initial commit of ebook 15037HEADmain

1 files changed, 1497 insertions, 0 deletions

diff --git a/15037-8.txt b/15037-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..49dc06c
--- /dev/null
+++ b/15037-8.txt
@@ -0,0 +1,1497 @@
+Project Gutenberg's Een Jaar aan Kaap Hoorn, by Door Doctor Hijades
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Een Jaar aan Kaap Hoorn
+       From "De Aarde en Haar Volken", Jaargang 1886
+
+Author: Door Doctor Hijades
+
+Release Date: February 14, 2005 [EBook #15037]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN JAAR AAN KAAP HOORN ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+EEN JAAR AAN KAAP HOORN.
+
+Door Doctor Hijades.
+
+
+
+Op verschillende internationale bijeenkomsten, die het eerst in 1879 te
+Hamburg, vervolgens te Bern en te Sint-Petersburg werden gehouden, werd
+een programma besproken en vastgesteld voor eene reeks van waarnemingen
+en onderzoekingen, die te gelijker tijd, op daartoe aangewezen punten
+van de poolstreken zouden geschieden, met het doel om gedurende
+een geheel jaar de magnetische en meteorologische verschijnselen
+te bestudeeren. Nadat de meeste regeeringen hare goedkeuring aan
+dat programma hadden gehecht, werden veertien stations aangewezen,
+waarvan twaalf rondom de Noordpool en de IJszee, en slechts twee zoo
+dicht mogelijk bij de Zuidpool; en wel een in Nieuw-Zuid-Georgië,
+dat van wege Duitschland zou worden bezet, en een aan Kaap Hoorn,
+dat aan Frankrijk werd toegewezen.
+
+De waarnemingen moesten een geheel jaar duren, van 1 September 1882
+tot 1 September 1883. Al deze verschillende missiën hebben de haar
+aangewezen taak volbracht; en hoe treurig ook de afloop mocht zijn
+van de amerikaansche expeditie onder luitenant Greely, die haar
+standplaats had op het fort Conger aan de Lady-Franklinbaai,
+en die van de vijf-en-twintig personen er achttien door den
+dood verloor,--toch werden alle dokumenten door deze ongelukkigen
+opgesteld en bijeengebracht, behouden en ter beschikking gesteld van
+de amerikaansche regeering.
+
+Behalve de speciale studie van de meteorologie en van het
+aardmagnetisme, was ook aan iedere missie een zeer uitgebreid programma
+voorgeschreven van sterrekundige waarnemingen en van onderzoekingen op
+het gebied der natuurlijke historie: zoölogie, botanie, geologie. De
+vijf leden van de fransche missie wijdden verscheidene maanden aan
+voorbereidende studiën , om zich geheel op de hoogte te stellen van
+de taak, die aan ieder meer bijzonder was toevertrouwd. Er moest ook
+voor woningen worden gezorgd, en men besloot, te Parijs houten hutten
+of barakken te laten maken, volgens een bepaald plan gebouwd, en die
+zonder moeite uit elkander genomen en weder opgezet konden worden.
+
+Een rijksvaartuig, de _Romanche_ onder bevel van den kapitein ter zee
+Martial, die tevens met de opperste leiding der expeditie was belast,
+moest het personeel en het materieel der missie overbrengen. Gedurende
+het jaar, dat de missie aan Kaap Hoorn heeft doorgebracht, hebben de
+officieren van de _Romanche_, die voor dezen tocht bepaaldelijk waren
+uitgekozen, zich onledig gehouden met het doen van hydrografische
+waarnemingen en het in kaart brengen van de eilandengroepen ten zuiden
+van Vuurland; bovendien heeft de _Romanche_ van alle door haar bezochte
+streken belangrijke collectiën op het gebied der natuurlijke historie
+medegebracht, en op haar terugkeer peilingen gedaan.
+
+Het belang der wetenschap stond bij deze geheele expeditie natuurlijk
+op den voorgrond: de romantische en pittoreske zijde der reis moest
+noodwendig op den achtergrond treden. Het ligt dan ook niet in mijn
+plan, de expeditie bij de vervulling harer taak dag voor dag te
+volgen. Maar afgescheiden van zuiver wetenschappelijke kwesties,
+waarvan de behandeling niet te dezer plaatse behoort, kwam het
+mij voor, dat een beknopt verhaal van de lotgevallen der missie,
+sedert haar vertrek uit Frankrijk tot haar terugkomst, ook voor niet
+wetenschappelijk gevormde lezers eenig belang kon hebben. Ik zal mij
+daarbij hoofdzakelijk bepalen tot ons verblijf onder de Vuurlanders.
+
+De _Romanche_ vertrok van Cherbourg den zeventienden Juli 1882; den
+vijfden September daaraanvolgende, des namiddags ten half vijf, voer
+zij de straat van Lemaire binnen; in den namiddag van den volgenden
+dag wierp zij het anker uit in de Oranjebaai, aan de oostkust van het
+schiereiland Hardy, deel uitmakende van het eiland Hoste, ten zuiden
+van Vuurland, op 55° 31' zuiderbreedte en 70° 25' oosterlengte.
+
+
+
+I
+
+
+De Oranjebaai, die in April 1830 door Robert Fitz-Roy, en in Februari
+1839 door den Amerikaan Wilkes was bezocht en beschreven, scheen
+eene geschikte gelegenheid aan te bieden voor de vestiging van onze
+missie, en was dan ook als zoodanig aangewezen, tenzij onvoorziene
+omstandigheden onze installatie daar ter plaatse onmogelijk mochten
+maken: in dat geval moesten wij een geschikter plek opzoeken op het
+in de nabijheid gelegen eiland Hermitte.
+
+Zoodra de _Romanche_ het anker had uitgeworpen, was dan ook ons
+eerste werk aan land te gaan, om eene geschikte plaats voor onze
+nederzetting op te zoeken. Wij behoefden onze eischen niet hoog te
+stellen: een vlak terrein, waarop wij onze barakken konden opslaan;
+voorts de nabijheid van eene rivier of althans van drinkbaar water;
+eindelijk eene geschikte aanlegplaats voor de sloepen die ons materieel
+aan wal moesten brengen en later, bij den terugkeer van de _Romanche_,
+onze gemeenschap met het schip moesten verzekeren. De eerste van
+deze drie voorwaarden bleek niet voor vervulling vatbaar. Overal waar
+zich een vlak terrein bevond, was de grond zoo drassig, dat het zeer
+moeilijk viel daarop te loopen; wij moesten dus een hooger terrein
+kiezen, waar wij de hutten boven elkander zouden kunnen plaatsen,
+hetzij op natuurlijke terrassen, hetzij op kunstmatige platformen
+van boomstammen. Wij aarzelden aanvankelijk in de keus tusschen een
+landpunt, later Pointe Lephay genoemd, en een kleinen heuvel een weinig
+ten noorden van die landpunt. Ten slotte kozen wij dit laatste punt,
+vooral van wege de onmiddellijke nabijheid van eene rivier; en in
+den vroegen morgen van den achtsten September begonnen de werklieden
+der missie, bijgestaan door eene talrijke afdeeling matrozen van de
+_Romanche_ het terrein te ontginnen: welke arbeid de volgende dagen
+ijverig werd voortgezet.
+
+Den zes-en-twintigsten September 1882 werden de eerste waarnemingen
+gedaan, die gedurende een geheel jaar onafgebroken moesten worden
+voortgezet. Eigenlijk hadden zij reeds op den eersten September
+moeten beginnen; maar wij waren eerst op den zesden aangekomen, en
+de sedert verloopen twintig dagen waren volstrekt noodig geweest voor
+onze installatie. Het met dicht kreupelhout en struikgewas begroeide
+terrein moest worden gezuiverd en geëffend, waarbij op sommige plaatsen
+de rots moest worden afgehakt. Nadat de barakken waren opgeslagen,
+moesten de wanden en de zoldering van binnen met een laag vilt, en
+de vloer met linoleum worden bekleed, om zoo veel mogelijk de koude
+en de vocht af te weren.
+
+Met de onderzoekingen betreffende de natuurlijke historie was aanstonds
+een aanvang gemaakt; evenzoo hadden wij al dadelijk kennis kunnen maken
+met de inboorlingen. Reeds den volgenden dag na onze aankomst in de
+Oranjebaai waren verschillende prauwen van boomschors naar het schip
+gekomen; de inboorlingen vroegen om levensmiddelen en voornamelijk
+scheepsbeschuit, en boden in ruil daarvoor eenige produkten hunner
+kinderlijke nijverheid aan, zoo als halskettingen van beenderen of
+schelpen, beenen punten van harpoenen en dergelijken. Deze Vuurlanders
+schenen in het minst niet ongerust of verbaasd over onze verschijning:
+veel meer trachtten zij zoo veel beschuit, brood of andere spijzen
+te krijgen als maar mogelijk was. Zij vroegen noch om brandewijn,
+noch om tabak, waarmede zij waarschijnlijk geheel onbekend waren;
+oude kleeren namen zij ook gewillig aan, maar toch was het hun
+hoofdzakelijk om eetwaren te doen.
+
+Het is niet gemakkelijk, met juistheid den eersten indruk weer te
+geven, dien de verschijning van deze inboorlingen op ons maakte. Naar
+het scheen zonder eenig wantrouwen of vrees te koesteren, kwamen
+zij ons bezoeken of liever om voedsel vragen, in hunne kano's van
+boomschors, allen, mannen en vrouwen, ouden en jongen, geheel naakt of
+hoogstens bekleed met een stuk otter- of zeehondenvel, dat over hunne
+schouders was geworpen. Gedurende onzen overtocht hadden wij alles
+gelezen wat vroegere zeevaarders, zoo als Weddell, Fitz-Roy, Darwin,
+Wilkes, over de bewoners van Vuurland geschreven hadden; wij wisten
+dus dat zij, naar de eenstemmige verklaring van al deze schrijvers,
+ongeveer op den allerlaagsten trap van menschelijke ontwikkeling
+staan. Zoodra wij de Vuurlanders zagen, meenden wij hen dan ook te
+kennen, en zochten wij reeds naar de voornaamste karaktertrekken,
+door de vroegere onderzoekers aangewezen. Onze verrassing was dus
+minder groot dan zij anders geweest zou zijn; vooral verwonderde
+het ons dat wij geen woord van hunne taal verstonden, hoewel wij
+ijverig de woordenlijst van Fitz-Roy en de taalkundige mededeelingen
+van andere schrijvers hadden bestudeerd. Het eenige woord dat wij
+verstonden was het woord _beschuit_, dat zij _biskit_ of _biskir_
+uitspraken en dat als in hun mond bestorven lag. Pogingen om uit te
+maken met welken stam wij eigenlijk te doen hadden, waren aanvankelijk
+ten eenemale vruchteloos.
+
+Eerst den volgenden dag, nadat wij de inboorlingen bij herhaling in
+hunne hutten hadden bezocht en nauwkeurig gelet op een zeker aantal
+woorden, die zij telkens gebruikten, kwamen wij tot de zekerheid dat de
+aan de Oranjebaai gevestigde stam dezelfde was, waaraan Fitz-Roy den
+naam van Tekinika geeft. Onze eerste gesprekken met deze inboorlingen
+werden grootelijks vergemakkelijkt omdat een hunner eenige woorden
+engelsch verstond en sprak. Hij zeide Jack te heeten, had eene vrouw
+en twee kinderen bij zich en had in zooverre iets voor boven zijne
+stamgenooten, dat hij een mondvol engelsch verstond; voor het overige
+verkeerde hij in even ellendigen toestand als alle anderen. Hij ontving
+ons in zijne hut met de grootst mogelijke koelheid; hij antwoordde vrij
+vlug op de eerste vragen die wij tot hem richtten, maar bleef weldra
+hardnekkig zwijgen, hetzij uit vermoeidheid, hetzij uit wantrouwen,
+of om welke reden ook. Over het algemeen was er een merkwaardig
+verschil tusschen de manier van doen van deze Vuurlanders, als zij in
+hunne prauwen langs de _Romanche_ dobberden, en als wij hen aan land
+in hunne hutten bezochten. Op het water schenen zij in hun element;
+zij waren dan vroolijk en opgewekt, praatziek en familiaar tot lastig
+wordens toe; aan land daarentegen was hunne houding wel niet vijandig,
+maar toch teruggetrokken, wantrouwend, gedwongen, als van lieden wien
+het hindert door vreemden bespied te worden. Verschillende redenen
+kunnen ter verklaring van deze handelwijze der Vuurlanders worden
+aangewend. Op zee gevoelen zij zich veiliger; kwam er eene botsing,
+dan konden zij zich dadelijk met hunne prauwen uit de voeten maken;
+bovendien was bij hunne bezoeken aan de _Romanche_ hun eigenbelang
+in het spel en deden zij zich zoo gunstig mogelijk voor, om spijzen
+te krijgen, waarnaar zij zoo vurig verlangden. Toen zij zagen dat wij
+ons aan land kwamen vestigen, zonder dat zij vermoeden konden wat ons
+doel was, was het vrij natuurlijk dat zij zich over onze verschijning
+op hun eigen grondgebied ongerust maakten en van onze tegenwoordigheid
+niets dan overlast vreesden. Dit zijn echter slechts onderstellingen:
+zij hebben hunne gevoelens nooit uitgesproken, en zij bezitten in
+hooge mate het vermogen om hunne gewaarwordingen te verbergen en
+daarvan niets op hun onbewegelijk gelaat te laten blijken.
+
+Op Zondag, 1 October 1882, omstreeks vier uren in den namiddag,
+liep een amerikaansche schoener de Oranjebaai binnen, en wierp
+het anker uit tegenover de missie, naast de _Romanche_. Dit schip,
+dat jaarlijks deze zeeën bezoekt om robben te vangen, verschijnt
+dan in den regel in de Oranjebaai, om water in te nemen en zich van
+brandhout te voorzien. De gezagvoerder had te Punta Arénas, in de
+straat van Magelhaens, hooren spreken van de voorgenomen vestiging
+eener fransche missie aan de Oranjebaai, en kwam nu de hulp van onzen
+geneesheer inroepen voor een zijner matrozen, die ernstig ziek was.
+
+De schoener heette de _Thomas Hunt_; in vijf dagen had de bemanning,
+bij de Diego-Ramirez-eilanden en vooral op het eiland Ildefonso,
+ongeveer driehonderd robben gedood; het hoogste cijfer der op een dag
+gedoode dieren was ditmaal zeventig geweest. Een paar jaren geleden,
+had men op een dag vijfhonderd robben gevangen. De robben worden,
+als zij aan land zijn, omsingeld en dan doodgeschoten, somwijlen ook
+doodgeslagen; de zeer jonge dieren blijven gespaard, maar alle anderen,
+mannetjes en wijfjes zonder onderscheid, gedood. De bemanning van de
+_Thomas Hunt_ bestond uit acht-en-twintig koppen, en er waren zeven
+geweren aan boord. Men doodt de robben enkel om hun vel; zoodra zij
+aan boord zijn gebracht, wordt hun het vel afgestroopt, waarna de
+lichamen in zee worden geworpen. De huid wordt, na ingezouten te zijn,
+naar Engeland verzonden om daar bewerkt te worden; zij levert eene
+bekende en zeer gezochte soort van bont op.
+
+De gezagvoerder van de _Thomas Hunt_ was nu reeds gedurende zeven
+jaren ter robbenvangst gevaren. Hij verklaarde dat die vangst steeds
+minder voordeelen opleverde en dat het getal dezer robben snel afnam:
+hetgeen inderdaad niet te verwonderen is bij de ruwe, moorddadige
+wijze waarop de jagers te werk gaan! Er behoort in waarheid eene
+groote mate van avontuurlijken zin en liefhebberij voor het vak toe,
+om het beroep van robbenjager te kiezen, dat tegenwoordig maar eene
+zeer geringe winst oplevert. Het leven toch dezer robbenvangers
+is alles behalve gemakkelijk of aangenaam. Hun voedsel bestaat,
+voor het grootste gedeelte, uit het vleesch der pingouins, die
+zij dooden of levend vangen; de kapitein van de _Thomas Hunt_,
+die zich ook daarmede tevreden moest stellen, verklaarde mij echter
+dat dit vleesch zeer goed smaakte. De robbenjagers brengen echter
+niet hun geheelen tijd aan boord door. Op hun schip zijn zij aan
+tallooze gevaren blootgesteld; maar nog veel erger is hun toestand,
+wanneer zij, in het belang van de jacht, op een of ander onbewoond
+eilandje moeten achterblijven en daar gedurende weken of maanden op
+de terugkomst van hun schip wachten. Blijft dan het schip langer weg
+dan waarop gerekend was, dan zijn de achtergeblevenen aan de grootste
+ellende ter prooi. De kapitein van de _Thomas Hunt_ had, voor zijne
+aankomst in de Oranjebaai, op het eiland Diego-Ramirez acht mannen
+gevonden, die door eene amerikaansche goëlet daar waren achtergelaten
+om robben te vangen en van levensmiddelen voor drie maanden voorzien,
+maar die nu reeds sedert vier maanden op de terugkomst van hun
+schip wachtten. Hun voorraad was geheel opgeteerd: zij hadden geen
+ander voedsel dan de vogels, die het hun van tijd tot tijd gelukte
+te vangen. De _Thomas Hunt_ had deze ongelukkigen opgenomen en hen
+naar het Beagle-kanaal, naar Ooshooia, gebracht, waar zij aan de
+verzorging van de protestantsche zendelingen waren overgelaten.
+
+Weldra zouden wij zelven met deze zendelingen in aanraking komen:
+tot onze groote verwondering zouden wij in dit wilde, onherbergzame
+land, aan den uitersten uithoek der wereld, beschaafde mannen vinden,
+sedert lange jaren hier gevestigd.
+
+
+
+II
+
+
+In den morgen van den elfden November 1882 wierp eene goëlet, die de
+engelsche vlag voerde, het anker uit tegenover onze hutten. Onze eerste
+gedachte was, dat wij ook nu weder te doen hadden met een robbenjager,
+die hetzij uit nieuwsgierigheid, hetzij om onze hulp in te roepen, ons
+een bezoek kwam brengen. Deze onderstelling bleek evenwel onjuist: eene
+van het schip afgezonden sloep naderde snel onze kleine aanlegplaats:
+zij bevatte twee passagiers, waarvan de een de gezagvoerder van het
+schip moest zijn, terwijl de ander geheel het voorkomen had van een
+engelsch geestelijke. Eenige minuten later zetten die heeren voet
+aan wal, en stelden zich zelven voor: de een was kapitein Willis,
+gezagvoerder van de goëlet _Allan Gardiner_, in dienst van den
+protestantschen zendingspost in Vuurland; de ander was de directeur
+(superintendent) van dien post, de reverend Thomas Bridges.
+
+Voor ons vertrek uit Frankrijk droegen wij kennis van het bestaan dezer
+missie: de post is aangewezen op de kaarten van het zuidelijk deel
+van Vuurland; wij wisten dat wij in geval van nood daar hulp konden
+gaan vragen, en dat de zetel der missie te Ooshooia of Ouchouaya was,
+ongeveer honderd kilometers ten noorden van de Oranjebaai. Daartoe
+bepaalde zich onze kennis van dezen zendingspost.
+
+De heer Bridges deelde ons dadelijk het doel van zijne komst mede. Van
+den kapitein van de _Thomas Hunt_ vernomen hebbende, dat zich aan de
+Oranjebaai eene fransche wetenschappelijke missie bevond, waaraan ook
+een geneesheer verbonden was, kwam hij ons verzoeken, te Ouchouaya
+een onderzoek in te stellen naar eene hevige epidemische ziekte,
+die sedert het begin van het jaar onder de protestantsche missie
+woedde. Een aantal Vuurlanders waren door die moorddadige epidemie
+aangetast, en al de aangetasten waren na verloop van hoogstens vijf
+of zes weken bezweken; de inlanders waren als door een panischen
+schrik bevangen, en het engelsche personeel van de missie begon
+evenzeer te vreezen voor de besmetting eener ziekte, waartegen geen
+geneesmiddelen iets hadden gebaat. Men moet evenwel niet vergeten, dat
+eigenlijke geneeskundige hulp te Ouchouaya niet kon worden verleend,
+want in de omstreeks vijftien jaren dat de kleine engelsche kolonie
+daar gevestigd was, had zij nog nooit een dokter gezien.
+
+Het spreekt van zelf dat het verzoek van den heer Bridges onmiddellijk
+werd ingewilligd; bij gemis van nauwkeurige inlichtingen omtrent den
+aard en den gang der epidemische ziekte die onder de Vuurlanders in
+zijne omgeving woedde, was het volstrekt noodig, de patiënten zelven
+te zien; bovendien waren er onder de gezinnen der zendelingen velen
+lijdende, die zeer gaarne een geneesheer zouden raadplegen. Dien
+eigen avond vertrok ik met den heer Bridges aan boord van de _Allan
+Gardiner_. Het was een heerlijk schoone avond, toen wij koers zetten
+naar het noorden; den volgenden dag was het weer niet minder mooi,
+maar daar de wind in den namiddag geheel ging liggen, moest de goëlet
+overnachten in een kleinen inham, nabij het Beagle-kanaal, niet ver
+van den engelschen zendingspost. Den dertienden November verlieten
+wij des morgens ten negen uren onze ankerplaats, en kwamen twee uren
+later te Ouchouaya.
+
+Op het eerste gezicht maken zij een treurigen, weemoedigen indruk,
+die weinige engelsche huizen, waarvan al de materialen uit Europa zijn
+aangevoerd, daar als neergeworpen in die doodsche sombere wildernis,
+aan dien verloren uithoek der wereld; die eenvoudige huizen,
+ten verblijve strekkende aan de gezinnen der zendelingen, waarvan
+velen kleine kinderen hebben, die nooit een ander vaderland hebben
+gekend. En die indruk wordt er niet beter op als men aan land gaat
+en de inboorlingen ziet, natuurlijk minder wild dan in de omstreken
+van Kaap Hoorn, behoorlijk gekleed, eigenaars van betrekkelijk goed
+ingerichte hutten, somtijds zelfs van netjes onderhouden tuinen;
+maar desniettemin volstrekt niet gelukkiger dan de naakt loopende
+Vuurlanders, die in volle vrijheid met hunne prauwen op de zee
+rondzwerven om hun dagelijksch brood op te sporen. Men zou hier
+inderdaad belangrijke vergelijkende studiën kunnen maken over de
+gevolgen van deze proeven van beschaving op volksstammen in volkomen
+staat van wildheid levende. Is zulk een overgang inderdaad voor hen
+eene weldaad? De vraag mag worden gedaan, zonder iets af te dingen op
+den lof en de bewondering, die het streven verdient van de engelsche
+missie, wier geschiedenis ik hier kortelijk zal mededeelen.
+
+In 1850 besloot Allan Gardiner, kapitein bij de koninklijke engelsche
+marine, naar Vuurland te gaan om te onderzoeken wat er geworden
+was van de inlanders, die in 1832 door Fitz-Roy naar Engeland
+waren overgebracht en twee jaar later weer naar hun vaderland
+teruggevoerd. Gardiner meende, dat het onvergefelijk zou zijn, zich
+verder niet met deze wilden te bemoeien, en de kiemen van beschaving
+en christelijk geloof, door de Vuurlanders van Fitz-Roy onder hunne
+stamgenoten overgebracht, te laten versterven. In 1850 vertrok hij
+uit Engeland, met den heer Williams, geneesheer-zendeling, den heer
+Maidment, architekt, en vier visschers van Cornwallis. In Vuurland
+aangekomen, verlieten zij hun schip, en gingen over in kano's,
+waarmede zij naar eene baai op het eiland Navarin wilden varen,
+waar zij onderstelden dat een der Vuurlanders van Fitz-Roy, die dus
+engelsch verstond, woonde. Op dien tocht landden zij aan eene vlakte,
+waar de inlanders hen zoo vijandig ontvingen en eene zoo dreigende
+houding aannamen, dat zij genoodzaakt waren, zich spoedig weder in
+te schepen. Een hevige storm veroorzaakte daarop groote schade aan
+hunne kano's, waarvan een zelfs geheel verloren ging. Van hunne
+vaartuigen beroofd, namen zij nu de wijk in een verlaten kreek,
+ten zuiden van Vuurland, waar zij, blootgesteld aan de hevige koude
+en met een geringen voorraad van mondbehoeften, van week tot week
+uitzagen of niet een voorbijvarend schip hen redden zou. Naarmate
+de voorraad slonk, werden zij ziek en stierven allen, een voor een,
+den verschrikkelijksten hongerdood. Eenigen tijd daarna vond men hun
+dagboek, waarin men het eenvoudig, hartroerend verhaal van hun lang
+martelaarschap kon lezen tot op den laatsten levensdag van den laatst
+overgeblevene, kapitein Gardiner.
+
+In 1854 werd de _Allan Gardiner,_ in Engeland voor rekening van het
+Genootschap voor de zending in Zuid-Amerika gebouwd, naar Vuurland
+gezonden. Men koos een van de Falklandseilanden, het eiland Keppel,
+om daar een post te vestigen, waarheen men de Vuurlanders, die geneigd
+schenen het Christendom aan te nemen, zou overbrengen om verder hunne
+opvoeding te voltooien. In 1858 werden, onder leiding van den heer
+Pakenham Despard, de eerste Vuurlanders naar die missie gebracht:
+het waren Jemmy Button, een van de Vuurlanders van Fitz-Roy, met
+zijne familie; voorts drie volwassen paren en twee jonge knapen.
+
+Meenende nu het vertrouwen van de Vuurlanders gewonnen te hebben,
+achtten de zendelingen in 1859 het oogenblik gekomen om zich in
+het land zelf dier wilden te gaan vestigen. Onder leiding van den
+heer Philips en van kapitein Fell van de _Allan Gardiner,_ begaven
+zij zich dus naar Woollya, op de kust van het eiland Navarin, waar
+zij aanvankelijk goed werden ontvangen. Maar eenige dagen later, op
+Zondag, 6 November 1859, terwijl zij godsdienstoefening hielden in
+eene tot kapel ingerichte hut, werden zij door de inlanders overvallen
+en allen vermoord. Deze ramp verdoofde evenwel den moed niet van
+de zendelingen, die op het eiland Keppel waren achtergebleven. Een
+vaartuig, uitgezonden om te ontdekken wat er van hunne ongelukkige
+broeders geworden was, keerde terug met den jongen Vuurlander Okokko,
+die geen deel aan den moord had genomen, maar ook niet bij machte was
+geweest om dien te verhinderen. Hij was vergezeld van zijne vrouw,
+en van hem leerden de overgebleven zendelingen de vuurlandsche
+taal, waarin met name de heer Bridges, de tegenwoordige directeur
+der missie, die zich in 1802 op het eiland Keppel bevond, snelle
+vorderingen maakte.
+
+In 1863 keerde de _Allan Gardiner_, die naar Engeland was geweest om
+gekalefaterd te worden, naar het eiland Keppel terug met den reverend
+Stirling; aanstonds werden nu op nieuw betrekkingen aangeknoopt met
+de bewoners van Vuurland zelf. Deze wilden waren ten hoogste verbaasd
+toen zij bespeurden dat de blanken er niet aan dachten, wraak te
+nemen over den voor weinige jaren gepleegden moord aan de zendelingen,
+wier lijken werden teruggevonden en den 11_den_ Maart 1864, met groote
+plechtigheid te Woollya begraven. Sedert dien tijd bracht men naar de
+Falklandseilanden een vijftigtal Vuurlanders, bij groepen van acht of
+tien te gelijk; zij ontvingen daar eenig onderricht, waarna zij naar
+hun land terugkeerden en hunne oude zwervende levenswijze hervatten.
+
+In 1865 nam de heer Stirling vier jonge Vuurlanders, van dertien
+tot achttien jaren, mede naar Europa. Zij bleven zestien maanden
+in Engeland, waar zij zich onderscheidden door hun goed en ordelijk
+gedrag, door hunne scherpzinnigheid en vlugheid van begrip. Een van
+hen stierf op de terugreis, den tweeden April 1867, na eene langdurige
+ziekte: een ander overleed kort daarna den 24_sten_ Juni; een derde
+eindelijk bezweek in Maart 1874.
+
+In 1868 werd een klein station gevestigd te Liwaya, op het
+eiland Navarin, op den zuidelijken oever van het Beagle-kanaal,
+en in Januari van het volgende jaar vestigde de heer Stirling zich
+geheel alleen te Ooshooia, op den noordelijken oever van het kanaal,
+tegenover Liwya. Er was daar eene goede ankerplaats, bosch, water in
+overvloed, en een grond geschikt voor akkerbouw en veeteelt.--In het
+begin van 1870 vestigde de reverend Th. Bridges. die een groot deel
+van zijn leven onder de Vuurlanders op Keppel had doorgebracht en
+die tot superintendent der missie was benoemd, zich te Ooshooia, met
+twee bekeerlingen, waarvan de een een bekwaam timmerman en de ander
+landbouwer was. Hoezeer men met de werkzaamheden zoo veel mogelijk
+spoed maakte, verliepen er toch twee jaren eer het etablissement te
+Ooshooia gereed was.
+
+Wie tegenwoordig te Ouchouaya komt, ziet daar een soort van dorp, met
+een zeker aantal huizen in plaats van hutten, eene kerk, eene school
+en een weeshuis. De heer Bridges heeft eene vuurlandsche grammaire
+vervaardigd en een zeer uitgebreide woordenlijst saamgesteld. Hij
+heeft ook het Evangelie van Lucas in de taal der inlanders overgezet;
+deze vertaling is, in vijfhonderd exemplaren, te Londen gedrukt. Den
+13_den_ Augustus 1881 waren daarvan aan de inboorlingen te Ouchouaya
+twee-en-twintig exemplaren verkocht, tegen een franc vijf-en-twintig
+centimes per stuk. Ook ontvangen de kweekelingen der missie zooveel
+mogelijk onderricht in het engelsch.
+
+De Vuurlanders van Ouchouaya hebben geleerd, hunne akkers en
+tuinen te omheinen, planken te zagen, hutten te bouwen, wegen aan
+te leggen. Men heeft runderen en geiten in hun land ingevoerd;
+zij gaan op europeesche wijze gekleed; in het weeshuis ontvangen
+vijf-en-twintig ouderlooze kinderen verpleging en onderwijs. De
+zendelingen, die geene andere macht hebben dan hunne zedelijke
+meerderheid, zijn de eenige wetgevers, en bijna altijd onderwerpen de
+inboorlingen zich aan hunne uitspraken. Ouchouaya wordt langzamerhand
+een middelpunt, van waar de invloed der zendelingen zich naar alle
+kanten uitbreidt; het is reeds voorgekomen, dat inboorlingen, aan
+de zendelingen persoonlijk geheel onbekend, hulp en bijstand hebben
+verleend aan schipbreukelingen, geheel in strijd met de voorvaderlijke
+overleveringen en gebruiken. In 1882 bedroeg het getal Vuurlanders
+te Ouchouaya omstreeks honderd-vijftig.
+
+Meermalen is de vraag bij mij opgerezen: welke toekomst is voor deze
+missie weggelegd? Ondanks de onvermoeide en volhardende pogingen
+der zendelingen gedurende vijftien jaren, heeft nog maar eene zeer
+kleine minderheid van de inlanders de oude levenswijze laten varen,
+de godsdienst en de gebruiken der beschaafden, voor zoover het gaat,
+aangenomen en zich te Ouchouaya gevestigd. De anderen--dat wil
+zeggen do overgroote meerderheid--komen wel soms enkele dagen te
+Ouchouaya doorbrengen, maar zij blijven er niet. Zij geven verreweg
+de voorkeur aan het vrije, ongebonden, zwervende leven, gaande en
+trekkende naar het hun lust; ondanks de vele ontberingen en den
+honger, waaraan zij bloot staan, verkiezen zij deze onafhankelijke
+levenswijze boven het bestaan van hunne stamgenooten te Ouchouaya, die
+huizen en akkers en tuinen bezitten, veel minder ontberingen kennen
+en tamelijk wel tegen honger gewaarborgd zijn, maar die daarentegen
+ook al de zorgen en beslommeringen ondervinden van het beschaafde
+leven en bovenal dag aan dag geregeld moeten arbeiden. Dit laatste
+is voor den wilde--en niet enkel voor den Vuurlander--een schier
+onoverkomelijk bezwaar. Daar de zorg voor den dag van morgen hem
+vreemd is, kan hij in den arbeid niets anders zien dan eene doellooze,
+ondragelijke slavernij, waaraan hij zich tot iederen prijs poogt te
+onttrekken. Het is volstrekt niets ongewoons, dat een inlander, die
+een of twee jaren te Ouchouaya heeft doorgebracht en door goed gedrag
+en ijverigen arbeid reeds een eigen woning en een akker verkregen,
+op een goeden morgen eensklaps verdwijnt, met achterlating van alles,
+om tot zijne vroegere levenswijze terug te keeren. Zal het gelukken,
+die diep ingewortelde neiging te overwinnen en de onrustige nomaden
+aan vaste woonplaatsen en geregelden arbeid te gewennen? Nog meer:
+zal ook hier de plotselinge, geheel onvoorbereide overgang van den
+laagsten trap der barbaarschheid tot de vormen en uiterlijke gewoonten
+en gebruiken eener hoog ontwikkelde beschaving geen verderfelijken
+invloed uitoefenen op de inlanders zelven, en zal men hen niet,
+als zoo vele stammen in Noord-Amerika en op de Zuidzee-eilanden,
+zien wegkwijnen en uitsterven? Reeds nu is de sterfte te Ouchouaya
+veel grooter dan elders.
+
+
+
+III
+
+
+Met groote spanning werd, ook aan de Oranjebaai, de zesde December
+tegemoet gezien. Dien dag zou de overgang plaats hebben van de planeet
+Venus langs de zonneschijf; en om dit verschijnsel goed waar te
+nemen, waren onder anderen uit Frankrijk, acht speciale missiën naar
+Amerika vertrokken. Uit een astronomisch oogpunt was de zuidelijke
+punt van den archipel van Kaap Hoorn zeker de meest geschikte plaats
+voor waarneming; maar men had dat punt niet durven opnemen onder de
+aanvankelijk uitgekozen stations, uithoofde van de zeer geringe kans
+op goed weer in de maand December. Om echter van de gelegenheid,
+indien zij zich toch mocht aanbieden, gebruik te kunnen maken,
+was de missie naar Kaap Hoorn voorzien van de noodige instrumenten,
+voor het gadeslaan van den overgang der planeet.
+
+De zesde December was een regenachtige dag, en reeds des morgens
+hield men het voor onmogelijk, het verschijnsel van den overgang van
+Venus waar te nemen. Toch was op het bepaalde uur ieder op zijn post,
+bereid om de hem aangewezen taak te vervullen; en zie--op het juiste
+oogenblik helderde de hemel op en vertoonde zich de zon. De operatie
+gelukte zoo goed mogelijk, en er was dien dag feest in onzen kring.
+
+Wij waren toen in het langst van de dagen, in het midden van den zomer
+van het zuidelijk halfrond. Maar aan Kaap Hoorn is er eigenlijk geen
+zomer, of althans geen warm jaargetijde. In December 1882, een der
+minst koude maanden van het jaar, was de temperatuur gemiddeld +7° 9;
+in Juni, dat wil zeggen in de koudste maand, daalde de thermometer
+niet beneden -2° 2. Hieruit blijkt, dat het grootste verschil van
+temperatuur niet meer dan even vijf graden bedraagt. Voornamelijk
+hieraan zal wel het mislukken van onze proeven van groenten-kultuur
+zijn toe te schrijven, waartoe trouwens ook de gesteldheid van
+den grond niet medewerkte. De bodem bestond toch hoofdzakelijk uit
+moeras of veen; en waar een dunne laag teelaarde gevonden werd, was de
+grond zoo doorwoeld met wortels, dat eene ontginning groote bezwaren
+opleverde: nog daargelaten dat ook deze terreinen zoo vochtig waren,
+dat wij diepe slooten moesten graven om het water af te voeren. Toch
+zochten wij in een naburig boschje een terrein van beperkten omvang
+uit, om daarop eene proef te nemen. Na den grond van wortels te
+hebben gezuiverd en om het terrein in het vierkant greppels te hebben
+gegraven, zaaiden wij daarop verschillende groenten: boonen, erwten,
+kool, salade, radijs, peterselie enz., maar geen van deze groenten
+bracht het tot rijpheid.
+
+Toch verbouwt de honderd mijlen meer noordelijk gelegen engelsche
+missie, voor hare eigen behoefte, met vrij goeden uitslag,
+aardappelen, kool en wortelen, en hebben de inlanders vrij uitgestrekte
+moestuinen. Maar dit resultaat is niet verkregen dan ten koste van
+ontzaglijken arbeid voor de ontginning en de drooglegging van het
+terrein; daarenboven is de grond langs het Beagle-kanaal veel beter
+voor bebouwing geschikt dan aan de Oranjebaai.
+
+Was de zomer niet gunstig voor onze kweekerij en bracht dit jaargetijde
+al haast evenveel dagen van regen, sneeuw en hagel als de winter,
+zoo droeg toch de lengte der dagen, de bloeitijd der planten, de
+betrekkelijke gemakkelijkheid van tochtjes en uitstapjes er toe bij,
+om ons de zomermaanden te doen waardeeren. In dezen tijd des jaars,
+gedurende de langste dagen, kwam de zon ten twee uren na middernacht
+op, en ging eerst ten tien uren 's avonds onder; en de korte tijd
+tusschen zons onder- en opgang was veeleer eene lange schemering dan
+een eigenlijke nacht.
+
+Men kan zich moeilijk voorstellen, met hoeveel bezwaren het maken
+van uitstapjes en zelfs van eenvoudige wandelingen, in den omtrek
+van de Oranjebaai gepaard gaat. Nergens is een spoor van een weg of
+zelfs maar van een pad te ontdekken. Langs het strand is het eene
+opeenstapeling van rotsblokken en groote steenklompen, waartegen
+men met behulp van handen en voeten moet opklauteren, of waarlangs
+men zich moet laten afglijden. In het binnenland moet men zich al
+kruipend een weg banen door oerwouden in miniatuur, waar men elk
+oogenblik neerploft in uitgeholde, verrotte boomstammen, die met hun
+bekleedsel van mos en woekerplanten schijnbaar eene vaste oppervlakte
+vormen, maar bezwijken zoodra men er den voet op zet. Dan weer moet ge
+door poelen en moerassen waden of over dicht ineengestrengeld doornig
+kreupelhout loopen dat als een harnas den bodem bedekt. Geen wonder
+dan ook, dat wij onze meeste tochtjes te water maakten. Moesten wij
+echter het binnenland bezoeken of een berg beklimmen, dan schoot er
+niets anders over dan te voet te gaan, vergezeld van eenige matrozen,
+die de noodige levensmiddelen droegen, want op de Vuurlanders viel
+niet te rekenen: in den zomer na onze komst, die het meest geschikte
+seizoen was voor uitstapjes, waren wij nog niet met de inlanders op
+genoegzaam vertrouwelijken voet.
+
+Een van onze belangrijkste voetreizen was die naar de Bourchierbaai,
+op de westkust van het schiereiland Hardy, alzoo aan den zoom van
+den Stillen-oceaan.
+
+Den 25_sten_ Januari 1883, des morgens omstreeks vijf uren, vertrokken
+wij met prachtig weer, van de missie: wij waren met ons vijven,
+waaronder twee dragers, en richtten ons in rechte lijn naar het
+westen. Na eene korte halt halfweg, te midden van een bekoorlijk
+berkenboschje, kwamen wij ten elf uren aan de baai Bourchier. Wij
+hadden slechts tweehonderd el behoeven te stijgen, en de tocht had
+zich door geen enkel incident gekenmerkt. Toen wij naar het ruime,
+fraaie strand afdaalden, vonden wij stukken hout, half in het zand
+begraven en blijkbaar sedert lang aan weer en wind blootgesteld; bij
+nader bezien, bleken het overblijfselen van een schip, dat op deze
+onherbergzame kust was vergaan. En deze ontdekking was niet de eenige
+van dien aard: dikwijls genoeg vonden wij wrakhout langs het strand,
+als ten spot van den naam, dien de Oceaan hier draagt.
+
+Deze weemoedige tropeeën der verdelging pasten overigens volkomen
+bij het woeste en toch grootsche voorkomen van dit onherbergzaam
+strand. Hier zoekt men te vergeefs naar sporen van menschelijke
+woningen: niets dan eene grillig gevormde kust, omzoomd door steile
+heuvelen met berken begroeid, die naarmate zij hooger groeiden,
+door den fellen wind meer naar het westen waren overgebogen; voorts
+bochtige, smalle kreeken, ingesloten tusschen hooge, loodrechte
+rotswanden, langs wier voet de golven klotsten en brandden: in een
+woord een grootsch, aangrijpend, wild landschap.
+
+Wij besteedden den ganschen dag met het onderzoek van het terrein,
+van de geologische gesteldheid en formatie der rotsen en der vele
+kleine inhammen, die als het ware eene voortzetting van de baai en
+voor vaartuigen ontoegankelijk zijn. In een dezer kreeken vonden wij
+overblijfselen van een schip dat, voor zoo ver wij konden nagaan, eerst
+voor korten tijd hier schipbreuk had geleden: eene bijna ongeschonden
+ton, eene groote hoeveelheid rotting; in eene andere ontdekten wij
+een groot stuk hout, dat met beeld- en snijwerk was versierd, en
+blijkbaar tot den spiegel van een of ander schip had behoord.
+
+Het was natuurlijk niet mogelijk, bij dezen en bij dergelijke tochten
+kampementsartikelen mede te nemen, waaraan wij anders wel behoefte
+hadden, voornamelijk aan eene tent, waarin wij konden overnachten. Wij
+trachtten nu in een klein boschje, op een der heuvelen langs de baai,
+eene hut te bouwen op de manier der inlanders. Men behoeft daartoe
+slechts eenige boomstammen af te kappen, die met het dikste einde
+in den grond te steken en met de punten naar elkander te buigen,
+zoodat aan den top van deze soort van loofhut eene kleine opening
+gelaten wordt. De inlanders zorgen steeds dat het vuur in hunne hutten
+brandende wordt gehouden; wij hadden ook gaarne vuur aangemaakt, maar
+wij zouden door den rook zijn gestikt; wij richtten dus naast onze
+hut een kleinen brandstapel op, die rook in overvloed gaf, maar geen
+warmte. Wij ondervonden hier op nieuw, hoe onbeholpen de beschaafde
+mensch is, als hij over geene andere hulpmiddelen kan beschikken dan
+die de natuur hem aanbiedt; de wilde weet zich daar vrij wat beter
+van te bedienen en overwint zonder eenige moeite allerlei bezwaren,
+waarvoor de wetenschappelijk ontwikkelde, fijn beschaafde blanke
+radeloos blijft staan.
+
+Onze nacht was verre van aangenaam, maar duurde gelukkig kort:
+om drie uren was het klaar dag en daalden wij naar het strand af,
+waar wij verder den morgen doorbrachten. Na in eene kleine vallei
+tusschen de zandduinen te hebben ontbeten, aanvaardden wij omstreeks
+één uur de terugreis, nog steeds begunstigd door het heerlijkste weder;
+de warmte hinderde ons zelfs bij het beklimmen der heuvelen.
+
+Het spreekt van zelf dat ik geen verslag kan geven van al onze tochtjes
+te land en te water in den omtrek van de Oranjebaai; slechts van een
+enkel watertochtje zal ik nog even spreken, om een denkbeeld te geven
+van dergelijke uitstapjes.
+
+In den vroegen morgen van zaterdag, den derden Februari 1883,
+vertrokken twee leden van de missie, met den praeparator van het
+Museum, vier matrozen en een Vuurlander, Jonathan genaamd, die een
+weinig engelsch sprak, in eene sloep van de Oranjebaai. Wij zetten
+koers naar het noorden: ons doel was, zoo nauwkeurig mogelijk de
+oevers op te nemen van de Packsaddle-baai, de Tekinika-Sound en de
+Ponsonby-Sound. Wij hadden voor drie à vier dagen levensmiddelen bij
+ons; onze Vuurlander moest ons de noodige inlichtingen geven en ons
+als tolk dienen in het zeer waarschijnlijke geval dat wij inlanders
+zouden ontmoeten, die wij niet kenden.
+
+Het weer was prachtig: er was geen wolkje aan den hemel te zien, en
+de zee was zoo glad als een spiegel. Omstreeks elf uur hielden wij
+stil om ons ontbijt te gebruiken op een klein steenachtig strand, in
+de Packsaddle-baai, tegenover het eiland van denzelfden naam. Even na
+den middag gingen wij weer aan boord en voeren langs de Tekinika-Sound,
+waarna wij herhaaldelijk aan land gingen om de rotsen te onderzoeken en
+fragmenten van den steen mede te nemen. Tegen den avond bereikten wij
+den ingang van Ponsonby-Sound, waar wij de sloep op den oever haalden
+en op het strand overnachtten, aan den voet van boschrijke heuvelen.
+
+Den volgenden morgen ten zes uur werd de sloep weer in zee gelaten
+en voeren wij verder noordwaarts. Kort daarna, langs een eilandje
+varende, waar wij tusschen de rotsen verscheidene inlanders meenden
+te bespeuren, ontmoetten wij eene prauw vol Vuurlanders, die aanstonds
+onze aandacht trokken. Een hunner, een man van omstreeks veertig jaar,
+had zijn gezicht geheel zwart gemaakt; de anderen hadden ook zwarte
+strepen op hun gelaat, en allen hadden boven op het hoofd eene soort
+van tonsuur, waar het haar zeer kort was afgeknipt. Door tusschenkomst
+van Jonathan vroegen wij inlichting aan den man met het zwarte gezicht;
+en deze, Oufhtaradeka genoemd, deelde ons mede, dat allen in den
+rouw waren over zijne vrouw, die weinige dagen geleden gestorven
+was. Op mijn verzoek verklaarde de weduwnaar zich aanstonds bereid,
+mij naar het graf zijner vrouw te geleiden. Hij stapte mitsdien over
+in onze sloep, en bracht ons naar een klein eilandje in de nabijheid.
+
+Het graf bevond zich nabij eene oude, onbewoonde hut, waarachter men
+tusschen de struiken het spoor van een pad zag. Op een hoogte van
+omstreeks zes el zag men een soort van kuil, omstreeks twee el lang
+en breed en twintig duim diep. De bodem bestond hier uit gruis van
+schelpen; de randen van den kuil waren geheel begroeid. Oufhtaradeka
+wees ons de plek waar zijne vrouw begraven lag. De bovenste laag
+schelpen werd weggeruimd; daaronder vonden wij eenige groene
+berkentakken, en vervolgens een soort van afdak van boomstronken
+en schors, waaronder het lijk lag, dat geheel gewikkeld was in oude
+kleeren, vermoedelijk van matrozen afkomstig, en die met een riem van
+robbevel om het lichaam waren vastgemaakt. De weduwnaar maakte dien
+riem los, en wij zagen nu het geheel naakte lijk eener jonge vrouw,
+die met de voeten naar het noorden lag en geen andere versierselen
+droeg dan een ring van robbevel om de enkels.
+
+Juist toen ik mij gereed maakte eene fotografie van deze plek te nemen,
+verschenen drie prauwen met Vuurlanders, waaronder zich een zekere
+Athlinata bevond, van wien Jonathan bij herhaling gesproken had,
+als van iemand die een zeer grooten invloed uitoefende en die zijn
+persoonlijke vijand was. Naar Jonathan verzekerde, was Athlinata--een
+prachtexemplaar van een wilde, die tegenover ons eene bijna uitdagende
+houding aannam,--ook jegens de missie aan de Oranjebaai zeer vijandig
+gezind. Wij oordeelden het voorzichtiger van de voorgenomen fotografie
+af te zien, en scheepten ons weder in.
+
+Tegenwind verhinderde ons verder noordwaarts te stevenen; ook maakten
+wij ons ongerust over de verhalen van Jonathan, die beweerde dat
+Athlinata van onze afwezigheid wilde gebruik maken om de missie
+aan te vallen. Wij besloten daarom terug te keeren, en brachten den
+nacht door in een der baaien van Ponsonby-Sound, op een verrukkelijk
+schoon strand, door bosschen omzoomd en bezet met eenige lichte, van
+boomtakken opgeslagen hutten. Den volgenden morgen voeren wij naar
+het eiland Packsaddle, waar wij te vergeefs naar robben uitzagen,
+die, toch zooals Jonathan verzekerde, hier zeer talrijk waren.
+
+Na aan den ingang van de Tekinika-Sound te hebben overnacht, kwamen
+wij den volgenden morgen omstreeks acht uur aan de missie terug. De
+praatjes van Jonathan bleken ongegrond: onze achtergelaten landgenooten
+waren door niemand aangevallen of verontrust geworden.
+
+
+
+VI
+
+
+Ik acht het oogenblik gekomen om mijn lezers meer nauwkeurig bekend
+te maken met de inlanders, van wie ik tot hiertoe slechts in het
+voorbijgaan gesproken heb, en omtrent wie wij tot dusver niet dan
+onvolledige en onnauwkeurige berichten ontvingen. Wij hebben deze
+menschen zoo nauwkeurig mogelijk en geheel onbevooroordeeld bestudeerd,
+en ons best gedaan om zoo veel in ons vermogen was, ons te hoeden
+voor verkeerde oordeelvellingen en vergissingen, waaraan men bij de
+waarneming der zeden en gewoonten van een geheel wilden volksstam
+zoo licht blootstaat. Wat wij te zeggen hebben betreft uitsluitend
+de levenswijze der Vuurlanders: anthropologische en ethnografische
+kwesties blijven buiten bespreking. Wij zullen ons dus ook niet
+verdiepen in de vraag, van waar deze eilanders afkomstig zijn, en
+of zij inderdaad, zoo als men gezegd heeft, zijn te beschouwen als
+de verbasterde overblijfselen van een amerikaansch volk, dat door
+overmachtige vijanden verdreven en naar dezen uithoek der wereld
+terug gedrongen zou zijn.
+
+Onder den naam van Vuurlanders verstaan wij thans alleen de bevolking
+van den archipel van Kaap Hoorn. Het is duidelijk, dat de twee andere
+stammen, die de landen in den omtrek van de Straat van Magelhaens
+bewonen, de Alakalouf op de westkust, en de Ona in het eigenlijke
+Vuurland, evenzeer aanspraak op den naam van Vuurlanders hebben; maar
+daar wij met deze stammen niet in aanraking zijn geweest, kunnen wij
+ook niet van hen spreken.
+
+De Vuurlander van de Oranjebaai en de omstreken van Kaap Hoorn woont
+van alle ons bekende menschenrassen, het dichtst bij de zuidpool,
+al is hij daarvan nog door eene wijde zee gescheiden. Hij behoort tot
+den stam der Tekinika, volgens Fitz-Roy, of der Yaghane, volgens de
+tegenwoordige engelsche zendelingen. Al wat de eerste reizigers, die
+hen voor ruim anderhalve eeuw bezochten, van de inlanders verhalen, is
+nog volkomen waar. Alleen zijn die berichten onvolledig, en verdiepen
+de schrijvers zich vaak in gissingen, verklaringen en theorieën,
+waarvan de onhoudbaarheid thans algemeen erkend wordt.
+
+De Vuurlander van Kaap Hoorn heeft niet, als de bewoner der
+noordelijke streken, weten gebruik te maken van hetgeen zijn land
+hem kon aanbieden om zijn leven te veraangenamen. Hij heeft noch
+kleeding, noch huis, noch voorraad. De robbehuid of de mantel van aan
+elkaar gehechte kleine ottervellen, die hij over de schouders werpt
+om zich eenigermate tegen de kou te dekken, kan kwalijk den naam van
+kleedingstuk dragen. De loofhut, die hij binnen een paar uren aan den
+oever opricht, om daarin naast het vuur neergehurkt, te overnachten,
+heeft niets gemeens met een huis, hoe eenvoudig ook. Hij leeft weken
+lang van het vleesch van walvisschen of robben, maar denkt er niet
+aan om het te bewaren of er een voorraad van te verzamelen. Daar deze
+levenswijze dubbel vreemd schijnt in een koud land, waar de gemiddelde
+temperatuur niet hooger is dan 5° (7° 17 in den zomeren 3° 56 in den
+winter), is eene nadere toelichting niet overbodig.
+
+Kleeding, in den gewonen zin van dat woord, kent, zoo als ik zeide,
+de Vuurlander niet. De vrouwen alleen dragen iets, dat men een
+kleedingstuk zou kunnen noemen, namelijk een driekant lapje van
+ottervel, zoo groot als een hand, dat aan een dunnen riem tusschen
+de dijen hangt, en dat zij nooit afleggen. Ik moet evenwel hierbij
+voegen, dat het besef van kuische schaamte hun niet vreemd is, vooral
+niet aan de vrouwen, zoo als ik meermalen in de gelegenheid was op
+te merken. De jonge meisjes maken met een soort van wit krijt strepen
+op haar gelaat: dat is haar eenige koketterie.
+
+De Vuurlanders bewonen nooit dan zeer tijdelijk dezelfde hut: het is
+dus niet vreemd, dat zij niet veel arbeid besteden aan een verblijf
+dat zij na weinige dagen, misschien zelfs reeds den volgenden morgen,
+weer zullen verlaten. Eenige zware takken of boomstammen, zoo in den
+grond gestoken dat zij elkander van boven raken; enkele handen vol
+bladeren om de opengebleven gaten zoo goed mogelijk dicht te stoppen:
+ziedaar de bouwstoffen voor eene vuurlandsche hut. De grond daarbinnen
+wordt haastig plat getrapt, om daarop het vuur over te brengen en te
+onderhouden, dat in de prauw brandde: en de woning is gereed. Somwijlen
+hebben wij grooter en beter tegen den regen gedekte hutten gezien, maar
+de constructie is altijd dezelfde. Daarentegen zijn er ook familiën,
+voor wie zelfs zulk eene hut nog te veel is, en die zich eenvoudig
+aan den voet van eene rots legeren, rondom een vuur, dat de wind en
+de regen telkens dreigen uit te blusschen. Bedden, in welken vorm ook,
+zijn ten eenemale onbekend: de Vuurlander slaapt op den blooten grond,
+hoogstens met wat gras of bladeren bedekt.
+
+Niet minder onbekend is hem de zorg voor de naaste toekomst. Hij leeft
+letterlijk van den eenen dag op den anderen, van hetgeen de jacht of
+de vischvangst hem oplevert. Hij heeft ook geene andere bezigheid dan
+deze: als hij niet jaagt of vischt, zijne prauw timmert of herstelt,
+of hout hakt voor zijn vuur, dan slaapt hij. Natuurlijk zal men vragen,
+hoe zij het dan aanleggen, als zij, hetzij van wege het jaargetijde,
+hetzij door ziekte, niet kunnen jagen of visschen, en ook geen
+schelpen opzoeken, en zij niet het voorrecht hebben gehad, om langs
+het strand een dooden rob of een gestranden walvisch te vinden? En
+het is niet tegen te spreken, dat in den winter, wanneer het soms
+dagen lang achtereen blijft sneeuwen, zich zulke gevallen kunnen
+voordoen. De ongelukkige Vuurlanders blijven dan in hunne hutten,
+die zij niet verlaten dan om in het naaste bosch brandhout te hakken:
+roerloos hurken zij om het vuur en trachten in den slaap hun honger
+te vergeten. Nijpt de honger te fel, dan trachten zij dien te stillen
+door de wortels te eten van de _Armeria magellanica_, die zij langs
+het strand opgraven, maar die hoegenaamd geen voedsel bevatten. Echter
+duren zulke ongelukkige omstandigheden nooit langer dan drie of vier
+dagen: de inlanders behoeven dus niet te bezwijken, al hebben zij het
+hard te verantwoorden en al vermageren zij snel, vooral wanneer die
+vastendagen met korte tusschenpoozen terugkeeren. Maar ten eenemale
+onwaar is het, wat door oudere en nieuwere schrijvers verhaald wordt,
+dat de Vuurlanders menscheneters zouden zijn, en dat zij met name
+hunne oude vrouwen zouden doen stikken, om ze dan in tijd van gebrek
+te eten. Hoe veel zij ook van den honger mogen te lijden hebben, nooit
+verslinden zij elkander. Zij zijn zoo weinig kannibalen, dat zij zelfs
+hun verslagen vijanden niet eten: het gebeurde met de protestantsche
+zendelingen te Woollya, waarvan wij boven gesproken hebben, is daarvan
+een bewijs: men vond de lijken van die zendelingen geheel ongeschonden.
+
+Opmerkelijk is de invloed, dien de grijsaards in het gezin uitoefenen
+en de soort van vereering, die men voor hen koestert. Dit is een
+eigenaardig verschijnsel, niet gemakkelijk met juiste woorden
+te omschrijven. Uit de feiten die wij hebben kunnen waarnemen,
+blijkt de volkomen onafhankelijkheid van de bejaarde hoofden der
+gezinnen, zoo mannen als vrouwen:--deze laatsten natuurlijk alleen
+ingeval de man overleden is. Zij doen geheel wat zij goed vinden en
+niemand maakt daar eenige aanmerking op. Zij hebben altijd eenige
+kinderen of kleinkinderen bij zich, die hun zeer onderdanig zijn
+en al hunne bevelen uitvoeren. Toch kan men niet zeggen, dat zij,
+als bij de patriarchale organisatie der familie, met het oppergezag
+zijn bekleed. De zoon, die niet met zijn vader overweg kan, scheidt
+zich af, en trekt met eenige vrienden naar elders, waar hij door de
+tegenwoordigheid van zijne ouders in zijne bewegingen niet belemmerd
+wordt. De meest kenmerkende karaktertrek van dit zonderlinge volk is
+hun hartstochtelijke liefde voor wat zij vrijheid noemen en hun afkeer
+van elken dwang. Dit dierlijke, echt barbaarsche instinkt wordt alleen
+beperkt door de banden der familie, die sterk genoeg zijn om alle
+leden van dezelfde familie, ook al leven zij van elkander verwijderd,
+elkander te hulp te doen komen, en zelfs bij deze wilden het besef
+te wekken van solidariteit en een hoogere wet boven de individueele
+willekeur. Ook hier blijkt op nieuw, dat de familie de bakermat
+der maatschappij en de grondslag van alle geordende menschelijke
+samenleving is.
+
+De arbeid is zeer nauwkeurig tusschen de beide geslachten
+verdeeld. Alle arbeid, die spierkracht en lichamelijke inspanning
+vordert, komt ten laste van de mannen: zij hakken en vervoeren het
+brandhout; zij bouwen de hutten en maken de prauwen, waarmede zij
+ter robbenvangst gaan; zij vervaardigen de harpoenen, waarmede zij de
+robben dooden, de slingers, die zij ook gebruiken op de otterjacht:
+bij welke laatste zij ook door hunne honden geholpen worden, die in
+de holen en gaten doordringen, waarin de otter zich verschuilt.
+
+De vrouwen verrichten wat wij de huiselijke bezigheden zouden kunnen
+noemen: bij de eb gaan zij langs het strand mosselen en andere
+schelpdieren zoeken; zij bereiden en koken de spijzen; zij maken
+het vuur aan; zij zorgen voor den noodigen voorraad van drinkwater;
+zij vlechten korven van riet en touwen voor het vastmaken der
+prauwen; zij vervaardigen de halskettingen van doorboorde schelpen
+of fragmenten van vogelbeenderen. Ook gaan zij uit visschen in hare
+prauw, waarbij zij zich bedienen van een hengel, waaraan een mossel
+of een stuk visch bevestigd is: zoodra de visch die prooi inslikt,
+halen zij hem ijlings naar boven. Ook visschen zij, met behulp van een
+soort van lange houten vorken, verschillende schelpen, zelfs op vrij
+aanmerkelijke diepte. Tot de taak der vrouwen behoort ook het roeien
+of liever het pagaaien der prauwen: dit is volstrekt geen zwaar werk,
+want de van boomschors vervaardigde prauwen zijn zeer licht, even als
+de riemen zelven. Bij al deze verschillende werkzaamheden leggen de
+vrouwen eene groote mate van bekwaamheid aan den dag.
+
+De prauw, bijna voor den Vuurlander het eenige voorwerp dat hij niet
+missen kan, is zeer licht en volkomen zeewaardig, maar heeft het
+groote gebrek dat zij maar zeer kort duurt. Eene goede prauw houdt
+het gemiddeld niet langer dan zes maanden uit. De mannen vervaardigen
+de ranke boot, maar de vrouwen zorgen voor het onderhoud, voor het
+herstellen van gebreken, het dichten van gaten en wat daar verder toe
+behoort. De zorg voor de prauw rust overigens op alle leden des gezins,
+op de mannen zoowel als op de vrouwen. Het lot van eene vuurlandsche
+familie, die op zee haar kano verloren heeft, is al zeer treurig:
+de ongelukkigen zouden dan vaak op eene of andere kale rots, den
+hongerdood moeten sterven, wanneer hunne buren of bekenden, ongerust
+over hunne lange afwezigheid, hen niet gingen opzoeken en redden.
+
+De vrouwen alleen kunnen zwemmen, hetgeen zeker zeer zonderling
+is voor eene bevolking, die een groot deel van haar leven op zee
+doorbrengt. Men begrijpt ter nauwernood, hoe de Vuurlanders, zonder te
+kunnen zwemmen, aan de vele gevaren ontsnappen, waaraan zij telkens
+zijn blootgesteld, vooral bij tochten die verscheidene dagen duren
+en waarop zij lichtelijk door storm kunnen worden overvallen of met
+onstuimige zeeën hebben te kampen. Zij moeten wel een groot vertrouwen
+stellen in hunne prauwen; bovendien mag men als zeker aannemen, dat
+velen hunner op zee verongelukken: gedurende ons verblijf hoorde ik
+althans herhaaldelijk spreken van menschen, die hun dood in de golven
+hadden gevonden.
+
+Hoewel zij zeer goed kunnen zwemmen, gaan de vrouwen echter zelden
+voor haar genoegen te water: doorgaans bestaat daartoe eene bepaalde
+aanleiding, bij voorbeeld, als zij een vogel moeten gaan halen, dien
+zij van den oever met een steenworp gedood hebben. Meermalen echter,
+als het weer betrekkelijk zacht was, heb ik de vuurlandsche vrouwen
+een bad zien nemen en naar hartelust in het water rondspartelen. Het is
+echter niet waar, wat sommige schrijvers beweren, dat zij veroordeeld
+zijn om te duiken, ten einde zeeëgels te vangen: daartoe bedienen zij
+zich van een eenvoudiger middel, en wel van de bovengenoemde houten
+vorken, aan een langen stok bevestigd.
+
+Ook de kinderen hebben in het gezin de hun aangewezen taak te
+vervullen. De kleine jongens nemen al spoedig deel aan de werkzaamheden
+van hun vader, terwijl de meisjes haar moeder behulpzaam zijn. Het
+heeft zeer mijne aandacht getrokken, dat de kinderen nooit mishandeld
+worden; veeleer worden zij bedorven door hunne ouders, die zeer
+veel van hen houden, al is het niet de gewoonte hen te liefkoozen,
+zoo als men dat vaak in Europa ziet.
+
+Voor zoover ik heb kunnen nagaan, hebben de Vuurlanders geenerlei soort
+van eeredienst; zelfs is er, naar men zegt, in hunne taal geen woord
+om daarmede eene godheid, welke ook, aan te duiden. Toch vertoonen
+zij sporen van eene soort van doodendienst: hoogst ongaarne spreken
+zij van hun dooden, en die weerzin gaat, althans tegenover vreemden,
+zoo ver, dat men niet dan met de grootste moeite de namen van hun
+overleden bloedverwanten, zelfs van hun vader en hunne moeder,
+vernemen kan. Misschien is het ook daaraan toe te schrijven, dat
+zij zoo lang wachten, eer zij hun kinderen een naam geven. Zij weten
+wel dat het kind naar de plaats zijner geboorte genoemd zal worden,
+maar zij kennen het dien naam eerst toe omstreeks het tweede jaar,
+als het kind begint te loopen. Komt het nu voor dien tijd te sterven,
+dan zal het hooren van zijn naam hen niet aan het geleden verlies
+herinneren. Ook onder elkander spreken zij, naar men zegt, nooit over
+hunne dooden, hoewel zij tamelijk langen tijd rouw dragen over hunne
+naaste betrekkingen: ten teeken van rouw maken zij zich het gelaat
+zwart en scheren zich de kruin van het hoofd kaal. Ook beginnen de
+vrouwen somwijlen, schijnbaar zonder eenige uitwendige aanleiding,
+over hare afgestorvenen te weenen en te jammeren. Hangt dit een
+en ander samen met eene zekere onbestemde, duistere vereering der
+dooden? Men zou het haast meenen, want de dood op zich zelven boezemt
+hun geene vrees in. Ik heb zoowel mannen als vrouwen, kinderen zoowel
+als grijsaards, zonder eenige huivering of aandoening, opgedolven
+schedels en beenderen van menschen zien behandelen; en ik heb reden om
+te gelooven--wat de engelsche zendelingen mij trouwens uitdrukkelijk
+bevestigd hebben--dat zij hun kranken, als het uiterste oogenblik
+gekomen is, de keel toeknijpen, om aldus spoediger een einde aan hun
+lijden te maken.
+
+Zij gelooven aan het bestaan van geheimzinnige wezens, die allerlei
+verschrikkelijke gedaanten kunnen aannemen, en het geluid nabootsen
+van een zeerob of van eenig ander dier. Wanneer zij 's nachts de
+stem van zulk een wezen meenen gehoord te hebben, worden zij door
+doodelijke vrees bevangen; zij verschansen zich op de onmogelijkste
+manier in hunne hutten, rapen alles bijeen wat zij aan wapenen
+bezitten, en wachten, bevend en sidderend, tot het gevaar geweken
+en de dag aangebroken is. Na zulk een nacht te hebben doorgebracht,
+kan niets hen bewegen, langer op die plek te blijven. Zoo spoedig
+mogelijk verwijderen zij zich en gaan liefst naar een ander eiland,
+om aan het geduchte spooksel te ontkomen. Deze geheimzinnige wezens,
+die hunne slachtoffers vele nachten achtereen vervolgen en plagen,
+noemen de Vuurlanders _oualapatou:_ zij hebben, veel overeenkomst met
+de ook bij ons niet onbekende weerwolven. In ieder geval blijkt uit dit
+bijgeloof, dat ook bij deze wilden het besef van het bovennatuurlijke,
+hoe ruw en onontwikkeld ook, niet ontbreekt.
+
+Fitz-Roy heeft uitvoerig gesproken van hunne tooverdokters. In
+werkelijkheid kennen de Vuurlanders zulke personen niet; maar er
+heerscht bij hen eene gewoonte, waardoor het verhaal van den engelschen
+reiziger zijne verklaring vindt.
+
+Wanneer een Vuurlander krank is, ondergaat hij geene andere
+behandeling--uitgenomen de verworging, als het uitgemaakt is dat
+hij gaat sterven,--dan eene soort van massage, die hetzij op het
+hoofd, hetzij op de borst, hetzij op eenig ander lichaamsdeel wordt
+toegepast, waar men onderstelt dat de ziekte schuilt. De personen, die
+bepaaldelijk met deze behandeling zijn belast, worden _yakamouches_
+genoemd, en die titel gaat van vader op zoon over. Als de yakamouche
+bij een zieke geroepen wordt, hurkt hij bij den patiënt neder, begint
+een woest, onzamenhangend gezang, met allerlei gelaatsvertrekkingen
+gepaard, en gaat dan tot de behandeling, uit wrijven en knijpen
+bestaande, over, steeds schreeuwende en afschuwelijke gezichten
+trekkende. Van tijd tot tijd houdt de yakamouche even op, om op den
+patiënt en dan op zijne eigene handen te blazen, die hij vervolgens
+boven het vuur heen en weer schudt; eindelijk snijdt hij met een schelp
+of eenig ander scherp werktuig, een haarlok van den patiënt af, en
+werpt dien in het vuur. Na die operatie is de zieke ongetwijfeld zeer
+vermoeid, maar toch verklaart hij doorgaans, zich beter te gevoelen.
+
+Ik kan mij zeer goed verklaren dat de reisgenooten van Fitz-Roy,
+en ook Fitz-Roy zelf, als zij bij toeval getuigen waren van zulk een
+kuur, daarin eene werkelijke bezwering of betoovering hebben gemeend
+te zien, door een soort van toovenaar of duivelbanner in praktijk
+gebracht. Toch kent men aan de yakamouches--waarvan er overigens
+in genoegzaam elke familie een gevonden wordt,--hoegenaamd geen
+bovennatuurlijk vermogen toe.
+
+De yakamouches zijn voor het meerendeel bejaard; toch hebben wij
+er enkelen gezien, die niet ouder konden zijn dan vijf-en-dertig
+à veertig jaar; voor zoo ver ik heb kunnen nagaan, is er dus geen
+leeftijd bepaald voor het verkrijgen van deze waardigheid, evenmin
+als daarvoor eene voorbereiding of inwijding gevorderd wordt. Daar
+Fitz-Roy hen altijd aan de spits der Vuurlanders vond, wanneer dezen
+hem een of anderen poets bakten, heeft hij daaruit opgemaakt dat zij
+zeker gezag over hunne volksgenooten uitoefenden. Maar ik voor mij
+geloof dat dit niet het geval is, en dat zij geen ander gezag bezitten
+dan wat hun toekomt als hoofd van een gezin, hetgeen zij altijd zijn,
+daar de waardigheid of het ambt, zoo als men het noemen wil, eerst
+na den dood des vaders op den oudsten zoon overgaat. Ook worden zij
+voor hunne diensten nooit betaald, hetgeen hen zeer stellig van de
+toovenaars, die wij elders aantreffen, onderscheidt. Evenals alle
+anderen, leven zij van hetgeen de jacht en de visscherij hun opleveren
+of van hetgeen zij op andere wijze kunnen machtig worden.
+
+Ziedaar, in een beknopt overzicht, de kenmerkende trekken van de zeden
+en gewoonten der Vuurlanders, voor zoover zij in wilden staat leven,
+buiten de engelsche missie aan het Beagle-kanaal.
+
+Ik moot ook met een enkel woord gewagen van hun uiterlijk
+voorkomen. Zij zijn klein van gestalte: de mannen zijn gemiddeld
+niet grooter dan één meter acht-en-vijftig, de vrouwen één meter
+acht-en-veertig. De kleur van hunne huid is licht geel; hunne
+gelaatstrekken zijn zeer grof en ruw; maar daarentegen hebben zij
+zeer mooie bruine oogen, vol uitdrukking. Borst en dijen zijn breed;
+de vrouwen zijn over het algemeen zwaarlijvig. De mannen dragen noch
+baard, noch knevels; met uitzondering van hun hoofdhair, trekken zij
+alle hairen uit.
+
+Zoo als ik reeds zeide, namen de inboorlingen in den beginne, tegenover
+ons, eene zeer groote mate van terughouding in acht. Langzamerhand
+openbaarde zich meer toenadering en vertrouwen, zonder dat de inlanders
+daarom eenige verandering brachten in hunne gewone levenswijze. Wel
+hadden zij de gewoonte aangenomen om, als wij aan tafel zaten, voor
+onze hutten te komen staan, om de overgeschoten brokken te ontvangen,
+die zij op staanden voet opaten of anders medenamen in de door ons
+weggeworpen ledige blikjes, die zij met dat doel hadden opgezameld;
+maar daarom hadden zij niet afgezien van de vischvangst of van het
+opzoeken van schelpdieren bij lage zee. Hadden zij op die wijze een
+paar weken aan de Oranjebaai doorgebracht, dan kwam de oude trek tot
+zwerven weer boven: zij verdwenen eensklaps, en wij zagen hen in geen
+maanden terug. Zoo wisselden onze buren telkens af, hetgeen ook al
+niet bevorderlijk was aan het aanknoopen van nadere betrekkingen.
+
+Eerst vele maanden na onze vestiging, en nadat wij ons een groot
+aantal woorden van hunne dagelijksche spreektaal hadden eigen
+gemaakt, veranderde hunne houding tegenover ons en werden zij meer
+familiaar. Het getal onzer buren bedroeg in den regel dertig of
+veertig, op een totaal van tusschen de drie- en vierhonderd eilanders,
+die ons afwisselend kwamen bezoeken. Daaronder waren er nu ten slotte
+enkelen op wie wij rekenen konden voor het verrichten van een of ander
+werk: en dan nog moest dat niet te dikwijls voorkomen en vooral niet
+te lang duren. Nooit maakten zij bedenking tegen het loon, dat bijna
+altijd uit eenige scheepsbeschuiten of stukken brood bestond. Slechts
+een of twee hunner hebben wij ettelijke weken achtereen geregeld in
+onze dienst kunnen houden. Als maatregel van voorzichtigheid, lieten
+wij nooit een inlander bij ons overnachten; zij moesten altijd des
+avonds naar hunne hutten terugkeeren, die trouwens op korten afstand
+van onze barakken waren gelegen.
+
+Het is inderdaad zonderling, dat ook de inlanders die dagelijks met
+ons verkeerden, er niet in slaagden ook maar een weinig fransch te
+leeren: dikwijls genoeg was ik er getuige van, hoeveel moeite zij
+zich gaven om eenige woorden van onze taal te onthouden: zij zeiden de
+woorden zeer goed na, maar eenige oogenblikken later, waren zij ze weer
+vergeten. Zij vroegen ons alle dagen om brood, maar gebruikten daarbij
+altijd het engelsche woord _bread_. Ik geloof dat zij nooit meer dan
+twee fransche woorden hebben kunnen onthouden: _oui_ en _chemise._ Hun
+voorraad engelsch is ook bijster gering, en bepaalt zich doorgaans tot
+vijftien of twintig woorden, die zij meer of minder goed uitspreken.
+
+Bij voorkeur richtten onze Vuurlanders hunne schreden naar ons
+laboratorium van natuurlijke historie; zij wisten dat men daar op
+hun persoon allerlei waarnemingen deed, waartoe zij zich volgaarne
+leenden, in het vooruitzicht op eene belooning, wat beschuit of
+andere spijze. Zij werden gemeten en betast; alle physiologische
+bijzonderheden in bouw en constructie werden nauwkeurig onderzocht
+en opgeteekend; van de verschillende doelen van hun lichaam werden
+afdrukken in gips genomen. Ik heb zelfs een Vuurlander, en wel den
+geduchten Athlinata, bijkans vier uren achtereen onbewegelijk zien
+stilstaan om een afdruk te kunnen nemen van zijn geheelen persoon
+ten voeten uit. Dat de proef mislukte, was niet zijne schuld, maar
+alleen te wijten aan de slechte kwaliteit der gips, die bedorven was.
+
+Eerst den twintigsten December 1882 kon het laboratorium in
+gebruik worden gesteld. Bij gemis van de noodige materialen had
+men het grootendeels van planken van pakkisten moeten opslaan. Het
+stond op eenigen afstand van de andere barakken: daarom konden wij
+den Vuurlanders, den geheelen dag door, vrijen toegang verleenen,
+zonder dat de goede orde in de missie daardoor leed. Zij waren daar
+dus bijna geheel te huis, en kwamen en gingen bijkans naar dat het
+hun goeddacht. Hoewel zij er nooit alleen werden gelaten, was hun
+aantal dikwijls zoo groot, dat werkelijk toezicht onmogelijk was:
+toch hebben zij nimmer iets ontvreemd, ondanks hunne reputatie van
+dieven, die zij aan vroegere zeevaarders te danken hebben.
+
+
+In den morgen van den eersten September 1883 werden de magnetische en
+meteorologische waarnemingen van de missie aan Kaap Hoorn officieel
+geëindigd verklaard. Sedert de laatste dagen had men zich reeds
+onledig gehouden met het overbrengen van de kisten en doozen, die
+onze collectiën bevatten, aan boord van de _Romanche_. Den derden
+verlieten wij aan boord van dat schip de Oranjebaai, waar wij een jaar
+hadden doorgebracht. Vier dagen later kwamen wij te Punta Arénas in de
+straat van Magelhaens, van waar wij den twaalfden vertrokken, om zonder
+verder oponthoud onze reis naar Frankrijk voort te zetten. Den elfden
+November wierp de _Romanche_ het anker uit op de reede van Cherbourg,
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Een Jaar aan Kaap Hoorn, by Door Doctor Hijades
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN JAAR AAN KAAP HOORN ***
+
+***** This file should be named 15037-8.txt or 15037-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/5/0/3/15037/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.