NormalizeHEADmain

71 files changed, 0 insertions, 7696 deletions

diff --git a/old/24763-0.txt b/old/24763-0.txt
deleted file mode 100644
index 01b3b0b..0000000
--- a/old/24763-0.txt
+++ /dev/null
@@ -1,2514 +0,0 @@
-The Project Gutenberg EBook of La Kantistino, by Wilhelm Hauff
-
-This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
-almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
-re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
-with this eBook or online at www.gutenberg.org
-
-
-Title: La Kantistino
-
-Author: Wilhelm Hauff
-
-Translator: Eugen Wüster
-
-Release Date: March 6, 2008 [EBook #24763]
-
-Language: Esperanto
-
-Character set encoding: UTF-8
-
-*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA KANTISTINO ***
-
-
-
-
-Produced by Andrew Sly and the Online Distributed
-Proofreading Team at http://www.pgdp.net
-
-
-
-
-
-
-Nova Esperanto-Biblioteko
-
-No 8
-
-Vilhelmo Hauff
-
-La Kantistino
-
-Novelo
-
-El la germana originalo tradukis
-
-Eugen Wüster
-
-Berlin 1921
-
-Esperanto-Verlag Friedrich Ellersiek
-
-
-Alle Rechte vorbehalten.
-
-Ĉiuj rajtoj estas rezervitaj.
-
-Copyright 1921 by Friedrich Ellersiek, Berlin.
-
-
-
-
-Antaŭparolo de la tradukinto
-
-
-Iomete atingi tion, kion oni postulas de nacilingva traduko, t. e.
-forgesigi al sperta legonto, ke la originalo ne estas verkita en lia
-patrina lingvo, kaj havigi al li ne nur pensojn, sed ankaŭ
-sentimentojn, estis la celo de mia provo.
-
-Vieno, 1an de jan. 1917.
-
-Antaŭ la preso ankoraŭfoje trarigardante la manuskripton mi
-ŝanĝis diversaĵojn, sed ĝenerale ne volis kontraŭagi la tiaman
-intencon.
-
-Berlino-Charlottenburg, febr. 1921.
-
-E. W.
-
-
-
-
-Vivo kaj verkado de Hauff
-
-
-Vilhelmo Hauff, naskita 29. XI. 1802 en Stuttgart, vizitis la monakan
-lernejon de Blaubeuren kaj en Tübingen studis teologion. Reveninte en
-sian patrourbon, li publicis sian unuan verkon "Fabela almanako por
-la jaro 1826", al kiu sekvis 2a kaj 3a jarkolektoj. La rakontoj
-troviĝintaj en ili estis favore akceptataj kaj atingis sub la titolo
-"Fabeloj" multfojajn represojn. En 1827 aperis la "Komunikoj el la
-memuaroj de l'satano", ne finitaj, kaj en la sama jaro "La viro en la
-luno". Tiu romano unue estis verkita en la ekscentra stilo de la tiam
-moderna H. Clauren, sed laŭ konsilo kelke da strekoj ŝanĝis la
-imiton al karikaturo. Same pri Cl. okupiĝas la sarkasma "Disputa
-prediko pri H. Clauren kaj la viro en la luno, farita al la germana
-publiko". En la daŭro de mallonga tempo plue estis kreata la
-ampleksa historia romano "Lichtenstein", "Fantaziaĵoj en la bremena
-urbdoma kelo" kaj la noveloj "La Almozulino de la ponts des arts",
-"La bildo de l'imperiestro", "Judo Süß" kaj "La Kantistino".
-
-Ankaŭ nombro da poemoj estis fluinta el la plumo de la juna aŭtoro,
-kiam de li, de post januaro redaktisto de "Morgenpost", la morto
-forprenis ĝin 11 tagojn antaŭ lia 25a naskotago.
-
-La 18-an de Novembro kiel lian mortodaton surhavas la monumento
-13 jarojn poste konstruita por glori lin en loko, kiu al lia
-rakontista arto dankas sian propran gloron: ĉe la kastelo
-Lichtenstein.
-
-
-
-
-I.
-
-
-"Tio estas stranga okazaĵo!" la komerca konsilanto[1] _Bolnau_
-diris al konato, kiun li renkontis sur la Larĝa strato en _B_.
-"Konfesu mem, ke ni vivas en malbona tempo."
-
-"Vi pensas pri la afero en la nordo?", la konato respondis. "Ĉu vi
-ricevis komercajn informojn? Ĉu la ministro de l'eksterlandaj aferoj
-pro malnova amikeco diris al vi detalojn?"
-
-"Pa, lasu min trankvila pri politiko kaj ŝtatbiloj; tio neniel
-interesas min. Ne, mi celas la aferon pri _Bianetti_."
-
-"Pri la kantistino? Ĉu ŝi ree estas dungita? Oni ja diris, ke
-okazis malakordo inter ŝi kaj la orkestrestro—"
-
-"Sed pro Dio", la komerca konsilanto ekkriis kaj miregante haltis;
-"en kiuj drinkejaĉoj vi do restadas, ke vi ne scias, kio okazas en
-la urbo? Do vi ne scias, kio fariĝis al Bianetti?"
-
-"Nenian vorton, per mia honoro; kio do okazis pri ŝi?"
-
-"Nu, nenio alia okazis al ŝi, ol ke ŝi hodiaŭ nokte estis
-mortpikata."
-
-La komerca konsilanto inter siaj konatoj estis konsiderata kiel
-ŝercemulo, kiu, matene de la dekunua ĝis tagmezo farante siajn
-promenadojn sur la Larĝa strato, ŝatis haltigi la homojn kaj
-improvize kredigi ion al ili. Tial la konato ne estis tre kortuŝita
-de tiu terura sciigo, sed respondis: "Ion alian vi do hodiaŭ ne scias,
-Bolnau? Vi supozeble estas tute elĉerpinta vian spriton, ke vi
-pentras per tiel akraj koloroj. Cetere, se alian fojon vi ree
-haltigos min sur la Larĝa strato, tiam elpensu ion pli saĝan; alie
-mi estos devigata, iri malrektan vojon, hejmen irante de la
-kancelario."
-
-"Li ree ne kredas ĝin!", la promenanto ekkriis, "Vidu, li ree ne
-kredas ĝin! Se mi estus dirinta, ke la imperiestro de Maroko estas
-mortpikita, vi estus danke akceptinta kaj disvastiginta la sciigon,
-ĉar tie jam okazis similaj aferoj. Sed, se kantistino ĉi tie en B.
-estas mortpikata, neniu volas kredi, ĝis kiam oni vidas la funebran
-irantaron. Sed, karulo, ĉi tiun fojon ĝi estas vera, tiel vera,
-kiel mi estas honesta viro."
-
-"Homo! pripensu, kion vi diras!", la amiko kun teruro ekkriis.
-"Mortinta, vi diris? Bianetti mortpikita?"
-
-"Mortinta antaŭ unu horo ŝi ankoraŭ ne estis, sed ŝi estas
-mortiĝanta, tio almenaŭ estas certa."
-
-"Sed parolu fine, pro Dio! Kiel oni povas mortpiki kantistinon? Ĉu
-ni do vivas en Italujo? Por kio do ekzistas la laŭdinda polico? Kiel
-la afero do fariĝis? Mortpikita?"
-
-"Sed ne kriu tiel surdige", Bolnau kvietigante respondis. "La homoj
-jam elmetas la kapojn el ĉiuj fenestroj por vidi, kie estas la
-strata tumulto. Vi ja povas plendi _sotta voce_[2], kiom ajn vi
-volas. Kiel la afero fariĝis, vi demandas? Jen vidu, pri tio ja
-estas la demando; tion ĝis nun neniu scias. Hieraŭ nokte la bela
-infanino ankoraŭ estis ĉe la maskobalo, tiel aminda, tiel rava kiel
-ĉiam, kaj hodiaŭ nokte je la dekdua la medicina konsilanto[3]
-_Lange_ estas vekata; oni diras, ke _signora_[4] Bianetti estas
-mortiĝanta, ke ŝi havas pikvundon en la koro. La tuta urbo jam
-parolas pri tio, sed kompreneble tute ekstravagance. Troviĝas en
-tio, estas vere, fatalaj cirkonstancoj, tiel ke oni ne povas akiri
-klaron; ekzemple neniu krom la kuracistoj kaj la homoj, kiuj servas
-al ŝi, estas enlasata en la domon. Ankaŭ ĉe la kortego oni jam
-scias pri la afero, kaj venis ordono, ke la gardistaro ne preterpasu
-la domon; la tuta bataliono devis iri la malrektan vojon trans la
-foirejon."
-
-"Kion vi diras! Sed ĉu oni do tute ne scias, kiel okazis? Ĉu oni do
-tute ne havas postsignon?"
-
-"Estas malfacile, tra la diversaj famoj penetri al la vero. Bianetti,
-nedisputeble, estas tre bonmora persono, pri kiu oni neniel povas
-malbone paroli. Sed vi konas la kutimon de l'homoj kaj precipe de la
-virinoj; kiam nun iu ekparolas pri la deca vivmaniero de la
-kompatinda knabino, oni levas la ŝultrojn kaj pretendas, pri ŝia
-antaŭa konduto scii tion kaj tion. Pri ŝia antaŭa konduto! Ŝi
-estas apenaŭ deksepjara kaj ĉi tie jam estas unu jaron kaj duonon.
-Kia antaŭa konduto tio estas?"
-
-"Ne perdu tiom da tempo pri la enkonduko", la konato interrompis lin,
-"sed ekparolu pri la temo. Ĉu oni ne scias, kiu mortpikis ŝin?"
-
-"Nu, ĝuste tion mi ja diras; jen oni ree asertas, ke estis
-malakceptita aŭ ĵaluza amanto, kiu mortigis ŝin. Strangaj ja estas
-la cirkonstancoj. Onidire ŝi hieraŭ ĉe la maskobalo sufiĉe longe
-parolis sola kun maskulo, kiun konis neniu. Ŝi baldaŭ poste
-foriris, kaj kelkaj homoj pretendas, ke ili vidis la saman maskulon
-eniranta en la kaleŝon al ŝi. Super tio neniu scias ion certan; sed
-mi baldaŭ sciiĝos, kiel estas pri la afero."
-
-"Mi scias, ke vi ja havas viajn proprajn sciiĝilojn, kaj certe
-ankaŭ ĉe Bianetti vi havas servistaranon. Estas homoj, kiuj nomas
-vin la urba kroniko."
-
-"Tro da honoro, tro da honoro", la komerca konsilanto ridis kaj
-ŝajne sentis sin iom flatita. "Sed ĉi-foje mi ne havas alian
-spionon, ol la medicinan konsilanton mem. Vi supozeble rimarkis, ke
-mi tute kontraŭ mia kutimo ne promenas sur la tuta strato de unu
-fino al la alia, sed ĉiam restas inter la Karla kaj la Frederika
-stratoj."
-
-"Certe mi tion rimarkis, sed mi pensis, ke vi faras fenestran
-promenon antaŭ la edzino de ŝtatkonsilanto _Baruch_[5]."
-
-"Lasu min trankvila pri ŝi! Ni rompis unu kun la alia antaŭ tri
-tagoj; mia edzino ne ŝatis la rilaton, ĉar tiu sinjorino ludas tiel
-altspeze. Ne, la medicina konsilanto Lange ĉiutage je la dekdua
-pasas tra la Larĝa strato, irante al la kastelo, kaj mi ĉi tie
-embuske atendas, por tuj celi al li, kiam li venas el post la
-stratangulo."
-
-"Tiam mi restos ĉe vi", la amiko diris, "la aferon pri Bianetti mi
-devas aŭdi pli detale. Vi ja permesas tion, Bolnau?"
-
-"Kara sinjoro, neniel lasu ĝeni vin", la alia respondis. Mi scias,
-ke vi manĝas je la dekdua; do zorgu, ke via supo ne malvarmiĝu.
-Plie Lange en via ĉeesto eble hezitos pri la rakontado; prefere post
-la manĝo venu en la kafejon, tie vi aŭdos ĉion.—Cetere foriĝu,
-tie li jam venas el post la stratangulo.
-
-
-
-
-II.
-
-
-"Mi ne konsideras la vundon nepre mortiga", la medicina konsilanto
-Lange diris post la unuaj salutoj; "la piko ŝajne ne estis firme
-direktata. Ŝi jam plene reakiris la konscion, kaj se oni konsideras
-la malfortecon, kaŭzitan de la granda sangoperdo, en ĉi tiu momento
-almenaŭ estas nenia danĝero."
-
-"Tio ĝojigas min", la komerca konsilanto respondis kaj intime
-enbrakigis sin kun la kuracisto. "Mi ankoraŭ akompanos vin kelkajn
-paŝojn ĝis la kastelo, sed, pro Dio, diru al mi detalojn pri tiu
-afero; oni ja neniel povas klarigi al si, kiel ĉio fariĝis."
-
-"Mi povas ĵuri al vi", la alia respondis, "terura mallumo kovras la
-aferon. Mi apenaŭ ekdormis, kiam mia Johano vekis min per la sciigo,
-ke oni vokas min al iu tre danĝere malsana. Mi plej rapide vestis
-min kaj kuras eksteren; en la vestiblo staras knabino, pala kaj
-tremanta, kaj flustris tiel mallaŭte, ke mi apenaŭ aŭdis ĝin, ke
-mi kunprenu mian pansilaron. Jam tio frapas min; mi rapide ensaltas
-en la kaleŝon, igas la palan fraŭlinon sidiĝi sur la veturigista
-loko apud Johano, por ke ŝi montru la vojon, kaj poste for. Mi
-eliras antaŭ malgranda domo kaj demandas la fraŭlinon, kiu do estas
-la malsanulo?"
-
-"Mi povas imagi, kiel vi miregis..."
-
-"Kiel mi miregis, aŭdante, ke estas signora Bianetti! Mi ja konis
-ŝin nur de la teatro, alie apenaŭ du aŭ tri fojojn vidis ŝin; sed
-la mistera maniero, kiel mi estis venigata al ŝi, la pansilaro, kiun
-mi devis kunpreni,—mi konfesas al vi, ke mi estis tre scivola, kio
-do fariĝis al la kantistino. Ni supreniris kelke da ŝtupoj,
-trapasis mallarĝan koridoron. La knabino antaŭiris, dum kelke da
-minutoj atendigis min en la malhelo kaj post tio singultante kaj
-ankoraŭ pli pala ol antaŭe venis renkonten al mi. 'Eniru, sinjor'
-doktoro', ŝi diris, 'ho! vi kredeble venas tro malfrue, kaj ŝi ne
-postvivos tion'. Mi eniris, estis terura vidaĵo."
-
-La medicina konsilanto eksilentis, meditanta kaj malserena; ŝajnis,
-ke trudiĝas al lia animo bildo, kiun li vane klopodas forpuŝi. "Nu,
-kion vi vidis?", lia akompananto ekkriis, malpacienca pro tiu
-interrompo. "Vi ja espereble ne volas min tiel restigi inter martelo
-kaj amboso?"
-
-"Multajn aferojn mi renkontis en mia vivo", rekolektinte siajn
-pensojn la kuracisto daŭrigis, "multajn aferojn kiuj teruris min,
-kiuj min ektimigis, sed nenion, kio tiel fendis mian koron, kiel tiu
-vidaĵo. En nehele lumigita ĉambro pala juna virino kuŝis sur la
-sofo, antaŭ ŝi genuis maljuna servistino kaj premis tukon sur ŝian
-koron. Mi alproksimigis min; blanka kaj rigida kiel busto la kapo de
-la mortantino estis klinita malantaŭen; la nigraj, malleviĝintaj
-haroj, la malhelaj brovoj kaj palpebroharoj de la fermitaj okuloj
-terure kontrastis kun la brila palo de la frunto, de la vizaĝo, de
-la bela kolo. La blankaj multfaldaĵaj vestoj, kiuj kredeble
-apartenis al ŝia masko, estis surverŝitaj per sango, sango estis
-sur la planko, kaj de la koro ŝajne eliris la ruĝa radio—. Ĉio
-ĉi prezentiĝis al mi dum unu momento; estis Bianetti, la
-kantistino."
-
-"Ho, Dio, kiel tio kortuŝas min!", la komerca konsilanto emociite
-diris, eltirante longan silkan tukon, por froti siajn okulojn.
-"Ĝuste tia ankoraŭ la lastan dimanĉon ŝi kuŝis en la opero
-'Otelo', ludante la rolon de Desdemono. Jam tiam la efekto estis tiel
-kruele vera kaj efektive terura, ke oni opiniis, ke la negro fakte
-mortpikis ŝin; kaj nun ĝi vere trafis ŝin. Kiel tio kortuŝas
-min!"
-
-"Ĉu mi ne malpermesis al vi ĉian supermezuran kortuŝon?" la
-kuracisto interrompis lin. "Ĉu vi nepre volas, ke viaj atakoj
-revenu?"
-
-"Vi estas prava", la komerca konsilanto Bolnau diris kaj rapide
-enpoŝigis la tukon: "Vi estas prava, afekcio por mia konstitucio ne
-taŭgas. Sed daŭrigu, mi preterirante nombros la vitraĵojn ĉe la
-milita ministrejo, tio gardas de tiaj atakoj."
-
-"Nu, nombradu, kaj se tio ne efikos, vi povos ankoraŭ aldoni la
-supran etaĝon de la palaco.—La maljuna servistino forprenis la
-tukon, kaj miregante mi ekvidis vundon kiel de tranĉilpiko, tre
-proksime de la koro. Mi ne povis perdi la tempon per demandoj, kiom
-ajn da ili mi estus volinta fari; mi esploris la vundon kaj surmetis
-la bandaĝon. La vunditino dum la tuta operacio montris nenian signon
-de vivo; nur kiam mi sondis la vundon, ŝi dolore ekŝiriĝis. Mi
-lasis ŝin ripozi kaj gardis ŝian dormon."
-
-"Sed la knabino kaj la maljuna servistino, ĉu vi do ne demandis ilin
-pri la deveno de la vundo?"
-
-"Mi do volas ĝin konfesi al vi, komerca konsilanto, ĉar vi estas
-mia malnova amiko; jes, kiam provizore nenio plu devis esti farata
-por la malsanulino, mi sufiĉe decide deklaris, ke mi plue jam neniel
-okupos min pri la sinjorino, se ili ne ĉion konfesos al mi."
-
-"Kaj kion ili diris? Daŭrigu do!"
-
-"Post la dekunua la kantistino estis reveninta, akompanate de granda
-vira maskulo.—Ĉe tiu sciigo mi ebla iom tro dusence rigardis la du
-virinojn, ĉar ili denove ekploris kaj per plej fortaj ĵuroj solene
-certigis, ke mi neniel bezonas malbone pensi pri ilia mastrino; ke
-dum la longa tempo, de kiam ili servas al ŝi, post la kvara vespere
-neniam viro transpaŝis la sojlon; la malpli granda knabino, kredeble
-leginta romanojn, eĉ asertis, ke signora estas anĝelo de pureco."
-
-"Tion mi ankaŭ asertas", la komerca konsilanto diris, kortuŝite
-eknombradante la fenestrovitrojn de la palaco, al kiu ili
-proksimiĝis: "tion ankaŭ mi diras; pri Bianetti oni ne povas
-malbone paroli, ŝi estas aminda, pia infanino; kaj ĉu estas ŝia
-kulpo, ke ŝi estas bela kaj devas perlabori sian vivtenon per
-kantado?"
-
-"Kredu al mi", Lange respondis, "kuracisto pri tio havas neerarigan,
-psikologian juĝilon. Rigardo al la anĝele puraj trajtoj de la
-malfeliĉa knabino min pli konvinkis pri ŝia virteco, ol la ĵuroj
-de ŝiaj ĉambristinoj. Sed aŭskultu plue: la kantistino kun la
-fremdulo eniris en tiun ĉambron kaj elirigis sian servistinon. Tiu,
-eble pro scivolo, kion do signifas tiu nokta vizito, restis proksime
-de la pordo; ŝi aŭdis disputon franclingve okazantan inter ŝia
-mastrino kaj basa, kaveca voĉo de viro; ke signora fine ekploregis,
-ke la viro terure blasfemis; subite ŝi aŭdis sian mastrinon
-akresone ekkrianta, ŝi pro timo jam ne povas deteni sin, abrupte
-malfermas la pordon, kaj en la sama momento la maskulo sin ĵetas
-preter ŝin kaj tra la koridoro al la ŝtuparo. Ŝi sekvis lin kelke
-da paŝoj, antaŭ la ŝtuparo ŝi aŭdis teruran pumpumon; li
-supozeble falegis malsupren. De malsupre leviĝas ĝemado kaj
-plendetado, kiel tiu de mortanto; sed ŝi sentas timegon, ŝi ne
-kuraĝas pluen iri eĉ unu paŝon. Ŝi reiras en la pordon—la
-kantistino kuŝas en sia sango kaj post malmulte da momentoj fermas
-la okulojn. La knabino ne scias helpi al si, ŝi vekas la maljunan
-servistinon, por ke ŝi intertempe helpu al sia mastrino, kaj rapidas
-al mi, por eble ankoraŭ alporti savon al signora."
-
-"Kaj Bianetti ankoraŭ ne diris ion? Ĉu vi ne demandis ŝin?"
-
-"Ni tuj iris al la policejo kaj vekis la direktoron: li ankoraŭ
-noktomeze traserĉigis ĉiujn hotelojn kaj stratodrinkejojn, ĉiujn
-angulojn de la urbo; el la pordego en tiu horo neniu pasis, kaj de
-nun ĉiu estas severe esplorata. La domanoj loĝantaj en la supra
-etaĝo eksciis pri la tuta afero ne pli frue, ol kiam policanoj
-traserĉis la domon; nekompreneble estis, kiel la mortiginto
-povis forkuri, kvankam li supozeble per sia falo forte leziĝis;
-ĉar oni trovis multe da sango malsupre ĉe la ŝtuparo, kaj ne estas
-neverŝajne por mi, ke li falante vundis sin per sia propra ponardo.
-Estas des pli nekompreneble, kiel li forsavis sin, ĉar la dompordo
-estis fermita. Bianetti mem vekiĝis je la deka kaj deklaris por
-protokoli al la policestro, ke ŝi en la plej rigora senco ne scias,
-eĉ ne suspektas, kiu povas esti la maskulo. Ĉiuj kuracistoj kaj
-kirurgoj ricevis la devigan instrukcion, se ili estas vokataj al
-paciento lezita per falo aŭ tranĉila vundo, anonci tion, ĉar oni
-eble tiamaniere povus trovi postsignon de la mortiginto. Jen kiel
-statas la afero. Sed mi estas neŝanceleble konvinkita, ke en tio
-kaŝiĝas profunda sekreto, kiun la kantistino ne volas konigi; ĉar
-Bianetti ne estas tia, ke ŝi lasus sin hejmen akompani de viro tute
-ne konata de ŝi. Tion ŝajne konjektas ankaŭ ŝia servistino,
-ĉeestinta dum la pridemandado. Ĉar kiam ŝi vidis, ke signora ne
-volas sciigi ion, ŝi ne menciis la disputon, kiun ŝi aŭdis; sed
-al mi ŝi rigardis pete, ke mi ne perfidu ŝin. 'Ĝi estas terura
-afero', ŝi diris, poste min akompanante al la ŝtuparo, 'sed nenio
-ajn instigus min perfidi ion, kion signora ne volas sciigi'. Ŝi
-ankoraŭ ion konfesis al mi, kio eble lumigus la tutan aferon."
-
-"Nu, kaj ĉu mi ne ankaŭ povas scii tiun cirkonstancon?", la komerca
-konsilanto demandis. "Vi vidas, kiel streĉita estas mia scivolo;
-malstreĉu, malstreĉu, pro Dio, alie mi facile povus ricevi miajn
-atakojn."
-
-"Aŭdu, Bolnau, pripensu, ĉu ankoraŭ alia Bolnau krom vi vivas en
-ĉi tiu urbo? Ĉu ankoraŭ iu alia ekzistas en la mondo kaj kie,
-diru, kie?"
-
-"Krom mi neniu ajn en ĉi tiu urbo", Bolnau respondis. "Kiam antaŭ
-ok jaroj mi ekloĝis ĉi tie, mi ĝojis, ke mia nomo ne estas _Schwarz_,
-_Weiss_ aŭ _Braun_, ne _Meier_, _Müller_ aŭ _Bauer_[6], ĉar pri
-tiuj nomoj okazas tre malagrablaj intermiksoj. En _Kassel_ mi estis
-la sola viro en mia familio, kaj aliloke en la tuta mondo ne ekzistas
-iu Bolnau, krom mia filo, la malfeliĉa muzikmaniulo, pri kiu oni ne
-plu aŭdis, de kiam li velveturis al Ameriko. Sed kial vi demandas
-pri mia nomo, doktoro?"
-
-"Nu, ĝi ne povas esti vi, komerca konsilanto, kaj via filo estas en
-Ameriko. Sed jam estas kvarono post la dekdua, princidino Sofio estas
-malsana, mi nur tro longe babilis kun vi: adiaŭ, _au revoir_[7]."
-
-"Restu", Bolnau ekkriis kaj retenis lin ĉe la brako, "antaŭe diru
-al mi, kion ankoraŭ diris la knabino."
-
-"Nu do, sed katenu vian langon en la buŝo, Bolnau! Ŝia lasta vorto,
-antaŭ kiam ŝi estis kaptata de tiu profunda sveno, estis
-_Bolnau_."
-
-
-
-
-III.
-
-
-Oni ankoraŭ neniam vidis la komercan konsilanton Bolnau tiel serioza
-kaj malserena ŝteliri kiel tiam, kiam doktoro Lange forlasis lin
-antaŭ la palaco. Alitempe li paŝis gaja kaj vigla, kaj kiam li per
-plej afabla rideto salutis ĉiujn knabinojn kaj virinojn, multe ridis
-kun la viroj kaj rakontis al ili diversajn novaĵojn, tiam oni
-ankoraŭ ne estus aljuĝinta al li sesdek jarojn. Li ŝajnis efektive
-havi sufiĉe da kaŭzo, por esti gaja kaj bonhumora; li spekulaciante
-kolektis ŝatindan posedaĵon, forlasis, kiam ĝi ŝajnis sufiĉa, la
-aferojn, por kun sia edzino ekloĝi en B. kaj nun vivis en ĝojo kaj
-plezuro jaro post jaro. Li estis havinta unu solan filon; tiu la
-maljuna sinjoro volis, ke li trakuru la saman karieron kaj agu kaj
-klopodu en la komerca fako.
-
-Sed la tuta esteco de la filo vivis en la regno de l'sonoj, la muziko
-por li estis ĉio, la komerco kaj negocado de la patro estis al li
-tro trivialaj kaj malnoblaj. La patro estis obstina, la filo ankaŭ,
-la patro facile flamiĝis, la filo ankaŭ, la patro tuj ĉion puŝis
-ĝis la ekstremo, la filo ankaŭ; ne mirige, ke ili ne povis vivi unu
-kun la alia. Kaj kiam la filo finis sian dudekan jaron, la patro
-estis kvindekjara kaj tiam pretiĝis por forlasi la aferojn kaj volis
-transdoni la komercadon al la filo. Efektive ĉio baldaŭ estis
-aranĝita kaj kvietigita, ĉar en bela somera nokto la filo malaperis
-kun kelke da pianaj partituroj, ankaŭ ĝuste alvenis en Anglolando
-kaj sufiĉe amike skribis, ke li iros al Ameriko. La komerca
-konsilanto deziris al li feliĉon por la vojaĝo kaj iris al B.
-
-La penso pri la muzikmaniulo, kiel li nomis sian filon, ja
-malserenigis al li kelkan horon; ĉar li estis petinta lin, neniam
-plu montri sin antaŭ li, kaj oni ne povis atendi, ke la alia
-nevokite revenos; kelkfoje ekŝajnis al li, ke li tamen agis
-malsaĝe, volante, ke la filo nepre estu en la komerca fako; sed la
-tempo, la societo kaj lia serena humoro ne lasis por longe naskiĝi
-tiujn malgajajn pensojn: li vivis en plezuro kaj ĝojo, kaj kiu volis
-lin vidi tre serena, bezonis nur inter la dekunua kaj tagmezo promeni
-tra la Larĝa strato. Se li tie vidis longan, malgrasan viron, kies
-tre moderna vesto, kies tenilaj okulvitroj kaj rajdvipo, kies
-facilmovaj manieroj ne plu akordis kun liaj grizaj haroj; se tiun
-viron li vidis salutanta ĉiuflanken, ĉiumomente haltanta ĉe tiu
-aŭ tiu kaj babilanta kaj gestanta per la brakoj, tiam li povis fidi,
-ke ĝi estis la komerca konsilanto Bolnau.
-
-Sed hodiaŭ ĉio estis tute alia. Se jam antaŭe la afero pri la
-mortigo de la kantistino preskaŭ tro afekciis lin, la lasta vorto de
-la doktoro plene ekskuis liajn nervojn. "Bolnau", ankoraŭ diris
-Bianetti, antaŭ ol senkonsciiĝi. Lian propran honestan nomon ŝi
-elparolis, en tiel suspektigaj cirkonstancoj! Liaj genuoj tremis kaj
-preskaŭ rifuzis obei al li, lia kapo, plena de zorgoj kaj peza de
-pensoj, malleviĝis al la brusto. "Bolnau!" li pensis, "reĝa komerca
-konsilanto! Se ŝi nun mortus, la kantistino, se la knabino poste
-malkaŝus sian sekreton kaj konigus al la polica direktoro la
-detalajn cirkonstancojn de la mortigo kaj la fatalan vorton! Kiom
-lerta juristo povus argumenti, sin apogante sur unu sola vorto,
-precipe kiam lin stimulas la vanto, montri sian sagacon en tia
-_cause célèbre_[8]!" Kun malespera mieno li rigardis tra la
-tenilaj okulvitroj al la pundomo, kies frontono malproksime
-suprenstaris. "Tien, Bolnau, pro tute specialaj favoro kaj konsidero
-al plurjaraj servoj!"
-
-Li pli pene spiris, li levetis la kravaton, sed ektimigite li abrupte
-retiris la manon; ĉu tio ne estis la loko, kie oni ĉirkaŭligas la
-kanaban ĉirkaŭkolon[9], ĉu tio ne estis la loko, kie trapasas la
-malvarma glavo?
-
-Se li renkontis konaton kaj tiu salute balancis la kapon, li pensis:
-"Hola, tiu jam scias pri la afero kaj volas komprenigi al mi, ke li
-estas bone informita." Se alia preteriris ne salutante, nenio ŝajnis
-al li pli certa, ol ke oni ne volas koni lin, por ne makuli sin,
-interrilatante kun mortiginto. Preskaŭ li mem kredis, ke li estas
-kulpa pri la mortigo, kaj ne estis mirige, ke li iris grandan kurbon,
-por eviti la policejon; ĉar ĉu la direktoro ne povus stari ĉe la
-fenestro, lin ekvidi kaj voki supren? "Karulo, ĉu vi ne bonvolus por
-momento veni supren, mi devas iom paroli kun vi." Ĉu li ne jam
-sentis ian tremon, ĉu li ne jam nun sentis siajn trajtojn
-ŝanĝiĝintaj al pentula mieno, nur ĉar oni povus opinii, ke li
-estas tiu, kiun la kantistino kulpigis per sia lasta vorto?
-
-Kaj poste li ree ekpensis, kiel malutila tia emocio estas por lia
-konstitucio; timeme li serĉis fenestrovitrojn, por nombrante
-trankviligi sin. Sed la domoj kaj stratoj dancadis ĉirkaŭ li, la
-sonorilturo ŝajnis sin moke klinanta antaŭ li; freneza teruro
-kaptis lin, li kuradis tra la stratoj, ĝis kiam li elĉerpite
-subfleksiĝis en sia loĝejo; kaj kiam li iom rekonsciiĝis, lia unua
-demando estis, ĉu ne policano demandis pri li.
-
-
-
-
-IV.
-
-
-Kiam proksimiĝe la vesperon la medicina konsilanto Lange venis al
-sia pacientino, li ŝin trovis multe pli bonfarta, ol li estis
-atendinta. Li sidiĝis al ŝia lito kaj interparolis kun ŝi pri tiu
-fatala okazaĵo. Ŝi estis apoginta sian brakon sur la kusenojn, en
-la gracia mano kuŝis ŝia bela kapo. Ŝia vizaĝo ankoraŭ estis tre
-pala, sed eĉ la konsumiteco de ŝiaj fortoj ŝajnis doni al ŝi
-siaspecan allogecon. Ŝia malhelaj okuloj neniom perdis de tiu ardo,
-tiu esprimopleneco, kiu jam pli antaŭe de sur la scenejo allogis la
-kuraciston, kvankam li estis kviete juĝanta viro kaj ne plu havis la
-aĝon, kiam fantazio helpas al la belo. Li devis konfesi al si, ke li
-malofte vidis kapon tiel belan, vizaĝon tiel ĉarman; ŝiaj trajtoj
-neniel estis regulaj, kaj tamen per siaj kuneco kaj harmonio kaŭzis
-ensorĉon, por kiu li longe ne sciis kialon. Sed al la psikologia
-sagaco de la medicina konsilanto tiu kialo ne restis kaŝita; ĝi
-estis tiu puro de l'animo, tiu nobleco de l'naturo, kio per surpriza
-brilo de beleco surverŝis tiujn virgulinajn trajtojn. "Ŝajnas,
-ke vi studas miajn trajtojn, doktoro", la kantistino ridetante diris,
-"vi sidadas tiel silente kaj meditante, streĉe rigardas min kaj
-ŝajne tute forgesas, pri kio mi demandis. Aŭ ĉu tio estas tro
-terura, por ĝin sciigi al mi? Ĉu mi ne povas aŭdi, kion la urbo
-diras pri mia akcidento?"
-
-"Por kio vi volas aŭdi ĉiujn stultajn supozojn, kiujn elpensas kaj
-disvastigas neokupitaj homoj? Mi ĵus meditis pri tio, kiel pura via
-animo sin spegulas sur viaj trajtoj; vi havas pacon en vi, kiom vin
-zorgigas la juĝo de la aliaj homoj?"
-
-"Vi evitas mian demandon", ŝi respondis, "vi volas elturniĝi,
-dirante al mi belajn aferojn. Kaj mi ne zorgu pri la juĝo de
-l'homoj? Kiu honesta junulino povas tiel ignori la societon, en kiu
-ŝi vivadas, ke estas al ŝi indiferente, kion oni parolas pri ŝi?
-Aŭ ĉu vi eble opinias, ke mi neniel konsideras tion, ĉar mi estas
-anino de klaso, pri kiu oni ne havas bonan opinion? Konfesu malkaŝe,
-vi opinias min tre facilanima."
-
-"Ne, certe ne; mi ĉiam nur belaĵojn aŭdis pri vi, fraŭlino
-Bianetti, pri via trankvila, izolita vivado, kaj ke vi staras en la
-mondo kun firma teniĝo, kvankam vi estas tiel soleca kaj elmetita al
-multaj intrigoj. Sed kial vi volas ĝuste scii, kion diras la homoj?
-Kaj se mi kiel kuracisto tiajn novaĵojn ne konsiderus konvenaj?"
-
-"Mi petas, doktoro, mi petas, ne turmentu min tiel longe", ŝi
-ekkriis, "vidu, mi legas en viaj rigardoj, ke oni ne bone parolas pri
-mi. Kial lasi min necerta, kio estas pli danĝera por la trankvilo ol
-la vero mem?"
-
-Tiun lastan argumenton la medicina konsilanto trovis tre ĝusta; kaj
-ĉu dum lia foresto ne povis enpenetri iu babilema virino kaj raporti
-ankoraŭ pli malbonajn aferojn, ol li povis diri? "Vi konas la
-ĉi-tieajn homojn", li respondis, "B. ja estas sufiĉe granda, sed,
-bona Dio, ĉe novaĵo tiaspeca tuj montriĝas, kiel filistra oni
-estas. Estas vere, ke pri vi parolas la tuta urbo, tio ne povas
-mirigi vin; kaj ĉar oni ne scias ion certan, oni—nu, oni elpensas
-ĉiuspecajn strangajn fabelojn. Ekzemple oni diras, ke la vira
-maskulo, kiun oni vidis ĉe la maskobalo interparolanta kun vi, kaj
-kiu sendube estas la sama, kiu faris tiun krimon, estas—"
-
-"Nu, finu do vian frazon", la kantistino kun tre streĉita atento
-petis, "daŭrigu!"
-
-"Oni diras, ke ĝi estis antaŭa amanto, kiu vin amis en—en alia
-urbo kaj volis mortigi vin pro ĵaluzo."
-
-"Pri mi tion! Ho, mi malfeliĉa!", ŝi afliktite ekkriis, kaj larmoj
-brilis en ŝiaj belaj okuloj; "kiel kruelaj estas la homoj kontraŭ
-tiel kompatinda, kompatinda knabino, kiu estas sen ŝirmo kaj helpo!
-Sed rakontu ĝis la fino, doktoro, mi petegas vin! Ankoraŭ mankas
-io, kion vi ne diris al mi. En kiu urbo, la homoj diras, ke mi—"
-
-"Signora, mi estus aljuĝinta al vi pli da forto", Lange diris,
-maltrankvila pro la emocio de sia pacientino. "Vere, mi nun pentas,
-ke mi diris eĉ nur tiom; mi neniam estis farinta tion, se mi ne
-timus, ke aliaj, kies afero tio ne estas, antaŭiĝus al mi."
-
-La kantistino rapide sekigis siajn larmojn. "Mi volas esti
-trankvila", ŝi melankolie ridetante diris, "trankvila mi estos kiel
-infano; mi volas esti gaja, kvazaŭ la homoj nun kondamnantaj min
-milvoĉe estus kriintaj al mi: brave. Sed rakontu plue, kara, bona
-doktoro!"
-
-"Nu, la homoj babilas sensencaĵojn", li kolerete daŭrigis.
-"Ekzemple, kiam antaŭ nelonge vi aktoris en 'Otelo', onidire en unu
-el la loĝioj de l'unua etaĝo estis fremda grafo; tiu pretendas, ke
-li vin rekonis kaj antaŭ du jaroj en Parizo vidis en malbona
-domo.—Sed, mia Dio, vi fariĝas pli kaj pli pala—"
-
-"Estas nenio, la brilo de la lampo nur iom malpli hele lumigis min;
-daŭrigu, daŭrigu!"
-
-"Nu, tiu klaĉo komence restis nur en la unuaj rondoj, sed iom post
-iom ĝi penetris en la publikon, kaj ĉar aldoniĝas tiu okazaĵo,
-oni kombinas ambaŭ kaj lokas vian interrilaton kun via atencinto en
-tiun malbonfaman domon en Parizo."
-
-Sur la esprimoplenaj trajtoj de la malsanulino dum tiuj paroloj la
-intensa palo estis ŝanĝiĝinta en flaman ruĝon. Ŝi estis levinta
-sin pli alten, kvazaŭ por preterlasi neniun vorton de tiu terura
-sciigo, ŝia okulo estis streĉe kaj brule fiksita al la buŝo de la
-kuracisto, ŝi apenaŭ spiris, ŝia koro ŝajne haltis.
-
-"Nun ĉio estas finita", ŝi ekkriis kun dolora rigardo al la ĉielo,
-dum larmoj verŝiĝis el ŝiaj okuloj, "nun ĉio estas elfinita; se
-tion li aŭdis, estis tro por lia ĵaluzo. Kial hieraŭ mi ne mortis,
-ho! tiam mi havus mian bonan patron, kaj mia dolĉa patrino konsolus
-min pri la moko de tiuj kruelaj homoj!"
-
-La kuracisto miregis pri tiuj enigmaj vortoj; li ĵus volis diri al
-ŝi konsolan, trankviligan vorton, kiam la pordo brue kaj abrupte
-malfermiĝis kaj juna granda viro sin ĵetis internen. Lia vizaĝo
-estis okulfrape bela, sed sovaĝa obstino malserenigis liajn
-trajtojn, liaj okuloj ruliĝis, liaj haroj nezorgite pendis ĉirkaŭ
-la frunto. Li havis en la pugno grandan kunrulitan notfolion, kiun li
-kvazaŭ aktorante svingis en la aero, antaŭ ol trovi spiron por
-paroli. Ekvidante lin, la kantistino laŭte ekkriis; la kuracisto
-komence opiniis, ke pro timo, sed ĝi estis pro ĝojo; ĉar ĉarma
-rideto transkuris trans ŝiajn lipojn, ŝia okulo tra larmoj brilis
-renkonten al li. "_Carlo_[10]!", ŝi ekkriis, "Carlo! Fine vi
-vizitas min!"
-
-"Mizerulino!", la juna viro ekkriis, majeste en la direkto al ŝi
-etendante la brakon kun la longa rulpaketo de notoj. "Ĉesigu vian
-sirenan kantadon, mi venas—por juĝi vin!"
-
-"Ho, Carlo!", la kantistino interrompis lin, kaj ŝiaj vortoj sonis
-melodie kaj dolĉe kiel la sonoj de fluto. "Kiel vi povas tiel paroli
-al via _Giuseppa_[11]!"
-
-La juna viro volis respondi kun tragika patoso, sed la kuracisto,
-konsideranta tiun scenon tro ekscita por sia pacientino, intervenis.
-"Plej kara sinjoro Carlo", li diris, proponante al li flartabakon,
-"bonvolu pripensi, ke la fraŭlino estas en stato, en kiu tiaj scenoj
-tro afekcias ŝiajn malfortajn nervojn!"
-
-La alia grandokule rigardis lin kaj turnis la rulpaketon kontraŭ
-lin: "Kiu vi estas, hometaĉo?" per basa, tondra voĉo li ekkriis.
-"Kiu vi estas, ke vi stariĝas inter mi kaj mia kolero?"
-
-"Mi estas la medicina konsilanto Lange", tiu respondis kaj klakfermis
-la skatoleton, "kaj en miaj titoloj nenio troviĝas pri hometaĉo. Mi
-estas estro kaj mastro tiel longe, dum signora estas malsana, kaj mi
-diras al vi pace, for! aŭ modulu vian _presto assai_[12] al deca
-_larghetto_[13]."
-
-"Ho, lasu lin, doktoro!", la malsanulino timeme ekkriis, "lasu lin,
-ne kolerigu lin! Li estas mia amiko, li ne faros malbonaĵon al mi,
-kion ajn la malicaj homoj ree diris al li pri mi."
-
-"Ha! Vi eĉ kuraĝas moki! Sed sciu, fulmobato krevigis la pordojn de
-via sekreto kaj lumigis la nokton, en kiu mi iradis. Do tial vi
-volis, ke mi ne sciu, kio vi estis, de kie vi venis? Tial vi fermis
-mian buŝon per kisoj, kiam mi demandis pri via vivo? Mi stultulo!
-Ke mi lasis min ensorĉi de virina voĉo kaj ne pripensis, ke ĝi
-estas nur mensogo kaj delogo! Nur en la kantado de l'viro troviĝas
-forto kaj vero. _Ciel_[14]! Kiel mi povis lasi min senprudentigi de
-la voĉruladoj de publikulino!"
-
-"Ho, Carlo", flustris la malsanulino, "se vi scius, kiel viaj vortoj
-vundas mian koron, kiel via terura suspekto penetras ankoraŭ pli
-profunden ol la ponardo de la mortigisto!"
-
-"Ĉu ne, kolombeto", kun terura rido li ekkriis, "viaj _amorosi_[15]
-devus esti blindaj; tiam estus oportune, moktrompi ilin? La parizano
-supozeble ja estas bravulo, ke li fine tamen ankoraŭ trovis la
-senpekan kolombeton!"
-
-"Sed nun efektive estas tro, sinjoro", la kuracisto ekkriis kaj
-kaptis la jakon de la furiozanto: "tuj, senprokraste eliru el la
-ĉambro, alie mi vokos la servistojn, por ke ili ekspedu vin."
-
-"Mi jam foriras, hometaĉo, mi foriras", la alia ekkriis kaj repuŝis
-la medicinan konsilanton, ke li sufiĉe komforte sidiĝis en
-brakseĝo; "jes, mi foriras, Giuseppa, por neniam reveni. Adiaŭ,
-fartu bone aŭ prefere mortu, malfeliĉulino, kaŝu vian malgloron
-sub la tero. Sed transe kaŝu vian animon en loko, kie mi neniam
-renkontu vin; mi malbenus la ĉielan feliĉegon, se mi ĝin dividus
-kun vi, ĉar vi ĉi tie per tiel abomeninda trompo senigis min de mia
-amo, de mia vivo." Li tion kriis, ankoraŭ iom svingante la notojn,
-sed liaj sovaĝaj, ruliĝantaj okuloj fandiĝis en larmojn, kiam por
-la lasta fojo li rigardis la amitinon, kaj plorsingultante li elkuris
-el la ĉambro.
-
-"Sekvu, haltigu lin", la kantistino ekkriis, "rekonduku lin, mia
-feliĉego de tio dependas!"
-
-"Neniel, estimata", doktoro Lange respondis, leviĝante el sia
-brakseĝo; "la sceno ne devas esti daŭrigata. Mi volas recepti al vi
-ion kvietigan, de kio vi englutos ĉiuhore du supkulerojn."
-
-La malfeliĉulino reenfalis en siajn kusenojn kaj ŝiaj fortoj estis
-elĉerpitaj, ŝi denove eksvenis.
-
-La kuracisto vokis la servistinon kaj helpate de ŝi klopodis
-rekonsciigi la malsanulinon; sed li ne povis deteni sin, glutigante
-al ŝi la esencojn, dece riproĉi la servistinon. "Ĉu mi ne ordonis,
-ke oni enlasu neniun, tute neniun, kaj nun oni allasas tiun
-frenezulon, kiu preskaŭ duan fojon mortigis vian kompatindan
-fraŭlinon?"
-
-"Mi certe ja neniun alian enlasis", la ĉambristino plorante diris,
-"sed lin mi vere ne povis malakcepti; ŝi min hodiaŭ ja sendis jam
-tri fojojn en lian domon, por petegi lin, ke li venu eĉ nur por
-momenteto; mi ja eĉ devis diri, ke ŝi mortas kaj antaŭe nur
-ankoraŭ unu fojon volas vidi lin!"
-
-"Ĉu vere? kaj kiu do estas tiu—"
-
-La malsanulino malfermis la okulojn. Ŝi rigardis jen la kuraciston,
-jen la servistinon, ŝiaj rigardoj serĉe vagis tra la ĉambro. "Li
-estas for, perdita por ĉiam", ŝi flustris. "Ho, kara doktoro, iru
-al Bolnau."
-
-"Sed, mia Dio, kion vi do deziras de mia malfeliĉa komerca
-konsilanto, li jam sufiĉe ekscitiĝis pri via afero, tiel, ke li
-devas resti en la lito; kiel li povas helpi vin?"
-
-"Ho, mi parole glitis", ŝi respondis, "al la fremda orkestrestro vi
-iru, li havas la nomon _Boloni_ kaj loĝas en la _hotelo de
-Portugalujo_."
-
-"Mi memoras, ke mi aŭdis pri li", la doktoro diris, "sed kion ĉe li
-mi faru?"
-
-"Diru al li, ke mi volas ĉion diri al li, li nur ankoraŭ unu fojon
-venu,—sed ne, mi ne povas ĝin mem diri al li; doktoro, se vi—jes,
-mi konfidas al vi, mi volas al vi ĉion diri, kaj poste vi ĝin
-transdiros al la malfeliĉulo, ĉu ne?"
-
-"Mi estas sub via dispono; kion mi povas fari, por trankviligi vin,
-mi plezure faros."
-
-"Nu, do venu morgaŭ matene, mi hodiaŭ ne plu povas multe paroli.
-Adiaŭ, sinjoro medicina konsilanto; sed ankoraŭ unu vorton;
-_Babette_, donu al sinjoro la doktoro lian tukon."
-
-La servistino malŝlosis ŝrankon kaj prezentis al la kuracisto tukon
-el flava silko, disvastigantan en la ĉambro agrablan odoron.
-
-"La tuko ne apartenas al mi", li diris, "vi eraras; mi uzas nur
-naztukojn el tolo."
-
-"Ne eble", la servistino respondis, "hodiaŭ nokte mi ĝin trovis sur
-la planko; al domano ĝi ne apartenas, kaj iu alia krom vi ankoraŭ
-ne venis ĉi tien."
-
-La kuracisto renkontis la rigardojn de la kantistino, atendeme
-fiksitajn al li. "Ĉu tiu tuko ne povus esti perdita de iu alia?",
-kun firma rigardo al ŝi li demandis.
-
-"Montru ĝin", ŝi timeme respondis, "pri tio mi ankoraŭ ne pensis."
-Ŝi esploris la tukon kaj trovis en la angulo monogramon; ŝi
-paliĝis, ŝi ektremis.
-
-"Ŝajnas, ke vi konas tiun tukon kaj la personon ĝin perdintan",
-Lange plue demandis. "Ĝi povus trovigi postsignon; ĉu vi permesas,
-ke mi ĝin kunprenu kaj utiligu?"
-
-Giuseppa ŝajne batalis kontraŭ si mem; jen ŝi prezentis al li la
-tukon, jen ŝi timeme kaj konvulsie retenis ĝin. "Estu", ŝi fine
-diris; "eĉ se la terura homo venus ankoraŭ unu fojon kaj tiun fojon
-pli bone trafus mian vunditan koron, mi ĝin kuraĝas; jen, prenu,
-doktoro. Mi morgaŭ donos al vi klarigon al tiu tuko."
-
-
-
-
-V.
-
-
-Oni povas imagi, kiel eksklude tiuj okazaĵoj okupis la animon de
-medicina konsilanto Lange. Lia ampleksa klientaro nun same embarasis
-lin, kiel ĝi antaŭe lin ĝojigis; ĉar ĉu la multaj vizitoj al
-malsanuloj, kiujn li devis fari antaŭe, ne malhelpis lin, tre
-baldaŭ en la sekvinta mateno viziti la kantistinon kaj aŭdi la
-klarigojn kaj komentojn, kiujn atendante lia koro malpacience batis?
-Sed por io la vizitoj en tridek ĝis kvardek domoj utilis: li povis,
-kiel li kutimis diri, subaŭskulti, kion oni diras pri Bianetti; eble
-li ankaŭ povis tion aŭ tion ekscii pri ŝia stranga amanto,
-orkestestro Boloni.
-
-Pri la kantistino oni levis la ŝultrojn. Oni des malpli favore
-juĝis pri ŝi, ju pli oni ĉagreniĝis, ke tiel longe nenio oficiala
-kaj certa pri ŝia afero penetras en la publikon. Ŝiaj
-enviantoj—kaj kiu distingiĝa kantistino, krom tio estante bela kaj
-dekokjara, ne havas sufiĉe da tiaj—ŝiaj enviantoj ĉion malenviis
-al ŝi kaj faris malicajn rimarkigojn; la moderuloj diris: tiel
-okazas pri tiaj homoj; al germanino tio ja ne estus fariĝinta. Ŝiaj
-amikoj kompatis ŝin kaj preskaŭ ankoraŭ pli timis pro ŝia
-reputacio, ol pro ŝia sano. La malfeliĉa knabino! Lange pensis kaj
-decidis des pli fervore servi al ŝi.
-
-Pri la orkestrestro oni malmulte sciis, nek ion malbonan, nek ion
-bonan. Proksimume antaŭ tri kvaronjaroj li venis al B., en la hotelo
-de Portugalujo luis subtegmentan ĉambreton kaj vivadis tre izolite
-kaj modere. Li ŝajne perlaboris sian vivtenon per lecionoj pri
-kantado kaj pri muzikaj komponaĵoj. Cetere ĉiuj asertis, ke
-ili rimarkis en li iom da ekscentreco, da malhumilo; kiuj lin pli
-proksime koniĝis, trovis lin tre interesa, kaj jam kelka muzika
-amatoro onidire mendis tablolokon por la vespermanĝo en la hotelo de
-Portugalujo, nur por ĝui lian plezurigan interparolon pri muziko.
-Sed ankaŭ ilia juĝo akordiĝis en tio, ke li estas iom frenezeta,
-ĉar li malatentas, eĉ malŝatas virinan kantadon, dum li ravite
-parolas pri viraj voĉoj, precipe pri viraj ĥoroj; pri lia amrilato
-kun la kantistino Bianetti ŝajne neniu sciis.
-
-La komercan konsilanton Bolnau li trovis ankoraŭ malsaneta kaj en la
-lito; li ŝajnis tre depremita kaj per nefirma, raŭka voĉo diris
-ĉiuspecajn sensencaĵojn pri aferoj, kiuj alitempe kuŝis tute
-ekster lia idearo. Troviĝis ĉirkaŭ li kolekto de famaj procesoj,
-en kiuj li diligente studadis; la edzino de l'komerca konsilanto
-asertis, ke dum la tuta nokto li legis en ili kaj terure plorpepis
-kaj lamentis. Lia legado koncernis precipe la senkulpe ekzekutitajn,
-kaj li diris al la medicina konsilanto, ke verdire por filantropo la
-penso pri la malrapidemo de la germana juĝistaro estas granda
-konsolo; ĉar oni povas atendi, ke la senkulpeco tamen pli facile
-malkovriĝas, se proceso daŭras dekkelke da jaroj, ol se oni hodiaŭ
-estas kaptata kaj morgaŭ pendigata.
-
-La kantistino Bianetti, por kiu al la kuracisto fine restis horeto,
-estis malserena kaj depremita, kvazaŭ surtere ne plu estus espero
-por ŝi. Ŝia okulo estis malgaja, la vundo estis multe pli bonstata,
-ol li atendis; sed en la sama grado, en kiu kreskis ŝia korpa
-bonfarto, ŝajne malaperis la trankvilo kaj sano de ŝia animo. "Mi
-longe meditis pri tio", ŝi diris, "kaj trovis, ke vi, kara doktoro,
-vere plej strange estas implikata en mian sorton. Mi antaŭe ne konis
-vin. Mi konfesas, ke mi apenaŭ sciis, ke en B. ekzistas iu medicina
-konsilanto Lange. Kaj nun, kiam mi subite fariĝis tiel malfeliĉa,
-Dio sendas al mi tiel kunsenteman, patran amikon."
-
-"Fraŭlino Bianetti", Lange respondis, "kuracisto ĉe multaj litoj
-devas fari pli, ol nur palpi la pulson de l'maldekstra mano, bandaĝi
-vundojn kaj recepti miksturojn. Kredu al mi, kiam oni tiel sola sidas
-ĉe malsanulo, kiam oni aŭdas la internan pulson de l'animo
-maltrankvile batanta, kiam oni dezirus bandaĝi vundojn vidatajn de
-neniu, tiam en miriga maniero el la kuracisto fariĝas amiko, kaj la
-mistera interligiteco inter korpo kaj animo ŝajne ankaŭ en tiu
-rilato okulfrape efikas."
-
-"Tiel estas", Giuseppa diris, konfideme kaptante lian manon; "tiel
-estas, kaj ankaŭ mia animo trovis kuraciston. Vi eble devos fari por
-mi multe. Povus esti, ke eĉ antaŭ la juĝistoj vi devos agi en mia
-nomo. Se vi volas fari tiun grandan oferon al kompatinda knabino, kiu
-ne havas alian protekton, mi volas malkaŝi al vi mian situacion."
-
-"Mi volas fari ĝin", la afabla maljunulo diris, premante ŝian
-manon.
-
-"Sed pripensu tion bone; la mondo atakis mian reputacion, ĝi min
-kulpigas, ĝi juĝas, ĝi kondamnas min. Se nun la homoj ankaŭ al vi
-moke montras per la fingroj, ke vi zorgis pri la malbonfama
-kantistino, la sentaŭga italino, ho! pri mi, ĉu vi povos elporti
-tion?"
-
-"Mi volas!" la kuracisto serioze kaj abrupte ekkriis, "Rakontu!"
-
-
-
-
-VI.
-
-
-"Mia patro", la kantistino rakontis, "estis _Antonio_[16]
-Bianetti, fama violonisto, kiu el pasintaj jaroj ne povas esti
-nekonata al vi, ĉar lia famo per la koncertoj, kiujn li faris ĉe
-kortegoj kaj en grandaj urboj, ĉie disvastiĝis. Mi povas lin
-prezenti al mi ankoraŭ nur el mia plej frua juneco, violonantan al
-mi la gamon, kiun jam trijara mi tre ĝuste kante ripetis. Mia
-patrino siatempe estis bonega kantistino kaj kutimis en la koncertoj
-de la patro prezenti kelke da arioj kaj kanzonetoj. Mi estis
-kvarjara, kiam mia patro mortis dum vojaĝo kaj nin postlasis
-malriĉajn. Mia patrino devis decidiĝi, per kantado perlabori nian
-vivtenon. Post unu jaro ŝi edziniĝis kun muzikisto, en la komenco
-onidire tre flatinta ŝin; sed poste montriĝis, ke li edziĝis kun
-ŝi nur, por uzi ŝian voĉon. Li fariĝis muzika direktoro en
-malgranda urbo en Alsaco, kaj tiam des pli komenciĝis nia suferado.
-
-Mia patrino naskis ankoraŭ tri infanojn kaj tiom perdis sian voĉon,
-ke ŝi preskaŭ ne plu povis kanti eĉ unu sonon. Per tio la plej
-granda monfonto de mia duonpatro estis elĉerpiĝinta, ĉar liaj
-koncertoj nur per mia patrino estis brilaj kaj multe vizitataj. Li de
-nun terure ĉikanis ŝin; al mi li nenion plu volis doni por manĝi,
-ĝis kiam li fine elpensis rimedon por utiligi min. Dum tutaj tagoj
-li turmentis min kaj violonante lernigis al mi plej malfacilajn
-pecojn de _Mozart_, _Gluck_, _Rossini_ kaj _Spontini_, kiujn ĉiam
-dimanĉe vespere mi trakantis kun multe da aplaŭdo; la kompatinda
-_Schepperl_[17]—tiel oni kripligis mian nomon Giuseppa—fariĝis
-unu el tiuj malfeliĉaj mirinfanoj, al kiuj la naturo donis belan
-talenton por ilia plej granda malfeliĉo; la kruela homo ĉiutage
-min kantigis, li vipis min, li dum tutaj tagoj nenion donis al mi
-por manĝi, se mi ne ĝuste ekkantis; sed la patrino ne plu longe
-povis elteni la vidon de miaj turmentoj; ŝajnis, ke ŝia vivo
-forfluas en ŝiaj silentaj larmoj; ian printempan matenon ni trovis
-ŝin mortintan. Por kio mi rakontu al vi pri la jaroj de mia nun
-komenciĝinta suferegado? Mi estis dekunujara, mi devis mastrumi,
-eduki la junajn gefratojn kaj krome lerni la kantadon por la
-koncertoj! Ho, estis infera torturo!
-
-En tiu tempo ofte iu sinjoro venis al ni, ĉiam kunportante al la
-patro sakon plenan de kvinfrankaj moneroj. Mi sen hororo ne povas
-pensi pri li. Ĝi estis granda, malgrasa viro de meza aĝo; li havis
-malgrandajn, palpebrumantajn grizajn okulojn, kiuj per sia
-malagrabla, pika esprimo diferencigis lin de ĉiuj homoj, kiujn mi
-iam vidis. Min precipe li ŝajne korfavoris. Kiam li venis, li
-laŭdis mian grandon, mian konvenan konduton, mian vizaĝon, mian
-kantadon. Li min sidigis sur siaj genuoj, kvankam nevola hororo
-forpuŝis min de li; li kisis min malgraŭ mia kriado, li kontente
-diris: 'Ankoraŭ du, tri jaroj, tiam vi estos taŭga, Schepperl!' Kaj
-li kaj mia duonpatro ĉe tiu antaŭdiro eksplodis per sovaĝa rido.
-En mia dekkvina naskotago mia duonpatro al mi diris: 'Aŭdu,
-Schepperl, vi nenion posedas, vi nenio estas, mi nenion donas al vi,
-mi nenion postulas de vi, por mi ankaŭ plene sufiĉas miaj tri
-ceteraj infanaĉoj; _Christel_[18] (mia fratino) nun anstataŭ
-vi fariĝos la mirinfano. Kion vi posedas, vian kantadon—multe ĝi
-ne estas—vi ricevis de mi, per tio vi perlaboros vian vivtenon.
-Cetere la onklo en Parizo pro kompato volas akcepti vin en sian
-domon.'—'La onklo en Parizo?', mi miregante ekkriis, ĉar ĝis nun
-mi ne sciis pri la ekzisto de tia onklo. Jes, la onklo en Parizo, li
-respondis, li povas alveni jam hodiaŭ aŭ morgaŭ.
-
-Vi povas imagi, kiom mi ĝojis! Pasis tri jaroj, sed ankoraŭ hodiaŭ
-la memoro pri tiuj horoj en mi estas tiel viva, kvazaŭ estis
-hieraŭ. La feliĉo, forlasi la domon de mia patro, la feliĉo, havi
-onklon, kiu min kompatas, la feliĉo, veni al Parizo, kie mi imagis
-la centron de eleganteco kaj de feliĉego,—mi estis ebria de tiom
-da feliĉo; ĉiufoje, kiam pasis veturilo, mi rigardis eksteren,
-ĉu ne venas la onklo, por kunpreni min en sian regnon. Fine iun
-vesperon veturilo haltis antaŭ nia domo; mi flugkuris malsupren, mi
-disetendis miajn brakojn renkonten al mia savonto—kruela senreviĝo!
-Estis la viro kun la kvinfrankaj moneroj.
-
-Mi estis preskaŭ senkonscia en tiuj momentoj, sed tamen mi neniam
-forgesos la diablan ĝojon fulme brilantan el liaj grizaj okuloj,
-kiam li vidis min alten kreskinta; ankoraŭ nun mi aŭdis lian grakan
-voĉon: 'Nun vi estas ĝusta, kolombeto, nun mi volas enkonduki vin
-en la grandan mondon.' Li kaptis min per la unu mano, per la alia li
-ĵetis monsakon sur la tablon; la sako malfermiĝis, brila amaso da
-arĝentaj kaj oraj moneroj ruliĝis teren; miaj tri pli junaj
-gefratoj kaj la patro ĝojkriis, sur la planko ŝoviĝis tien kaj
-tien kaj kolektis la monerojn,—ĝi estis—mia aĉetprezo!
-
-Jam la sekvintan tagon ni vojaĝis al Parizo. La malgrasa viro (mi ne
-kapablis, lin nomi onklo) konstante faris al mi predikon pri tio,
-kiel belan rolon mi ludos en liaj salonoj. Mi ne povis ĝoji: angoro,
-neklarigebla korpremo anstataŭis mian ĝojon, mian feliĉon. Antaŭ
-granda, lumigita domo la veturilo haltis: mi estis en Parizo. Dek
-ĝis dekdu belaj, ĉarmegaj knabinoj malsupren saltetis sur la
-larĝaj ŝtuparoj renkonten al ni. Ili karese ĉirkaŭprenis kaj
-kisis min kaj nomis min fratino Giuseppa; mi demandis la malgrasulon:
-'Ĉu tio estas viaj filinoj, sinjoro?'—'_Oui, ce sont des
-filles!_[19]', li ridante ekkriis, kaj la knabinoj kaj la
-multnombra servistaro aliĝis per maldelikata, eksploda rido!
-
-Elegantaj vestoj, luksaj ĉambroj distris min. La sekvintan tagon mi
-estis belege vestata, oni kondukis min en la salonon. La dekdu
-knabinoj, plej elegante vestitaj, sidis ĉe ludotabloj, sur kanapoj,
-ĉe la piano. Ili tre vive interparolis kun junaj kaj malpli junaj
-sinjoroj. Kiam mi eniris, ĉiuj forlasis sian lokon, iris renkonten
-al mi kaj min rigardis. La mastro min kondukis al la piano, mi devis
-kanti; mi ricevis ĝeneralan aprobon. Oni partoprenigis min en la
-interparolado, miaj malkleraj, duone italaj esprimoj estis
-konsiderataj naiveco; oni admiris min, mi ankoraŭ hodiaŭ ruĝiĝas,
-pensante, per kiaj vortoj oni tion diris al mi. Tiel kelke da tagoj
-pasis en ĝojo kaj plezuro. Mi vivis ne embarasate, mi estus povinta
-vivi kontente, se mi ne sentus min plej nekomforte, preskaŭ angoreta
-en tiu domo, en tiu societo; naive senruza mi opiniis, ke tia do
-estas la granda mondo kaj oni devas akomodiĝi al ĝiaj moroj. Sed
-unu afero frapis min: iun vesperon okaze preterirante la ŝtuparon mi
-vidis, ke la sinjoroj vizitantaj nin, donis monon al la pordisto,
-ricevis por ĝi bluajn aŭ ruĝajn kartojn kaj ree transdonis tiajn
-al servisto antaŭ la salono. Juna dando, preterpasanta min, kun
-karesemaj rigardoj montris al mi unu el tiuj ruĝaj kartoj; mi
-ankoraŭ hodiaŭ ne scias, kial mi ruĝiĝis pro tio. Sed aŭskultu
-plue, kio baldaŭ okazis.
-
-Vidu, kara doktoro, jen mi havas malgrandan, sensignife aspektantan
-paperon. Al ĝi mi ŝuldas mian savon. Iumatene mi ĝin trovis sub la
-bulkoj de mia matenmanĝo. Mi ne scias, de kiu favora mano ĝi
-devenis, sed la ĉielo rekompencu la koron, kiu min kompatis. Jen
-ĝia enhavo:
-
-'Fraŭlino!
-
-La domo, en kiu vi loĝas, estas malĉastejo; la sinjorinoj, kiujn
-vi vidas ĉirkaŭ vi, estas publikulinoj; ĉu nia konfido al Giuseppa
-do ne estis prava? Ĉu mallongan fibrilon de feliĉo ŝi volas aĉeti
-per longa pento?'
-
-Ĝi estis terura lumo, ĝi minacis plene blindigi min, ĉar preskaŭ
-tro subite ĝi disŝiris mian senruzan infanan penson kaj la iluzion
-pri senzorga, feliĉa situacio. Kion fari? En mia vivo mi ankoraŭ ne
-lernis fari decidojn. La viro, al kiu apartenis tiu domo, ŝajnis al
-mi terura sorĉisto, povanta legi ĉiun mian penson kaj nepre jam nun
-pri tio informita, kion mi sciiĝis. Kaj tamen mi preferis morti, ol
-ankoraŭ unu minuton resti tie.—Mi estis aŭdinta knabinon rekte
-kontraŭe de mia loĝejo paroli itale; mi ne konis ŝin,—sed ĉu mi
-do konis iun alian en tiu giganta urbo? Tiuj patrolandaj sonoj naskis
-en mi konfidon, mi volis ŝin petegi surgenue, savi min.
-
-Estis la sepa matene: restinte fidela al mia kampara moro, mi ĉiam
-frue leviĝis kaj kutimis tuj poste matenmanĝi, kaj tio savis min.
-En tiu tempo ĉiuj ankoraŭ dormis, eĉ granda parto de la
-servistaro. Nur la pordisto estis timinda. Sed ĉu li povus pensi, ke
-iu forkuros el tiu templo de l'belego? Mi riskis la aferon; mi kovris
-min per mia nigra, malpompa manteleto; miaj genuoj ŝanceliĝis, kiam
-mi preteriris la loĝion de l'pordisto; li ne rimarkis min; tri
-paŝoj, kaj mi estis libera.
-
-Dekstre trans la strato loĝis la itala knabino. Mi salte transpasis
-la larĝan straton; mi frapis al la pordo, servisto malfermis. Mi
-demandis pri la itale parolanta signora kun la nigra bukla kapo. La
-servisto ridis kaj diris, ke mi supozeble celas la malgrandan
-ekscelencon _Seraphina_: 'tiun saman, tiun saman', mi respondis,
-'tuj konduku min al ŝi'. Li komence ŝajnis heziti, ĉar ankoraŭ
-estis frua tago, sed miaj petoj lin decidigis. Li kondukis min en la
-duan etaĝon, diris al mi, ke mi atendu kaj poste vokis ĉambristinon,
-por anonci min al ŝia ekscelenco. Mi pensis, ke la bela itala
-knabino estas de mia klaso; mi hontis malkaŝi mian situacion al iu
-pli altranga, sed oni ne lasis al mi tempon, por pripensi; la
-ĉambristino aperis, por konduki min al la lito de sia mastrino. Jes,
-estis ŝi, estis la bela, juna sinjorino, kiun mi aŭdis parolanta
-itale. Mi ĵetis min teren antaŭ ŝi kaj petegis ŝin pri ŝia
-protekto; mi devis rakonti al ŝi mian tutan historion. Ŝajne
-kortuŝita, ŝi promesis savi min. Ŝi venigis la serviston, kiu
-suprenkondukis min, kaj ordonis al li nepran diskretecon; poste ŝi
-destinis por mi malgrandan ĉambron, kies fenestroj rigardis al la
-korto, donis al mi ion por labori kaj manĝi, kaj tiel mi vivis kelke
-da tagoj en ĝojo pri mia savo, en timo pri mia estonteco.
-
-La domo, en kiu mi estis akceptita, apartenis al la sendito de
-malgranda germana kortego. Ŝia ekscelenca moŝto estis lia nevino,
-naskita italino, kiu estis edukata ĉe li en Parizo. Ŝi estis
-korbona, aminda estaĵo, kies bonfarojn mi neniam forgesos. Ĉiutage
-ŝi venis al mi kaj min konsolis; ŝi diris al mi, ke la ŝtatsendito
-per siaj servistoj informiĝis en la domo de la malica viro. Ke oni
-estas tre konsternita, sed klopodas kaŝi tion. La servistoj transe
-sekretas, ke fraŭlino sin ĵetis el fenestro de la dua etaĝo en la
-kanalon de la _Seine_. Stranga dispono de la providenco! Mia
-ĉambro estis angula ĉambro kaj per la unu flanko rigardis al la
-strato, la alia abrupte malsupreniris en kanalon. Mi memoras, ke en
-tiu mateno mi malfermis fenestron de la kanala flanko; verŝajne ĝi
-restis malfermita, kaj tiel kredeble oni klarigis al si mian
-malaperon. Signora Seraphina en tiu tempo estis revenonta Italujon,
-ŝi bonvolis min kunpreni. Eĉ ankoraŭ pli ŝi utilis al mi; ŝi
-instigis siajn gepatrojn en _Piacenza_, ke ili akceptu min en
-sian domon kvazaŭ sian infanon; ŝi kulturigis mian talenton, al ŝi
-mi dankas la liberecon, la vivon, la arton, ho! eble pli, ol mi
-scias. En Piacenza mi koniĝis kun orkestrestro Boloni, kiu cetere ne
-estas italo; li ŝajnis min ami, sed li tion ne diris al mi. Baldaŭ
-poste mi akceptis la vokon al ĉi-tiea teatro. Oni min ĉi tie
-ŝatis, oni ankaŭ alie bonevolis al mi, mia konduto kaj mia
-reputacio estis neriproĉeblaj; ho, en tiu longa tempo mi neniam
-vidis ĉe mi viron,—krom—tiun belan korligon mi povas sen ruĝiĝo
-konfesi al vi,—krom Boloni, kiu baldaŭ post mi vojaĝis ĉi tien.
-Vi nun aŭdis mian vivon, diru al mi, ĉu mi faris ion, por meriti
-tiel maldolĉan punon? Ĉu mi tiel terure kulpiĝis?"
-
-
-
-
-VII.
-
-
-Kiam la kantistino estis fininta, la medicina konsilanto vive kaptis
-ŝian manon. "Mi gratulas al mi", li diris, "ke mi povas aliĝi al la
-malmultaj bonuloj, kiujn vi trovis sur via vivovojo. Kvankam miaj
-fortoj estas tro malgrandaj, por povi fari por vi, kion faris la
-bravega malgranda ekscelenco, tamen mi volas klopodi helpi en la
-malkonfuzado de via kompatiga sorto; mi volas klopodi, por repacigi
-la flamiĝulon, vian amikon. Sed diru al mi nur, kiu do estas la
-hejmlando de sinjoro Boloni?" "Jen vi demandas tro", estis ŝia
-nerekta respondo. "Mi scias sole, ke li laŭ naskiĝo estas germano
-kaj, se mi ne eraras, pro familiaj cirkonstancoj antaŭ kelke da
-jaroj forlasis sian patrujon. Li restadis en Anglolando kaj Italujo
-kaj antaŭ proksimume tri kvaronjaroj venis ĉi tien."
-
-"Jen kiel, bone; sed kial vi ne jam pli frue al li mem diris, kion vi
-rakontas al mi?"
-
-Giuseppa ĉe tiu demando ruĝiĝis; ŝi mallevis la okulojn kaj
-respondis: "Vi estas mia kuracisto, mia patra amiko; estas al mi,
-kiam mi parolas kun vi, kvazaŭ mi parolus kiel infano al mia
-patro.—Sed ĉu mi do povis rakonti al la juna viro pri tio? Krome mi
-ja konas lian teruran ĵaluzon, lian facile eksciteblan suspektemon;
-mi neniam povis min devigi, diri al li, el kiaj kaptiloj mi forsavis
-min."
-
-"Mi respektas, mi admiras vian senton; vi estas bona infanino; kredu
-al mi, tio karesas la koron de maljuna viro, renkonti tiel decajn
-sentojn el la pasinta tempo; ĉar hodiaŭ oni konsideras bontono,
-flankelasi tiaĵojn. Sed vi ankoraŭ ne rakontis al mi ĉion; la
-vespero ĉe la maskobalo, tiu terura nokto?"
-
-"Estas vere, mi devas rakonti al vi ankoraŭ plue. Ĉiufoje, kiam mi
-meditis pri mia savo, mi laŭdis la providencon, ke oni kredis en tiu
-domo, ke mi memmortigis min; ĉar estis por mi nur tro certe, ke tiu
-terura venus, por repreni sian viktimon aŭ pereigi ĝin, se li eĉ
-nur iomete suspektus min vivanta; ĉar sufiĉe multe da kvinfrankaj
-moneroj li kredeble pagis por mi. Tial mi ne akceptis diversajn
-ŝatindajn proponojn por teatroj tiel longe, kiel mi estis en
-Piacenza, timante publike aktori. Sed kiam mi tie estis proksimume
-unu jaron kaj duonan, iumatene Seraphina alportis al mi parizan
-gazeton, en kiu estis anoncita la morto de la _chevalier de
-Planto_[20]."
-
-"Chevalier de Planto?" la kuracisto interrompis ŝin; "ĉu tio estis
-la nomo de la viro forkondukinta vin el la domo de via duonpatro?"
-
-"Tio estis lia nomo. Mi multe ĝojis, mia lasta timo estis
-malaperinta, kaj jam nenio min malhelpis, ne plu ĝeni miajn
-bonfarantojn. Jam kelke da semajnoj poste mi venis al B. Mi
-antaŭhieraŭ iris al la maskobalo, kaj mi ja volas konfesi al vi, ke
-mi estis tre gajhumora. Boloni ne devis scii, en kiu kostumo mi
-aperos; mi volis inciteti kaj poste surprizi lin. Subite, dum mi sola
-trairis la salonon, voĉo flustris en mian orelon: 'Schepperl, kiel
-fartas via onklo?' Mi estis konsternegita; tiun nomon mi ne plu
-aŭdis, de kiam mi forsavis min el la manoj de tiu terura. Mia onklo!
-Mi ja ne havis onklon, kaj nur unu vivis, kiu antaŭ la
-publiko sin konsiderigis mia onklo, la chevalier de Planto. Mi
-apenaŭ havis sufiĉe da spiritĉeesto, por respondi: 'Vi eraras,
-maskulo!' Mi volis forrapidi, kaŝi min en la svarmanta amaso, sed la
-maskulo enbrakigis sin kun mi kaj min retenis: 'Schepperl!' la
-nekonato diris, 'mi konsilas al vi, kviete iradi apud mi; alie mi
-rakontos al la homoj, en kia societo vi pli antaŭe restadis.' Mi
-estis plene senespera, fariĝis mallumo en mia animo, nur unu penso
-estis forta en mi: la timo pri malhonoro. Kion mi kompatinda,
-senhelpa knabino povis fari, se tiu homo, kiu ajn li estis, pri mi
-sciigos tiajn aferojn? La mondo kredus al li, kaj Carlo! ho, Carlo ne
-la lasta min kondamnus. Mi senvole sekvis al la viro ĉe mia flanko.
-Li flustris al mi plej terurajn aferojn: mian onklon, kiel estis
-nomata de li la chevalier, mi malfeliĉigis, pereigis mian patron,
-mian familion. Mi ne plu povis elteni tion, mi elŝiris min kaj
-vokis, ke alvenu mia fiakro. Sed kiam mi rigardis ĉirkaŭen sur la
-ŝtuparo, la terura figuro estis sekvinta min. 'Mi veturos kun vi
-hejmen, Schepperl', kun terura rido li diris; 'mi ankoraŭ devas
-paroli kun vi kelke da vortoj.' Mi ĉesis vidi kaj aŭdi, mi sentis,
-ke mi senkonsciiĝas; mi revekiĝis ne pli frue ol en la fiakro, la
-maskulo sidis apud mi. Mi eksteriĝis el la veturilo, li sekvis; li
-tuj reekparolis; angorante, ke mi estos perfidata, mi diris al
-_Babette_, ke ŝi eliru.
-
-'Kion vi volas ĉi tie, mizerulo?' mi ekkriis furioza, ke mi vidas
-min tiel ofendita. 'Kion malbonan vi povus diri pri mi? Sen mia volo
-mi venis en tiun domon; mi ĝin forlasis, kiam mi vidis, kio atendas
-min.'
-
-'Schepperl, lasu la ceremoniojn; ekzistas nur du vojoj vin savontaj.
-Aŭ vi tuj pagos dekmil frankojn, ĉu per juveloj, ĉu per oro, aŭ
-vi sekvos min al Parizo; alie morgaŭ la tuta urbo scios pli multe
-pri vi ol vi dezirus.' Mi estis ekster mi. 'Kiu rajtigas vin, de mi
-postuli ion tian?' mi ekkriis. 'Nu bone, diru al la urbo, kion vi
-volas; sed tuj forlasu ĉi tiun domon! Mi alvokos la najbarojn!'
-
-Mi iris kelke da paŝoj al la fenestro, li postkuris min kaj kaptis
-mian brakon. 'Kiu min rajtigas?' li diris, 'via patro, kolombeto, via
-patro'. Diabla rido sonis el lia buŝo, la brilo de la kandelo
-lumigis paron da grizaj, pikaj okuloj, nur tro konataj de mi. En la
-sama momento estis klare al mi, kiu antaŭ mi staras; mi nun sciis,
-ke lia morto nur estis trompo elpensita por ia celo; la malespero
-havigis al mi supernaturan forton, mi kontraŭbaraktante liberigis
-min, mi volis forŝiri lian maskon. 'Mi konas vin, chevalier de
-Planto', mi ekkriis, 'sed oni zorgos, ke vi devu doni al la
-tribunaloj kontentigon pri mi.'—'Tiel niaj aferoj ankoraŭ ne
-statas, kolombeto', li diris, kaj en la sama momento mi sentis lian
-ponardon en mia brusto; mi opiniis, ke mi mortas—."
-
-La kuracisto frostotremis; estis luma tago, kaj tamen li hororis,
-kiel se oni en mallumo parolas pri fantomoj. Li opiniis, ke li vidas
-post la kurtenoj de la lito brilantaj la grizajn pikajn okulojn de
-tiu monstro. "Vi do opinias", li diris post kelke da tempo, "ke la
-chevalier ankoraŭ vivas, ke ĝi estas la sama, kiu volis mortigi
-vin?"
-
-"Lia voĉo, liaj okuloj min konvinkis; la tuko, kiun mi hieraŭ al vi
-donis, tion igis plene certa por mi. Ĝi estas markita per la
-komencliteroj de lia nomo."
-
-"Kaj ĉu vi donas al mi plenpovon, agi por vi? Ĉu vi permesas al mi,
-ĉion de vi diritan sciigi eĉ antaŭ la juĝisto?"
-
-"Ĉion, mi ne povas elekti! Sed, ĉu ne, doktoro, vi iros al Boloni
-kaj al li diros, kion mi diris al vi? Li ĝin kredos al vi, Seraphina
-ja estis ankaŭ de li konata."
-
-"Kaj ĉu mi ne ankaŭ povas ekscii", la medicina konsilanto
-daŭrigis, "la nomon de la ŝtatsendito, en kies domo vi kaŝis vin?"
-
-"Kial ne? Li estis iu barono _Martinow_."
-
-"Ĉu vere?", ĝoje emociite Lange ekkriis. "Barono Martinow? Ĉu li
-ne estas ...a ŝtatoficisto?"
-
-"Jes, ĉu vi konas lin? Li estis sendito de la ...a kortego en Parizo
-kaj poste en Peterburgo."
-
-"Ho, tiam estas bone, tre bone", la medicina konsilanto diris kaj
-ĝoje interfrotis siajn manojn. "Mi konas lin, de post hieraŭ li
-estas ĉi tie; li vokigis min, li loĝas en la hotelo de
-Portugalujo."
-
-Larmoj brilis en la okuloj de la kantistino kaj piaj sentoj ŝajne
-emociis ŝian koron. "Do viro", ŝi diris, "kiu laŭ mia opinio
-forestis multajn centojn da mejloj, devis veni ĉi tien, por konfirmi
-la verecon de mia rakonto! Iru al li; ho, ke ankaŭ Carlo povu
-aŭskulti, kiam li certigos al vi, ke mi diris la veron."
-
-"Li povos, li akompanos min, mi zorgos pri tio Adiaŭ, bona infanino;
-estu tute trankvila, vi devas ankoraŭ prosperi surtere, kaj tre orde
-glutu la miksturon, ĉiuhore du plenkulerojn!" Tiel la kuracisto
-parolis kaj foriris. La kantistino dankis al li per siaj afablaj
-rigardoj. Ŝi estis pli trankvila kaj serena; ŝajnis, ke kun sia
-sekreto ŝi forrulis grandan ŝarĝon. Ŝi havis pli da fido por la
-estonteco, ĉar favora sorto ŝajne ekkompatis la malfeliĉan
-knabinon.
-
-
-
-
-VIII.
-
-
-Barono Martinow, al kiu fari grandan servon Lange pli antaŭe foje
-havis okazon, afable akceptis lin kaj donis al li plej sufiĉajn
-informojn pri la kantistino Bianetti. Li ne nur preskaŭ laŭvorte
-konfirmis ŝian rakonton, li ankaŭ eksplodis per plej vivaj laŭdoj
-pri ŝia karaktero; li eĉ promesis, ĉie, kien li venos en la urbo,
-paroli favore por ŝi kaj malkonfirmi la famojn pri ŝi cirkulantajn.
-Li efektive plenumis sian promeson; ĉar precipe al lia influo kaj al
-la nobla maniero, en kiu li prenis la partion de la italino, ŝiaj
-amikoj aljuĝis, ke la publika opinio pri ŝi en malmultaj tagoj,
-kvazaŭ sorĉe, aliiĝis. La medicina konsilanto Lange siaparte en
-tiu tago, veninte de la sendito, supreniris el la beletaĝo de la
-hotelo de Portugalujo ankoraŭ kelke da ŝtuparoj ĝis la mansardoj;
-oni diris, ke en n-ro 54 loĝas la orkestrestro. Li haltis antaŭ la
-pordo, por spiri; ĉar la krutaj ŝtuparoj afekciis lin. Strangaj
-sonoj el tiu pordo flugis al lia orelo. Ŝajne en ĝi estis homo
-grave malsana, ĉar li aŭdis profundajn ĝemadon kaj plendspiradon,
-ŝajne leviĝantajn el kava brusto. Poste teruraj francaj kaj italaj
-blasfemoj enmiksiĝis, kiel se malpacienco volas malŝarĝi de la
-mizero la koron, kaj raŭka rido de malespero denove formis la
-transiron al tiuj profundaj ĝemoj. La medicina konsilanto
-frostektremis. "Jam hieraŭ mi ja rimarkis iom da frenezo en tiu
-_maestro_[21]", li pensis, "ĉu li eble plene freneziĝis, aŭ ĉu li
-malsaniĝis pro doloro?" Li jam fleksis la fingron por frapi, kiam
-lia rigardo ankoraŭ unufoje trafis la numeron de l'pordo; ĝi estis
-53. Kiel do li povis tiom erari; preskaŭ li estus enirinta al homo
-tute fremda. Malkontenta pri si mem li pluen iris unu pordon; tie
-estis 54; tie do efektive sonis tute alie. Malalta, bela voĉo de
-viro kantis arion, akompanate de piano; la medicina konsilanto
-eniris; estis tiu juna viro, kiun li vidis ĉe la kantistino.
-
-En la ĉambro disĵetite kuŝis notfolioj, gitaroj, violonoj, kordoj
-kaj multo, kion krome muzikisto bezonas, kaj meze inter tiuj
-kvazaŭruinoj staris la orkestrestro en vasta nigra negliĝo, kun
-ruĝa ĉapo sur la kapo kaj rulpaketo de notoj en la mano; la
-kuracisto poste konfesis, ke vidante tion li ekpensis pri _Marius_
-sur la ruinoj de Kartago.
-
-La juna viro ŝajne de hieraŭ lin memoris kaj preskaŭ malserene
-akceptis lin; tamen li estis tiel ĝentila, ke per unu ekpuŝo li de
-seĝo teren ĵetis kolonon da notfolioj, por proponi al sia vizitanto
-sidlokon; li mem per longaj paŝoj marŝadis tra la ĉambro, kaj lia
-flirtanta negliĝo lerte forprenis la polvon de la tabloj kaj libroj.
-
-Li ne lasis ekparoli la medicinan konsilanton, li superkriis lin. "Vi
-venas de ŝi?", li ekkriis. "Ĉu viaj grizaj haroj ne hontas, ke vi
-fariĝas la peristaĉo de tia senhontulino? Mi nenion plu volas
-aŭdi; mi entombigis mian feliĉon, vi vidas min funebranta mian
-feliĉegon; mi surhavas mian nigran negliĝon kaj tio sola, se vi
-estas iomete sperta pri psikologio, devus esti por vi signo, ke,
-koncerne min, mi konsideras tiun personon mortinta. Ho, Giuseppa,
-Giuseppa!"
-
-"Sed, kara sinjoro orkestrestro", la kuracisto interrompis lin,
-"bridu vian senton, antaŭ ol—"
-
-"Senton? Kion vi scias pri sento? Aŭskultu, se vi parolas pri sento;
-mi volas provi, ĉu vi havas sonosenton, maljunulo! Vidu, tio estas
-la virino", li daŭrigis, abrupte malfermante la fortepianon kaj
-ludante tion kaj tion, kio cetere al la kuracisto, ne tre sperta pri
-muziko, ŝajnis kiel alia muziko, "ĉu vi aŭdas tion molan, dolĉe
-sopiran, karese alpremiĝan? Sed ĉu vi ne rimarkas en tiuj pasaĵoj
-la nefidindan, malfundan, senkarakteran estecon de tiuj kreitaĵoj?
-Sed aŭdu plue", li diris kun laŭtigita voĉo kaj kun brila okulo,
-reenskuante la manikojn de la funebra negliĝo, "kie viroj agas,
-estas forto kaj vero; tie nenio nepura povas prosperi, ĝi estas
-sanktaj diaj sonoj!" Li kun granda forto batis sur la klavojn, sed al
-la kuracisto ree ŝajnis, ke tio estas nur tute ordinara muziko.
-
-"Jen vi havas strangan karakterizon pri la homoj", li diris; "ĉar ni
-jam alvenis ĉe tio, ĉu mi povas peti vin, estimata, ke vi iom piane
-prezentu al mi medicinan konsilanton?"
-
-La muzikisto malŝate rigardis lin. "Kiel vi do povas difekti la
-harmonion per malbona, akrepepa _cis_, hometaĉo, kiam miaj
-klavoj sonigas la belegan, radiantan akordumon!"
-
-La respondo de la doktoro estis interrompata per frapado ĉe la
-pordo; malgranda, kreskokripla figuro eniris, riverencis kaj diris:
-"La malsana sinjoro en n-ro 53 plej ĝentile petigas sinjoron la
-orkestrestron, ne tiom terure brui kaj tumulti, tial, ke lia korpa
-aranĝo estas tre malforta kaj lia morto proksima."
-
-"Mi petas, sciigi al la sinjoro mian plej humilan respekton", la juna
-viro respondis, "kaj ke koncerne min li povas forvojaĝi el la mondo,
-kiam li deziras. Sufiĉe ja en ĉiu nokto min teruras liaj lamentado
-kaj ĝemado kaj la plej teruranta por mi estas liaj malpiaj blasfemoj
-kaj lia freneza ridado. Ĉu eble la franco opinias, ke li estas sola
-en la hotelo de Portugalujo? Se li ĝenas min, mi ĝenas lin repage!"
-
-"Sed, pardonu, via sinjora moŝto", la kreskokripla homo diris, "li
-ne plu longe vivos, ĉu vi ne bonvolus dum liaj lastaj momentoj—"
-
-"Ĉu li estas tiom malsana, la sinjoro?", kompateme la medicina
-konsilanto diris. "Kio estas lia malsano? Kiu lin kuracas? Kiu li
-estas?"
-
-"Kiu li estas, mi precize ne scias; mi estas la dungolakeo; mi
-pensas, ke li nomas sin _Lorier_ kaj estas el Franclando;
-antaŭhieraŭ li ankoraŭ bone fartis, sed estis iom melankolia, ĉar
-li tute ne eliris, ankaŭ ne deziris rigardi la rimarkindaĵojn de
-tiu ĉi urbo; sed en la alia mateno mi lin trovis en la lito grave
-malsanan; ŝajnas, ke en la nokto lin trafis apopleksio. Sed li por
-nenio en la mondo volas kuraciston. Li terure blasfemis, kiam mi
-demandis, ĉu mi alkonduku iun. Li mem flegas kaj bandaĝas sin; mi
-opinias, ke li havas ankaŭ malnovan pafvundon el la milito kaj ke
-tiu nun ree malfermiĝis."
-
-En tiu momento oni aŭdis la malsanulon apude ekkrianta kun raŭka
-voĉo kaj eliganta kelke da blasfemoj. La dungolakeo trifoje faris la
-signon de la kruco kaj flugkuris transen.
-
-La kuracisto ankoraŭ unu fojon provis, ĉu liaj paroloj ne estos
-akceptataj de la obstina amanto, kaj efektive tiun fojon ŝajne
-sukcesis. Li tenis en la mano partituron, el kiu li duonlaŭte
-kantetis al si; la kuracisto uzis tiun pli kvietan staton de l'animo
-kaj komencis rakonti al li la vivon de la kantistino. En la komenco
-la orkestrestro ŝajne ne atentis pri tio; li fervore legis en sia
-partituro kaj kondutis, kvazaŭ krom li neniu estus en la ĉambro;
-sed iom post iom li pli atentis, li ĉesis kanti; baldaŭ lia rigardo
-leviĝis de la partituro kaj pasis arde trans la vizaĝon de la
-kuracisto; poste li mallevis la notkajeron kaj firme rigardis la
-rakontanton; lia intereso ŝajne pli kaj pli kreskis, liaj okuloj
-brilis, li pliproksimiĝis, li kaptis la brakon de la medicinisto,
-kaj kiam tiu finis sian rakonton, li tre emociite salte leviĝis kaj
-kuris tien kaj reen en la ĉambro. "Jes", li ekkriis, "estas vero en
-tio, ŝajno de vereco, verŝajneco; estas eble, povas esti, ke simile
-okazis; diablo! ĉu ĝi ne ankaŭ povus esti mensogo?"
-
-"Tion, mi opinias, en via ŝatata arto oni nomas malkresĉende,
-sinjoro orkestrestro; sed kial do ĉe tiu afero malsupreniri de vero
-ĝis mensogo? Se mi nun prezentus garantianton pri la vereco?
-_Maestro_[21], nu, tiam?"
-
-Boloni meditante haltis antaŭ li: "Ha! Kiu povus fari tion, medicina
-konsilanto! Per oro mi volus enkadrigi vin; jam tiu penso meritas
-grandan kaj reĝan rekompencon. Jes! Kiu povus al mi garantii!—Ĉio
-estas tiel malluma—konfuzaj labirintoj—nenia eliro—nenia gvida
-stelo."
-
-"Ŝatata amiko", la kuracisto interrompis lin, "jen mi kaptas vin ĉe
-reminiscenco[22] el la Rabistoj de _Schiller_, kiel konstateble
-en la poŝeldono de _Cotta_ sur paĝo 175[23], se mi ne eraras.
-Tamen mi scias tian garantianton, tian gvidan stelon!"
-
-"Ha! kiu donus al mi tian!", la alia ekkriis. "Li estu mia amiko, mia
-anĝelo, mia Dio,—mi volas adori lin!"
-
-"Kvankam en la citita loko la parolo estas pri glavo, per kiu oni
-volas fari al la vipera gento brulan vundon, mi tamen volas konvinki
-vin. Tiu ŝtatsendito, kiu akceptis la kompatindan Giuseppa en sia
-domo, hazarde loĝas en ĉi tiu domo en n-ro 6; se vi bonvolus
-surmeti frakon kaj koltukon, mi kondukos vin al li; li promesis al
-mi, ke li vin konvinkos!"
-
-La juna viro kortuŝite premis la manon de la kuracisto, sed eĉ nun
-li ne povis kaŝi ian subliman patoson: "Vi estis mia bona genio", li
-diris: "kiom da danko mi ŝuldas al vi por tiu konsilo; mi nur rapide
-surmetos mian frakon kaj tuj sekvos vin al la sendito."
-
-
-
-
-IX.
-
-
-La repaciĝo kun la amanto ŝajne preskaŭ ankoraŭ pli efikis, por
-sanigi la kantistinon, ol la plej lerte kunmetitaj tizanoj de ŝia
-kuracisto. Ŝia farto en la sekvintaj tagoj videble pliboniĝis, kaj
-baldaŭ ŝi estis tiom resanigita, ke ŝi povis ekster la lito
-akcepti la vizitojn de siaj kunsentemaj amikoj. La ŝanĝiĝon de
-ŝia farto supozeble estis ĝisatendinta la polica direktoro, por
-plue esplori la aferon. Li estis viro vidanta ĉion kaj zorganta pri
-ĉio, kaj la famo pri li diris, ke ne facile iu sin forsavis, kiun
-li ekcelis, eĉ se li forestus centkelke da mejloj. La medicina
-konsilanto sciigis al li la historion de la kantistino; poste li
-ankoraŭ plue interkonsiliĝis kun barono Martinow kaj eksciis
-kelkajn aferojn, kiuj ŝajnis al li tre interesaj. La ŝtatsendito
-antaŭ nelonge konfesis al li, ke li uzis la aferon pri la juna
-Bianetti kiel okazon, por raporti al la estraro pri la krima vivado
-de la chevalier de Planto. Li ne preterlasis prezenti en ĝusta lumo
-precipe la cirkonstancon, ke tiu kompatinda infano verdire estis
-vendata. Tiu malbonfama domo baldaŭ poste estis malestablata de la
-polico, kaj la barono tion ŝajne aljuĝis ĉefe al siaj klopodoj pri
-la afero. Ankaŭ li aŭdis pri la morto de la chevalier, sed opiniis
-same kiel la polica direktoro, ke tio estas nur artifiko, por ke li
-povu des pli sendanĝere daŭrigi sian metion; ĉar ambaŭ ne dubis,
-ke la provo mortigi la kantistinon, povas esti farita nur de tiu
-terura homo. Sed kiel malfacile estis, sekvi la postsignaron de tiu
-mortigisto! El la fremduloj tiam restadintaj en B. laŭ la certigo
-de la direktoro ĉiuj estis nesuspektindaj; nur du cirkonstancoj
-povis konduki al ia rezultaĵo: La naztuko trovita en la ĉambro de
-Bianetti povis ebligi la malkovron, se ie oni vidis similan; tial
-plej preciza priskribo de ĝi estis en la manoj de ĉiuj kudristinoj
-kaj lavistinoj, kiuj en B. kutimis zorgi pri la tolaĵo de la
-fremduloj. Plue la direktoro opiniis supozebla pro psikologiaj
-kaŭzoj, ke dua atenco kontraŭ la vivo de la kantistino sekvos,
-nome en la kazo, ke la mortigisto ankoraŭ restadas proksime.
-
-Pro tio la polica direktoro, tuj kiam la kantistino reakiris siajn
-fortojn, akompanis doktoron Lange ĉiufoje, kiam li vizitis ŝin; tie
-oni priparolis kelkajn aranĝojn, kelkaj ŝajnis bonaj, sed ne facile
-efektivigeblaj, kelkaj estis tuj malakceptataj. Giuseppa mem fine
-ekhavis penson, kiu al la du viroj ŝajnis tre taŭga. "La doktoro",
-ŝi diris, "permesis al mi, ree eliri; se li permesas, ĉe la lasta
-maskobalo de la karnavalo mi unue reaperus inter la homoj; estas
-por mi alloge, tie montri min la unuan fojon, tie komenciĝis mia
-malfeliĉo. Se ni zorgos, ke tio fariĝu sufiĉe konata en B., kaj se
-la chevalier ankoraŭ estas ĉi tie, mi estas firmege konvinkita, ke
-sub ia masko li sin ree alŝovos al mi. Li sin ja gardos paroli, li
-per nenio perfidos sin, sed siajn atencojn kontraŭ mia vivo li ne
-ĉesigos, kaj mi pretendas, ke mi povas rekoni lin inter mil aliaj.
-Lia grando, lia figuro, kaj antaŭ ĉio liaj okuloj lin rekonigos al
-mi. Kion vi opinias, sinjoroj?"
-
-La projekto ŝajnis tre taŭga. "Mi volus veti", la direktoro diris,
-"ke sciiĝinte vian venon li ne restos for de la balo, eĉ nur por
-vidi la objekton de sia venĝo kaj doni novan nutraĵon al sia
-furiozo. Cetere mi pensas, ke vi ne metu maskon antaŭ vian vizaĝon,
-li tiam des pli facile rekonos vin, des pli facile proksimiĝos al vi
-kaj enkaptiĝos; mi metos kelke da fortikuloj en domenojn kaj ilin
-donos al vi kiel eskorton; tuj, kiam vi faris signon, la ruzulo estos
-kaptita."
-
-Babette, la ĉambristino de la kantistino dum tiu interparolo estis
-al- kaj reirinta; ŝi estis aŭdinta, ke ŝia mastrino decidis,
-eltrovi la mortigiston aŭ liajn helpantojn, ŝi eĉ opiniis, ke ŝi
-ŝuldas al si mem, laŭ povo kunhelpi por tiu malkovro. Tial ŝi
-ŝtelatendis la direktoron, kuraĝiĝis kaj diris, ke ŝi jam antaŭ
-nelonge atentigis la doktoron pri cirkonstanco, kiu povus konduki al
-malkovro, sed ke li ŝajne neniel atentas pri tio.
-
-"Nenia cirkonstanco ĉe tiaj okazaĵoj estas tro malgrava, karulineto
-mia", la policulo respondis; "se vi scias ion—"
-
-"Mi preskaŭ opinias, ke signora estas tro diskreta kaj iom hezitas
-paroli; kiam ŝi ricevis la pikon kaj svenis en miaj brakoj, ŝia
-lasta ĝemeto estis—Bolnau."
-
-"Ĉu vere?", la direktoro iom kolere kriis, "kaj pri tio oni ĝis nun
-silentis al mi? Pri tiel grava cirkonstanco; ĉu vi do aŭdis ĝuste,
-ĉu Bolnau?"
-
-"Per mia honoro", la knabino diris kaj konfirme metis la manon al la
-koro. "Bolnau, ŝi diris kaj tiel dolore, ke mi ne pensas alie, ol ke
-tio estas la nomo de la atencinto; sed, mi petas, ne perfidu min!"
-
-La direktoro havis la principon, ke neniu homo, kiel ajn honeste li
-aspektas, estas tro bona por krimo. La komerca konsilanto Bolnau, kaj
-alian li ne sciis en tiu urbo, ja estis konata de li kiel bonorda
-viro, sed—ĉu ne ekzistis ekzemploj, ke ĝuste tiaj homoj, kiuj
-antaŭ la publiko ŝajnas neriproĉeblaj, plej klopodigas la
-juĝistaron? Ĉu li ne povis agi konsente kun tiu chevalier de
-Planto? Tiel meditante li iris sian vojon kaj proksimiĝis al la
-Larĝa strato; li ekmemoris, ke en tiu tempo la komerca konsilanto
-kutimas promeni tie, kaj decidis, iom sondi lin. Efektive, jen li
-alvenis sur la strato; li salutis dekstren, li salutis maldekstren,
-li ĉiumomente parolis kun konato, li ridetis al si irante pluen kaj
-ŝajnis gaja kaj bonhumora. Li estis proksimume ankoraŭ kvindek
-paŝojn for de la direktoro, kiam li ekvidis tiun; li paliĝis,
-turnis sin kaj volis eniri flankan straton. "Suspektiga, tre
-suspektiga cirkonstanco!", la direktoro pensis, postkuris lin, kriis
-lian nomon kaj igis lin halti. La komerca konsilanto havis kompatigan
-vidiĝon, per kavaj sonoj li eligis: "_Bon jour, bon jour!_"[24];
-li ŝajne volis rideti, sed la okuloj pleniĝis per larmoj, kaj lia
-vizaĝo konvulsie ŝanĝiĝis; liaj genuoj tremis, liaj dentoj
-aŭdeble klakis.
-
-"Ej, ej, vi nun tre malofte montras vin. Jam de kelke da tagoj mi ne
-vidis vin preteriranta mian fenestron; vi ŝajne ne tute bone
-fartas?", la direktoro kun pika rigardo aldonis. "Vi estas tiel pala,
-ĉu vi estas malsana?"
-
-"Ne—ĝi estas nur malgranda frostotremo—mi efektive dum kelke da
-tagoj estis malsaneta, sed dank' al Dio mi nun pli bone fartas."
-
-"Ĉu vere? Vi estis malsaneta?", la alia plue demandis. "Tion mi
-apenaŭ pensis; mi opiniis, ke ankoraŭ antaŭ kelke da tagoj ĉe la
-maskobalo mi vidis vin tre vigla."
-
-"Jes, estas vere; sed tuj en la sekvinta tago mi devis enlitiĝi;
-revenis miaj atakoj, sed nun mi estas tute resaniĝinta."
-
-"Nu, tiam vi ne preterlasos, viziti la sekvontan maskobalon; ĝi
-estas la lasta kaj onidire fariĝos tre brila; mi esperas, ke mi
-vidos vin tie; intertempe adiaŭ, sinjoro komerca konsilanto!"
-
-
-
-
-X.
-
-
-"Mi ne preterlasos veni!", la komerca konsilanto Bolnau kun mizeraj
-mienoj kriis post li. "Li havas suspekton!", li diris al si. "Li
-scias pri la vorto de la kantistino. Onidire ŝi ja resaniĝis; sed
-ĉu la suspekto ne povas diskreski en la koro de tiu policano? Ĉu li
-ne povas pro suspekto observigi min? La sekreta polico persekutos
-min; ĉiupaŝe mi vidos ruzajn fremdajn vizaĝojn. Mi nenion plu
-povos diri, tuj ĝi estos raportata, signifklarigata; mi fariĝos, ho
-Dio en la ĉielo, mi fariĝos malkvieta, danĝera individuo; kaj
-tamen mi vivis pace kaj senmalice kiel Vilhelmo _Tell_ en la
-kvara akto!"
-
-Tiel la malfeliĉa Bolnau parolis al si mem; lia angoro kreskis, kiam
-li pensis pri la suspektiga demando koncerne la sekvontan maskobalon.
-"Li certe opinias, ke mi ne kuraĝos proksimiĝi al la kantistino,
-pro malpura konscienco; sed mi devas iri tien, mi devas forigi
-lian suspekton! Kaj tamen—ĉu proksime de ŝi ne atakos min
-tremado, ĝuste ĉar li povas pensi, ke mi tremos pro riproĉoj de
-l'konscienco kaj pro timo?" Li turmentis sin per tiuj imagoj, ili
-dum tutaj tagoj okupis lin; li rememoris, ke fama aŭtoro pruvis
-en speciala publikaĵo, ke oni povas timi la timon, kaj ĝuste tio
-ŝajnis al li okazi pri li mem. Sed li sentis, ke li devas kuraĝiĝi
-kaj iri renkonte al la danĝero. Li alportigis de la maskopruntisto
-la luksan veston de la paŝaho de _Janina_; li ĉiutage surmetis ĝin
-kaj sin ekzercis antaŭ granda spegulo, tute egalpeze elrigardi
-el sia masko. El sia negliĝo li faris pupon kaj sidigis ĝin
-sur seĝo; ĝi prezentis kantistinon Bianetti: li kiel paŝaho
-ĉirkaŭiris ŝin, alproksimiĝis kaj diris: "Mi senlime ĝojas, ke
-mi vidas vin tiel laŭdezire bonfarta." En la tria tago li jam povis
-tute sen tremo reciti sian lecionon, tial li taskigis al si ion pli
-malfacilan. Li volis esti tre ĝentila kaj egalpeza kaj proponi al
-ŝi teleron kun bombonoj kaj punĉo. Li ekzercis sin per glaso da
-akvo, kiun li metis sur teleron. En la komenco ĝi terure tintis
-en lia mano; sed ankaŭ tiun malfortecon li venkis, li eĉ provis
-sufiĉe gaje diri ĉe tio: "Estimata, ĉu vi ne deziras iom da punĉo
-kaj kelke da bombonoj?" Li bonege sukcesis; nenia mortemulo lin vidos
-tremanta, li pensis. _Ali_, la paŝaho de Janina, sentis en si
-kuraĝon, malgraŭ sia timo, viziti la maskobalon.
-
-La medicina konsilanto Lange ne cedis al iu alia la rajton, por la
-unua fojo la resaniĝintinon ree konduki inter la homojn. Ŝi volonte
-konsentis; ĉar per sia fidela flegado, per la patra zorgemo, kun kiu
-li klopodis pri ŝi, li ja akiris la rajton pri ŝia plej arda
-dankeco. Do li venis kun ŝi al la balfesto kaj ŝajne ne malmulte
-vantiĝis pri sia loko flanke de la bela, interesa knabino. La
-loĝantoj de B. estas strangaj homoj. En la unuaj tagoj oni malbone
-parolis pri la kantistino, de la plej elegantaj salonoj ĝis
-en la bierejaĉoj; sed kiam gravaj viroj protektis ŝin, kiam
-respektataj sinjorinoj ŝin publike defendis, oni akomodiĝis al la
-cirkonstancoj, kaj la B...anoj kortuŝite de la sorto de l'kompatinda
-infanino vagadis en la stratoj kaj preskaŭ mortis pro raviteco,
-ke ŝi resaniĝis. Kiam ŝi eniris en la ĉambregon, ĉiuj ŝajne
-atendis nur ŝin, kiel la reĝinon de l'festo; oni aklamis ŝin kaj
-ĝojbruis, oni klakfrapis la manojn kaj kriis "brave!", kvazaŭ ĵus
-prosperis al ŝi plej malfacilaj voĉruladoj. Ankaŭ la medicina
-konsilanto ricevis sian parton de la aklamo: "Vidu, jen li", ili
-kriis, "jen lerta viro, tiu savis ŝin."
-
-La kantistino estis ĝoje emociita de tiu aklamo de l'homamaso;
-afekciite de la murmurado de l'gratulantoj ŝi eĉ preskaŭ forgesis,
-ke ankoraŭ pli serioza celo ŝin kondukis en tiun ĉambregon; sed la
-kvar fortikaj domenuloj proksime post ŝi sekvantaj kaj la demandoj
-de la kuracisto, ĉu ŝi ankoraŭ ne ekvidis la grizajn okulojn de la
-chevalier, ree kaj ree memorigis ŝin pri ŝia intenco. Ŝi mem kaj
-la kuracisto ne estis pretervidintaj, ke longa, malgrasa turko (en B.
-oni nomis lian kostumon paŝaho Ali), konstante prempuŝas sin
-proksimen al ŝi; kaj kiom ajn da fojoj la amasa moviĝo de la
-maskuloj forŝiris lin, ĉiam li denove estis ĉe ilia flanko. La
-kantistino puŝetis la kuraciston kaj montris per la okuloj al la
-paŝaho. Li respondis ŝian okulsignon kaj diris: "Mi jam antaŭ
-longe rimarkis lin." La paŝaho proksimiĝis per nefirmaj paŝoj; la
-kantistino pli forte kroĉiĝis al la brako de Lange; li nun estis
-tute proksime—rigidaj, grizaj okuloj elrigardis el la masko kaj
-kava voĉo diris al ŝi: "Mi senlime ĝojas, ke mi vidas vin tiel
-laŭdezire bonfarta." La kantistino timigite deturnis sin kaj ŝajne
-skuetiĝis; ankaŭ la maskulo ĉe tiu vido tremante forturnis sin kaj
-malaperis en la homamaso. "Ĉu tio estas li?", la medicina konsilanto
-ekkriis. "Ekregu vin, nun estas necese, agi trankvile kaj ĉielzorge;
-ĉu vi opinias, ke estas li?" "Ankoraŭ mi tion ne certe scias", ŝi
-respondis, "sed mi opinias, ke mi rekonas liajn okulojn."
-
-La medicina konsilanto ordonis al la kvar domenuloj, ke ili streĉe
-atentu tiun paŝahon, kaj kun la sinjorino iris pluen. Sed apenaŭ li
-faris kelke da paŝoj tra la ĉambrego, kiam reaperis la turko; sed
-li restis malpli proksime, kvazaŭ observante la kantistinon.
-
-La kuracisto kun sia akompanantino aliris al bufedo por recepti
-al ŝi post la sentita teruro tason da teo; li rigardis
-ĉirkaŭen—ankaŭ ĉi tie la turko ree estis, kaj jen, nun li havis
-sur telereto glason da punĉo kaj kelke da bombonoj; li proksimiĝas
-al la kantistino, liaj okuloj brilas, la glaso kun strangaj sonoj
-saltetas kaj tintas sur la tremanta telero; li estas flanke de ŝi,
-li prezentas al ŝi la teleron kaj diras: "Estimata, ĉu vi ne
-deziras iom da punĉo kaj kelke da bombonoj?" La kantistino rigide
-rigardis lin, ŝi paliĝis, repuŝis la teleron kaj ekkriis: "Ha, la
-terura! Estas li, estas li, li volas veneni min!"
-
-La paŝaho de Janina staris muta kaj sen movo, li ŝajne forlasis
-ĉian penson pri defendo; senvole li lasis sin forkonduki de la kvar
-fortikaj domenuloj.
-
-Preskaŭ en la sama momento la nigra mantelo de la kuracisto estis
-forte ektirata. Li rigardis returne; la malgranda, kreskokripla lakeo
-el la hotelo de Portugalujo staris antaŭ li, pala kaj kun vizaĝo
-terurita: "Pro la kompatemo de Dio, sinjor' medicina konsilanto,
-bonvolu veni kun mi al la ĉambro n-ro 53, ĝuste nun la diablo volas
-preni la francan sinjoron."
-
-"Kion vi babilas?", la kuracisto malkontente demandis kaj volis lin
-puŝi flanken, por sekvi la kaptiton al la polica direkcio. "Ĉu
-koncernas min, se lin prenas la satano?"
-
-"Sed mi petas vin", la malgrandulo preskaŭ plorante ekkriis, "li
-eble tamen povas esti savata; via moŝto ja ĉi tie estas urba
-kuracisto kaj havas la devon, veni al la fremduloj en la hotelojn."
-
-La medicina konsilanto subpremis malbenon, kiun li estis preskaŭ
-dironta; li vidis, ke li ne povas eviti tiun malagrablan iron, li
-alvenigis per mansigno la orkestrestron Boloni, transdonis al li la
-kantistinon kaj rapidis kun la malgrandulo al la hotelo de
-Portugalujo.
-
-
-
-
-XI.
-
-
-Estis silente kaj dezerte en la granda gastejo; la noktomezo preskaŭ
-jam pasis, kaj la lampoj en la koridoroj kaj ĉe la ŝtuparoj donis
-malhelan kaj neklaran lumon; la medicina konsilanto sentis hororeton,
-suprenirante al la soleca malsanulo. La lakeo malŝlosis la pordon,
-la kuracisto eniris, sed preskaŭ reenfalis. Ĉar estaĵo, kiu de
-kelke da tagoj senĉese okupis lian fantazion dum dormo kaj maldormo,
-tie vera kaj enkorpiĝinta sidis en la lito. Ĝi estis granda,
-malgrasa, nejuna viro, kiu profunden sur la frunton estis surŝovinta
-pinte suprenstarantan lanan dormoĉapon; lia mallarĝa brusto kaj
-liaj longaj maldikaj brakoj estis kovritaj per flanelo; sub la ĉapo
-granda, pinta nazo elstaris el malgrasa, bruneflava vizaĝo, kiun oni
-opinius jam malviva kaj mortinta, se ne paro da grizaj pikaj okuloj
-ankoraŭ donus al ĝi iom da viveco kaj teruran, hororigan esprimon.
-La longaj, maldikaj fingroj, kun la senkarna manradiko multe
-elstarantaj el la manikoj, estis kunfleksitaj; kun raŭka, freneza
-rido li gratis sur la litkovrilo.
-
-"Vidu, li jam elgratas sian tombon!", la malgrandulo flustris kaj per
-tio vekis la kuraciston de lia fiksa rigardado al la malsanulo. Tia,
-ĝuste tia estis lia imago pri la chevalier de Planto; tiu malica,
-griza okulo, tiuj malbonsignaj trajtoj, tiu malgrasa, fantoma
-figuro—jen ĉio estis kunigita, kion la kantistino diris pri tiu
-terura viro. Sed lia pripenso revenis al la realeco; ĉu li do ne
-ĵus ĉeestis la areston de tiu chevalier? Ĉu ne ankaŭ alia viro
-povas havi grizajn okulojn? Ĉu do estis mirige, ke malsanulo estas
-konsumita kaj pala? La kuracisto mem ridis pri si, pasigis sian manon
-trans la frunton, kvazaŭ volante forviŝi tiujn pensojn kaj aliris
-al la lito.—Sed ankoraŭ neniam dum tiom da jaroj li sentis teruron
-kaj timon ĉe la lito de malsanulo—tie, estis al li preskaŭ
-neklarigeble, lin kaptis korpremo, frosto, tremo, kiujn li vane
-klopodis venki, kaj li nevole posteniĝis, sentante la malsekan,
-senvarman manon en la sia, dum longa tempo vane serĉante la pulson.
-
-"La stultulo", la paciento kun raŭka voĉo kriis, intermiksante jen
-francan parolon, jen malbonan italan kaj kripligitan germanan, "la
-stulta malgrandulo, ŝajnas, alvenigis al mi kuraciston. Vi pardonos
-al mi, mi neniam alte taksis vian arton. La sola, kio povas sanigi
-min, estas la banoj de Ĝenovo; mi jam ordonis al la bruto, ke li
-mendu por mi poŝtoĉevalojn; mi forvojaĝos ankoraŭ hodiaŭ nokte."
-
-"Certe li forvojaĝos", la malgrandulo murmuris, "sed kun ses karbe
-nigraj ĉevaloj, kaj ne al Ĝenovo, kie dronis siatempe Fiesko, sed
-tien, kie estas la plorado kaj la grincado de la dentoj."
-
-La kuracisto vidis, ke oni multe jam ne povas helpi; li opiniis, ke
-li povas legi la antaŭsignojn de la proksima morto en la okuloj, en
-la malkvietaj movoj de la malsanulo; eĉ tiu sopiro vojaĝi foren,
-malproksimen, jam ofte anoncis rapidan finiĝon de l'vivo. Tial la
-kuracisto konsilis al li, kviete kuŝiĝi kaj promesis, ke li
-preparos malvarmigan trinkaĵon.
-
-La malsanulo furioze ridis. "Kuŝi, kviete kuŝi?", li respondis,
-"kiam mi kuŝas, mi ĉesas spiri; mi devas sidi, en la veturilo mi
-devas sidi, for, malproksimen for!—Kion diras la malgrandulo? Ĉu li
-mendis la ĉevalojn? Malgranda hundo, ĉu vi ordis mian pakaĵon?"
-
-"Ho, mia Dio!", la malgrandulo grakis, "nun li pensas pri sia
-pakaĵo; jes, pezan pakon da pekoj li kunprenas, tiu malhomo. Oni ne
-povas skribi sur la ĉielo, kiom li malbenis kaj blasfeme parolis."
-
-La medicina konsilanto ankoraŭ unu fojon kaptis la manon de la
-malsanulo. "Ekfidu al mi", li diris, "eble tamen la arto ankoraŭ
-povos utili al vi; via servisto diras al mi, ke pafvundo al vi
-krevis; lasu min esplori." Murmurante la malsanulo konsentis, li
-montris al sia brusto. La kuracisto forprenis bandaĝon malbone
-surmetitan, li trovis—pikvundon proksime de la koro.—Strange! ĝi
-estis la sama grando, la sama loko, kiel ĉe la vundo de la
-kantistino.
-
-"Tio estas freŝa vundo, piko!", la kuracisto ekkriis kaj suspekteme
-rigardis la malsanulon. "Kie vi ricevis tiun vundon?"
-
-"Ĉu vi pensas, ke mi interbatalis kun iu? Ne, per la diablo! Mi
-havis tranĉilon en la brusta poŝo, malsupren falis ŝtuparon kaj
-min iom gratvundetis."
-
-"Iom gratvundetis!", Lange pensis, "kaj tamen li mortos de tiu
-vundo."
-
-Li dume preparis iom da limonado kaj prezentis ĝin al la malsanulo;
-tiu ĝin albuŝigis per nefirma mano; ĝi ŝajne freŝigis lin; dum
-kelke da minutoj li estis silenta kaj kvieta; sed vidante, ke li
-verŝis kelke da gutoj sur la litkovrilon, li komencis blasfemi kaj
-postulis naztukon. La lakeo flugkuris al kofro, malŝlosis kaj eligis
-tukon—la kuracisto rigardis al ĝi, terura suspekto en li
-naskiĝis—li ree rigardis, ĝi estis la sama koloro, la sama ŝtofo,
-ĝi estis la tuko, trovita ĉe la kantistino. La malgrandulo volis
-transdoni ĝin al la malsanulo; li repuŝis ĝin: "Al la diablo,
-bruto! Kiom ofte mi devas diri tion, heliotropan akvon sur ĝin!" La
-servisto elserĉis malgrandan botelon kaj aspergis la tukon; agrabla
-odoro disvastiĝis en la ĉambro—ĝi estis la sama parfumo, kiun
-surhavis la alia, trovita tuko.
-
-La medicina konsilanto tremis per la tuta korpo; ne plu estis
-dubeble, ke li havas antaŭ si la atencinton de la kantistino
-Bianetti, tiun chevalier de Planto; ĝi estis senhelpa homo,
-malsanulo, mortanto, kiu sidis en la lito, sed al la kuracisto estis,
-kvazaŭ ĉiumomente li povas sin ĵeti el la lito kaj kapti lian
-gorĝon; li prenis sian ĉapelon, la proksimeco de la terura homo
-forpelis lin.
-
-La malgranda lakeo retenis lin per la jako, kiam li vidis lin foriri.
-"Ho, via moŝto!", li ĝemis, "Vi ja ne volas lasi min sola ĉe li?
-Mi ne povas elteni tion, se li nun mortus kaj poste tuj kiel flanela
-fantomo kun la dormoĉapo sur la kranio promenus tien kaj reen en la
-ĉambro! Pro Dio, ne forlasu min!"
-
-La malsanulo terure rikanis kaj intermikse ridis kaj blasfemis, li
-ŝajne volis veni helpi la malgrandulon; li etendis el la lito
-longan, senkarnan kruron, kunfleksante la maldikajn fingrojn li
-minacis al la kuracisto. Sed tiu ne plu povis elteni tion; la frenezo
-ŝajne infektis lin; li repuŝis la malgrandulon kaj forkuris el la
-ĉambro; ankoraŭ sur la plej malsupraj ŝtuparoj li aŭdis la
-teruran ridon de la mortigisto.
-
-
-
-
-XII.
-
-
-En la mateno post tiu nokto bela urba kaleŝo haltis antaŭ la hotelo
-de Portugalujo; eliris tri personoj, vualita sinjorino kaj du nejunaj
-sinjoroj kaj supreniris la ŝtuparon. "Ĉu sinjoro la supera
-tribunala referendario _Pfälle_ jam estas supre?", unu el tiuj
-sinjoroj demandis la kelneron, kiu ilin suprenkondukis. Tiu jesis,
-kaj la sinjoro daŭrigis: "Kaj tamen estas stranga dispono de la
-sorto, ke li malsupren falas la ŝtuparon kaj mem puŝas la ponardon
-en sian bruston, ke li mem malhelpas sin, forkuri, ke ĝuste vi,
-Lange, estas vokata al li!"
-
-"Certe", la vualita sinjorino diris, "sed ĉu vi ne trovas strangan
-fatalon ankaŭ en tiuj naztukoj? La unun li devis lasi ĉe mi, kia
-hazardo! La alian li devis postuli ĝuste en la momento, kiam la
-doktoro ankoraŭ estas ĉe li."
-
-"Tiel devis okazi", la dua sinjoro respondis, "oni ne povas diri ion
-alian, ol ke tio devis fariĝi. Sed en tiu vortico mi preskaŭ
-forgesis ion; diru, kio estas pri la paŝaho de Janina? Signora
-supozeble ja eraris. Ĉu vi ree elliberigis lin? Kiu estis la
-kompatindulo?"
-
-"Neniel kaj male"; la unua diris, "mi konvinkis min, ke li estas
-kunkulpulo de la chevalier, kies postsignojn mi jam de longe sekvis.
-Mi jam alkondukigis lin ĉi tien, li estos kunfruntigata kun la
-atencinto."
-
-"Ĉu efektive?", la sinjorino ekkriis. "Kunkulpulo?"
-
-"Jen ja", la sinjoro diris kun ruza rideto, "mi scias multajn
-aferojn, eĉ se oni ilin ne diris al mi. Sed dank' al Dio, ni alvenis
-supre, tie jam estas n-ro 53. Fraŭlino, bonvolu dume eniri ĉi tie,
-en n-ron 54: la orkestrestro permesis tion kaj ne elpelos vin; tion
-mi garantius. Kiam estos via vico esti pridemandata, mi vokos vin."
-
-Estas superflue por ni diri, ke la tri personoj estis la kantistino,
-la doktoro kaj la direktoro; ili venis por akuzi la kavaliron de
-Planto pri mortigo provita. La direktoro kaj la medicina konsilanto
-eniris; la malsanulo ankoraŭ same sidis en la lito, kiel la
-kuracisto vidis lin en la nokto; nur liaj trajtoj en la taglumo
-ŝajnis ankoraŭ pli teruraj, la esprimo de liaj okuloj, jam
-ekrigidiĝantaj, ankoraŭ pli hororiga. Per senvivaj okuloj li
-rigardis jen la kuraciston, jen la direktoron; poste li ŝajne
-pripensis, kio nun okazas en lia ĉambro, ĉar referendario Pfälle,
-mallonga, juna viro kun ruĝaj vangoj kaj malgrandaj okuletoj, estis
-konvene stariginta tablon, metis antaŭ sin kolonon da paperoj kaj
-tenis en la dekstra mano longan cignoplumon, por protokoli.
-
-"Bruto, kion deziras la sinjoroj?", la malsanulo per malforta voĉo
-kriis al la malgranda lakeo. "Vi ja scias, ke mi ne akceptas
-vizitojn."
-
-La direktoro aliris proksimen antaŭ lin, firme lin rigardis kaj
-diris akcente: "Chevalier de Planto!"
-
-"_Qui vive[25]?_", la malsanulo ekkriis kaj abrupte levis la
-dekstran manon al la dormoĉapo, kvazaŭ volante militiste saluti.
-
-"Sinjoro, vi estas la chevalier de Planto?" la alia daŭrigis.
-
-La grizaj okuloj ekbrilis, li pike ekrigardis la direktoron kaj la
-referendarion, kun moka mieno skuis la kapon kaj respondis: "La
-chevalier jam de longe estas mortinta!"
-
-"Ĉu vere? Kiu do estas vi? Respondu, mi demandas vin en la nomo de
-la reĝo!"
-
-La malsanulo ridis: "Mia nomo estas Lorier; Bruto, donu al la sinjoro
-mian pasporton!"
-
-"Ne estas necese; ĉu vi konas tiun tukon, sinjoro?"
-
-"Kial mi ne konus ĝin? Vi tie forprenis ĝin de mia seĝo; por kio
-la demandoj, por kio la scenoj? Vi ĝenas min, sinjoro!"
-
-"Bonvolu rigardi al via maldekstra mano", la direktoro diris; "tie vi
-ja tenas vian tukon; ĉi tiu estis trovata en la domo de iu Giuseppa
-Bianetti."
-
-La malsanulo furioze ekrigardis la virojn; li pugnigis sian manon kaj
-grincigis la dentojn; li obstine silentadis, kvankam la direktoro
-ripetis siajn demandojn. Tiu nun donis signon al la kuracisto; li
-eliris kaj baldaŭ poste revenis kun la kantistino, la orkestrestro
-Boloni kaj la ...a ŝtatsendito en la ĉambron.
-
-"Sinjoro barono de Martinow", la direktoro sin turnis al ĉi tiu,
-"ĉu vi rekonas tiun viron kiel la saman, kiu en Parizo estis konata
-al vi kiel chevalier de Planto?"
-
-"Mi rekonas lin kiel la saman", la barono respondis, "kaj ripetas
-miajn deklarojn pri li, kiujn mi donis pli antaŭe por protokoli."
-
-"Giuseppa Bianetti, ĉu vi rekonas lin kiel la saman, kiu forkondukis
-vin el la domo de via duonpatro, kunprenis en sian domon en Parizo,
-la sama, kiun vi akuzas pri provita mortigo?"
-
-La kantistino tremis, vidante la teruran viron; ŝi volis respondi,
-sed li mem al ŝi evitigis ĉian konfeson. Li pli alten levis sin,
-lia lana ĉapo ŝajne pli pinta suprenstaris, liaj brakoj estis
-rigidaj, li ŝajne kun peno movis ilin, sed liaj fingroj konvulsie
-dis- kaj kunfleksiĝis; lia voĉo jam nur mallaŭte kaj raŭke
-suprenrampis el la brusto; eĉ lia rido kaj liaj blasfemoj preskaŭ
-fariĝis flustrado: "Ĉu vi venas, viziti min, Schepperl?", li diris.
-"Jen vi bele agas. Ĉu ne, mia vidiĝo vin tre plezurigas! Mi vere
-bedaŭras, ke mi ne pli bone vin trafis, per tio mi estus evitiginta
-al vi, vidi vian onklon antaŭ lia forvojaĝo mokata de tiuj germanaj
-brutoj!"
-
-"Por kio ni ankoraŭ bezonas atestojn?", la direktoro interrompis
-lin. "Sinjoro referendario Pfälle, skribu arestordonon kontraŭ—"
-
-"Kion vi faras?", la kuracisto ekkriis, "ĉu vi do ne vidas, ke la
-morto jam minacas lian koron? Li ne plu vivos kvaronhoron. Rapidu, se
-vi ankoraŭ devas demandi pri io."
-
-La direktoro ordonis al la lakeo, voki la juĝejajn servistojn, ili
-suprenkonduku la kaptiton; la malsanulo pli kaj pli kadukiĝis, liaj
-okuloj ŝajne haltis, ili havis nur unu direkton, al la kantistino;
-sed ankaŭ nun ŝajne ankoraŭ fulmobrilis el ili furiozo kaj kolero:
-"Schepperl", li ree diris, "vi malfeliĉigis, pereigis min, tial vi
-meritus la morton; vi pereigis vian patron, ili kondamnis lin al la
-galeroj, ĉar li vendis vin al mi por mono; li min petegis, kadavrigi
-vin; mi bedaŭras, ke mi tremis. Malbenitaj estu tiuj manoj, eĉ ne
-plu povintaj firme puŝi!" Liaj abomenindaj blasfemoj, kiujn li
-eligis pri si kaj Giuseppa, estis interrompataj per nova aperaĵo. Du
-juĝejaj servistoj alkondukis viron turke vestitan; estis la
-malfeliĉa Ali, la paŝaho de Janina—la turbano kovris la kompatigan
-kapon de la konsilanto Bolnau. Ĉiuj miregis pri tiu vidaĵo kaj
-precipe la orkestrestro ŝajnis konsternita; li iĝis pala kaj ruĝa
-kaj deturnis sian vizaĝon. "_Monsieur_[26] de Planto", la
-direktoro diris, "ĉu vi konas tiun viron?" La malsanulo estis
-ferminta la okulojn; li pene disigis la palpebrojn kaj diris: "Al
-la diabloj, mi ne konas lin!"
-
-La turko kun afliktita mieno rigardis la ĉirkaŭstarantojn. "Mi ja
-sciis, ke tiel okazos", li diris en plorema tono, "mi jam longe
-antaŭsentis tion. Sed fraŭlino Bianetti, kiel vi do povis tiom
-malfeliĉigi senkulpan homon?"
-
-"Kio do estas pri tiu sinjoro?" la kantistino diris. "Mi ne konas
-lin. Sinjoro direktoro, kion do faris tiu?"
-
-"Signora", la direktoro diris kun profunda seriozo, "antaŭ la
-tribunalo nenia pardonemo aŭ indulgo valoras, vi devas koni tiun
-sinjoron; ĝi estas la komerca konsilanto Bolnau. Via propra
-ĉambristino konfesis, ke vi kriis lian nomon ĉe la atenco."
-
-"Certe", la paŝaho plendis—"diris mian nomon en tiel suspektigaj
-cirkonstancoj."
-
-La kantistino ekmiris, intensa ruĝo pasis trans ŝian belan
-vizaĝon, tre emociite ŝi kaptis la manon de la orkestrestro;
-"Carlo", ŝi ekkriis, "nun mi devas paroli, mi ne povas silenti pri
-tio; jes, sinjoro direktoro, mi supozeble diris tiun karan nomon, sed
-mi ne celis tiun sinjoron, sed—"
-
-"Min", la orkestrestro diris kaj paŝis antaŭen. "Mia nomo estas, se
-mia kara patro, tie staranta, permesas, _Karl_[27] Bolnau!"
-
-"Karlo! Muzikisto! Amerikano!" la turko kriis kaj ĉirkaŭprenis lin.
-"Tio estas la unua saĝa vorto en via vivo, vi liberigis min el
-granda mizero."
-
-"Se estas tiel", la direktoro diris, "vi estas libera, kaj ni bezonas
-en ĉi tiu afero okupi nin nur pri la ĉeestanta sinjoro chevalier de
-Planto." Li sin turnis posten al la lito; tie staris la kuracisto kaj
-tenis la manon de la mortigisto en la sia. Li serioze kaj kviete
-metis ĝin sur la litkovrilon kaj fermis liajn rigidajn okulojn.
-"Direktoro", li diris, "tiu nun respondas al pli alta juĝisto."
-
-Oni komprenis lin; ili eliris el la ĉambro de la terura mortinto kaj
-eniris transe ĉe la orkestrestro, la feliĉa, retrovita filo de la
-paŝaho; la kantistino kaŝis sian vizaĝon sur la brusto de la
-amato, ŝiaj larmoj torente verŝiĝis, sed ili estis la lastaj,
-kiujn ŝi ploris pri sia malfeliĉa sorto; ĉar la paŝaho ridetante
-ĉirkaŭiris la belegan paron, li ŝajne ellaboris grandan decidon;
-li sekrete interkonsiliĝis kun la medicina konsilanto kaj de tiu
-aliris al sia filo kaj la kantistino. "Plej kara fraŭlino", li
-diris, "pro vi mi suferis multe, vi tiel suspektige diris mian nomon,
-ke mi petas vin, interŝanĝi ĝin kun la via. Vi hieraŭ malakceptis
-mian teleron kun punĉo, ĉu vi ree forpuŝos min, se mi prezentas al
-vi la ĉeestantan sinjoron Karlo Bolnau, mian muzikeman filon,
-petante, ke vi prenu lin kiel edzon?"
-
-Ŝi ne rifuzis; kun larmoj de ĝojo ŝi kisis lian manon, la
-orkestrestro ravite ĉirkaŭprenis ŝin kaj ĉi-foje ŝajne tute
-forgesis sian subliman patoson. La komerca konsilanto siaparte kaptis
-la manon de la kuracisto: "Lange, diru, ĉu mi povis pensi, ke tiel
-okazos, kiam vi timigis min ĝis ekstremo, kiam mi nombris la
-fenestrovitrojn de la palaco, kaj vi diris al mi: Ŝia lasta vorto
-estis Bolnau?"
-
-"Nu, kion vi volas ankoraŭ!" ridetante respondis la medicina
-konsilanto. "Ja estis bone, ke mi tiam ĝin diris al vi; mi ne scias,
-ĉu ĉio estus okazinta same sen la lasta vorto de la kantistino."
-
-
-
-
-Klarigaj notoj de la tradukinto.
-
-
-[1] germane _Kommerzienrat_, titolo, kiun povis ricevi
-ŝatata komercisto aŭ industriulo.
-
-[2] (itala) = kun subpremata voĉo.
-
-[3] germane _Medizinalrat_. Precipe en Pruslando
-oficiala titolo de kuracisto, kiu estas teknika referatisto de la
-distrikta registaro.
-
-[4] (it.) = sinjorino.
-
-[5] pron. Baruĥ.
-
-[6] laŭvorte: nigra, blanka, bruna, farmbienulo, muelisto,
-kampulo (nomoj en Germanlando tre oftaj).
-
-[7] (franca) = ĝis la revido.
-
-[8] (franca) = fama juĝafero.
-
-[9] = pendigan ŝnuron.
-
-[10] (itala formo de) Karlo.
-
-[11] (it. f. d.) Jozefino.
-
-[12] (itala muzika termino) = sufiĉe rapide.
-
-[13] (it. muz. term.) = iom modere.
-
-[14] (franca) = ĉielo!
-
-[15] (itala) = amantoj.
-
-[16] (akc. António, itala formo de) Antono.
-
-[17] pron. Ŝeperl.
-
-[18] (germ.) mallongigaĵo de Kristino.
-
-[19] (franca) = Jes, tio estas filinoj (aŭ publikulinoj,
-laŭ alia senco de la franca vorto).
-
-[20] (franca) = kavaliro de _Planto_.
-
-[21] (itala) = majstro.
-
-[22] [AFGR] Tia ideo kaj precipe esprimo de ideo aŭ sento
-kiu estas (senkonscie) pasigita de la memoro, sed prezentas sin kiel
-nove estiĝintan.
-
-[23] en la IIa volumo de _La Revuo_ sur paĝo 70 (Rab: IV, 5).
-
-[24] (franca) = bonan tagon, bonan tagon!
-
-[25] (franca) = jen kiu?
-
-[26] (franca) = Sinjoro.
-
-[27] (germana formo de) Karlo.
-
-
-
-
-
-Esperanto-Verlag Friedrich Ellersiek Berlin S 59
-
-_Nova Esperanto-Biblioteko No. 5:_
-
-Pro kio?
-
-Internacia kriminal-romano orginale verkita de Argus
-
-Prezo: bele kart. 9.— M. (al eksterlando kun altigoj
-laŭ E-Katalogo) Sendkostoj 80 Pf. (eksterlanden 1.20 M.)
-
-Kompetenta juĝo pri la verko:
-
-En la nuna tempo, kiam oni, bedaŭrinde pli ol dezirite,
-devas kutimigi sin al ĉiutagaj kriminalaĵoj, akriĝas ankaŭ
-la sento pri elpensita kriminalromano. Mi legis la verkon
-"Pro kio" kun ĝojo kaj ĝuo, ĉar la dissolvo de la komplikaĵoj
-estas lerta, la streĉeco de l'atento de la leganto estas
-restigata ĝis la lasta momento, kaj la lingvo estas majstra.
-Ĝuste ĉi tio ŝajnas al mi grava, ĉar ĝi denove pruvas la
-kapablecon de Esperanto kiel konversacia lingvo kaj ĉarme
-kaj efike enkondukas la komencantan Esperantiston en la
-modernan ĉiutagan vivon. Pro ĉi tiuj kaŭzoj mi volonte
-donas al "Pro kio?" mian varman rekomendon por ĝia vojo
-kaj deziras al ĝi plenan sukceson.
-
-  _Dro Albert Steche_,
-  prezidanto de Germana Esperanto-Asocio.
-
-
-
-_Nova Esperanto-Biblioteko No. 6:_
-
-Elektitaj poemoj de Heinrich Heine
-
-Tradukitaj de Friedrich Pillath
-
-Dua, kompletigita eldono
-
-Prezo: bele kart. 4.— M. (al eksterlando kun altigoj
-laŭ E-Katalogo) Sendkostoj 40 Pf. (eksterlanden 80 Pf.)
-
-Unu el la plej belaj verkoj de la Esperanto-Literaturo!
-S-ino _Marie Hankel_, prezidantino de Esperantista Literatura
-Asocio, juĝas pri ĝi jene: "La Elektitaj Poemoj (nova eldono)
-estas vera trezoro kaj la plej efika pruvo por la beleco
-de nia lingvo."
-
-
-
-Esperanto-Verlag Friedrich Ellersiek Berlin S 59
-
-_Nova Esperanto-Biblioteko No. 7:_
-
-P. William
-
-Legolibro
-
-Unua volumo:
-
-Internacia Anekdotaro
-
-Prezo: 6.— M. (al eksterlando kun altigoj laŭ
-E-Katalogo) Sendkostoj 40 Pf. (eksterlanden 80 Pf.)
-
-Ĉi tiu libro bonege taŭgas kiel legaĵo en kursoj kaj en
-ekzercaj rondoj. Ĝia modelstila enhavo pritraktas la plej
-diversajn aferojn de la homa vivo, kaj tial la libro prezentas
-grandan provizon de vortoj kaj riĉecon de gramatikaj formoj
-konscie uzitaj.
-
-
-
-Dokumentoj de Esperanto
-
-  Informilo pri la historio kaj organizo
-  de la Esperanta movado
-
-Kunmetita de
-
-Dro A. Möbusz, Lübeck
-
-Prezo: kart. 25.— M. (al eksterlando kun altigoj laŭ
-E-Katalogo) Sendkostoj 1.— M. (eksterlanden 2.40 M.)
-
-Ĉiu Esperantano, kiu volas informi sin pri la historio kaj
-scienca bazo de la Lingvo Internacia, pri la Esperanto-movado
-kaj pri la organizo de la Esperantistaro, nepre devas posedi
-ĉi tiun fundamentan verkon. La libro enhavas i. a. ĉiujn
-kongresparoladojn de Dro Zamenhof kaj multajn aliajn gravajn
-dokumentojn.
-
-
-Buchdruckerei für fremde Sprachen Max Schmersow, Kirchhain N.-L.
-
-
-
-
-
-
-End of the Project Gutenberg EBook of La Kantistino, by Wilhelm Hauff
-
-*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA KANTISTINO ***
-
-***** This file should be named 24763-0.txt or 24763-0.zip *****
-This and all associated files of various formats will be found in:
-        http://www.gutenberg.org/2/4/7/6/24763/
-
-Produced by Andrew Sly and the Online Distributed
-Proofreading Team at http://www.pgdp.net
-
-
-Updated editions will replace the previous one--the old editions
-will be renamed.
-
-Creating the works from public domain print editions means that no
-one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
-(and you!) can copy and distribute it in the United States without
-permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
-set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
-copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
-protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
-Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
-charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
-do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
-rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
-such as creation of derivative works, reports, performances and
-research.  They may be modified and printed and given away--you may do
-practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
-subject to the trademark license, especially commercial
-redistribution.
-
-
-
-*** START: FULL LICENSE ***
-
-THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
-PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
-
-To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
-distribution of electronic works, by using or distributing this work
-(or any other work associated in any way with the phrase "Project
-Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
-Gutenberg-tm License (available with this file or online at
-http://gutenberg.org/license).
-
-
-Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
-electronic works
-
-1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
-electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
-and accept all the terms of this license and intellectual property
-(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
-the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
-all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
-If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
-Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
-terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
-entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
-
-1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
-used on or associated in any way with an electronic work by people who
-agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
-things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
-even without complying with the full terms of this agreement.  See
-paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
-Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
-and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
-works.  See paragraph 1.E below.
-
-1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
-or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
-Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
-collection are in the public domain in the United States.  If an
-individual work is in the public domain in the United States and you are
-located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
-copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
-works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
-are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
-Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
-freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
-this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
-the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
-keeping this work in the same format with its attached full Project
-Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
-
-1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
-what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
-a constant state of change.  If you are outside the United States, check
-the laws of your country in addition to the terms of this agreement
-before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
-creating derivative works based on this work or any other Project
-Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
-the copyright status of any work in any country outside the United
-States.
-
-1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
-
-1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
-access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
-whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
-phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
-Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
-copied or distributed:
-
-This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
-almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
-re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
-with this eBook or online at www.gutenberg.org
-
-1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
-from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
-posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
-and distributed to anyone in the United States without paying any fees
-or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
-with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
-work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
-through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
-Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
-1.E.9.
-
-1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
-with the permission of the copyright holder, your use and distribution
-must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
-terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
-to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
-permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
-
-1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
-License terms from this work, or any files containing a part of this
-work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
-
-1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
-electronic work, or any part of this electronic work, without
-prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
-active links or immediate access to the full terms of the Project
-Gutenberg-tm License.
-
-1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
-compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
-word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
-distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
-"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
-posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
-you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
-copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
-request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
-form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
-License as specified in paragraph 1.E.1.
-
-1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
-performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
-unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
-
-1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
-access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
-that
-
-- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
-     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
-     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
-     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
-     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
-     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
-     must be paid within 60 days following each date on which you
-     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
-     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
-     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
-     address specified in Section 4, "Information about donations to
-     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
-
-- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
-     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
-     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
-     License.  You must require such a user to return or
-     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
-     and discontinue all use of and all access to other copies of
-     Project Gutenberg-tm works.
-
-- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
-     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
-     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
-     of receipt of the work.
-
-- You comply with all other terms of this agreement for free
-     distribution of Project Gutenberg-tm works.
-
-1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
-electronic work or group of works on different terms than are set
-forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
-both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
-Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
-Foundation as set forth in Section 3 below.
-
-1.F.
-
-1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
-effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
-public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
-collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
-works, and the medium on which they may be stored, may contain
-"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
-corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
-property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
-computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
-your equipment.
-
-1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
-of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
-Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
-Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
-liability to you for damages, costs and expenses, including legal
-fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
-LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
-PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
-TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
-LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
-INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
-DAMAGE.
-
-1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
-defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
-receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
-written explanation to the person you received the work from.  If you
-received the work on a physical medium, you must return the medium with
-your written explanation.  The person or entity that provided you with
-the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
-refund.  If you received the work electronically, the person or entity
-providing it to you may choose to give you a second opportunity to
-receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
-is also defective, you may demand a refund in writing without further
-opportunities to fix the problem.
-
-1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
-in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
-WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
-WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
-
-1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
-warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
-If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
-law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
-interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
-the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
-provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
-
-1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
-trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
-providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
-with this agreement, and any volunteers associated with the production,
-promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
-harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
-that arise directly or indirectly from any of the following which you do
-or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
-work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
-Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
-
-
-Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
-
-Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
-electronic works in formats readable by the widest variety of computers
-including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
-because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
-people in all walks of life.
-
-Volunteers and financial support to provide volunteers with the
-assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
-goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
-remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
-and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
-To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
-and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
-and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
-
-
-Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
-Foundation
-
-The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
-501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
-state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
-Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
-number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
-http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
-Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
-permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
-
-The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
-Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
-throughout numerous locations.  Its business office is located at
-809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
-business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
-information can be found at the Foundation's web site and official
-page at http://pglaf.org
-
-For additional contact information:
-     Dr. Gregory B. Newby
-     Chief Executive and Director
-     gbnewby@pglaf.org
-
-
-Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
-Literary Archive Foundation
-
-Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
-spread public support and donations to carry out its mission of
-increasing the number of public domain and licensed works that can be
-freely distributed in machine readable form accessible by the widest
-array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
-($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
-status with the IRS.
-
-The Foundation is committed to complying with the laws regulating
-charities and charitable donations in all 50 states of the United
-States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
-considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
-with these requirements.  We do not solicit donations in locations
-where we have not received written confirmation of compliance.  To
-SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
-particular state visit http://pglaf.org
-
-While we cannot and do not solicit contributions from states where we
-have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
-against accepting unsolicited donations from donors in such states who
-approach us with offers to donate.
-
-International donations are gratefully accepted, but we cannot make
-any statements concerning tax treatment of donations received from
-outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
-
-Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
-methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
-ways including checks, online payments and credit card donations.
-To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
-
-
-Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
-works.
-
-Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
-concept of a library of electronic works that could be freely shared
-with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
-Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
-
-
-Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
-editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
-unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
-keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
-
-
-Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
-
-     http://www.gutenberg.org
-
-This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
-including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
-subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/old/24763-0.zip b/old/24763-0.zip
deleted file mode 100644
index c8c4d4a..0000000
--- a/old/24763-0.zip
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-h.zip b/old/24763-h.zip
deleted file mode 100644
index e5675ff..0000000
--- a/old/24763-h.zip
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-h/24763-h.htm b/old/24763-h/24763-h.htm
deleted file mode 100644
index 770702c..0000000
--- a/old/24763-h/24763-h.htm
+++ /dev/null
@@ -1,2668 +0,0 @@
-<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN"
-     "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd">
-<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo">
-<head>
-<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
-<title>La Kantistino</title>
-<style type="text/css">
-<!--
-body {padding-right: 10%; padding-left: 10%;}
-div#titolpagho {text-align: center; line-height: 2.0; margin-top: 4em;}
-div#verso {text-align: center; font-size: 90%; margin-top: 3em;}
-h3 {text-align: center; font-size: 1.2em; padding-top: 4em; margin-bottom: 2em;}
-.paghnumero {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right;}
-a.notosigno {font-size: .8em; vertical-align: super;}
-div#piednotoj, div#tpnotoj {border: dashed 1px; padding: 1em; margin-top: 4em;}
-.piednoto {margin-left: 10%; margin-right: 10%; text-indent: -2em; font-size: 0.9em;}
-hr {width: 50%;}
-span.gesp {letter-spacing: 0.1em;}
-a {text-decoration:none;}
-.respondecolinio {text-align: right; padding-right: 8%;}
-td {padding: 0.3em;}
-td.numero {text-align: right; vertical-align: top;}
-div.reklamo {margin-top: 2em; margin-bottom: 2em; padding-left: 3em; padding-right: 3em;}
-.reklamo p {margin-top: 0.5em; margin-bottom: 0em;}
--->
-</style>
-</head>
-
-<body>
-
-
-<pre>
-
-The Project Gutenberg EBook of La Kantistino, by Wilhelm Hauff
-
-This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
-almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
-re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
-with this eBook or online at www.gutenberg.org
-
-
-Title: La Kantistino
-
-Author: Wilhelm Hauff
-
-Translator: Eugen Wüster
-
-Release Date: March 6, 2008 [EBook #24763]
-
-Language: Esperanto
-
-Character set encoding: UTF-8
-
-*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA KANTISTINO ***
-
-
-
-
-Produced by Andrew Sly and the Online Distributed
-Proofreading Team at http://www.pgdp.net
-
-
-
-
-
-
-</pre>
-
-
-
-<div id="titolpagho">
-<p>Nova Esperanto-Biblioteko<br />
-
-No 8</p>
-
-<h2>Vilhelmo Hauff</h2>
-
-<h1>La Kantistino</h1>
-
-<p>Novelo</p>
-
-<p>El la germana originalo tradukis<br />
-
-Eugen W&uuml;ster</p>
-
-<img src="images/emblemo.png"
-alt="[Friedrich Ellersiek emblemo]" width="97" height="97" />
-
-
-<p>Berlin 1921</p>
-
-<p>Esperanto-Verlag Friedrich Ellersiek</p>
-</div>
-
-<div id="verso">
-<p>Alle Rechte vorbehalten.</p>
-
-<p>&#264;iuj rajtoj estas rezervitaj.</p>
-
-<p>Copyright 1921 by Friedrich Ellersiek, Berlin.</p>
-</div>
-
-
-
-<h3>Anta&#365;parolo de la tradukinto</h3>
-
-<p>Iomete atingi tion, kion oni postulas de nacilingva traduko, t. e.
-forgesigi al sperta legonto, ke la originalo ne estas verkita en lia
-patrina lingvo, kaj havigi al li ne nur pensojn, sed anka&#365;
-sentimentojn, estis la celo de mia provo.</p>
-
-<p><span class="gesp">Vieno</span>, 1<sup>an</sup> de jan. 1917.</p>
-
-<p>Anta&#365; la preso ankora&#365;foje trarigardante la manuskripton mi
-&#349;an&#285;is diversa&#309;ojn, sed &#285;enerale ne volis kontra&#365;agi la tiaman
-intencon.</p>
-
-<p><span class="gesp">Berlino-Charlottenburg</span>, febr. 1921.</p>
-
-<p class="respondecolinio"><b>E. W.</b></p>
-
-
-
-
-
-<h3>Vivo kaj verkado de Hauff</h3>
-
-<p>Vilhelmo Hauff, naskita 29. XI. 1802 en Stuttgart, vizitis la monakan
-lernejon de Blaubeuren kaj en T&uuml;bingen studis teologion. Reveninte en
-sian patrourbon, li publicis sian unuan verkon "Fabela almanako por
-la jaro 1826", al kiu sekvis 2<sup>a</sup> kaj 3<sup>a</sup> jarkolektoj. La rakontoj
-trovi&#285;intaj en ili estis favore akceptataj kaj atingis sub la titolo
-"Fabeloj" multfojajn represojn. En 1827 aperis la "Komunikoj el la
-memuaroj de l'satano", ne finitaj, kaj en la sama jaro "La viro en la
-luno". Tiu romano unue estis verkita en la ekscentra stilo de la tiam
-moderna H. Clauren, sed la&#365; konsilo kelke da strekoj &#349;an&#285;is la
-imiton al karikaturo. Same pri Cl. okupi&#285;as la sarkasma "Disputa
-prediko pri H. Clauren kaj la viro en la luno, farita al la germana
-publiko". En la da&#365;ro de mallonga tempo plue estis kreata la
-ampleksa historia romano "Lichtenstein", "Fantazia&#309;oj en la bremena
-urbdoma kelo" kaj la noveloj "La Almozulino de la ponts des arts",
-"La bildo de l'imperiestro", "Judo S&uuml;&szlig;" kaj "La Kantistino".</p>
-
-<p>Anka&#365; nombro da poemoj estis fluinta el la plumo de la juna a&#365;toro,
-kiam de li, de post januaro redaktisto de "Morgenpost", la morto
-forprenis &#285;in 11 tagojn anta&#365; lia 25<sup>a</sup> naskotago.</p>
-
-<p>La 18-an de Novembro kiel lian mortodaton surhavas la monumento
-13 jarojn poste konstruita por glori lin en loko, kiu al lia
-rakontista arto dankas sian propran gloron: &#265;e la kastelo
-Lichtenstein.</p>
-
-<p class="paghnumero">5</p>
-
-
-
-
-<h3>I.</h3>
-
-<p>"Tio estas stranga okaza&#309;o!" la komerca konsilanto<a href="#pn01" class="notosigno">[1]</a> <i>Bolnau</i>
-diris al konato, kiun li renkontis sur la Lar&#285;a strato en <i>B</i>.
-"Konfesu mem, ke ni vivas en malbona tempo."</p>
-
-<p>"Vi pensas pri la afero en la nordo?", la konato respondis. "&#264;u vi
-ricevis komercajn informojn? &#264;u la ministro de l'eksterlandaj aferoj
-pro malnova amikeco diris al vi detalojn?"</p>
-
-<p>"Pa, lasu min trankvila pri politiko kaj &#349;tatbiloj; tio neniel
-interesas min. Ne, mi celas la aferon pri <i>Bianetti</i>."</p>
-
-<p>"Pri la kantistino? &#264;u &#349;i ree estas dungita? Oni ja diris, ke
-okazis malakordo inter &#349;i kaj la orkestrestro&mdash;"</p>
-
-<p>"Sed pro Dio", la komerca konsilanto ekkriis kaj miregante haltis;
-"en kiuj drinkeja&#265;oj vi do restadas, ke vi ne scias, kio okazas en
-la urbo? Do vi ne scias, kio fari&#285;is al Bianetti?"</p>
-
-<p>"Nenian vorton, per mia honoro; kio do okazis pri &#349;i?"</p>
-
-<p>"Nu, nenio alia okazis al &#349;i, ol ke &#349;i hodia&#365; nokte estis
-mortpikata."</p>
-
-<p>La komerca konsilanto inter siaj konatoj estis konsiderata kiel
-&#349;ercemulo, kiu, matene de la dekunua &#285;is tagmezo farante siajn
-promenadojn sur la Lar&#285;a strato, &#349;atis haltigi la homojn kaj
-improvize kredigi ion al ili. Tial la konato ne estis tre kortu&#349;ita
-de tiu terura sciigo,<span class="paghnumero">6</span> sed respondis: "Ion alian vi do hodia&#365; ne scias,
-Bolnau? Vi supozeble estas tute el&#265;erpinta vian spriton, ke vi
-pentras per tiel akraj koloroj. Cetere, se alian fojon vi ree
-haltigos min sur la Lar&#285;a strato, tiam elpensu ion pli sa&#285;an; alie
-mi estos devigata, iri malrektan vojon, hejmen irante de la
-kancelario."</p>
-
-<p>"Li ree ne kredas &#285;in!", la promenanto ekkriis, "Vidu, li ree ne
-kredas &#285;in! Se mi estus dirinta, ke la imperiestro de Maroko estas
-mortpikita, vi estus danke akceptinta kaj disvastiginta la sciigon,
-&#265;ar tie jam okazis similaj aferoj. Sed, se kantistino &#265;i tie en B.
-estas mortpikata, neniu volas kredi, &#285;is kiam oni vidas la funebran
-irantaron. Sed, karulo, &#265;i tiun fojon &#285;i estas vera, tiel vera,
-kiel mi estas honesta viro."</p>
-
-<p>"Homo! pripensu, kion vi diras!", la amiko kun teruro ekkriis.
-"Mortinta, vi diris? Bianetti mortpikita?"</p>
-
-<p>"Mortinta anta&#365; unu horo &#349;i ankora&#365; ne estis, sed &#349;i estas
-morti&#285;anta, tio almena&#365; estas certa."</p>
-
-<p>"Sed parolu fine, pro Dio! Kiel oni povas mortpiki kantistinon? &#264;u
-ni do vivas en Italujo? Por kio do ekzistas la la&#365;dinda polico? Kiel
-la afero do fari&#285;is? Mortpikita?"</p>
-
-<p>"Sed ne kriu tiel surdige", Bolnau kvietigante respondis. "La homoj
-jam elmetas la kapojn el &#265;iuj fenestroj por vidi, kie estas la
-strata tumulto. Vi ja povas plendi <i>sotta voce</i><a href="#pn02" class="notosigno">[2]</a>, kiom ajn vi
-volas. Kiel la afero fari&#285;is, vi demandas? Jen vidu, pri tio ja
-estas la demando; tion &#285;is nun neniu scias. Hiera&#365; nokte la bela
-infanino ankora&#365; estis &#265;e la maskobalo, tiel aminda, tiel rava kiel
-&#265;iam, kaj hodia&#365; nokte je la dekdua la medicina konsilanto<a href="#pn03" class="notosigno">[3]</a>
-<i>Lange</i> estas vekata; oni diras, ke <i>signora</i><a href="#pn04" class="notosigno">[4]</a> Bianetti estas
-morti&#285;anta, ke &#349;i havas pikvundon en la koro. La tuta urbo jam
-parolas<span class="paghnumero">7</span> pri tio, sed kompreneble tute ekstravagance. Trovi&#285;as en
-tio, estas vere, fatalaj cirkonstancoj, tiel ke oni ne povas akiri
-klaron; ekzemple neniu krom la kuracistoj kaj la homoj, kiuj servas
-al &#349;i, estas enlasata en la domon. Anka&#365; &#265;e la kortego oni jam
-scias pri la afero, kaj venis ordono, ke la gardistaro ne preterpasu
-la domon; la tuta bataliono devis iri la malrektan vojon trans la
-foirejon."</p>
-
-<p>"Kion vi diras! Sed &#265;u oni do tute ne scias, kiel okazis? &#264;u oni do
-tute ne havas postsignon?"</p>
-
-<p>"Estas malfacile, tra la diversaj famoj penetri al la vero. Bianetti,
-nedisputeble, estas tre bonmora persono, pri kiu oni neniel povas
-malbone paroli. Sed vi konas la kutimon de l'homoj kaj precipe de la
-virinoj; kiam nun iu ekparolas pri la deca vivmaniero de la
-kompatinda knabino, oni levas la &#349;ultrojn kaj pretendas, pri &#349;ia
-anta&#365;a konduto scii tion kaj tion. Pri &#349;ia anta&#365;a konduto! &#348;i
-estas apena&#365; deksepjara kaj &#265;i tie jam estas unu jaron kaj duonon.
-Kia anta&#365;a konduto tio estas?"</p>
-
-<p>"Ne perdu tiom da tempo pri la enkonduko", la konato interrompis lin,
-"sed ekparolu pri la temo. &#264;u oni ne scias, kiu mortpikis &#349;in?"</p>
-
-<p>"Nu, &#285;uste tion mi ja diras; jen oni ree asertas, ke estis
-malakceptita a&#365; &#309;aluza amanto, kiu mortigis &#349;in. Strangaj ja estas
-la cirkonstancoj. Onidire &#349;i hiera&#365; &#265;e la maskobalo sufi&#265;e longe
-parolis sola kun maskulo, kiun konis neniu. &#348;i balda&#365; poste
-foriris, kaj kelkaj homoj pretendas, ke ili vidis la saman maskulon
-eniranta en la kale&#349;on al &#349;i. Super tio neniu scias ion certan; sed
-mi balda&#365; scii&#285;os, kiel estas pri la afero."</p>
-
-<p>"Mi scias, ke vi ja havas viajn proprajn scii&#285;ilojn, kaj certe
-anka&#365; &#265;e Bianetti vi havas servistaranon. Estas homoj, kiuj nomas
-vin la urba kroniko."</p>
-
-<p class="paghnumero">8</p>
-
-<p>"Tro da honoro, tro da honoro", la komerca konsilanto ridis kaj
-&#349;ajne sentis sin iom flatita. "Sed &#265;i-foje mi ne havas alian
-spionon, ol la medicinan konsilanton mem. Vi supozeble rimarkis, ke
-mi tute kontra&#365; mia kutimo ne promenas sur la tuta strato de unu
-fino al la alia, sed &#265;iam restas inter la Karla kaj la Frederika
-stratoj."</p>
-
-<p>"Certe mi tion rimarkis, sed mi pensis, ke vi faras fenestran
-promenon anta&#365; la edzino de &#349;tatkonsilanto <i>Baruch</i><a href="#pn05" class="notosigno">[5]</a>."</p>
-
-<p>"Lasu min trankvila pri &#349;i! Ni rompis unu kun la alia anta&#365; tri
-tagoj; mia edzino ne &#349;atis la rilaton, &#265;ar tiu sinjorino ludas tiel
-altspeze. Ne, la medicina konsilanto Lange &#265;iutage je la dekdua
-pasas tra la Lar&#285;a strato, irante al la kastelo, kaj mi &#265;i tie
-embuske atendas, por tuj celi al li, kiam li venas el post la
-stratangulo."</p>
-
-<p>"Tiam mi restos &#265;e vi", la amiko diris, "la aferon pri Bianetti mi
-devas a&#365;di pli detale. Vi ja permesas tion, Bolnau?"</p>
-
-<p>"Kara sinjoro, neniel lasu &#285;eni vin", la alia respondis. Mi scias,
-ke vi man&#285;as je la dekdua; do zorgu, ke via supo ne malvarmi&#285;u.
-Plie Lange en via &#265;eesto eble hezitos pri la rakontado; prefere post
-la man&#285;o venu en la kafejon, tie vi a&#365;dos &#265;ion.&mdash;Cetere fori&#285;u,
-tie li jam venas el post la stratangulo.</p>
-
-
-<h3>II.</h3>
-
-<p>"Mi ne konsideras la vundon nepre mortiga", la medicina konsilanto
-Lange diris post la unuaj salutoj; "la piko &#349;ajne ne estis firme
-direktata. &#348;i jam plene reakiris la konscion, kaj se oni konsideras
-la malfortecon, ka&#365;zitan de la granda sangoperdo, en &#265;i tiu momento
-almena&#365; estas nenia dan&#285;ero."</p>
-
-<p class="paghnumero">9</p>
-
-<p>"Tio &#285;ojigas min", la komerca konsilanto respondis kaj intime
-enbrakigis sin kun la kuracisto. "Mi ankora&#365; akompanos vin kelkajn
-pa&#349;ojn &#285;is la kastelo, sed, pro Dio, diru al mi detalojn pri tiu
-afero; oni ja neniel povas klarigi al si, kiel &#265;io fari&#285;is."</p>
-
-<p>"Mi povas &#309;uri al vi", la alia respondis, "terura mallumo kovras la
-aferon. Mi apena&#365; ekdormis, kiam mia Johano vekis min per la sciigo,
-ke oni vokas min al iu tre dan&#285;ere malsana. Mi plej rapide vestis
-min kaj kuras eksteren; en la vestiblo staras knabino, pala kaj
-tremanta, kaj flustris tiel malla&#365;te, ke mi apena&#365; a&#365;dis &#285;in, ke
-mi kunprenu mian pansilaron. Jam tio frapas min; mi rapide ensaltas
-en la kale&#349;on, igas la palan fra&#365;linon sidi&#285;i sur la veturigista
-loko apud Johano, por ke &#349;i montru la vojon, kaj poste for. Mi
-eliras anta&#365; malgranda domo kaj demandas la fra&#365;linon, kiu do estas
-la malsanulo?"</p>
-
-<p>"Mi povas imagi, kiel vi miregis..."</p>
-
-<p>"Kiel mi miregis, a&#365;dante, ke estas signora Bianetti! Mi ja konis
-&#349;in nur de la teatro, alie apena&#365; du a&#365; tri fojojn vidis &#349;in; sed
-la mistera maniero, kiel mi estis venigata al &#349;i, la pansilaro, kiun
-mi devis kunpreni,&mdash;mi konfesas al vi, ke mi estis tre scivola, kio
-do fari&#285;is al la kantistino. Ni supreniris kelke da &#349;tupoj,
-trapasis mallar&#285;an koridoron. La knabino anta&#365;iris, dum kelke da
-minutoj atendigis min en la malhelo kaj post tio singultante kaj
-ankora&#365; pli pala ol anta&#365;e venis renkonten al mi. 'Eniru, sinjor'
-doktoro', &#349;i diris, 'ho! vi kredeble venas tro malfrue, kaj &#349;i ne
-postvivos tion'. Mi eniris, estis terura vida&#309;o."</p>
-
-<p>La medicina konsilanto eksilentis, meditanta kaj malserena; &#349;ajnis,
-ke trudi&#285;as al lia animo bildo, kiun li vane klopodas forpu&#349;i. "Nu,
-kion vi vidis?", lia akompananto<span class="paghnumero">10</span> ekkriis, malpacienca pro tiu
-interrompo. "Vi ja espereble ne volas min tiel restigi inter martelo
-kaj amboso?"</p>
-
-<p>"Multajn aferojn mi renkontis en mia vivo", rekolektinte siajn
-pensojn la kuracisto da&#365;rigis, "multajn aferojn kiuj teruris min,
-kiuj min ektimigis, sed nenion, kio tiel fendis mian koron, kiel tiu
-vida&#309;o. En nehele lumigita &#265;ambro pala juna virino ku&#349;is sur la
-sofo, anta&#365; &#349;i genuis maljuna servistino kaj premis tukon sur &#349;ian
-koron. Mi alproksimigis min; blanka kaj rigida kiel busto la kapo de
-la mortantino estis klinita malanta&#365;en; la nigraj, mallevi&#285;intaj
-haroj, la malhelaj brovoj kaj palpebroharoj de la fermitaj okuloj
-terure kontrastis kun la brila palo de la frunto, de la viza&#285;o, de
-la bela kolo. La blankaj multfalda&#309;aj vestoj, kiuj kredeble
-apartenis al &#349;ia masko, estis surver&#349;itaj per sango, sango estis
-sur la planko, kaj de la koro &#349;ajne eliris la ru&#285;a radio&mdash;. &#264;io
-&#265;i prezenti&#285;is al mi dum unu momento; estis Bianetti, la
-kantistino."</p>
-
-<p>"Ho, Dio, kiel tio kortu&#349;as min!", la komerca konsilanto emociite
-diris, eltirante longan silkan tukon, por froti siajn okulojn.
-"&#284;uste tia ankora&#365; la lastan diman&#265;on &#349;i ku&#349;is en la opero
-'Otelo', ludante la rolon de Desdemono. Jam tiam la efekto estis tiel
-kruele vera kaj efektive terura, ke oni opiniis, ke la negro fakte
-mortpikis &#349;in; kaj nun &#285;i vere trafis &#349;in. Kiel tio kortu&#349;as
-min!"</p>
-
-<p>"&#264;u mi ne malpermesis al vi &#265;ian supermezuran kortu&#349;on?" la
-kuracisto interrompis lin. "&#264;u vi nepre volas, ke viaj atakoj
-revenu?"</p>
-
-<p>"Vi estas prava", la komerca konsilanto Bolnau diris kaj rapide
-enpo&#349;igis la tukon: "Vi estas prava, afekcio por mia konstitucio ne
-ta&#365;gas. Sed da&#365;rigu, mi preterirante nombros la vitra&#309;ojn &#265;e la
-milita ministrejo, tio gardas de tiaj atakoj."</p>
-
-<p class="paghnumero">11</p>
-
-<p>"Nu, nombradu, kaj se tio ne efikos, vi povos ankora&#365; aldoni la
-supran eta&#285;on de la palaco.&mdash;La maljuna servistino forprenis la
-tukon, kaj miregante mi ekvidis vundon kiel de tran&#265;ilpiko, tre
-proksime de la koro. Mi ne povis perdi la tempon per demandoj, kiom
-ajn da ili mi estus volinta fari; mi esploris la vundon kaj surmetis
-la banda&#285;on. La vunditino dum la tuta operacio montris nenian signon
-de vivo; nur kiam mi sondis la vundon, &#349;i dolore ek&#349;iri&#285;is. Mi
-lasis &#349;in ripozi kaj gardis &#349;ian dormon."</p>
-
-<p>"Sed la knabino kaj la maljuna servistino, &#265;u vi do ne demandis ilin
-pri la deveno de la vundo?"</p>
-
-<p>"Mi do volas &#285;in konfesi al vi, komerca konsilanto, &#265;ar vi estas
-mia malnova amiko; jes, kiam provizore nenio plu devis esti farata
-por la malsanulino, mi sufi&#265;e decide deklaris, ke mi plue jam neniel
-okupos min pri la sinjorino, se ili ne &#265;ion konfesos al mi."</p>
-
-<p>"Kaj kion ili diris? Da&#365;rigu do!"</p>
-
-<p>"Post la dekunua la kantistino estis reveninta, akompanate de granda
-vira maskulo.&mdash;&#264;e tiu sciigo mi ebla iom tro dusence rigardis la du
-virinojn, &#265;ar ili denove ekploris kaj per plej fortaj &#309;uroj solene
-certigis, ke mi neniel bezonas malbone pensi pri ilia mastrino; ke
-dum la longa tempo, de kiam ili servas al &#349;i, post la kvara vespere
-neniam viro transpa&#349;is la sojlon; la malpli granda knabino, kredeble
-leginta romanojn, e&#265; asertis, ke signora estas an&#285;elo de pureco."</p>
-
-<p>"Tion mi anka&#365; asertas", la komerca konsilanto diris, kortu&#349;ite
-eknombradante la fenestrovitrojn de la palaco, al kiu ili
-proksimi&#285;is: "tion anka&#365; mi diras; pri Bianetti oni ne povas
-malbone paroli, &#349;i estas aminda, pia infanino; kaj &#265;u estas &#349;ia
-kulpo, ke &#349;i estas bela kaj devas perlabori sian vivtenon per
-kantado?"</p>
-
-<p class="paghnumero">12</p>
-
-<p>"Kredu al mi", Lange respondis, "kuracisto pri tio havas neerarigan,
-psikologian ju&#285;ilon. Rigardo al la an&#285;ele puraj trajtoj de la
-malfeli&#265;a knabino min pli konvinkis pri &#349;ia virteco, ol la &#309;uroj
-de &#349;iaj &#265;ambristinoj. Sed a&#365;skultu plue: la kantistino kun la
-fremdulo eniris en tiun &#265;ambron kaj elirigis sian servistinon. Tiu,
-eble pro scivolo, kion do signifas tiu nokta vizito, restis proksime
-de la pordo; &#349;i a&#365;dis disputon franclingve okazantan inter &#349;ia
-mastrino kaj basa, kaveca vo&#265;o de viro; ke signora fine ekploregis,
-ke la viro terure blasfemis; subite &#349;i a&#365;dis sian mastrinon
-akresone ekkrianta, &#349;i pro timo jam ne povas deteni sin, abrupte
-malfermas la pordon, kaj en la sama momento la maskulo sin &#309;etas
-preter &#349;in kaj tra la koridoro al la &#349;tuparo. &#348;i sekvis lin kelke
-da pa&#349;oj, anta&#365; la &#349;tuparo &#349;i a&#365;dis teruran pumpumon; li
-supozeble falegis malsupren. De malsupre levi&#285;as &#285;emado kaj
-plendetado, kiel tiu de mortanto; sed &#349;i sentas timegon, &#349;i ne
-kura&#285;as pluen iri e&#265; unu pa&#349;on. &#348;i reiras en la pordon&mdash;la
-kantistino ku&#349;as en sia sango kaj post malmulte da momentoj fermas
-la okulojn. La knabino ne scias helpi al si, &#349;i vekas la maljunan
-servistinon, por ke &#349;i intertempe helpu al sia mastrino, kaj rapidas
-al mi, por eble ankora&#365; alporti savon al signora."</p>
-
-<p>"Kaj Bianetti ankora&#365; ne diris ion? &#264;u vi ne demandis &#349;in?"</p>
-
-<p>"Ni tuj iris al la policejo kaj vekis la direktoron: li ankora&#365;
-noktomeze traser&#265;igis &#265;iujn hotelojn kaj stratodrinkejojn, &#265;iujn
-angulojn de la urbo; el la pordego en tiu horo neniu pasis, kaj de
-nun &#265;iu estas severe esplorata. La domanoj lo&#285;antaj en la supra
-eta&#285;o eksciis pri la tuta afero ne pli frue, ol kiam policanoj
-traser&#265;is la domon; nekompreneble estis, kiel la mortiginto
-<span class="paghnumero">13</span> povis forkuri, kvankam li supozeble per sia falo forte lezi&#285;is;
-&#265;ar oni trovis multe da sango malsupre &#265;e la &#349;tuparo, kaj ne estas
-never&#349;ajne por mi, ke li falante vundis sin per sia propra ponardo.
-Estas des pli nekompreneble, kiel li forsavis sin, &#265;ar la dompordo
-estis fermita. Bianetti mem veki&#285;is je la deka kaj deklaris por
-protokoli al la policestro, ke &#349;i en la plej rigora senco ne scias,
-e&#265; ne suspektas, kiu povas esti la maskulo. &#264;iuj kuracistoj kaj
-kirurgoj ricevis la devigan instrukcion, se ili estas vokataj al
-paciento lezita per falo a&#365; tran&#265;ila vundo, anonci tion, &#265;ar oni
-eble tiamaniere povus trovi postsignon de la mortiginto. Jen kiel
-statas la afero. Sed mi estas ne&#349;anceleble konvinkita, ke en tio
-ka&#349;i&#285;as profunda sekreto, kiun la kantistino ne volas konigi; &#265;ar
-Bianetti ne estas tia, ke &#349;i lasus sin hejmen akompani de viro tute
-ne konata de &#349;i. Tion &#349;ajne konjektas anka&#365; &#349;ia servistino,
-&#265;eestinta dum la pridemandado. &#264;ar kiam &#349;i vidis, ke signora ne
-volas sciigi ion, &#349;i ne menciis la disputon, kiun &#349;i a&#365;dis; sed
-al mi &#349;i rigardis pete, ke mi ne perfidu &#349;in. '&#284;i estas terura
-afero', &#349;i diris, poste min akompanante al la &#349;tuparo, 'sed nenio
-ajn instigus min perfidi ion, kion signora ne volas sciigi'. &#348;i
-ankora&#365; ion konfesis al mi, kio eble lumigus la tutan aferon."</p>
-
-<p>"Nu, kaj &#265;u mi ne anka&#365; povas scii tiun cirkonstancon?", la komerca
-konsilanto demandis. "Vi vidas, kiel stre&#265;ita estas mia scivolo;
-malstre&#265;u, malstre&#265;u, pro Dio, alie mi facile povus ricevi miajn
-atakojn."</p>
-
-<p>"A&#365;du, Bolnau, pripensu, &#265;u ankora&#365; alia Bolnau krom vi vivas en
-&#265;i tiu urbo? &#264;u ankora&#365; iu alia ekzistas en la mondo kaj kie,
-diru, kie?"</p>
-
-<p>"Krom mi neniu ajn en &#265;i tiu urbo", Bolnau respondis. "Kiam anta&#365;
-ok jaroj mi eklo&#285;is &#265;i tie, mi<span class="paghnumero">14</span> &#285;ojis, ke mia nomo ne estas <i>Schwarz</i>,
-<i>Weiss</i> a&#365; <i>Braun</i>, ne <i>Meier</i>, <i>M&uuml;ller</i> a&#365; <i>Bauer</i><a href="#pn06" class="notosigno">[6]</a>, &#265;ar pri
-tiuj nomoj okazas tre malagrablaj intermiksoj. En <i>Kassel</i> mi estis
-la sola viro en mia familio, kaj aliloke en la tuta mondo ne ekzistas
-iu Bolnau, krom mia filo, la malfeli&#265;a muzikmaniulo, pri kiu oni ne
-plu a&#365;dis, de kiam li velveturis al Ameriko. Sed kial vi demandas
-pri mia nomo, doktoro?"</p>
-
-<p>"Nu, &#285;i ne povas esti vi, komerca konsilanto, kaj via filo estas en
-Ameriko. Sed jam estas kvarono post la dekdua, princidino Sofio estas
-malsana, mi nur tro longe babilis kun vi: adia&#365;, <i>au revoir</i><a href="#pn07" class="notosigno">[7]</a>."</p>
-
-<p>"Restu", Bolnau ekkriis kaj retenis lin &#265;e la brako, "anta&#365;e diru
-al mi, kion ankora&#365; diris la knabino."</p>
-
-<p>"Nu do, sed katenu vian langon en la bu&#349;o, Bolnau! &#348;ia lasta vorto,
-anta&#365; kiam &#349;i estis kaptata de tiu profunda sveno, estis
-<i>Bolnau</i>."</p>
-
-
-<h3>III.</h3>
-
-<p>Oni ankora&#365; neniam vidis la komercan konsilanton Bolnau tiel serioza
-kaj malserena &#349;teliri kiel tiam, kiam doktoro Lange forlasis lin
-anta&#365; la palaco. Alitempe li pa&#349;is gaja kaj vigla, kaj kiam li per
-plej afabla rideto salutis &#265;iujn knabinojn kaj virinojn, multe ridis
-kun la viroj kaj rakontis al ili diversajn nova&#309;ojn, tiam oni
-ankora&#365; ne estus alju&#285;inta al li sesdek jarojn. Li &#349;ajnis efektive
-havi sufi&#265;e da ka&#365;zo, por esti gaja kaj bonhumora; li spekulaciante
-kolektis &#349;atindan poseda&#309;on, forlasis, kiam &#285;i &#349;ajnis sufi&#265;a, la
-aferojn, por kun sia edzino eklo&#285;i en B. kaj nun vivis en &#285;ojo kaj
-plezuro jaro post jaro. Li estis havinta unu solan filon;<span class="paghnumero">15</span> tiu la
-maljuna sinjoro volis, ke li trakuru la saman karieron kaj agu kaj
-klopodu en la komerca fako.</p>
-
-<p>Sed la tuta esteco de la filo vivis en la regno de l'sonoj, la muziko
-por li estis &#265;io, la komerco kaj negocado de la patro estis al li
-tro trivialaj kaj malnoblaj. La patro estis obstina, la filo anka&#365;,
-la patro facile flami&#285;is, la filo anka&#365;, la patro tuj &#265;ion pu&#349;is
-&#285;is la ekstremo, la filo anka&#365;; ne mirige, ke ili ne povis vivi unu
-kun la alia. Kaj kiam la filo finis sian dudekan jaron, la patro
-estis kvindekjara kaj tiam preti&#285;is por forlasi la aferojn kaj volis
-transdoni la komercadon al la filo. Efektive &#265;io balda&#365; estis
-aran&#285;ita kaj kvietigita, &#265;ar en bela somera nokto la filo malaperis
-kun kelke da pianaj partituroj, anka&#365; &#285;uste alvenis en Anglolando
-kaj sufi&#265;e amike skribis, ke li iros al Ameriko. La komerca
-konsilanto deziris al li feli&#265;on por la voja&#285;o kaj iris al B.</p>
-
-<p>La penso pri la muzikmaniulo, kiel li nomis sian filon, ja
-malserenigis al li kelkan horon; &#265;ar li estis petinta lin, neniam
-plu montri sin anta&#365; li, kaj oni ne povis atendi, ke la alia
-nevokite revenos; kelkfoje ek&#349;ajnis al li, ke li tamen agis
-malsa&#285;e, volante, ke la filo nepre estu en la komerca fako; sed la
-tempo, la societo kaj lia serena humoro ne lasis por longe naski&#285;i
-tiujn malgajajn pensojn: li vivis en plezuro kaj &#285;ojo, kaj kiu volis
-lin vidi tre serena, bezonis nur inter la dekunua kaj tagmezo promeni
-tra la Lar&#285;a strato. Se li tie vidis longan, malgrasan viron, kies
-tre moderna vesto, kies tenilaj okulvitroj kaj rajdvipo, kies
-facilmovaj manieroj ne plu akordis kun liaj grizaj haroj; se tiun
-viron li vidis salutanta &#265;iuflanken, &#265;iumomente haltanta &#265;e tiu
-a&#365; tiu kaj babilanta kaj gestanta per la brakoj, tiam li povis fidi,
-ke &#285;i estis la komerca konsilanto Bolnau.</p>
-
-<p class="paghnumero">16</p>
-
-<p>Sed hodia&#365; &#265;io estis tute alia. Se jam anta&#365;e la afero pri la
-mortigo de la kantistino preska&#365; tro afekciis lin, la lasta vorto de
-la doktoro plene ekskuis liajn nervojn. "Bolnau", ankora&#365; diris
-Bianetti, anta&#365; ol senkonscii&#285;i. Lian propran honestan nomon &#349;i
-elparolis, en tiel suspektigaj cirkonstancoj! Liaj genuoj tremis kaj
-preska&#365; rifuzis obei al li, lia kapo, plena de zorgoj kaj peza de
-pensoj, mallevi&#285;is al la brusto. "Bolnau!" li pensis, "re&#285;a komerca
-konsilanto! Se &#349;i nun mortus, la kantistino, se la knabino poste
-malka&#349;us sian sekreton kaj konigus al la polica direktoro la
-detalajn cirkonstancojn de la mortigo kaj la fatalan vorton! Kiom
-lerta juristo povus argumenti, sin apogante sur unu sola vorto,
-precipe kiam lin stimulas la vanto, montri sian sagacon en tia
-<i>cause c&eacute;l&egrave;bre</i><a href="#pn08" class="notosigno">[8]</a>!" Kun malespera mieno li rigardis tra la
-tenilaj okulvitroj al la pundomo, kies frontono malproksime
-suprenstaris. "Tien, Bolnau, pro tute specialaj favoro kaj konsidero
-al plurjaraj servoj!"</p>
-
-<p>Li pli pene spiris, li levetis la kravaton, sed ektimigite li abrupte
-retiris la manon; &#265;u tio ne estis la loko, kie oni &#265;irka&#365;ligas la
-kanaban &#265;irka&#365;kolon<a href="#pn09" class="notosigno">[9]</a>, &#265;u tio ne estis la loko, kie trapasas la
-malvarma glavo?</p>
-
-<p>Se li renkontis konaton kaj tiu salute balancis la kapon, li pensis:
-"Hola, tiu jam scias pri la afero kaj volas komprenigi al mi, ke li
-estas bone informita." Se alia preteriris ne salutante, nenio &#349;ajnis
-al li pli certa, ol ke oni ne volas koni lin, por ne makuli sin,
-interrilatante kun mortiginto. Preska&#365; li mem kredis, ke li estas
-kulpa pri la mortigo, kaj ne estis mirige, ke li iris grandan kurbon,
-por eviti la policejon; &#265;ar &#265;u la direktoro ne povus stari &#265;e la
-fenestro, lin ekvidi kaj voki supren? "Karulo, &#265;u vi ne bonvolus por
-momento veni supren, mi devas iom paroli kun vi." &#264;u li ne<span class="paghnumero">17</span> jam
-sentis ian tremon, &#265;u li ne jam nun sentis siajn trajtojn
-&#349;an&#285;i&#285;intaj al pentula mieno, nur &#265;ar oni povus opinii, ke li
-estas tiu, kiun la kantistino kulpigis per sia lasta vorto?</p>
-
-<p>Kaj poste li ree ekpensis, kiel malutila tia emocio estas por lia
-konstitucio; timeme li ser&#265;is fenestrovitrojn, por nombrante
-trankviligi sin. Sed la domoj kaj stratoj dancadis &#265;irka&#365; li, la
-sonorilturo &#349;ajnis sin moke klinanta anta&#365; li; freneza teruro
-kaptis lin, li kuradis tra la stratoj, &#285;is kiam li el&#265;erpite
-subfleksi&#285;is en sia lo&#285;ejo; kaj kiam li iom rekonscii&#285;is, lia unua
-demando estis, &#265;u ne policano demandis pri li.</p>
-
-
-
-<h3>IV.</h3>
-
-<p>Kiam proksimi&#285;e la vesperon la medicina konsilanto Lange venis al
-sia pacientino, li &#349;in trovis multe pli bonfarta, ol li estis
-atendinta. Li sidi&#285;is al &#349;ia lito kaj interparolis kun &#349;i pri tiu
-fatala okaza&#309;o. &#348;i estis apoginta sian brakon sur la kusenojn, en
-la gracia mano ku&#349;is &#349;ia bela kapo. &#348;ia viza&#285;o ankora&#365; estis tre
-pala, sed e&#265; la konsumiteco de &#349;iaj fortoj &#349;ajnis doni al &#349;i
-siaspecan allogecon. &#348;ia malhelaj okuloj neniom perdis de tiu ardo,
-tiu esprimopleneco, kiu jam pli anta&#365;e de sur la scenejo allogis la
-kuraciston, kvankam li estis kviete ju&#285;anta viro kaj ne plu havis la
-a&#285;on, kiam fantazio helpas al la belo. Li devis konfesi al si, ke li
-malofte vidis kapon tiel belan, viza&#285;on tiel &#265;arman; &#349;iaj trajtoj
-neniel estis regulaj, kaj tamen per siaj kuneco kaj harmonio ka&#365;zis
-ensor&#265;on, por kiu li longe ne sciis kialon. Sed al la psikologia
-sagaco de la medicina konsilanto tiu kialo ne restis ka&#349;ita; &#285;i
-estis tiu puro de l'animo, tiu nobleco de l'naturo, kio per surpriza
-brilo de beleco<span class="paghnumero">18</span> surver&#349;is tiujn virgulinajn trajtojn. "&#348;ajnas,
-ke vi studas miajn trajtojn, doktoro", la kantistino ridetante diris,
-"vi sidadas tiel silente kaj meditante, stre&#265;e rigardas min kaj
-&#349;ajne tute forgesas, pri kio mi demandis. A&#365; &#265;u tio estas tro
-terura, por &#285;in sciigi al mi? &#264;u mi ne povas a&#365;di, kion la urbo
-diras pri mia akcidento?"</p>
-
-<p>"Por kio vi volas a&#365;di &#265;iujn stultajn supozojn, kiujn elpensas kaj
-disvastigas neokupitaj homoj? Mi &#309;us meditis pri tio, kiel pura via
-animo sin spegulas sur viaj trajtoj; vi havas pacon en vi, kiom vin
-zorgigas la ju&#285;o de la aliaj homoj?"</p>
-
-<p>"Vi evitas mian demandon", &#349;i respondis, "vi volas elturni&#285;i,
-dirante al mi belajn aferojn. Kaj mi ne zorgu pri la ju&#285;o de
-l'homoj? Kiu honesta junulino povas tiel ignori la societon, en kiu
-&#349;i vivadas, ke estas al &#349;i indiferente, kion oni parolas pri &#349;i?
-A&#365; &#265;u vi eble opinias, ke mi neniel konsideras tion, &#265;ar mi estas
-anino de klaso, pri kiu oni ne havas bonan opinion? Konfesu malka&#349;e,
-vi opinias min tre facilanima."</p>
-
-<p>"Ne, certe ne; mi &#265;iam nur bela&#309;ojn a&#365;dis pri vi, fra&#365;lino
-Bianetti, pri via trankvila, izolita vivado, kaj ke vi staras en la
-mondo kun firma teni&#285;o, kvankam vi estas tiel soleca kaj elmetita al
-multaj intrigoj. Sed kial vi volas &#285;uste scii, kion diras la homoj?
-Kaj se mi kiel kuracisto tiajn nova&#309;ojn ne konsiderus konvenaj?"</p>
-
-<p>"Mi petas, doktoro, mi petas, ne turmentu min tiel longe", &#349;i
-ekkriis, "vidu, mi legas en viaj rigardoj, ke oni ne bone parolas pri
-mi. Kial lasi min necerta, kio estas pli dan&#285;era por la trankvilo ol
-la vero mem?"</p>
-
-<p>Tiun lastan argumenton la medicina konsilanto trovis tre &#285;usta; kaj
-&#265;u dum lia foresto ne povis enpenetri iu babilema virino kaj raporti
-ankora&#365; pli malbonajn aferojn, ol li povis diri? "Vi konas la
-&#265;i-tieajn<span class="paghnumero">19</span> homojn", li respondis, "B. ja estas sufi&#265;e granda, sed,
-bona Dio, &#265;e nova&#309;o tiaspeca tuj montri&#285;as, kiel filistra oni
-estas. Estas vere, ke pri vi parolas la tuta urbo, tio ne povas
-mirigi vin; kaj &#265;ar oni ne scias ion certan, oni&mdash;nu, oni elpensas
-&#265;iuspecajn strangajn fabelojn. Ekzemple oni diras, ke la vira
-maskulo, kiun oni vidis &#265;e la maskobalo interparolanta kun vi, kaj
-kiu sendube estas la sama, kiu faris tiun krimon, estas&mdash;"</p>
-
-<p>"Nu, finu do vian frazon", la kantistino kun tre stre&#265;ita atento
-petis, "da&#365;rigu!"</p>
-
-<p>"Oni diras, ke &#285;i estis anta&#365;a amanto, kiu vin amis en&mdash;en alia
-urbo kaj volis mortigi vin pro &#309;aluzo."</p>
-
-<p>"Pri mi tion! Ho, mi malfeli&#265;a!", &#349;i afliktite ekkriis, kaj larmoj
-brilis en &#349;iaj belaj okuloj; "kiel kruelaj estas la homoj kontra&#365;
-tiel kompatinda, kompatinda knabino, kiu estas sen &#349;irmo kaj helpo!
-Sed rakontu &#285;is la fino, doktoro, mi petegas vin! Ankora&#365; mankas
-io, kion vi ne diris al mi. En kiu urbo, la homoj diras, ke mi&mdash;"</p>
-
-<p>"Signora, mi estus alju&#285;inta al vi pli da forto", Lange diris,
-maltrankvila pro la emocio de sia pacientino. "Vere, mi nun pentas,
-ke mi diris e&#265; nur tiom; mi neniam estis farinta tion, se mi ne
-timus, ke aliaj, kies afero tio ne estas, anta&#365;i&#285;us al mi."</p>
-
-<p>La kantistino rapide sekigis siajn larmojn. "Mi volas esti
-trankvila", &#349;i melankolie ridetante diris, "trankvila mi estos kiel
-infano; mi volas esti gaja, kvaza&#365; la homoj nun kondamnantaj min
-milvo&#265;e estus kriintaj al mi: brave. Sed rakontu plue, kara, bona
-doktoro!"</p>
-
-<p>"Nu, la homoj babilas sensenca&#309;ojn", li kolerete da&#365;rigis.
-"Ekzemple, kiam anta&#365; nelonge vi aktoris en 'Otelo', onidire en unu
-el la lo&#285;ioj de l'unua eta&#285;o estis fremda grafo; tiu pretendas, ke
-li vin rekonis<span class="paghnumero">20</span> kaj anta&#365; du jaroj en Parizo vidis en malbona
-domo.&mdash;Sed, mia Dio, vi fari&#285;as pli kaj pli pala&mdash;"</p>
-
-<p>"Estas nenio, la brilo de la lampo nur iom malpli hele lumigis min;
-da&#365;rigu, da&#365;rigu!"</p>
-
-<p>"Nu, tiu kla&#265;o komence restis nur en la unuaj rondoj, sed iom post
-iom &#285;i penetris en la publikon, kaj &#265;ar aldoni&#285;as tiu okaza&#309;o,
-oni kombinas amba&#365; kaj lokas vian interrilaton kun via atencinto en
-tiun malbonfaman domon en Parizo."</p>
-
-<p>Sur la esprimoplenaj trajtoj de la malsanulino dum tiuj paroloj la
-intensa palo estis &#349;an&#285;i&#285;inta en flaman ru&#285;on. &#348;i estis levinta
-sin pli alten, kvaza&#365; por preterlasi neniun vorton de tiu terura
-sciigo, &#349;ia okulo estis stre&#265;e kaj brule fiksita al la bu&#349;o de la
-kuracisto, &#349;i apena&#365; spiris, &#349;ia koro &#349;ajne haltis.</p>
-
-<p>"Nun &#265;io estas finita", &#349;i ekkriis kun dolora rigardo al la &#265;ielo,
-dum larmoj ver&#349;i&#285;is el &#349;iaj okuloj, "nun &#265;io estas elfinita; se
-tion li a&#365;dis, estis tro por lia &#309;aluzo. Kial hiera&#365; mi ne mortis,
-ho! tiam mi havus mian bonan patron, kaj mia dol&#265;a patrino konsolus
-min pri la moko de tiuj kruelaj homoj!"</p>
-
-<p>La kuracisto miregis pri tiuj enigmaj vortoj; li &#309;us volis diri al
-&#349;i konsolan, trankviligan vorton, kiam la pordo brue kaj abrupte
-malfermi&#285;is kaj juna granda viro sin &#309;etis internen. Lia viza&#285;o
-estis okulfrape bela, sed sova&#285;a obstino malserenigis liajn
-trajtojn, liaj okuloj ruli&#285;is, liaj haroj nezorgite pendis &#265;irka&#365;
-la frunto. Li havis en la pugno grandan kunrulitan notfolion, kiun li
-kvaza&#365; aktorante svingis en la aero, anta&#365; ol trovi spiron por
-paroli. Ekvidante lin, la kantistino la&#365;te ekkriis; la kuracisto
-komence opiniis, ke pro timo, sed &#285;i estis pro &#285;ojo; &#265;ar &#265;arma
-rideto transkuris trans &#349;iajn lipojn, &#349;ia<span class="paghnumero">21</span> okulo tra larmoj brilis
-renkonten al li. "<i>Carlo</i><a href="#pn10" class="notosigno">[10]</a>!", &#349;i ekkriis, "Carlo! Fine vi
-vizitas min!"</p>
-
-<p>"Mizerulino!", la juna viro ekkriis, majeste en la direkto al &#349;i
-etendante la brakon kun la longa rulpaketo de notoj. "&#264;esigu vian
-sirenan kantadon, mi venas&mdash;por ju&#285;i vin!"</p>
-
-<p>"Ho, Carlo!", la kantistino interrompis lin, kaj &#349;iaj vortoj sonis
-melodie kaj dol&#265;e kiel la sonoj de fluto. "Kiel vi povas tiel paroli
-al via <i>Giuseppa</i><a href="#pn11" class="notosigno">[11]</a>!"</p>
-
-<p>La juna viro volis respondi kun tragika patoso, sed la kuracisto,
-konsideranta tiun scenon tro ekscita por sia pacientino, intervenis.
-"Plej kara sinjoro Carlo", li diris, proponante al li flartabakon,
-"bonvolu pripensi, ke la fra&#365;lino estas en stato, en kiu tiaj scenoj
-tro afekcias &#349;iajn malfortajn nervojn!"</p>
-
-<p>La alia grandokule rigardis lin kaj turnis la rulpaketon kontra&#365;
-lin: "Kiu vi estas, hometa&#265;o?" per basa, tondra vo&#265;o li ekkriis.
-"Kiu vi estas, ke vi stari&#285;as inter mi kaj mia kolero?"</p>
-
-<p>"Mi estas la medicina konsilanto Lange", tiu respondis kaj klakfermis
-la skatoleton, "kaj en miaj titoloj nenio trovi&#285;as pri hometa&#265;o. Mi
-estas estro kaj mastro tiel longe, dum signora estas malsana, kaj mi
-diras al vi pace, for! a&#365; modulu vian <i>presto assai</i><a href="#pn12" class="notosigno">[12]</a> al deca
-<i>larghetto</i><a href="#pn13" class="notosigno">[13]</a>."</p>
-
-<p>"Ho, lasu lin, doktoro!", la malsanulino timeme ekkriis, "lasu lin,
-ne kolerigu lin! Li estas mia amiko, li ne faros malbona&#309;on al mi,
-kion ajn la malicaj homoj ree diris al li pri mi."</p>
-
-<p>"Ha! Vi e&#265; kura&#285;as moki! Sed sciu, fulmobato krevigis la pordojn de
-via sekreto kaj lumigis la nokton, en kiu mi iradis. Do tial vi
-volis, ke mi ne sciu, kio vi estis, de kie vi venis? Tial vi fermis
-mian bu&#349;on per<span class="paghnumero">22</span> kisoj, kiam mi demandis pri via vivo? Mi stultulo!
-Ke mi lasis min ensor&#265;i de virina vo&#265;o kaj ne pripensis, ke &#285;i
-estas nur mensogo kaj delogo! Nur en la kantado de l'viro trovi&#285;as
-forto kaj vero. <i>Ciel</i><a href="#pn14" class="notosigno">[14]</a>! Kiel mi povis lasi min senprudentigi de
-la vo&#265;ruladoj de publikulino!"</p>
-
-<p>"Ho, Carlo", flustris la malsanulino, "se vi scius, kiel viaj vortoj
-vundas mian koron, kiel via terura suspekto penetras ankora&#365; pli
-profunden ol la ponardo de la mortigisto!"</p>
-
-<p>"&#264;u ne, kolombeto", kun terura rido li ekkriis, "viaj <i>amorosi</i><a href="#pn15" class="notosigno">[15]</a>
-devus esti blindaj; tiam estus oportune, moktrompi ilin? La parizano
-supozeble ja estas bravulo, ke li fine tamen ankora&#365; trovis la
-senpekan kolombeton!"</p>
-
-<p>"Sed nun efektive estas tro, sinjoro", la kuracisto ekkriis kaj
-kaptis la jakon de la furiozanto: "tuj, senprokraste eliru el la
-&#265;ambro, alie mi vokos la servistojn, por ke ili ekspedu vin."</p>
-
-<p>"Mi jam foriras, hometa&#265;o, mi foriras", la alia ekkriis kaj repu&#349;is
-la medicinan konsilanton, ke li sufi&#265;e komforte sidi&#285;is en
-brakse&#285;o; "jes, mi foriras, Giuseppa, por neniam reveni. Adia&#365;,
-fartu bone a&#365; prefere mortu, malfeli&#265;ulino, ka&#349;u vian malgloron
-sub la tero. Sed transe ka&#349;u vian animon en loko, kie mi neniam
-renkontu vin; mi malbenus la &#265;ielan feli&#265;egon, se mi &#285;in dividus
-kun vi, &#265;ar vi &#265;i tie per tiel abomeninda trompo senigis min de mia
-amo, de mia vivo." Li tion kriis, ankora&#365; iom svingante la notojn,
-sed liaj sova&#285;aj, ruli&#285;antaj okuloj fandi&#285;is en larmojn, kiam por
-la lasta fojo li rigardis la amitinon, kaj plorsingultante li elkuris
-el la &#265;ambro.</p>
-
-<p>"Sekvu, haltigu lin", la kantistino ekkriis, "rekonduku lin, mia
-feli&#265;ego de tio dependas!"</p>
-
-<p class="paghnumero">23</p>
-
-<p>"Neniel, estimata", doktoro Lange respondis, levi&#285;ante el sia
-brakse&#285;o; "la sceno ne devas esti da&#365;rigata. Mi volas recepti al vi
-ion kvietigan, de kio vi englutos &#265;iuhore du supkulerojn."</p>
-
-<p>La malfeli&#265;ulino reenfalis en siajn kusenojn kaj &#349;iaj fortoj estis
-el&#265;erpitaj, &#349;i denove eksvenis.</p>
-
-<p>La kuracisto vokis la servistinon kaj helpate de &#349;i klopodis
-rekonsciigi la malsanulinon; sed li ne povis deteni sin, glutigante
-al &#349;i la esencojn, dece ripro&#265;i la servistinon. "&#264;u mi ne ordonis,
-ke oni enlasu neniun, tute neniun, kaj nun oni allasas tiun
-frenezulon, kiu preska&#365; duan fojon mortigis vian kompatindan
-fra&#365;linon?"</p>
-
-<p>"Mi certe ja neniun alian enlasis", la &#265;ambristino plorante diris,
-"sed lin mi vere ne povis malakcepti; &#349;i min hodia&#365; ja sendis jam
-tri fojojn en lian domon, por petegi lin, ke li venu e&#265; nur por
-momenteto; mi ja e&#265; devis diri, ke &#349;i mortas kaj anta&#365;e nur
-ankora&#365; unu fojon volas vidi lin!"</p>
-
-<p>"&#264;u vere? kaj kiu do estas tiu&mdash;"</p>
-
-<p>La malsanulino malfermis la okulojn. &#348;i rigardis jen la kuraciston,
-jen la servistinon, &#349;iaj rigardoj ser&#265;e vagis tra la &#265;ambro. "Li
-estas for, perdita por &#265;iam", &#349;i flustris. "Ho, kara doktoro, iru
-al Bolnau."</p>
-
-<p>"Sed, mia Dio, kion vi do deziras de mia malfeli&#265;a komerca
-konsilanto, li jam sufi&#265;e eksciti&#285;is pri via afero, tiel, ke li
-devas resti en la lito; kiel li povas helpi vin?"</p>
-
-<p>"Ho, mi parole glitis", &#349;i respondis, "al la fremda orkestrestro vi
-iru, li havas la nomon <i>Boloni</i> kaj lo&#285;as en la <i>hotelo de
-Portugalujo</i>."</p>
-
-<p>"Mi memoras, ke mi a&#365;dis pri li", la doktoro diris, "sed kion &#265;e li
-mi faru?"</p>
-
-<p class="paghnumero">24</p>
-
-<p>"Diru al li, ke mi volas &#265;ion diri al li, li nur ankora&#365; unu fojon
-venu,&mdash;sed ne, mi ne povas &#285;in mem diri al li; doktoro, se vi&mdash;jes,
-mi konfidas al vi, mi volas al vi &#265;ion diri, kaj poste vi &#285;in
-transdiros al la malfeli&#265;ulo, &#265;u ne?"</p>
-
-<p>"Mi estas sub via dispono; kion mi povas fari, por trankviligi vin,
-mi plezure faros."</p>
-
-<p>"Nu, do venu morga&#365; matene, mi hodia&#365; ne plu povas multe paroli.
-Adia&#365;, sinjoro medicina konsilanto; sed ankora&#365; unu vorton;
-<i>Babette</i>, donu al sinjoro la doktoro lian tukon."</p>
-
-<p>La servistino mal&#349;losis &#349;rankon kaj prezentis al la kuracisto tukon
-el flava silko, disvastigantan en la &#265;ambro agrablan odoron.</p>
-
-<p>"La tuko ne apartenas al mi", li diris, "vi eraras; mi uzas nur
-naztukojn el tolo."</p>
-
-<p>"Ne eble", la servistino respondis, "hodia&#365; nokte mi &#285;in trovis sur
-la planko; al domano &#285;i ne apartenas, kaj iu alia krom vi ankora&#365;
-ne venis &#265;i tien."</p>
-
-<p>La kuracisto renkontis la rigardojn de la kantistino, atendeme
-fiksitajn al li. "&#264;u tiu tuko ne povus esti perdita de iu alia?",
-kun firma rigardo al &#349;i li demandis.</p>
-
-<p>"Montru &#285;in", &#349;i timeme respondis, "pri tio mi ankora&#365; ne pensis."
-&#348;i esploris la tukon kaj trovis en la angulo monogramon; &#349;i
-pali&#285;is, &#349;i ektremis.</p>
-
-<p>"&#348;ajnas, ke vi konas tiun tukon kaj la personon &#285;in perdintan",
-Lange plue demandis. "&#284;i povus trovigi postsignon; &#265;u vi permesas,
-ke mi &#285;in kunprenu kaj utiligu?"</p>
-
-<p>Giuseppa &#349;ajne batalis kontra&#365; si mem; jen &#349;i prezentis al li la
-tukon, jen &#349;i timeme kaj konvulsie retenis &#285;in. "Estu", &#349;i fine
-diris; "e&#265; se la terura homo venus<span class="paghnumero">25</span> ankora&#365; unu fojon kaj tiun fojon
-pli bone trafus mian vunditan koron, mi &#285;in kura&#285;as; jen, prenu,
-doktoro. Mi morga&#365; donos al vi klarigon al tiu tuko."</p>
-
-
-
-<h3>V.</h3>
-
-<p>Oni povas imagi, kiel eksklude tiuj okaza&#309;oj okupis la animon de
-medicina konsilanto Lange. Lia ampleksa klientaro nun same embarasis
-lin, kiel &#285;i anta&#365;e lin &#285;ojigis; &#265;ar &#265;u la multaj vizitoj al
-malsanuloj, kiujn li devis fari anta&#365;e, ne malhelpis lin, tre
-balda&#365; en la sekvinta mateno viziti la kantistinon kaj a&#365;di la
-klarigojn kaj komentojn, kiujn atendante lia koro malpacience batis?
-Sed por io la vizitoj en tridek &#285;is kvardek domoj utilis: li povis,
-kiel li kutimis diri, suba&#365;skulti, kion oni diras pri Bianetti; eble
-li anka&#365; povis tion a&#365; tion ekscii pri &#349;ia stranga amanto,
-orkestestro Boloni.</p>
-
-<p>Pri la kantistino oni levis la &#349;ultrojn. Oni des malpli favore
-ju&#285;is pri &#349;i, ju pli oni &#265;agreni&#285;is, ke tiel longe nenio oficiala
-kaj certa pri &#349;ia afero penetras en la publikon. &#348;iaj
-enviantoj&mdash;kaj kiu distingi&#285;a kantistino, krom tio estante bela kaj
-dekokjara, ne havas sufi&#265;e da tiaj&mdash;&#349;iaj enviantoj &#265;ion malenviis
-al &#349;i kaj faris malicajn rimarkigojn; la moderuloj diris: tiel
-okazas pri tiaj homoj; al germanino tio ja ne estus fari&#285;inta. &#348;iaj
-amikoj kompatis &#349;in kaj preska&#365; ankora&#365; pli timis pro &#349;ia
-reputacio, ol pro &#349;ia sano. La malfeli&#265;a knabino! Lange pensis kaj
-decidis des pli fervore servi al &#349;i.</p>
-
-<p>Pri la orkestrestro oni malmulte sciis, nek ion malbonan, nek ion
-bonan. Proksimume anta&#365; tri kvaronjaroj li venis al B., en la hotelo
-de Portugalujo luis subtegmentan &#265;ambreton kaj vivadis tre izolite
-kaj modere. Li &#349;ajne perlaboris sian vivtenon per lecionoj pri
-kantado kaj pri muzikaj kompona&#309;oj. Cetere &#265;iuj asertis,<span class="paghnumero">26</span> ke
-ili rimarkis en li iom da ekscentreco, da malhumilo; kiuj lin pli
-proksime koni&#285;is, trovis lin tre interesa, kaj jam kelka muzika
-amatoro onidire mendis tablolokon por la vesperman&#285;o en la hotelo de
-Portugalujo, nur por &#285;ui lian plezurigan interparolon pri muziko.
-Sed anka&#365; ilia ju&#285;o akordi&#285;is en tio, ke li estas iom frenezeta,
-&#265;ar li malatentas, e&#265; mal&#349;atas virinan kantadon, dum li ravite
-parolas pri viraj vo&#265;oj, precipe pri viraj &#293;oroj; pri lia amrilato
-kun la kantistino Bianetti &#349;ajne neniu sciis.</p>
-
-<p>La komercan konsilanton Bolnau li trovis ankora&#365; malsaneta kaj en la
-lito; li &#349;ajnis tre depremita kaj per nefirma, ra&#365;ka vo&#265;o diris
-&#265;iuspecajn sensenca&#309;ojn pri aferoj, kiuj alitempe ku&#349;is tute
-ekster lia idearo. Trovi&#285;is &#265;irka&#365; li kolekto de famaj procesoj,
-en kiuj li diligente studadis; la edzino de l'komerca konsilanto
-asertis, ke dum la tuta nokto li legis en ili kaj terure plorpepis
-kaj lamentis. Lia legado koncernis precipe la senkulpe ekzekutitajn,
-kaj li diris al la medicina konsilanto, ke verdire por filantropo la
-penso pri la malrapidemo de la germana ju&#285;istaro estas granda
-konsolo; &#265;ar oni povas atendi, ke la senkulpeco tamen pli facile
-malkovri&#285;as, se proceso da&#365;ras dekkelke da jaroj, ol se oni hodia&#365;
-estas kaptata kaj morga&#365; pendigata.</p>
-
-<p>La kantistino Bianetti, por kiu al la kuracisto fine restis horeto,
-estis malserena kaj depremita, kvaza&#365; surtere ne plu estus espero
-por &#349;i. &#348;ia okulo estis malgaja, la vundo estis multe pli bonstata,
-ol li atendis; sed en la sama grado, en kiu kreskis &#349;ia korpa
-bonfarto, &#349;ajne malaperis la trankvilo kaj sano de &#349;ia animo. "Mi
-longe meditis pri tio", &#349;i diris, "kaj trovis, ke vi, kara doktoro,
-vere plej strange estas implikata en mian sorton. Mi anta&#365;e ne konis
-vin. Mi konfesas, ke mi apena&#365; sciis, ke en B. ekzistas iu medicina
-konsilanto Lange. Kaj<span class="paghnumero">27</span> nun, kiam mi subite fari&#285;is tiel malfeli&#265;a,
-Dio sendas al mi tiel kunsenteman, patran amikon."</p>
-
-<p>"Fra&#365;lino Bianetti", Lange respondis, "kuracisto &#265;e multaj litoj
-devas fari pli, ol nur palpi la pulson de l'maldekstra mano, banda&#285;i
-vundojn kaj recepti miksturojn. Kredu al mi, kiam oni tiel sola sidas
-&#265;e malsanulo, kiam oni a&#365;das la internan pulson de l'animo
-maltrankvile batanta, kiam oni dezirus banda&#285;i vundojn vidatajn de
-neniu, tiam en miriga maniero el la kuracisto fari&#285;as amiko, kaj la
-mistera interligiteco inter korpo kaj animo &#349;ajne anka&#365; en tiu
-rilato okulfrape efikas."</p>
-
-<p>"Tiel estas", Giuseppa diris, konfideme kaptante lian manon; "tiel
-estas, kaj anka&#365; mia animo trovis kuraciston. Vi eble devos fari por
-mi multe. Povus esti, ke e&#265; anta&#365; la ju&#285;istoj vi devos agi en mia
-nomo. Se vi volas fari tiun grandan oferon al kompatinda knabino, kiu
-ne havas alian protekton, mi volas malka&#349;i al vi mian situacion."</p>
-
-<p>"Mi volas fari &#285;in", la afabla maljunulo diris, premante &#349;ian
-manon.</p>
-
-<p>"Sed pripensu tion bone; la mondo atakis mian reputacion, &#285;i min
-kulpigas, &#285;i ju&#285;as, &#285;i kondamnas min. Se nun la homoj anka&#365; al vi
-moke montras per la fingroj, ke vi zorgis pri la malbonfama
-kantistino, la senta&#365;ga italino, ho! pri mi, &#265;u vi povos elporti
-tion?"</p>
-
-<p>"Mi volas!" la kuracisto serioze kaj abrupte ekkriis, "Rakontu!"</p>
-
-
-
-<h3>VI.</h3>
-
-<p>"Mia patro", la kantistino rakontis, "estis <i>Antonio</i><a href="#pn16" class="notosigno">[16]</a>
-Bianetti, fama violonisto, kiu el pasintaj jaroj ne povas esti
-nekonata al vi, &#265;ar lia famo per la koncertoj, kiujn li faris &#265;e
-kortegoj kaj en grandaj urboj, &#265;ie disvasti&#285;is.<span class="paghnumero">28</span> Mi povas lin
-prezenti al mi ankora&#365; nur el mia plej frua juneco, violonantan al
-mi la gamon, kiun jam trijara mi tre &#285;uste kante ripetis. Mia
-patrino siatempe estis bonega kantistino kaj kutimis en la koncertoj
-de la patro prezenti kelke da arioj kaj kanzonetoj. Mi estis
-kvarjara, kiam mia patro mortis dum voja&#285;o kaj nin postlasis
-malri&#265;ajn. Mia patrino devis decidi&#285;i, per kantado perlabori nian
-vivtenon. Post unu jaro &#349;i edzini&#285;is kun muzikisto, en la komenco
-onidire tre flatinta &#349;in; sed poste montri&#285;is, ke li edzi&#285;is kun
-&#349;i nur, por uzi &#349;ian vo&#265;on. Li fari&#285;is muzika direktoro en
-malgranda urbo en Alsaco, kaj tiam des pli komenci&#285;is nia suferado.</p>
-
-<p>Mia patrino naskis ankora&#365; tri infanojn kaj tiom perdis sian vo&#265;on,
-ke &#349;i preska&#365; ne plu povis kanti e&#265; unu sonon. Per tio la plej
-granda monfonto de mia duonpatro estis el&#265;erpi&#285;inta, &#265;ar liaj
-koncertoj nur per mia patrino estis brilaj kaj multe vizitataj. Li de
-nun terure &#265;ikanis &#349;in; al mi li nenion plu volis doni por man&#285;i,
-&#285;is kiam li fine elpensis rimedon por utiligi min. Dum tutaj tagoj
-li turmentis min kaj violonante lernigis al mi plej malfacilajn
-pecojn de <i>Mozart</i>, <i>Gluck</i>, <i>Rossini</i> kaj <i>Spontini</i>, kiujn &#265;iam
-diman&#265;e vespere mi trakantis kun multe da apla&#365;do; la kompatinda
-<i>Schepperl</i><a href="#pn17" class="notosigno">[17]</a>&mdash;tiel oni kripligis mian nomon Giuseppa&mdash;fari&#285;is
-unu el tiuj malfeli&#265;aj mirinfanoj, al kiuj la naturo donis belan
-talenton por ilia plej granda malfeli&#265;o; la kruela homo &#265;iutage
-min kantigis, li vipis min, li dum tutaj tagoj nenion donis al mi
-por man&#285;i, se mi ne &#285;uste ekkantis; sed la patrino ne plu longe
-povis elteni la vidon de miaj turmentoj; &#349;ajnis, ke &#349;ia vivo
-forfluas en &#349;iaj silentaj larmoj; ian printempan matenon ni trovis
-&#349;in mortintan. Por kio mi rakontu al vi pri la jaroj de<span class="paghnumero">29</span> mia nun
-komenci&#285;inta suferegado? Mi estis dekunujara, mi devis mastrumi,
-eduki la junajn gefratojn kaj krome lerni la kantadon por la
-koncertoj! Ho, estis infera torturo!</p>
-
-<p>En tiu tempo ofte iu sinjoro venis al ni, &#265;iam kunportante al la
-patro sakon plenan de kvinfrankaj moneroj. Mi sen hororo ne povas
-pensi pri li. &#284;i estis granda, malgrasa viro de meza a&#285;o; li havis
-malgrandajn, palpebrumantajn grizajn okulojn, kiuj per sia
-malagrabla, pika esprimo diferencigis lin de &#265;iuj homoj, kiujn mi
-iam vidis. Min precipe li &#349;ajne korfavoris. Kiam li venis, li
-la&#365;dis mian grandon, mian konvenan konduton, mian viza&#285;on, mian
-kantadon. Li min sidigis sur siaj genuoj, kvankam nevola hororo
-forpu&#349;is min de li; li kisis min malgra&#365; mia kriado, li kontente
-diris: 'Ankora&#365; du, tri jaroj, tiam vi estos ta&#365;ga, Schepperl!' Kaj
-li kaj mia duonpatro &#265;e tiu anta&#365;diro eksplodis per sova&#285;a rido.
-En mia dekkvina naskotago mia duonpatro al mi diris: 'A&#365;du,
-Schepperl, vi nenion posedas, vi nenio estas, mi nenion donas al vi,
-mi nenion postulas de vi, por mi anka&#365; plene sufi&#265;as miaj tri
-ceteraj infana&#265;oj; <i>Christel</i><a href="#pn18" class="notosigno">[18]</a> (mia fratino) nun anstata&#365;
-vi fari&#285;os la mirinfano. Kion vi posedas, vian kantadon&mdash;multe &#285;i
-ne estas&mdash;vi ricevis de mi, per tio vi perlaboros vian vivtenon.
-Cetere la onklo en Parizo pro kompato volas akcepti vin en sian
-domon.'&mdash;'La onklo en Parizo?', mi miregante ekkriis, &#265;ar &#285;is nun
-mi ne sciis pri la ekzisto de tia onklo. Jes, la onklo en Parizo, li
-respondis, li povas alveni jam hodia&#365; a&#365; morga&#365;.</p>
-
-<p>Vi povas imagi, kiom mi &#285;ojis! Pasis tri jaroj, sed ankora&#365; hodia&#365;
-la memoro pri tiuj horoj en mi estas tiel viva, kvaza&#365; estis
-hiera&#365;. La feli&#265;o, forlasi la domon de mia patro, la feli&#265;o, havi
-onklon, kiu min kompatas,<span class="paghnumero">30</span> la feli&#265;o, veni al Parizo, kie mi imagis
-la centron de eleganteco kaj de feli&#265;ego,&mdash;mi estis ebria de tiom
-da feli&#265;o; &#265;iufoje, kiam pasis veturilo, mi rigardis eksteren,
-&#265;u ne venas la onklo, por kunpreni min en sian regnon. Fine iun
-vesperon veturilo haltis anta&#365; nia domo; mi flugkuris malsupren, mi
-disetendis miajn brakojn renkonten al mia savonto&mdash;kruela senrevi&#285;o!
-Estis la viro kun la kvinfrankaj moneroj.</p>
-
-<p>Mi estis preska&#365; senkonscia en tiuj momentoj, sed tamen mi neniam
-forgesos la diablan &#285;ojon fulme brilantan el liaj grizaj okuloj,
-kiam li vidis min alten kreskinta; ankora&#365; nun mi a&#365;dis lian grakan
-vo&#265;on: 'Nun vi estas &#285;usta, kolombeto, nun mi volas enkonduki vin
-en la grandan mondon.' Li kaptis min per la unu mano, per la alia li
-&#309;etis monsakon sur la tablon; la sako malfermi&#285;is, brila amaso da
-ar&#285;entaj kaj oraj moneroj ruli&#285;is teren; miaj tri pli junaj
-gefratoj kaj la patro &#285;ojkriis, sur la planko &#349;ovi&#285;is tien kaj
-tien kaj kolektis la monerojn,&mdash;&#285;i estis&mdash;mia a&#265;etprezo!</p>
-
-<p>Jam la sekvintan tagon ni voja&#285;is al Parizo. La malgrasa viro (mi ne
-kapablis, lin nomi onklo) konstante faris al mi predikon pri tio,
-kiel belan rolon mi ludos en liaj salonoj. Mi ne povis &#285;oji: angoro,
-neklarigebla korpremo anstata&#365;is mian &#285;ojon, mian feli&#265;on. Anta&#365;
-granda, lumigita domo la veturilo haltis: mi estis en Parizo. Dek
-&#285;is dekdu belaj, &#265;armegaj knabinoj malsupren saltetis sur la
-lar&#285;aj &#349;tuparoj renkonten al ni. Ili karese &#265;irka&#365;prenis kaj
-kisis min kaj nomis min fratino Giuseppa; mi demandis la malgrasulon:
-'&#264;u tio estas viaj filinoj, sinjoro?'&mdash;'<i>Oui, ce sont des
-filles!</i><a href="#pn19" class="notosigno">[19]</a>', li ridante ekkriis, kaj la knabinoj kaj la
-multnombra servistaro ali&#285;is per maldelikata, eksploda rido!</p>
-
-<p class="paghnumero">31</p>
-
-<p>Elegantaj vestoj, luksaj &#265;ambroj distris min. La sekvintan tagon mi
-estis belege vestata, oni kondukis min en la salonon. La dekdu
-knabinoj, plej elegante vestitaj, sidis &#265;e ludotabloj, sur kanapoj,
-&#265;e la piano. Ili tre vive interparolis kun junaj kaj malpli junaj
-sinjoroj. Kiam mi eniris, &#265;iuj forlasis sian lokon, iris renkonten
-al mi kaj min rigardis. La mastro min kondukis al la piano, mi devis
-kanti; mi ricevis &#285;eneralan aprobon. Oni partoprenigis min en la
-interparolado, miaj malkleraj, duone italaj esprimoj estis
-konsiderataj naiveco; oni admiris min, mi ankora&#365; hodia&#365; ru&#285;i&#285;as,
-pensante, per kiaj vortoj oni tion diris al mi. Tiel kelke da tagoj
-pasis en &#285;ojo kaj plezuro. Mi vivis ne embarasate, mi estus povinta
-vivi kontente, se mi ne sentus min plej nekomforte, preska&#365; angoreta
-en tiu domo, en tiu societo; naive senruza mi opiniis, ke tia do
-estas la granda mondo kaj oni devas akomodi&#285;i al &#285;iaj moroj. Sed
-unu afero frapis min: iun vesperon okaze preterirante la &#349;tuparon mi
-vidis, ke la sinjoroj vizitantaj nin, donis monon al la pordisto,
-ricevis por &#285;i bluajn a&#365; ru&#285;ajn kartojn kaj ree transdonis tiajn
-al servisto anta&#365; la salono. Juna dando, preterpasanta min, kun
-karesemaj rigardoj montris al mi unu el tiuj ru&#285;aj kartoj; mi
-ankora&#365; hodia&#365; ne scias, kial mi ru&#285;i&#285;is pro tio. Sed a&#365;skultu
-plue, kio balda&#365; okazis.</p>
-
-<p>Vidu, kara doktoro, jen mi havas malgrandan, sensignife aspektantan
-paperon. Al &#285;i mi &#349;uldas mian savon. Iumatene mi &#285;in trovis sub la
-bulkoj de mia matenman&#285;o. Mi ne scias, de kiu favora mano &#285;i
-devenis, sed la &#265;ielo rekompencu la koron, kiu min kompatis. Jen
-&#285;ia enhavo:</p>
-
-<blockquote>
-<p>'Fra&#365;lino!</p>
-
-<p>La domo, en kiu vi lo&#285;as, estas mal&#265;astejo; la<span class="paghnumero">32</span> sinjorinoj, kiujn
-vi vidas &#265;irka&#365; vi, estas publikulinoj; &#265;u nia konfido al Giuseppa
-do ne estis prava? &#264;u mallongan fibrilon de feli&#265;o &#349;i volas a&#265;eti
-per longa pento?'</p>
-</blockquote>
-
-<p>&#284;i estis terura lumo, &#285;i minacis plene blindigi min, &#265;ar preska&#365;
-tro subite &#285;i dis&#349;iris mian senruzan infanan penson kaj la iluzion
-pri senzorga, feli&#265;a situacio. Kion fari? En mia vivo mi ankora&#365; ne
-lernis fari decidojn. La viro, al kiu apartenis tiu domo, &#349;ajnis al
-mi terura sor&#265;isto, povanta legi &#265;iun mian penson kaj nepre jam nun
-pri tio informita, kion mi scii&#285;is. Kaj tamen mi preferis morti, ol
-ankora&#365; unu minuton resti tie.&mdash;Mi estis a&#365;dinta knabinon rekte
-kontra&#365;e de mia lo&#285;ejo paroli itale; mi ne konis &#349;in,&mdash;sed &#265;u mi
-do konis iun alian en tiu giganta urbo? Tiuj patrolandaj sonoj naskis
-en mi konfidon, mi volis &#349;in petegi surgenue, savi min.</p>
-
-<p>Estis la sepa matene: restinte fidela al mia kampara moro, mi &#265;iam
-frue levi&#285;is kaj kutimis tuj poste matenman&#285;i, kaj tio savis min.
-En tiu tempo &#265;iuj ankora&#365; dormis, e&#265; granda parto de la
-servistaro. Nur la pordisto estis timinda. Sed &#265;u li povus pensi, ke
-iu forkuros el tiu templo de l'belego? Mi riskis la aferon; mi kovris
-min per mia nigra, malpompa manteleto; miaj genuoj &#349;anceli&#285;is, kiam
-mi preteriris la lo&#285;ion de l'pordisto; li ne rimarkis min; tri
-pa&#349;oj, kaj mi estis libera.</p>
-
-<p>Dekstre trans la strato lo&#285;is la itala knabino. Mi salte transpasis
-la lar&#285;an straton; mi frapis al la pordo, servisto malfermis. Mi
-demandis pri la itale parolanta signora kun la nigra bukla kapo. La
-servisto ridis kaj diris, ke mi supozeble celas la malgrandan
-ekscelencon <i>Seraphina</i>: 'tiun saman, tiun saman', mi respondis,
-'tuj konduku min al &#349;i'. Li komence &#349;ajnis heziti, &#265;ar<span class="paghnumero">33</span> ankora&#365;
-estis frua tago, sed miaj petoj lin decidigis. Li kondukis min en la
-duan eta&#285;on, diris al mi, ke mi atendu kaj poste vokis &#265;ambristinon,
-por anonci min al &#349;ia ekscelenco. Mi pensis, ke la bela itala
-knabino estas de mia klaso; mi hontis malka&#349;i mian situacion al iu
-pli altranga, sed oni ne lasis al mi tempon, por pripensi; la
-&#265;ambristino aperis, por konduki min al la lito de sia mastrino. Jes,
-estis &#349;i, estis la bela, juna sinjorino, kiun mi a&#365;dis parolanta
-itale. Mi &#309;etis min teren anta&#365; &#349;i kaj petegis &#349;in pri &#349;ia
-protekto; mi devis rakonti al &#349;i mian tutan historion. &#348;ajne
-kortu&#349;ita, &#349;i promesis savi min. &#348;i venigis la serviston, kiu
-suprenkondukis min, kaj ordonis al li nepran diskretecon; poste &#349;i
-destinis por mi malgrandan &#265;ambron, kies fenestroj rigardis al la
-korto, donis al mi ion por labori kaj man&#285;i, kaj tiel mi vivis kelke
-da tagoj en &#285;ojo pri mia savo, en timo pri mia estonteco.</p>
-
-<p>La domo, en kiu mi estis akceptita, apartenis al la sendito de
-malgranda germana kortego. &#348;ia ekscelenca mo&#349;to estis lia nevino,
-naskita italino, kiu estis edukata &#265;e li en Parizo. &#348;i estis
-korbona, aminda esta&#309;o, kies bonfarojn mi neniam forgesos. &#264;iutage
-&#349;i venis al mi kaj min konsolis; &#349;i diris al mi, ke la &#349;tatsendito
-per siaj servistoj informi&#285;is en la domo de la malica viro. Ke oni
-estas tre konsternita, sed klopodas ka&#349;i tion. La servistoj transe
-sekretas, ke fra&#365;lino sin &#309;etis el fenestro de la dua eta&#285;o en la
-kanalon de la <i>Seine</i>. Stranga dispono de la providenco! Mia
-&#265;ambro estis angula &#265;ambro kaj per la unu flanko rigardis al la
-strato, la alia abrupte malsupreniris en kanalon. Mi memoras, ke en
-tiu mateno mi malfermis fenestron de la kanala flanko; ver&#349;ajne &#285;i
-restis malfermita, kaj tiel kredeble oni klarigis al si mian
-malaperon. Signora<span class="paghnumero">34</span> Seraphina en tiu tempo estis revenonta Italujon,
-&#349;i bonvolis min kunpreni. E&#265; ankora&#365; pli &#349;i utilis al mi; &#349;i
-instigis siajn gepatrojn en <i>Piacenza</i>, ke ili akceptu min en
-sian domon kvaza&#365; sian infanon; &#349;i kulturigis mian talenton, al &#349;i
-mi dankas la liberecon, la vivon, la arton, ho! eble pli, ol mi
-scias. En Piacenza mi koni&#285;is kun orkestrestro Boloni, kiu cetere ne
-estas italo; li &#349;ajnis min ami, sed li tion ne diris al mi. Balda&#365;
-poste mi akceptis la vokon al &#265;i-tiea teatro. Oni min &#265;i tie
-&#349;atis, oni anka&#365; alie bonevolis al mi, mia konduto kaj mia
-reputacio estis neripro&#265;eblaj; ho, en tiu longa tempo mi neniam
-vidis &#265;e mi viron,&mdash;krom&mdash;tiun belan korligon mi povas sen ru&#285;i&#285;o
-konfesi al vi,&mdash;krom Boloni, kiu balda&#365; post mi voja&#285;is &#265;i tien.
-Vi nun a&#365;dis mian vivon, diru al mi, &#265;u mi faris ion, por meriti
-tiel maldol&#265;an punon? &#264;u mi tiel terure kulpi&#285;is?"</p>
-
-
-
-<h3>VII.</h3>
-
-<p>Kiam la kantistino estis fininta, la medicina konsilanto vive kaptis
-&#349;ian manon. "Mi gratulas al mi", li diris, "ke mi povas ali&#285;i al la
-malmultaj bonuloj, kiujn vi trovis sur via vivovojo. Kvankam miaj
-fortoj estas tro malgrandaj, por povi fari por vi, kion faris la
-bravega malgranda ekscelenco, tamen mi volas klopodi helpi en la
-malkonfuzado de via kompatiga sorto; mi volas klopodi, por repacigi
-la flami&#285;ulon, vian amikon. Sed diru al mi nur, kiu do estas la
-hejmlando de sinjoro Boloni?" "Jen vi demandas tro", estis &#349;ia
-nerekta respondo. "Mi scias sole, ke li la&#365; naski&#285;o estas germano
-kaj, se mi ne eraras, pro familiaj cirkonstancoj anta&#365; kelke da
-jaroj forlasis sian patrujon. Li restadis en Anglolando kaj Italujo
-kaj anta&#365; proksimume tri kvaronjaroj venis &#265;i tien."</p>
-
-<p class="paghnumero">35</p>
-
-<p>"Jen kiel, bone; sed kial vi ne jam pli frue al li mem diris, kion vi
-rakontas al mi?"</p>
-
-<p>Giuseppa &#265;e tiu demando ru&#285;i&#285;is; &#349;i mallevis la okulojn kaj
-respondis: "Vi estas mia kuracisto, mia patra amiko; estas al mi,
-kiam mi parolas kun vi, kvaza&#365; mi parolus kiel infano al mia
-patro.&mdash;Sed &#265;u mi do povis rakonti al la juna viro pri tio? Krome mi
-ja konas lian teruran &#309;aluzon, lian facile eksciteblan suspektemon;
-mi neniam povis min devigi, diri al li, el kiaj kaptiloj mi forsavis
-min."</p>
-
-<p>"Mi respektas, mi admiras vian senton; vi estas bona infanino; kredu
-al mi, tio karesas la koron de maljuna viro, renkonti tiel decajn
-sentojn el la pasinta tempo; &#265;ar hodia&#365; oni konsideras bontono,
-flankelasi tia&#309;ojn. Sed vi ankora&#365; ne rakontis al mi &#265;ion; la
-vespero &#265;e la maskobalo, tiu terura nokto?"</p>
-
-<p>"Estas vere, mi devas rakonti al vi ankora&#365; plue. &#264;iufoje, kiam mi
-meditis pri mia savo, mi la&#365;dis la providencon, ke oni kredis en tiu
-domo, ke mi memmortigis min; &#265;ar estis por mi nur tro certe, ke tiu
-terura venus, por repreni sian viktimon a&#365; pereigi &#285;in, se li e&#265;
-nur iomete suspektus min vivanta; &#265;ar sufi&#265;e multe da kvinfrankaj
-moneroj li kredeble pagis por mi. Tial mi ne akceptis diversajn
-&#349;atindajn proponojn por teatroj tiel longe, kiel mi estis en
-Piacenza, timante publike aktori. Sed kiam mi tie estis proksimume
-unu jaron kaj duonan, iumatene Seraphina alportis al mi parizan
-gazeton, en kiu estis anoncita la morto de la <i>chevalier de
-Planto</i><a href="#pn20" class="notosigno">[20]</a>."</p>
-
-<p>"Chevalier de Planto?" la kuracisto interrompis &#349;in; "&#265;u tio estis
-la nomo de la viro forkondukinta vin el la domo de via duonpatro?"</p>
-
-<p class="paghnumero">36</p>
-
-<p>"Tio estis lia nomo. Mi multe &#285;ojis, mia lasta timo estis
-malaperinta, kaj jam nenio min malhelpis, ne plu &#285;eni miajn
-bonfarantojn. Jam kelke da semajnoj poste mi venis al B. Mi
-anta&#365;hiera&#365; iris al la maskobalo, kaj mi ja volas konfesi al vi, ke
-mi estis tre gajhumora. Boloni ne devis scii, en kiu kostumo mi
-aperos; mi volis inciteti kaj poste surprizi lin. Subite, dum mi sola
-trairis la salonon, vo&#265;o flustris en mian orelon: 'Schepperl, kiel
-fartas via onklo?' Mi estis konsternegita; tiun nomon mi ne plu
-a&#365;dis, de kiam mi forsavis min el la manoj de tiu terura. Mia onklo!
-Mi ja ne havis onklon, kaj nur unu vivis, kiu anta&#365; la
-publiko sin konsiderigis mia onklo, la chevalier de Planto. Mi
-apena&#365; havis sufi&#265;e da spirit&#265;eesto, por respondi: 'Vi eraras,
-maskulo!' Mi volis forrapidi, ka&#349;i min en la svarmanta amaso, sed la
-maskulo enbrakigis sin kun mi kaj min retenis: 'Schepperl!' la
-nekonato diris, 'mi konsilas al vi, kviete iradi apud mi; alie mi
-rakontos al la homoj, en kia societo vi pli anta&#365;e restadis.' Mi
-estis plene senespera, fari&#285;is mallumo en mia animo, nur unu penso
-estis forta en mi: la timo pri malhonoro. Kion mi kompatinda,
-senhelpa knabino povis fari, se tiu homo, kiu ajn li estis, pri mi
-sciigos tiajn aferojn? La mondo kredus al li, kaj Carlo! ho, Carlo ne
-la lasta min kondamnus. Mi senvole sekvis al la viro &#265;e mia flanko.
-Li flustris al mi plej terurajn aferojn: mian onklon, kiel estis
-nomata de li la chevalier, mi malfeli&#265;igis, pereigis mian patron,
-mian familion. Mi ne plu povis elteni tion, mi el&#349;iris min kaj
-vokis, ke alvenu mia fiakro. Sed kiam mi rigardis &#265;irka&#365;en sur la
-&#349;tuparo, la terura figuro estis sekvinta min. 'Mi veturos kun vi
-hejmen, Schepperl', kun terura rido li diris; 'mi ankora&#365; devas
-paroli kun vi kelke da vortoj.' Mi &#265;esis vidi kaj<span class="paghnumero">37</span> a&#365;di, mi sentis,
-ke mi senkonscii&#285;as; mi reveki&#285;is ne pli frue ol en la fiakro, la
-maskulo sidis apud mi. Mi eksteri&#285;is el la veturilo, li sekvis; li
-tuj reekparolis; angorante, ke mi estos perfidata, mi diris al
-<i>Babette</i>, ke &#349;i eliru.</p>
-
-<p>'Kion vi volas &#265;i tie, mizerulo?' mi ekkriis furioza, ke mi vidas
-min tiel ofendita. 'Kion malbonan vi povus diri pri mi? Sen mia volo
-mi venis en tiun domon; mi &#285;in forlasis, kiam mi vidis, kio atendas
-min.'</p>
-
-<p>'Schepperl, lasu la ceremoniojn; ekzistas nur du vojoj vin savontaj.
-A&#365; vi tuj pagos dekmil frankojn, &#265;u per juveloj, &#265;u per oro, a&#365;
-vi sekvos min al Parizo; alie morga&#365; la tuta urbo scios pli multe
-pri vi ol vi dezirus.' Mi estis ekster mi. 'Kiu rajtigas vin, de mi
-postuli ion tian?' mi ekkriis. 'Nu bone, diru al la urbo, kion vi
-volas; sed tuj forlasu &#265;i tiun domon! Mi alvokos la najbarojn!'</p>
-
-<p>Mi iris kelke da pa&#349;oj al la fenestro, li postkuris min kaj kaptis
-mian brakon. 'Kiu min rajtigas?' li diris, 'via patro, kolombeto, via
-patro'. Diabla rido sonis el lia bu&#349;o, la brilo de la kandelo
-lumigis paron da grizaj, pikaj okuloj, nur tro konataj de mi. En la
-sama momento estis klare al mi, kiu anta&#365; mi staras; mi nun sciis,
-ke lia morto nur estis trompo elpensita por ia celo; la malespero
-havigis al mi supernaturan forton, mi kontra&#365;baraktante liberigis
-min, mi volis for&#349;iri lian maskon. 'Mi konas vin, chevalier de
-Planto', mi ekkriis, 'sed oni zorgos, ke vi devu doni al la
-tribunaloj kontentigon pri mi.'&mdash;'Tiel niaj aferoj ankora&#365; ne
-statas, kolombeto', li diris, kaj en la sama momento mi sentis lian
-ponardon en mia brusto; mi opiniis, ke mi mortas&mdash;."</p>
-
-<p class="paghnumero">38</p>
-
-<p>La kuracisto frostotremis; estis luma tago, kaj tamen li hororis,
-kiel se oni en mallumo parolas pri fantomoj. Li opiniis, ke li vidas
-post la kurtenoj de la lito brilantaj la grizajn pikajn okulojn de
-tiu monstro. "Vi do opinias", li diris post kelke da tempo, "ke la
-chevalier ankora&#365; vivas, ke &#285;i estas la sama, kiu volis mortigi
-vin?"</p>
-
-<p>"Lia vo&#265;o, liaj okuloj min konvinkis; la tuko, kiun mi hiera&#365; al vi
-donis, tion igis plene certa por mi. &#284;i estas markita per la
-komencliteroj de lia nomo."</p>
-
-<p>"Kaj &#265;u vi donas al mi plenpovon, agi por vi? &#264;u vi permesas al mi,
-&#265;ion de vi diritan sciigi e&#265; anta&#365; la ju&#285;isto?"</p>
-
-<p>"&#264;ion, mi ne povas elekti! Sed, &#265;u ne, doktoro, vi iros al Boloni
-kaj al li diros, kion mi diris al vi? Li &#285;in kredos al vi, Seraphina
-ja estis anka&#365; de li konata."</p>
-
-<p>"Kaj &#265;u mi ne anka&#365; povas ekscii", la medicina konsilanto
-da&#365;rigis, "la nomon de la &#349;tatsendito, en kies domo vi ka&#349;is vin?"</p>
-
-<p>"Kial ne? Li estis iu barono <i>Martinow</i>."</p>
-
-<p>"&#264;u vere?", &#285;oje emociite Lange ekkriis. "Barono Martinow? &#264;u li
-ne estas ...a &#349;tatoficisto?"</p>
-
-<p>"Jes, &#265;u vi konas lin? Li estis sendito de la ...a kortego en Parizo
-kaj poste en Peterburgo."</p>
-
-<p>"Ho, tiam estas bone, tre bone", la medicina konsilanto diris kaj
-&#285;oje interfrotis siajn manojn. "Mi konas lin, de post hiera&#365; li
-estas &#265;i tie; li vokigis min, li lo&#285;as en la hotelo de
-Portugalujo."</p>
-
-<p>Larmoj brilis en la okuloj de la kantistino kaj piaj sentoj &#349;ajne
-emociis &#349;ian koron. "Do viro", &#349;i diris, "kiu la&#365; mia opinio
-forestis multajn centojn da mejloj, devis veni &#265;i tien, por konfirmi
-la verecon de mia rakonto! Iru al li; ho, ke anka&#365; Carlo povu
-a&#365;skulti, kiam li certigos al vi, ke mi diris la veron."</p>
-
-<p class="paghnumero">39</p>
-
-<p>"Li povos, li akompanos min, mi zorgos pri tio Adia&#365;, bona infanino;
-estu tute trankvila, vi devas ankora&#365; prosperi surtere, kaj tre orde
-glutu la miksturon, &#265;iuhore du plenkulerojn!" Tiel la kuracisto
-parolis kaj foriris. La kantistino dankis al li per siaj afablaj
-rigardoj. &#348;i estis pli trankvila kaj serena; &#349;ajnis, ke kun sia
-sekreto &#349;i forrulis grandan &#349;ar&#285;on. &#348;i havis pli da fido por la
-estonteco, &#265;ar favora sorto &#349;ajne ekkompatis la malfeli&#265;an
-knabinon.</p>
-
-
-
-<h3>VIII.</h3>
-
-<p>Barono Martinow, al kiu fari grandan servon Lange pli anta&#365;e foje
-havis okazon, afable akceptis lin kaj donis al li plej sufi&#265;ajn
-informojn pri la kantistino Bianetti. Li ne nur preska&#365; la&#365;vorte
-konfirmis &#349;ian rakonton, li anka&#365; eksplodis per plej vivaj la&#365;doj
-pri &#349;ia karaktero; li e&#265; promesis, &#265;ie, kien li venos en la urbo,
-paroli favore por &#349;i kaj malkonfirmi la famojn pri &#349;i cirkulantajn.
-Li efektive plenumis sian promeson; &#265;ar precipe al lia influo kaj al
-la nobla maniero, en kiu li prenis la partion de la italino, &#349;iaj
-amikoj alju&#285;is, ke la publika opinio pri &#349;i en malmultaj tagoj,
-kvaza&#365; sor&#265;e, alii&#285;is. La medicina konsilanto Lange siaparte en
-tiu tago, veninte de la sendito, supreniris el la beleta&#285;o de la
-hotelo de Portugalujo ankora&#365; kelke da &#349;tuparoj &#285;is la mansardoj;
-oni diris, ke en n-ro 54 lo&#285;as la orkestrestro. Li haltis anta&#365; la
-pordo, por spiri; &#265;ar la krutaj &#349;tuparoj afekciis lin. Strangaj
-sonoj el tiu pordo flugis al lia orelo. &#348;ajne en &#285;i estis homo
-grave malsana, &#265;ar li a&#365;dis profundajn &#285;emadon kaj plendspiradon,
-&#349;ajne levi&#285;antajn el kava brusto. Poste teruraj francaj kaj italaj
-blasfemoj enmiksi&#285;is, kiel<span class="paghnumero">40</span> se malpacienco volas mal&#349;ar&#285;i de la
-mizero la koron, kaj ra&#365;ka rido de malespero denove formis la
-transiron al tiuj profundaj &#285;emoj. La medicina konsilanto
-frostektremis. "Jam hiera&#365; mi ja rimarkis iom da frenezo en tiu
-<i>maestro</i><a href="#pn21" class="notosigno">[21]</a>", li pensis, "&#265;u li eble plene frenezi&#285;is, a&#365; &#265;u li
-malsani&#285;is pro doloro?" Li jam fleksis la fingron por frapi, kiam
-lia rigardo ankora&#365; unufoje trafis la numeron de l'pordo; &#285;i estis
-53. Kiel do li povis tiom erari; preska&#365; li estus enirinta al homo
-tute fremda. Malkontenta pri si mem li pluen iris unu pordon; tie
-estis 54; tie do efektive sonis tute alie. Malalta, bela vo&#265;o de
-viro kantis arion, akompanate de piano; la medicina konsilanto
-eniris; estis tiu juna viro, kiun li vidis &#265;e la kantistino.</p>
-
-<p>En la &#265;ambro dis&#309;etite ku&#349;is notfolioj, gitaroj, violonoj, kordoj
-kaj multo, kion krome muzikisto bezonas, kaj meze inter tiuj
-kvaza&#365;ruinoj staris la orkestrestro en vasta nigra negli&#285;o, kun
-ru&#285;a &#265;apo sur la kapo kaj rulpaketo de notoj en la mano; la
-kuracisto poste konfesis, ke vidante tion li ekpensis pri <i>Marius</i>
-sur la ruinoj de Kartago.</p>
-
-<p>La juna viro &#349;ajne de hiera&#365; lin memoris kaj preska&#365; malserene
-akceptis lin; tamen li estis tiel &#285;entila, ke per unu ekpu&#349;o li de
-se&#285;o teren &#309;etis kolonon da notfolioj, por proponi al sia vizitanto
-sidlokon; li mem per longaj pa&#349;oj mar&#349;adis tra la &#265;ambro, kaj lia
-flirtanta negli&#285;o lerte forprenis la polvon de la tabloj kaj libroj.</p>
-
-<p>Li ne lasis ekparoli la medicinan konsilanton, li superkriis lin. "Vi
-venas de &#349;i?", li ekkriis. "&#264;u viaj grizaj haroj ne hontas, ke vi
-fari&#285;as la perista&#265;o de tia senhontulino? Mi nenion plu volas
-a&#365;di; mi entombigis mian feli&#265;on, vi vidas min funebranta mian
-feli&#265;egon; mi surhavas mian nigran negli&#285;on kaj tio sola, se vi
-<span class="paghnumero">41</span> estas iomete sperta pri psikologio, devus esti por vi signo, ke,
-koncerne min, mi konsideras tiun personon mortinta. Ho, Giuseppa,
-Giuseppa!"</p>
-
-<p>"Sed, kara sinjoro orkestrestro", la kuracisto interrompis lin,
-"bridu vian senton, anta&#365; ol&mdash;"</p>
-
-<p>"Senton? Kion vi scias pri sento? A&#365;skultu, se vi parolas pri sento;
-mi volas provi, &#265;u vi havas sonosenton, maljunulo! Vidu, tio estas
-la virino", li da&#365;rigis, abrupte malfermante la fortepianon kaj
-ludante tion kaj tion, kio cetere al la kuracisto, ne tre sperta pri
-muziko, &#349;ajnis kiel alia muziko, "&#265;u vi a&#365;das tion molan, dol&#265;e
-sopiran, karese alpremi&#285;an? Sed &#265;u vi ne rimarkas en tiuj pasa&#309;oj
-la nefidindan, malfundan, senkarakteran estecon de tiuj kreita&#309;oj?
-Sed a&#365;du plue", li diris kun la&#365;tigita vo&#265;o kaj kun brila okulo,
-reenskuante la manikojn de la funebra negli&#285;o, "kie viroj agas,
-estas forto kaj vero; tie nenio nepura povas prosperi, &#285;i estas
-sanktaj diaj sonoj!" Li kun granda forto batis sur la klavojn, sed al
-la kuracisto ree &#349;ajnis, ke tio estas nur tute ordinara muziko.</p>
-
-<p>"Jen vi havas strangan karakterizon pri la homoj", li diris; "&#265;ar ni
-jam alvenis &#265;e tio, &#265;u mi povas peti vin, estimata, ke vi iom piane
-prezentu al mi medicinan konsilanton?"</p>
-
-<p>La muzikisto mal&#349;ate rigardis lin. "Kiel vi do povas difekti la
-harmonion per malbona, akrepepa <i>cis</i>, hometa&#265;o, kiam miaj
-klavoj sonigas la belegan, radiantan akordumon!"</p>
-
-<p>La respondo de la doktoro estis interrompata per frapado &#265;e la
-pordo; malgranda, kreskokripla figuro eniris, riverencis kaj diris:
-"La malsana sinjoro en n-ro 53 plej &#285;entile petigas sinjoron la
-orkestrestron,<span class="paghnumero">42</span> ne tiom terure brui kaj tumulti, tial, ke lia korpa
-aran&#285;o estas tre malforta kaj lia morto proksima."</p>
-
-<p>"Mi petas, sciigi al la sinjoro mian plej humilan respekton", la juna
-viro respondis, "kaj ke koncerne min li povas forvoja&#285;i el la mondo,
-kiam li deziras. Sufi&#265;e ja en &#265;iu nokto min teruras liaj lamentado
-kaj &#285;emado kaj la plej teruranta por mi estas liaj malpiaj blasfemoj
-kaj lia freneza ridado. &#264;u eble la franco opinias, ke li estas sola
-en la hotelo de Portugalujo? Se li &#285;enas min, mi &#285;enas lin repage!"</p>
-
-<p>"Sed, pardonu, via sinjora mo&#349;to", la kreskokripla homo diris, "li
-ne plu longe vivos, &#265;u vi ne bonvolus dum liaj lastaj momentoj&mdash;"</p>
-
-<p>"&#264;u li estas tiom malsana, la sinjoro?", kompateme la medicina
-konsilanto diris. "Kio estas lia malsano? Kiu lin kuracas? Kiu li
-estas?"</p>
-
-<p>"Kiu li estas, mi precize ne scias; mi estas la dungolakeo; mi
-pensas, ke li nomas sin <i>Lorier</i> kaj estas el Franclando;
-anta&#365;hiera&#365; li ankora&#365; bone fartis, sed estis iom melankolia, &#265;ar
-li tute ne eliris, anka&#365; ne deziris rigardi la rimarkinda&#309;ojn de
-tiu &#265;i urbo; sed en la alia mateno mi lin trovis en la lito grave
-malsanan; &#349;ajnas, ke en la nokto lin trafis apopleksio. Sed li por
-nenio en la mondo volas kuraciston. Li terure blasfemis, kiam mi
-demandis, &#265;u mi alkonduku iun. Li mem flegas kaj banda&#285;as sin; mi
-opinias, ke li havas anka&#365; malnovan pafvundon el la milito kaj ke
-tiu nun ree malfermi&#285;is."</p>
-
-<p>En tiu momento oni a&#365;dis la malsanulon apude ekkrianta kun ra&#365;ka
-vo&#265;o kaj eliganta kelke da blasfemoj. La dungolakeo trifoje faris la
-signon de la kruco kaj flugkuris transen.</p>
-
-<p class="paghnumero">43</p>
-
-<p>La kuracisto ankora&#365; unu fojon provis, &#265;u liaj paroloj ne estos
-akceptataj de la obstina amanto, kaj efektive tiun fojon &#349;ajne
-sukcesis. Li tenis en la mano partituron, el kiu li duonla&#365;te
-kantetis al si; la kuracisto uzis tiun pli kvietan staton de l'animo
-kaj komencis rakonti al li la vivon de la kantistino. En la komenco
-la orkestrestro &#349;ajne ne atentis pri tio; li fervore legis en sia
-partituro kaj kondutis, kvaza&#365; krom li neniu estus en la &#265;ambro;
-sed iom post iom li pli atentis, li &#265;esis kanti; balda&#365; lia rigardo
-levi&#285;is de la partituro kaj pasis arde trans la viza&#285;on de la
-kuracisto; poste li mallevis la notkajeron kaj firme rigardis la
-rakontanton; lia intereso &#349;ajne pli kaj pli kreskis, liaj okuloj
-brilis, li pliproksimi&#285;is, li kaptis la brakon de la medicinisto,
-kaj kiam tiu finis sian rakonton, li tre emociite salte levi&#285;is kaj
-kuris tien kaj reen en la &#265;ambro. "Jes", li ekkriis, "estas vero en
-tio, &#349;ajno de vereco, ver&#349;ajneco; estas eble, povas esti, ke simile
-okazis; diablo! &#265;u &#285;i ne anka&#365; povus esti mensogo?"</p>
-
-<p>"Tion, mi opinias, en via &#349;atata arto oni nomas malkres&#265;ende,
-sinjoro orkestrestro; sed kial do &#265;e tiu afero malsupreniri de vero
-&#285;is mensogo? Se mi nun prezentus garantianton pri la vereco?
-<i>Maestro</i><a href="#pn21" class="notosigno">[21]</a>, nu, tiam?"</p>
-
-<p>Boloni meditante haltis anta&#365; li: "Ha! Kiu povus fari tion, medicina
-konsilanto! Per oro mi volus enkadrigi vin; jam tiu penso meritas
-grandan kaj re&#285;an rekompencon. Jes! Kiu povus al mi garantii!&mdash;&#264;io
-estas tiel malluma&mdash;konfuzaj labirintoj&mdash;nenia eliro&mdash;nenia gvida
-stelo."</p>
-
-<p>"&#348;atata amiko", la kuracisto interrompis lin, "jen mi kaptas vin &#265;e
-reminiscenco<a href="#pn22" class="notosigno">[22]</a> el la Rabistoj de <i>Schiller</i>, kiel konstateble
-en la po&#349;eldono de <i>Cotta</i> sur<span class="paghnumero">44</span> pa&#285;o 175<a href="#pn23" class="notosigno">[23]</a>, se mi ne eraras.
-Tamen mi scias tian garantianton, tian gvidan stelon!"</p>
-
-<p>"Ha! kiu donus al mi tian!", la alia ekkriis. "Li estu mia amiko, mia
-an&#285;elo, mia Dio,&mdash;mi volas adori lin!"</p>
-
-<p>"Kvankam en la citita loko la parolo estas pri glavo, per kiu oni
-volas fari al la vipera gento brulan vundon, mi tamen volas konvinki
-vin. Tiu &#349;tatsendito, kiu akceptis la kompatindan Giuseppa en sia
-domo, hazarde lo&#285;as en &#265;i tiu domo en n-ro 6; se vi bonvolus
-surmeti frakon kaj koltukon, mi kondukos vin al li; li promesis al
-mi, ke li vin konvinkos!"</p>
-
-<p>La juna viro kortu&#349;ite premis la manon de la kuracisto, sed e&#265; nun
-li ne povis ka&#349;i ian subliman patoson: "Vi estis mia bona genio", li
-diris: "kiom da danko mi &#349;uldas al vi por tiu konsilo; mi nur rapide
-surmetos mian frakon kaj tuj sekvos vin al la sendito."</p>
-
-
-
-<h3>IX.</h3>
-
-<p>La repaci&#285;o kun la amanto &#349;ajne preska&#365; ankora&#365; pli efikis, por
-sanigi la kantistinon, ol la plej lerte kunmetitaj tizanoj de &#349;ia
-kuracisto. &#348;ia farto en la sekvintaj tagoj videble pliboni&#285;is, kaj
-balda&#365; &#349;i estis tiom resanigita, ke &#349;i povis ekster la lito
-akcepti la vizitojn de siaj kunsentemaj amikoj. La &#349;an&#285;i&#285;on de
-&#349;ia farto supozeble estis &#285;isatendinta la polica direktoro, por
-plue esplori la aferon. Li estis viro vidanta &#265;ion kaj zorganta pri
-&#265;io, kaj la famo pri li diris, ke ne facile iu sin forsavis, kiun
-li ekcelis, e&#265; se li forestus centkelke da mejloj. La medicina
-konsilanto sciigis al li la historion de la kantistino; poste li
-ankora&#365; plue interkonsili&#285;is kun barono Martinow kaj<span class="paghnumero">45</span> eksciis
-kelkajn aferojn, kiuj &#349;ajnis al li tre interesaj. La &#349;tatsendito
-anta&#365; nelonge konfesis al li, ke li uzis la aferon pri la juna
-Bianetti kiel okazon, por raporti al la estraro pri la krima vivado
-de la chevalier de Planto. Li ne preterlasis prezenti en &#285;usta lumo
-precipe la cirkonstancon, ke tiu kompatinda infano verdire estis
-vendata. Tiu malbonfama domo balda&#365; poste estis malestablata de la
-polico, kaj la barono tion &#349;ajne alju&#285;is &#265;efe al siaj klopodoj pri
-la afero. Anka&#365; li a&#365;dis pri la morto de la chevalier, sed opiniis
-same kiel la polica direktoro, ke tio estas nur artifiko, por ke li
-povu des pli sendan&#285;ere da&#365;rigi sian metion; &#265;ar amba&#365; ne dubis,
-ke la provo mortigi la kantistinon, povas esti farita nur de tiu
-terura homo. Sed kiel malfacile estis, sekvi la postsignaron de tiu
-mortigisto! El la fremduloj tiam restadintaj en B. la&#365; la certigo
-de la direktoro &#265;iuj estis nesuspektindaj; nur du cirkonstancoj
-povis konduki al ia rezulta&#309;o: La naztuko trovita en la &#265;ambro de
-Bianetti povis ebligi la malkovron, se ie oni vidis similan; tial
-plej preciza priskribo de &#285;i estis en la manoj de &#265;iuj kudristinoj
-kaj lavistinoj, kiuj en B. kutimis zorgi pri la tola&#309;o de la
-fremduloj. Plue la direktoro opiniis supozebla pro psikologiaj
-ka&#365;zoj, ke dua atenco kontra&#365; la vivo de la kantistino sekvos,
-nome en la kazo, ke la mortigisto ankora&#365; restadas proksime.</p>
-
-<p>Pro tio la polica direktoro, tuj kiam la kantistino reakiris siajn
-fortojn, akompanis doktoron Lange &#265;iufoje, kiam li vizitis &#349;in; tie
-oni priparolis kelkajn aran&#285;ojn, kelkaj &#349;ajnis bonaj, sed ne facile
-efektivigeblaj, kelkaj estis tuj malakceptataj. Giuseppa mem fine
-ekhavis penson, kiu al la du viroj &#349;ajnis tre ta&#365;ga. "La doktoro",
-&#349;i diris, "permesis al mi, ree eliri; se li permesas, &#265;e la lasta
-maskobalo de la karnavalo mi unue reaperus<span class="paghnumero">46</span> inter la homoj; estas
-por mi alloge, tie montri min la unuan fojon, tie komenci&#285;is mia
-malfeli&#265;o. Se ni zorgos, ke tio fari&#285;u sufi&#265;e konata en B., kaj se
-la chevalier ankora&#365; estas &#265;i tie, mi estas firmege konvinkita, ke
-sub ia masko li sin ree al&#349;ovos al mi. Li sin ja gardos paroli, li
-per nenio perfidos sin, sed siajn atencojn kontra&#365; mia vivo li ne
-&#265;esigos, kaj mi pretendas, ke mi povas rekoni lin inter mil aliaj.
-Lia grando, lia figuro, kaj anta&#365; &#265;io liaj okuloj lin rekonigos al
-mi. Kion vi opinias, sinjoroj?"</p>
-
-<p>La projekto &#349;ajnis tre ta&#365;ga. "Mi volus veti", la direktoro diris,
-"ke scii&#285;inte vian venon li ne restos for de la balo, e&#265; nur por
-vidi la objekton de sia ven&#285;o kaj doni novan nutra&#309;on al sia
-furiozo. Cetere mi pensas, ke vi ne metu maskon anta&#365; vian viza&#285;on,
-li tiam des pli facile rekonos vin, des pli facile proksimi&#285;os al vi
-kaj enkapti&#285;os; mi metos kelke da fortikuloj en domenojn kaj ilin
-donos al vi kiel eskorton; tuj, kiam vi faris signon, la ruzulo estos
-kaptita."</p>
-
-<p>Babette, la &#265;ambristino de la kantistino dum tiu interparolo estis
-al- kaj reirinta; &#349;i estis a&#365;dinta, ke &#349;ia mastrino decidis,
-eltrovi la mortigiston a&#365; liajn helpantojn, &#349;i e&#265; opiniis, ke &#349;i
-&#349;uldas al si mem, la&#365; povo kunhelpi por tiu malkovro. Tial &#349;i
-&#349;telatendis la direktoron, kura&#285;i&#285;is kaj diris, ke &#349;i jam anta&#365;
-nelonge atentigis la doktoron pri cirkonstanco, kiu povus konduki al
-malkovro, sed ke li &#349;ajne neniel atentas pri tio.</p>
-
-<p>"Nenia cirkonstanco &#265;e tiaj okaza&#309;oj estas tro malgrava, karulineto
-mia", la policulo respondis; "se vi scias ion&mdash;"</p>
-
-<p>"Mi preska&#365; opinias, ke signora estas tro diskreta kaj iom hezitas
-paroli; kiam &#349;i ricevis la pikon kaj svenis en miaj brakoj, &#349;ia
-lasta &#285;emeto estis&mdash;Bolnau."</p>
-
-<p class="paghnumero">47</p>
-
-<p>"&#264;u vere?", la direktoro iom kolere kriis, "kaj pri tio oni &#285;is nun
-silentis al mi? Pri tiel grava cirkonstanco; &#265;u vi do a&#365;dis &#285;uste,
-&#265;u Bolnau?"</p>
-
-<p>"Per mia honoro", la knabino diris kaj konfirme metis la manon al la
-koro. "Bolnau, &#349;i diris kaj tiel dolore, ke mi ne pensas alie, ol ke
-tio estas la nomo de la atencinto; sed, mi petas, ne perfidu min!"</p>
-
-<p>La direktoro havis la principon, ke neniu homo, kiel ajn honeste li
-aspektas, estas tro bona por krimo. La komerca konsilanto Bolnau, kaj
-alian li ne sciis en tiu urbo, ja estis konata de li kiel bonorda
-viro, sed&mdash;&#265;u ne ekzistis ekzemploj, ke &#285;uste tiaj homoj, kiuj
-anta&#365; la publiko &#349;ajnas neripro&#265;eblaj, plej klopodigas la
-ju&#285;istaron? &#264;u li ne povis agi konsente kun tiu chevalier de
-Planto? Tiel meditante li iris sian vojon kaj proksimi&#285;is al la
-Lar&#285;a strato; li ekmemoris, ke en tiu tempo la komerca konsilanto
-kutimas promeni tie, kaj decidis, iom sondi lin. Efektive, jen li
-alvenis sur la strato; li salutis dekstren, li salutis maldekstren,
-li &#265;iumomente parolis kun konato, li ridetis al si irante pluen kaj
-&#349;ajnis gaja kaj bonhumora. Li estis proksimume ankora&#365; kvindek
-pa&#349;ojn for de la direktoro, kiam li ekvidis tiun; li pali&#285;is,
-turnis sin kaj volis eniri flankan straton. "Suspektiga, tre
-suspektiga cirkonstanco!", la direktoro pensis, postkuris lin, kriis
-lian nomon kaj igis lin halti. La komerca konsilanto havis kompatigan
-vidi&#285;on, per kavaj sonoj li eligis: "<i>Bon jour, bon jour!</i>"<a href="#pn24" class="notosigno">[24]</a>;
-li &#349;ajne volis rideti, sed la okuloj pleni&#285;is per larmoj, kaj lia
-viza&#285;o konvulsie &#349;an&#285;i&#285;is; liaj genuoj tremis, liaj dentoj
-a&#365;deble klakis.</p>
-
-<p>"Ej, ej, vi nun tre malofte montras vin. Jam de kelke da tagoj mi ne
-vidis vin preteriranta mian fenestron; vi &#349;ajne ne tute bone
-fartas?", la direktoro<span class="paghnumero">48</span> kun pika rigardo aldonis. "Vi estas tiel pala,
-&#265;u vi estas malsana?"</p>
-
-<p>"Ne&mdash;&#285;i estas nur malgranda frostotremo&mdash;mi efektive dum kelke da
-tagoj estis malsaneta, sed dank' al Dio mi nun pli bone fartas."</p>
-
-<p>"&#264;u vere? Vi estis malsaneta?", la alia plue demandis. "Tion mi
-apena&#365; pensis; mi opiniis, ke ankora&#365; anta&#365; kelke da tagoj &#265;e la
-maskobalo mi vidis vin tre vigla."</p>
-
-<p>"Jes, estas vere; sed tuj en la sekvinta tago mi devis enliti&#285;i;
-revenis miaj atakoj, sed nun mi estas tute resani&#285;inta."</p>
-
-<p>"Nu, tiam vi ne preterlasos, viziti la sekvontan maskobalon; &#285;i
-estas la lasta kaj onidire fari&#285;os tre brila; mi esperas, ke mi
-vidos vin tie; intertempe adia&#365;, sinjoro komerca konsilanto!"</p>
-
-
-
-<h3>X.</h3>
-
-<p>"Mi ne preterlasos veni!", la komerca konsilanto Bolnau kun mizeraj
-mienoj kriis post li. "Li havas suspekton!", li diris al si. "Li
-scias pri la vorto de la kantistino. Onidire &#349;i ja resani&#285;is; sed
-&#265;u la suspekto ne povas diskreski en la koro de tiu policano? &#264;u li
-ne povas pro suspekto observigi min? La sekreta polico persekutos
-min; &#265;iupa&#349;e mi vidos ruzajn fremdajn viza&#285;ojn. Mi nenion plu
-povos diri, tuj &#285;i estos raportata, signifklarigata; mi fari&#285;os, ho
-Dio en la &#265;ielo, mi fari&#285;os malkvieta, dan&#285;era individuo; kaj
-tamen mi vivis pace kaj senmalice kiel Vilhelmo <i>Tell</i> en la
-kvara akto!"</p>
-
-<p>Tiel la malfeli&#265;a Bolnau parolis al si mem; lia angoro kreskis, kiam
-li pensis pri la suspektiga demando koncerne la sekvontan maskobalon.
-"Li certe opinias,<span class="paghnumero">49</span> ke mi ne kura&#285;os proksimi&#285;i al la kantistino,
-pro malpura konscienco; sed mi devas iri tien, mi devas forigi
-lian suspekton! Kaj tamen&mdash;&#265;u proksime de &#349;i ne atakos min
-tremado, &#285;uste &#265;ar li povas pensi, ke mi tremos pro ripro&#265;oj de
-l'konscienco kaj pro timo?" Li turmentis sin per tiuj imagoj, ili
-dum tutaj tagoj okupis lin; li rememoris, ke fama a&#365;toro pruvis
-en speciala publika&#309;o, ke oni povas timi la timon, kaj &#285;uste tio
-&#349;ajnis al li okazi pri li mem. Sed li sentis, ke li devas kura&#285;i&#285;i
-kaj iri renkonte al la dan&#285;ero. Li alportigis de la maskopruntisto
-la luksan veston de la pa&#349;aho de <i>Janina</i>; li &#265;iutage surmetis &#285;in
-kaj sin ekzercis anta&#365; granda spegulo, tute egalpeze elrigardi
-el sia masko. El sia negli&#285;o li faris pupon kaj sidigis &#285;in
-sur se&#285;o; &#285;i prezentis kantistinon Bianetti: li kiel pa&#349;aho
-&#265;irka&#365;iris &#349;in, alproksimi&#285;is kaj diris: "Mi senlime &#285;ojas, ke
-mi vidas vin tiel la&#365;dezire bonfarta." En la tria tago li jam povis
-tute sen tremo reciti sian lecionon, tial li taskigis al si ion pli
-malfacilan. Li volis esti tre &#285;entila kaj egalpeza kaj proponi al
-&#349;i teleron kun bombonoj kaj pun&#265;o. Li ekzercis sin per glaso da
-akvo, kiun li metis sur teleron. En la komenco &#285;i terure tintis
-en lia mano; sed anka&#365; tiun malfortecon li venkis, li e&#265; provis
-sufi&#265;e gaje diri &#265;e tio: "Estimata, &#265;u vi ne deziras iom da pun&#265;o
-kaj kelke da bombonoj?" Li bonege sukcesis; nenia mortemulo lin vidos
-tremanta, li pensis. <i>Ali</i>, la pa&#349;aho de Janina, sentis en si
-kura&#285;on, malgra&#365; sia timo, viziti la maskobalon.</p>
-
-<p>La medicina konsilanto Lange ne cedis al iu alia la rajton, por la
-unua fojo la resani&#285;intinon ree konduki inter la homojn. &#348;i volonte
-konsentis; &#265;ar per sia fidela flegado, per la patra zorgemo, kun kiu
-li klopodis pri &#349;i, li ja akiris la rajton pri &#349;ia plej arda
-dankeco.<span class="paghnumero">50</span> Do li venis kun &#349;i al la balfesto kaj &#349;ajne ne malmulte
-vanti&#285;is pri sia loko flanke de la bela, interesa knabino. La
-lo&#285;antoj de B. estas strangaj homoj. En la unuaj tagoj oni malbone
-parolis pri la kantistino, de la plej elegantaj salonoj &#285;is
-en la biereja&#265;oj; sed kiam gravaj viroj protektis &#349;in, kiam
-respektataj sinjorinoj &#349;in publike defendis, oni akomodi&#285;is al la
-cirkonstancoj, kaj la B...anoj kortu&#349;ite de la sorto de l'kompatinda
-infanino vagadis en la stratoj kaj preska&#365; mortis pro raviteco,
-ke &#349;i resani&#285;is. Kiam &#349;i eniris en la &#265;ambregon, &#265;iuj &#349;ajne
-atendis nur &#349;in, kiel la re&#285;inon de l'festo; oni aklamis &#349;in kaj
-&#285;ojbruis, oni klakfrapis la manojn kaj kriis "brave!", kvaza&#365; &#309;us
-prosperis al &#349;i plej malfacilaj vo&#265;ruladoj. Anka&#365; la medicina
-konsilanto ricevis sian parton de la aklamo: "Vidu, jen li", ili
-kriis, "jen lerta viro, tiu savis &#349;in."</p>
-
-<p>La kantistino estis &#285;oje emociita de tiu aklamo de l'homamaso;
-afekciite de la murmurado de l'gratulantoj &#349;i e&#265; preska&#365; forgesis,
-ke ankora&#365; pli serioza celo &#349;in kondukis en tiun &#265;ambregon; sed la
-kvar fortikaj domenuloj proksime post &#349;i sekvantaj kaj la demandoj
-de la kuracisto, &#265;u &#349;i ankora&#365; ne ekvidis la grizajn okulojn de la
-chevalier, ree kaj ree memorigis &#349;in pri &#349;ia intenco. &#348;i mem kaj
-la kuracisto ne estis pretervidintaj, ke longa, malgrasa turko (en B.
-oni nomis lian kostumon pa&#349;aho Ali), konstante prempu&#349;as sin
-proksimen al &#349;i; kaj kiom ajn da fojoj la amasa movi&#285;o de la
-maskuloj for&#349;iris lin, &#265;iam li denove estis &#265;e ilia flanko. La
-kantistino pu&#349;etis la kuraciston kaj montris per la okuloj al la
-pa&#349;aho. Li respondis &#349;ian okulsignon kaj diris: "Mi jam anta&#365;
-longe rimarkis lin." La pa&#349;aho proksimi&#285;is per nefirmaj pa&#349;oj; la
-kantistino pli forte kro&#265;i&#285;is al la brako de Lange; li nun estis
-tute proksime&mdash;rigidaj,<span class="paghnumero">51</span> grizaj okuloj elrigardis el la masko kaj
-kava vo&#265;o diris al &#349;i: "Mi senlime &#285;ojas, ke mi vidas vin tiel
-la&#365;dezire bonfarta." La kantistino timigite deturnis sin kaj &#349;ajne
-skueti&#285;is; anka&#365; la maskulo &#265;e tiu vido tremante forturnis sin kaj
-malaperis en la homamaso. "&#264;u tio estas li?", la medicina konsilanto
-ekkriis. "Ekregu vin, nun estas necese, agi trankvile kaj &#265;ielzorge;
-&#265;u vi opinias, ke estas li?" "Ankora&#365; mi tion ne certe scias", &#349;i
-respondis, "sed mi opinias, ke mi rekonas liajn okulojn."</p>
-
-<p>La medicina konsilanto ordonis al la kvar domenuloj, ke ili stre&#265;e
-atentu tiun pa&#349;ahon, kaj kun la sinjorino iris pluen. Sed apena&#365; li
-faris kelke da pa&#349;oj tra la &#265;ambrego, kiam reaperis la turko; sed
-li restis malpli proksime, kvaza&#365; observante la kantistinon.</p>
-
-<p>La kuracisto kun sia akompanantino aliris al bufedo por recepti
-al &#349;i post la sentita teruro tason da teo; li rigardis
-&#265;irka&#365;en&mdash;anka&#365; &#265;i tie la turko ree estis, kaj jen, nun li havis
-sur telereto glason da pun&#265;o kaj kelke da bombonoj; li proksimi&#285;as
-al la kantistino, liaj okuloj brilas, la glaso kun strangaj sonoj
-saltetas kaj tintas sur la tremanta telero; li estas flanke de &#349;i,
-li prezentas al &#349;i la teleron kaj diras: "Estimata, &#265;u vi ne
-deziras iom da pun&#265;o kaj kelke da bombonoj?" La kantistino rigide
-rigardis lin, &#349;i pali&#285;is, repu&#349;is la teleron kaj ekkriis: "Ha, la
-terura! Estas li, estas li, li volas veneni min!"</p>
-
-<p>La pa&#349;aho de Janina staris muta kaj sen movo, li &#349;ajne forlasis
-&#265;ian penson pri defendo; senvole li lasis sin forkonduki de la kvar
-fortikaj domenuloj.</p>
-
-<p>Preska&#365; en la sama momento la nigra mantelo de la kuracisto estis
-forte ektirata. Li rigardis returne; la malgranda, kreskokripla lakeo
-el la hotelo de Portugalujo staris anta&#365; li, pala kaj kun viza&#285;o
-terurita: "Pro<span class="paghnumero">52</span> la kompatemo de Dio, sinjor' medicina konsilanto,
-bonvolu veni kun mi al la &#265;ambro n-ro 53, &#285;uste nun la diablo volas
-preni la francan sinjoron."</p>
-
-<p>"Kion vi babilas?", la kuracisto malkontente demandis kaj volis lin
-pu&#349;i flanken, por sekvi la kaptiton al la polica direkcio. "&#264;u
-koncernas min, se lin prenas la satano?"</p>
-
-<p>"Sed mi petas vin", la malgrandulo preska&#365; plorante ekkriis, "li
-eble tamen povas esti savata; via mo&#349;to ja &#265;i tie estas urba
-kuracisto kaj havas la devon, veni al la fremduloj en la hotelojn."</p>
-
-<p>La medicina konsilanto subpremis malbenon, kiun li estis preska&#365;
-dironta; li vidis, ke li ne povas eviti tiun malagrablan iron, li
-alvenigis per mansigno la orkestrestron Boloni, transdonis al li la
-kantistinon kaj rapidis kun la malgrandulo al la hotelo de
-Portugalujo.</p>
-
-
-
-<h3>XI.</h3>
-
-<p>Estis silente kaj dezerte en la granda gastejo; la noktomezo preska&#365;
-jam pasis, kaj la lampoj en la koridoroj kaj &#265;e la &#349;tuparoj donis
-malhelan kaj neklaran lumon; la medicina konsilanto sentis hororeton,
-suprenirante al la soleca malsanulo. La lakeo mal&#349;losis la pordon,
-la kuracisto eniris, sed preska&#365; reenfalis. &#264;ar esta&#309;o, kiu de
-kelke da tagoj sen&#265;ese okupis lian fantazion dum dormo kaj maldormo,
-tie vera kaj enkorpi&#285;inta sidis en la lito. &#284;i estis granda,
-malgrasa, nejuna viro, kiu profunden sur la frunton estis sur&#349;ovinta
-pinte suprenstarantan lanan dormo&#265;apon; lia mallar&#285;a brusto kaj
-liaj longaj maldikaj brakoj estis kovritaj per flanelo; sub la &#265;apo
-granda, pinta nazo elstaris el malgrasa, bruneflava viza&#285;o, kiun oni
-opinius jam malviva kaj<span class="paghnumero">53</span> mortinta, se ne paro da grizaj pikaj okuloj
-ankora&#365; donus al &#285;i iom da viveco kaj teruran, hororigan esprimon.
-La longaj, maldikaj fingroj, kun la senkarna manradiko multe
-elstarantaj el la manikoj, estis kunfleksitaj; kun ra&#365;ka, freneza
-rido li gratis sur la litkovrilo.</p>
-
-<p>"Vidu, li jam elgratas sian tombon!", la malgrandulo flustris kaj per
-tio vekis la kuraciston de lia fiksa rigardado al la malsanulo. Tia,
-&#285;uste tia estis lia imago pri la chevalier de Planto; tiu malica,
-griza okulo, tiuj malbonsignaj trajtoj, tiu malgrasa, fantoma
-figuro&mdash;jen &#265;io estis kunigita, kion la kantistino diris pri tiu
-terura viro. Sed lia pripenso revenis al la realeco; &#265;u li do ne
-&#309;us &#265;eestis la areston de tiu chevalier? &#264;u ne anka&#365; alia viro
-povas havi grizajn okulojn? &#264;u do estis mirige, ke malsanulo estas
-konsumita kaj pala? La kuracisto mem ridis pri si, pasigis sian manon
-trans la frunton, kvaza&#365; volante forvi&#349;i tiujn pensojn kaj aliris
-al la lito.&mdash;Sed ankora&#365; neniam dum tiom da jaroj li sentis teruron
-kaj timon &#265;e la lito de malsanulo&mdash;tie, estis al li preska&#365;
-neklarigeble, lin kaptis korpremo, frosto, tremo, kiujn li vane
-klopodis venki, kaj li nevole posteni&#285;is, sentante la malsekan,
-senvarman manon en la sia, dum longa tempo vane ser&#265;ante la pulson.</p>
-
-<p>"La stultulo", la paciento kun ra&#365;ka vo&#265;o kriis, intermiksante jen
-francan parolon, jen malbonan italan kaj kripligitan germanan, "la
-stulta malgrandulo, &#349;ajnas, alvenigis al mi kuraciston. Vi pardonos
-al mi, mi neniam alte taksis vian arton. La sola, kio povas sanigi
-min, estas la banoj de &#284;enovo; mi jam ordonis al la bruto, ke li
-mendu por mi po&#349;to&#265;evalojn; mi forvoja&#285;os ankora&#365; hodia&#365; nokte."</p>
-
-<p>"Certe li forvoja&#285;os", la malgrandulo murmuris, "sed kun ses karbe
-nigraj &#265;evaloj, kaj ne al &#284;enovo,<span class="paghnumero">54</span> kie dronis siatempe Fiesko, sed
-tien, kie estas la plorado kaj la grincado de la dentoj."</p>
-
-<p>La kuracisto vidis, ke oni multe jam ne povas helpi; li opiniis, ke
-li povas legi la anta&#365;signojn de la proksima morto en la okuloj, en
-la malkvietaj movoj de la malsanulo; e&#265; tiu sopiro voja&#285;i foren,
-malproksimen, jam ofte anoncis rapidan fini&#285;on de l'vivo. Tial la
-kuracisto konsilis al li, kviete ku&#349;i&#285;i kaj promesis, ke li
-preparos malvarmigan trinka&#309;on.</p>
-
-<p>La malsanulo furioze ridis. "Ku&#349;i, kviete ku&#349;i?", li respondis,
-"kiam mi ku&#349;as, mi &#265;esas spiri; mi devas sidi, en la veturilo mi
-devas sidi, for, malproksimen for!&mdash;Kion diras la malgrandulo? &#264;u li
-mendis la &#265;evalojn? Malgranda hundo, &#265;u vi ordis mian paka&#309;on?"</p>
-
-<p>"Ho, mia Dio!", la malgrandulo grakis, "nun li pensas pri sia
-paka&#309;o; jes, pezan pakon da pekoj li kunprenas, tiu malhomo. Oni ne
-povas skribi sur la &#265;ielo, kiom li malbenis kaj blasfeme parolis."</p>
-
-<p>La medicina konsilanto ankora&#365; unu fojon kaptis la manon de la
-malsanulo. "Ekfidu al mi", li diris, "eble tamen la arto ankora&#365;
-povos utili al vi; via servisto diras al mi, ke pafvundo al vi
-krevis; lasu min esplori." Murmurante la malsanulo konsentis, li
-montris al sia brusto. La kuracisto forprenis banda&#285;on malbone
-surmetitan, li trovis&mdash;pikvundon proksime de la koro.&mdash;Strange! &#285;i
-estis la sama grando, la sama loko, kiel &#265;e la vundo de la
-kantistino.</p>
-
-<p>"Tio estas fre&#349;a vundo, piko!", la kuracisto ekkriis kaj suspekteme
-rigardis la malsanulon. "Kie vi ricevis tiun vundon?"</p>
-
-<p>"&#264;u vi pensas, ke mi interbatalis kun iu? Ne, per la diablo! Mi
-havis tran&#265;ilon en la brusta po&#349;o, malsupren falis &#349;tuparon kaj
-min iom gratvundetis."</p>
-
-<p class="paghnumero">55</p>
-
-<p>"Iom gratvundetis!", Lange pensis, "kaj tamen li mortos de tiu
-vundo."</p>
-
-<p>Li dume preparis iom da limonado kaj prezentis &#285;in al la malsanulo;
-tiu &#285;in albu&#349;igis per nefirma mano; &#285;i &#349;ajne fre&#349;igis lin; dum
-kelke da minutoj li estis silenta kaj kvieta; sed vidante, ke li
-ver&#349;is kelke da gutoj sur la litkovrilon, li komencis blasfemi kaj
-postulis naztukon. La lakeo flugkuris al kofro, mal&#349;losis kaj eligis
-tukon&mdash;la kuracisto rigardis al &#285;i, terura suspekto en li
-naski&#285;is&mdash;li ree rigardis, &#285;i estis la sama koloro, la sama &#349;tofo,
-&#285;i estis la tuko, trovita &#265;e la kantistino. La malgrandulo volis
-transdoni &#285;in al la malsanulo; li repu&#349;is &#285;in: "Al la diablo,
-bruto! Kiom ofte mi devas diri tion, heliotropan akvon sur &#285;in!" La
-servisto elser&#265;is malgrandan botelon kaj aspergis la tukon; agrabla
-odoro disvasti&#285;is en la &#265;ambro&mdash;&#285;i estis la sama parfumo, kiun
-surhavis la alia, trovita tuko.</p>
-
-<p>La medicina konsilanto tremis per la tuta korpo; ne plu estis
-dubeble, ke li havas anta&#365; si la atencinton de la kantistino
-Bianetti, tiun chevalier de Planto; &#285;i estis senhelpa homo,
-malsanulo, mortanto, kiu sidis en la lito, sed al la kuracisto estis,
-kvaza&#365; &#265;iumomente li povas sin &#309;eti el la lito kaj kapti lian
-gor&#285;on; li prenis sian &#265;apelon, la proksimeco de la terura homo
-forpelis lin.</p>
-
-<p>La malgranda lakeo retenis lin per la jako, kiam li vidis lin foriri.
-"Ho, via mo&#349;to!", li &#285;emis, "Vi ja ne volas lasi min sola &#265;e li?
-Mi ne povas elteni tion, se li nun mortus kaj poste tuj kiel flanela
-fantomo kun la dormo&#265;apo sur la kranio promenus tien kaj reen en la
-&#265;ambro! Pro Dio, ne forlasu min!"</p>
-
-<p>La malsanulo terure rikanis kaj intermikse ridis kaj blasfemis, li
-&#349;ajne volis veni helpi la malgrandulon; li etendis el la lito
-longan, senkarnan kruron, kunfleksante<span class="paghnumero">56</span> la maldikajn fingrojn li
-minacis al la kuracisto. Sed tiu ne plu povis elteni tion; la frenezo
-&#349;ajne infektis lin; li repu&#349;is la malgrandulon kaj forkuris el la
-&#265;ambro; ankora&#365; sur la plej malsupraj &#349;tuparoj li a&#365;dis la
-teruran ridon de la mortigisto.</p>
-
-
-
-<h3>XII.</h3>
-
-<p>En la mateno post tiu nokto bela urba kale&#349;o haltis anta&#365; la hotelo
-de Portugalujo; eliris tri personoj, vualita sinjorino kaj du nejunaj
-sinjoroj kaj supreniris la &#349;tuparon. "&#264;u sinjoro la supera
-tribunala referendario <i>Pf&auml;lle</i> jam estas supre?", unu el tiuj
-sinjoroj demandis la kelneron, kiu ilin suprenkondukis. Tiu jesis,
-kaj la sinjoro da&#365;rigis: "Kaj tamen estas stranga dispono de la
-sorto, ke li malsupren falas la &#349;tuparon kaj mem pu&#349;as la ponardon
-en sian bruston, ke li mem malhelpas sin, forkuri, ke &#285;uste vi,
-Lange, estas vokata al li!"</p>
-
-<p>"Certe", la vualita sinjorino diris, "sed &#265;u vi ne trovas strangan
-fatalon anka&#365; en tiuj naztukoj? La unun li devis lasi &#265;e mi, kia
-hazardo! La alian li devis postuli &#285;uste en la momento, kiam la
-doktoro ankora&#365; estas &#265;e li."</p>
-
-<p>"Tiel devis okazi", la dua sinjoro respondis, "oni ne povas diri ion
-alian, ol ke tio devis fari&#285;i. Sed en tiu vortico mi preska&#365;
-forgesis ion; diru, kio estas pri la pa&#349;aho de Janina? Signora
-supozeble ja eraris. &#264;u vi ree elliberigis lin? Kiu estis la
-kompatindulo?"</p>
-
-<p>"Neniel kaj male"; la unua diris, "mi konvinkis min, ke li estas
-kunkulpulo de la chevalier, kies postsignojn mi jam de longe sekvis.
-Mi jam alkondukigis lin &#265;i tien, li estos kunfruntigata kun la
-atencinto."</p>
-
-<p>"&#264;u efektive?", la sinjorino ekkriis. "Kunkulpulo?"</p>
-
-<p class="paghnumero">57</p>
-
-<p>"Jen ja", la sinjoro diris kun ruza rideto, "mi scias multajn
-aferojn, e&#265; se oni ilin ne diris al mi. Sed dank' al Dio, ni alvenis
-supre, tie jam estas n-ro 53. Fra&#365;lino, bonvolu dume eniri &#265;i tie,
-en n-ron 54: la orkestrestro permesis tion kaj ne elpelos vin; tion
-mi garantius. Kiam estos via vico esti pridemandata, mi vokos vin."</p>
-
-<p>Estas superflue por ni diri, ke la tri personoj estis la kantistino,
-la doktoro kaj la direktoro; ili venis por akuzi la kavaliron de
-Planto pri mortigo provita. La direktoro kaj la medicina konsilanto
-eniris; la malsanulo ankora&#365; same sidis en la lito, kiel la
-kuracisto vidis lin en la nokto; nur liaj trajtoj en la taglumo
-&#349;ajnis ankora&#365; pli teruraj, la esprimo de liaj okuloj, jam
-ekrigidi&#285;antaj, ankora&#365; pli hororiga. Per senvivaj okuloj li
-rigardis jen la kuraciston, jen la direktoron; poste li &#349;ajne
-pripensis, kio nun okazas en lia &#265;ambro, &#265;ar referendario Pf&auml;lle,
-mallonga, juna viro kun ru&#285;aj vangoj kaj malgrandaj okuletoj, estis
-konvene stariginta tablon, metis anta&#365; sin kolonon da paperoj kaj
-tenis en la dekstra mano longan cignoplumon, por protokoli.</p>
-
-<p>"Bruto, kion deziras la sinjoroj?", la malsanulo per malforta vo&#265;o
-kriis al la malgranda lakeo. "Vi ja scias, ke mi ne akceptas
-vizitojn."</p>
-
-<p>La direktoro aliris proksimen anta&#365; lin, firme lin rigardis kaj
-diris akcente: "Chevalier de Planto!"</p>
-
-<p>"<i>Qui vive<a href="#pn25" class="notosigno">[25]</a>?</i>", la malsanulo ekkriis kaj abrupte levis la
-dekstran manon al la dormo&#265;apo, kvaza&#365; volante militiste saluti.</p>
-
-<p>"Sinjoro, vi estas la chevalier de Planto?" la alia da&#365;rigis.</p>
-
-<p>La grizaj okuloj ekbrilis, li pike ekrigardis la direktoron kaj la
-referendarion, kun moka mieno skuis la kapon kaj respondis: "La
-chevalier jam de longe estas mortinta!"</p>
-
-<p class="paghnumero">58</p>
-
-<p>"&#264;u vere? Kiu do estas vi? Respondu, mi demandas vin en la nomo de
-la re&#285;o!"</p>
-
-<p>La malsanulo ridis: "Mia nomo estas Lorier; Bruto, donu al la sinjoro
-mian pasporton!"</p>
-
-<p>"Ne estas necese; &#265;u vi konas tiun tukon, sinjoro?"</p>
-
-<p>"Kial mi ne konus &#285;in? Vi tie forprenis &#285;in de mia se&#285;o; por kio
-la demandoj, por kio la scenoj? Vi &#285;enas min, sinjoro!"</p>
-
-<p>"Bonvolu rigardi al via maldekstra mano", la direktoro diris; "tie vi
-ja tenas vian tukon; &#265;i tiu estis trovata en la domo de iu Giuseppa
-Bianetti."</p>
-
-<p>La malsanulo furioze ekrigardis la virojn; li pugnigis sian manon kaj
-grincigis la dentojn; li obstine silentadis, kvankam la direktoro
-ripetis siajn demandojn. Tiu nun donis signon al la kuracisto; li
-eliris kaj balda&#365; poste revenis kun la kantistino, la orkestrestro
-Boloni kaj la ...a &#349;tatsendito en la &#265;ambron.</p>
-
-<p>"Sinjoro barono de Martinow", la direktoro sin turnis al &#265;i tiu,
-"&#265;u vi rekonas tiun viron kiel la saman, kiu en Parizo estis konata
-al vi kiel chevalier de Planto?"</p>
-
-<p>"Mi rekonas lin kiel la saman", la barono respondis, "kaj ripetas
-miajn deklarojn pri li, kiujn mi donis pli anta&#365;e por protokoli."</p>
-
-<p>"Giuseppa Bianetti, &#265;u vi rekonas lin kiel la saman, kiu forkondukis
-vin el la domo de via duonpatro, kunprenis en sian domon en Parizo,
-la sama, kiun vi akuzas pri provita mortigo?"</p>
-
-<p>La kantistino tremis, vidante la teruran viron; &#349;i volis respondi,
-sed li mem al &#349;i evitigis &#265;ian konfeson. Li pli alten levis sin,
-lia lana &#265;apo &#349;ajne pli pinta suprenstaris, liaj brakoj estis
-rigidaj, li &#349;ajne kun peno movis ilin, sed liaj fingroj konvulsie
-dis- kaj kunfleksi&#285;is; lia vo&#265;o jam nur malla&#365;te kaj ra&#365;ke
-suprenrampis<span class="paghnumero">59</span> el la brusto; e&#265; lia rido kaj liaj blasfemoj preska&#365;
-fari&#285;is flustrado: "&#264;u vi venas, viziti min, Schepperl?", li diris.
-"Jen vi bele agas. &#264;u ne, mia vidi&#285;o vin tre plezurigas! Mi vere
-beda&#365;ras, ke mi ne pli bone vin trafis, per tio mi estus evitiginta
-al vi, vidi vian onklon anta&#365; lia forvoja&#285;o mokata de tiuj germanaj
-brutoj!"</p>
-
-<p>"Por kio ni ankora&#365; bezonas atestojn?", la direktoro interrompis
-lin. "Sinjoro referendario Pf&auml;lle, skribu arestordonon kontra&#365;&mdash;"</p>
-
-<p>"Kion vi faras?", la kuracisto ekkriis, "&#265;u vi do ne vidas, ke la
-morto jam minacas lian koron? Li ne plu vivos kvaronhoron. Rapidu, se
-vi ankora&#365; devas demandi pri io."</p>
-
-<p>La direktoro ordonis al la lakeo, voki la ju&#285;ejajn servistojn, ili
-suprenkonduku la kaptiton; la malsanulo pli kaj pli kaduki&#285;is, liaj
-okuloj &#349;ajne haltis, ili havis nur unu direkton, al la kantistino;
-sed anka&#365; nun &#349;ajne ankora&#365; fulmobrilis el ili furiozo kaj kolero:
-"Schepperl", li ree diris, "vi malfeli&#265;igis, pereigis min, tial vi
-meritus la morton; vi pereigis vian patron, ili kondamnis lin al la
-galeroj, &#265;ar li vendis vin al mi por mono; li min petegis, kadavrigi
-vin; mi beda&#365;ras, ke mi tremis. Malbenitaj estu tiuj manoj, e&#265; ne
-plu povintaj firme pu&#349;i!" Liaj abomenindaj blasfemoj, kiujn li
-eligis pri si kaj Giuseppa, estis interrompataj per nova apera&#309;o. Du
-ju&#285;ejaj servistoj alkondukis viron turke vestitan; estis la
-malfeli&#265;a Ali, la pa&#349;aho de Janina&mdash;la turbano kovris la kompatigan
-kapon de la konsilanto Bolnau. &#264;iuj miregis pri tiu vida&#309;o kaj
-precipe la orkestrestro &#349;ajnis konsternita; li i&#285;is pala kaj ru&#285;a
-kaj deturnis sian viza&#285;on. "<i>Monsieur</i><a href="#pn26" class="notosigno">[26]</a> de Planto", la
-direktoro diris, "&#265;u vi konas tiun viron?" La malsanulo estis
-ferminta<span class="paghnumero">60</span> la okulojn; li pene disigis la palpebrojn kaj diris: "Al
-la diabloj, mi ne konas lin!"</p>
-
-<p>La turko kun afliktita mieno rigardis la &#265;irka&#365;starantojn. "Mi ja
-sciis, ke tiel okazos", li diris en plorema tono, "mi jam longe
-anta&#365;sentis tion. Sed fra&#365;lino Bianetti, kiel vi do povis tiom
-malfeli&#265;igi senkulpan homon?"</p>
-
-<p>"Kio do estas pri tiu sinjoro?" la kantistino diris. "Mi ne konas
-lin. Sinjoro direktoro, kion do faris tiu?"</p>
-
-<p>"Signora", la direktoro diris kun profunda seriozo, "anta&#365; la
-tribunalo nenia pardonemo a&#365; indulgo valoras, vi devas koni tiun
-sinjoron; &#285;i estas la komerca konsilanto Bolnau. Via propra
-&#265;ambristino konfesis, ke vi kriis lian nomon &#265;e la atenco."</p>
-
-<p>"Certe", la pa&#349;aho plendis&mdash;"diris mian nomon en tiel suspektigaj
-cirkonstancoj."</p>
-
-<p>La kantistino ekmiris, intensa ru&#285;o pasis trans &#349;ian belan
-viza&#285;on, tre emociite &#349;i kaptis la manon de la orkestrestro;
-"Carlo", &#349;i ekkriis, "nun mi devas paroli, mi ne povas silenti pri
-tio; jes, sinjoro direktoro, mi supozeble diris tiun karan nomon, sed
-mi ne celis tiun sinjoron, sed&mdash;"</p>
-
-<p>"Min", la orkestrestro diris kaj pa&#349;is anta&#365;en. "Mia nomo estas, se
-mia kara patro, tie staranta, permesas, <i>Karl</i><a href="#pn27" class="notosigno">[27]</a> Bolnau!"</p>
-
-<p>"Karlo! Muzikisto! Amerikano!" la turko kriis kaj &#265;irka&#365;prenis lin.
-"Tio estas la unua sa&#285;a vorto en via vivo, vi liberigis min el
-granda mizero."</p>
-
-<p>"Se estas tiel", la direktoro diris, "vi estas libera, kaj ni bezonas
-en &#265;i tiu afero okupi nin nur pri la &#265;eestanta sinjoro chevalier de
-Planto." Li sin turnis posten al la lito; tie staris la kuracisto kaj
-tenis la manon de la mortigisto en la sia. Li serioze kaj kviete
-<span class="paghnumero">61</span> metis &#285;in sur la litkovrilon kaj fermis liajn rigidajn okulojn.
-"Direktoro", li diris, "tiu nun respondas al pli alta ju&#285;isto."</p>
-
-<p>Oni komprenis lin; ili eliris el la &#265;ambro de la terura mortinto kaj
-eniris transe &#265;e la orkestrestro, la feli&#265;a, retrovita filo de la
-pa&#349;aho; la kantistino ka&#349;is sian viza&#285;on sur la brusto de la
-amato, &#349;iaj larmoj torente ver&#349;i&#285;is, sed ili estis la lastaj,
-kiujn &#349;i ploris pri sia malfeli&#265;a sorto; &#265;ar la pa&#349;aho ridetante
-&#265;irka&#365;iris la belegan paron, li &#349;ajne ellaboris grandan decidon;
-li sekrete interkonsili&#285;is kun la medicina konsilanto kaj de tiu
-aliris al sia filo kaj la kantistino. "Plej kara fra&#365;lino", li
-diris, "pro vi mi suferis multe, vi tiel suspektige diris mian nomon,
-ke mi petas vin, inter&#349;an&#285;i &#285;in kun la via. Vi hiera&#365; malakceptis
-mian teleron kun pun&#265;o, &#265;u vi ree forpu&#349;os min, se mi prezentas al
-vi la &#265;eestantan sinjoron Karlo Bolnau, mian muzikeman filon,
-petante, ke vi prenu lin kiel edzon?"</p>
-
-<p>&#348;i ne rifuzis; kun larmoj de &#285;ojo &#349;i kisis lian manon, la
-orkestrestro ravite &#265;irka&#365;prenis &#349;in kaj &#265;i-foje &#349;ajne tute
-forgesis sian subliman patoson. La komerca konsilanto siaparte kaptis
-la manon de la kuracisto: "Lange, diru, &#265;u mi povis pensi, ke tiel
-okazos, kiam vi timigis min &#285;is ekstremo, kiam mi nombris la
-fenestrovitrojn de la palaco, kaj vi diris al mi: &#348;ia lasta vorto
-estis Bolnau?"</p>
-
-<p>"Nu, kion vi volas ankora&#365;!" ridetante respondis la medicina
-konsilanto. "Ja estis bone, ke mi tiam &#285;in diris al vi; mi ne scias,
-&#265;u &#265;io estus okazinta same sen la lasta vorto de la kantistino."</p>
-
-<p class="paghnumero">62</p>
-
-
-<div id="piednotoj">
-<h4>Klarigaj notoj de la tradukinto.</h4>
-
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn01" id="pn01">[1]</a> germane <i>Kommerzienrat</i>, titolo, kiun povis ricevi
-&#349;atata komercisto a&#365; industriulo.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn02" id="pn02">[2]</a> (itala) = kun subpremata vo&#265;o.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn03" id="pn03">[3]</a> germane <i>Medizinalrat</i>. Precipe en Pruslando
-oficiala titolo de kuracisto, kiu estas teknika referatisto de la
-distrikta registaro.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn04" id="pn04">[4]</a> (it.) = sinjorino.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn05" id="pn05">[5]</a> pron. Baru&#293;.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn06" id="pn06">[6]</a> la&#365;vorte: nigra, blanka, bruna, farmbienulo, muelisto,
-kampulo (nomoj en Germanlando tre oftaj).</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn07" id="pn07">[7]</a> (franca) = &#285;is la revido.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn08" id="pn08">[8]</a> (franca) = fama ju&#285;afero.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn09" id="pn09">[9]</a> = pendigan &#349;nuron.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn10" id="pn10">[10]</a> (itala formo de) Karlo.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn11" id="pn11">[11]</a> (it. f. d.) Jozefino.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn12" id="pn12">[12]</a> (itala muzika termino) = sufi&#265;e rapide.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn13" id="pn13">[13]</a> (it. muz. term.) = iom modere.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn14" id="pn14">[14]</a> (franca) = &#265;ielo!</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn15" id="pn15">[15]</a> (itala) = amantoj.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn16" id="pn16">[16]</a> (akc. Ant&oacute;nio, itala formo de) Antono.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn17" id="pn17">[17]</a> pron. &#348;eperl.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn18" id="pn18">[18]</a> (germ.) mallongiga&#309;o de Kristino.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn19" id="pn19">[19]</a> (franca) = Jes, tio estas filinoj (a&#365; publikulinoj,
-la&#365; alia senco de la franca vorto).</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn20" id="pn20">[20]</a> (franca) = kavaliro de <i>Planto</i>.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn21" id="pn21">[21]</a> (itala) = majstro.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn22" id="pn22">[22]</a> [AFGR] Tia ideo kaj precipe esprimo de ideo a&#365; sento
-kiu estas (senkonscie) pasigita de la memoro, sed prezentas sin kiel
-nove esti&#285;intan.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn23" id="pn23">[23]</a> en la IIa volumo de <i>La Revuo</i> sur pa&#285;o 70 (Rab: IV, 5).</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn24" id="pn24">[24]</a> (franca) = bonan tagon, bonan tagon!</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn25" id="pn25">[25]</a> (franca) = jen kiu?</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn26" id="pn26">[26]</a> (franca) = Sinjoro.</p></div>
-
-<div class="piednoto">
-<p><a name="pn27" id="pn27">[27]</a> (germana formo de) Karlo.</p></div>
-</div>
-
-
-<div class="reklamo">
-<p class="paghnumero">63</p>
-
-<p style="text-align:center;font-size:125%;"><b>Esperanto-Verlag Friedrich Ellersiek Berlin S 59</b></p>
-
-<p style="text-align:center;font-size:110%;"><i>Nova Esperanto-Biblioteko No. 5:</i></p>
-
-<h4 style="text-align:center;font-size:200%;"><b>Pro kio?</b></h4>
-
-<p style="text-align:center;">Internacia <span class="gesp">kriminal-romano</span> orginale verkita de <b>Argus</b></p>
-
-<p style="margin:auto 10%;"><span class="gesp">Prezo</span>: bele kart. 9.&mdash; M. (al eksterlando kun altigoj
-la&#365; E-Katalogo) Sendkostoj 80 Pf. (eksterlanden 1.20 M.)</p>
-
-<p style="text-align:center;font-size:110%;"><b>Kompetenta ju&#285;o pri la verko:</b></p>
-
-<p style="text-align:justify;">En la nuna tempo, kiam oni, beda&#365;rinde pli ol dezirite,
-devas kutimigi sin al &#265;iutagaj kriminala&#309;oj, akri&#285;as anka&#365;
-la sento pri elpensita kriminalromano. Mi legis la verkon
-"Pro kio" kun &#285;ojo kaj &#285;uo, &#265;ar la dissolvo de la komplika&#309;oj
-estas lerta, la stre&#265;eco de l'atento de la leganto estas
-restigata &#285;is la lasta momento, kaj la lingvo estas majstra.
-&#284;uste &#265;i tio &#349;ajnas al mi grava, &#265;ar &#285;i denove pruvas la
-kapablecon de Esperanto kiel konversacia lingvo kaj &#265;arme
-kaj efike enkondukas la komencantan Esperantiston en la
-modernan &#265;iutagan vivon. Pro &#265;i tiuj ka&#365;zoj mi volonte
-donas al "Pro kio?" mian varman rekomendon por &#285;ia vojo
-kaj deziras al &#285;i plenan sukceson.</p>
-
-<p class="respondecolinio"><i>Dro Albert Steche</i>,&nbsp;&nbsp;<br />
-prezidanto de Germana Esperanto-Asocio.</p>
-</div>
-
-<hr />
-
-<div class="reklamo">
-<p style="text-align:center;font-size:110%;"><i>Nova Esperanto-Biblioteko No. 6:</i></p>
-
-<h4 style="text-align:center;font-size:200%;"><b>Elektitaj poemoj de Heinrich Heine</b></h4>
-
-<p style="text-align:center;font-size:105%;"><b>Tradukitaj de Friedrich Pillath</b></p>
-
-<p style="text-align:center;"><span class="gesp">Dua, kompletigita eldono</span></p>
-
-<p style="margin:auto 10%;"><span class="gesp">Prezo</span>: bele kart. 4.&mdash; M. (al eksterlando kun altigoj
-la&#365; E-Katalogo) Sendkostoj 40 Pf. (eksterlanden 80 Pf.)</p>
-
-<p style="text-align:justify;">Unu el la plej belaj verkoj de la Esperanto-Literaturo!
-S-ino <i>Marie Hankel</i>, prezidantino de Esperantista Literatura
-Asocio, ju&#285;as pri &#285;i jene: "La Elektitaj Poemoj (nova eldono)
-estas vera trezoro kaj la plej efika pruvo por la beleco
-de nia lingvo."</p>
-</div>
-
-<hr />
-
-<div class="reklamo">
-<p style="text-align:center;font-size:125%;"><b>Esperanto-Verlag Friedrich Ellersiek Berlin S 59</b></p>
-
-<p style="text-align:center;font-size:110%;"><i>Nova Esperanto-Biblioteko No. 7:</i></p>
-
-<p style="text-align:center;font-size:120%;">P. William</p>
-
-<h4 style="text-align:center;font-size:200%;">Legolibro</h4>
-
-<p style="text-align:center;">Unua volumo:</p>
-
-<p style="text-align:center;font-size:110%;"><b>Internacia Anekdotaro</b></p>
-
-<p style="margin:auto 10%;"><span class="gesp">Prezo</span>: 6.&mdash; M. (al eksterlando kun altigoj la&#365;
-E-Katalogo) Sendkostoj 40 Pf. (eksterlanden 80 Pf.)</p>
-
-<p style="text-align:justify;">&#264;i tiu libro bonege ta&#365;gas kiel lega&#309;o en kursoj kaj en
-ekzercaj rondoj. &#284;ia modelstila enhavo pritraktas la plej
-diversajn aferojn de la homa vivo, kaj tial la libro prezentas
-grandan provizon de vortoj kaj ri&#265;econ de gramatikaj formoj
-konscie uzitaj.</p>
-</div>
-
-<hr />
-
-<div class="reklamo">
-<h4 style="text-align:center;font-size:180%;"><b>Dokumentoj de Esperanto</b></h4>
-
-<p style="text-align:center;font-size:110%;">Informilo pri la historio kaj organizo<br />
-de la Esperanta movado</p>
-
-<p style="text-align:center;">Kunmetita de</p>
-
-<p style="text-align:center;font-size:120%;">Dro A. M&ouml;busz, L&uuml;beck</p>
-
-<p style="margin:auto 10%;"><span class="gesp">Prezo</span>: kart. 25.&mdash; M. (al eksterlando kun altigoj la&#365;
-E-Katalogo) Sendkostoj 1.&mdash; M. (eksterlanden 2.40 M.)</p>
-
-<p style="text-align:justify;">&#264;iu Esperantano, kiu volas informi sin pri la historio kaj
-scienca bazo de la Lingvo Internacia, pri la Esperanto-movado
-kaj pri la organizo de la Esperantistaro, nepre devas posedi
-&#265;i tiun fundamentan verkon. La libro enhavas i. a. &#265;iujn
-kongresparoladojn de Dro Zamenhof kaj multajn aliajn gravajn
-dokumentojn.</p>
-
-</div>
-
-<p>Buchdruckerei f&uuml;r fremde Sprachen Max Schmersow, Kirchhain N.-L.</p>
-
-<div id="tpnotoj">
-<h4>Notoj de tekstpreparanto.</h4>
-
-<p>Etaj interpunkcio&#349;an&#285;oj ne estas registrita.</p>
-<p>Mi &#349;an&#285;is &#265;i-subajn detalojn en la teksto:</p>
-
-<table summary="preserarotablo">
-  <tr><th>Pa&#285;o</th><th>Originalteksto</th><th>Korekta&#309;o</th></tr>
-  <tr><td class="numero">3</td><td>mi &#349;angis diversa&#309;ojn</td><td>mi &#349;an&#285;is diversa&#309;ojn</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">3</td><td>ne volis kontra&#367;agi la tiaman intencon.</td><td>ne volis kontra&#365;agi la tiaman intencon.</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">4</td><td>mortodaton suchavas la monumento</td><td>mortodaton surhavas la monumento</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">10</td><td>La blankaj multfalda&#309;a vestoj</td><td>La blankaj multfalda&#309;aj vestoj</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">11</td><td>Tion mi ankau asertas</td><td>Tion mi anka&#365; asertas</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">11</td><td>akompanete de granda</td><td>akompanate de granda</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">11</td><td>mi blea iom tro</td><td>mi ebla iom tro</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">13</td><td>ke &#349;i asus sin</td><td>ke &#349;i lasus sin</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">13</td><td>volas scii ion</td><td>volas sciigi ion</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">16</td><td>en tia <i>cause cel&eacute;bre</i></td><td>en tia <i>cause c&eacute;l&egrave;bre</i></td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">19</td><td>&#265;iuspecajn strangj n fabelojn.</td><td>&#265;iuspecajn strangajn fabelojn.</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">19</td><td>homoj babilas sencensa&#309;ojn</td><td>homoj babilas sensenca&#309;ojn</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">25</td><td>Pri la orkestestro</td><td>Pri la orkestrestro</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">25</td><td>orkestestro Boloni</td><td>orkestrestro Boloni</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">42</td><td>l'o plej teruranta</td><td>la plej teruranta</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">49</td><td>en speciala publica&#309;o</td><td>en speciala publika&#309;o</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">55</td><td>tiun chavalier de Planto</td><td>tiun chevalier de Planto</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">56</td><td>La unun li devis</td><td>La unuan li devis</td></tr>
-
-  <tr><td class="numero">61</td><td>la kanstistino ka&#349;is sian viza&#285;on</td><td>la kantistino ka&#349;is sian viza&#285;on</td></tr>
-</table>
-
-</div>
-
-
-
-
-
-
-
-
-<pre>
-
-
-
-
-
-End of the Project Gutenberg EBook of La Kantistino, by Wilhelm Hauff
-
-*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA KANTISTINO ***
-
-***** This file should be named 24763-h.htm or 24763-h.zip *****
-This and all associated files of various formats will be found in:
-        http://www.gutenberg.org/2/4/7/6/24763/
-
-Produced by Andrew Sly and the Online Distributed
-Proofreading Team at http://www.pgdp.net
-
-
-Updated editions will replace the previous one--the old editions
-will be renamed.
-
-Creating the works from public domain print editions means that no
-one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
-(and you!) can copy and distribute it in the United States without
-permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
-set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
-copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
-protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
-Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
-charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
-do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
-rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
-such as creation of derivative works, reports, performances and
-research.  They may be modified and printed and given away--you may do
-practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
-subject to the trademark license, especially commercial
-redistribution.
-
-
-
-*** START: FULL LICENSE ***
-
-THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
-PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
-
-To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
-distribution of electronic works, by using or distributing this work
-(or any other work associated in any way with the phrase "Project
-Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
-Gutenberg-tm License (available with this file or online at
-http://gutenberg.org/license).
-
-
-Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
-electronic works
-
-1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
-electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
-and accept all the terms of this license and intellectual property
-(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
-the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
-all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
-If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
-Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
-terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
-entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
-
-1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
-used on or associated in any way with an electronic work by people who
-agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
-things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
-even without complying with the full terms of this agreement.  See
-paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
-Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
-and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
-works.  See paragraph 1.E below.
-
-1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
-or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
-Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
-collection are in the public domain in the United States.  If an
-individual work is in the public domain in the United States and you are
-located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
-copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
-works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
-are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
-Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
-freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
-this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
-the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
-keeping this work in the same format with its attached full Project
-Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
-
-1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
-what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
-a constant state of change.  If you are outside the United States, check
-the laws of your country in addition to the terms of this agreement
-before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
-creating derivative works based on this work or any other Project
-Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
-the copyright status of any work in any country outside the United
-States.
-
-1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
-
-1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
-access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
-whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
-phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
-Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
-copied or distributed:
-
-This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
-almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
-re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
-with this eBook or online at www.gutenberg.org
-
-1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
-from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
-posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
-and distributed to anyone in the United States without paying any fees
-or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
-with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
-work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
-through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
-Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
-1.E.9.
-
-1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
-with the permission of the copyright holder, your use and distribution
-must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
-terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
-to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
-permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
-
-1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
-License terms from this work, or any files containing a part of this
-work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
-
-1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
-electronic work, or any part of this electronic work, without
-prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
-active links or immediate access to the full terms of the Project
-Gutenberg-tm License.
-
-1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
-compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
-word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
-distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
-"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
-posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
-you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
-copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
-request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
-form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
-License as specified in paragraph 1.E.1.
-
-1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
-performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
-unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
-
-1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
-access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
-that
-
-- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
-     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
-     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
-     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
-     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
-     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
-     must be paid within 60 days following each date on which you
-     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
-     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
-     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
-     address specified in Section 4, "Information about donations to
-     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
-
-- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
-     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
-     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
-     License.  You must require such a user to return or
-     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
-     and discontinue all use of and all access to other copies of
-     Project Gutenberg-tm works.
-
-- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
-     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
-     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
-     of receipt of the work.
-
-- You comply with all other terms of this agreement for free
-     distribution of Project Gutenberg-tm works.
-
-1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
-electronic work or group of works on different terms than are set
-forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
-both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
-Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
-Foundation as set forth in Section 3 below.
-
-1.F.
-
-1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
-effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
-public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
-collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
-works, and the medium on which they may be stored, may contain
-"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
-corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
-property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
-computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
-your equipment.
-
-1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
-of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
-Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
-Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
-liability to you for damages, costs and expenses, including legal
-fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
-LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
-PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
-TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
-LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
-INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
-DAMAGE.
-
-1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
-defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
-receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
-written explanation to the person you received the work from.  If you
-received the work on a physical medium, you must return the medium with
-your written explanation.  The person or entity that provided you with
-the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
-refund.  If you received the work electronically, the person or entity
-providing it to you may choose to give you a second opportunity to
-receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
-is also defective, you may demand a refund in writing without further
-opportunities to fix the problem.
-
-1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
-in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
-WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
-WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
-
-1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
-warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
-If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
-law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
-interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
-the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
-provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
-
-1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
-trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
-providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
-with this agreement, and any volunteers associated with the production,
-promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
-harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
-that arise directly or indirectly from any of the following which you do
-or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
-work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
-Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
-
-
-Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
-
-Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
-electronic works in formats readable by the widest variety of computers
-including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
-because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
-people in all walks of life.
-
-Volunteers and financial support to provide volunteers with the
-assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
-goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
-remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
-and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
-To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
-and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
-and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
-
-
-Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
-Foundation
-
-The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
-501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
-state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
-Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
-number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
-http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
-Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
-permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
-
-The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
-Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
-throughout numerous locations.  Its business office is located at
-809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
-business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
-information can be found at the Foundation's web site and official
-page at http://pglaf.org
-
-For additional contact information:
-     Dr. Gregory B. Newby
-     Chief Executive and Director
-     gbnewby@pglaf.org
-
-
-Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
-Literary Archive Foundation
-
-Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
-spread public support and donations to carry out its mission of
-increasing the number of public domain and licensed works that can be
-freely distributed in machine readable form accessible by the widest
-array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
-($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
-status with the IRS.
-
-The Foundation is committed to complying with the laws regulating
-charities and charitable donations in all 50 states of the United
-States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
-considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
-with these requirements.  We do not solicit donations in locations
-where we have not received written confirmation of compliance.  To
-SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
-particular state visit http://pglaf.org
-
-While we cannot and do not solicit contributions from states where we
-have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
-against accepting unsolicited donations from donors in such states who
-approach us with offers to donate.
-
-International donations are gratefully accepted, but we cannot make
-any statements concerning tax treatment of donations received from
-outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
-
-Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
-methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
-ways including checks, online payments and credit card donations.
-To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
-
-
-Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
-works.
-
-Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
-concept of a library of electronic works that could be freely shared
-with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
-Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
-
-
-Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
-editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
-unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
-keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
-
-
-Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
-
-     http://www.gutenberg.org
-
-This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
-including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
-subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
-
-
-</pre>
-
-</body>
-</html>
diff --git a/old/24763-h/images/emblemo.png b/old/24763-h/images/emblemo.png
deleted file mode 100644
index d28ff58..0000000
--- a/old/24763-h/images/emblemo.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/f0001.png b/old/24763-page-images/f0001.png
deleted file mode 100644
index c1d79c5..0000000
--- a/old/24763-page-images/f0001.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/f0002.png b/old/24763-page-images/f0002.png
deleted file mode 100644
index df920cc..0000000
--- a/old/24763-page-images/f0002.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/f0003.png b/old/24763-page-images/f0003.png
deleted file mode 100644
index 0abf502..0000000
--- a/old/24763-page-images/f0003.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0004.png b/old/24763-page-images/p0004.png
deleted file mode 100644
index f69671f..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0004.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0005.png b/old/24763-page-images/p0005.png
deleted file mode 100644
index b28b1a4..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0005.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0006.png b/old/24763-page-images/p0006.png
deleted file mode 100644
index a76450f..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0006.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0007.png b/old/24763-page-images/p0007.png
deleted file mode 100644
index 69f9884..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0007.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0008.png b/old/24763-page-images/p0008.png
deleted file mode 100644
index 14aae52..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0008.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0009.png b/old/24763-page-images/p0009.png
deleted file mode 100644
index f1e6543..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0009.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0010.png b/old/24763-page-images/p0010.png
deleted file mode 100644
index 32a38e8..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0010.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0011.png b/old/24763-page-images/p0011.png
deleted file mode 100644
index 4784dda..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0011.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0012.png b/old/24763-page-images/p0012.png
deleted file mode 100644
index 24135f0..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0012.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0013.png b/old/24763-page-images/p0013.png
deleted file mode 100644
index a897390..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0013.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0014.png b/old/24763-page-images/p0014.png
deleted file mode 100644
index b52aa3b..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0014.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0015.png b/old/24763-page-images/p0015.png
deleted file mode 100644
index e55bb43..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0015.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0016.png b/old/24763-page-images/p0016.png
deleted file mode 100644
index 5610142..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0016.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0017.png b/old/24763-page-images/p0017.png
deleted file mode 100644
index 1703c4f..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0017.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0018.png b/old/24763-page-images/p0018.png
deleted file mode 100644
index ed1a058..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0018.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0019.png b/old/24763-page-images/p0019.png
deleted file mode 100644
index ed28ac1..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0019.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0020.png b/old/24763-page-images/p0020.png
deleted file mode 100644
index f36021b..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0020.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0021.png b/old/24763-page-images/p0021.png
deleted file mode 100644
index 9d158d1..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0021.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0022.png b/old/24763-page-images/p0022.png
deleted file mode 100644
index e37292f..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0022.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0023.png b/old/24763-page-images/p0023.png
deleted file mode 100644
index 3e53e36..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0023.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0024.png b/old/24763-page-images/p0024.png
deleted file mode 100644
index 276418b..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0024.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0025.png b/old/24763-page-images/p0025.png
deleted file mode 100644
index 427e7b9..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0025.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0026.png b/old/24763-page-images/p0026.png
deleted file mode 100644
index 9263a6a..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0026.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0027.png b/old/24763-page-images/p0027.png
deleted file mode 100644
index a88bdf8..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0027.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0028.png b/old/24763-page-images/p0028.png
deleted file mode 100644
index fe0bf1e..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0028.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0029.png b/old/24763-page-images/p0029.png
deleted file mode 100644
index ca2c3ae..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0029.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0030.png b/old/24763-page-images/p0030.png
deleted file mode 100644
index 2b0b66c..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0030.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0031.png b/old/24763-page-images/p0031.png
deleted file mode 100644
index f9ec980..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0031.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0032.png b/old/24763-page-images/p0032.png
deleted file mode 100644
index 2e8ab9f..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0032.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0033.png b/old/24763-page-images/p0033.png
deleted file mode 100644
index b79292d..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0033.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0034.png b/old/24763-page-images/p0034.png
deleted file mode 100644
index 6cff36c..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0034.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0035.png b/old/24763-page-images/p0035.png
deleted file mode 100644
index 197b272..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0035.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0036.png b/old/24763-page-images/p0036.png
deleted file mode 100644
index 5c3fa55..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0036.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0037.png b/old/24763-page-images/p0037.png
deleted file mode 100644
index 44dcf5a..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0037.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0038.png b/old/24763-page-images/p0038.png
deleted file mode 100644
index fa42ad8..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0038.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0039.png b/old/24763-page-images/p0039.png
deleted file mode 100644
index 39a5086..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0039.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0040.png b/old/24763-page-images/p0040.png
deleted file mode 100644
index 88f4ece..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0040.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0041.png b/old/24763-page-images/p0041.png
deleted file mode 100644
index 472a0bf..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0041.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0042.png b/old/24763-page-images/p0042.png
deleted file mode 100644
index f0c1a5d..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0042.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0043.png b/old/24763-page-images/p0043.png
deleted file mode 100644
index 98b7885..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0043.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0044.png b/old/24763-page-images/p0044.png
deleted file mode 100644
index d6d3dbc..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0044.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0045.png b/old/24763-page-images/p0045.png
deleted file mode 100644
index 0fd87a3..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0045.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0046.png b/old/24763-page-images/p0046.png
deleted file mode 100644
index c3b6f0e..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0046.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0047.png b/old/24763-page-images/p0047.png
deleted file mode 100644
index c91818b..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0047.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0048.png b/old/24763-page-images/p0048.png
deleted file mode 100644
index 96050ec..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0048.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0049.png b/old/24763-page-images/p0049.png
deleted file mode 100644
index 22bac11..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0049.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0050.png b/old/24763-page-images/p0050.png
deleted file mode 100644
index c810628..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0050.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0051.png b/old/24763-page-images/p0051.png
deleted file mode 100644
index 0cf5393..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0051.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0052.png b/old/24763-page-images/p0052.png
deleted file mode 100644
index 6a57495..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0052.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0053.png b/old/24763-page-images/p0053.png
deleted file mode 100644
index 7736567..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0053.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0054.png b/old/24763-page-images/p0054.png
deleted file mode 100644
index b858a16..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0054.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0055.png b/old/24763-page-images/p0055.png
deleted file mode 100644
index 36dd854..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0055.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0056.png b/old/24763-page-images/p0056.png
deleted file mode 100644
index 1d29ecb..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0056.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0057.png b/old/24763-page-images/p0057.png
deleted file mode 100644
index 5f98404..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0057.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0058.png b/old/24763-page-images/p0058.png
deleted file mode 100644
index 0479170..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0058.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0059.png b/old/24763-page-images/p0059.png
deleted file mode 100644
index 5797661..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0059.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0060.png b/old/24763-page-images/p0060.png
deleted file mode 100644
index aac9b98..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0060.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0061.png b/old/24763-page-images/p0061.png
deleted file mode 100644
index 2cd5e7d..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0061.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0062.png b/old/24763-page-images/p0062.png
deleted file mode 100644
index 0f83bbb..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0062.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0063.png b/old/24763-page-images/p0063.png
deleted file mode 100644
index 36e9952..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0063.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763-page-images/p0064.png b/old/24763-page-images/p0064.png
deleted file mode 100644
index 63321a9..0000000
--- a/old/24763-page-images/p0064.png
+++ /dev/null
diff --git a/old/24763.txt b/old/24763.txt
deleted file mode 100644
index 529966b..0000000
--- a/old/24763.txt
+++ /dev/null
@@ -1,2514 +0,0 @@
-The Project Gutenberg EBook of La Kantistino, by Wilhelm Hauff
-
-This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
-almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
-re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
-with this eBook or online at www.gutenberg.org
-
-
-Title: La Kantistino
-
-Author: Wilhelm Hauff
-
-Translator: Eugen W�ster
-
-Release Date: March 6, 2008 [EBook #24763]
-
-Language: Esperanto
-
-Character set encoding: ASCII
-
-*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA KANTISTINO ***
-
-
-
-
-Produced by Andrew Sly and the Online Distributed
-Proofreading Team at http://www.pgdp.net
-
-
-
-
-
-
-Nova Esperanto-Biblioteko
-
-No 8
-
-Vilhelmo Hauff
-
-La Kantistino
-
-Novelo
-
-El la germana originalo tradukis
-
-Eugen Wuster
-
-Berlin 1921
-
-Esperanto-Verlag Friedrich Ellersiek
-
-
-Alle Rechte vorbehalten.
-
-Cxiuj rajtoj estas rezervitaj.
-
-Copyright 1921 by Friedrich Ellersiek, Berlin.
-
-
-
-
-Antauxparolo de la tradukinto
-
-
-Iomete atingi tion, kion oni postulas de nacilingva traduko, t. e.
-forgesigi al sperta legonto, ke la originalo ne estas verkita en lia
-patrina lingvo, kaj havigi al li ne nur pensojn, sed ankaux
-sentimentojn, estis la celo de mia provo.
-
-Vieno, 1an de jan. 1917.
-
-Antaux la preso ankorauxfoje trarigardante la manuskripton mi
-sxangxis diversajxojn, sed gxenerale ne volis kontrauxagi la tiaman
-intencon.
-
-Berlino-Charlottenburg, febr. 1921.
-
-E. W.
-
-
-
-
-Vivo kaj verkado de Hauff
-
-
-Vilhelmo Hauff, naskita 29. XI. 1802 en Stuttgart, vizitis la monakan
-lernejon de Blaubeuren kaj en Tubingen studis teologion. Reveninte en
-sian patrourbon, li publicis sian unuan verkon "Fabela almanako por
-la jaro 1826", al kiu sekvis 2a kaj 3a jarkolektoj. La rakontoj
-trovigxintaj en ili estis favore akceptataj kaj atingis sub la titolo
-"Fabeloj" multfojajn represojn. En 1827 aperis la "Komunikoj el la
-memuaroj de l'satano", ne finitaj, kaj en la sama jaro "La viro en la
-luno". Tiu romano unue estis verkita en la ekscentra stilo de la tiam
-moderna H. Clauren, sed laux konsilo kelke da strekoj sxangxis la
-imiton al karikaturo. Same pri Cl. okupigxas la sarkasma "Disputa
-prediko pri H. Clauren kaj la viro en la luno, farita al la germana
-publiko". En la dauxro de mallonga tempo plue estis kreata la
-ampleksa historia romano "Lichtenstein", "Fantaziajxoj en la bremena
-urbdoma kelo" kaj la noveloj "La Almozulino de la ponts des arts",
-"La bildo de l'imperiestro", "Judo Suss" kaj "La Kantistino".
-
-Ankaux nombro da poemoj estis fluinta el la plumo de la juna auxtoro,
-kiam de li, de post januaro redaktisto de "Morgenpost", la morto
-forprenis gxin 11 tagojn antaux lia 25a naskotago.
-
-La 18-an de Novembro kiel lian mortodaton surhavas la monumento
-13 jarojn poste konstruita por glori lin en loko, kiu al lia
-rakontista arto dankas sian propran gloron: cxe la kastelo
-Lichtenstein.
-
-
-
-
-I.
-
-
-"Tio estas stranga okazajxo!" la komerca konsilanto[1] _Bolnau_
-diris al konato, kiun li renkontis sur la Largxa strato en _B_.
-"Konfesu mem, ke ni vivas en malbona tempo."
-
-"Vi pensas pri la afero en la nordo?", la konato respondis. "Cxu vi
-ricevis komercajn informojn? Cxu la ministro de l'eksterlandaj aferoj
-pro malnova amikeco diris al vi detalojn?"
-
-"Pa, lasu min trankvila pri politiko kaj sxtatbiloj; tio neniel
-interesas min. Ne, mi celas la aferon pri _Bianetti_."
-
-"Pri la kantistino? Cxu sxi ree estas dungita? Oni ja diris, ke
-okazis malakordo inter sxi kaj la orkestrestro--"
-
-"Sed pro Dio", la komerca konsilanto ekkriis kaj miregante haltis;
-"en kiuj drinkejacxoj vi do restadas, ke vi ne scias, kio okazas en
-la urbo? Do vi ne scias, kio farigxis al Bianetti?"
-
-"Nenian vorton, per mia honoro; kio do okazis pri sxi?"
-
-"Nu, nenio alia okazis al sxi, ol ke sxi hodiaux nokte estis
-mortpikata."
-
-La komerca konsilanto inter siaj konatoj estis konsiderata kiel
-sxercemulo, kiu, matene de la dekunua gxis tagmezo farante siajn
-promenadojn sur la Largxa strato, sxatis haltigi la homojn kaj
-improvize kredigi ion al ili. Tial la konato ne estis tre kortusxita
-de tiu terura sciigo, sed respondis: "Ion alian vi do hodiaux ne scias,
-Bolnau? Vi supozeble estas tute elcxerpinta vian spriton, ke vi
-pentras per tiel akraj koloroj. Cetere, se alian fojon vi ree
-haltigos min sur la Largxa strato, tiam elpensu ion pli sagxan; alie
-mi estos devigata, iri malrektan vojon, hejmen irante de la
-kancelario."
-
-"Li ree ne kredas gxin!", la promenanto ekkriis, "Vidu, li ree ne
-kredas gxin! Se mi estus dirinta, ke la imperiestro de Maroko estas
-mortpikita, vi estus danke akceptinta kaj disvastiginta la sciigon,
-cxar tie jam okazis similaj aferoj. Sed, se kantistino cxi tie en B.
-estas mortpikata, neniu volas kredi, gxis kiam oni vidas la funebran
-irantaron. Sed, karulo, cxi tiun fojon gxi estas vera, tiel vera,
-kiel mi estas honesta viro."
-
-"Homo! pripensu, kion vi diras!", la amiko kun teruro ekkriis.
-"Mortinta, vi diris? Bianetti mortpikita?"
-
-"Mortinta antaux unu horo sxi ankoraux ne estis, sed sxi estas
-mortigxanta, tio almenaux estas certa."
-
-"Sed parolu fine, pro Dio! Kiel oni povas mortpiki kantistinon? Cxu
-ni do vivas en Italujo? Por kio do ekzistas la lauxdinda polico? Kiel
-la afero do farigxis? Mortpikita?"
-
-"Sed ne kriu tiel surdige", Bolnau kvietigante respondis. "La homoj
-jam elmetas la kapojn el cxiuj fenestroj por vidi, kie estas la
-strata tumulto. Vi ja povas plendi _sotta voce_[2], kiom ajn vi
-volas. Kiel la afero farigxis, vi demandas? Jen vidu, pri tio ja
-estas la demando; tion gxis nun neniu scias. Hieraux nokte la bela
-infanino ankoraux estis cxe la maskobalo, tiel aminda, tiel rava kiel
-cxiam, kaj hodiaux nokte je la dekdua la medicina konsilanto[3]
-_Lange_ estas vekata; oni diras, ke _signora_[4] Bianetti estas
-mortigxanta, ke sxi havas pikvundon en la koro. La tuta urbo jam
-parolas pri tio, sed kompreneble tute ekstravagance. Trovigxas en
-tio, estas vere, fatalaj cirkonstancoj, tiel ke oni ne povas akiri
-klaron; ekzemple neniu krom la kuracistoj kaj la homoj, kiuj servas
-al sxi, estas enlasata en la domon. Ankaux cxe la kortego oni jam
-scias pri la afero, kaj venis ordono, ke la gardistaro ne preterpasu
-la domon; la tuta bataliono devis iri la malrektan vojon trans la
-foirejon."
-
-"Kion vi diras! Sed cxu oni do tute ne scias, kiel okazis? Cxu oni do
-tute ne havas postsignon?"
-
-"Estas malfacile, tra la diversaj famoj penetri al la vero. Bianetti,
-nedisputeble, estas tre bonmora persono, pri kiu oni neniel povas
-malbone paroli. Sed vi konas la kutimon de l'homoj kaj precipe de la
-virinoj; kiam nun iu ekparolas pri la deca vivmaniero de la
-kompatinda knabino, oni levas la sxultrojn kaj pretendas, pri sxia
-antauxa konduto scii tion kaj tion. Pri sxia antauxa konduto! Sxi
-estas apenaux deksepjara kaj cxi tie jam estas unu jaron kaj duonon.
-Kia antauxa konduto tio estas?"
-
-"Ne perdu tiom da tempo pri la enkonduko", la konato interrompis lin,
-"sed ekparolu pri la temo. Cxu oni ne scias, kiu mortpikis sxin?"
-
-"Nu, gxuste tion mi ja diras; jen oni ree asertas, ke estis
-malakceptita aux jxaluza amanto, kiu mortigis sxin. Strangaj ja estas
-la cirkonstancoj. Onidire sxi hieraux cxe la maskobalo suficxe longe
-parolis sola kun maskulo, kiun konis neniu. Sxi baldaux poste
-foriris, kaj kelkaj homoj pretendas, ke ili vidis la saman maskulon
-eniranta en la kalesxon al sxi. Super tio neniu scias ion certan; sed
-mi baldaux sciigxos, kiel estas pri la afero."
-
-"Mi scias, ke vi ja havas viajn proprajn sciigxilojn, kaj certe
-ankaux cxe Bianetti vi havas servistaranon. Estas homoj, kiuj nomas
-vin la urba kroniko."
-
-"Tro da honoro, tro da honoro", la komerca konsilanto ridis kaj
-sxajne sentis sin iom flatita. "Sed cxi-foje mi ne havas alian
-spionon, ol la medicinan konsilanton mem. Vi supozeble rimarkis, ke
-mi tute kontraux mia kutimo ne promenas sur la tuta strato de unu
-fino al la alia, sed cxiam restas inter la Karla kaj la Frederika
-stratoj."
-
-"Certe mi tion rimarkis, sed mi pensis, ke vi faras fenestran
-promenon antaux la edzino de sxtatkonsilanto _Baruch_[5]."
-
-"Lasu min trankvila pri sxi! Ni rompis unu kun la alia antaux tri
-tagoj; mia edzino ne sxatis la rilaton, cxar tiu sinjorino ludas tiel
-altspeze. Ne, la medicina konsilanto Lange cxiutage je la dekdua
-pasas tra la Largxa strato, irante al la kastelo, kaj mi cxi tie
-embuske atendas, por tuj celi al li, kiam li venas el post la
-stratangulo."
-
-"Tiam mi restos cxe vi", la amiko diris, "la aferon pri Bianetti mi
-devas auxdi pli detale. Vi ja permesas tion, Bolnau?"
-
-"Kara sinjoro, neniel lasu gxeni vin", la alia respondis. Mi scias,
-ke vi mangxas je la dekdua; do zorgu, ke via supo ne malvarmigxu.
-Plie Lange en via cxeesto eble hezitos pri la rakontado; prefere post
-la mangxo venu en la kafejon, tie vi auxdos cxion.--Cetere forigxu,
-tie li jam venas el post la stratangulo.
-
-
-
-
-II.
-
-
-"Mi ne konsideras la vundon nepre mortiga", la medicina konsilanto
-Lange diris post la unuaj salutoj; "la piko sxajne ne estis firme
-direktata. Sxi jam plene reakiris la konscion, kaj se oni konsideras
-la malfortecon, kauxzitan de la granda sangoperdo, en cxi tiu momento
-almenaux estas nenia dangxero."
-
-"Tio gxojigas min", la komerca konsilanto respondis kaj intime
-enbrakigis sin kun la kuracisto. "Mi ankoraux akompanos vin kelkajn
-pasxojn gxis la kastelo, sed, pro Dio, diru al mi detalojn pri tiu
-afero; oni ja neniel povas klarigi al si, kiel cxio farigxis."
-
-"Mi povas jxuri al vi", la alia respondis, "terura mallumo kovras la
-aferon. Mi apenaux ekdormis, kiam mia Johano vekis min per la sciigo,
-ke oni vokas min al iu tre dangxere malsana. Mi plej rapide vestis
-min kaj kuras eksteren; en la vestiblo staras knabino, pala kaj
-tremanta, kaj flustris tiel mallauxte, ke mi apenaux auxdis gxin, ke
-mi kunprenu mian pansilaron. Jam tio frapas min; mi rapide ensaltas
-en la kalesxon, igas la palan frauxlinon sidigxi sur la veturigista
-loko apud Johano, por ke sxi montru la vojon, kaj poste for. Mi
-eliras antaux malgranda domo kaj demandas la frauxlinon, kiu do estas
-la malsanulo?"
-
-"Mi povas imagi, kiel vi miregis..."
-
-"Kiel mi miregis, auxdante, ke estas signora Bianetti! Mi ja konis
-sxin nur de la teatro, alie apenaux du aux tri fojojn vidis sxin; sed
-la mistera maniero, kiel mi estis venigata al sxi, la pansilaro, kiun
-mi devis kunpreni,--mi konfesas al vi, ke mi estis tre scivola, kio
-do farigxis al la kantistino. Ni supreniris kelke da sxtupoj,
-trapasis mallargxan koridoron. La knabino antauxiris, dum kelke da
-minutoj atendigis min en la malhelo kaj post tio singultante kaj
-ankoraux pli pala ol antauxe venis renkonten al mi. 'Eniru, sinjor'
-doktoro', sxi diris, 'ho! vi kredeble venas tro malfrue, kaj sxi ne
-postvivos tion'. Mi eniris, estis terura vidajxo."
-
-La medicina konsilanto eksilentis, meditanta kaj malserena; sxajnis,
-ke trudigxas al lia animo bildo, kiun li vane klopodas forpusxi. "Nu,
-kion vi vidis?", lia akompananto ekkriis, malpacienca pro tiu
-interrompo. "Vi ja espereble ne volas min tiel restigi inter martelo
-kaj amboso?"
-
-"Multajn aferojn mi renkontis en mia vivo", rekolektinte siajn
-pensojn la kuracisto dauxrigis, "multajn aferojn kiuj teruris min,
-kiuj min ektimigis, sed nenion, kio tiel fendis mian koron, kiel tiu
-vidajxo. En nehele lumigita cxambro pala juna virino kusxis sur la
-sofo, antaux sxi genuis maljuna servistino kaj premis tukon sur sxian
-koron. Mi alproksimigis min; blanka kaj rigida kiel busto la kapo de
-la mortantino estis klinita malantauxen; la nigraj, mallevigxintaj
-haroj, la malhelaj brovoj kaj palpebroharoj de la fermitaj okuloj
-terure kontrastis kun la brila palo de la frunto, de la vizagxo, de
-la bela kolo. La blankaj multfaldajxaj vestoj, kiuj kredeble
-apartenis al sxia masko, estis surversxitaj per sango, sango estis
-sur la planko, kaj de la koro sxajne eliris la rugxa radio--. Cxio
-cxi prezentigxis al mi dum unu momento; estis Bianetti, la
-kantistino."
-
-"Ho, Dio, kiel tio kortusxas min!", la komerca konsilanto emociite
-diris, eltirante longan silkan tukon, por froti siajn okulojn.
-"Gxuste tia ankoraux la lastan dimancxon sxi kusxis en la opero
-'Otelo', ludante la rolon de Desdemono. Jam tiam la efekto estis tiel
-kruele vera kaj efektive terura, ke oni opiniis, ke la negro fakte
-mortpikis sxin; kaj nun gxi vere trafis sxin. Kiel tio kortusxas
-min!"
-
-"Cxu mi ne malpermesis al vi cxian supermezuran kortusxon?" la
-kuracisto interrompis lin. "Cxu vi nepre volas, ke viaj atakoj
-revenu?"
-
-"Vi estas prava", la komerca konsilanto Bolnau diris kaj rapide
-enposxigis la tukon: "Vi estas prava, afekcio por mia konstitucio ne
-tauxgas. Sed dauxrigu, mi preterirante nombros la vitrajxojn cxe la
-milita ministrejo, tio gardas de tiaj atakoj."
-
-"Nu, nombradu, kaj se tio ne efikos, vi povos ankoraux aldoni la
-supran etagxon de la palaco.--La maljuna servistino forprenis la
-tukon, kaj miregante mi ekvidis vundon kiel de trancxilpiko, tre
-proksime de la koro. Mi ne povis perdi la tempon per demandoj, kiom
-ajn da ili mi estus volinta fari; mi esploris la vundon kaj surmetis
-la bandagxon. La vunditino dum la tuta operacio montris nenian signon
-de vivo; nur kiam mi sondis la vundon, sxi dolore eksxirigxis. Mi
-lasis sxin ripozi kaj gardis sxian dormon."
-
-"Sed la knabino kaj la maljuna servistino, cxu vi do ne demandis ilin
-pri la deveno de la vundo?"
-
-"Mi do volas gxin konfesi al vi, komerca konsilanto, cxar vi estas
-mia malnova amiko; jes, kiam provizore nenio plu devis esti farata
-por la malsanulino, mi suficxe decide deklaris, ke mi plue jam neniel
-okupos min pri la sinjorino, se ili ne cxion konfesos al mi."
-
-"Kaj kion ili diris? Dauxrigu do!"
-
-"Post la dekunua la kantistino estis reveninta, akompanate de granda
-vira maskulo.--Cxe tiu sciigo mi ebla iom tro dusence rigardis la du
-virinojn, cxar ili denove ekploris kaj per plej fortaj jxuroj solene
-certigis, ke mi neniel bezonas malbone pensi pri ilia mastrino; ke
-dum la longa tempo, de kiam ili servas al sxi, post la kvara vespere
-neniam viro transpasxis la sojlon; la malpli granda knabino, kredeble
-leginta romanojn, ecx asertis, ke signora estas angxelo de pureco."
-
-"Tion mi ankaux asertas", la komerca konsilanto diris, kortusxite
-eknombradante la fenestrovitrojn de la palaco, al kiu ili
-proksimigxis: "tion ankaux mi diras; pri Bianetti oni ne povas
-malbone paroli, sxi estas aminda, pia infanino; kaj cxu estas sxia
-kulpo, ke sxi estas bela kaj devas perlabori sian vivtenon per
-kantado?"
-
-"Kredu al mi", Lange respondis, "kuracisto pri tio havas neerarigan,
-psikologian jugxilon. Rigardo al la angxele puraj trajtoj de la
-malfelicxa knabino min pli konvinkis pri sxia virteco, ol la jxuroj
-de sxiaj cxambristinoj. Sed auxskultu plue: la kantistino kun la
-fremdulo eniris en tiun cxambron kaj elirigis sian servistinon. Tiu,
-eble pro scivolo, kion do signifas tiu nokta vizito, restis proksime
-de la pordo; sxi auxdis disputon franclingve okazantan inter sxia
-mastrino kaj basa, kaveca vocxo de viro; ke signora fine ekploregis,
-ke la viro terure blasfemis; subite sxi auxdis sian mastrinon
-akresone ekkrianta, sxi pro timo jam ne povas deteni sin, abrupte
-malfermas la pordon, kaj en la sama momento la maskulo sin jxetas
-preter sxin kaj tra la koridoro al la sxtuparo. Sxi sekvis lin kelke
-da pasxoj, antaux la sxtuparo sxi auxdis teruran pumpumon; li
-supozeble falegis malsupren. De malsupre levigxas gxemado kaj
-plendetado, kiel tiu de mortanto; sed sxi sentas timegon, sxi ne
-kuragxas pluen iri ecx unu pasxon. Sxi reiras en la pordon--la
-kantistino kusxas en sia sango kaj post malmulte da momentoj fermas
-la okulojn. La knabino ne scias helpi al si, sxi vekas la maljunan
-servistinon, por ke sxi intertempe helpu al sia mastrino, kaj rapidas
-al mi, por eble ankoraux alporti savon al signora."
-
-"Kaj Bianetti ankoraux ne diris ion? Cxu vi ne demandis sxin?"
-
-"Ni tuj iris al la policejo kaj vekis la direktoron: li ankoraux
-noktomeze trasercxigis cxiujn hotelojn kaj stratodrinkejojn, cxiujn
-angulojn de la urbo; el la pordego en tiu horo neniu pasis, kaj de
-nun cxiu estas severe esplorata. La domanoj logxantaj en la supra
-etagxo eksciis pri la tuta afero ne pli frue, ol kiam policanoj
-trasercxis la domon; nekompreneble estis, kiel la mortiginto
-povis forkuri, kvankam li supozeble per sia falo forte lezigxis;
-cxar oni trovis multe da sango malsupre cxe la sxtuparo, kaj ne estas
-neversxajne por mi, ke li falante vundis sin per sia propra ponardo.
-Estas des pli nekompreneble, kiel li forsavis sin, cxar la dompordo
-estis fermita. Bianetti mem vekigxis je la deka kaj deklaris por
-protokoli al la policestro, ke sxi en la plej rigora senco ne scias,
-ecx ne suspektas, kiu povas esti la maskulo. Cxiuj kuracistoj kaj
-kirurgoj ricevis la devigan instrukcion, se ili estas vokataj al
-paciento lezita per falo aux trancxila vundo, anonci tion, cxar oni
-eble tiamaniere povus trovi postsignon de la mortiginto. Jen kiel
-statas la afero. Sed mi estas nesxanceleble konvinkita, ke en tio
-kasxigxas profunda sekreto, kiun la kantistino ne volas konigi; cxar
-Bianetti ne estas tia, ke sxi lasus sin hejmen akompani de viro tute
-ne konata de sxi. Tion sxajne konjektas ankaux sxia servistino,
-cxeestinta dum la pridemandado. Cxar kiam sxi vidis, ke signora ne
-volas sciigi ion, sxi ne menciis la disputon, kiun sxi auxdis; sed
-al mi sxi rigardis pete, ke mi ne perfidu sxin. 'Gxi estas terura
-afero', sxi diris, poste min akompanante al la sxtuparo, 'sed nenio
-ajn instigus min perfidi ion, kion signora ne volas sciigi'. Sxi
-ankoraux ion konfesis al mi, kio eble lumigus la tutan aferon."
-
-"Nu, kaj cxu mi ne ankaux povas scii tiun cirkonstancon?", la komerca
-konsilanto demandis. "Vi vidas, kiel strecxita estas mia scivolo;
-malstrecxu, malstrecxu, pro Dio, alie mi facile povus ricevi miajn
-atakojn."
-
-"Auxdu, Bolnau, pripensu, cxu ankoraux alia Bolnau krom vi vivas en
-cxi tiu urbo? Cxu ankoraux iu alia ekzistas en la mondo kaj kie,
-diru, kie?"
-
-"Krom mi neniu ajn en cxi tiu urbo", Bolnau respondis. "Kiam antaux
-ok jaroj mi eklogxis cxi tie, mi gxojis, ke mia nomo ne estas _Schwarz_,
-_Weiss_ aux _Braun_, ne _Meier_, _Muller_ aux _Bauer_[6], cxar pri
-tiuj nomoj okazas tre malagrablaj intermiksoj. En _Kassel_ mi estis
-la sola viro en mia familio, kaj aliloke en la tuta mondo ne ekzistas
-iu Bolnau, krom mia filo, la malfelicxa muzikmaniulo, pri kiu oni ne
-plu auxdis, de kiam li velveturis al Ameriko. Sed kial vi demandas
-pri mia nomo, doktoro?"
-
-"Nu, gxi ne povas esti vi, komerca konsilanto, kaj via filo estas en
-Ameriko. Sed jam estas kvarono post la dekdua, princidino Sofio estas
-malsana, mi nur tro longe babilis kun vi: adiaux, _au revoir_[7]."
-
-"Restu", Bolnau ekkriis kaj retenis lin cxe la brako, "antauxe diru
-al mi, kion ankoraux diris la knabino."
-
-"Nu do, sed katenu vian langon en la busxo, Bolnau! Sxia lasta vorto,
-antaux kiam sxi estis kaptata de tiu profunda sveno, estis
-_Bolnau_."
-
-
-
-
-III.
-
-
-Oni ankoraux neniam vidis la komercan konsilanton Bolnau tiel serioza
-kaj malserena sxteliri kiel tiam, kiam doktoro Lange forlasis lin
-antaux la palaco. Alitempe li pasxis gaja kaj vigla, kaj kiam li per
-plej afabla rideto salutis cxiujn knabinojn kaj virinojn, multe ridis
-kun la viroj kaj rakontis al ili diversajn novajxojn, tiam oni
-ankoraux ne estus aljugxinta al li sesdek jarojn. Li sxajnis efektive
-havi suficxe da kauxzo, por esti gaja kaj bonhumora; li spekulaciante
-kolektis sxatindan posedajxon, forlasis, kiam gxi sxajnis suficxa, la
-aferojn, por kun sia edzino eklogxi en B. kaj nun vivis en gxojo kaj
-plezuro jaro post jaro. Li estis havinta unu solan filon; tiu la
-maljuna sinjoro volis, ke li trakuru la saman karieron kaj agu kaj
-klopodu en la komerca fako.
-
-Sed la tuta esteco de la filo vivis en la regno de l'sonoj, la muziko
-por li estis cxio, la komerco kaj negocado de la patro estis al li
-tro trivialaj kaj malnoblaj. La patro estis obstina, la filo ankaux,
-la patro facile flamigxis, la filo ankaux, la patro tuj cxion pusxis
-gxis la ekstremo, la filo ankaux; ne mirige, ke ili ne povis vivi unu
-kun la alia. Kaj kiam la filo finis sian dudekan jaron, la patro
-estis kvindekjara kaj tiam pretigxis por forlasi la aferojn kaj volis
-transdoni la komercadon al la filo. Efektive cxio baldaux estis
-arangxita kaj kvietigita, cxar en bela somera nokto la filo malaperis
-kun kelke da pianaj partituroj, ankaux gxuste alvenis en Anglolando
-kaj suficxe amike skribis, ke li iros al Ameriko. La komerca
-konsilanto deziris al li felicxon por la vojagxo kaj iris al B.
-
-La penso pri la muzikmaniulo, kiel li nomis sian filon, ja
-malserenigis al li kelkan horon; cxar li estis petinta lin, neniam
-plu montri sin antaux li, kaj oni ne povis atendi, ke la alia
-nevokite revenos; kelkfoje eksxajnis al li, ke li tamen agis
-malsagxe, volante, ke la filo nepre estu en la komerca fako; sed la
-tempo, la societo kaj lia serena humoro ne lasis por longe naskigxi
-tiujn malgajajn pensojn: li vivis en plezuro kaj gxojo, kaj kiu volis
-lin vidi tre serena, bezonis nur inter la dekunua kaj tagmezo promeni
-tra la Largxa strato. Se li tie vidis longan, malgrasan viron, kies
-tre moderna vesto, kies tenilaj okulvitroj kaj rajdvipo, kies
-facilmovaj manieroj ne plu akordis kun liaj grizaj haroj; se tiun
-viron li vidis salutanta cxiuflanken, cxiumomente haltanta cxe tiu
-aux tiu kaj babilanta kaj gestanta per la brakoj, tiam li povis fidi,
-ke gxi estis la komerca konsilanto Bolnau.
-
-Sed hodiaux cxio estis tute alia. Se jam antauxe la afero pri la
-mortigo de la kantistino preskaux tro afekciis lin, la lasta vorto de
-la doktoro plene ekskuis liajn nervojn. "Bolnau", ankoraux diris
-Bianetti, antaux ol senkonsciigxi. Lian propran honestan nomon sxi
-elparolis, en tiel suspektigaj cirkonstancoj! Liaj genuoj tremis kaj
-preskaux rifuzis obei al li, lia kapo, plena de zorgoj kaj peza de
-pensoj, mallevigxis al la brusto. "Bolnau!" li pensis, "regxa komerca
-konsilanto! Se sxi nun mortus, la kantistino, se la knabino poste
-malkasxus sian sekreton kaj konigus al la polica direktoro la
-detalajn cirkonstancojn de la mortigo kaj la fatalan vorton! Kiom
-lerta juristo povus argumenti, sin apogante sur unu sola vorto,
-precipe kiam lin stimulas la vanto, montri sian sagacon en tia
-_cause celebre_[8]!" Kun malespera mieno li rigardis tra la
-tenilaj okulvitroj al la pundomo, kies frontono malproksime
-suprenstaris. "Tien, Bolnau, pro tute specialaj favoro kaj konsidero
-al plurjaraj servoj!"
-
-Li pli pene spiris, li levetis la kravaton, sed ektimigite li abrupte
-retiris la manon; cxu tio ne estis la loko, kie oni cxirkauxligas la
-kanaban cxirkauxkolon[9], cxu tio ne estis la loko, kie trapasas la
-malvarma glavo?
-
-Se li renkontis konaton kaj tiu salute balancis la kapon, li pensis:
-"Hola, tiu jam scias pri la afero kaj volas komprenigi al mi, ke li
-estas bone informita." Se alia preteriris ne salutante, nenio sxajnis
-al li pli certa, ol ke oni ne volas koni lin, por ne makuli sin,
-interrilatante kun mortiginto. Preskaux li mem kredis, ke li estas
-kulpa pri la mortigo, kaj ne estis mirige, ke li iris grandan kurbon,
-por eviti la policejon; cxar cxu la direktoro ne povus stari cxe la
-fenestro, lin ekvidi kaj voki supren? "Karulo, cxu vi ne bonvolus por
-momento veni supren, mi devas iom paroli kun vi." Cxu li ne jam
-sentis ian tremon, cxu li ne jam nun sentis siajn trajtojn
-sxangxigxintaj al pentula mieno, nur cxar oni povus opinii, ke li
-estas tiu, kiun la kantistino kulpigis per sia lasta vorto?
-
-Kaj poste li ree ekpensis, kiel malutila tia emocio estas por lia
-konstitucio; timeme li sercxis fenestrovitrojn, por nombrante
-trankviligi sin. Sed la domoj kaj stratoj dancadis cxirkaux li, la
-sonorilturo sxajnis sin moke klinanta antaux li; freneza teruro
-kaptis lin, li kuradis tra la stratoj, gxis kiam li elcxerpite
-subfleksigxis en sia logxejo; kaj kiam li iom rekonsciigxis, lia unua
-demando estis, cxu ne policano demandis pri li.
-
-
-
-
-IV.
-
-
-Kiam proksimigxe la vesperon la medicina konsilanto Lange venis al
-sia pacientino, li sxin trovis multe pli bonfarta, ol li estis
-atendinta. Li sidigxis al sxia lito kaj interparolis kun sxi pri tiu
-fatala okazajxo. Sxi estis apoginta sian brakon sur la kusenojn, en
-la gracia mano kusxis sxia bela kapo. Sxia vizagxo ankoraux estis tre
-pala, sed ecx la konsumiteco de sxiaj fortoj sxajnis doni al sxi
-siaspecan allogecon. Sxia malhelaj okuloj neniom perdis de tiu ardo,
-tiu esprimopleneco, kiu jam pli antauxe de sur la scenejo allogis la
-kuraciston, kvankam li estis kviete jugxanta viro kaj ne plu havis la
-agxon, kiam fantazio helpas al la belo. Li devis konfesi al si, ke li
-malofte vidis kapon tiel belan, vizagxon tiel cxarman; sxiaj trajtoj
-neniel estis regulaj, kaj tamen per siaj kuneco kaj harmonio kauxzis
-ensorcxon, por kiu li longe ne sciis kialon. Sed al la psikologia
-sagaco de la medicina konsilanto tiu kialo ne restis kasxita; gxi
-estis tiu puro de l'animo, tiu nobleco de l'naturo, kio per surpriza
-brilo de beleco surversxis tiujn virgulinajn trajtojn. "Sxajnas,
-ke vi studas miajn trajtojn, doktoro", la kantistino ridetante diris,
-"vi sidadas tiel silente kaj meditante, strecxe rigardas min kaj
-sxajne tute forgesas, pri kio mi demandis. Aux cxu tio estas tro
-terura, por gxin sciigi al mi? Cxu mi ne povas auxdi, kion la urbo
-diras pri mia akcidento?"
-
-"Por kio vi volas auxdi cxiujn stultajn supozojn, kiujn elpensas kaj
-disvastigas neokupitaj homoj? Mi jxus meditis pri tio, kiel pura via
-animo sin spegulas sur viaj trajtoj; vi havas pacon en vi, kiom vin
-zorgigas la jugxo de la aliaj homoj?"
-
-"Vi evitas mian demandon", sxi respondis, "vi volas elturnigxi,
-dirante al mi belajn aferojn. Kaj mi ne zorgu pri la jugxo de
-l'homoj? Kiu honesta junulino povas tiel ignori la societon, en kiu
-sxi vivadas, ke estas al sxi indiferente, kion oni parolas pri sxi?
-Aux cxu vi eble opinias, ke mi neniel konsideras tion, cxar mi estas
-anino de klaso, pri kiu oni ne havas bonan opinion? Konfesu malkasxe,
-vi opinias min tre facilanima."
-
-"Ne, certe ne; mi cxiam nur belajxojn auxdis pri vi, frauxlino
-Bianetti, pri via trankvila, izolita vivado, kaj ke vi staras en la
-mondo kun firma tenigxo, kvankam vi estas tiel soleca kaj elmetita al
-multaj intrigoj. Sed kial vi volas gxuste scii, kion diras la homoj?
-Kaj se mi kiel kuracisto tiajn novajxojn ne konsiderus konvenaj?"
-
-"Mi petas, doktoro, mi petas, ne turmentu min tiel longe", sxi
-ekkriis, "vidu, mi legas en viaj rigardoj, ke oni ne bone parolas pri
-mi. Kial lasi min necerta, kio estas pli dangxera por la trankvilo ol
-la vero mem?"
-
-Tiun lastan argumenton la medicina konsilanto trovis tre gxusta; kaj
-cxu dum lia foresto ne povis enpenetri iu babilema virino kaj raporti
-ankoraux pli malbonajn aferojn, ol li povis diri? "Vi konas la
-cxi-tieajn homojn", li respondis, "B. ja estas suficxe granda, sed,
-bona Dio, cxe novajxo tiaspeca tuj montrigxas, kiel filistra oni
-estas. Estas vere, ke pri vi parolas la tuta urbo, tio ne povas
-mirigi vin; kaj cxar oni ne scias ion certan, oni--nu, oni elpensas
-cxiuspecajn strangajn fabelojn. Ekzemple oni diras, ke la vira
-maskulo, kiun oni vidis cxe la maskobalo interparolanta kun vi, kaj
-kiu sendube estas la sama, kiu faris tiun krimon, estas--"
-
-"Nu, finu do vian frazon", la kantistino kun tre strecxita atento
-petis, "dauxrigu!"
-
-"Oni diras, ke gxi estis antauxa amanto, kiu vin amis en--en alia
-urbo kaj volis mortigi vin pro jxaluzo."
-
-"Pri mi tion! Ho, mi malfelicxa!", sxi afliktite ekkriis, kaj larmoj
-brilis en sxiaj belaj okuloj; "kiel kruelaj estas la homoj kontraux
-tiel kompatinda, kompatinda knabino, kiu estas sen sxirmo kaj helpo!
-Sed rakontu gxis la fino, doktoro, mi petegas vin! Ankoraux mankas
-io, kion vi ne diris al mi. En kiu urbo, la homoj diras, ke mi--"
-
-"Signora, mi estus aljugxinta al vi pli da forto", Lange diris,
-maltrankvila pro la emocio de sia pacientino. "Vere, mi nun pentas,
-ke mi diris ecx nur tiom; mi neniam estis farinta tion, se mi ne
-timus, ke aliaj, kies afero tio ne estas, antauxigxus al mi."
-
-La kantistino rapide sekigis siajn larmojn. "Mi volas esti
-trankvila", sxi melankolie ridetante diris, "trankvila mi estos kiel
-infano; mi volas esti gaja, kvazaux la homoj nun kondamnantaj min
-milvocxe estus kriintaj al mi: brave. Sed rakontu plue, kara, bona
-doktoro!"
-
-"Nu, la homoj babilas sensencajxojn", li kolerete dauxrigis.
-"Ekzemple, kiam antaux nelonge vi aktoris en 'Otelo', onidire en unu
-el la logxioj de l'unua etagxo estis fremda grafo; tiu pretendas, ke
-li vin rekonis kaj antaux du jaroj en Parizo vidis en malbona
-domo.--Sed, mia Dio, vi farigxas pli kaj pli pala--"
-
-"Estas nenio, la brilo de la lampo nur iom malpli hele lumigis min;
-dauxrigu, dauxrigu!"
-
-"Nu, tiu klacxo komence restis nur en la unuaj rondoj, sed iom post
-iom gxi penetris en la publikon, kaj cxar aldonigxas tiu okazajxo,
-oni kombinas ambaux kaj lokas vian interrilaton kun via atencinto en
-tiun malbonfaman domon en Parizo."
-
-Sur la esprimoplenaj trajtoj de la malsanulino dum tiuj paroloj la
-intensa palo estis sxangxigxinta en flaman rugxon. Sxi estis levinta
-sin pli alten, kvazaux por preterlasi neniun vorton de tiu terura
-sciigo, sxia okulo estis strecxe kaj brule fiksita al la busxo de la
-kuracisto, sxi apenaux spiris, sxia koro sxajne haltis.
-
-"Nun cxio estas finita", sxi ekkriis kun dolora rigardo al la cxielo,
-dum larmoj versxigxis el sxiaj okuloj, "nun cxio estas elfinita; se
-tion li auxdis, estis tro por lia jxaluzo. Kial hieraux mi ne mortis,
-ho! tiam mi havus mian bonan patron, kaj mia dolcxa patrino konsolus
-min pri la moko de tiuj kruelaj homoj!"
-
-La kuracisto miregis pri tiuj enigmaj vortoj; li jxus volis diri al
-sxi konsolan, trankviligan vorton, kiam la pordo brue kaj abrupte
-malfermigxis kaj juna granda viro sin jxetis internen. Lia vizagxo
-estis okulfrape bela, sed sovagxa obstino malserenigis liajn
-trajtojn, liaj okuloj ruligxis, liaj haroj nezorgite pendis cxirkaux
-la frunto. Li havis en la pugno grandan kunrulitan notfolion, kiun li
-kvazaux aktorante svingis en la aero, antaux ol trovi spiron por
-paroli. Ekvidante lin, la kantistino lauxte ekkriis; la kuracisto
-komence opiniis, ke pro timo, sed gxi estis pro gxojo; cxar cxarma
-rideto transkuris trans sxiajn lipojn, sxia okulo tra larmoj brilis
-renkonten al li. "_Carlo_[10]!", sxi ekkriis, "Carlo! Fine vi
-vizitas min!"
-
-"Mizerulino!", la juna viro ekkriis, majeste en la direkto al sxi
-etendante la brakon kun la longa rulpaketo de notoj. "Cxesigu vian
-sirenan kantadon, mi venas--por jugxi vin!"
-
-"Ho, Carlo!", la kantistino interrompis lin, kaj sxiaj vortoj sonis
-melodie kaj dolcxe kiel la sonoj de fluto. "Kiel vi povas tiel paroli
-al via _Giuseppa_[11]!"
-
-La juna viro volis respondi kun tragika patoso, sed la kuracisto,
-konsideranta tiun scenon tro ekscita por sia pacientino, intervenis.
-"Plej kara sinjoro Carlo", li diris, proponante al li flartabakon,
-"bonvolu pripensi, ke la frauxlino estas en stato, en kiu tiaj scenoj
-tro afekcias sxiajn malfortajn nervojn!"
-
-La alia grandokule rigardis lin kaj turnis la rulpaketon kontraux
-lin: "Kiu vi estas, hometacxo?" per basa, tondra vocxo li ekkriis.
-"Kiu vi estas, ke vi starigxas inter mi kaj mia kolero?"
-
-"Mi estas la medicina konsilanto Lange", tiu respondis kaj klakfermis
-la skatoleton, "kaj en miaj titoloj nenio trovigxas pri hometacxo. Mi
-estas estro kaj mastro tiel longe, dum signora estas malsana, kaj mi
-diras al vi pace, for! aux modulu vian _presto assai_[12] al deca
-_larghetto_[13]."
-
-"Ho, lasu lin, doktoro!", la malsanulino timeme ekkriis, "lasu lin,
-ne kolerigu lin! Li estas mia amiko, li ne faros malbonajxon al mi,
-kion ajn la malicaj homoj ree diris al li pri mi."
-
-"Ha! Vi ecx kuragxas moki! Sed sciu, fulmobato krevigis la pordojn de
-via sekreto kaj lumigis la nokton, en kiu mi iradis. Do tial vi
-volis, ke mi ne sciu, kio vi estis, de kie vi venis? Tial vi fermis
-mian busxon per kisoj, kiam mi demandis pri via vivo? Mi stultulo!
-Ke mi lasis min ensorcxi de virina vocxo kaj ne pripensis, ke gxi
-estas nur mensogo kaj delogo! Nur en la kantado de l'viro trovigxas
-forto kaj vero. _Ciel_[14]! Kiel mi povis lasi min senprudentigi de
-la vocxruladoj de publikulino!"
-
-"Ho, Carlo", flustris la malsanulino, "se vi scius, kiel viaj vortoj
-vundas mian koron, kiel via terura suspekto penetras ankoraux pli
-profunden ol la ponardo de la mortigisto!"
-
-"Cxu ne, kolombeto", kun terura rido li ekkriis, "viaj _amorosi_[15]
-devus esti blindaj; tiam estus oportune, moktrompi ilin? La parizano
-supozeble ja estas bravulo, ke li fine tamen ankoraux trovis la
-senpekan kolombeton!"
-
-"Sed nun efektive estas tro, sinjoro", la kuracisto ekkriis kaj
-kaptis la jakon de la furiozanto: "tuj, senprokraste eliru el la
-cxambro, alie mi vokos la servistojn, por ke ili ekspedu vin."
-
-"Mi jam foriras, hometacxo, mi foriras", la alia ekkriis kaj repusxis
-la medicinan konsilanton, ke li suficxe komforte sidigxis en
-braksegxo; "jes, mi foriras, Giuseppa, por neniam reveni. Adiaux,
-fartu bone aux prefere mortu, malfelicxulino, kasxu vian malgloron
-sub la tero. Sed transe kasxu vian animon en loko, kie mi neniam
-renkontu vin; mi malbenus la cxielan felicxegon, se mi gxin dividus
-kun vi, cxar vi cxi tie per tiel abomeninda trompo senigis min de mia
-amo, de mia vivo." Li tion kriis, ankoraux iom svingante la notojn,
-sed liaj sovagxaj, ruligxantaj okuloj fandigxis en larmojn, kiam por
-la lasta fojo li rigardis la amitinon, kaj plorsingultante li elkuris
-el la cxambro.
-
-"Sekvu, haltigu lin", la kantistino ekkriis, "rekonduku lin, mia
-felicxego de tio dependas!"
-
-"Neniel, estimata", doktoro Lange respondis, levigxante el sia
-braksegxo; "la sceno ne devas esti dauxrigata. Mi volas recepti al vi
-ion kvietigan, de kio vi englutos cxiuhore du supkulerojn."
-
-La malfelicxulino reenfalis en siajn kusenojn kaj sxiaj fortoj estis
-elcxerpitaj, sxi denove eksvenis.
-
-La kuracisto vokis la servistinon kaj helpate de sxi klopodis
-rekonsciigi la malsanulinon; sed li ne povis deteni sin, glutigante
-al sxi la esencojn, dece riprocxi la servistinon. "Cxu mi ne ordonis,
-ke oni enlasu neniun, tute neniun, kaj nun oni allasas tiun
-frenezulon, kiu preskaux duan fojon mortigis vian kompatindan
-frauxlinon?"
-
-"Mi certe ja neniun alian enlasis", la cxambristino plorante diris,
-"sed lin mi vere ne povis malakcepti; sxi min hodiaux ja sendis jam
-tri fojojn en lian domon, por petegi lin, ke li venu ecx nur por
-momenteto; mi ja ecx devis diri, ke sxi mortas kaj antauxe nur
-ankoraux unu fojon volas vidi lin!"
-
-"Cxu vere? kaj kiu do estas tiu--"
-
-La malsanulino malfermis la okulojn. Sxi rigardis jen la kuraciston,
-jen la servistinon, sxiaj rigardoj sercxe vagis tra la cxambro. "Li
-estas for, perdita por cxiam", sxi flustris. "Ho, kara doktoro, iru
-al Bolnau."
-
-"Sed, mia Dio, kion vi do deziras de mia malfelicxa komerca
-konsilanto, li jam suficxe ekscitigxis pri via afero, tiel, ke li
-devas resti en la lito; kiel li povas helpi vin?"
-
-"Ho, mi parole glitis", sxi respondis, "al la fremda orkestrestro vi
-iru, li havas la nomon _Boloni_ kaj logxas en la _hotelo de
-Portugalujo_."
-
-"Mi memoras, ke mi auxdis pri li", la doktoro diris, "sed kion cxe li
-mi faru?"
-
-"Diru al li, ke mi volas cxion diri al li, li nur ankoraux unu fojon
-venu,--sed ne, mi ne povas gxin mem diri al li; doktoro, se vi--jes,
-mi konfidas al vi, mi volas al vi cxion diri, kaj poste vi gxin
-transdiros al la malfelicxulo, cxu ne?"
-
-"Mi estas sub via dispono; kion mi povas fari, por trankviligi vin,
-mi plezure faros."
-
-"Nu, do venu morgaux matene, mi hodiaux ne plu povas multe paroli.
-Adiaux, sinjoro medicina konsilanto; sed ankoraux unu vorton;
-_Babette_, donu al sinjoro la doktoro lian tukon."
-
-La servistino malsxlosis sxrankon kaj prezentis al la kuracisto tukon
-el flava silko, disvastigantan en la cxambro agrablan odoron.
-
-"La tuko ne apartenas al mi", li diris, "vi eraras; mi uzas nur
-naztukojn el tolo."
-
-"Ne eble", la servistino respondis, "hodiaux nokte mi gxin trovis sur
-la planko; al domano gxi ne apartenas, kaj iu alia krom vi ankoraux
-ne venis cxi tien."
-
-La kuracisto renkontis la rigardojn de la kantistino, atendeme
-fiksitajn al li. "Cxu tiu tuko ne povus esti perdita de iu alia?",
-kun firma rigardo al sxi li demandis.
-
-"Montru gxin", sxi timeme respondis, "pri tio mi ankoraux ne pensis."
-Sxi esploris la tukon kaj trovis en la angulo monogramon; sxi
-paligxis, sxi ektremis.
-
-"Sxajnas, ke vi konas tiun tukon kaj la personon gxin perdintan",
-Lange plue demandis. "Gxi povus trovigi postsignon; cxu vi permesas,
-ke mi gxin kunprenu kaj utiligu?"
-
-Giuseppa sxajne batalis kontraux si mem; jen sxi prezentis al li la
-tukon, jen sxi timeme kaj konvulsie retenis gxin. "Estu", sxi fine
-diris; "ecx se la terura homo venus ankoraux unu fojon kaj tiun fojon
-pli bone trafus mian vunditan koron, mi gxin kuragxas; jen, prenu,
-doktoro. Mi morgaux donos al vi klarigon al tiu tuko."
-
-
-
-
-V.
-
-
-Oni povas imagi, kiel eksklude tiuj okazajxoj okupis la animon de
-medicina konsilanto Lange. Lia ampleksa klientaro nun same embarasis
-lin, kiel gxi antauxe lin gxojigis; cxar cxu la multaj vizitoj al
-malsanuloj, kiujn li devis fari antauxe, ne malhelpis lin, tre
-baldaux en la sekvinta mateno viziti la kantistinon kaj auxdi la
-klarigojn kaj komentojn, kiujn atendante lia koro malpacience batis?
-Sed por io la vizitoj en tridek gxis kvardek domoj utilis: li povis,
-kiel li kutimis diri, subauxskulti, kion oni diras pri Bianetti; eble
-li ankaux povis tion aux tion ekscii pri sxia stranga amanto,
-orkestestro Boloni.
-
-Pri la kantistino oni levis la sxultrojn. Oni des malpli favore
-jugxis pri sxi, ju pli oni cxagrenigxis, ke tiel longe nenio oficiala
-kaj certa pri sxia afero penetras en la publikon. Sxiaj
-enviantoj--kaj kiu distingigxa kantistino, krom tio estante bela kaj
-dekokjara, ne havas suficxe da tiaj--sxiaj enviantoj cxion malenviis
-al sxi kaj faris malicajn rimarkigojn; la moderuloj diris: tiel
-okazas pri tiaj homoj; al germanino tio ja ne estus farigxinta. Sxiaj
-amikoj kompatis sxin kaj preskaux ankoraux pli timis pro sxia
-reputacio, ol pro sxia sano. La malfelicxa knabino! Lange pensis kaj
-decidis des pli fervore servi al sxi.
-
-Pri la orkestrestro oni malmulte sciis, nek ion malbonan, nek ion
-bonan. Proksimume antaux tri kvaronjaroj li venis al B., en la hotelo
-de Portugalujo luis subtegmentan cxambreton kaj vivadis tre izolite
-kaj modere. Li sxajne perlaboris sian vivtenon per lecionoj pri
-kantado kaj pri muzikaj komponajxoj. Cetere cxiuj asertis, ke
-ili rimarkis en li iom da ekscentreco, da malhumilo; kiuj lin pli
-proksime konigxis, trovis lin tre interesa, kaj jam kelka muzika
-amatoro onidire mendis tablolokon por la vespermangxo en la hotelo de
-Portugalujo, nur por gxui lian plezurigan interparolon pri muziko.
-Sed ankaux ilia jugxo akordigxis en tio, ke li estas iom frenezeta,
-cxar li malatentas, ecx malsxatas virinan kantadon, dum li ravite
-parolas pri viraj vocxoj, precipe pri viraj hxoroj; pri lia amrilato
-kun la kantistino Bianetti sxajne neniu sciis.
-
-La komercan konsilanton Bolnau li trovis ankoraux malsaneta kaj en la
-lito; li sxajnis tre depremita kaj per nefirma, rauxka vocxo diris
-cxiuspecajn sensencajxojn pri aferoj, kiuj alitempe kusxis tute
-ekster lia idearo. Trovigxis cxirkaux li kolekto de famaj procesoj,
-en kiuj li diligente studadis; la edzino de l'komerca konsilanto
-asertis, ke dum la tuta nokto li legis en ili kaj terure plorpepis
-kaj lamentis. Lia legado koncernis precipe la senkulpe ekzekutitajn,
-kaj li diris al la medicina konsilanto, ke verdire por filantropo la
-penso pri la malrapidemo de la germana jugxistaro estas granda
-konsolo; cxar oni povas atendi, ke la senkulpeco tamen pli facile
-malkovrigxas, se proceso dauxras dekkelke da jaroj, ol se oni hodiaux
-estas kaptata kaj morgaux pendigata.
-
-La kantistino Bianetti, por kiu al la kuracisto fine restis horeto,
-estis malserena kaj depremita, kvazaux surtere ne plu estus espero
-por sxi. Sxia okulo estis malgaja, la vundo estis multe pli bonstata,
-ol li atendis; sed en la sama grado, en kiu kreskis sxia korpa
-bonfarto, sxajne malaperis la trankvilo kaj sano de sxia animo. "Mi
-longe meditis pri tio", sxi diris, "kaj trovis, ke vi, kara doktoro,
-vere plej strange estas implikata en mian sorton. Mi antauxe ne konis
-vin. Mi konfesas, ke mi apenaux sciis, ke en B. ekzistas iu medicina
-konsilanto Lange. Kaj nun, kiam mi subite farigxis tiel malfelicxa,
-Dio sendas al mi tiel kunsenteman, patran amikon."
-
-"Frauxlino Bianetti", Lange respondis, "kuracisto cxe multaj litoj
-devas fari pli, ol nur palpi la pulson de l'maldekstra mano, bandagxi
-vundojn kaj recepti miksturojn. Kredu al mi, kiam oni tiel sola sidas
-cxe malsanulo, kiam oni auxdas la internan pulson de l'animo
-maltrankvile batanta, kiam oni dezirus bandagxi vundojn vidatajn de
-neniu, tiam en miriga maniero el la kuracisto farigxas amiko, kaj la
-mistera interligiteco inter korpo kaj animo sxajne ankaux en tiu
-rilato okulfrape efikas."
-
-"Tiel estas", Giuseppa diris, konfideme kaptante lian manon; "tiel
-estas, kaj ankaux mia animo trovis kuraciston. Vi eble devos fari por
-mi multe. Povus esti, ke ecx antaux la jugxistoj vi devos agi en mia
-nomo. Se vi volas fari tiun grandan oferon al kompatinda knabino, kiu
-ne havas alian protekton, mi volas malkasxi al vi mian situacion."
-
-"Mi volas fari gxin", la afabla maljunulo diris, premante sxian
-manon.
-
-"Sed pripensu tion bone; la mondo atakis mian reputacion, gxi min
-kulpigas, gxi jugxas, gxi kondamnas min. Se nun la homoj ankaux al vi
-moke montras per la fingroj, ke vi zorgis pri la malbonfama
-kantistino, la sentauxga italino, ho! pri mi, cxu vi povos elporti
-tion?"
-
-"Mi volas!" la kuracisto serioze kaj abrupte ekkriis, "Rakontu!"
-
-
-
-
-VI.
-
-
-"Mia patro", la kantistino rakontis, "estis _Antonio_[16]
-Bianetti, fama violonisto, kiu el pasintaj jaroj ne povas esti
-nekonata al vi, cxar lia famo per la koncertoj, kiujn li faris cxe
-kortegoj kaj en grandaj urboj, cxie disvastigxis. Mi povas lin
-prezenti al mi ankoraux nur el mia plej frua juneco, violonantan al
-mi la gamon, kiun jam trijara mi tre gxuste kante ripetis. Mia
-patrino siatempe estis bonega kantistino kaj kutimis en la koncertoj
-de la patro prezenti kelke da arioj kaj kanzonetoj. Mi estis
-kvarjara, kiam mia patro mortis dum vojagxo kaj nin postlasis
-malricxajn. Mia patrino devis decidigxi, per kantado perlabori nian
-vivtenon. Post unu jaro sxi edzinigxis kun muzikisto, en la komenco
-onidire tre flatinta sxin; sed poste montrigxis, ke li edzigxis kun
-sxi nur, por uzi sxian vocxon. Li farigxis muzika direktoro en
-malgranda urbo en Alsaco, kaj tiam des pli komencigxis nia suferado.
-
-Mia patrino naskis ankoraux tri infanojn kaj tiom perdis sian vocxon,
-ke sxi preskaux ne plu povis kanti ecx unu sonon. Per tio la plej
-granda monfonto de mia duonpatro estis elcxerpigxinta, cxar liaj
-koncertoj nur per mia patrino estis brilaj kaj multe vizitataj. Li de
-nun terure cxikanis sxin; al mi li nenion plu volis doni por mangxi,
-gxis kiam li fine elpensis rimedon por utiligi min. Dum tutaj tagoj
-li turmentis min kaj violonante lernigis al mi plej malfacilajn
-pecojn de _Mozart_, _Gluck_, _Rossini_ kaj _Spontini_, kiujn cxiam
-dimancxe vespere mi trakantis kun multe da aplauxdo; la kompatinda
-_Schepperl_[17]--tiel oni kripligis mian nomon Giuseppa--farigxis
-unu el tiuj malfelicxaj mirinfanoj, al kiuj la naturo donis belan
-talenton por ilia plej granda malfelicxo; la kruela homo cxiutage
-min kantigis, li vipis min, li dum tutaj tagoj nenion donis al mi
-por mangxi, se mi ne gxuste ekkantis; sed la patrino ne plu longe
-povis elteni la vidon de miaj turmentoj; sxajnis, ke sxia vivo
-forfluas en sxiaj silentaj larmoj; ian printempan matenon ni trovis
-sxin mortintan. Por kio mi rakontu al vi pri la jaroj de mia nun
-komencigxinta suferegado? Mi estis dekunujara, mi devis mastrumi,
-eduki la junajn gefratojn kaj krome lerni la kantadon por la
-koncertoj! Ho, estis infera torturo!
-
-En tiu tempo ofte iu sinjoro venis al ni, cxiam kunportante al la
-patro sakon plenan de kvinfrankaj moneroj. Mi sen hororo ne povas
-pensi pri li. Gxi estis granda, malgrasa viro de meza agxo; li havis
-malgrandajn, palpebrumantajn grizajn okulojn, kiuj per sia
-malagrabla, pika esprimo diferencigis lin de cxiuj homoj, kiujn mi
-iam vidis. Min precipe li sxajne korfavoris. Kiam li venis, li
-lauxdis mian grandon, mian konvenan konduton, mian vizagxon, mian
-kantadon. Li min sidigis sur siaj genuoj, kvankam nevola hororo
-forpusxis min de li; li kisis min malgraux mia kriado, li kontente
-diris: 'Ankoraux du, tri jaroj, tiam vi estos tauxga, Schepperl!' Kaj
-li kaj mia duonpatro cxe tiu antauxdiro eksplodis per sovagxa rido.
-En mia dekkvina naskotago mia duonpatro al mi diris: 'Auxdu,
-Schepperl, vi nenion posedas, vi nenio estas, mi nenion donas al vi,
-mi nenion postulas de vi, por mi ankaux plene suficxas miaj tri
-ceteraj infanacxoj; _Christel_[18] (mia fratino) nun anstataux
-vi farigxos la mirinfano. Kion vi posedas, vian kantadon--multe gxi
-ne estas--vi ricevis de mi, per tio vi perlaboros vian vivtenon.
-Cetere la onklo en Parizo pro kompato volas akcepti vin en sian
-domon.'--'La onklo en Parizo?', mi miregante ekkriis, cxar gxis nun
-mi ne sciis pri la ekzisto de tia onklo. Jes, la onklo en Parizo, li
-respondis, li povas alveni jam hodiaux aux morgaux.
-
-Vi povas imagi, kiom mi gxojis! Pasis tri jaroj, sed ankoraux hodiaux
-la memoro pri tiuj horoj en mi estas tiel viva, kvazaux estis
-hieraux. La felicxo, forlasi la domon de mia patro, la felicxo, havi
-onklon, kiu min kompatas, la felicxo, veni al Parizo, kie mi imagis
-la centron de eleganteco kaj de felicxego,--mi estis ebria de tiom
-da felicxo; cxiufoje, kiam pasis veturilo, mi rigardis eksteren,
-cxu ne venas la onklo, por kunpreni min en sian regnon. Fine iun
-vesperon veturilo haltis antaux nia domo; mi flugkuris malsupren, mi
-disetendis miajn brakojn renkonten al mia savonto--kruela senrevigxo!
-Estis la viro kun la kvinfrankaj moneroj.
-
-Mi estis preskaux senkonscia en tiuj momentoj, sed tamen mi neniam
-forgesos la diablan gxojon fulme brilantan el liaj grizaj okuloj,
-kiam li vidis min alten kreskinta; ankoraux nun mi auxdis lian grakan
-vocxon: 'Nun vi estas gxusta, kolombeto, nun mi volas enkonduki vin
-en la grandan mondon.' Li kaptis min per la unu mano, per la alia li
-jxetis monsakon sur la tablon; la sako malfermigxis, brila amaso da
-argxentaj kaj oraj moneroj ruligxis teren; miaj tri pli junaj
-gefratoj kaj la patro gxojkriis, sur la planko sxovigxis tien kaj
-tien kaj kolektis la monerojn,--gxi estis--mia acxetprezo!
-
-Jam la sekvintan tagon ni vojagxis al Parizo. La malgrasa viro (mi ne
-kapablis, lin nomi onklo) konstante faris al mi predikon pri tio,
-kiel belan rolon mi ludos en liaj salonoj. Mi ne povis gxoji: angoro,
-neklarigebla korpremo anstatauxis mian gxojon, mian felicxon. Antaux
-granda, lumigita domo la veturilo haltis: mi estis en Parizo. Dek
-gxis dekdu belaj, cxarmegaj knabinoj malsupren saltetis sur la
-largxaj sxtuparoj renkonten al ni. Ili karese cxirkauxprenis kaj
-kisis min kaj nomis min fratino Giuseppa; mi demandis la malgrasulon:
-'Cxu tio estas viaj filinoj, sinjoro?'--'_Oui, ce sont des
-filles!_[19]', li ridante ekkriis, kaj la knabinoj kaj la
-multnombra servistaro aligxis per maldelikata, eksploda rido!
-
-Elegantaj vestoj, luksaj cxambroj distris min. La sekvintan tagon mi
-estis belege vestata, oni kondukis min en la salonon. La dekdu
-knabinoj, plej elegante vestitaj, sidis cxe ludotabloj, sur kanapoj,
-cxe la piano. Ili tre vive interparolis kun junaj kaj malpli junaj
-sinjoroj. Kiam mi eniris, cxiuj forlasis sian lokon, iris renkonten
-al mi kaj min rigardis. La mastro min kondukis al la piano, mi devis
-kanti; mi ricevis gxeneralan aprobon. Oni partoprenigis min en la
-interparolado, miaj malkleraj, duone italaj esprimoj estis
-konsiderataj naiveco; oni admiris min, mi ankoraux hodiaux rugxigxas,
-pensante, per kiaj vortoj oni tion diris al mi. Tiel kelke da tagoj
-pasis en gxojo kaj plezuro. Mi vivis ne embarasate, mi estus povinta
-vivi kontente, se mi ne sentus min plej nekomforte, preskaux angoreta
-en tiu domo, en tiu societo; naive senruza mi opiniis, ke tia do
-estas la granda mondo kaj oni devas akomodigxi al gxiaj moroj. Sed
-unu afero frapis min: iun vesperon okaze preterirante la sxtuparon mi
-vidis, ke la sinjoroj vizitantaj nin, donis monon al la pordisto,
-ricevis por gxi bluajn aux rugxajn kartojn kaj ree transdonis tiajn
-al servisto antaux la salono. Juna dando, preterpasanta min, kun
-karesemaj rigardoj montris al mi unu el tiuj rugxaj kartoj; mi
-ankoraux hodiaux ne scias, kial mi rugxigxis pro tio. Sed auxskultu
-plue, kio baldaux okazis.
-
-Vidu, kara doktoro, jen mi havas malgrandan, sensignife aspektantan
-paperon. Al gxi mi sxuldas mian savon. Iumatene mi gxin trovis sub la
-bulkoj de mia matenmangxo. Mi ne scias, de kiu favora mano gxi
-devenis, sed la cxielo rekompencu la koron, kiu min kompatis. Jen
-gxia enhavo:
-
-'Frauxlino!
-
-La domo, en kiu vi logxas, estas malcxastejo; la sinjorinoj, kiujn
-vi vidas cxirkaux vi, estas publikulinoj; cxu nia konfido al Giuseppa
-do ne estis prava? Cxu mallongan fibrilon de felicxo sxi volas acxeti
-per longa pento?'
-
-Gxi estis terura lumo, gxi minacis plene blindigi min, cxar preskaux
-tro subite gxi dissxiris mian senruzan infanan penson kaj la iluzion
-pri senzorga, felicxa situacio. Kion fari? En mia vivo mi ankoraux ne
-lernis fari decidojn. La viro, al kiu apartenis tiu domo, sxajnis al
-mi terura sorcxisto, povanta legi cxiun mian penson kaj nepre jam nun
-pri tio informita, kion mi sciigxis. Kaj tamen mi preferis morti, ol
-ankoraux unu minuton resti tie.--Mi estis auxdinta knabinon rekte
-kontrauxe de mia logxejo paroli itale; mi ne konis sxin,--sed cxu mi
-do konis iun alian en tiu giganta urbo? Tiuj patrolandaj sonoj naskis
-en mi konfidon, mi volis sxin petegi surgenue, savi min.
-
-Estis la sepa matene: restinte fidela al mia kampara moro, mi cxiam
-frue levigxis kaj kutimis tuj poste matenmangxi, kaj tio savis min.
-En tiu tempo cxiuj ankoraux dormis, ecx granda parto de la
-servistaro. Nur la pordisto estis timinda. Sed cxu li povus pensi, ke
-iu forkuros el tiu templo de l'belego? Mi riskis la aferon; mi kovris
-min per mia nigra, malpompa manteleto; miaj genuoj sxanceligxis, kiam
-mi preteriris la logxion de l'pordisto; li ne rimarkis min; tri
-pasxoj, kaj mi estis libera.
-
-Dekstre trans la strato logxis la itala knabino. Mi salte transpasis
-la largxan straton; mi frapis al la pordo, servisto malfermis. Mi
-demandis pri la itale parolanta signora kun la nigra bukla kapo. La
-servisto ridis kaj diris, ke mi supozeble celas la malgrandan
-ekscelencon _Seraphina_: 'tiun saman, tiun saman', mi respondis,
-'tuj konduku min al sxi'. Li komence sxajnis heziti, cxar ankoraux
-estis frua tago, sed miaj petoj lin decidigis. Li kondukis min en la
-duan etagxon, diris al mi, ke mi atendu kaj poste vokis cxambristinon,
-por anonci min al sxia ekscelenco. Mi pensis, ke la bela itala
-knabino estas de mia klaso; mi hontis malkasxi mian situacion al iu
-pli altranga, sed oni ne lasis al mi tempon, por pripensi; la
-cxambristino aperis, por konduki min al la lito de sia mastrino. Jes,
-estis sxi, estis la bela, juna sinjorino, kiun mi auxdis parolanta
-itale. Mi jxetis min teren antaux sxi kaj petegis sxin pri sxia
-protekto; mi devis rakonti al sxi mian tutan historion. Sxajne
-kortusxita, sxi promesis savi min. Sxi venigis la serviston, kiu
-suprenkondukis min, kaj ordonis al li nepran diskretecon; poste sxi
-destinis por mi malgrandan cxambron, kies fenestroj rigardis al la
-korto, donis al mi ion por labori kaj mangxi, kaj tiel mi vivis kelke
-da tagoj en gxojo pri mia savo, en timo pri mia estonteco.
-
-La domo, en kiu mi estis akceptita, apartenis al la sendito de
-malgranda germana kortego. Sxia ekscelenca mosxto estis lia nevino,
-naskita italino, kiu estis edukata cxe li en Parizo. Sxi estis
-korbona, aminda estajxo, kies bonfarojn mi neniam forgesos. Cxiutage
-sxi venis al mi kaj min konsolis; sxi diris al mi, ke la sxtatsendito
-per siaj servistoj informigxis en la domo de la malica viro. Ke oni
-estas tre konsternita, sed klopodas kasxi tion. La servistoj transe
-sekretas, ke frauxlino sin jxetis el fenestro de la dua etagxo en la
-kanalon de la _Seine_. Stranga dispono de la providenco! Mia
-cxambro estis angula cxambro kaj per la unu flanko rigardis al la
-strato, la alia abrupte malsupreniris en kanalon. Mi memoras, ke en
-tiu mateno mi malfermis fenestron de la kanala flanko; versxajne gxi
-restis malfermita, kaj tiel kredeble oni klarigis al si mian
-malaperon. Signora Seraphina en tiu tempo estis revenonta Italujon,
-sxi bonvolis min kunpreni. Ecx ankoraux pli sxi utilis al mi; sxi
-instigis siajn gepatrojn en _Piacenza_, ke ili akceptu min en
-sian domon kvazaux sian infanon; sxi kulturigis mian talenton, al sxi
-mi dankas la liberecon, la vivon, la arton, ho! eble pli, ol mi
-scias. En Piacenza mi konigxis kun orkestrestro Boloni, kiu cetere ne
-estas italo; li sxajnis min ami, sed li tion ne diris al mi. Baldaux
-poste mi akceptis la vokon al cxi-tiea teatro. Oni min cxi tie
-sxatis, oni ankaux alie bonevolis al mi, mia konduto kaj mia
-reputacio estis neriprocxeblaj; ho, en tiu longa tempo mi neniam
-vidis cxe mi viron,--krom--tiun belan korligon mi povas sen rugxigxo
-konfesi al vi,--krom Boloni, kiu baldaux post mi vojagxis cxi tien.
-Vi nun auxdis mian vivon, diru al mi, cxu mi faris ion, por meriti
-tiel maldolcxan punon? Cxu mi tiel terure kulpigxis?"
-
-
-
-
-VII.
-
-
-Kiam la kantistino estis fininta, la medicina konsilanto vive kaptis
-sxian manon. "Mi gratulas al mi", li diris, "ke mi povas aligxi al la
-malmultaj bonuloj, kiujn vi trovis sur via vivovojo. Kvankam miaj
-fortoj estas tro malgrandaj, por povi fari por vi, kion faris la
-bravega malgranda ekscelenco, tamen mi volas klopodi helpi en la
-malkonfuzado de via kompatiga sorto; mi volas klopodi, por repacigi
-la flamigxulon, vian amikon. Sed diru al mi nur, kiu do estas la
-hejmlando de sinjoro Boloni?" "Jen vi demandas tro", estis sxia
-nerekta respondo. "Mi scias sole, ke li laux naskigxo estas germano
-kaj, se mi ne eraras, pro familiaj cirkonstancoj antaux kelke da
-jaroj forlasis sian patrujon. Li restadis en Anglolando kaj Italujo
-kaj antaux proksimume tri kvaronjaroj venis cxi tien."
-
-"Jen kiel, bone; sed kial vi ne jam pli frue al li mem diris, kion vi
-rakontas al mi?"
-
-Giuseppa cxe tiu demando rugxigxis; sxi mallevis la okulojn kaj
-respondis: "Vi estas mia kuracisto, mia patra amiko; estas al mi,
-kiam mi parolas kun vi, kvazaux mi parolus kiel infano al mia
-patro.--Sed cxu mi do povis rakonti al la juna viro pri tio? Krome mi
-ja konas lian teruran jxaluzon, lian facile eksciteblan suspektemon;
-mi neniam povis min devigi, diri al li, el kiaj kaptiloj mi forsavis
-min."
-
-"Mi respektas, mi admiras vian senton; vi estas bona infanino; kredu
-al mi, tio karesas la koron de maljuna viro, renkonti tiel decajn
-sentojn el la pasinta tempo; cxar hodiaux oni konsideras bontono,
-flankelasi tiajxojn. Sed vi ankoraux ne rakontis al mi cxion; la
-vespero cxe la maskobalo, tiu terura nokto?"
-
-"Estas vere, mi devas rakonti al vi ankoraux plue. Cxiufoje, kiam mi
-meditis pri mia savo, mi lauxdis la providencon, ke oni kredis en tiu
-domo, ke mi memmortigis min; cxar estis por mi nur tro certe, ke tiu
-terura venus, por repreni sian viktimon aux pereigi gxin, se li ecx
-nur iomete suspektus min vivanta; cxar suficxe multe da kvinfrankaj
-moneroj li kredeble pagis por mi. Tial mi ne akceptis diversajn
-sxatindajn proponojn por teatroj tiel longe, kiel mi estis en
-Piacenza, timante publike aktori. Sed kiam mi tie estis proksimume
-unu jaron kaj duonan, iumatene Seraphina alportis al mi parizan
-gazeton, en kiu estis anoncita la morto de la _chevalier de
-Planto_[20]."
-
-"Chevalier de Planto?" la kuracisto interrompis sxin; "cxu tio estis
-la nomo de la viro forkondukinta vin el la domo de via duonpatro?"
-
-"Tio estis lia nomo. Mi multe gxojis, mia lasta timo estis
-malaperinta, kaj jam nenio min malhelpis, ne plu gxeni miajn
-bonfarantojn. Jam kelke da semajnoj poste mi venis al B. Mi
-antauxhieraux iris al la maskobalo, kaj mi ja volas konfesi al vi, ke
-mi estis tre gajhumora. Boloni ne devis scii, en kiu kostumo mi
-aperos; mi volis inciteti kaj poste surprizi lin. Subite, dum mi sola
-trairis la salonon, vocxo flustris en mian orelon: 'Schepperl, kiel
-fartas via onklo?' Mi estis konsternegita; tiun nomon mi ne plu
-auxdis, de kiam mi forsavis min el la manoj de tiu terura. Mia onklo!
-Mi ja ne havis onklon, kaj nur unu vivis, kiu antaux la
-publiko sin konsiderigis mia onklo, la chevalier de Planto. Mi
-apenaux havis suficxe da spiritcxeesto, por respondi: 'Vi eraras,
-maskulo!' Mi volis forrapidi, kasxi min en la svarmanta amaso, sed la
-maskulo enbrakigis sin kun mi kaj min retenis: 'Schepperl!' la
-nekonato diris, 'mi konsilas al vi, kviete iradi apud mi; alie mi
-rakontos al la homoj, en kia societo vi pli antauxe restadis.' Mi
-estis plene senespera, farigxis mallumo en mia animo, nur unu penso
-estis forta en mi: la timo pri malhonoro. Kion mi kompatinda,
-senhelpa knabino povis fari, se tiu homo, kiu ajn li estis, pri mi
-sciigos tiajn aferojn? La mondo kredus al li, kaj Carlo! ho, Carlo ne
-la lasta min kondamnus. Mi senvole sekvis al la viro cxe mia flanko.
-Li flustris al mi plej terurajn aferojn: mian onklon, kiel estis
-nomata de li la chevalier, mi malfelicxigis, pereigis mian patron,
-mian familion. Mi ne plu povis elteni tion, mi elsxiris min kaj
-vokis, ke alvenu mia fiakro. Sed kiam mi rigardis cxirkauxen sur la
-sxtuparo, la terura figuro estis sekvinta min. 'Mi veturos kun vi
-hejmen, Schepperl', kun terura rido li diris; 'mi ankoraux devas
-paroli kun vi kelke da vortoj.' Mi cxesis vidi kaj auxdi, mi sentis,
-ke mi senkonsciigxas; mi revekigxis ne pli frue ol en la fiakro, la
-maskulo sidis apud mi. Mi eksterigxis el la veturilo, li sekvis; li
-tuj reekparolis; angorante, ke mi estos perfidata, mi diris al
-_Babette_, ke sxi eliru.
-
-'Kion vi volas cxi tie, mizerulo?' mi ekkriis furioza, ke mi vidas
-min tiel ofendita. 'Kion malbonan vi povus diri pri mi? Sen mia volo
-mi venis en tiun domon; mi gxin forlasis, kiam mi vidis, kio atendas
-min.'
-
-'Schepperl, lasu la ceremoniojn; ekzistas nur du vojoj vin savontaj.
-Aux vi tuj pagos dekmil frankojn, cxu per juveloj, cxu per oro, aux
-vi sekvos min al Parizo; alie morgaux la tuta urbo scios pli multe
-pri vi ol vi dezirus.' Mi estis ekster mi. 'Kiu rajtigas vin, de mi
-postuli ion tian?' mi ekkriis. 'Nu bone, diru al la urbo, kion vi
-volas; sed tuj forlasu cxi tiun domon! Mi alvokos la najbarojn!'
-
-Mi iris kelke da pasxoj al la fenestro, li postkuris min kaj kaptis
-mian brakon. 'Kiu min rajtigas?' li diris, 'via patro, kolombeto, via
-patro'. Diabla rido sonis el lia busxo, la brilo de la kandelo
-lumigis paron da grizaj, pikaj okuloj, nur tro konataj de mi. En la
-sama momento estis klare al mi, kiu antaux mi staras; mi nun sciis,
-ke lia morto nur estis trompo elpensita por ia celo; la malespero
-havigis al mi supernaturan forton, mi kontrauxbaraktante liberigis
-min, mi volis forsxiri lian maskon. 'Mi konas vin, chevalier de
-Planto', mi ekkriis, 'sed oni zorgos, ke vi devu doni al la
-tribunaloj kontentigon pri mi.'--'Tiel niaj aferoj ankoraux ne
-statas, kolombeto', li diris, kaj en la sama momento mi sentis lian
-ponardon en mia brusto; mi opiniis, ke mi mortas--."
-
-La kuracisto frostotremis; estis luma tago, kaj tamen li hororis,
-kiel se oni en mallumo parolas pri fantomoj. Li opiniis, ke li vidas
-post la kurtenoj de la lito brilantaj la grizajn pikajn okulojn de
-tiu monstro. "Vi do opinias", li diris post kelke da tempo, "ke la
-chevalier ankoraux vivas, ke gxi estas la sama, kiu volis mortigi
-vin?"
-
-"Lia vocxo, liaj okuloj min konvinkis; la tuko, kiun mi hieraux al vi
-donis, tion igis plene certa por mi. Gxi estas markita per la
-komencliteroj de lia nomo."
-
-"Kaj cxu vi donas al mi plenpovon, agi por vi? Cxu vi permesas al mi,
-cxion de vi diritan sciigi ecx antaux la jugxisto?"
-
-"Cxion, mi ne povas elekti! Sed, cxu ne, doktoro, vi iros al Boloni
-kaj al li diros, kion mi diris al vi? Li gxin kredos al vi, Seraphina
-ja estis ankaux de li konata."
-
-"Kaj cxu mi ne ankaux povas ekscii", la medicina konsilanto
-dauxrigis, "la nomon de la sxtatsendito, en kies domo vi kasxis vin?"
-
-"Kial ne? Li estis iu barono _Martinow_."
-
-"Cxu vere?", gxoje emociite Lange ekkriis. "Barono Martinow? Cxu li
-ne estas ...a sxtatoficisto?"
-
-"Jes, cxu vi konas lin? Li estis sendito de la ...a kortego en Parizo
-kaj poste en Peterburgo."
-
-"Ho, tiam estas bone, tre bone", la medicina konsilanto diris kaj
-gxoje interfrotis siajn manojn. "Mi konas lin, de post hieraux li
-estas cxi tie; li vokigis min, li logxas en la hotelo de
-Portugalujo."
-
-Larmoj brilis en la okuloj de la kantistino kaj piaj sentoj sxajne
-emociis sxian koron. "Do viro", sxi diris, "kiu laux mia opinio
-forestis multajn centojn da mejloj, devis veni cxi tien, por konfirmi
-la verecon de mia rakonto! Iru al li; ho, ke ankaux Carlo povu
-auxskulti, kiam li certigos al vi, ke mi diris la veron."
-
-"Li povos, li akompanos min, mi zorgos pri tio Adiaux, bona infanino;
-estu tute trankvila, vi devas ankoraux prosperi surtere, kaj tre orde
-glutu la miksturon, cxiuhore du plenkulerojn!" Tiel la kuracisto
-parolis kaj foriris. La kantistino dankis al li per siaj afablaj
-rigardoj. Sxi estis pli trankvila kaj serena; sxajnis, ke kun sia
-sekreto sxi forrulis grandan sxargxon. Sxi havis pli da fido por la
-estonteco, cxar favora sorto sxajne ekkompatis la malfelicxan
-knabinon.
-
-
-
-
-VIII.
-
-
-Barono Martinow, al kiu fari grandan servon Lange pli antauxe foje
-havis okazon, afable akceptis lin kaj donis al li plej suficxajn
-informojn pri la kantistino Bianetti. Li ne nur preskaux lauxvorte
-konfirmis sxian rakonton, li ankaux eksplodis per plej vivaj lauxdoj
-pri sxia karaktero; li ecx promesis, cxie, kien li venos en la urbo,
-paroli favore por sxi kaj malkonfirmi la famojn pri sxi cirkulantajn.
-Li efektive plenumis sian promeson; cxar precipe al lia influo kaj al
-la nobla maniero, en kiu li prenis la partion de la italino, sxiaj
-amikoj aljugxis, ke la publika opinio pri sxi en malmultaj tagoj,
-kvazaux sorcxe, aliigxis. La medicina konsilanto Lange siaparte en
-tiu tago, veninte de la sendito, supreniris el la beletagxo de la
-hotelo de Portugalujo ankoraux kelke da sxtuparoj gxis la mansardoj;
-oni diris, ke en n-ro 54 logxas la orkestrestro. Li haltis antaux la
-pordo, por spiri; cxar la krutaj sxtuparoj afekciis lin. Strangaj
-sonoj el tiu pordo flugis al lia orelo. Sxajne en gxi estis homo
-grave malsana, cxar li auxdis profundajn gxemadon kaj plendspiradon,
-sxajne levigxantajn el kava brusto. Poste teruraj francaj kaj italaj
-blasfemoj enmiksigxis, kiel se malpacienco volas malsxargxi de la
-mizero la koron, kaj rauxka rido de malespero denove formis la
-transiron al tiuj profundaj gxemoj. La medicina konsilanto
-frostektremis. "Jam hieraux mi ja rimarkis iom da frenezo en tiu
-_maestro_[21]", li pensis, "cxu li eble plene frenezigxis, aux cxu li
-malsanigxis pro doloro?" Li jam fleksis la fingron por frapi, kiam
-lia rigardo ankoraux unufoje trafis la numeron de l'pordo; gxi estis
-53. Kiel do li povis tiom erari; preskaux li estus enirinta al homo
-tute fremda. Malkontenta pri si mem li pluen iris unu pordon; tie
-estis 54; tie do efektive sonis tute alie. Malalta, bela vocxo de
-viro kantis arion, akompanate de piano; la medicina konsilanto
-eniris; estis tiu juna viro, kiun li vidis cxe la kantistino.
-
-En la cxambro disjxetite kusxis notfolioj, gitaroj, violonoj, kordoj
-kaj multo, kion krome muzikisto bezonas, kaj meze inter tiuj
-kvazauxruinoj staris la orkestrestro en vasta nigra negligxo, kun
-rugxa cxapo sur la kapo kaj rulpaketo de notoj en la mano; la
-kuracisto poste konfesis, ke vidante tion li ekpensis pri _Marius_
-sur la ruinoj de Kartago.
-
-La juna viro sxajne de hieraux lin memoris kaj preskaux malserene
-akceptis lin; tamen li estis tiel gxentila, ke per unu ekpusxo li de
-segxo teren jxetis kolonon da notfolioj, por proponi al sia vizitanto
-sidlokon; li mem per longaj pasxoj marsxadis tra la cxambro, kaj lia
-flirtanta negligxo lerte forprenis la polvon de la tabloj kaj libroj.
-
-Li ne lasis ekparoli la medicinan konsilanton, li superkriis lin. "Vi
-venas de sxi?", li ekkriis. "Cxu viaj grizaj haroj ne hontas, ke vi
-farigxas la peristacxo de tia senhontulino? Mi nenion plu volas
-auxdi; mi entombigis mian felicxon, vi vidas min funebranta mian
-felicxegon; mi surhavas mian nigran negligxon kaj tio sola, se vi
-estas iomete sperta pri psikologio, devus esti por vi signo, ke,
-koncerne min, mi konsideras tiun personon mortinta. Ho, Giuseppa,
-Giuseppa!"
-
-"Sed, kara sinjoro orkestrestro", la kuracisto interrompis lin,
-"bridu vian senton, antaux ol--"
-
-"Senton? Kion vi scias pri sento? Auxskultu, se vi parolas pri sento;
-mi volas provi, cxu vi havas sonosenton, maljunulo! Vidu, tio estas
-la virino", li dauxrigis, abrupte malfermante la fortepianon kaj
-ludante tion kaj tion, kio cetere al la kuracisto, ne tre sperta pri
-muziko, sxajnis kiel alia muziko, "cxu vi auxdas tion molan, dolcxe
-sopiran, karese alpremigxan? Sed cxu vi ne rimarkas en tiuj pasajxoj
-la nefidindan, malfundan, senkarakteran estecon de tiuj kreitajxoj?
-Sed auxdu plue", li diris kun lauxtigita vocxo kaj kun brila okulo,
-reenskuante la manikojn de la funebra negligxo, "kie viroj agas,
-estas forto kaj vero; tie nenio nepura povas prosperi, gxi estas
-sanktaj diaj sonoj!" Li kun granda forto batis sur la klavojn, sed al
-la kuracisto ree sxajnis, ke tio estas nur tute ordinara muziko.
-
-"Jen vi havas strangan karakterizon pri la homoj", li diris; "cxar ni
-jam alvenis cxe tio, cxu mi povas peti vin, estimata, ke vi iom piane
-prezentu al mi medicinan konsilanton?"
-
-La muzikisto malsxate rigardis lin. "Kiel vi do povas difekti la
-harmonion per malbona, akrepepa _cis_, hometacxo, kiam miaj
-klavoj sonigas la belegan, radiantan akordumon!"
-
-La respondo de la doktoro estis interrompata per frapado cxe la
-pordo; malgranda, kreskokripla figuro eniris, riverencis kaj diris:
-"La malsana sinjoro en n-ro 53 plej gxentile petigas sinjoron la
-orkestrestron, ne tiom terure brui kaj tumulti, tial, ke lia korpa
-arangxo estas tre malforta kaj lia morto proksima."
-
-"Mi petas, sciigi al la sinjoro mian plej humilan respekton", la juna
-viro respondis, "kaj ke koncerne min li povas forvojagxi el la mondo,
-kiam li deziras. Suficxe ja en cxiu nokto min teruras liaj lamentado
-kaj gxemado kaj la plej teruranta por mi estas liaj malpiaj blasfemoj
-kaj lia freneza ridado. Cxu eble la franco opinias, ke li estas sola
-en la hotelo de Portugalujo? Se li gxenas min, mi gxenas lin repage!"
-
-"Sed, pardonu, via sinjora mosxto", la kreskokripla homo diris, "li
-ne plu longe vivos, cxu vi ne bonvolus dum liaj lastaj momentoj--"
-
-"Cxu li estas tiom malsana, la sinjoro?", kompateme la medicina
-konsilanto diris. "Kio estas lia malsano? Kiu lin kuracas? Kiu li
-estas?"
-
-"Kiu li estas, mi precize ne scias; mi estas la dungolakeo; mi
-pensas, ke li nomas sin _Lorier_ kaj estas el Franclando;
-antauxhieraux li ankoraux bone fartis, sed estis iom melankolia, cxar
-li tute ne eliris, ankaux ne deziris rigardi la rimarkindajxojn de
-tiu cxi urbo; sed en la alia mateno mi lin trovis en la lito grave
-malsanan; sxajnas, ke en la nokto lin trafis apopleksio. Sed li por
-nenio en la mondo volas kuraciston. Li terure blasfemis, kiam mi
-demandis, cxu mi alkonduku iun. Li mem flegas kaj bandagxas sin; mi
-opinias, ke li havas ankaux malnovan pafvundon el la milito kaj ke
-tiu nun ree malfermigxis."
-
-En tiu momento oni auxdis la malsanulon apude ekkrianta kun rauxka
-vocxo kaj eliganta kelke da blasfemoj. La dungolakeo trifoje faris la
-signon de la kruco kaj flugkuris transen.
-
-La kuracisto ankoraux unu fojon provis, cxu liaj paroloj ne estos
-akceptataj de la obstina amanto, kaj efektive tiun fojon sxajne
-sukcesis. Li tenis en la mano partituron, el kiu li duonlauxte
-kantetis al si; la kuracisto uzis tiun pli kvietan staton de l'animo
-kaj komencis rakonti al li la vivon de la kantistino. En la komenco
-la orkestrestro sxajne ne atentis pri tio; li fervore legis en sia
-partituro kaj kondutis, kvazaux krom li neniu estus en la cxambro;
-sed iom post iom li pli atentis, li cxesis kanti; baldaux lia rigardo
-levigxis de la partituro kaj pasis arde trans la vizagxon de la
-kuracisto; poste li mallevis la notkajeron kaj firme rigardis la
-rakontanton; lia intereso sxajne pli kaj pli kreskis, liaj okuloj
-brilis, li pliproksimigxis, li kaptis la brakon de la medicinisto,
-kaj kiam tiu finis sian rakonton, li tre emociite salte levigxis kaj
-kuris tien kaj reen en la cxambro. "Jes", li ekkriis, "estas vero en
-tio, sxajno de vereco, versxajneco; estas eble, povas esti, ke simile
-okazis; diablo! cxu gxi ne ankaux povus esti mensogo?"
-
-"Tion, mi opinias, en via sxatata arto oni nomas malkrescxende,
-sinjoro orkestrestro; sed kial do cxe tiu afero malsupreniri de vero
-gxis mensogo? Se mi nun prezentus garantianton pri la vereco?
-_Maestro_[21], nu, tiam?"
-
-Boloni meditante haltis antaux li: "Ha! Kiu povus fari tion, medicina
-konsilanto! Per oro mi volus enkadrigi vin; jam tiu penso meritas
-grandan kaj regxan rekompencon. Jes! Kiu povus al mi garantii!--Cxio
-estas tiel malluma--konfuzaj labirintoj--nenia eliro--nenia gvida
-stelo."
-
-"Sxatata amiko", la kuracisto interrompis lin, "jen mi kaptas vin cxe
-reminiscenco[22] el la Rabistoj de _Schiller_, kiel konstateble
-en la posxeldono de _Cotta_ sur pagxo 175[23], se mi ne eraras.
-Tamen mi scias tian garantianton, tian gvidan stelon!"
-
-"Ha! kiu donus al mi tian!", la alia ekkriis. "Li estu mia amiko, mia
-angxelo, mia Dio,--mi volas adori lin!"
-
-"Kvankam en la citita loko la parolo estas pri glavo, per kiu oni
-volas fari al la vipera gento brulan vundon, mi tamen volas konvinki
-vin. Tiu sxtatsendito, kiu akceptis la kompatindan Giuseppa en sia
-domo, hazarde logxas en cxi tiu domo en n-ro 6; se vi bonvolus
-surmeti frakon kaj koltukon, mi kondukos vin al li; li promesis al
-mi, ke li vin konvinkos!"
-
-La juna viro kortusxite premis la manon de la kuracisto, sed ecx nun
-li ne povis kasxi ian subliman patoson: "Vi estis mia bona genio", li
-diris: "kiom da danko mi sxuldas al vi por tiu konsilo; mi nur rapide
-surmetos mian frakon kaj tuj sekvos vin al la sendito."
-
-
-
-
-IX.
-
-
-La repacigxo kun la amanto sxajne preskaux ankoraux pli efikis, por
-sanigi la kantistinon, ol la plej lerte kunmetitaj tizanoj de sxia
-kuracisto. Sxia farto en la sekvintaj tagoj videble plibonigxis, kaj
-baldaux sxi estis tiom resanigita, ke sxi povis ekster la lito
-akcepti la vizitojn de siaj kunsentemaj amikoj. La sxangxigxon de
-sxia farto supozeble estis gxisatendinta la polica direktoro, por
-plue esplori la aferon. Li estis viro vidanta cxion kaj zorganta pri
-cxio, kaj la famo pri li diris, ke ne facile iu sin forsavis, kiun
-li ekcelis, ecx se li forestus centkelke da mejloj. La medicina
-konsilanto sciigis al li la historion de la kantistino; poste li
-ankoraux plue interkonsiligxis kun barono Martinow kaj eksciis
-kelkajn aferojn, kiuj sxajnis al li tre interesaj. La sxtatsendito
-antaux nelonge konfesis al li, ke li uzis la aferon pri la juna
-Bianetti kiel okazon, por raporti al la estraro pri la krima vivado
-de la chevalier de Planto. Li ne preterlasis prezenti en gxusta lumo
-precipe la cirkonstancon, ke tiu kompatinda infano verdire estis
-vendata. Tiu malbonfama domo baldaux poste estis malestablata de la
-polico, kaj la barono tion sxajne aljugxis cxefe al siaj klopodoj pri
-la afero. Ankaux li auxdis pri la morto de la chevalier, sed opiniis
-same kiel la polica direktoro, ke tio estas nur artifiko, por ke li
-povu des pli sendangxere dauxrigi sian metion; cxar ambaux ne dubis,
-ke la provo mortigi la kantistinon, povas esti farita nur de tiu
-terura homo. Sed kiel malfacile estis, sekvi la postsignaron de tiu
-mortigisto! El la fremduloj tiam restadintaj en B. laux la certigo
-de la direktoro cxiuj estis nesuspektindaj; nur du cirkonstancoj
-povis konduki al ia rezultajxo: La naztuko trovita en la cxambro de
-Bianetti povis ebligi la malkovron, se ie oni vidis similan; tial
-plej preciza priskribo de gxi estis en la manoj de cxiuj kudristinoj
-kaj lavistinoj, kiuj en B. kutimis zorgi pri la tolajxo de la
-fremduloj. Plue la direktoro opiniis supozebla pro psikologiaj
-kauxzoj, ke dua atenco kontraux la vivo de la kantistino sekvos,
-nome en la kazo, ke la mortigisto ankoraux restadas proksime.
-
-Pro tio la polica direktoro, tuj kiam la kantistino reakiris siajn
-fortojn, akompanis doktoron Lange cxiufoje, kiam li vizitis sxin; tie
-oni priparolis kelkajn arangxojn, kelkaj sxajnis bonaj, sed ne facile
-efektivigeblaj, kelkaj estis tuj malakceptataj. Giuseppa mem fine
-ekhavis penson, kiu al la du viroj sxajnis tre tauxga. "La doktoro",
-sxi diris, "permesis al mi, ree eliri; se li permesas, cxe la lasta
-maskobalo de la karnavalo mi unue reaperus inter la homoj; estas
-por mi alloge, tie montri min la unun fojon, tie komencigxis mia
-malfelicxo. Se ni zorgos, ke tio farigxu suficxe konata en B., kaj se
-la chevalier ankoraux estas cxi tie, mi estas firmege konvinkita, ke
-sub ia masko li sin ree alsxovos al mi. Li sin ja gardos paroli, li
-per nenio perfidos sin, sed siajn atencojn kontraux mia vivo li ne
-cxesigos, kaj mi pretendas, ke mi povas rekoni lin inter mil aliaj.
-Lia grando, lia figuro, kaj antaux cxio liaj okuloj lin rekonigos al
-mi. Kion vi opinias, sinjoroj?"
-
-La projekto sxajnis tre tauxga. "Mi volus veti", la direktoro diris,
-"ke sciigxinte vian venon li ne restos for de la balo, ecx nur por
-vidi la objekton de sia vengxo kaj doni novan nutrajxon al sia
-furiozo. Cetere mi pensas, ke vi ne metu maskon antaux vian vizagxon,
-li tiam des pli facile rekonos vin, des pli facile proksimigxos al vi
-kaj enkaptigxos; mi metos kelke da fortikuloj en domenojn kaj ilin
-donos al vi kiel eskorton; tuj, kiam vi faris signon, la ruzulo estos
-kaptita."
-
-Babette, la cxambristino de la kantistino dum tiu interparolo estis
-al- kaj reirinta; sxi estis auxdinta, ke sxia mastrino decidis,
-eltrovi la mortigiston aux liajn helpantojn, sxi ecx opiniis, ke sxi
-sxuldas al si mem, laux povo kunhelpi por tiu malkovro. Tial sxi
-sxtelatendis la direktoron, kuragxigxis kaj diris, ke sxi jam antaux
-nelonge atentigis la doktoron pri cirkonstanco, kiu povus konduki al
-malkovro, sed ke li sxajne neniel atentas pri tio.
-
-"Nenia cirkonstanco cxe tiaj okazajxoj estas tro malgrava, karulineto
-mia", la policulo respondis; "se vi scias ion--"
-
-"Mi preskaux opinias, ke signora estas tro diskreta kaj iom hezitas
-paroli; kiam sxi ricevis la pikon kaj svenis en miaj brakoj, sxia
-lasta gxemeto estis--Bolnau."
-
-"Cxu vere?", la direktoro iom kolere kriis, "kaj pri tio oni gxis nun
-silentis al mi? Pri tiel grava cirkonstanco; cxu vi do auxdis gxuste,
-cxu Bolnau?"
-
-"Per mia honoro", la knabino diris kaj konfirme metis la manon al la
-koro. "Bolnau, sxi diris kaj tiel dolore, ke mi ne pensas alie, ol ke
-tio estas la nomo de la atencinto; sed, mi petas, ne perfidu min!"
-
-La direktoro havis la principon, ke neniu homo, kiel ajn honeste li
-aspektas, estas tro bona por krimo. La komerca konsilanto Bolnau, kaj
-alian li ne sciis en tiu urbo, ja estis konata de li kiel bonorda
-viro, sed--cxu ne ekzistis ekzemploj, ke gxuste tiaj homoj, kiuj
-antaux la publiko sxajnas neriprocxeblaj, plej klopodigas la
-jugxistaron? Cxu li ne povis agi konsente kun tiu chevalier de
-Planto? Tiel meditante li iris sian vojon kaj proksimigxis al la
-Largxa strato; li ekmemoris, ke en tiu tempo la komerca konsilanto
-kutimas promeni tie, kaj decidis, iom sondi lin. Efektive, jen li
-alvenis sur la strato; li salutis dekstren, li salutis maldekstren,
-li cxiumomente parolis kun konato, li ridetis al si irante pluen kaj
-sxajnis gaja kaj bonhumora. Li estis proksimume ankoraux kvindek
-pasxojn for de la direktoro, kiam li ekvidis tiun; li paligxis,
-turnis sin kaj volis eniri flankan straton. "Suspektiga, tre
-suspektiga cirkonstanco!", la direktoro pensis, postkuris lin, kriis
-lian nomon kaj igis lin halti. La komerca konsilanto havis kompatigan
-vidigxon, per kavaj sonoj li eligis: "_Bon jour, bon jour!_"[24];
-li sxajne volis rideti, sed la okuloj plenigxis per larmoj, kaj lia
-vizagxo konvulsie sxangxigxis; liaj genuoj tremis, liaj dentoj
-auxdeble klakis.
-
-"Ej, ej, vi nun tre malofte montras vin. Jam de kelke da tagoj mi ne
-vidis vin preteriranta mian fenestron; vi sxajne ne tute bone
-fartas?", la direktoro kun pika rigardo aldonis. "Vi estas tiel pala,
-cxu vi estas malsana?"
-
-"Ne--gxi estas nur malgranda frostotremo--mi efektive dum kelke da
-tagoj estis malsaneta, sed dank' al Dio mi nun pli bone fartas."
-
-"Cxu vere? Vi estis malsaneta?", la alia plue demandis. "Tion mi
-apenaux pensis; mi opiniis, ke ankoraux antaux kelke da tagoj cxe la
-maskobalo mi vidis vin tre vigla."
-
-"Jes, estas vere; sed tuj en la sekvinta tago mi devis enlitigxi;
-revenis miaj atakoj, sed nun mi estas tute resanigxinta."
-
-"Nu, tiam vi ne preterlasos, viziti la sekvontan maskobalon; gxi
-estas la lasta kaj onidire farigxos tre brila; mi esperas, ke mi
-vidos vin tie; intertempe adiaux, sinjoro komerca konsilanto!"
-
-
-
-
-X.
-
-
-"Mi ne preterlasos veni!", la komerca konsilanto Bolnau kun mizeraj
-mienoj kriis post li. "Li havas suspekton!", li diris al si. "Li
-scias pri la vorto de la kantistino. Onidire sxi ja resanigxis; sed
-cxu la suspekto ne povas diskreski en la koro de tiu policano? Cxu li
-ne povas pro suspekto observigi min? La sekreta polico persekutos
-min; cxiupasxe mi vidos ruzajn fremdajn vizagxojn. Mi nenion plu
-povos diri, tuj gxi estos raportata, signifklarigata; mi farigxos, ho
-Dio en la cxielo, mi farigxos malkvieta, dangxera individuo; kaj
-tamen mi vivis pace kaj senmalice kiel Vilhelmo _Tell_ en la
-kvara akto!"
-
-Tiel la malfelicxa Bolnau parolis al si mem; lia angoro kreskis, kiam
-li pensis pri la suspektiga demando koncerne la sekvontan maskobalon.
-"Li certe opinias, ke mi ne kuragxos proksimigxi al la kantistino,
-pro malpura konscienco; sed mi devas iri tien, mi devas forigi
-lian suspekton! Kaj tamen--cxu proksime de sxi ne atakos min
-tremado, gxuste cxar li povas pensi, ke mi tremos pro riprocxoj de
-l'konscienco kaj pro timo?" Li turmentis sin per tiuj imagoj, ili
-dum tutaj tagoj okupis lin; li rememoris, ke fama auxtoro pruvis
-en speciala publikajxo, ke oni povas timi la timon, kaj gxuste tio
-sxajnis al li okazi pri li mem. Sed li sentis, ke li devas kuragxigxi
-kaj iri renkonte al la dangxero. Li alportigis de la maskopruntisto
-la luksan veston de la pasxaho de _Janina_; li cxiutage surmetis gxin
-kaj sin ekzercis antaux granda spegulo, tute egalpeze elrigardi
-el sia masko. El sia negligxo li faris pupon kaj sidigis gxin
-sur segxo; gxi prezentis kantistinon Bianetti: li kiel pasxaho
-cxirkauxiris sxin, alproksimigxis kaj diris: "Mi senlime gxojas, ke
-mi vidas vin tiel lauxdezire bonfarta." En la tria tago li jam povis
-tute sen tremo reciti sian lecionon, tial li taskigis al si ion pli
-malfacilan. Li volis esti tre gxentila kaj egalpeza kaj proponi al
-sxi teleron kun bombonoj kaj puncxo. Li ekzercis sin per glaso da
-akvo, kiun li metis sur teleron. En la komenco gxi terure tintis
-en lia mano; sed ankaux tiun malfortecon li venkis, li ecx provis
-suficxe gaje diri cxe tio: "Estimata, cxu vi ne deziras iom da puncxo
-kaj kelke da bombonoj?" Li bonege sukcesis; nenia mortemulo lin vidos
-tremanta, li pensis. _Ali_, la pasxaho de Janina, sentis en si
-kuragxon, malgraux sia timo, viziti la maskobalon.
-
-La medicina konsilanto Lange ne cedis al iu alia la rajton, por la
-unua fojo la resanigxintinon ree konduki inter la homojn. Sxi volonte
-konsentis; cxar per sia fidela flegado, per la patra zorgemo, kun kiu
-li klopodis pri sxi, li ja akiris la rajton pri sxia plej arda
-dankeco. Do li venis kun sxi al la balfesto kaj sxajne ne malmulte
-vantigxis pri sia loko flanke de la bela, interesa knabino. La
-logxantoj de B. estas strangaj homoj. En la unuaj tagoj oni malbone
-parolis pri la kantistino, de la plej elegantaj salonoj gxis
-en la bierejacxoj; sed kiam gravaj viroj protektis sxin, kiam
-respektataj sinjorinoj sxin publike defendis, oni akomodigxis al la
-cirkonstancoj, kaj la B...anoj kortusxite de la sorto de l'kompatinda
-infanino vagadis en la stratoj kaj preskaux mortis pro raviteco,
-ke sxi resanigxis. Kiam sxi eniris en la cxambregon, cxiuj sxajne
-atendis nur sxin, kiel la regxinon de l'festo; oni aklamis sxin kaj
-gxojbruis, oni klakfrapis la manojn kaj kriis "brave!", kvazaux jxus
-prosperis al sxi plej malfacilaj vocxruladoj. Ankaux la medicina
-konsilanto ricevis sian parton de la aklamo: "Vidu, jen li", ili
-kriis, "jen lerta viro, tiu savis sxin."
-
-La kantistino estis gxoje emociita de tiu aklamo de l'homamaso;
-afekciite de la murmurado de l'gratulantoj sxi ecx preskaux forgesis,
-ke ankoraux pli serioza celo sxin kondukis en tiun cxambregon; sed la
-kvar fortikaj domenuloj proksime post sxi sekvantaj kaj la demandoj
-de la kuracisto, cxu sxi ankoraux ne ekvidis la grizajn okulojn de la
-chevalier, ree kaj ree memorigis sxin pri sxia intenco. Sxi mem kaj
-la kuracisto ne estis pretervidintaj, ke longa, malgrasa turko (en B.
-oni nomis lian kostumon pasxaho Ali), konstante prempusxas sin
-proksimen al sxi; kaj kiom ajn da fojoj la amasa movigxo de la
-maskuloj forsxiris lin, cxiam li denove estis cxe ilia flanko. La
-kantistino pusxetis la kuraciston kaj montris per la okuloj al la
-pasxaho. Li respondis sxian okulsignon kaj diris: "Mi jam antaux
-longe rimarkis lin." La pasxaho proksimigxis per nefirmaj pasxoj; la
-kantistino pli forte krocxigxis al la brako de Lange; li nun estis
-tute proksime--rigidaj, grizaj okuloj elrigardis el la masko kaj
-kava vocxo diris al sxi: "Mi senlime gxojas, ke mi vidas vin tiel
-lauxdezire bonfarta." La kantistino timigite deturnis sin kaj sxajne
-skuetigxis; ankaux la maskulo cxe tiu vido tremante forturnis sin kaj
-malaperis en la homamaso. "Cxu tio estas li?", la medicina konsilanto
-ekkriis. "Ekregu vin, nun estas necese, agi trankvile kaj cxielzorge;
-cxu vi opinias, ke estas li?" "Ankoraux mi tion ne certe scias", sxi
-respondis, "sed mi opinias, ke mi rekonas liajn okulojn."
-
-La medicina konsilanto ordonis al la kvar domenuloj, ke ili strecxe
-atentu tiun pasxahon, kaj kun la sinjorino iris pluen. Sed apenaux li
-faris kelke da pasxoj tra la cxambrego, kiam reaperis la turko; sed
-li restis malpli proksime, kvazaux observante la kantistinon.
-
-La kuracisto kun sia akompanantino aliris al bufedo por recepti
-al sxi post la sentita teruro tason da teo; li rigardis
-cxirkauxen--ankaux cxi tie la turko ree estis, kaj jen, nun li havis
-sur telereto glason da puncxo kaj kelke da bombonoj; li proksimigxas
-al la kantistino, liaj okuloj brilas, la glaso kun strangaj sonoj
-saltetas kaj tintas sur la tremanta telero; li estas flanke de sxi,
-li prezentas al sxi la teleron kaj diras: "Estimata, cxu vi ne
-deziras iom da puncxo kaj kelke da bombonoj?" La kantistino rigide
-rigardis lin, sxi paligxis, repusxis la teleron kaj ekkriis: "Ha, la
-terura! Estas li, estas li, li volas veneni min!"
-
-La pasxaho de Janina staris muta kaj sen movo, li sxajne forlasis
-cxian penson pri defendo; senvole li lasis sin forkonduki de la kvar
-fortikaj domenuloj.
-
-Preskaux en la sama momento la nigra mantelo de la kuracisto estis
-forte ektirata. Li rigardis returne; la malgranda, kreskokripla lakeo
-el la hotelo de Portugalujo staris antaux li, pala kaj kun vizagxo
-terurita: "Pro la kompatemo de Dio, sinjor' medicina konsilanto,
-bonvolu veni kun mi al la cxambro n-ro 53, gxuste nun la diablo volas
-preni la francan sinjoron."
-
-"Kion vi babilas?", la kuracisto malkontente demandis kaj volis lin
-pusxi flanken, por sekvi la kaptiton al la polica direkcio. "Cxu
-koncernas min, se lin prenas la satano?"
-
-"Sed mi petas vin", la malgrandulo preskaux plorante ekkriis, "li
-eble tamen povas esti savata; via mosxto ja cxi tie estas urba
-kuracisto kaj havas la devon, veni al la fremduloj en la hotelojn."
-
-La medicina konsilanto subpremis malbenon, kiun li estis preskaux
-dironta; li vidis, ke li ne povas eviti tiun malagrablan iron, li
-alvenigis per mansigno la orkestrestron Boloni, transdonis al li la
-kantistinon kaj rapidis kun la malgrandulo al la hotelo de
-Portugalujo.
-
-
-
-
-XI.
-
-
-Estis silente kaj dezerte en la granda gastejo; la noktomezo preskaux
-jam pasis, kaj la lampoj en la koridoroj kaj cxe la sxtuparoj donis
-malhelan kaj neklaran lumon; la medicina konsilanto sentis hororeton,
-suprenirante al la soleca malsanulo. La lakeo malsxlosis la pordon,
-la kuracisto eniris, sed preskaux reenfalis. Cxar estajxo, kiu de
-kelke da tagoj sencxese okupis lian fantazion dum dormo kaj maldormo,
-tie vera kaj enkorpigxinta sidis en la lito. Gxi estis granda,
-malgrasa, nejuna viro, kiu profunden sur la frunton estis sursxovinta
-pinte suprenstarantan lanan dormocxapon; lia mallargxa brusto kaj
-liaj longaj maldikaj brakoj estis kovritaj per flanelo; sub la cxapo
-granda, pinta nazo elstaris el malgrasa, bruneflava vizagxo, kiun oni
-opinius jam malviva kaj mortinta, se ne paro da grizaj pikaj okuloj
-ankoraux donus al gxi iom da viveco kaj teruran, hororigan esprimon.
-La longaj, maldikaj fingroj, kun la senkarna manradiko multe
-elstarantaj el la manikoj, estis kunfleksitaj; kun rauxka, freneza
-rido li gratis sur la litkovrilo.
-
-"Vidu, li jam elgratas sian tombon!", la malgrandulo flustris kaj per
-tio vekis la kuraciston de lia fiksa rigardado al la malsanulo. Tia,
-gxuste tia estis lia imago pri la chevalier de Planto; tiu malica,
-griza okulo, tiuj malbonsignaj trajtoj, tiu malgrasa, fantoma
-figuro--jen cxio estis kunigita, kion la kantistino diris pri tiu
-terura viro. Sed lia pripenso revenis al la realeco; cxu li do ne
-jxus cxeestis la areston de tiu chevalier? Cxu ne ankaux alia viro
-povas havi grizajn okulojn? Cxu do estis mirige, ke malsanulo estas
-konsumita kaj pala? La kuracisto mem ridis pri si, pasigis sian manon
-trans la frunton, kvazaux volante forvisxi tiujn pensojn kaj aliris
-al la lito.--Sed ankoraux neniam dum tiom da jaroj li sentis teruron
-kaj timon cxe la lito de malsanulo--tie, estis al li preskaux
-neklarigeble, lin kaptis korpremo, frosto, tremo, kiujn li vane
-klopodis venki, kaj li nevole postenigxis, sentante la malsekan,
-senvarman manon en la sia, dum longa tempo vane sercxante la pulson.
-
-"La stultulo", la paciento kun rauxka vocxo kriis, intermiksante jen
-francan parolon, jen malbonan italan kaj kripligitan germanan, "la
-stulta malgrandulo, sxajnas, alvenigis al mi kuraciston. Vi pardonos
-al mi, mi neniam alte taksis vian arton. La sola, kio povas sanigi
-min, estas la banoj de Gxenovo; mi jam ordonis al la bruto, ke li
-mendu por mi posxtocxevalojn; mi forvojagxos ankoraux hodiaux nokte."
-
-"Certe li forvojagxos", la malgrandulo murmuris, "sed kun ses karbe
-nigraj cxevaloj, kaj ne al Gxenovo, kie dronis siatempe Fiesko, sed
-tien, kie estas la plorado kaj la grincado de la dentoj."
-
-La kuracisto vidis, ke oni multe jam ne povas helpi; li opiniis, ke
-li povas legi la antauxsignojn de la proksima morto en la okuloj, en
-la malkvietaj movoj de la malsanulo; ecx tiu sopiro vojagxi foren,
-malproksimen, jam ofte anoncis rapidan finigxon de l'vivo. Tial la
-kuracisto konsilis al li, kviete kusxigxi kaj promesis, ke li
-preparos malvarmigan trinkajxon.
-
-La malsanulo furioze ridis. "Kusxi, kviete kusxi?", li respondis,
-"kiam mi kusxas, mi cxesas spiri; mi devas sidi, en la veturilo mi
-devas sidi, for, malproksimen for!--Kion diras la malgrandulo? Cxu li
-mendis la cxevalojn? Malgranda hundo, cxu vi ordis mian pakajxon?"
-
-"Ho, mia Dio!", la malgrandulo grakis, "nun li pensas pri sia
-pakajxo; jes, pezan pakon da pekoj li kunprenas, tiu malhomo. Oni ne
-povas skribi sur la cxielo, kiom li malbenis kaj blasfeme parolis."
-
-La medicina konsilanto ankoraux unu fojon kaptis la manon de la
-malsanulo. "Ekfidu al mi", li diris, "eble tamen la arto ankoraux
-povos utili al vi; via servisto diras al mi, ke pafvundo al vi
-krevis; lasu min esplori." Murmurante la malsanulo konsentis, li
-montris al sia brusto. La kuracisto forprenis bandagxon malbone
-surmetitan, li trovis--pikvundon proksime de la koro.--Strange! gxi
-estis la sama grando, la sama loko, kiel cxe la vundo de la
-kantistino.
-
-"Tio estas fresxa vundo, piko!", la kuracisto ekkriis kaj suspekteme
-rigardis la malsanulon. "Kie vi ricevis tiun vundon?"
-
-"Cxu vi pensas, ke mi interbatalis kun iu? Ne, per la diablo! Mi
-havis trancxilon en la brusta posxo, malsupren falis sxtuparon kaj
-min iom gratvundetis."
-
-"Iom gratvundetis!", Lange pensis, "kaj tamen li mortos de tiu
-vundo."
-
-Li dume preparis iom da limonado kaj prezentis gxin al la malsanulo;
-tiu gxin albusxigis per nefirma mano; gxi sxajne fresxigis lin; dum
-kelke da minutoj li estis silenta kaj kvieta; sed vidante, ke li
-versxis kelke da gutoj sur la litkovrilon, li komencis blasfemi kaj
-postulis naztukon. La lakeo flugkuris al kofro, malsxlosis kaj eligis
-tukon--la kuracisto rigardis al gxi, terura suspekto en li
-naskigxis--li ree rigardis, gxi estis la sama koloro, la sama sxtofo,
-gxi estis la tuko, trovita cxe la kantistino. La malgrandulo volis
-transdoni gxin al la malsanulo; li repusxis gxin: "Al la diablo,
-bruto! Kiom ofte mi devas diri tion, heliotropan akvon sur gxin!" La
-servisto elsercxis malgrandan botelon kaj aspergis la tukon; agrabla
-odoro disvastigxis en la cxambro--gxi estis la sama parfumo, kiun
-surhavis la alia, trovita tuko.
-
-La medicina konsilanto tremis per la tuta korpo; ne plu estis
-dubeble, ke li havas antaux si la atencinton de la kantistino
-Bianetti, tiun chevalier de Planto; gxi estis senhelpa homo,
-malsanulo, mortanto, kiu sidis en la lito, sed al la kuracisto estis,
-kvazaux cxiumomente li povas sin jxeti el la lito kaj kapti lian
-gorgxon; li prenis sian cxapelon, la proksimeco de la terura homo
-forpelis lin.
-
-La malgranda lakeo retenis lin per la jako, kiam li vidis lin foriri.
-"Ho, via mosxto!", li gxemis, "Vi ja ne volas lasi min sola cxe li?
-Mi ne povas elteni tion, se li nun mortus kaj poste tuj kiel flanela
-fantomo kun la dormocxapo sur la kranio promenus tien kaj reen en la
-cxambro! Pro Dio, ne forlasu min!"
-
-La malsanulo terure rikanis kaj intermikse ridis kaj blasfemis, li
-sxajne volis veni helpi la malgrandulon; li etendis el la lito
-longan, senkarnan kruron, kunfleksante la maldikajn fingrojn li
-minacis al la kuracisto. Sed tiu ne plu povis elteni tion; la frenezo
-sxajne infektis lin; li repusxis la malgrandulon kaj forkuris el la
-cxambro; ankoraux sur la plej malsupraj sxtuparoj li auxdis la
-teruran ridon de la mortigisto.
-
-
-
-
-XII.
-
-
-En la mateno post tiu nokto bela urba kalesxo haltis antaux la hotelo
-de Portugalujo; eliris tri personoj, vualita sinjorino kaj du nejunaj
-sinjoroj kaj supreniris la sxtuparon. "Cxu sinjoro la supera
-tribunala referendario _Pfalle_ jam estas supre?", unu el tiuj
-sinjoroj demandis la kelneron, kiu ilin suprenkondukis. Tiu jesis,
-kaj la sinjoro dauxrigis: "Kaj tamen estas stranga dispono de la
-sorto, ke li malsupren falas la sxtuparon kaj mem pusxas la ponardon
-en sian bruston, ke li mem malhelpas sin, forkuri, ke gxuste vi,
-Lange, estas vokata al li!"
-
-"Certe", la vualita sinjorino diris, "sed cxu vi ne trovas strangan
-fatalon ankaux en tiuj naztukoj? La unuan li devis lasi cxe mi, kia
-hazardo! La alian li devis postuli gxuste en la momento, kiam la
-doktoro ankoraux estas cxe li."
-
-"Tiel devis okazi", la dua sinjoro respondis, "oni ne povas diri ion
-alian, ol ke tio devis farigxi. Sed en tiu vortico mi preskaux
-forgesis ion; diru, kio estas pri la pasxaho de Janina? Signora
-supozeble ja eraris. Cxu vi ree elliberigis lin? Kiu estis la
-kompatindulo?"
-
-"Neniel kaj male"; la unua diris, "mi konvinkis min, ke li estas
-kunkulpulo de la chevalier, kies postsignojn mi jam de longe sekvis.
-Mi jam alkondukigis lin cxi tien, li estos kunfruntigata kun la
-atencinto."
-
-"Cxu efektive?", la sinjorino ekkriis. "Kunkulpulo?"
-
-"Jen ja", la sinjoro diris kun ruza rideto, "mi scias multajn
-aferojn, ecx se oni ilin ne diris al mi. Sed dank' al Dio, ni alvenis
-supre, tie jam estas n-ro 53. Frauxlino, bonvolu dume eniri cxi tie,
-en n-ron 54: la orkestrestro permesis tion kaj ne elpelos vin; tion
-mi garantius. Kiam estos via vico esti pridemandata, mi vokos vin."
-
-Estas superflue por ni diri, ke la tri personoj estis la kantistino,
-la doktoro kaj la direktoro; ili venis por akuzi la kavaliron de
-Planto pri mortigo provita. La direktoro kaj la medicina konsilanto
-eniris; la malsanulo ankoraux same sidis en la lito, kiel la
-kuracisto vidis lin en la nokto; nur liaj trajtoj en la taglumo
-sxajnis ankoraux pli teruraj, la esprimo de liaj okuloj, jam
-ekrigidigxantaj, ankoraux pli hororiga. Per senvivaj okuloj li
-rigardis jen la kuraciston, jen la direktoron; poste li sxajne
-pripensis, kio nun okazas en lia cxambro, cxar referendario Pfalle,
-mallonga, juna viro kun rugxaj vangoj kaj malgrandaj okuletoj, estis
-konvene stariginta tablon, metis antaux sin kolonon da paperoj kaj
-tenis en la dekstra mano longan cignoplumon, por protokoli.
-
-"Bruto, kion deziras la sinjoroj?", la malsanulo per malforta vocxo
-kriis al la malgranda lakeo. "Vi ja scias, ke mi ne akceptas
-vizitojn."
-
-La direktoro aliris proksimen antaux lin, firme lin rigardis kaj
-diris akcente: "Chevalier de Planto!"
-
-"_Qui vive[25]?_", la malsanulo ekkriis kaj abrupte levis la
-dekstran manon al la dormocxapo, kvazaux volante militiste saluti.
-
-"Sinjoro, vi estas la chevalier de Planto?" la alia dauxrigis.
-
-La grizaj okuloj ekbrilis, li pike ekrigardis la direktoron kaj la
-referendarion, kun moka mieno skuis la kapon kaj respondis: "La
-chevalier jam de longe estas mortinta!"
-
-"Cxu vere? Kiu do estas vi? Respondu, mi demandas vin en la nomo de
-la regxo!"
-
-La malsanulo ridis: "Mia nomo estas Lorier; Bruto, donu al la sinjoro
-mian pasporton!"
-
-"Ne estas necese; cxu vi konas tiun tukon, sinjoro?"
-
-"Kial mi ne konus gxin? Vi tie forprenis gxin de mia segxo; por kio
-la demandoj, por kio la scenoj? Vi gxenas min, sinjoro!"
-
-"Bonvolu rigardi al via maldekstra mano", la direktoro diris; "tie vi
-ja tenas vian tukon; cxi tiu estis trovata en la domo de iu Giuseppa
-Bianetti."
-
-La malsanulo furioze ekrigardis la virojn; li pugnigis sian manon kaj
-grincigis la dentojn; li obstine silentadis, kvankam la direktoro
-ripetis siajn demandojn. Tiu nun donis signon al la kuracisto; li
-eliris kaj baldaux poste revenis kun la kantistino, la orkestrestro
-Boloni kaj la ...a sxtatsendito en la cxambron.
-
-"Sinjoro barono de Martinow", la direktoro sin turnis al cxi tiu,
-"cxu vi rekonas tiun viron kiel la saman, kiu en Parizo estis konata
-al vi kiel chevalier de Planto?"
-
-"Mi rekonas lin kiel la saman", la barono respondis, "kaj ripetas
-miajn deklarojn pri li, kiujn mi donis pli antauxe por protokoli."
-
-"Giuseppa Bianetti, cxu vi rekonas lin kiel la saman, kiu forkondukis
-vin el la domo de via duonpatro, kunprenis en sian domon en Parizo,
-la sama, kiun vi akuzas pri provita mortigo?"
-
-La kantistino tremis, vidante la teruran viron; sxi volis respondi,
-sed li mem al sxi evitigis cxian konfeson. Li pli alten levis sin,
-lia lana cxapo sxajne pli pinta suprenstaris, liaj brakoj estis
-rigidaj, li sxajne kun peno movis ilin, sed liaj fingroj konvulsie
-dis- kaj kunfleksigxis; lia vocxo jam nur mallauxte kaj rauxke
-suprenrampis el la brusto; ecx lia rido kaj liaj blasfemoj preskaux
-farigxis flustrado: "Cxu vi venas, viziti min, Schepperl?", li diris.
-"Jen vi bele agas. Cxu ne, mia vidigxo vin tre plezurigas! Mi vere
-bedauxras, ke mi ne pli bone vin trafis, per tio mi estus evitiginta
-al vi, vidi vian onklon antaux lia forvojagxo mokata de tiuj germanaj
-brutoj!"
-
-"Por kio ni ankoraux bezonas atestojn?", la direktoro interrompis
-lin. "Sinjoro referendario Pfalle, skribu arestordonon kontraux--"
-
-"Kion vi faras?", la kuracisto ekkriis, "cxu vi do ne vidas, ke la
-morto jam minacas lian koron? Li ne plu vivos kvaronhoron. Rapidu, se
-vi ankoraux devas demandi pri io."
-
-La direktoro ordonis al la lakeo, voki la jugxejajn servistojn, ili
-suprenkonduku la kaptiton; la malsanulo pli kaj pli kadukigxis, liaj
-okuloj sxajne haltis, ili havis nur unu direkton, al la kantistino;
-sed ankaux nun sxajne ankoraux fulmobrilis el ili furiozo kaj kolero:
-"Schepperl", li ree diris, "vi malfelicxigis, pereigis min, tial vi
-meritus la morton; vi pereigis vian patron, ili kondamnis lin al la
-galeroj, cxar li vendis vin al mi por mono; li min petegis, kadavrigi
-vin; mi bedauxras, ke mi tremis. Malbenitaj estu tiuj manoj, ecx ne
-plu povintaj firme pusxi!" Liaj abomenindaj blasfemoj, kiujn li
-eligis pri si kaj Giuseppa, estis interrompataj per nova aperajxo. Du
-jugxejaj servistoj alkondukis viron turke vestitan; estis la
-malfelicxa Ali, la pasxaho de Janina--la turbano kovris la kompatigan
-kapon de la konsilanto Bolnau. Cxiuj miregis pri tiu vidajxo kaj
-precipe la orkestrestro sxajnis konsternita; li igxis pala kaj rugxa
-kaj deturnis sian vizagxon. "_Monsieur_[26] de Planto", la
-direktoro diris, "cxu vi konas tiun viron?" La malsanulo estis
-ferminta la okulojn; li pene disigis la palpebrojn kaj diris: "Al
-la diabloj, mi ne konas lin!"
-
-La turko kun afliktita mieno rigardis la cxirkauxstarantojn. "Mi ja
-sciis, ke tiel okazos", li diris en plorema tono, "mi jam longe
-antauxsentis tion. Sed frauxlino Bianetti, kiel vi do povis tiom
-malfelicxigi senkulpan homon?"
-
-"Kio do estas pri tiu sinjoro?" la kantistino diris. "Mi ne konas
-lin. Sinjoro direktoro, kion do faris tiu?"
-
-"Signora", la direktoro diris kun profunda seriozo, "antaux la
-tribunalo nenia pardonemo aux indulgo valoras, vi devas koni tiun
-sinjoron; gxi estas la komerca konsilanto Bolnau. Via propra
-cxambristino konfesis, ke vi kriis lian nomon cxe la atenco."
-
-"Certe", la pasxaho plendis--"diris mian nomon en tiel suspektigaj
-cirkonstancoj."
-
-La kantistino ekmiris, intensa rugxo pasis trans sxian belan
-vizagxon, tre emociite sxi kaptis la manon de la orkestrestro;
-"Carlo", sxi ekkriis, "nun mi devas paroli, mi ne povas silenti pri
-tio; jes, sinjoro direktoro, mi supozeble diris tiun karan nomon, sed
-mi ne celis tiun sinjoron, sed--"
-
-"Min", la orkestrestro diris kaj pasxis antauxen. "Mia nomo estas, se
-mia kara patro, tie staranta, permesas, _Karl_[27] Bolnau!"
-
-"Karlo! Muzikisto! Amerikano!" la turko kriis kaj cxirkauxprenis lin.
-"Tio estas la unua sagxa vorto en via vivo, vi liberigis min el
-granda mizero."
-
-"Se estas tiel", la direktoro diris, "vi estas libera, kaj ni bezonas
-en cxi tiu afero okupi nin nur pri la cxeestanta sinjoro chevalier de
-Planto." Li sin turnis posten al la lito; tie staris la kuracisto kaj
-tenis la manon de la mortigisto en la sia. Li serioze kaj kviete
-metis gxin sur la litkovrilon kaj fermis liajn rigidajn okulojn.
-"Direktoro", li diris, "tiu nun respondas al pli alta jugxisto."
-
-Oni komprenis lin; ili eliris el la cxambro de la terura mortinto kaj
-eniris transe cxe la orkestrestro, la felicxa, retrovita filo de la
-pasxaho; la kantistino kasxis sian vizagxon sur la brusto de la
-amato, sxiaj larmoj torente versxigxis, sed ili estis la lastaj,
-kiujn sxi ploris pri sia malfelicxa sorto; cxar la pasxaho ridetante
-cxirkauxiris la belegan paron, li sxajne ellaboris grandan decidon;
-li sekrete interkonsiligxis kun la medicina konsilanto kaj de tiu
-aliris al sia filo kaj la kantistino. "Plej kara frauxlino", li
-diris, "pro vi mi suferis multe, vi tiel suspektige diris mian nomon,
-ke mi petas vin, intersxangxi gxin kun la via. Vi hieraux malakceptis
-mian teleron kun puncxo, cxu vi ree forpusxos min, se mi prezentas al
-vi la cxeestantan sinjoron Karlo Bolnau, mian muzikeman filon,
-petante, ke vi prenu lin kiel edzon?"
-
-Sxi ne rifuzis; kun larmoj de gxojo sxi kisis lian manon, la
-orkestrestro ravite cxirkauxprenis sxin kaj cxi-foje sxajne tute
-forgesis sian subliman patoson. La komerca konsilanto siaparte kaptis
-la manon de la kuracisto: "Lange, diru, cxu mi povis pensi, ke tiel
-okazos, kiam vi timigis min gxis ekstremo, kiam mi nombris la
-fenestrovitrojn de la palaco, kaj vi diris al mi: Sxia lasta vorto
-estis Bolnau?"
-
-"Nu, kion vi volas ankoraux!" ridetante respondis la medicina
-konsilanto. "Ja estis bone, ke mi tiam gxin diris al vi; mi ne scias,
-cxu cxio estus okazinta same sen la lasta vorto de la kantistino."
-
-
-
-
-Klarigaj notoj de la tradukinto.
-
-
-[1] germane _Kommerzienrat_, titolo, kiun povis ricevi
-sxatata komercisto aux industriulo.
-
-[2] (itala) = kun subpremata vocxo.
-
-[3] germane _Medizinalrat_. Precipe en Pruslando
-oficiala titolo de kuracisto, kiu estas teknika referatisto de la
-distrikta registaro.
-
-[4] (it.) = sinjorino.
-
-[5] pron. Baruhx.
-
-[6] lauxvorte: nigra, blanka, bruna, farmbienulo, muelisto,
-kampulo (nomoj en Germanlando tre oftaj).
-
-[7] (franca) = gxis la revido.
-
-[8] (franca) = fama jugxafero.
-
-[9] = pendigan sxnuron.
-
-[10] (itala formo de) Karlo.
-
-[11] (it. f. d.) Jozefino.
-
-[12] (itala muzika termino) = suficxe rapide.
-
-[13] (it. muz. term.) = iom modere.
-
-[14] (franca) = cxielo!
-
-[15] (itala) = amantoj.
-
-[16] (akc. Antonio, itala formo de) Antono.
-
-[17] pron. Sxeperl.
-
-[18] (germ.) mallongigajxo de Kristino.
-
-[19] (franca) = Jes, tio estas filinoj (aux publikulinoj,
-laux alia senco de la franca vorto).
-
-[20] (franca) = kavaliro de _Planto_.
-
-[21] (itala) = majstro.
-
-[22] [AFGR] Tia ideo kaj precipe esprimo de ideo aux sento
-kiu estas (senkonscie) pasigita de la memoro, sed prezentas sin kiel
-nove estigxintan.
-
-[23] en la IIa volumo de _La Revuo_ sur pagxo 70 (Rab: IV, 5).
-
-[24] (franca) = bonan tagon, bonan tagon!
-
-[25] (franca) = jen kiu?
-
-[26] (franca) = Sinjoro.
-
-[27] (germana formo de) Karlo.
-
-
-
-
-
-Esperanto-Verlag Friedrich Ellersiek Berlin S 59
-
-_Nova Esperanto-Biblioteko No. 5:_
-
-Pro kio?
-
-Internacia kriminal-romano orginale verkita de Argus
-
-Prezo: bele kart. 9.-- M. (al eksterlando kun altigoj
-laux E-Katalogo) Sendkostoj 80 Pf. (eksterlanden 1.20 M.)
-
-Kompetenta jugxo pri la verko:
-
-En la nuna tempo, kiam oni, bedauxrinde pli ol dezirite,
-devas kutimigi sin al cxiutagaj kriminalajxoj, akrigxas ankaux
-la sento pri elpensita kriminalromano. Mi legis la verkon
-"Pro kio" kun gxojo kaj gxuo, cxar la dissolvo de la komplikajxoj
-estas lerta, la strecxeco de l'atento de la leganto estas
-restigata gxis la lasta momento, kaj la lingvo estas majstra.
-Gxuste cxi tio sxajnas al mi grava, cxar gxi denove pruvas la
-kapablecon de Esperanto kiel konversacia lingvo kaj cxarme
-kaj efike enkondukas la komencantan Esperantiston en la
-modernan cxiutagan vivon. Pro cxi tiuj kauxzoj mi volonte
-donas al "Pro kio?" mian varman rekomendon por gxia vojo
-kaj deziras al gxi plenan sukceson.
-
-  _Dro Albert Steche_,
-  prezidanto de Germana Esperanto-Asocio.
-
-
-
-_Nova Esperanto-Biblioteko No. 6:_
-
-Elektitaj poemoj de Heinrich Heine
-
-Tradukitaj de Friedrich Pillath
-
-Dua, kompletigita eldono
-
-Prezo: bele kart. 4.-- M. (al eksterlando kun altigoj
-laux E-Katalogo) Sendkostoj 40 Pf. (eksterlanden 80 Pf.)
-
-Unu el la plej belaj verkoj de la Esperanto-Literaturo!
-S-ino _Marie Hankel_, prezidantino de Esperantista Literatura
-Asocio, jugxas pri gxi jene: "La Elektitaj Poemoj (nova eldono)
-estas vera trezoro kaj la plej efika pruvo por la beleco
-de nia lingvo."
-
-
-
-Esperanto-Verlag Friedrich Ellersiek Berlin S 59
-
-_Nova Esperanto-Biblioteko No. 7:_
-
-P. William
-
-Legolibro
-
-Unua volumo:
-
-Internacia Anekdotaro
-
-Prezo: 6.-- M. (al eksterlando kun altigoj laux
-E-Katalogo) Sendkostoj 40 Pf. (eksterlanden 80 Pf.)
-
-Cxi tiu libro bonege tauxgas kiel legajxo en kursoj kaj en
-ekzercaj rondoj. Gxia modelstila enhavo pritraktas la plej
-diversajn aferojn de la homa vivo, kaj tial la libro prezentas
-grandan provizon de vortoj kaj ricxecon de gramatikaj formoj
-konscie uzitaj.
-
-
-
-Dokumentoj de Esperanto
-
-  Informilo pri la historio kaj organizo
-  de la Esperanta movado
-
-Kunmetita de
-
-Dro A. Mobusz, Lubeck
-
-Prezo: kart. 25.-- M. (al eksterlando kun altigoj laux
-E-Katalogo) Sendkostoj 1.-- M. (eksterlanden 2.40 M.)
-
-Cxiu Esperantano, kiu volas informi sin pri la historio kaj
-scienca bazo de la Lingvo Internacia, pri la Esperanto-movado
-kaj pri la organizo de la Esperantistaro, nepre devas posedi
-cxi tiun fundamentan verkon. La libro enhavas i. a. cxiujn
-kongresparoladojn de Dro Zamenhof kaj multajn aliajn gravajn
-dokumentojn.
-
-
-Buchdruckerei fur fremde Sprachen Max Schmersow, Kirchhain N.-L.
-
-
-
-
-
-
-End of the Project Gutenberg EBook of La Kantistino, by Wilhelm Hauff
-
-*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA KANTISTINO ***
-
-***** This file should be named 24763.txt or 24763.zip *****
-This and all associated files of various formats will be found in:
-        http://www.gutenberg.org/2/4/7/6/24763/
-
-Produced by Andrew Sly and the Online Distributed
-Proofreading Team at http://www.pgdp.net
-
-
-Updated editions will replace the previous one--the old editions
-will be renamed.
-
-Creating the works from public domain print editions means that no
-one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
-(and you!) can copy and distribute it in the United States without
-permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
-set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
-copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
-protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
-Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
-charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
-do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
-rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
-such as creation of derivative works, reports, performances and
-research.  They may be modified and printed and given away--you may do
-practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
-subject to the trademark license, especially commercial
-redistribution.
-
-
-
-*** START: FULL LICENSE ***
-
-THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
-PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
-
-To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
-distribution of electronic works, by using or distributing this work
-(or any other work associated in any way with the phrase "Project
-Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
-Gutenberg-tm License (available with this file or online at
-http://gutenberg.org/license).
-
-
-Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
-electronic works
-
-1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
-electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
-and accept all the terms of this license and intellectual property
-(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
-the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
-all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
-If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
-Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
-terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
-entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
-
-1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
-used on or associated in any way with an electronic work by people who
-agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
-things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
-even without complying with the full terms of this agreement.  See
-paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
-Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
-and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
-works.  See paragraph 1.E below.
-
-1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
-or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
-Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
-collection are in the public domain in the United States.  If an
-individual work is in the public domain in the United States and you are
-located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
-copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
-works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
-are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
-Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
-freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
-this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
-the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
-keeping this work in the same format with its attached full Project
-Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
-
-1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
-what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
-a constant state of change.  If you are outside the United States, check
-the laws of your country in addition to the terms of this agreement
-before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
-creating derivative works based on this work or any other Project
-Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
-the copyright status of any work in any country outside the United
-States.
-
-1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
-
-1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
-access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
-whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
-phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
-Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
-copied or distributed:
-
-This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
-almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
-re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
-with this eBook or online at www.gutenberg.org
-
-1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
-from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
-posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
-and distributed to anyone in the United States without paying any fees
-or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
-with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
-work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
-through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
-Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
-1.E.9.
-
-1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
-with the permission of the copyright holder, your use and distribution
-must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
-terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
-to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
-permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
-
-1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
-License terms from this work, or any files containing a part of this
-work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
-
-1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
-electronic work, or any part of this electronic work, without
-prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
-active links or immediate access to the full terms of the Project
-Gutenberg-tm License.
-
-1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
-compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
-word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
-distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
-"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
-posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
-you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
-copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
-request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
-form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
-License as specified in paragraph 1.E.1.
-
-1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
-performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
-unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
-
-1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
-access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
-that
-
-- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
-     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
-     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
-     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
-     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
-     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
-     must be paid within 60 days following each date on which you
-     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
-     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
-     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
-     address specified in Section 4, "Information about donations to
-     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
-
-- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
-     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
-     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
-     License.  You must require such a user to return or
-     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
-     and discontinue all use of and all access to other copies of
-     Project Gutenberg-tm works.
-
-- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
-     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
-     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
-     of receipt of the work.
-
-- You comply with all other terms of this agreement for free
-     distribution of Project Gutenberg-tm works.
-
-1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
-electronic work or group of works on different terms than are set
-forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
-both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
-Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
-Foundation as set forth in Section 3 below.
-
-1.F.
-
-1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
-effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
-public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
-collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
-works, and the medium on which they may be stored, may contain
-"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
-corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
-property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
-computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
-your equipment.
-
-1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
-of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
-Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
-Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
-liability to you for damages, costs and expenses, including legal
-fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
-LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
-PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
-TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
-LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
-INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
-DAMAGE.
-
-1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
-defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
-receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
-written explanation to the person you received the work from.  If you
-received the work on a physical medium, you must return the medium with
-your written explanation.  The person or entity that provided you with
-the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
-refund.  If you received the work electronically, the person or entity
-providing it to you may choose to give you a second opportunity to
-receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
-is also defective, you may demand a refund in writing without further
-opportunities to fix the problem.
-
-1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
-in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
-WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
-WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
-
-1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
-warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
-If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
-law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
-interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
-the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
-provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
-
-1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
-trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
-providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
-with this agreement, and any volunteers associated with the production,
-promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
-harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
-that arise directly or indirectly from any of the following which you do
-or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
-work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
-Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
-
-
-Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
-
-Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
-electronic works in formats readable by the widest variety of computers
-including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
-because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
-people in all walks of life.
-
-Volunteers and financial support to provide volunteers with the
-assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
-goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
-remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
-and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
-To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
-and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
-and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
-
-
-Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
-Foundation
-
-The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
-501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
-state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
-Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
-number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
-http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
-Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
-permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
-
-The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
-Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
-throughout numerous locations.  Its business office is located at
-809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
-business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
-information can be found at the Foundation's web site and official
-page at http://pglaf.org
-
-For additional contact information:
-     Dr. Gregory B. Newby
-     Chief Executive and Director
-     gbnewby@pglaf.org
-
-
-Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
-Literary Archive Foundation
-
-Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
-spread public support and donations to carry out its mission of
-increasing the number of public domain and licensed works that can be
-freely distributed in machine readable form accessible by the widest
-array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
-($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
-status with the IRS.
-
-The Foundation is committed to complying with the laws regulating
-charities and charitable donations in all 50 states of the United
-States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
-considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
-with these requirements.  We do not solicit donations in locations
-where we have not received written confirmation of compliance.  To
-SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
-particular state visit http://pglaf.org
-
-While we cannot and do not solicit contributions from states where we
-have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
-against accepting unsolicited donations from donors in such states who
-approach us with offers to donate.
-
-International donations are gratefully accepted, but we cannot make
-any statements concerning tax treatment of donations received from
-outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
-
-Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
-methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
-ways including checks, online payments and credit card donations.
-To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
-
-
-Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
-works.
-
-Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
-concept of a library of electronic works that could be freely shared
-with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
-Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
-
-
-Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
-editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
-unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
-keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
-
-
-Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
-
-     http://www.gutenberg.org
-
-This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
-including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
-subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/old/24763.zip b/old/24763.zip
deleted file mode 100644
index 8e8ec61..0000000
--- a/old/24763.zip
+++ /dev/null