, <emph rend="bold">Ĉiĥaĉov, N.</emph> (5), +Davidenko, N., Dombrovski, A., Dorset, V., Eigenson, I., Eigenson, S., +Englund, G., Forkarth, I., Fredberg, L., Geoghegan, R., <emph rend="bold">Gernet, V.</emph> (10), +Hübert, K., Kadik, P., Kanaloŝŝi-Lefler, F., <emph rend="bold">Kazi-Girej, N.</emph> (2), Kofman, +<emph rend="bold">Laskin, V.</emph> (3), Lencart, S., Linden, V., Lundström, S., de Magalhaes, +A., Magnusson, A., <emph rend="bold">Manjkovskaja, E.</emph> (2), <emph rend="bold">Marignoni, D.</emph> (2), Milevski, +I., Nauman, A., Naumov, A., Nömm, A., <emph rend="bold">Ostrovski, I.</emph> (2), Pereira, A., +Pesockij, A., Pleyell, H., Pogorilko, P., Raekson, I., Rakovski, S., <emph rend="bold">Roswall, +A.</emph> (2), Ruban, A., Ŝĉepetilnikov, V., Serapio, A., <emph rend="bold">Ŝetalov, I.</emph> (2), Sokolov, +V., Ŝtalberg, G., Sutkovoj, A., <emph rend="bold">Sutkovoj, N.</emph> (2), Svanbom, K., +Tripolski, K., <emph rend="bold">Klubo Upsala</emph> (8), von Wahl, E., Vanjuŝin, K., Wiens. +H., Vladikin, F., <emph rend="bold">Vojejkov, V.</emph> (3), Zakrĵevski, A., Zilbernik, S. +</p> +<milestone unit="tb" rend="rule: 25%" /> +</div1> + + +<div1> +<pb n="29" /> +<head rend="text-align: center">Lingvo Internacia.</head> +<p> +Monata gazeto por la lingvo Esperanto, eldonata de la Klubo +Esperantista en Upsala. +</p> + +<milestone unit="tb" rend="rule: 25%" /> + +<p> +Kosto de abono por jaro: frankoj 4,25 = kronoj 3,00 = germ. +markoj 3,30 = rubloj 1.50. +</p> + +<milestone unit="tb" rend="rule: 25%" /> + +<p> +La gazeto „Lingvo Internacia“ estas eldonata en la lingvo Esperanto +kaj enhavas: 1) sciigojn pri la sukcesoj de Esperanto en diversaj +landoj, pri la novaj libroj en kaj pri Esperanto, pri internaciaj vojaĝoj +kaj entute pri ĉio, tuŝanta lingvon internacian; 2) artikolojn, dediĉitajn +al la gramatiko kaj vortaro de Esperanto; 3) artikolojn pri diversaj +projektoj, novaj kaj malnovaj, de internacia komunikiĝo; 4) diversajn +modelojn de prozo kaj poezio en Esperanto; 5) anoncojn. +</p> + +<milestone unit="tb" rend="rule: 25%" /> + +<p> +La gazeton <emph rend="bold">Lingvo Internacia</emph> oni abonas: +</p> + +<p> +en <emph rend="bold"><hi rend="sans-serif">Ameriko</hi></emph> ĉe <hi rend="sans-serif">R. Geoghegan,</hi> <emph rend="italic">Tacoma</emph>, Washington, U.S.A. +<lb /> + „ <emph rend="bold"><hi rend="sans-serif">Francujo</hi></emph> ĉe <hi rend="sans-serif">L. de Beaufront,</hi> <emph rend="italic">Epernay</emph>, Marne. +<lb /> + + „ <emph rend="bold"><hi rend="sans-serif">Germanujo</hi></emph> ĉe <hi rend="sans-serif">W. H. Trompeter,</hi> <emph rend="italic">Schalke</emph>, Westfalen. +<lb /> + + „ <emph rend="bold"><hi rend="sans-serif">Portugalujo</hi></emph> ĉe d-ro <hi rend="sans-serif">Costa e Almeida</hi>, <emph rend="italic">Rezende</emph>. +<lb /> + + „ <emph rend="bold"><hi rend="sans-serif">Rusujo</hi></emph> ĉe <hi rend="sans-serif">V. Gernet,</hi> Puŝkinskaja 44, <emph rend="italic">Odessa</emph>. +</p> + +<p> +Ĉe tiuj ĉi sinjoroj oni mendas la gazeton kaj pagas al ili la abonpagon. +</p> + +<p> +En aliaj landoj oni mendas la gazeton aŭ per la poŝto aŭ rekte ĉe +la redakcio, adr. <emph rend="italic">Upsala</emph>. La monon oni plej bone alsendas per poŝta +mandato. +</p> +<milestone unit="tb" rend="rule: 30%" /> +</div1> + + +</body> + +<back rend="page-break-before: right"> +<div1> +<head>Notoj de la tekstpreparinto</head> + +<div2> +<p> +Dankon al la Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko, +kiu afable disponigis la skanitajn paĝbildojn. +<xref url="http://www.onb.ac.at/esperantomuseum.htm">http://www.onb.ac.at/esperantomuseum.htm</xref></p> +</div2> + +<div2> +<head>Mispresaĵoj</head> +<table cols="3"> + +<row> +<cell><emph>Paĝo</emph></cell> +<cell><emph>Originala teksto</emph></cell> +<cell><emph>Korektaĵo</emph></cell> +</row> + +<row> + <cell>4</cell> + <cell>ne baldaŭ, kaj povas <emph rend="bold">esi</emph></cell> + <cell>esti</cell> +</row> +<row> + <cell>8</cell> + <cell><emph rend="bold">tuta</emph> trempis sin en la propagandon</cell> + <cell>tute</cell> +</row> +<row> + <cell>12</cell> + <cell><emph rend="bold">dkedu-jara</emph></cell> + <cell>dekdu-jara</cell> +</row> +<row> + <cell>13</cell> + <cell>Tiun <emph rend="bold">ci</emph> fraŭlineton li vidis</cell> + <cell>ĉi</cell> +</row> +<row> + <cell>17</cell> + <cell>la <emph rend="bold">interkomunukiĝado</emph></cell> + <cell>interkomunikiĝado</cell> +</row> +<row> + <cell>21</cell> + <cell>malgraŭ ĉio, min ĝis nun<emph rend="bold">...</emph></cell> + <cell>.... <emph rend="italic">(normigis al kvarpunkto)</emph></cell> +</row> +<row> + <cell>25</cell> + <cell>daŭrigante sidi <emph rend="bold">semove</emph></cell> + <cell>senmove</cell> +</row> +<row> + <cell>27</cell> + <cell>sian jam longe ne <emph rend="bold">viditau</emph></cell> + <cell>viditan</cell> +</row> +<row> + <cell>29</cell> + <cell>Esperanto en <emph rend="bold">diversa</emph> landoj</cell> + <cell>diversaj</cell> +</row> +</table> +</div2> + +<div2> +<head>Interpunkcio</head> +<list type="bulleted" rend="list-style-type: hyphen"> + <item>Spacoj estis forigitaj de ĉirkaŭ tripunktoj kaj haltostrekoj.</item> + <item>Enaj spacoj estis forigitaj el tripunktoj kaj mallongigoj.</item> + <item>Kelkaj komoj estis metitaj en la nomlistojn sub “Al niaj abonantoj”.</item> +</list> +</div2> +</div1> + + <div1 rend="page-break-before: right"> + <divGen type="pgfooter" /> + </div1> +</back> + +</text> +</TEI.2> diff --git a/25311-tei/images/stelo.png b/25311-tei/images/stelo.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..03b01a7 --- /dev/null +++ b/25311-tei/images/stelo.png diff --git a/25311.txt b/25311.txt new file mode 100644 index 0000000..da932b5 --- /dev/null +++ b/25311.txt @@ -0,0 +1,1621 @@ +The Project Gutenberg EBook of El la vivo de esperantistoj by V. +Stankievicx + + + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no +restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under +the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or +online at http://www.gutenberg.org/license + + + +Title: El la vivo de esperantistoj + +Author: V. Stankievicx + +Release Date: May 3, 2008 [Ebook #25311] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: US-ASCII + + +***START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EL LA VIVO DE ESPERANTISTOJ*** + + + + + +Transcribers note: In this format all characters not in the ASCII +character set have been substituted with similar looking characters from +ASCII. + + + + + +El la vivo de esperantistoj + + +by V. Stankievicx + + + + +Edition 1, (May 3, 2008) + + + + + + BIBLIOTEKO + DE LA LINGVO INTERNACIA + _ESPERANTO._ + PAGxOJ 563-589. + + [Ilustrajxo: steleto] + + _EL LA VIVO_ + DE + _ESPERANTISTOJ._ + + + RAKONTO + DE + _V. STANKIEVICx._ + + ------------------ + + _NURNBERGO._ + PRESEJO DE W. T[:U]MMEL. + 1896. + + + + + + +En la unuaj tagoj de Majo du kunlogxantoj kaj amikoj--la juristo Auxgusto +Siksten kaj la kuracisto Leono Monblero--devis disigxi je longa tempo. +Auxgusto devis transveturi en la urbon N., kie li ricevis la oficon de +helpisto de profesoro cxe la tiea universitato; Leono do restis sur la +loko kaj intencis dauxrigi tie cxi sian medicinan praktikon gxis la +doktora ekzameno, al kiu li jam longe preparigxadis. + +Ne facile estis disigxi al la junaj homoj, kiuj tre amis unu alian. Ambaux +inteligentaj kaj noblaj, ambaux aldonitaj al siaj sciencaj laboroj, ili +havis multajn komunajn punktojn kaj, dank' al la longedauxra kunlogxado, +forte proksimigxis unu kun alia. Nur unu sola cirkonstanco, kaj nur en la +lasta tempo, ilin iom disunuigis: tio cxi estis malkonsento en la opinioj +pri la disvastigxanta lingvo internacia Esperanto. + +Flamigxema, movema kaj fortirebla, Auxgusto farigxis varma adoranto de la +nova ideo, kiu kvankam ne detiris lin de la cxefa temo de lia +vivo--jurista scienco--tamen tre influis je lia animo kaj multe +dislargxigis lian spiritan horizonton. Leono do laux sia naturo estis +multe pli malvarma kaj ne tiom prudenta, kiom obstina. Li jam longe signis +al si la celon por la vivo kaj celadis al gxi senlace, pedante kaj +sukcese, kaj tial dekonduki lin de tiu cxi vojo kien ajn flanken estus ne +facile. Je la Esperantaj forlogigxoj kaj okupoj de sia amiko, Auxgusto, li +rigardis de alte, kiel je liberopensado, kaj restadis surda al cxiuj liaj +argumentoj kaj admonoj. + +Pro tiu cxi objekto inter la junaj homoj okazis ecx iom da interpusxigxoj +kaj ilia amikeco farigxis iom post iom pli malvarma. + +Cxio tio cxi tre cxagrenadis Auxguston, ne sole tial, ke li vere amis +Leonon, sed cxefamaniere tial, ke Monblero povus esti tre utila al la +afero Esperanta. Li estis tre ricxa kaj ne sole ne avara, sed ecx, kie li +trovis bezona, tre malavara kaj malsxpara. Por si mem li elspezadis tre +malmulte, li kondukis vivon ekstreme modestan kaj, ricevante de siaj +bienoj pli ol 100 000 frankoj da cxiujara enspezo, estis kontenta de tre +simpla nutrajxo kaj de malgranda logxejeto duope kun Auxgusto, kaj dume li +kuracis cxiujn senpage kaj ecx donadis al malricxuloj siajn proprajn +kuracilojn. Krom tio li ankoraux antaux mallonge oferis 15 000 frankojn +por la edukado de unu knabo, en kiu li trovis eminentajn matematikajn +kapablojn. + +Auxgusto estis preskaux malricxa kaj tial kompreneble li varme deziris +altiri al la Ligo esperanta tian grandan kaj malavaran proprajxulon, kiel +Leono; li ecx ricevis en tiu cxi senco la komision de unu persono, sed +gxis tiu cxi tempo cxiuj liaj penoj estis vanaj. Monblero moke ridetis je +cxiuj predikoj de Auxgusto kaj la afero ne movigxis je unu pasxo. + +En tiaj cirkonstancoj venis la tago de disigxo. La modesta havo de +Auxgusto, kiu konsistis je tri kvaronoj el libroj kaj kajeroj, estis jam +pakita kaj kunmetita en la antauxcxambro, monaj kaj aliaj kalkuloj +finitaj, kaj la du amikoj sidis antaux la lasta komuna taso da kafo, post +kiu ili devis disigxi je longa tempo. + +La bela, pala vizagxo de Auxgusto, kadrigita per delikataj vangharetoj, +kun movemaj plenaj de vivo trajtoj kaj revemaj iom brulantaj brunaj +okuloj, estis nun malklara kaj zorga. Leono ankaux sxajnis per io premita. +Liaj nigraj grandaj okuloj rigardis obstine en la tason kun ne eltrinkita +kafo. La bruneta, klasike bela lia vizagxo estis kvazaux kovretita per +nubo kaj sxajnis tro serioza kaj solena. + +En la cxambro iom da tempo regxis silento. + +--Leono!--diris fine Siksten, direktante sian varman rigardon sur la +kolegon. + +--Kio, mia amiko?--levis la okulojn ankaux Monblero. + +--Ni revidos nin kredeble ne baldaux, kaj povas esti ecx tre ne +baldaux.... Cxu efektive vi pro nia antauxa amikeco multajara, ne plenumos +mian varman peton--ne aligxos al la Ligo esperanta!.... + +Monblero rektigxis, lia vizagxo farigxis ankoraux pli malluma. + +--Auxskultu, mia amiko! Al mi estas tre malgaje, ke, dirante al vi adiaux, +mi devas ankoraux unu fojon respondi al vi per plena rifuzo.... Sed vi min +konas. Mi ne povas kaj ne volas esti jezuito. Mi ne povas fortirigxi per +via freneza revo, kaj sxajnigxi adoranto de tio, kion mi ne estimas, mi ne +estas kapabla, ecx pro via amikeco.... Mi cxiam estis kaj estos +pozitiva.... Mi dedicxis min al la medicino kaj sole al gxi unu, kaj mi +restos al gxi fidela gxis la cxerko. Kiam mi finos miajn esplorojn de +interesanta min malsano de tiea cxi lando, mi transveturos Parizon kaj tie +mi submetos min al ekzameno je medicina doktoro. Tie mi esperas efektivigi +mian revon felicxigi la homaron per novaj rimedoj kontraux gxiaj suferoj. +Tio cxi estas mia ideo, mia celo.... Kaj kion do povus doni via Esperanto? +Gxi fortirus min nur en flankon kaj malhelpus al mi plenumi mian sanktan +devon antaux la homaro.... Kio estas Esperanto?--Tio cxi dume estas revo, +preskaux hximero--kaj revanto mi estos neniam. Povas esti, ke mi eraras, +povas esti, ke via Zamenhof efektive eltrovis por la mondo novan Amerikon, +sed dume mi gxin ne vidas, kaj rapidi al blinda celo mi ne povas.... + +--Kaj tio cxi estas via lasta vorto? + +--La plej lasta. Vi komprenas, ke, farigxinte esperantisto, mi ne povus +limigxi per sola lernado de vortaro kaj korespondado kun amikoj; mi devus +uzi parton de mia energio por la propagando kaj por la apostola agado, sed +tio cxi, kiel mi jam diris, tute ne eniras en miajn planojn je la +estonteco. + +Seke kaj malgaje disigxis la amikoj. Siksten tuj ekveturis en N., Monblero +do kun ia malluma energio profundigxis en siajn okupojn kaj penis pliforte +elfroti el sia memoro la postesignojn de la lasta parolo kun Auxgusto, al +kiu li sentis nun nevolan simpation. + +Tiel pasis du semajnoj. + +Unu fojon, reveninte post tagmangxo domen, Monblero ekvidis sur sia +skribotablo leteron kaj je la lerta skribado de adreso li tuj ekkonis la +manon de Auxgusto. Liaj okuloj eklumigxis per gxojo, li febre dissxiris la +paketon kaj avide sin prenis je la legado de gxi, sed tuj de la unua linio +lia vizagxo mallumigxis, la brovoj kunmovigxis de cxagreno kaj la letero +malpene falis sur la tablon ne legita. + +Gxi estis skribita en la lingvo internacia, kaj la obstina kuracisto, +vidinte en tio cxi preskaux mokon je si kaj siaj konvinkoj, decidis ne +legi gxin, malgraux tio, ke la enhavo de la letero lin forte interesis. + +Sed la cirkonstancoj rapide sxangxigxis. + +Vespere en tiu cxi tago Monbleron vizitis unu de liaj konatoj--juna +matematikisto kaj esperantisto Raulo Cxielson.... + + ------------------ + +Sed tiu cxi nova persono estas tiel rimarkinda, ke ni devas tie cxi +forlasi iom la komencitan fadenon de nia rakonto kaj haltigi sur la nova +persono apartan atenton de niaj legantoj. + +Siksten kaj Monblero estis ordinaraj tipoj de nia inteligenta junularo, +Cxielson do per siaj intelektualaj kaj moralaj ecoj staris je tuta kapo +pli alte ol ili cxiuj kaj posedis tian antauxvidon, kiu kune kun talento +fortiri post si amason faras cxiam apartecon de grandaj homoj, restigantaj +post si memoron en malproksima idaro. + +Alta, fleksebla kaj belkreska, kun neregula, sed karaktera, energia +vizagxo, kun fiera, ordonanta rigardo de brila-nigraj, akraj kaj sagxaj +okuloj, kun aristokratia tenigxo kaj estetikaj manieroj, li posedis +grandegan fizikan forton kaj ankoraux pli rimarkindan forton de karaktero, +kiun ne povis rompi nek la karesoj de la adorinta lin patrino, nek la +severeco de liaj edukantoj, nek la dorlotantaj rigardoj de virinoj.... + +Li estis la filo de bonhavaj gepatroj, kiuj restigis por li ian +kapitaleton, kiu donadis al li la eblecon vivi tute memstare. Por lukso li +havis neniajn rimedojn, sed gxin li ne bezonis. Donacita per grandaj +kapabloj kaj plifruinta siajn lernejajn kaj universitatajn kolegojn, li ne +ekiris tamen sur la ekbatita per la piedoj de aliaj vojo, kondukanta al la +karjero. Li restadis cxiam originala kaj sola. Malaltaj, facile atingeblaj +celoj lin neniam altiris; lia maltrankvila animo celis cxiam al la altaj +idealoj, kiuj al aliaj sxajnis neplenumeblaj utopioj. + +Ellernante en unu universitato la matematikajn kaj naturajn sciencojn, li +subite forlogigxis per la propagandata de Flamariono ideo de +interkomunikigxo de la tero kun la logxantoj de Marso, kaj li jam estis +preta komenci la propagandon de tutmonda ligo de popoloj al la efektivigo +de tiu cxi penso; sed tuj cxe la unuaj pasxoj li estis haltigita per +malgrandega je unua rigardo cirkonstanco, kiu tamen ekstaris serioze +lauxlargxe de lia vojo.--Li sciis nur du euxropajn lingvojn kaj dank' al +tio cxi la energie komencita afera korespondado tuj haltis mem. + +--Ho, kiel malproksimaj estas al ni la korespondoj kun Marso,--ekkriis li +unu fojon en atako de plej granda cxagreno--se ni gxis nun ne povas +kompreni unu alian! + +Ne pensante longe, li decidis dedicxi du jarojn da laboro por la ellerno +de la plej gravaj lingvoj euxropaj. Kaj jen li kun propra al li energio +prenas sin je la lingvoj, gramatikoj kaj vortaroj. Monotone iras la horoj +de la laboro. La sagxo faras nenion, la fantazio kaj la kreemaj kapabloj +estas subpremataj per la senfina sxtuparo da sekaj, nelogikaj reguloj kaj +per amasoj da esceptoj,--sed Cxielson sidas obstine kaj observas cxian +pasxon de sia progresado. Li vidas en si ian malkapablecon, mallumigxon de +siaj spiritaj fortoj, sed lia energio ne falas; li povas senti kompaton +nur por aliaj, por si do mem li estas senkompata.... Kaj jen en la tempo +de tiaj okupoj al li unu fojon enfalas en la manojn malgranda brosxureto +de Sxlejer--"Volap[:u]k". Gxi estas la lingvo de l' mondo, la lingvo, en +kiu povas kaj devas paroli cxiuj popoloj de l' nordo kaj sudo, de l' +oriento kaj okcidento. Tiu cxi ideo, kiel klara stelo, lumigas lian +spiriton. For lingvaro, for vortaroj!.... Oni devas nur ellerni tiun cxi +lingvon kaj la problemo estos solvita, eltrovita estas la vojo por la +korespondado de cxiuj popoloj kun cxia mondo. + +Kun duobla energio prenis sin Cxielson je tiu cxi nova afero, kiu devis +fari grandegajn servojn al lia kara ideo. Sed ecx la plej forta forlogigxo +ne povis subacxeti lian sanan kritikan sencon. La malnatureco de l' +Volap[:u]k falis al li en la okulojn de la unuaj pasxoj de la okupoj, kaj +gxia malbonsoneco ofendis la estetikan senton de Cxielson, sed li ellernis +gxin pro la ideo, kiu en liaj okuloj estis cxirkauxita per auxreolo de +grandeco. Farante informigxojn pri tio, kiel staras en la mondo la afero +de Volap[:u]k, li baldaux eksciis, ke tiu cxi lingvo kvankam havas multajn +partianojn, sed ke al gxi aperis forta kaj dangxera konkuranto, senigita +de cxiuj gxiaj mankoj, ke tiu cxi nova lingvo aperis jxus sub la cxielo de +Rusujo, kaj gxia nomo estas--Esperanto. Cxielson rapidis kompreneble +konatigxi kun tiu cxi nova mirindajxo de la euxropa civilizacio kaj estis +ensorcxita per gxi. En gxi li vidis novan epokon de l' homaro kaj senturne +dedicxis sin al la servado de gxi. + +--Lasu la mondon ekscii antauxe Esperanton, doni al la lasta vivon kaj +rajton de regnaneco, kaj tiam oni povos alpasxi al la lingvo de Marso.... + +Tiamaniere la fantazia ideo degeneris en la alian, pli realan kaj +atingeblan, al kiu li fordonis sin kun tuta sia energio. Lia neordinara +naturo ne povis fortiri sin per kio ajn duone, kaj tial Cxielson, +farigxinte esperantisto, jxetis cxiujn antauxajn aferojn kaj tute trempis +sin en la propagandon de la lingvo internacia. Li komprenis, ke la +propagando devis esti afero ne kabineta, sed societa, kaj tial li penadis +akiri la plej diversajn kaj vastajn interligojn kaj konatecojn, kio, dank' +al lia bela eksterajxo, elegantaj manieroj kaj viva, akra sagxo, estis +afero facile atingebla. Estadante en la societoj kaj uzante cxian +pretekston por transkonduki la paroladon sur sian amatan temon, li rapide +konvinkigxis, unue, ke la societo estas treege nemovema kaj pli facile sin +fortiras per fortaj efektoj, ol per profundaj veroj, kaj due, ke tiu sama +societo estas tute blinda, ke 9/10 de gxi gxis nun tute ne konas la ideon +kaj indecon de la lingvo tutmonda kaj ecx ne scias pri gxia ekzistado. Lin +treege frapadis tiu cirkonstanco, ke, malgraux la okjara ekzistado de +Esperanto, ofte ecx kleraj homoj malfermadis la busxojn, auxdinte pri tio, +ke ie estas ia lingvo, kiu servas por iaj interpopolaj komunikigxoj k.t.p. + +Kaj li rapide alkonformigxis al tiuj cxi aperoj. + +Li komencis kondukadi la vivon tiel, ke li cxie kaj al cxiuj faladu en la +okulojn. Li vestadis sin tre elegante, sed cxiam tre originale, portadis +longajn harojn gxis la sxultroj, grandan, largxan cxapelon kaj nazumon en +dika testuda kadro, apogadis sin sur grandegan brancxoplenan bastonon kun +ora butono, sur lia brusto briladis cxiam hela esperanta stelo, li fumadis +bonegajn cigarojn, paroladis cxiam kuragxe kaj lauxte, kaj en stratoj, +teatroj k.t.p. li aperadis cxiam kun kiu ajn el esperantistoj, por publike +paroladi en la lingvo internacia. Lia aperado en kiu ajn urbo elvokadis +tuj multajn famojn kaj demandojn, kaj tuj traportigxadis la sciigo, ke tia +stranga persono estas esperantisto, apostolo de la nova internacia lingvo, +ke li estas tre sagxa kaj aminda, volonte donas al cxiuj instrukciojn kaj +gvidojn, estas bone alprenita en unuaj salonoj de la urbo, sed ne +abomenadas butikon de viandajxisto aux metiejon de botisto k.t.p. k.t.p. + +Tiamaniere li rapide akiradis gloron kaj malkovradis al multaj la okulojn +sur la disvastigatan de li aferon. Sed cxion tion cxi li faradis preskaux +pasante, lasante civilizadi la amason al siaj helpistoj, kiujn li kreadis +cxie facile el varmegaj kaj plej lertaj siaj adorantoj; li do mem prenadis +sub sian personan favoron nur homojn tre influajn kaj per kio ajn tre +gravajn por la afero: redaktorojn de gazetoj, amatajn de publiko +verkistojn, popularajn artistojn, malavarajn ricxulojn k.t.p. Havante +altan talenton gvidi amason, li povadis konduki la aferon tiel, ke la +signita per li ofero neniom forglitadis el liaj manoj. + +Ni rimarku, ke li mem paroladis tre malmulte kaj neniam lacigadis la +auxskultantojn per longaj predikoj pri la lingvo; kun propra al sola li +akreco li kaptadis, aux ecx nevideble subpreparadis oportunan minuton kaj +per mallongaj, flamaj kaj inspiritaj vortoj batadis je plej senteblaj +kordoj de la auxskultantoj, kaj lia parolo neniam faradis maltrafon. Al +tio cxi li neniam ripetigxadis; lia parolo neniam havadis kion ajn +sxablonan, sed cxiam estadis tre sagxe alagordita al la cirkonstancoj--kaj +en tio cxi konsistis gxia tuta forto. + +Ankoraux unu rimarko. Cxielson tre profunde konis la naturon de l' homo +kaj komprenis la signifon de eksteraj formuloj kaj ceremonioj, kaj tial li +enkondukis unu moron kaj severe observadis plenumon de gxi--moron salutadi +unu alian per la vortoj: "Cxu vi esperas"?--"Jes, mi esperas."--cxe +renkonto, kaj: "Esperu"!--"Jes, mi esperos"--anstataux adiaux. Li tre +koleradis, se esperantistoj ne plenumadis tiun cxi moron, dank' al kiu ili +pli facile proksimigxis unu kun alia. + +Tia estis la persono Cxielson kaj tiaj estis liaj laboroj. + +Pasis cxirkaux dek jaroj, kaj en Euxropo, dank' al liaj zorgoj, kreigxis +multaj kluboj kaj esperantaj societoj kaj la nombro de esperantistoj +altiritaj de li al la afero kalkulis sin jam je dekoj kaj centoj da miloj. +Logxante en nia urbo jam cxirkaux unu jaro, kie li proponadis krei cxefan +esperantan klubon, li ne senfundamente turnis sian atenton sur la ricxan +kuraciston Monbleron, sed tiu, kiel tuj konsideris Cxielson, postulis +longedauxran kaj tre metodan flegon, kaj tial li estis donita en zorgadon +al sia kunlogxanto, varma esperantisto Siksten. Sed en tiu cxi fojo +Cxielson faris grandan maltrafon, cxar tiu cxi elekto montrigxis tute ne +prospera. La afero de l' propagando ne sole ne movigxis antauxen, sed ecx +Monblero kun grandigxanta malpacienco auxskultadis la longajn parolojn de +sia kunlogxanto kaj anstataux respondo silente malproksimigxadis sian +cxambron.... + +Kaj jen nun tiu cxi granda esperantisto vizitis nian kuraciston. + + ------------------ + +La parolado kelkan tempon turnadis sin sur interesaj por ambaux +interparolantoj cirkonstancoj de la vivo, kiam Cxielson demandis +Monbleron, cxu li ne ricevis kiajn ajn sciojn pri Siksten, kiu gxis nun +nenion komunikis al li pri sia nova vivo. + +--Tie cxi estas io--montris la mastro malpene per mano la malkovritan +leteron, kusxantan sur la tablo,--kia strangulo, li persekutas min ecx nun +kun sia lingvo internacia, al kiu mi sentas nenian simpation.... Mi ecx ne +legis gxin.... mi ne volas. + +La gasto per grandaj okuloj ekrigardis la interparolanton; li ne supozis +ecx, ke la propagando de Siksten povis doni tiajn plorindajn rezultatojn. + +--Tiel, vi ecx ne legis gxin? Oni povus ekpensi, ke vin tre malmulte +interesas la sorto de via amiko.... Se vi al mi permesos, mi rigardos tiun +cxi leteron: povas esti, ke en gxi ni trovos kion ajn atentindan. + +--Ho, mi konsentas.... Esperanto--tio cxi estas via specialeco. + +Cxielson profundigxis en la legadon de la letero, dum la mastro per +grandaj pasxoj mezuradis la cxambron. + +--Ba! tie cxi la afero tusxas persone vin, se vi volas,--ekkriis gaje la +esperantisto, interrompante la legadon--tie cxi estas parolo pri ia bela +juna virino, videble via konata!.... + +Kiel do vi povis preterlasi tian leteron? + +--Pri kia virino?--haltis mirigite Monblero. + +--Jen vi vidas. Auxskultu: mi tradukos al vi tiun cxi leteron; gxi estas +tre interesa kaj mi ecx ne atendis tian talenton cxe nia komuna +amiko....--kaj Cxielson komencis traduki la leteron, kies enhavo +montrigxis sekvanta: + + "Kara amiko! + +Pri mia vivo en N. mi nenion al vi komunikos, cxar mi jam duan semajnon +pasigas en somerlogxo en interspaco de cxirkaux dek kilometroj de tiu cxi +urbo. Alveturinte en N., mi antaux cxio faris vizitojn al la tieaj cxi +esperantistoj, en la nombro de kiuj mi renkontis certan sinjoron Marei, +malnovan amikon de juneco de mia mortinta patro, kaj nun bonhavan tiean +cxi bienhavanton, alveturintan en N. por kelka tempo kun tuta sia familio. +Malfacile estas priskribi al vi, kian bonkoran akcepton mi renkontis en +lia domo. Mi estis treege karesita de la mastro kaj prezentita tuj al +cxiuj membroj de lia familio, invitita en tiu sama tago al tagmangxo, +poste al balo, donita de sinjoro Marei al liaj amikoj N--aj, poste mi +devis doni la vorton cxiutage vizitadi ilin, al tag-, aux vespermangxo, +kaj fine sinjoro Marei, elveturante sian bienon, proponis al mi veturi +kune kun li je kelkaj semajnoj kaj ripozi en lia domo, cxar miaj +universitataj okupoj estos komencitaj ankoraux ne baldaux. Kompreneble, mi +ne povis rifuzi al la bonkora mastro, kaj jen--mi spiradas nun per belega +aero, saturita de bonodoro de rozoj; rajdadas aux nagxadas per sxipeto, +dorlotadas min en malvarmeta ombro de kasxtanoj kaj cipresoj, cxasadas, +gxuadas la vivon kaj cxirkauxflirtadas.... Jes, mi cxirkauxflirtas, cxar +estas kiun cxirkauxflirti, estas por kiu perdi la kapon.... Vi devas scii, +ke la familio de sinjoro Marei, krom li mem kaj lia edzino, tre +respektinda kaj simpatia sinjorino, estas ankoraux kunmetita el du +filinoj, dekdu-jara filo, alveturinta domen al libertempo, kaj malproksima +parencino de s-rino Marei, ia frauxlino Izabelo Kartusx, bonega legistino +kaj ne simpla muzikistino. Ambaux filinoj de s-ro Marei estas jam +grandagxaj frauxlinoj kaj ambaux tiel belegaj, ke malofte prosperas +renkonti ion similan. La pli maljuna de ili, Karolino, alta, bontalia +nigraharulino, kun ricxega velura harligo, kun mirindaj seriozaj, plenaj +de profunda esprimo okuloj, sxajnas al mi diino de la beleco, per ia miro +transportita al ni el la mondo de la klasika antikveco. Sxi estas cxiam +kvieta, majesta kaj kvazaux enpensa; sxi ridas malofte, sed se sur sxiaj +mirindaj lipoj aperas rideto, tiam vi vidas en gxi tiom da sorcxanta +cxarmo, ke la nova paradizo malkovrigxas antaux vi.... La pli juna, Elizo, +estas ankaux belega ekzistajxo, sed iom de alia speco--kaj mi diros al vi +sub la plej granda sekreto--sxi tre al mi placxas. Tiu cxi estas de la +plej pura sango francino, mallumhara, mallumokula, petola kiel diableto, +cxiam gaja, sprita kiel Hejne, viviganta tutan nian societon, kies cxiuj +membroj vice estadas celo al sxiaj sxercoj. Kompreneble ricevas ankaux mi, +kaj, se vi volas, pli multe ol aliaj, sed je tiu cxi belulineto ne estas +eble koleri.... Kio do tusxas la frauxlinon Kartusx, sxi ludas en nia +rondeto duagradan rolon. Sxi estas ne tre bela, vespere okupadas nin per +deklamado aux muziko, akompanadas nin en promenadoj kaj ne pli.... Mi +treege disskribigxis kaj mi sentas, ke jam longe estus tempo fini la +leteron, sed mi ne povas silenti pri unu cirkonstanco, tusxanta persone +vin. Antaux nelonge vespere, kiam ni, t.e. mi kaj fr-ino Karolino, sidis +en lauxbo kaj rigardis sur plateto gajan kuradon de la juna gimnaziisto +kaj du aliaj frauxlinoj, Karolino komencis demandadi min pri mia antauxa +vivo kaj miaj konatoj. Cxe elnomo de miaj amikoj venis la vico ankaux al +vi kaj, apenaux mi komencis priskribadi vian eksterajxon, sxi farigxis tre +serioza kaj atenta kaj ecx, interrompinte mian rakonton, postulis de mi la +pli precizajn montrojn pri via figuro. De tio cxi mi konkludis, ke vi +estas kvazaux al sxi konata, kaj, interesita pri tio cxi, mi ecx decidis +demandi sxin, de kie sxi povas vin koni. Karolino iom balbutis, sed fine +diris, ke antaux du jaroj sxi, estinte kun la patrino por maraj banoj en +Nicco, renkontis tie junan komencantan kuraciston, kiu turnis sur sin +sxian atenton kaj kiu laux sia eksterajxo estis tre simila al tiu, kian mi +priskribis al sxi vin. Pli mi nenion de sxi sciigxis, sed ankaux tio cxi, +mi pensas, al vi estos suficxe interesa. + +Jen, amiko, kiel neatendite la sorto ridetis al mi kaj kiel agrable mi +pasigas la tempon. Respondu al mi, mi petas, pli rapide, kion oni auxdas +cxe vi bonan, kiel vi vivas kaj kiel iras viaj okupoj. Mi cxirkauxprenas +vin,--amanta via amiko A. Siksten." + +Tiu cxi letero faris efektive ian impreson sur Monbleron. Kiam Cxielson +finis sian tradukon, Leono sidis ankoraux iom da tempo en profunda +enpenseco, direktinte la okulojn en nedifinitan malproksimajxon. Fine li +ekkonsciigxis kaj, rimarkinte sur si akran rigardon de sia gasto, tre +konfuzigxis kaj rugxigxis. + +La gasto levigxis kaj komencis diri adiaux. + +--Nu kiel, cxu vi ne volas doni al mi tiun cxi leteron, se gxi estas al vi +ne bezona?--demandis li kvazaux okaze, premante la manon de la kuracisto. + +--N--n--e, gxi restu.... povas esti, ke mi ankaux trarigardos gxin en +libera tempo--ekmurmuris tiu ree konfuzigxante. + +Facila rideto trakuris sur la anguloj de lipoj de Cxielson, sed la mastro +gxin ne rimarkis kaj la junaj homoj disigxis. + +Ankoraux longe post la eliro de l' gasto la kuracisto ne povis liberigxi +de cxirkauxkaptinta lin revo. Rememorigxis al li la tempo, pasigita antaux +du jaroj en Nicco kaj rememorigxis efektive vidita tie juna frauxlineto, +frapinta lin per sia klasika beleco. Tiun cxi frauxlineton li vidis iom da +fojoj, akompanatan de maljuna kaj severa sinjorino; iom da fojoj liaj +okuloj renkontadis la okulojn de la juna frauxlino kaj en la direktita sur +lin sxia rigardo li legis ion simpatiantan kaj en tiu sama tempo +kuragxigantan kaj sercxis jam oportunan okazon, por esti prezentita al la +juna virino, sed tia okazo longe ne aperis, kaj jen subite ambaux virinoj +malaperis. Laux la faritaj informigxoj ili elveturis sudon de Italujo kaj +de tiu tempo jam ne renkontigxis sur lia vojo de vivo. + +Cxio tio cxi estis antaux longe kaj pasis senrevenonte, sed Monblero +sentis, ke tiu cxi renkonto ne restis, kiel centoj da aliaj, por li +senpostesigna. La figuro de la belega nekonatulino ial tre obstine +restadis viva en lia memoro kaj revivigxadis ne unu fojon antaux li en la +horoj de lia malgaja humoro, kiam li pli akre, ol ordinare, sentadis ian +sopiron de la soleco. + +Kaj jen tiu cxi simpatia figuro nun ree aperas antaux li kaj reaperas +lumigita per neatendita lumo: tiu cxi virino, montrigxas, rimarkis lin, +komencantan kuraciston; kaj ankaux, kiel li mem, konservis lian figuron en +sia memoro.... Ke tiu cxi Karolino estas tiu sama juna banulino, kiun li +renkontis en Nicco, ne povis esti ia dubo. Cxiuj sxiaj ecoj, prezentitaj +en la letero de Siksten, jesigis tiun cxi konvinkon. Sed se tio cxi estas +tiel--lia unua renkonto kun sxi, povas esti, ne estis por li la lasta en +la vivo.... La sorto ankoraux povas ilin kunpusxi kaj proksimigi.... + +Tiaj pli malpli estis post la eliro de Cxielson la revoj de la juna +kuracisto, kies animo malgraux la fortiro per sciencoj, konservis multon +da juna virga kaj poezia fajro. Malgraux tamen cxio tio cxi, li al Siksten +ne respondis. En la komenco detenis lin fiereco ofendita per la esperanta +teksto de la letero, kaj poste la tempo kaj la laboroj iom post iom +reglatigis la impreson de la ricevitaj komunikoj--kaj la vivo ree ekfluis +en la antauxa ordo. + +Pasis ankoraux unu semajno kaj Monblero ree trovis sur la tablo ampleksan +leteron, adresitan per konata al li mano de Auxgusto. En tiu cxi fojo la +scivoleco estis tiel forta, ke li, ne atendante la tradukinton, mem kun +"Universala Vortaro" en la manoj komencis vorto post vorto konatigxi kun +la enhavo de la letero. + +En la dua letero la amiko sciigis al li inter cetera la sekvanton: Hieraux +ni en granda societo da rajdantoj faris vetureton en arbareton, kusxantan +je kvar kilometroj de la bieno de s-ro Marei. La vetero estis belega. La +profunda blua cxielo estis semita de graciaj amasumaj nuboj, la alauxdoj +pepadis super la kampoj, alte en aero nagxadis longaflugilaj cikonioj, +maldekstre de la vojo sin tiris profunda kavo, sur kies fundo kuras rapida +rivereto, faranta kelkajn artajn lagetojn kun verdaj digoj kaj eterne +murmurantaj muelejoj. Apud la turno la vojo farigxis pli malvasta kaj +dank' al tio cxi nia societo, kiu rajdis la tutan tempon per rapida troto, +distirigxis; mi montrigxis en la nombro de la lastaj rajdintoj kaj +ekaperis apud Karolino, kiu rajdis sur tre maltrankvila cxevalo kaj devis +konstante gxin detenadi. Iom da tempo ni rajdis silente, sed, alveturante +al la arbareto, mia akompanantino ekrigardis min subite. (Ho, kiel bela +sxi estis en tiu cxi tempo: la veturado sur la obstina cxevalo sxin tre +ekvarmigis; la delikataj sxiaj truoj de l' nazo ektremadis kaj +disblovigxadis, sur la vangojn elpasxis hela purpuro, kaj la okuloj +bruladis de tia fajro, kian mi gxis nun cxe sxi ne vidis.) + +--Kio do, s-ro Siksten--turnis sxi sin subite al mi kun demando--cxu +respondis al vi ion via amiko? + +(Mi devas tie cxi konfesi al vi, amikego, ke mi trababilis al sxi pri +cxio, kion mi komunikis al vi en la estinta letero. Karolino estas, +kvazaux, pli malkasxema por mi, ol por cxiuj siaj parencoj, kaj mi gxuas +ial ian apartan favorecon; povas esti, ke mi eraras, sed vi komprenas, ke +mensogi al sxi estas al mi tre nefacile kaj nelerte.) + +--Ne--mi respondis--gxis tiu cxi tempo mi ne ricevis de li unu vorton. + +--Nebona do estas via amiko--rimarkis sxi, malaltigante la vocxon.--(Vi +efektive povus, skribi al mi kvankam iom da linioj!)--Li tro rapide +forgesas siajn konatojn--aldonis sxi kaj en sxia vocxo eksonis malgaja +noteto.--Al kiu rilatis tiu cxi vorto--siajn--al mi, aux al sxi mem--certe +mi ne povas al vi diri".... + +Kiam post kelkaj tagoj al Monblero alvenis Cxielson, li eksciis, ke la dua +letero de Siksten estas jam longe tradukita, tralegita kaj ecx estas +alsendita respondo al Auxgusto. + +Je l' kauxzo de tiu cxi respondo Monblero ricevis ree sekvantajn iom +ekscitintajn lin liniojn.--"Mi kore dankas vin, amikego, por via letero, +kiu vivigis en mi la memoron pri niaj amikaj interligoj kaj la jaroj, +travivitaj sub unu tegmento, sed.... tiu cxi letero perdigxas vane--ne por +mi, kompreneble, ho ne, ne! sed por sxi.... vi scias, pri kiu mi +parolas.... Sxi--sed ne sxi sola, sed ankaux tuta la domo de s-ro +Marei--estas varmegaj esperantistoj. Tie cxi neniu parolas alie, krom nur +en esperanto, kaj la tuta korespondado, kun kiu nur oni povas, iradas en +nia lingvo. Karolino estas, se vi volas, pli pedanta rilate tion cxi, ol +cxiuj tieuloj; sxi ofte paroladis, ke gxis tiu tempo, gxis nia lingvo +ricevos en la civilizita mondo forton de ekzistado, gxiaj predikistoj +devas ne ellasi plej malgrandan okazon, por pruvi al la publiko gxian +utilecon kaj belecon kaj, kie oni devas, ili oferu ecx por gxia utilo sian +hejman lingvon, cxar tiu cxi ofero estos tempa kaj gxiaj fruktoj--eternaj. +Kompreneble, ke mi, priskribante al sxi vin,--kaj sxi demandas min tre +ofte kaj interesigxas pri cxia bagatelo pri vi--hipokritis kaj priskribis +vin, kiel varmegan esperantiston. Post tio cxi kompreneble mi ne povis +montri al sxi vian leteron, nek ecx konfesi pri gxia ricevo--alie mi tute +malaltigus vin en sxiaj okuloj".... + +En fino de la letero staris la sekvanto:--"Cxe ni tre ofte estadas +gastoj--najbaraj bienhavantoj kun la familioj kaj junaj homoj el la urbo. +En la nombro de la lastaj komencis vizitadi nin tre ofte juna Pariza +artisto Jxan Jxoli, homo tre klera, bela, salona kaj pursanga +esperantisto. Li tre malkasxite cxirkauxflirtas Karolinon kaj malfacile +estas diri--cxu kun sukceso, aux sen gxi. Se gxis nun li ne atingis +ankoraux la plenan sukceson, kiu scias, kio povas okazi en estonteco!.... +Cxar el via letero mi vidas, ke Karolino estas al vi, kiel mi ankaux +esperis, ne tute seninteresa, mi konsilus kvankam per kio ajn sciigi pri +si (plej bone, kompreneble, per letero.).... Preskaux cxiutage, kiam ni +renkontas nin kun sxi en la gastocxambro en antauxtagmangxa tempo, sxi +salutas min per tia ekzamenanta rigardo, en kia mi klare legadas unu kaj +tiun saman demandon: Cxu skribis ion via amiko?--Kaj jen gxis nun mi devas +delasi la okulojn, kvazaux mi per io ekkulpigxis antaux sxi".... + +Cxiun vesperon komencante de tiu tago, en kiu estis ricevita tiu cxi +letero, Monblero pasigis en forta ekscito, preskaux en maltrankvilo. Gxis +la profunda nokto en lia kabineto sonadis surda egalmezura frapado de liaj +pasxoj. Kiu vidus lin en tiuj minutoj, venus al la neevitebla konkludo, ke +en la fiera kaj obstina koro de la juna kuracisto farigxas surda batalo de +sentoj, decidigxas serioza demando--cxu humiligxi al la cirkonstancoj, aux +defendi siajn konvinkojn, kaj kun ili sian nedependecon. Sed videble fine +la unua duono de tiu cxi problemo venkis, cxar en la sekvanta mateno +Cxielson estis tre agrable mirigita per la vizito de Leono kaj lia propono +aligxi al la Ligo Esperanta. + +Cxielson kompreneble akceptis lin kun eletenditaj brakoj. + +--Vi devas, kara amiko,--klarigadis li al la kuracisto, doni vian +"promeson" kaj deprenadi gxin de aliaj, kie nur prezentos sin la ebleco. +Por eniri la Ligon, vi devas aboni nian gazeton "Lingvo Internacia" kaj la +"Bibliotekon"; kiel ekstera signo servu al vi stelo sur la brusto kaj +malkasxita parolado en esperanto kun cxiuj kvankam kiom ajn sciantaj nian +lingvon. Nun jam estas la tempo, kiam por esperantisto estas bezona ne +sole teoria konatigxo kun nia lingvo, sed ankaux plej plena praktika scio +de gxi. En nia do lingvo vi komencu tuj la plej vastan komunikigxadon kun +esperantistoj de cxiuj landoj kaj popoloj, kvankam ecx sciataj al vi nur +el nomaroj de esperantistoj; krom tio cxi mi konsilus al vi komunikigxadi +per nekovritaj leteroj kun noto en la lingvo de la adresato, ke la letero +estas skribita en la lingvo internacia. La pli gravajn de ricevataj de vi +leteroj vi povos lokadi en kiajn ajn de euxropaj gazetoj ankaux kun notoj, +ke viaj korespondoj estas prenitaj el la interkomunikigxado de du +esperantistoj. Al cxiuj esperantistoj, de kia ajn stato ili estus, cxe ni +estas akceptite montri apartan gastamon kaj favoron, cxar nia afero ne +limigxas nur per la akceptado de unu simbola lingvo, sed cxefamaniere +dekondukigxas al frata proksimigxo de homoj, disunuigataj per la spaco, +lingvo, religio, nacieco k.c. + +Jen estas en cxefaj strekoj viaj plej unuaj estontaj sxuldoj; kio do +tusxas la esencon de la afero--cxar cxio dirita antauxe rilatas pli al la +eksteraj aperoj de nia afero--mi konsilus arangxigxi tiel, ke laux ebleco +cxia apero de via vivo konsentu kun la spirito de Esperanto, laux ebleco +cxiam kaj cxie faradu subtenon al nia afero, subtenon moralan kaj laux +mezuro da fortoj ankaux materialan. Mi diras--laux ebleco--cxar mi scias +la malfortan flankon de la homa animo. Ne cxiuj povas, kiel mi, forgesi, +ke ili estas homoj, infanoj de ia lando, epoko, de ia sistemo da moroj, +tradicioj, religiaj konvinkoj k.c., kaj memori nur, ke ili estas +esperantistoj. Tia fortiriteco per la ideo kaj dedicxo de si tuta al la +servado al gxi estas atingebla ne al cxiuj kaj tial mi kutimis postuladi +de homoj nur la eblan al ili.... Tiamaniere, se la montritaj kondicxoj ne +estos al vi tro sxargxaj, tiam mi en la nomo de la tuta Ligo Esperanta +varme premas vian manon kaj, alprenante vin en niajn fratajn +cxirkauxprenojn, rapidos sciigi pri tio cxi nian cxefon." + +Forta premo de la mano estis elokventa respondo de la flanko de Monblero. +Ne pasis ankoraux de tiu tempo du semajnoj, kaj nian kuraciston oni povus +jam nomi finita esperantisto. La subtenata de li komunikigxado kun Siksten +ekflamigadis en li ian neklaran sed fortan senton, similan je amo, jxaluzo +kaj malespero kune. Lia tuta esenco rapidis en la familion de s-ro Marei, +al Karolino, kiu, kiel idealo, kreita per sola lia fantazio, sxajnis al li +ecx multe pli bona, ol en la priskriboj de Auxgusto; sed la nefidado je +siaj fortoj rilate Esperanton (li gxis nun estis malkontenta je siaj +progresoj) kaj la timo esti konfuzita per tia forta konkuranto kian li +imagadis al si la belan esperantiston Jxoli, konstante haltigadis liajn +atencojn kaj devigadis lin kun duobla energio perfektigadi en si la +lingvon kaj la sentojn de Esperanto. + +Sed fine la kaliko estis transplenigita. En la mezo de Julio Monblero +ricevis de la juristo ampleksan leteron, en kiu li inter cetera ellegis la +sekvanton: + +"Vi scias kompreneble el la gazetoj, ke en la nuna somero cxe ni en N. +estas malfermita higiena ekspozicio. Dank' al la granda kunveturo al ni el +diversaj regnoj de profesiistoj, industriistoj, kuracistoj, homoj +suferantaj je diversaj malsanoj, aux altiritaj per aliaj celoj, nia +ekspozicio havas perfekte internacian karakteron kaj prezentas tre vivan +kaj multkoloran pentrajxon da tipoj, kostumoj kaj jxargonoj. Tiun do +cirkonstancon jen ekuzis, laux la ideo de Karolino, s-ro Marei por la +propagando de nia afero en neestinte granda skalo. Dank' al la proksima +konateco kun la administratoroj de la ekspozicio, en la unua tago de la +dua sezono de gxi la cxefa salono estis donita al la dispono de s-ro +Marei, kiu arangxis en gxi seanson kaj poste balon de esperantistoj. Cxiuj +elspezoj farigxis je la rimedoj de s-ro Marei; dekoracian parton +administradis s-ro Jxoli, sed la animo de tiu cxi entrepreno estis +kompreneble Karolino. + +La soleno prosperis belege. Kvankam la biletoj estis disdonitaj kun granda +elektemeco, sed tiel multe estis da volantaj, ke la plej granda salono de +la ekspozicio ne povis enspaci cxiujn scivolajn. La soleno malfermigxis +per la himno "Espero", plenumita de du hxoroj kaj granda orkestro, +dismetitaj sur la balkono, sub la marmora busto de la kreinto de +Esperanto. Poste s-ro Marei eklegis mallongan, sed hele pripentritan +historion de nia lingvo kaj de la unuaj esperantistoj s-roj Zamenhof, +Trompeter k.c. Poste ia tenoro ekkantis kun akompano de la orkestro +belegan arion de Zibel el Fauxsto; poste fr-ino Kartusx ekdeklamis iom da +fragmentoj el Demono kaj Miltono.... Sed mi ne priskribados al vi la tutan +programon de la seanso, cxar dank' al la stenografio cxiuj gazetoj en la +sekvanta tago ripetis cxion tion cxi kun plej plena precizeco. Mi diros +nur, ke la teksto de cxio legita kaj kantita kun la traduko en diversaj +euxropaj lingvoj estis senkalkule disdonata al la volanta publiko, dank' +al kio tie cxio kaj al cxiuj estis komprenebla.... La fino inde kronis la +belege ekpensitan de Karolino aferon. Kiam en la lasta numero du hxoroj +kaj orkestro ree okupis siajn lokojn antaux la busto de la kreinto de nia +lingvo, sub la multkolora tendo el vivaj, malsekigataj per fontanoj, +kreskajxoj kaj floroj,--la ekelektrigita per cxio antauxira publiko, +malgraux ke duono konsistis el homoj, nededicxitaj ankoraux en nian +aferon, per konsenta, plena de ravo hxoro ekkantis la himnon "Espero" kaj +ekmontris tian animitecon, tian altan moralan humoron, ke en multaj okuloj +ekbrilis briliantoj de larmoj de gxojo kaj kortusxeco. La homoj, fremdaj +gxis tiu cxi tempo unu al alia, premadis al si la manojn, jxetigxadis +reciproke en cxirkauxprenojn; multaj tuj tie cxi butonumadis al sia brusto +la esperantajn stelojn; multaj portadis al la iniciatoro de la +soleno--s-ro Marei--siajn oferojn por nia afero.... Elizo kaj Karolino, +superante cxiujn frauxlinojn per sia beleco kaj gracieco, kun ensorcxantaj +ridetoj alprenadis cxiujn tiujn cxi alportojn kaj tuj tie cxi disdonadis +al la novaj esperantistoj la stelojn, ringojn, esperantajn cxirkauxmanojn, +verdajn bandojn k.c. Entute tio cxi estis majesta, levanta spiriton +pentrajxo, al kia similan mi gxis nun ne vidis.... Vespere en tiu cxi sama +salono estis granda balo. Laux pli antauxe verkita programo la plimulto da +esperantistoj kaj esperantistinoj aperis en diversaj naciaj kostumoj. +Belege estis vidi la portigxintajn en la ondoj de la muziko parojn, +kunmetitajn el la reprezentantoj kaj reprezentantinoj de la klasika +Italujo, floranta Hispanujo, severa Norvegujo, mirinda Hindujo, militema +Germanujo, varmega Egiptujo, majesta Rusujo k.c.--sed por vi, mia amiko, +la cxefa konsistas en la sekvanto. + +Karolino estis vestita kiel korsikanino; tiu cxi kostumo tiel estis +konforma al sxia klasika belega profilo, ke sxi decide superis cxiujn +atendojn. Jxan Jxoli la tutan vesperon cxirkauxflirtadis sxin kaj +kondukadis sian aferon tiel malkasxite, ke li turnis sur sin universalan +atenton. Kio tusxas Karolinon, sxia konduto (mi tutan tempon observadis +sxin) estis treege enigma. Ne forigante de si Jxanon, sxi tamen ne sxajnis +tute kontenta de li kaj cxiam kvazaux atendadis iun aux ion. En la komenco +de la dua duono de la balo, post la granda internacia kontrauxdanco, sxi +farigxis tre serioza kaj enpensa. Ekuzinte pauxzon inter la dancoj, mi, +movata per scivoleco, nerimarkeble alproksimigxis al sxi kaj demandante +ekrigardis en sxiajn okulojn--kaj en tiuj cxi belegaj okuloj mi ellegis +alarmon. + +--Ni iru en la bluan kabineton--diris sxi al mi murmurete--mi devas fari +al vi gravan komunikon.... + +Mi humile sekvis post sxi. Kiam ni okupis liberan kanapon, sxi timeme +rerigardis cxirkauxe kaj, fleksigxinte al sama mia orelo, ekmurmuretis. + +--Cxu vi scias, s-ro Siksten, Jxoli jxus, en la tempo de la lasta +kontrauxdanco proponis al mi sian koron kaj manon.... + +--Mi preskaux sciis tion cxi--respondis mi, penante sxajni trankvila.--Sed +kio do el tio cxi sekvas? + +--Mi dezirus scii vian opinion pri tio cxi. + +--Mian opinion?--respondis mi sen gxeno--mia opinio estas tia, ke, se vi +demandas mian opinion, sekve vi lin ne amas kaj sekve vi devas al li +rifuzi. + +Karolino rigardis sur min el post la ventumilo per tia rigardo, kvazaux +sxi penis difini, cxu miaj vortoj estis nur logika silogismo, aux +rezultato de ia malica celo. + +--S-ro Jxoli--diris sxi--prezentas belegan partion en cxiuj rilatoj kaj, +se mi turnas min al via opinio t.e. laux via esprimo, se mi.... +sxanceligxas--gxi estas kulpo de unu bone konata al vi persono, kiu, +malgraux cxio, min gxis nun.... tre interesas.... Mi promesis al s-ro +Jxoli doni lastan respondon gxuste post semajno de hodiauxa balo, kaj +nun.... mi devas per tia aux alia maniero ekzameni.... miajn sentojn.... +al tiu.... al via amiko.... + +Sed en tiu cxi loko nia parolado estis interrompita per ia eleganta +esperantisto, subkurinta al Karolino kun invito al rondo de valso...." + +Por Monblero tio cxi estis tro multa. Flamigadata per la sciigoj de +Siksten, li en la lasta tempo iradis kiel en haladzo; longedauxra interna +batalado inter la deziro ekvidi Karolinon kaj timo de tiu cxi renkonto lin +tre senfortigadis, li perdis internan egalpezon, forjxetis siajn okupojn +kaj ecx tre malgrasigxis. La lasta sciigo pri Karolino elkondukis lin el +rigideco; li subite decidigxis je cxio; estis donita al li semajno da +tempo kaj oni ne povis malrapidi unu minuton. + +La telegrafa metalfadeno transdonis al Siksten sekvantan sciigon:--Mi +veturas en N-n. Renkontu min en la stacidomo morgaux je la kvara horo +post tagmezo. Mi alveturos prezentigxi al s-ro M. kaj lia familio." + +Tuj post la telegramo la unua vagonaro en la nombro de aliaj veturantoj +kondukis la plej varman, sed en tiu cxi tempo ankaux plej malfelicxan +esperantiston. En la stacidomo en N. Monbleron renkontis neniu. Tiu cxi +cirkonstanco iom lin mirigis, sed ne tre konfuzis. Ne haltante en la urbo, +li tuj dungis veturigiston kaj direktigxis laux la bone al li konata +adreso en la bienon de s-ro Marei. La vojo ne montrigxis al li tiel +pentrajxa, kiel prezentadis gxin Siksten en siaj leteroj, sed Monblero +malmulte turnis atenton ankaux sur tion cxi kaj nur, brulante de +nepacienco, sencxese peladis la veturigiston, malgraux ke liaj cxevaletoj +laboradis konsente kaj kuradis tre bone. + +Post du horoj da veturo la veturilo de Monblero subruligxis al la granda +parko, el kies densa verdajxo elrigardis la antauxa flanko de la granda +sinjora domo kun kurbigxinta, kovrita per herbo tegmento kaj albatitaj +fenestraj kovriloj. + +La sovagxigxinta parko ekrigardis tre malgxoje; iam luksaj florujoj, +boskoj kaj vojetoj estis kovritaj senintermanke per balaajxa herbo. De la +cxefa pordego al la domo kondukis sole apenaux trabatita per la piedoj +vojeto; cxio havis la vidon de terura malpeno. + +Monblero haltis kiel kolono, decide nenion en tio cxi komprenante. El la +profundajxo de la parko subkuris al la pordego ia nudpieda +maltrankviligita vilagxano kaj, depreninte la cxapon, komencis +plifortigite salutadi la alveturinton. + +--Kiel nomas sin tiu cxi bieno?--turnis sin kun demando al li Monblero. + +La vilagxano rigardis sur lin kun antauxa maltrankvileco en la okuloj, +videble ne komprenante la demandon, kvankam laux la rakontoj de Siksten +cxiuj servantoj de s-ro Marei devis paroladi esperante. + +--Cxu tiu cxi bieno apartenas al s-ro Marei?--demandis ree Monblero, sed +jam en la loka dialekto. + +--O, jes, jes!.... al s-ro Marei--ekrapidis la vilagxano, salutante +ankoraux pli malalte. + +--Cxu efektive s-ro Marei logxas en tiu cxi ruino? cxu ne estas tie cxi +ankoraux alia bieno de li? + +--Ho ne, sinjoro, pli tie cxi estas neniaj bienoj de li; sed li mem neniam +cxe ni logxadis. Kiam antaux dekdu jaroj li mem kun tuta sia familio +transveturis Hungarujon, de tiu tempo ni nur tri fojojn lin vidis.... Tiu +cxi bieno estas jam ecx vendita al ia sinjorino, kiun jen ni jam atendas +du tagojn.... + +Monblero staris kvazaux ekbatita per tondro. + +--Kiel? Tio cxi estas ne ebla!.... Kion vi, azeno, babilas! kie do estas +s-ro Siksten?!.... + +La vilagxano repusxigxis post la pordegon, kvazaux preparigxante en okazo +de bezono forkuri en la arbetajxojn. + +--Via mosxto!.... Je Dio, mi diras al vi veran veron.... s-ro Marei cxe ni +ne estas, sed jen s-ro Siksten efektive logxis cxe ni laux la permeso de +s-ro la administratoro la tutan someron. Hieraux vespere li ricevis ian +telegramon kaj tuj rapide elveturis de ni, sed ni ne scias kien.... Li +ordonis saluti vian mosxton kaj ecx parolis, ke, se vi alveturos kaj min +demandados kaj mirados, aux ecx kolerados, mi estu al via mosxto tre +aminda kaj singardema, cxar al vi placxas estadi tre varma sinjoro.... Li +lasis al via mosxto ian leteron.... + +--Kion, ian leteron?.... montru al mi tuj, azenego, tiun cxi leteron!.... + +--Via mosxto! gxi trovigxas tie ie en lia cxambro.... + +Pala, ekscitita, Monblero pusxis la pordegon kaj per rapidaj pasxoj +direktigxis la cxambron, en kiu logxis la juristo; la nudapieda +gxardenisto sekvis poste kun granda singardemeco kaj el ia malproksimeco +montradis la vojon. + +La cxambreto estis malgranda, preskaux malplena, kaj havis la rigardon de +somera, frauxla logxejeto; sur la tablo sub la fenestro efektive kusxis +rapide skribita per krajono letereto, komunikanta la sekvanton: + +"Mia kara, tre kara amiko! Kolektu cxiujn viajn fortojn kaj eltenu la +baton! Mi devis por la plenumo de donita al mi de supre komisio entiri +vin en mensogan intrigon rilate la verkita de mi Karolino, kiu neniam +ekzistis".... + +Plu Monblero jam ne povis legi. La letereto ekglitis el liaj manoj, li +falis sur segxon kaj kovris al si la okulojn per la manoj.... + +--Malhonoro! honto! malnobleco! nigra trompo!.... Kaj mi, malsagxulo, +kaptigxis per tia fisxhoko!.... Kaj kiu trompis min, tiel kruele, tiel +terure trompis!--mia kolego, mia fidela amiko, Auxgusto!.... Ho, se li nun +enfalus al mi sub la manojn, mi.... mi.... mortigus lin, kiel bruton.... +Li ekvolis fari min esperantisto, ha! Tia malnoblulo!.... Kaj kio do--li +atingis ja la sian. Jen mi estas jam esperantisto.... Ho, estu malbenita +tiu cxi lingvo!.... + +Kaj la kuracisto eksaltis de sia loko, desxiris de si la esperantan +stelon, jxetis gxin sur la teron kaj komencis kun furiozo bati gxin per la +piedoj.... + +Tiu cxi ofendado de la gxisnuna sia idolo kvazaux iom lin malvarmigis. +Malfacile spirante, li sidigxis ree sur antauxan lokon kaj enfalis en +profundan enpensecon. Li rememoris nun, ke iam li mem rakontis al Siksten +pri sia renkonto en Nicco kun ia belulino kaj la juristo kredeble laux la +ordono de Cxielson ekuzis tiun cxi lian rememoron. Nun, kiam la okuloj +malkovrigxis, li ne povis kompreni, kiel li ne vidis la tutan artecon de +la fablo, verkita de Siksten; kiel li ne vidis tion, ke nenia Karolino +volus sxangxi la belegan partion kontraux nekonata homo, vidita de sxi +du-tri fojojn en strato antaux kelkaj jaroj; kiel ne turnis li la atenton, +ke la priskriboj de gazetoj pri la Esperanta balo tre malmulte estis +similaj al la komunikoj de l' juristo, ke ekzemple la nomo de s-ro Marei +ne estis dirita ecx en unu gazeto k.t.p. La tuta falso estis nun kvazaux +sur la manplato, kaj gxis nun li vivis kvazaux kun kovritaj okuloj en ia +sorcxita mondo. + +La suno jam proksimigxis al la horizonto; en la cxambron alportadis sin +malseka, parfuma bonodoro de sovagxaj floroj, sed la kuracisto ne +rimarkadis tion cxi, dauxrigante sidi senmove sur la antauxa loko kun la +okuloj, direktitaj sur la kusxantan apud liaj piedoj ekcxifitan stelon. +Malfacile estus imagi al si pli grandan malamikon de Esperanto, ol estis +nun Monblero. La propagando de Auxgusto, komencita bone, alkondukis, dank' +al lia mallerteco, al la plej malgxojaj rezultatoj kaj por eterne pereigus +la kuraciston por Esperanto, se ne unu okazo, tiu cxi granda kreisto de la +plej felicxaj iafoje kombinoj de nia vivo. + +Monblero estis subite vekita per ia neatendita bruado en la korto. Iu +subveturis al la parko; auxdigxis ree la maltrankviligita vocxo de la +gxardenisto; iu eniris en la antauxcxambron.... + +--Tio cxi estas la malnoblulo Siksten--ekflugis en la kapo de la +kuracisto; lia sango ekbolis; li premis la pugnojn kaj iris al la +pordo.... Sed sur la sojlo aperis ia cxarma ekzistajxo. La malrektaj +radioj de la subiranta suno per hela ventumilo lumigis la mirindan +vizagxon de la nekonatulino, sxian belege skizitan talion, sxiajn nigrajn +okuletojn kaj rozajn malgrandajn manetojn.... + +Tio cxi estis la nova posedantino de la bieno de s-ro Marei. + +--Cxu vi esperas, sinjoro?--eksonis la metala vocxo de la alveninta. + +--Ho jes, sinjorino.... mi.... mi varme esperas! ekmurmuris la ensorcxita +Monblero kaj repusxigxis konfuzita posten, por kovri per si sian cxifitan +stelon.... + + ------------------ + +Post kvar tagoj la kuracisto kaj la frauxlino Mario (la nova posedantino +de la bieno de Marei) estis felicxaj gefiancxoj.... + + ------------------ + +Post 15 monatoj Monblero skribis al Siksten: "Plej kara amiko! Hodiaux +matene mia kara Mario naskis al mi tre belan malgrandan esperantisteton. +Gxis la kvina jaro de sia vivo li auxdos nenian lingvon krom Esperanto. Al +Esperanto li dankas sian naskigxon, tiel same kiel mi al Esperanto dankas +mian senfinan felicxon, kiun mi neniam akirus, se ne la lingvo Esperanto +kaj via ruzo, kiun mi en unu horo de kolero malbenis kaj kiun mi de tiam +cxiutage benas el la tuta koro. Venu al ni, por rigardi la novan +esperantisteton kaj partopreni en nia gxojo. Vivu Esperanto! + + ------------------ + +Nun ni devas klarigi al niaj legantoj la enigmon. La legantoj memoras, ke +laux la komisio de Cxielson Siksten decidis iam altiri Monbleron al +Esperanto, sed neniel povis tion cxi atingi. Li plendis tion cxi al +Cxielson. + +--Eble vi ne agas lerte? eble alia persono farus tion cxi pli bone? +demandis Cxielson. + +--Jam alia persono provis, kaj la rezultato estis ankoraux pli plendinda +ol cxe mi. Monblero amis varme unu frauxlinon, kiu efektive estis tute +inda je lia amo. Oni povus antauxdiri, ke ili ambaux prezentos iam tre +felicxan edzan paron. Farigxinte esperantistino, tiu cxi frauxlino +komencis altiradi ankoraux Monbleron al Esperanto; sed kiam li vidis, ke +sxi estas esperantistino, li baldaux malvarmigxis por sxi, kaj nun iliaj +reciprokaj rilatoj tute interrompigxis. + +--Cxu Monblero amis sxin efektive? Cxu li estas kapabla ami profunde kaj +cxu vi pensas, ke en cxiuj rilatoj, krom Esperanto, li estus felicxa kun +sxi? + +--Jes, nenio alia konfuzus ilian reciprokan felicxon. Li ecx mem +bedauxris, ke "tia bagatelo kiel Esperanto" forpelis lian felicxon, sed li +estas tro fiera, por cedi. + +--Cxu vi pensas, ke li neniam povus ami Esperanton? + +--Ne, mi estas ecx konvinkita, ke li povus esti tre varma esperantisto, +se.... se ni nur povus rompi lian obstinecon kaj fierecon kaj inklinigi +lin fari la _komencon_. Se li unu fojon _farigxos_ esperantisto, li estos +jam cxiam esperantisto _varmega_. + +--Ha, tre bone! Cxio estos farita! Per unu senkulpa ruzo ni atingos, ke +Monblero farigxos esperantisto kaj la disigitaj gefiancxoj estos denove +kunigitaj. Lasu min agi kaj faru cxion, kion mi diros al vi.... + +Ni scias jam, en kia maniero Cxielson per helpo de Siksten ekinteresigis +Monbleron por Esperanto kaj devigis lin rompi sian obstinecon. Kiam +Monblero venis en la bienon de Marei kaj vidis, ke li estas trompita, li +forte ekkoleris. Sed kiam li subite ekvidis tie sian jam longe ne viditan +antauxan amatinon (cxar en la aperinta "nova posedantino" la legantoj +kredeble jam ekkonis Marion, la estintan amatinon de Monblero), la antauxa +amo fortege vekigxis denove, tiom pli, ke Esperanto, kiu iam disigis ilin, +nun jam estis ne malhelpo, sed kontrauxe, pli forta ligilo por ili. Ili +baldaux fiancxigxis, edzigxis, kaj ili prezentas nun unu el la plej +felicxaj paroj en la mondo. + + + + + + ------------------ + + + + + + AL NIAJ ABONANTOJ. + + +Financaj cirkonstancoj devigas nin bedauxrinde interrompi la eldonadon de +la "Biblioteko". Post kelka tempo ni esperas gxin rekomenci. + +La personojn, kiuj ne pagis ankoraux por cxiuj ricevitaj kajeroj de la +"Biblioteko", _ni kore petas, ke ili volu alsendi al ni la pagon._ Cxiun +abonanton, kiu ne trovas sian nomon en la malsupre presita nomaro B, ni +memorigas, ke li restas ankoraux nia sxuldanto. + + ------------------ + +_A._ Por la pagxoj 401-500 ni ricevis gxis la 6 Novembro 1896 la pagon +ankoraux de la sekvantaj personoj: Abesgns, M., Ahlberg, P., Arduin, E., +Avilov, F., _de Beaufront, L._ (4 ekz.), Bjeloglazov, _Borovko, N._ (2), +Borovko, S., Brych, F., da Cruz Capello, Davidenko, N., Dettling, M., +Dorset, V., Englund, G., Erfurt, Forkarth, I., Fredberg, L., Frejdenberg, +A., Geoghegan, R., Hxlebnikov, V., Kofman, A., _Lemaire, R._ (2), Linden, +C., Lundstr[:o]m, S., Magalhaes, A., Magnusson, A., _Manjkovskaja, E._ +(2), _Marignonj, D._ (2), Moskovcxenko, I., N[:o]mm, A., Nordenstreng, R., +Nudelmann, Jx., _Ostrovski, I._ (2), Pereira, A., Pleyel, H., Pogorilko, +P., Popov, K., Postnikov, F., Prohxorovicx, A., Raekson, I., Rakovski, S., +Rosenbach, A., _Roswall, A._ (2), Samuelsson, C., Sxcxepetilnikov, V., +Semenov, A., Sxmilevicx, L., Smolin, M., Sokolov, V., Solomkin, S., +Sutkovoj, A., _Sutkovoj, N._ (2), Svanbom, K., Tennishof, J., von Wahl, +E., Wiens, H., Vladikin. F., _Vojejkov, V._ (3), Zakrjxevski, A. + +_B._ Por la pagxoj 501-589 ni ricevis gxis la 6 Novembro 1896 la pagon nur +de la sekvantaj personoj: Ahlberg, P., Costa e Almeida, Andrzejewski, +Avilov, F., Bohxenski, I., Blumental, A., _Borovko, N._ (2), Borovko, S., +Brych, F., Burenkov, A., da Cruz Capello, _Cxihxacxov, N._ (5), Davidenko, +N., Dombrovski, A., Dorset, V., Eigenson, I., Eigenson, S., Englund, G., +Forkarth, I., Fredberg, L., Geoghegan, R., _Gernet, V._ (10), H[:u]bert, +K., Kadik, P., Kanalosxsxi-Lefler, F., _Kazi-Girej, N._ (2), Kofman, +_Laskin, V._ (3), Lencart, S., Linden, V., Lundstr[:o]m, S., de Magalhaes, +A., Magnusson, A., _Manjkovskaja, E._ (2), _Marignoni, D._ (2), Milevski, +I., Nauman, A., Naumov, A., N[:o]mm, A., _Ostrovski, I._ (2), Pereira, A., +Pesockij, A., Pleyell, H., Pogorilko, P., Raekson, I., Rakovski, S., +_Roswall, A._ (2), Ruban, A., Sxcxepetilnikov, V., Serapio, A., _Sxetalov, +I._ (2), Sokolov, V., Sxtalberg, G., Sutkovoj, A., _Sutkovoj, N._ (2), +Svanbom, K., Tripolski, K., _Klubo Upsala_ (8), von Wahl, E., Vanjusxin, +K., Wiens. H., Vladikin, F., _Vojejkov, V._ (3), Zakrjxevski, A., +Zilbernik, S. + + ------------------ + + + + + + LINGVO INTERNACIA. + + +Monata gazeto por la lingvo Esperanto, eldonata de la Klubo Esperantista +en Upsala. + + ------------------ + +Kosto de abono por jaro: frankoj 4,25 = kronoj 3,00 = germ. markoj 3,30 = +rubloj 1.50. + + ------------------ + +La gazeto "Lingvo Internacia" estas eldonata en la lingvo Esperanto kaj +enhavas: 1) sciigojn pri la sukcesoj de Esperanto en diversaj landoj, pri +la novaj libroj en kaj pri Esperanto, pri internaciaj vojagxoj kaj entute +pri cxio, tusxanta lingvon internacian; 2) artikolojn, dedicxitajn al la +gramatiko kaj vortaro de Esperanto; 3) artikolojn pri diversaj projektoj, +novaj kaj malnovaj, de internacia komunikigxo; 4) diversajn modelojn de +prozo kaj poezio en Esperanto; 5) anoncojn. + + ------------------ + +La gazeton _Lingvo Internacia_ oni abonas: + +en _Ameriko_ cxe R. Geoghegan, _Tacoma_, Washington, U.S.A. +" _Francujo_ cxe L. de Beaufront, _Epernay_, Marne. +" _Germanujo_ cxe W. H. Trompeter, _Schalke_, Westfalen. +" _Portugalujo_ cxe d-ro Costa e Almeida, _Rezende_. +" _Rusujo_ cxe V. Gernet, Pusxkinskaja 44, _Odessa_. + +Cxe tiuj cxi sinjoroj oni mendas la gazeton kaj pagas al ili la abonpagon. + +En aliaj landoj oni mendas la gazeton aux per la posxto aux rekte cxe la +redakcio, adr. _Upsala_. La monon oni plej bone alsendas per posxta +mandato. + + ---------------------- + + + + + + +NOTOJ DE LA TEKSTPREPARINTO + + + + +Dankon al la Esperantomuzeo de la Auxstria Nacia Biblioteko, kiu afable +disponigis la skanitajn pagxbildojn. +http://www.onb.ac.at/esperantomuseum.htm + + + + +Mispresajxoj + + ++--------+----------------------+--------------------+ +|_Pagxo_ | _Originala teksto_ | _Korektajxo_ | ++--------+----------------------+--------------------+ +|4 | ne baldaux, kaj | esti | +| | povas _esi_ | | ++--------+----------------------+--------------------+ +|8 | _tuta_ trempis sin | tute | +| | en la propagandon | | ++--------+----------------------+--------------------+ +|12 | _dkedu-jara_ | dekdu-jara | ++--------+----------------------+--------------------+ +|13 | Tiun _ci_ | cxi | +| | frauxlineton li | | +| | vidis | | ++--------+----------------------+--------------------+ +|17 | la | interkomunikigxado | +| | _interkomunukigxado_ | | ++--------+----------------------+--------------------+ +|21 | malgraux cxio, min | .... _(normigis al | +| | gxis nun_..._ | kvarpunkto)_ | ++--------+----------------------+--------------------+ +|25 | dauxrigante sidi | senmove | +| | _semove_ | | ++--------+----------------------+--------------------+ +|27 | sian jam longe ne | viditan | +| | _viditau_ | | ++--------+----------------------+--------------------+ +|29 | Esperanto en | diversaj | +| | _diversa_ landoj | | ++--------+----------------------+--------------------+ + + + + +Interpunkcio + + + - Spacoj estis forigitaj de cxirkaux tripunktoj kaj haltostrekoj. + - Enaj spacoj estis forigitaj el tripunktoj kaj mallongigoj. + - Kelkaj komoj estis metitaj en la nomlistojn sub "Al niaj abonantoj". + + + + + +***END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EL LA VIVO DE ESPERANTISTOJ*** + + + +CREDITS + + +April 2008 + + Project Gutenberg Edition 1 + Hoss FIROOZNIA + + + +A WORD FROM PROJECT GUTENBERG + + +This file should be named 25311.txt or 25311.zip. + +This and all associated files of various formats will be found in: + + + http://www.gutenberg.org/dirs/2/5/3/1/25311/ + + +Updated editions will replace the previous one -- the old editions will be +renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no one +owns a United States copyright in these works, so the Foundation (and +you!) can copy and distribute it in the United States without permission +and without paying copyright royalties. Special rules, set forth in the +General Terms of Use part of this license, apply to copying and +distributing Project Gutenberg-tm electronic works to protect the Project +Gutenberg-tm concept and trademark. Project Gutenberg is a registered +trademark, and may not be used if you charge for the eBooks, unless you +receive specific permission. If you do not charge anything for copies of +this eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook +for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, +performances and research. They may be modified and printed and given away +-- you may do practically _anything_ with public domain eBooks. +Redistribution is subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE + + +_Please read this before you distribute or use this work._ + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work (or +any other work associated in any way with the phrase --Project Gutenberg), +you agree to comply with all the terms of the Full Project Gutenberg-tm +License (available with this file or online at +http://www.gutenberg.org/license). + + +Section 1. + + + General Terms of Use & Redistributing Project Gutenberg-tm electronic + works + + +1.A. + + +By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm electronic work, +you indicate that you have read, understand, agree to and accept all the +terms of this license and intellectual property (trademark/copyright) +agreement. If you do not agree to abide by all the terms of this +agreement, you must cease using and return or destroy all copies of +Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. If you paid a +fee for obtaining a copy of or access to a Project Gutenberg-tm electronic +work and you do not agree to be bound by the terms of this agreement, you +may obtain a refund from the person or entity to whom you paid the fee as +set forth in paragraph 1.E.8. + + +1.B. + + +--Project Gutenberg is a registered trademark. It may only be used on or +associated in any way with an electronic work by people who agree to be +bound by the terms of this agreement. There are a few things that you can +do with most Project Gutenberg-tm electronic works even without complying +with the full terms of this agreement. See paragraph 1.C below. There are +a lot of things you can do with Project Gutenberg-tm electronic works if +you follow the terms of this agreement and help preserve free future +access to Project Gutenberg-tm electronic works. See paragraph 1.E below. + + +1.C. + + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (--the Foundation or +PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an individual +work is in the public domain in the United States and you are located in +the United States, we do not claim a right to prevent you from copying, +distributing, performing, displaying or creating derivative works based on +the work as long as all references to Project Gutenberg are removed. Of +course, we hope that you will support the Project Gutenberg-tm mission of +promoting free access to electronic works by freely sharing Project +Gutenberg-tm works in compliance with the terms of this agreement for +keeping the Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can +easily comply with the terms of this agreement by keeping this work in the +same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when you +share it without charge with others. + + +1.D. + + +The copyright laws of the place where you are located also govern what you +can do with this work. Copyright laws in most countries are in a constant +state of change. If you are outside the United States, check the laws of +your country in addition to the terms of this agreement before +downloading, copying, displaying, performing, distributing or creating +derivative works based on this work or any other Project Gutenberg-tm +work. The Foundation makes no representations concerning the copyright +status of any work in any country outside the United States. + + +1.E. + + +Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + + +1.E.1. + + +The following sentence, with active links to, or other immediate access +to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently whenever +any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the phrase +--Project Gutenberg appears, or with which the phrase --Project Gutenberg +is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, copied or +distributed: + + + This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with + almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away + or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License + included with this eBook or online at http://www.gutenberg.org + + +1.E.2. + + +If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived from the +public domain (does not contain a notice indicating that it is posted with +permission of the copyright holder), the work can be copied and +distributed to anyone in the United States without paying any fees or +charges. If you are redistributing or providing access to a work with the +phrase --Project Gutenberg associated with or appearing on the work, you +must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 +or obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm +trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. + + +1.E.3. + + +If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted with the +permission of the copyright holder, your use and distribution must comply +with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional terms imposed +by the copyright holder. Additional terms will be linked to the Project +Gutenberg-tm License for all works posted with the permission of the +copyright holder found at the beginning of this work. + + +1.E.4. + + +Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm License +terms from this work, or any files containing a part of this work or any +other work associated with Project Gutenberg-tm. + + +1.E.5. + + +Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this electronic +work, or any part of this electronic work, without prominently displaying +the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with active links or immediate +access to the full terms of the Project Gutenberg-tm License. + + +1.E.6. + + +You may convert to and distribute this work in any binary, compressed, +marked up, nonproprietary or proprietary form, including any word +processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +--Plain Vanilla ASCII or other format used in the official version posted +on the official Project Gutenberg-tm web site (http://www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original --Plain Vanilla ASCII or other form. +Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm License as +specified in paragraph 1.E.1. + + +1.E.7. + + +Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, performing, +copying or distributing any Project Gutenberg-tm works unless you comply +with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + + +1.E.8. + + +You may charge a reasonable fee for copies of or providing access to or +distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided that + + - You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed + to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has + agreed to donate royalties under this paragraph to the Project + Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid + within 60 days following each date on which you prepare (or are + legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty + payments should be clearly marked as such and sent to the Project + Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in + Section 4, --Information about donations to the Project Gutenberg + Literary Archive Foundation. + + You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or destroy all + copies of the works possessed in a physical medium and discontinue + all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm + works. + + You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of + any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days of + receipt of the work. + + You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + + +1.E.9. + + +If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set forth in +this agreement, you must obtain permission in writing from both the +Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael Hart, the owner +of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the Foundation as set forth +in Section 3 below. + + +1.F. + + +1.F.1. + + +Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable effort to +identify, do copyright research on, transcribe and proofread public domain +works in creating the Project Gutenberg-tm collection. Despite these +efforts, Project Gutenberg-tm electronic works, and the medium on which +they may be stored, may contain --Defects, such as, but not limited to, +incomplete, inaccurate or corrupt data, transcription errors, a copyright +or other intellectual property infringement, a defective or damaged disk +or other medium, a computer virus, or computer codes that damage or cannot +be read by your equipment. + + +1.F.2. + + +LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES -- Except for the --Right of +Replacement or Refund described in paragraph 1.F.3, the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation, the owner of the Project Gutenberg-tm +trademark, and any other party distributing a Project Gutenberg-tm +electronic work under this agreement, disclaim all liability to you for +damages, costs and expenses, including legal fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE +NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH +OF CONTRACT EXCEPT THOSE PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE +FOUNDATION, THE TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT +WILL NOT BE LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, +PUNITIVE OR INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY +OF SUCH DAMAGE. + + +1.F.3. + + +LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND -- If you discover a defect in this +electronic work within 90 days of receiving it, you can receive a refund +of the money (if any) you paid for it by sending a written explanation to +the person you received the work from. If you received the work on a +physical medium, you must return the medium with your written explanation. +The person or entity that provided you with the defective work may elect +to provide a replacement copy in lieu of a refund. If you received the +work electronically, the person or entity providing it to you may choose +to give you a second opportunity to receive the work electronically in +lieu of a refund. If the second copy is also defective, you may demand a +refund in writing without further opportunities to fix the problem. + + +1.F.4. + + +Except for the limited right of replacement or refund set forth in +paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS,' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + + +1.F.5. + + +Some states do not allow disclaimers of certain implied warranties or the +exclusion or limitation of certain types of damages. If any disclaimer or +limitation set forth in this agreement violates the law of the state +applicable to this agreement, the agreement shall be interpreted to make +the maximum disclaimer or limitation permitted by the applicable state +law. The invalidity or unenforceability of any provision of this agreement +shall not void the remaining provisions. + + +1.F.6. + + +INDEMNITY -- You agree to indemnify and hold the Foundation, the trademark +owner, any agent or employee of the Foundation, anyone providing copies of +Project Gutenberg-tm electronic works in accordance with this agreement, +and any volunteers associated with the production, promotion and +distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, harmless from all +liability, costs and expenses, including legal fees, that arise directly +or indirectly from any of the following which you do or cause to occur: +(a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, +modification, or additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, +and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. + + + Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists because +of the efforts of hundreds of volunteers and donations from people in all +walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the assistance +they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's goals and +ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will remain freely +available for generations to come. In 2001, the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation was created to provide a secure and permanent future +for Project Gutenberg-tm and future generations. To learn more about the +Project Gutenberg Literary Archive Foundation and how your efforts and +donations can help, see Sections 3 and 4 and the Foundation web page at +http://www.pglaf.org. + + +Section 3. + + + Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation + + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the state of +Mississippi and granted tax exempt status by the Internal Revenue Service. +The Foundation's EIN or federal tax identification number is 64-6221541. +Its 501(c)(3) letter is posted at +http://www.gutenberg.org/fundraising/pglaf. Contributions to the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation are tax deductible to the full +extent permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at 809 North +1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact information +can be found at the Foundation's web site and official page at +http://www.pglaf.org + +For additional contact information: + + + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. + + + Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive + Foundation + + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide spread +public support and donations to carry out its mission of increasing the +number of public domain and licensed works that can be freely distributed +in machine readable form accessible by the widest array of equipment +including outdated equipment. Many small donations ($1 to $5,000) are +particularly important to maintaining tax exempt status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United States. +Compliance requirements are not uniform and it takes a considerable +effort, much paperwork and many fees to meet and keep up with these +requirements. We do not solicit donations in locations where we have not +received written confirmation of compliance. To SEND DONATIONS or +determine the status of compliance for any particular state visit +http://www.gutenberg.org/fundraising/donate + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we have +not met the solicitation requirements, we know of no prohibition against +accepting unsolicited donations from donors in such states who approach us +with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make any +statements concerning tax treatment of donations received from outside the +United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation methods +and addresses. Donations are accepted in a number of other ways including +checks, online payments and credit card donations. To donate, please +visit: http://www.gutenberg.org/fundraising/donate + + +Section 5. + + + General Information About Project Gutenberg-tm electronic works. + + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared with +anyone. For thirty years, he produced and distributed Project Gutenberg-tm +eBooks with only a loose network of volunteer support. + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. unless a +copyright notice is included. Thus, we do not necessarily keep eBooks in +compliance with any particular paper edition. + +Each eBook is in a subdirectory of the same number as the eBook's eBook +number, often in several formats including plain vanilla ASCII, compressed +(zipped), HTML and others. + +Corrected _editions_ of our eBooks replace the old file and take over the +old filename and etext number. The replaced older file is renamed. +_Versions_ based on separate sources are treated as new eBooks receiving +new filenames and etext numbers. + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + + http://www.gutenberg.org + + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, including +how to make donations to the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to subscribe to +our email newsletter to hear about new eBooks. + + + + + + +***FINIS*** +
\ No newline at end of file diff --git a/25311.zip b/25311.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a47e233 --- /dev/null +++ b/25311.zip diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..0249f35 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #25311 (https://www.gutenberg.org/ebooks/25311) |
