initial commit of ebook 15037HEADmain

19 files changed, 3230 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/15037-8.txt b/15037-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..49dc06c
--- /dev/null
+++ b/15037-8.txt
@@ -0,0 +1,1497 @@
+Project Gutenberg's Een Jaar aan Kaap Hoorn, by Door Doctor Hijades
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Een Jaar aan Kaap Hoorn
+       From "De Aarde en Haar Volken", Jaargang 1886
+
+Author: Door Doctor Hijades
+
+Release Date: February 14, 2005 [EBook #15037]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN JAAR AAN KAAP HOORN ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+EEN JAAR AAN KAAP HOORN.
+
+Door Doctor Hijades.
+
+
+
+Op verschillende internationale bijeenkomsten, die het eerst in 1879 te
+Hamburg, vervolgens te Bern en te Sint-Petersburg werden gehouden, werd
+een programma besproken en vastgesteld voor eene reeks van waarnemingen
+en onderzoekingen, die te gelijker tijd, op daartoe aangewezen punten
+van de poolstreken zouden geschieden, met het doel om gedurende
+een geheel jaar de magnetische en meteorologische verschijnselen
+te bestudeeren. Nadat de meeste regeeringen hare goedkeuring aan
+dat programma hadden gehecht, werden veertien stations aangewezen,
+waarvan twaalf rondom de Noordpool en de IJszee, en slechts twee zoo
+dicht mogelijk bij de Zuidpool; en wel een in Nieuw-Zuid-Georgië,
+dat van wege Duitschland zou worden bezet, en een aan Kaap Hoorn,
+dat aan Frankrijk werd toegewezen.
+
+De waarnemingen moesten een geheel jaar duren, van 1 September 1882
+tot 1 September 1883. Al deze verschillende missiën hebben de haar
+aangewezen taak volbracht; en hoe treurig ook de afloop mocht zijn
+van de amerikaansche expeditie onder luitenant Greely, die haar
+standplaats had op het fort Conger aan de Lady-Franklinbaai,
+en die van de vijf-en-twintig personen er achttien door den
+dood verloor,--toch werden alle dokumenten door deze ongelukkigen
+opgesteld en bijeengebracht, behouden en ter beschikking gesteld van
+de amerikaansche regeering.
+
+Behalve de speciale studie van de meteorologie en van het
+aardmagnetisme, was ook aan iedere missie een zeer uitgebreid programma
+voorgeschreven van sterrekundige waarnemingen en van onderzoekingen op
+het gebied der natuurlijke historie: zoölogie, botanie, geologie. De
+vijf leden van de fransche missie wijdden verscheidene maanden aan
+voorbereidende studiën , om zich geheel op de hoogte te stellen van
+de taak, die aan ieder meer bijzonder was toevertrouwd. Er moest ook
+voor woningen worden gezorgd, en men besloot, te Parijs houten hutten
+of barakken te laten maken, volgens een bepaald plan gebouwd, en die
+zonder moeite uit elkander genomen en weder opgezet konden worden.
+
+Een rijksvaartuig, de _Romanche_ onder bevel van den kapitein ter zee
+Martial, die tevens met de opperste leiding der expeditie was belast,
+moest het personeel en het materieel der missie overbrengen. Gedurende
+het jaar, dat de missie aan Kaap Hoorn heeft doorgebracht, hebben de
+officieren van de _Romanche_, die voor dezen tocht bepaaldelijk waren
+uitgekozen, zich onledig gehouden met het doen van hydrografische
+waarnemingen en het in kaart brengen van de eilandengroepen ten zuiden
+van Vuurland; bovendien heeft de _Romanche_ van alle door haar bezochte
+streken belangrijke collectiën op het gebied der natuurlijke historie
+medegebracht, en op haar terugkeer peilingen gedaan.
+
+Het belang der wetenschap stond bij deze geheele expeditie natuurlijk
+op den voorgrond: de romantische en pittoreske zijde der reis moest
+noodwendig op den achtergrond treden. Het ligt dan ook niet in mijn
+plan, de expeditie bij de vervulling harer taak dag voor dag te
+volgen. Maar afgescheiden van zuiver wetenschappelijke kwesties,
+waarvan de behandeling niet te dezer plaatse behoort, kwam het
+mij voor, dat een beknopt verhaal van de lotgevallen der missie,
+sedert haar vertrek uit Frankrijk tot haar terugkomst, ook voor niet
+wetenschappelijk gevormde lezers eenig belang kon hebben. Ik zal mij
+daarbij hoofdzakelijk bepalen tot ons verblijf onder de Vuurlanders.
+
+De _Romanche_ vertrok van Cherbourg den zeventienden Juli 1882; den
+vijfden September daaraanvolgende, des namiddags ten half vijf, voer
+zij de straat van Lemaire binnen; in den namiddag van den volgenden
+dag wierp zij het anker uit in de Oranjebaai, aan de oostkust van het
+schiereiland Hardy, deel uitmakende van het eiland Hoste, ten zuiden
+van Vuurland, op 55° 31' zuiderbreedte en 70° 25' oosterlengte.
+
+
+
+I
+
+
+De Oranjebaai, die in April 1830 door Robert Fitz-Roy, en in Februari
+1839 door den Amerikaan Wilkes was bezocht en beschreven, scheen
+eene geschikte gelegenheid aan te bieden voor de vestiging van onze
+missie, en was dan ook als zoodanig aangewezen, tenzij onvoorziene
+omstandigheden onze installatie daar ter plaatse onmogelijk mochten
+maken: in dat geval moesten wij een geschikter plek opzoeken op het
+in de nabijheid gelegen eiland Hermitte.
+
+Zoodra de _Romanche_ het anker had uitgeworpen, was dan ook ons
+eerste werk aan land te gaan, om eene geschikte plaats voor onze
+nederzetting op te zoeken. Wij behoefden onze eischen niet hoog te
+stellen: een vlak terrein, waarop wij onze barakken konden opslaan;
+voorts de nabijheid van eene rivier of althans van drinkbaar water;
+eindelijk eene geschikte aanlegplaats voor de sloepen die ons materieel
+aan wal moesten brengen en later, bij den terugkeer van de _Romanche_,
+onze gemeenschap met het schip moesten verzekeren. De eerste van
+deze drie voorwaarden bleek niet voor vervulling vatbaar. Overal waar
+zich een vlak terrein bevond, was de grond zoo drassig, dat het zeer
+moeilijk viel daarop te loopen; wij moesten dus een hooger terrein
+kiezen, waar wij de hutten boven elkander zouden kunnen plaatsen,
+hetzij op natuurlijke terrassen, hetzij op kunstmatige platformen
+van boomstammen. Wij aarzelden aanvankelijk in de keus tusschen een
+landpunt, later Pointe Lephay genoemd, en een kleinen heuvel een weinig
+ten noorden van die landpunt. Ten slotte kozen wij dit laatste punt,
+vooral van wege de onmiddellijke nabijheid van eene rivier; en in
+den vroegen morgen van den achtsten September begonnen de werklieden
+der missie, bijgestaan door eene talrijke afdeeling matrozen van de
+_Romanche_ het terrein te ontginnen: welke arbeid de volgende dagen
+ijverig werd voortgezet.
+
+Den zes-en-twintigsten September 1882 werden de eerste waarnemingen
+gedaan, die gedurende een geheel jaar onafgebroken moesten worden
+voortgezet. Eigenlijk hadden zij reeds op den eersten September
+moeten beginnen; maar wij waren eerst op den zesden aangekomen, en
+de sedert verloopen twintig dagen waren volstrekt noodig geweest voor
+onze installatie. Het met dicht kreupelhout en struikgewas begroeide
+terrein moest worden gezuiverd en geëffend, waarbij op sommige plaatsen
+de rots moest worden afgehakt. Nadat de barakken waren opgeslagen,
+moesten de wanden en de zoldering van binnen met een laag vilt, en
+de vloer met linoleum worden bekleed, om zoo veel mogelijk de koude
+en de vocht af te weren.
+
+Met de onderzoekingen betreffende de natuurlijke historie was aanstonds
+een aanvang gemaakt; evenzoo hadden wij al dadelijk kennis kunnen maken
+met de inboorlingen. Reeds den volgenden dag na onze aankomst in de
+Oranjebaai waren verschillende prauwen van boomschors naar het schip
+gekomen; de inboorlingen vroegen om levensmiddelen en voornamelijk
+scheepsbeschuit, en boden in ruil daarvoor eenige produkten hunner
+kinderlijke nijverheid aan, zoo als halskettingen van beenderen of
+schelpen, beenen punten van harpoenen en dergelijken. Deze Vuurlanders
+schenen in het minst niet ongerust of verbaasd over onze verschijning:
+veel meer trachtten zij zoo veel beschuit, brood of andere spijzen
+te krijgen als maar mogelijk was. Zij vroegen noch om brandewijn,
+noch om tabak, waarmede zij waarschijnlijk geheel onbekend waren;
+oude kleeren namen zij ook gewillig aan, maar toch was het hun
+hoofdzakelijk om eetwaren te doen.
+
+Het is niet gemakkelijk, met juistheid den eersten indruk weer te
+geven, dien de verschijning van deze inboorlingen op ons maakte. Naar
+het scheen zonder eenig wantrouwen of vrees te koesteren, kwamen
+zij ons bezoeken of liever om voedsel vragen, in hunne kano's van
+boomschors, allen, mannen en vrouwen, ouden en jongen, geheel naakt of
+hoogstens bekleed met een stuk otter- of zeehondenvel, dat over hunne
+schouders was geworpen. Gedurende onzen overtocht hadden wij alles
+gelezen wat vroegere zeevaarders, zoo als Weddell, Fitz-Roy, Darwin,
+Wilkes, over de bewoners van Vuurland geschreven hadden; wij wisten
+dus dat zij, naar de eenstemmige verklaring van al deze schrijvers,
+ongeveer op den allerlaagsten trap van menschelijke ontwikkeling
+staan. Zoodra wij de Vuurlanders zagen, meenden wij hen dan ook te
+kennen, en zochten wij reeds naar de voornaamste karaktertrekken,
+door de vroegere onderzoekers aangewezen. Onze verrassing was dus
+minder groot dan zij anders geweest zou zijn; vooral verwonderde
+het ons dat wij geen woord van hunne taal verstonden, hoewel wij
+ijverig de woordenlijst van Fitz-Roy en de taalkundige mededeelingen
+van andere schrijvers hadden bestudeerd. Het eenige woord dat wij
+verstonden was het woord _beschuit_, dat zij _biskit_ of _biskir_
+uitspraken en dat als in hun mond bestorven lag. Pogingen om uit te
+maken met welken stam wij eigenlijk te doen hadden, waren aanvankelijk
+ten eenemale vruchteloos.
+
+Eerst den volgenden dag, nadat wij de inboorlingen bij herhaling in
+hunne hutten hadden bezocht en nauwkeurig gelet op een zeker aantal
+woorden, die zij telkens gebruikten, kwamen wij tot de zekerheid dat de
+aan de Oranjebaai gevestigde stam dezelfde was, waaraan Fitz-Roy den
+naam van Tekinika geeft. Onze eerste gesprekken met deze inboorlingen
+werden grootelijks vergemakkelijkt omdat een hunner eenige woorden
+engelsch verstond en sprak. Hij zeide Jack te heeten, had eene vrouw
+en twee kinderen bij zich en had in zooverre iets voor boven zijne
+stamgenooten, dat hij een mondvol engelsch verstond; voor het overige
+verkeerde hij in even ellendigen toestand als alle anderen. Hij ontving
+ons in zijne hut met de grootst mogelijke koelheid; hij antwoordde vrij
+vlug op de eerste vragen die wij tot hem richtten, maar bleef weldra
+hardnekkig zwijgen, hetzij uit vermoeidheid, hetzij uit wantrouwen,
+of om welke reden ook. Over het algemeen was er een merkwaardig
+verschil tusschen de manier van doen van deze Vuurlanders, als zij in
+hunne prauwen langs de _Romanche_ dobberden, en als wij hen aan land
+in hunne hutten bezochten. Op het water schenen zij in hun element;
+zij waren dan vroolijk en opgewekt, praatziek en familiaar tot lastig
+wordens toe; aan land daarentegen was hunne houding wel niet vijandig,
+maar toch teruggetrokken, wantrouwend, gedwongen, als van lieden wien
+het hindert door vreemden bespied te worden. Verschillende redenen
+kunnen ter verklaring van deze handelwijze der Vuurlanders worden
+aangewend. Op zee gevoelen zij zich veiliger; kwam er eene botsing,
+dan konden zij zich dadelijk met hunne prauwen uit de voeten maken;
+bovendien was bij hunne bezoeken aan de _Romanche_ hun eigenbelang
+in het spel en deden zij zich zoo gunstig mogelijk voor, om spijzen
+te krijgen, waarnaar zij zoo vurig verlangden. Toen zij zagen dat wij
+ons aan land kwamen vestigen, zonder dat zij vermoeden konden wat ons
+doel was, was het vrij natuurlijk dat zij zich over onze verschijning
+op hun eigen grondgebied ongerust maakten en van onze tegenwoordigheid
+niets dan overlast vreesden. Dit zijn echter slechts onderstellingen:
+zij hebben hunne gevoelens nooit uitgesproken, en zij bezitten in
+hooge mate het vermogen om hunne gewaarwordingen te verbergen en
+daarvan niets op hun onbewegelijk gelaat te laten blijken.
+
+Op Zondag, 1 October 1882, omstreeks vier uren in den namiddag,
+liep een amerikaansche schoener de Oranjebaai binnen, en wierp
+het anker uit tegenover de missie, naast de _Romanche_. Dit schip,
+dat jaarlijks deze zeeën bezoekt om robben te vangen, verschijnt
+dan in den regel in de Oranjebaai, om water in te nemen en zich van
+brandhout te voorzien. De gezagvoerder had te Punta Arénas, in de
+straat van Magelhaens, hooren spreken van de voorgenomen vestiging
+eener fransche missie aan de Oranjebaai, en kwam nu de hulp van onzen
+geneesheer inroepen voor een zijner matrozen, die ernstig ziek was.
+
+De schoener heette de _Thomas Hunt_; in vijf dagen had de bemanning,
+bij de Diego-Ramirez-eilanden en vooral op het eiland Ildefonso,
+ongeveer driehonderd robben gedood; het hoogste cijfer der op een dag
+gedoode dieren was ditmaal zeventig geweest. Een paar jaren geleden,
+had men op een dag vijfhonderd robben gevangen. De robben worden,
+als zij aan land zijn, omsingeld en dan doodgeschoten, somwijlen ook
+doodgeslagen; de zeer jonge dieren blijven gespaard, maar alle anderen,
+mannetjes en wijfjes zonder onderscheid, gedood. De bemanning van de
+_Thomas Hunt_ bestond uit acht-en-twintig koppen, en er waren zeven
+geweren aan boord. Men doodt de robben enkel om hun vel; zoodra zij
+aan boord zijn gebracht, wordt hun het vel afgestroopt, waarna de
+lichamen in zee worden geworpen. De huid wordt, na ingezouten te zijn,
+naar Engeland verzonden om daar bewerkt te worden; zij levert eene
+bekende en zeer gezochte soort van bont op.
+
+De gezagvoerder van de _Thomas Hunt_ was nu reeds gedurende zeven
+jaren ter robbenvangst gevaren. Hij verklaarde dat die vangst steeds
+minder voordeelen opleverde en dat het getal dezer robben snel afnam:
+hetgeen inderdaad niet te verwonderen is bij de ruwe, moorddadige
+wijze waarop de jagers te werk gaan! Er behoort in waarheid eene
+groote mate van avontuurlijken zin en liefhebberij voor het vak toe,
+om het beroep van robbenjager te kiezen, dat tegenwoordig maar eene
+zeer geringe winst oplevert. Het leven toch dezer robbenvangers
+is alles behalve gemakkelijk of aangenaam. Hun voedsel bestaat,
+voor het grootste gedeelte, uit het vleesch der pingouins, die
+zij dooden of levend vangen; de kapitein van de _Thomas Hunt_,
+die zich ook daarmede tevreden moest stellen, verklaarde mij echter
+dat dit vleesch zeer goed smaakte. De robbenjagers brengen echter
+niet hun geheelen tijd aan boord door. Op hun schip zijn zij aan
+tallooze gevaren blootgesteld; maar nog veel erger is hun toestand,
+wanneer zij, in het belang van de jacht, op een of ander onbewoond
+eilandje moeten achterblijven en daar gedurende weken of maanden op
+de terugkomst van hun schip wachten. Blijft dan het schip langer weg
+dan waarop gerekend was, dan zijn de achtergeblevenen aan de grootste
+ellende ter prooi. De kapitein van de _Thomas Hunt_ had, voor zijne
+aankomst in de Oranjebaai, op het eiland Diego-Ramirez acht mannen
+gevonden, die door eene amerikaansche goëlet daar waren achtergelaten
+om robben te vangen en van levensmiddelen voor drie maanden voorzien,
+maar die nu reeds sedert vier maanden op de terugkomst van hun
+schip wachtten. Hun voorraad was geheel opgeteerd: zij hadden geen
+ander voedsel dan de vogels, die het hun van tijd tot tijd gelukte
+te vangen. De _Thomas Hunt_ had deze ongelukkigen opgenomen en hen
+naar het Beagle-kanaal, naar Ooshooia, gebracht, waar zij aan de
+verzorging van de protestantsche zendelingen waren overgelaten.
+
+Weldra zouden wij zelven met deze zendelingen in aanraking komen:
+tot onze groote verwondering zouden wij in dit wilde, onherbergzame
+land, aan den uitersten uithoek der wereld, beschaafde mannen vinden,
+sedert lange jaren hier gevestigd.
+
+
+
+II
+
+
+In den morgen van den elfden November 1882 wierp eene goëlet, die de
+engelsche vlag voerde, het anker uit tegenover onze hutten. Onze eerste
+gedachte was, dat wij ook nu weder te doen hadden met een robbenjager,
+die hetzij uit nieuwsgierigheid, hetzij om onze hulp in te roepen, ons
+een bezoek kwam brengen. Deze onderstelling bleek evenwel onjuist: eene
+van het schip afgezonden sloep naderde snel onze kleine aanlegplaats:
+zij bevatte twee passagiers, waarvan de een de gezagvoerder van het
+schip moest zijn, terwijl de ander geheel het voorkomen had van een
+engelsch geestelijke. Eenige minuten later zetten die heeren voet
+aan wal, en stelden zich zelven voor: de een was kapitein Willis,
+gezagvoerder van de goëlet _Allan Gardiner_, in dienst van den
+protestantschen zendingspost in Vuurland; de ander was de directeur
+(superintendent) van dien post, de reverend Thomas Bridges.
+
+Voor ons vertrek uit Frankrijk droegen wij kennis van het bestaan dezer
+missie: de post is aangewezen op de kaarten van het zuidelijk deel
+van Vuurland; wij wisten dat wij in geval van nood daar hulp konden
+gaan vragen, en dat de zetel der missie te Ooshooia of Ouchouaya was,
+ongeveer honderd kilometers ten noorden van de Oranjebaai. Daartoe
+bepaalde zich onze kennis van dezen zendingspost.
+
+De heer Bridges deelde ons dadelijk het doel van zijne komst mede. Van
+den kapitein van de _Thomas Hunt_ vernomen hebbende, dat zich aan de
+Oranjebaai eene fransche wetenschappelijke missie bevond, waaraan ook
+een geneesheer verbonden was, kwam hij ons verzoeken, te Ouchouaya
+een onderzoek in te stellen naar eene hevige epidemische ziekte,
+die sedert het begin van het jaar onder de protestantsche missie
+woedde. Een aantal Vuurlanders waren door die moorddadige epidemie
+aangetast, en al de aangetasten waren na verloop van hoogstens vijf
+of zes weken bezweken; de inlanders waren als door een panischen
+schrik bevangen, en het engelsche personeel van de missie begon
+evenzeer te vreezen voor de besmetting eener ziekte, waartegen geen
+geneesmiddelen iets hadden gebaat. Men moet evenwel niet vergeten, dat
+eigenlijke geneeskundige hulp te Ouchouaya niet kon worden verleend,
+want in de omstreeks vijftien jaren dat de kleine engelsche kolonie
+daar gevestigd was, had zij nog nooit een dokter gezien.
+
+Het spreekt van zelf dat het verzoek van den heer Bridges onmiddellijk
+werd ingewilligd; bij gemis van nauwkeurige inlichtingen omtrent den
+aard en den gang der epidemische ziekte die onder de Vuurlanders in
+zijne omgeving woedde, was het volstrekt noodig, de patiënten zelven
+te zien; bovendien waren er onder de gezinnen der zendelingen velen
+lijdende, die zeer gaarne een geneesheer zouden raadplegen. Dien
+eigen avond vertrok ik met den heer Bridges aan boord van de _Allan
+Gardiner_. Het was een heerlijk schoone avond, toen wij koers zetten
+naar het noorden; den volgenden dag was het weer niet minder mooi,
+maar daar de wind in den namiddag geheel ging liggen, moest de goëlet
+overnachten in een kleinen inham, nabij het Beagle-kanaal, niet ver
+van den engelschen zendingspost. Den dertienden November verlieten
+wij des morgens ten negen uren onze ankerplaats, en kwamen twee uren
+later te Ouchouaya.
+
+Op het eerste gezicht maken zij een treurigen, weemoedigen indruk,
+die weinige engelsche huizen, waarvan al de materialen uit Europa zijn
+aangevoerd, daar als neergeworpen in die doodsche sombere wildernis,
+aan dien verloren uithoek der wereld; die eenvoudige huizen,
+ten verblijve strekkende aan de gezinnen der zendelingen, waarvan
+velen kleine kinderen hebben, die nooit een ander vaderland hebben
+gekend. En die indruk wordt er niet beter op als men aan land gaat
+en de inboorlingen ziet, natuurlijk minder wild dan in de omstreken
+van Kaap Hoorn, behoorlijk gekleed, eigenaars van betrekkelijk goed
+ingerichte hutten, somtijds zelfs van netjes onderhouden tuinen;
+maar desniettemin volstrekt niet gelukkiger dan de naakt loopende
+Vuurlanders, die in volle vrijheid met hunne prauwen op de zee
+rondzwerven om hun dagelijksch brood op te sporen. Men zou hier
+inderdaad belangrijke vergelijkende studiën kunnen maken over de
+gevolgen van deze proeven van beschaving op volksstammen in volkomen
+staat van wildheid levende. Is zulk een overgang inderdaad voor hen
+eene weldaad? De vraag mag worden gedaan, zonder iets af te dingen op
+den lof en de bewondering, die het streven verdient van de engelsche
+missie, wier geschiedenis ik hier kortelijk zal mededeelen.
+
+In 1850 besloot Allan Gardiner, kapitein bij de koninklijke engelsche
+marine, naar Vuurland te gaan om te onderzoeken wat er geworden
+was van de inlanders, die in 1832 door Fitz-Roy naar Engeland
+waren overgebracht en twee jaar later weer naar hun vaderland
+teruggevoerd. Gardiner meende, dat het onvergefelijk zou zijn, zich
+verder niet met deze wilden te bemoeien, en de kiemen van beschaving
+en christelijk geloof, door de Vuurlanders van Fitz-Roy onder hunne
+stamgenoten overgebracht, te laten versterven. In 1850 vertrok hij
+uit Engeland, met den heer Williams, geneesheer-zendeling, den heer
+Maidment, architekt, en vier visschers van Cornwallis. In Vuurland
+aangekomen, verlieten zij hun schip, en gingen over in kano's,
+waarmede zij naar eene baai op het eiland Navarin wilden varen,
+waar zij onderstelden dat een der Vuurlanders van Fitz-Roy, die dus
+engelsch verstond, woonde. Op dien tocht landden zij aan eene vlakte,
+waar de inlanders hen zoo vijandig ontvingen en eene zoo dreigende
+houding aannamen, dat zij genoodzaakt waren, zich spoedig weder in
+te schepen. Een hevige storm veroorzaakte daarop groote schade aan
+hunne kano's, waarvan een zelfs geheel verloren ging. Van hunne
+vaartuigen beroofd, namen zij nu de wijk in een verlaten kreek,
+ten zuiden van Vuurland, waar zij, blootgesteld aan de hevige koude
+en met een geringen voorraad van mondbehoeften, van week tot week
+uitzagen of niet een voorbijvarend schip hen redden zou. Naarmate
+de voorraad slonk, werden zij ziek en stierven allen, een voor een,
+den verschrikkelijksten hongerdood. Eenigen tijd daarna vond men hun
+dagboek, waarin men het eenvoudig, hartroerend verhaal van hun lang
+martelaarschap kon lezen tot op den laatsten levensdag van den laatst
+overgeblevene, kapitein Gardiner.
+
+In 1854 werd de _Allan Gardiner,_ in Engeland voor rekening van het
+Genootschap voor de zending in Zuid-Amerika gebouwd, naar Vuurland
+gezonden. Men koos een van de Falklandseilanden, het eiland Keppel,
+om daar een post te vestigen, waarheen men de Vuurlanders, die geneigd
+schenen het Christendom aan te nemen, zou overbrengen om verder hunne
+opvoeding te voltooien. In 1858 werden, onder leiding van den heer
+Pakenham Despard, de eerste Vuurlanders naar die missie gebracht:
+het waren Jemmy Button, een van de Vuurlanders van Fitz-Roy, met
+zijne familie; voorts drie volwassen paren en twee jonge knapen.
+
+Meenende nu het vertrouwen van de Vuurlanders gewonnen te hebben,
+achtten de zendelingen in 1859 het oogenblik gekomen om zich in
+het land zelf dier wilden te gaan vestigen. Onder leiding van den
+heer Philips en van kapitein Fell van de _Allan Gardiner,_ begaven
+zij zich dus naar Woollya, op de kust van het eiland Navarin, waar
+zij aanvankelijk goed werden ontvangen. Maar eenige dagen later, op
+Zondag, 6 November 1859, terwijl zij godsdienstoefening hielden in
+eene tot kapel ingerichte hut, werden zij door de inlanders overvallen
+en allen vermoord. Deze ramp verdoofde evenwel den moed niet van
+de zendelingen, die op het eiland Keppel waren achtergebleven. Een
+vaartuig, uitgezonden om te ontdekken wat er van hunne ongelukkige
+broeders geworden was, keerde terug met den jongen Vuurlander Okokko,
+die geen deel aan den moord had genomen, maar ook niet bij machte was
+geweest om dien te verhinderen. Hij was vergezeld van zijne vrouw,
+en van hem leerden de overgebleven zendelingen de vuurlandsche
+taal, waarin met name de heer Bridges, de tegenwoordige directeur
+der missie, die zich in 1802 op het eiland Keppel bevond, snelle
+vorderingen maakte.
+
+In 1863 keerde de _Allan Gardiner_, die naar Engeland was geweest om
+gekalefaterd te worden, naar het eiland Keppel terug met den reverend
+Stirling; aanstonds werden nu op nieuw betrekkingen aangeknoopt met
+de bewoners van Vuurland zelf. Deze wilden waren ten hoogste verbaasd
+toen zij bespeurden dat de blanken er niet aan dachten, wraak te
+nemen over den voor weinige jaren gepleegden moord aan de zendelingen,
+wier lijken werden teruggevonden en den 11_den_ Maart 1864, met groote
+plechtigheid te Woollya begraven. Sedert dien tijd bracht men naar de
+Falklandseilanden een vijftigtal Vuurlanders, bij groepen van acht of
+tien te gelijk; zij ontvingen daar eenig onderricht, waarna zij naar
+hun land terugkeerden en hunne oude zwervende levenswijze hervatten.
+
+In 1865 nam de heer Stirling vier jonge Vuurlanders, van dertien
+tot achttien jaren, mede naar Europa. Zij bleven zestien maanden
+in Engeland, waar zij zich onderscheidden door hun goed en ordelijk
+gedrag, door hunne scherpzinnigheid en vlugheid van begrip. Een van
+hen stierf op de terugreis, den tweeden April 1867, na eene langdurige
+ziekte: een ander overleed kort daarna den 24_sten_ Juni; een derde
+eindelijk bezweek in Maart 1874.
+
+In 1868 werd een klein station gevestigd te Liwaya, op het
+eiland Navarin, op den zuidelijken oever van het Beagle-kanaal,
+en in Januari van het volgende jaar vestigde de heer Stirling zich
+geheel alleen te Ooshooia, op den noordelijken oever van het kanaal,
+tegenover Liwya. Er was daar eene goede ankerplaats, bosch, water in
+overvloed, en een grond geschikt voor akkerbouw en veeteelt.--In het
+begin van 1870 vestigde de reverend Th. Bridges. die een groot deel
+van zijn leven onder de Vuurlanders op Keppel had doorgebracht en
+die tot superintendent der missie was benoemd, zich te Ooshooia, met
+twee bekeerlingen, waarvan de een een bekwaam timmerman en de ander
+landbouwer was. Hoezeer men met de werkzaamheden zoo veel mogelijk
+spoed maakte, verliepen er toch twee jaren eer het etablissement te
+Ooshooia gereed was.
+
+Wie tegenwoordig te Ouchouaya komt, ziet daar een soort van dorp, met
+een zeker aantal huizen in plaats van hutten, eene kerk, eene school
+en een weeshuis. De heer Bridges heeft eene vuurlandsche grammaire
+vervaardigd en een zeer uitgebreide woordenlijst saamgesteld. Hij
+heeft ook het Evangelie van Lucas in de taal der inlanders overgezet;
+deze vertaling is, in vijfhonderd exemplaren, te Londen gedrukt. Den
+13_den_ Augustus 1881 waren daarvan aan de inboorlingen te Ouchouaya
+twee-en-twintig exemplaren verkocht, tegen een franc vijf-en-twintig
+centimes per stuk. Ook ontvangen de kweekelingen der missie zooveel
+mogelijk onderricht in het engelsch.
+
+De Vuurlanders van Ouchouaya hebben geleerd, hunne akkers en
+tuinen te omheinen, planken te zagen, hutten te bouwen, wegen aan
+te leggen. Men heeft runderen en geiten in hun land ingevoerd;
+zij gaan op europeesche wijze gekleed; in het weeshuis ontvangen
+vijf-en-twintig ouderlooze kinderen verpleging en onderwijs. De
+zendelingen, die geene andere macht hebben dan hunne zedelijke
+meerderheid, zijn de eenige wetgevers, en bijna altijd onderwerpen de
+inboorlingen zich aan hunne uitspraken. Ouchouaya wordt langzamerhand
+een middelpunt, van waar de invloed der zendelingen zich naar alle
+kanten uitbreidt; het is reeds voorgekomen, dat inboorlingen, aan
+de zendelingen persoonlijk geheel onbekend, hulp en bijstand hebben
+verleend aan schipbreukelingen, geheel in strijd met de voorvaderlijke
+overleveringen en gebruiken. In 1882 bedroeg het getal Vuurlanders
+te Ouchouaya omstreeks honderd-vijftig.
+
+Meermalen is de vraag bij mij opgerezen: welke toekomst is voor deze
+missie weggelegd? Ondanks de onvermoeide en volhardende pogingen
+der zendelingen gedurende vijftien jaren, heeft nog maar eene zeer
+kleine minderheid van de inlanders de oude levenswijze laten varen,
+de godsdienst en de gebruiken der beschaafden, voor zoover het gaat,
+aangenomen en zich te Ouchouaya gevestigd. De anderen--dat wil
+zeggen do overgroote meerderheid--komen wel soms enkele dagen te
+Ouchouaya doorbrengen, maar zij blijven er niet. Zij geven verreweg
+de voorkeur aan het vrije, ongebonden, zwervende leven, gaande en
+trekkende naar het hun lust; ondanks de vele ontberingen en den
+honger, waaraan zij bloot staan, verkiezen zij deze onafhankelijke
+levenswijze boven het bestaan van hunne stamgenooten te Ouchouaya, die
+huizen en akkers en tuinen bezitten, veel minder ontberingen kennen
+en tamelijk wel tegen honger gewaarborgd zijn, maar die daarentegen
+ook al de zorgen en beslommeringen ondervinden van het beschaafde
+leven en bovenal dag aan dag geregeld moeten arbeiden. Dit laatste
+is voor den wilde--en niet enkel voor den Vuurlander--een schier
+onoverkomelijk bezwaar. Daar de zorg voor den dag van morgen hem
+vreemd is, kan hij in den arbeid niets anders zien dan eene doellooze,
+ondragelijke slavernij, waaraan hij zich tot iederen prijs poogt te
+onttrekken. Het is volstrekt niets ongewoons, dat een inlander, die
+een of twee jaren te Ouchouaya heeft doorgebracht en door goed gedrag
+en ijverigen arbeid reeds een eigen woning en een akker verkregen,
+op een goeden morgen eensklaps verdwijnt, met achterlating van alles,
+om tot zijne vroegere levenswijze terug te keeren. Zal het gelukken,
+die diep ingewortelde neiging te overwinnen en de onrustige nomaden
+aan vaste woonplaatsen en geregelden arbeid te gewennen? Nog meer:
+zal ook hier de plotselinge, geheel onvoorbereide overgang van den
+laagsten trap der barbaarschheid tot de vormen en uiterlijke gewoonten
+en gebruiken eener hoog ontwikkelde beschaving geen verderfelijken
+invloed uitoefenen op de inlanders zelven, en zal men hen niet,
+als zoo vele stammen in Noord-Amerika en op de Zuidzee-eilanden,
+zien wegkwijnen en uitsterven? Reeds nu is de sterfte te Ouchouaya
+veel grooter dan elders.
+
+
+
+III
+
+
+Met groote spanning werd, ook aan de Oranjebaai, de zesde December
+tegemoet gezien. Dien dag zou de overgang plaats hebben van de planeet
+Venus langs de zonneschijf; en om dit verschijnsel goed waar te
+nemen, waren onder anderen uit Frankrijk, acht speciale missiën naar
+Amerika vertrokken. Uit een astronomisch oogpunt was de zuidelijke
+punt van den archipel van Kaap Hoorn zeker de meest geschikte plaats
+voor waarneming; maar men had dat punt niet durven opnemen onder de
+aanvankelijk uitgekozen stations, uithoofde van de zeer geringe kans
+op goed weer in de maand December. Om echter van de gelegenheid,
+indien zij zich toch mocht aanbieden, gebruik te kunnen maken,
+was de missie naar Kaap Hoorn voorzien van de noodige instrumenten,
+voor het gadeslaan van den overgang der planeet.
+
+De zesde December was een regenachtige dag, en reeds des morgens
+hield men het voor onmogelijk, het verschijnsel van den overgang van
+Venus waar te nemen. Toch was op het bepaalde uur ieder op zijn post,
+bereid om de hem aangewezen taak te vervullen; en zie--op het juiste
+oogenblik helderde de hemel op en vertoonde zich de zon. De operatie
+gelukte zoo goed mogelijk, en er was dien dag feest in onzen kring.
+
+Wij waren toen in het langst van de dagen, in het midden van den zomer
+van het zuidelijk halfrond. Maar aan Kaap Hoorn is er eigenlijk geen
+zomer, of althans geen warm jaargetijde. In December 1882, een der
+minst koude maanden van het jaar, was de temperatuur gemiddeld +7° 9;
+in Juni, dat wil zeggen in de koudste maand, daalde de thermometer
+niet beneden -2° 2. Hieruit blijkt, dat het grootste verschil van
+temperatuur niet meer dan even vijf graden bedraagt. Voornamelijk
+hieraan zal wel het mislukken van onze proeven van groenten-kultuur
+zijn toe te schrijven, waartoe trouwens ook de gesteldheid van
+den grond niet medewerkte. De bodem bestond toch hoofdzakelijk uit
+moeras of veen; en waar een dunne laag teelaarde gevonden werd, was de
+grond zoo doorwoeld met wortels, dat eene ontginning groote bezwaren
+opleverde: nog daargelaten dat ook deze terreinen zoo vochtig waren,
+dat wij diepe slooten moesten graven om het water af te voeren. Toch
+zochten wij in een naburig boschje een terrein van beperkten omvang
+uit, om daarop eene proef te nemen. Na den grond van wortels te
+hebben gezuiverd en om het terrein in het vierkant greppels te hebben
+gegraven, zaaiden wij daarop verschillende groenten: boonen, erwten,
+kool, salade, radijs, peterselie enz., maar geen van deze groenten
+bracht het tot rijpheid.
+
+Toch verbouwt de honderd mijlen meer noordelijk gelegen engelsche
+missie, voor hare eigen behoefte, met vrij goeden uitslag,
+aardappelen, kool en wortelen, en hebben de inlanders vrij uitgestrekte
+moestuinen. Maar dit resultaat is niet verkregen dan ten koste van
+ontzaglijken arbeid voor de ontginning en de drooglegging van het
+terrein; daarenboven is de grond langs het Beagle-kanaal veel beter
+voor bebouwing geschikt dan aan de Oranjebaai.
+
+Was de zomer niet gunstig voor onze kweekerij en bracht dit jaargetijde
+al haast evenveel dagen van regen, sneeuw en hagel als de winter,
+zoo droeg toch de lengte der dagen, de bloeitijd der planten, de
+betrekkelijke gemakkelijkheid van tochtjes en uitstapjes er toe bij,
+om ons de zomermaanden te doen waardeeren. In dezen tijd des jaars,
+gedurende de langste dagen, kwam de zon ten twee uren na middernacht
+op, en ging eerst ten tien uren 's avonds onder; en de korte tijd
+tusschen zons onder- en opgang was veeleer eene lange schemering dan
+een eigenlijke nacht.
+
+Men kan zich moeilijk voorstellen, met hoeveel bezwaren het maken
+van uitstapjes en zelfs van eenvoudige wandelingen, in den omtrek
+van de Oranjebaai gepaard gaat. Nergens is een spoor van een weg of
+zelfs maar van een pad te ontdekken. Langs het strand is het eene
+opeenstapeling van rotsblokken en groote steenklompen, waartegen
+men met behulp van handen en voeten moet opklauteren, of waarlangs
+men zich moet laten afglijden. In het binnenland moet men zich al
+kruipend een weg banen door oerwouden in miniatuur, waar men elk
+oogenblik neerploft in uitgeholde, verrotte boomstammen, die met hun
+bekleedsel van mos en woekerplanten schijnbaar eene vaste oppervlakte
+vormen, maar bezwijken zoodra men er den voet op zet. Dan weer moet ge
+door poelen en moerassen waden of over dicht ineengestrengeld doornig
+kreupelhout loopen dat als een harnas den bodem bedekt. Geen wonder
+dan ook, dat wij onze meeste tochtjes te water maakten. Moesten wij
+echter het binnenland bezoeken of een berg beklimmen, dan schoot er
+niets anders over dan te voet te gaan, vergezeld van eenige matrozen,
+die de noodige levensmiddelen droegen, want op de Vuurlanders viel
+niet te rekenen: in den zomer na onze komst, die het meest geschikte
+seizoen was voor uitstapjes, waren wij nog niet met de inlanders op
+genoegzaam vertrouwelijken voet.
+
+Een van onze belangrijkste voetreizen was die naar de Bourchierbaai,
+op de westkust van het schiereiland Hardy, alzoo aan den zoom van
+den Stillen-oceaan.
+
+Den 25_sten_ Januari 1883, des morgens omstreeks vijf uren, vertrokken
+wij met prachtig weer, van de missie: wij waren met ons vijven,
+waaronder twee dragers, en richtten ons in rechte lijn naar het
+westen. Na eene korte halt halfweg, te midden van een bekoorlijk
+berkenboschje, kwamen wij ten elf uren aan de baai Bourchier. Wij
+hadden slechts tweehonderd el behoeven te stijgen, en de tocht had
+zich door geen enkel incident gekenmerkt. Toen wij naar het ruime,
+fraaie strand afdaalden, vonden wij stukken hout, half in het zand
+begraven en blijkbaar sedert lang aan weer en wind blootgesteld; bij
+nader bezien, bleken het overblijfselen van een schip, dat op deze
+onherbergzame kust was vergaan. En deze ontdekking was niet de eenige
+van dien aard: dikwijls genoeg vonden wij wrakhout langs het strand,
+als ten spot van den naam, dien de Oceaan hier draagt.
+
+Deze weemoedige tropeeën der verdelging pasten overigens volkomen
+bij het woeste en toch grootsche voorkomen van dit onherbergzaam
+strand. Hier zoekt men te vergeefs naar sporen van menschelijke
+woningen: niets dan eene grillig gevormde kust, omzoomd door steile
+heuvelen met berken begroeid, die naarmate zij hooger groeiden,
+door den fellen wind meer naar het westen waren overgebogen; voorts
+bochtige, smalle kreeken, ingesloten tusschen hooge, loodrechte
+rotswanden, langs wier voet de golven klotsten en brandden: in een
+woord een grootsch, aangrijpend, wild landschap.
+
+Wij besteedden den ganschen dag met het onderzoek van het terrein,
+van de geologische gesteldheid en formatie der rotsen en der vele
+kleine inhammen, die als het ware eene voortzetting van de baai en
+voor vaartuigen ontoegankelijk zijn. In een dezer kreeken vonden wij
+overblijfselen van een schip dat, voor zoo ver wij konden nagaan, eerst
+voor korten tijd hier schipbreuk had geleden: eene bijna ongeschonden
+ton, eene groote hoeveelheid rotting; in eene andere ontdekten wij
+een groot stuk hout, dat met beeld- en snijwerk was versierd, en
+blijkbaar tot den spiegel van een of ander schip had behoord.
+
+Het was natuurlijk niet mogelijk, bij dezen en bij dergelijke tochten
+kampementsartikelen mede te nemen, waaraan wij anders wel behoefte
+hadden, voornamelijk aan eene tent, waarin wij konden overnachten. Wij
+trachtten nu in een klein boschje, op een der heuvelen langs de baai,
+eene hut te bouwen op de manier der inlanders. Men behoeft daartoe
+slechts eenige boomstammen af te kappen, die met het dikste einde
+in den grond te steken en met de punten naar elkander te buigen,
+zoodat aan den top van deze soort van loofhut eene kleine opening
+gelaten wordt. De inlanders zorgen steeds dat het vuur in hunne hutten
+brandende wordt gehouden; wij hadden ook gaarne vuur aangemaakt, maar
+wij zouden door den rook zijn gestikt; wij richtten dus naast onze
+hut een kleinen brandstapel op, die rook in overvloed gaf, maar geen
+warmte. Wij ondervonden hier op nieuw, hoe onbeholpen de beschaafde
+mensch is, als hij over geene andere hulpmiddelen kan beschikken dan
+die de natuur hem aanbiedt; de wilde weet zich daar vrij wat beter
+van te bedienen en overwint zonder eenige moeite allerlei bezwaren,
+waarvoor de wetenschappelijk ontwikkelde, fijn beschaafde blanke
+radeloos blijft staan.
+
+Onze nacht was verre van aangenaam, maar duurde gelukkig kort:
+om drie uren was het klaar dag en daalden wij naar het strand af,
+waar wij verder den morgen doorbrachten. Na in eene kleine vallei
+tusschen de zandduinen te hebben ontbeten, aanvaardden wij omstreeks
+één uur de terugreis, nog steeds begunstigd door het heerlijkste weder;
+de warmte hinderde ons zelfs bij het beklimmen der heuvelen.
+
+Het spreekt van zelf dat ik geen verslag kan geven van al onze tochtjes
+te land en te water in den omtrek van de Oranjebaai; slechts van een
+enkel watertochtje zal ik nog even spreken, om een denkbeeld te geven
+van dergelijke uitstapjes.
+
+In den vroegen morgen van zaterdag, den derden Februari 1883,
+vertrokken twee leden van de missie, met den praeparator van het
+Museum, vier matrozen en een Vuurlander, Jonathan genaamd, die een
+weinig engelsch sprak, in eene sloep van de Oranjebaai. Wij zetten
+koers naar het noorden: ons doel was, zoo nauwkeurig mogelijk de
+oevers op te nemen van de Packsaddle-baai, de Tekinika-Sound en de
+Ponsonby-Sound. Wij hadden voor drie à vier dagen levensmiddelen bij
+ons; onze Vuurlander moest ons de noodige inlichtingen geven en ons
+als tolk dienen in het zeer waarschijnlijke geval dat wij inlanders
+zouden ontmoeten, die wij niet kenden.
+
+Het weer was prachtig: er was geen wolkje aan den hemel te zien, en
+de zee was zoo glad als een spiegel. Omstreeks elf uur hielden wij
+stil om ons ontbijt te gebruiken op een klein steenachtig strand, in
+de Packsaddle-baai, tegenover het eiland van denzelfden naam. Even na
+den middag gingen wij weer aan boord en voeren langs de Tekinika-Sound,
+waarna wij herhaaldelijk aan land gingen om de rotsen te onderzoeken en
+fragmenten van den steen mede te nemen. Tegen den avond bereikten wij
+den ingang van Ponsonby-Sound, waar wij de sloep op den oever haalden
+en op het strand overnachtten, aan den voet van boschrijke heuvelen.
+
+Den volgenden morgen ten zes uur werd de sloep weer in zee gelaten
+en voeren wij verder noordwaarts. Kort daarna, langs een eilandje
+varende, waar wij tusschen de rotsen verscheidene inlanders meenden
+te bespeuren, ontmoetten wij eene prauw vol Vuurlanders, die aanstonds
+onze aandacht trokken. Een hunner, een man van omstreeks veertig jaar,
+had zijn gezicht geheel zwart gemaakt; de anderen hadden ook zwarte
+strepen op hun gelaat, en allen hadden boven op het hoofd eene soort
+van tonsuur, waar het haar zeer kort was afgeknipt. Door tusschenkomst
+van Jonathan vroegen wij inlichting aan den man met het zwarte gezicht;
+en deze, Oufhtaradeka genoemd, deelde ons mede, dat allen in den
+rouw waren over zijne vrouw, die weinige dagen geleden gestorven
+was. Op mijn verzoek verklaarde de weduwnaar zich aanstonds bereid,
+mij naar het graf zijner vrouw te geleiden. Hij stapte mitsdien over
+in onze sloep, en bracht ons naar een klein eilandje in de nabijheid.
+
+Het graf bevond zich nabij eene oude, onbewoonde hut, waarachter men
+tusschen de struiken het spoor van een pad zag. Op een hoogte van
+omstreeks zes el zag men een soort van kuil, omstreeks twee el lang
+en breed en twintig duim diep. De bodem bestond hier uit gruis van
+schelpen; de randen van den kuil waren geheel begroeid. Oufhtaradeka
+wees ons de plek waar zijne vrouw begraven lag. De bovenste laag
+schelpen werd weggeruimd; daaronder vonden wij eenige groene
+berkentakken, en vervolgens een soort van afdak van boomstronken
+en schors, waaronder het lijk lag, dat geheel gewikkeld was in oude
+kleeren, vermoedelijk van matrozen afkomstig, en die met een riem van
+robbevel om het lichaam waren vastgemaakt. De weduwnaar maakte dien
+riem los, en wij zagen nu het geheel naakte lijk eener jonge vrouw,
+die met de voeten naar het noorden lag en geen andere versierselen
+droeg dan een ring van robbevel om de enkels.
+
+Juist toen ik mij gereed maakte eene fotografie van deze plek te nemen,
+verschenen drie prauwen met Vuurlanders, waaronder zich een zekere
+Athlinata bevond, van wien Jonathan bij herhaling gesproken had,
+als van iemand die een zeer grooten invloed uitoefende en die zijn
+persoonlijke vijand was. Naar Jonathan verzekerde, was Athlinata--een
+prachtexemplaar van een wilde, die tegenover ons eene bijna uitdagende
+houding aannam,--ook jegens de missie aan de Oranjebaai zeer vijandig
+gezind. Wij oordeelden het voorzichtiger van de voorgenomen fotografie
+af te zien, en scheepten ons weder in.
+
+Tegenwind verhinderde ons verder noordwaarts te stevenen; ook maakten
+wij ons ongerust over de verhalen van Jonathan, die beweerde dat
+Athlinata van onze afwezigheid wilde gebruik maken om de missie
+aan te vallen. Wij besloten daarom terug te keeren, en brachten den
+nacht door in een der baaien van Ponsonby-Sound, op een verrukkelijk
+schoon strand, door bosschen omzoomd en bezet met eenige lichte, van
+boomtakken opgeslagen hutten. Den volgenden morgen voeren wij naar
+het eiland Packsaddle, waar wij te vergeefs naar robben uitzagen,
+die, toch zooals Jonathan verzekerde, hier zeer talrijk waren.
+
+Na aan den ingang van de Tekinika-Sound te hebben overnacht, kwamen
+wij den volgenden morgen omstreeks acht uur aan de missie terug. De
+praatjes van Jonathan bleken ongegrond: onze achtergelaten landgenooten
+waren door niemand aangevallen of verontrust geworden.
+
+
+
+VI
+
+
+Ik acht het oogenblik gekomen om mijn lezers meer nauwkeurig bekend
+te maken met de inlanders, van wie ik tot hiertoe slechts in het
+voorbijgaan gesproken heb, en omtrent wie wij tot dusver niet dan
+onvolledige en onnauwkeurige berichten ontvingen. Wij hebben deze
+menschen zoo nauwkeurig mogelijk en geheel onbevooroordeeld bestudeerd,
+en ons best gedaan om zoo veel in ons vermogen was, ons te hoeden
+voor verkeerde oordeelvellingen en vergissingen, waaraan men bij de
+waarneming der zeden en gewoonten van een geheel wilden volksstam
+zoo licht blootstaat. Wat wij te zeggen hebben betreft uitsluitend
+de levenswijze der Vuurlanders: anthropologische en ethnografische
+kwesties blijven buiten bespreking. Wij zullen ons dus ook niet
+verdiepen in de vraag, van waar deze eilanders afkomstig zijn, en
+of zij inderdaad, zoo als men gezegd heeft, zijn te beschouwen als
+de verbasterde overblijfselen van een amerikaansch volk, dat door
+overmachtige vijanden verdreven en naar dezen uithoek der wereld
+terug gedrongen zou zijn.
+
+Onder den naam van Vuurlanders verstaan wij thans alleen de bevolking
+van den archipel van Kaap Hoorn. Het is duidelijk, dat de twee andere
+stammen, die de landen in den omtrek van de Straat van Magelhaens
+bewonen, de Alakalouf op de westkust, en de Ona in het eigenlijke
+Vuurland, evenzeer aanspraak op den naam van Vuurlanders hebben; maar
+daar wij met deze stammen niet in aanraking zijn geweest, kunnen wij
+ook niet van hen spreken.
+
+De Vuurlander van de Oranjebaai en de omstreken van Kaap Hoorn woont
+van alle ons bekende menschenrassen, het dichtst bij de zuidpool,
+al is hij daarvan nog door eene wijde zee gescheiden. Hij behoort tot
+den stam der Tekinika, volgens Fitz-Roy, of der Yaghane, volgens de
+tegenwoordige engelsche zendelingen. Al wat de eerste reizigers, die
+hen voor ruim anderhalve eeuw bezochten, van de inlanders verhalen, is
+nog volkomen waar. Alleen zijn die berichten onvolledig, en verdiepen
+de schrijvers zich vaak in gissingen, verklaringen en theorieën,
+waarvan de onhoudbaarheid thans algemeen erkend wordt.
+
+De Vuurlander van Kaap Hoorn heeft niet, als de bewoner der
+noordelijke streken, weten gebruik te maken van hetgeen zijn land
+hem kon aanbieden om zijn leven te veraangenamen. Hij heeft noch
+kleeding, noch huis, noch voorraad. De robbehuid of de mantel van aan
+elkaar gehechte kleine ottervellen, die hij over de schouders werpt
+om zich eenigermate tegen de kou te dekken, kan kwalijk den naam van
+kleedingstuk dragen. De loofhut, die hij binnen een paar uren aan den
+oever opricht, om daarin naast het vuur neergehurkt, te overnachten,
+heeft niets gemeens met een huis, hoe eenvoudig ook. Hij leeft weken
+lang van het vleesch van walvisschen of robben, maar denkt er niet
+aan om het te bewaren of er een voorraad van te verzamelen. Daar deze
+levenswijze dubbel vreemd schijnt in een koud land, waar de gemiddelde
+temperatuur niet hooger is dan 5° (7° 17 in den zomeren 3° 56 in den
+winter), is eene nadere toelichting niet overbodig.
+
+Kleeding, in den gewonen zin van dat woord, kent, zoo als ik zeide,
+de Vuurlander niet. De vrouwen alleen dragen iets, dat men een
+kleedingstuk zou kunnen noemen, namelijk een driekant lapje van
+ottervel, zoo groot als een hand, dat aan een dunnen riem tusschen
+de dijen hangt, en dat zij nooit afleggen. Ik moet evenwel hierbij
+voegen, dat het besef van kuische schaamte hun niet vreemd is, vooral
+niet aan de vrouwen, zoo als ik meermalen in de gelegenheid was op
+te merken. De jonge meisjes maken met een soort van wit krijt strepen
+op haar gelaat: dat is haar eenige koketterie.
+
+De Vuurlanders bewonen nooit dan zeer tijdelijk dezelfde hut: het is
+dus niet vreemd, dat zij niet veel arbeid besteden aan een verblijf
+dat zij na weinige dagen, misschien zelfs reeds den volgenden morgen,
+weer zullen verlaten. Eenige zware takken of boomstammen, zoo in den
+grond gestoken dat zij elkander van boven raken; enkele handen vol
+bladeren om de opengebleven gaten zoo goed mogelijk dicht te stoppen:
+ziedaar de bouwstoffen voor eene vuurlandsche hut. De grond daarbinnen
+wordt haastig plat getrapt, om daarop het vuur over te brengen en te
+onderhouden, dat in de prauw brandde: en de woning is gereed. Somwijlen
+hebben wij grooter en beter tegen den regen gedekte hutten gezien, maar
+de constructie is altijd dezelfde. Daarentegen zijn er ook familiën,
+voor wie zelfs zulk eene hut nog te veel is, en die zich eenvoudig
+aan den voet van eene rots legeren, rondom een vuur, dat de wind en
+de regen telkens dreigen uit te blusschen. Bedden, in welken vorm ook,
+zijn ten eenemale onbekend: de Vuurlander slaapt op den blooten grond,
+hoogstens met wat gras of bladeren bedekt.
+
+Niet minder onbekend is hem de zorg voor de naaste toekomst. Hij leeft
+letterlijk van den eenen dag op den anderen, van hetgeen de jacht of
+de vischvangst hem oplevert. Hij heeft ook geene andere bezigheid dan
+deze: als hij niet jaagt of vischt, zijne prauw timmert of herstelt,
+of hout hakt voor zijn vuur, dan slaapt hij. Natuurlijk zal men vragen,
+hoe zij het dan aanleggen, als zij, hetzij van wege het jaargetijde,
+hetzij door ziekte, niet kunnen jagen of visschen, en ook geen
+schelpen opzoeken, en zij niet het voorrecht hebben gehad, om langs
+het strand een dooden rob of een gestranden walvisch te vinden? En
+het is niet tegen te spreken, dat in den winter, wanneer het soms
+dagen lang achtereen blijft sneeuwen, zich zulke gevallen kunnen
+voordoen. De ongelukkige Vuurlanders blijven dan in hunne hutten,
+die zij niet verlaten dan om in het naaste bosch brandhout te hakken:
+roerloos hurken zij om het vuur en trachten in den slaap hun honger
+te vergeten. Nijpt de honger te fel, dan trachten zij dien te stillen
+door de wortels te eten van de _Armeria magellanica_, die zij langs
+het strand opgraven, maar die hoegenaamd geen voedsel bevatten. Echter
+duren zulke ongelukkige omstandigheden nooit langer dan drie of vier
+dagen: de inlanders behoeven dus niet te bezwijken, al hebben zij het
+hard te verantwoorden en al vermageren zij snel, vooral wanneer die
+vastendagen met korte tusschenpoozen terugkeeren. Maar ten eenemale
+onwaar is het, wat door oudere en nieuwere schrijvers verhaald wordt,
+dat de Vuurlanders menscheneters zouden zijn, en dat zij met name
+hunne oude vrouwen zouden doen stikken, om ze dan in tijd van gebrek
+te eten. Hoe veel zij ook van den honger mogen te lijden hebben, nooit
+verslinden zij elkander. Zij zijn zoo weinig kannibalen, dat zij zelfs
+hun verslagen vijanden niet eten: het gebeurde met de protestantsche
+zendelingen te Woollya, waarvan wij boven gesproken hebben, is daarvan
+een bewijs: men vond de lijken van die zendelingen geheel ongeschonden.
+
+Opmerkelijk is de invloed, dien de grijsaards in het gezin uitoefenen
+en de soort van vereering, die men voor hen koestert. Dit is een
+eigenaardig verschijnsel, niet gemakkelijk met juiste woorden
+te omschrijven. Uit de feiten die wij hebben kunnen waarnemen,
+blijkt de volkomen onafhankelijkheid van de bejaarde hoofden der
+gezinnen, zoo mannen als vrouwen:--deze laatsten natuurlijk alleen
+ingeval de man overleden is. Zij doen geheel wat zij goed vinden en
+niemand maakt daar eenige aanmerking op. Zij hebben altijd eenige
+kinderen of kleinkinderen bij zich, die hun zeer onderdanig zijn
+en al hunne bevelen uitvoeren. Toch kan men niet zeggen, dat zij,
+als bij de patriarchale organisatie der familie, met het oppergezag
+zijn bekleed. De zoon, die niet met zijn vader overweg kan, scheidt
+zich af, en trekt met eenige vrienden naar elders, waar hij door de
+tegenwoordigheid van zijne ouders in zijne bewegingen niet belemmerd
+wordt. De meest kenmerkende karaktertrek van dit zonderlinge volk is
+hun hartstochtelijke liefde voor wat zij vrijheid noemen en hun afkeer
+van elken dwang. Dit dierlijke, echt barbaarsche instinkt wordt alleen
+beperkt door de banden der familie, die sterk genoeg zijn om alle
+leden van dezelfde familie, ook al leven zij van elkander verwijderd,
+elkander te hulp te doen komen, en zelfs bij deze wilden het besef
+te wekken van solidariteit en een hoogere wet boven de individueele
+willekeur. Ook hier blijkt op nieuw, dat de familie de bakermat
+der maatschappij en de grondslag van alle geordende menschelijke
+samenleving is.
+
+De arbeid is zeer nauwkeurig tusschen de beide geslachten
+verdeeld. Alle arbeid, die spierkracht en lichamelijke inspanning
+vordert, komt ten laste van de mannen: zij hakken en vervoeren het
+brandhout; zij bouwen de hutten en maken de prauwen, waarmede zij
+ter robbenvangst gaan; zij vervaardigen de harpoenen, waarmede zij de
+robben dooden, de slingers, die zij ook gebruiken op de otterjacht:
+bij welke laatste zij ook door hunne honden geholpen worden, die in
+de holen en gaten doordringen, waarin de otter zich verschuilt.
+
+De vrouwen verrichten wat wij de huiselijke bezigheden zouden kunnen
+noemen: bij de eb gaan zij langs het strand mosselen en andere
+schelpdieren zoeken; zij bereiden en koken de spijzen; zij maken
+het vuur aan; zij zorgen voor den noodigen voorraad van drinkwater;
+zij vlechten korven van riet en touwen voor het vastmaken der
+prauwen; zij vervaardigen de halskettingen van doorboorde schelpen
+of fragmenten van vogelbeenderen. Ook gaan zij uit visschen in hare
+prauw, waarbij zij zich bedienen van een hengel, waaraan een mossel
+of een stuk visch bevestigd is: zoodra de visch die prooi inslikt,
+halen zij hem ijlings naar boven. Ook visschen zij, met behulp van een
+soort van lange houten vorken, verschillende schelpen, zelfs op vrij
+aanmerkelijke diepte. Tot de taak der vrouwen behoort ook het roeien
+of liever het pagaaien der prauwen: dit is volstrekt geen zwaar werk,
+want de van boomschors vervaardigde prauwen zijn zeer licht, even als
+de riemen zelven. Bij al deze verschillende werkzaamheden leggen de
+vrouwen eene groote mate van bekwaamheid aan den dag.
+
+De prauw, bijna voor den Vuurlander het eenige voorwerp dat hij niet
+missen kan, is zeer licht en volkomen zeewaardig, maar heeft het
+groote gebrek dat zij maar zeer kort duurt. Eene goede prauw houdt
+het gemiddeld niet langer dan zes maanden uit. De mannen vervaardigen
+de ranke boot, maar de vrouwen zorgen voor het onderhoud, voor het
+herstellen van gebreken, het dichten van gaten en wat daar verder toe
+behoort. De zorg voor de prauw rust overigens op alle leden des gezins,
+op de mannen zoowel als op de vrouwen. Het lot van eene vuurlandsche
+familie, die op zee haar kano verloren heeft, is al zeer treurig:
+de ongelukkigen zouden dan vaak op eene of andere kale rots, den
+hongerdood moeten sterven, wanneer hunne buren of bekenden, ongerust
+over hunne lange afwezigheid, hen niet gingen opzoeken en redden.
+
+De vrouwen alleen kunnen zwemmen, hetgeen zeker zeer zonderling
+is voor eene bevolking, die een groot deel van haar leven op zee
+doorbrengt. Men begrijpt ter nauwernood, hoe de Vuurlanders, zonder te
+kunnen zwemmen, aan de vele gevaren ontsnappen, waaraan zij telkens
+zijn blootgesteld, vooral bij tochten die verscheidene dagen duren
+en waarop zij lichtelijk door storm kunnen worden overvallen of met
+onstuimige zeeën hebben te kampen. Zij moeten wel een groot vertrouwen
+stellen in hunne prauwen; bovendien mag men als zeker aannemen, dat
+velen hunner op zee verongelukken: gedurende ons verblijf hoorde ik
+althans herhaaldelijk spreken van menschen, die hun dood in de golven
+hadden gevonden.
+
+Hoewel zij zeer goed kunnen zwemmen, gaan de vrouwen echter zelden
+voor haar genoegen te water: doorgaans bestaat daartoe eene bepaalde
+aanleiding, bij voorbeeld, als zij een vogel moeten gaan halen, dien
+zij van den oever met een steenworp gedood hebben. Meermalen echter,
+als het weer betrekkelijk zacht was, heb ik de vuurlandsche vrouwen
+een bad zien nemen en naar hartelust in het water rondspartelen. Het is
+echter niet waar, wat sommige schrijvers beweren, dat zij veroordeeld
+zijn om te duiken, ten einde zeeëgels te vangen: daartoe bedienen zij
+zich van een eenvoudiger middel, en wel van de bovengenoemde houten
+vorken, aan een langen stok bevestigd.
+
+Ook de kinderen hebben in het gezin de hun aangewezen taak te
+vervullen. De kleine jongens nemen al spoedig deel aan de werkzaamheden
+van hun vader, terwijl de meisjes haar moeder behulpzaam zijn. Het
+heeft zeer mijne aandacht getrokken, dat de kinderen nooit mishandeld
+worden; veeleer worden zij bedorven door hunne ouders, die zeer
+veel van hen houden, al is het niet de gewoonte hen te liefkoozen,
+zoo als men dat vaak in Europa ziet.
+
+Voor zoover ik heb kunnen nagaan, hebben de Vuurlanders geenerlei soort
+van eeredienst; zelfs is er, naar men zegt, in hunne taal geen woord
+om daarmede eene godheid, welke ook, aan te duiden. Toch vertoonen
+zij sporen van eene soort van doodendienst: hoogst ongaarne spreken
+zij van hun dooden, en die weerzin gaat, althans tegenover vreemden,
+zoo ver, dat men niet dan met de grootste moeite de namen van hun
+overleden bloedverwanten, zelfs van hun vader en hunne moeder,
+vernemen kan. Misschien is het ook daaraan toe te schrijven, dat
+zij zoo lang wachten, eer zij hun kinderen een naam geven. Zij weten
+wel dat het kind naar de plaats zijner geboorte genoemd zal worden,
+maar zij kennen het dien naam eerst toe omstreeks het tweede jaar,
+als het kind begint te loopen. Komt het nu voor dien tijd te sterven,
+dan zal het hooren van zijn naam hen niet aan het geleden verlies
+herinneren. Ook onder elkander spreken zij, naar men zegt, nooit over
+hunne dooden, hoewel zij tamelijk langen tijd rouw dragen over hunne
+naaste betrekkingen: ten teeken van rouw maken zij zich het gelaat
+zwart en scheren zich de kruin van het hoofd kaal. Ook beginnen de
+vrouwen somwijlen, schijnbaar zonder eenige uitwendige aanleiding,
+over hare afgestorvenen te weenen en te jammeren. Hangt dit een
+en ander samen met eene zekere onbestemde, duistere vereering der
+dooden? Men zou het haast meenen, want de dood op zich zelven boezemt
+hun geene vrees in. Ik heb zoowel mannen als vrouwen, kinderen zoowel
+als grijsaards, zonder eenige huivering of aandoening, opgedolven
+schedels en beenderen van menschen zien behandelen; en ik heb reden om
+te gelooven--wat de engelsche zendelingen mij trouwens uitdrukkelijk
+bevestigd hebben--dat zij hun kranken, als het uiterste oogenblik
+gekomen is, de keel toeknijpen, om aldus spoediger een einde aan hun
+lijden te maken.
+
+Zij gelooven aan het bestaan van geheimzinnige wezens, die allerlei
+verschrikkelijke gedaanten kunnen aannemen, en het geluid nabootsen
+van een zeerob of van eenig ander dier. Wanneer zij 's nachts de
+stem van zulk een wezen meenen gehoord te hebben, worden zij door
+doodelijke vrees bevangen; zij verschansen zich op de onmogelijkste
+manier in hunne hutten, rapen alles bijeen wat zij aan wapenen
+bezitten, en wachten, bevend en sidderend, tot het gevaar geweken
+en de dag aangebroken is. Na zulk een nacht te hebben doorgebracht,
+kan niets hen bewegen, langer op die plek te blijven. Zoo spoedig
+mogelijk verwijderen zij zich en gaan liefst naar een ander eiland,
+om aan het geduchte spooksel te ontkomen. Deze geheimzinnige wezens,
+die hunne slachtoffers vele nachten achtereen vervolgen en plagen,
+noemen de Vuurlanders _oualapatou:_ zij hebben, veel overeenkomst met
+de ook bij ons niet onbekende weerwolven. In ieder geval blijkt uit dit
+bijgeloof, dat ook bij deze wilden het besef van het bovennatuurlijke,
+hoe ruw en onontwikkeld ook, niet ontbreekt.
+
+Fitz-Roy heeft uitvoerig gesproken van hunne tooverdokters. In
+werkelijkheid kennen de Vuurlanders zulke personen niet; maar er
+heerscht bij hen eene gewoonte, waardoor het verhaal van den engelschen
+reiziger zijne verklaring vindt.
+
+Wanneer een Vuurlander krank is, ondergaat hij geene andere
+behandeling--uitgenomen de verworging, als het uitgemaakt is dat
+hij gaat sterven,--dan eene soort van massage, die hetzij op het
+hoofd, hetzij op de borst, hetzij op eenig ander lichaamsdeel wordt
+toegepast, waar men onderstelt dat de ziekte schuilt. De personen, die
+bepaaldelijk met deze behandeling zijn belast, worden _yakamouches_
+genoemd, en die titel gaat van vader op zoon over. Als de yakamouche
+bij een zieke geroepen wordt, hurkt hij bij den patiënt neder, begint
+een woest, onzamenhangend gezang, met allerlei gelaatsvertrekkingen
+gepaard, en gaat dan tot de behandeling, uit wrijven en knijpen
+bestaande, over, steeds schreeuwende en afschuwelijke gezichten
+trekkende. Van tijd tot tijd houdt de yakamouche even op, om op den
+patiënt en dan op zijne eigene handen te blazen, die hij vervolgens
+boven het vuur heen en weer schudt; eindelijk snijdt hij met een schelp
+of eenig ander scherp werktuig, een haarlok van den patiënt af, en
+werpt dien in het vuur. Na die operatie is de zieke ongetwijfeld zeer
+vermoeid, maar toch verklaart hij doorgaans, zich beter te gevoelen.
+
+Ik kan mij zeer goed verklaren dat de reisgenooten van Fitz-Roy,
+en ook Fitz-Roy zelf, als zij bij toeval getuigen waren van zulk een
+kuur, daarin eene werkelijke bezwering of betoovering hebben gemeend
+te zien, door een soort van toovenaar of duivelbanner in praktijk
+gebracht. Toch kent men aan de yakamouches--waarvan er overigens
+in genoegzaam elke familie een gevonden wordt,--hoegenaamd geen
+bovennatuurlijk vermogen toe.
+
+De yakamouches zijn voor het meerendeel bejaard; toch hebben wij
+er enkelen gezien, die niet ouder konden zijn dan vijf-en-dertig
+à veertig jaar; voor zoo ver ik heb kunnen nagaan, is er dus geen
+leeftijd bepaald voor het verkrijgen van deze waardigheid, evenmin
+als daarvoor eene voorbereiding of inwijding gevorderd wordt. Daar
+Fitz-Roy hen altijd aan de spits der Vuurlanders vond, wanneer dezen
+hem een of anderen poets bakten, heeft hij daaruit opgemaakt dat zij
+zeker gezag over hunne volksgenooten uitoefenden. Maar ik voor mij
+geloof dat dit niet het geval is, en dat zij geen ander gezag bezitten
+dan wat hun toekomt als hoofd van een gezin, hetgeen zij altijd zijn,
+daar de waardigheid of het ambt, zoo als men het noemen wil, eerst
+na den dood des vaders op den oudsten zoon overgaat. Ook worden zij
+voor hunne diensten nooit betaald, hetgeen hen zeer stellig van de
+toovenaars, die wij elders aantreffen, onderscheidt. Evenals alle
+anderen, leven zij van hetgeen de jacht en de visscherij hun opleveren
+of van hetgeen zij op andere wijze kunnen machtig worden.
+
+Ziedaar, in een beknopt overzicht, de kenmerkende trekken van de zeden
+en gewoonten der Vuurlanders, voor zoover zij in wilden staat leven,
+buiten de engelsche missie aan het Beagle-kanaal.
+
+Ik moot ook met een enkel woord gewagen van hun uiterlijk
+voorkomen. Zij zijn klein van gestalte: de mannen zijn gemiddeld
+niet grooter dan één meter acht-en-vijftig, de vrouwen één meter
+acht-en-veertig. De kleur van hunne huid is licht geel; hunne
+gelaatstrekken zijn zeer grof en ruw; maar daarentegen hebben zij
+zeer mooie bruine oogen, vol uitdrukking. Borst en dijen zijn breed;
+de vrouwen zijn over het algemeen zwaarlijvig. De mannen dragen noch
+baard, noch knevels; met uitzondering van hun hoofdhair, trekken zij
+alle hairen uit.
+
+Zoo als ik reeds zeide, namen de inboorlingen in den beginne, tegenover
+ons, eene zeer groote mate van terughouding in acht. Langzamerhand
+openbaarde zich meer toenadering en vertrouwen, zonder dat de inlanders
+daarom eenige verandering brachten in hunne gewone levenswijze. Wel
+hadden zij de gewoonte aangenomen om, als wij aan tafel zaten, voor
+onze hutten te komen staan, om de overgeschoten brokken te ontvangen,
+die zij op staanden voet opaten of anders medenamen in de door ons
+weggeworpen ledige blikjes, die zij met dat doel hadden opgezameld;
+maar daarom hadden zij niet afgezien van de vischvangst of van het
+opzoeken van schelpdieren bij lage zee. Hadden zij op die wijze een
+paar weken aan de Oranjebaai doorgebracht, dan kwam de oude trek tot
+zwerven weer boven: zij verdwenen eensklaps, en wij zagen hen in geen
+maanden terug. Zoo wisselden onze buren telkens af, hetgeen ook al
+niet bevorderlijk was aan het aanknoopen van nadere betrekkingen.
+
+Eerst vele maanden na onze vestiging, en nadat wij ons een groot
+aantal woorden van hunne dagelijksche spreektaal hadden eigen
+gemaakt, veranderde hunne houding tegenover ons en werden zij meer
+familiaar. Het getal onzer buren bedroeg in den regel dertig of
+veertig, op een totaal van tusschen de drie- en vierhonderd eilanders,
+die ons afwisselend kwamen bezoeken. Daaronder waren er nu ten slotte
+enkelen op wie wij rekenen konden voor het verrichten van een of ander
+werk: en dan nog moest dat niet te dikwijls voorkomen en vooral niet
+te lang duren. Nooit maakten zij bedenking tegen het loon, dat bijna
+altijd uit eenige scheepsbeschuiten of stukken brood bestond. Slechts
+een of twee hunner hebben wij ettelijke weken achtereen geregeld in
+onze dienst kunnen houden. Als maatregel van voorzichtigheid, lieten
+wij nooit een inlander bij ons overnachten; zij moesten altijd des
+avonds naar hunne hutten terugkeeren, die trouwens op korten afstand
+van onze barakken waren gelegen.
+
+Het is inderdaad zonderling, dat ook de inlanders die dagelijks met
+ons verkeerden, er niet in slaagden ook maar een weinig fransch te
+leeren: dikwijls genoeg was ik er getuige van, hoeveel moeite zij
+zich gaven om eenige woorden van onze taal te onthouden: zij zeiden de
+woorden zeer goed na, maar eenige oogenblikken later, waren zij ze weer
+vergeten. Zij vroegen ons alle dagen om brood, maar gebruikten daarbij
+altijd het engelsche woord _bread_. Ik geloof dat zij nooit meer dan
+twee fransche woorden hebben kunnen onthouden: _oui_ en _chemise._ Hun
+voorraad engelsch is ook bijster gering, en bepaalt zich doorgaans tot
+vijftien of twintig woorden, die zij meer of minder goed uitspreken.
+
+Bij voorkeur richtten onze Vuurlanders hunne schreden naar ons
+laboratorium van natuurlijke historie; zij wisten dat men daar op
+hun persoon allerlei waarnemingen deed, waartoe zij zich volgaarne
+leenden, in het vooruitzicht op eene belooning, wat beschuit of
+andere spijze. Zij werden gemeten en betast; alle physiologische
+bijzonderheden in bouw en constructie werden nauwkeurig onderzocht
+en opgeteekend; van de verschillende doelen van hun lichaam werden
+afdrukken in gips genomen. Ik heb zelfs een Vuurlander, en wel den
+geduchten Athlinata, bijkans vier uren achtereen onbewegelijk zien
+stilstaan om een afdruk te kunnen nemen van zijn geheelen persoon
+ten voeten uit. Dat de proef mislukte, was niet zijne schuld, maar
+alleen te wijten aan de slechte kwaliteit der gips, die bedorven was.
+
+Eerst den twintigsten December 1882 kon het laboratorium in
+gebruik worden gesteld. Bij gemis van de noodige materialen had
+men het grootendeels van planken van pakkisten moeten opslaan. Het
+stond op eenigen afstand van de andere barakken: daarom konden wij
+den Vuurlanders, den geheelen dag door, vrijen toegang verleenen,
+zonder dat de goede orde in de missie daardoor leed. Zij waren daar
+dus bijna geheel te huis, en kwamen en gingen bijkans naar dat het
+hun goeddacht. Hoewel zij er nooit alleen werden gelaten, was hun
+aantal dikwijls zoo groot, dat werkelijk toezicht onmogelijk was:
+toch hebben zij nimmer iets ontvreemd, ondanks hunne reputatie van
+dieven, die zij aan vroegere zeevaarders te danken hebben.
+
+
+In den morgen van den eersten September 1883 werden de magnetische en
+meteorologische waarnemingen van de missie aan Kaap Hoorn officieel
+geëindigd verklaard. Sedert de laatste dagen had men zich reeds
+onledig gehouden met het overbrengen van de kisten en doozen, die
+onze collectiën bevatten, aan boord van de _Romanche_. Den derden
+verlieten wij aan boord van dat schip de Oranjebaai, waar wij een jaar
+hadden doorgebracht. Vier dagen later kwamen wij te Punta Arénas in de
+straat van Magelhaens, van waar wij den twaalfden vertrokken, om zonder
+verder oponthoud onze reis naar Frankrijk voort te zetten. Den elfden
+November wierp de _Romanche_ het anker uit op de reede van Cherbourg,
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Een Jaar aan Kaap Hoorn, by Door Doctor Hijades
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN JAAR AAN KAAP HOORN ***
+
+***** This file should be named 15037-8.txt or 15037-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/5/0/3/15037/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/15037-8.zip b/15037-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..59368e5
--- /dev/null
+++ b/15037-8.zip
diff --git a/15037-h.zip b/15037-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..13f5830
--- /dev/null
+++ b/15037-h.zip
diff --git a/15037-h/15037-h.htm b/15037-h/15037-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..cb70200
--- /dev/null
+++ b/15037-h/15037-h.htm
@@ -0,0 +1,1209 @@
+
+<!DOCTYPE html
+PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
+
+<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. -->
+<html lang="nl-1900">
+<head>
+<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8">
+
+<title>Een Jaar aan Kaap Hoorn</title>
+<link href="style/arctic.css" rel="stylesheet" type="text/css" title="Artic Blue">
+<link href="style/amazonia.css" rel="alternate stylesheet" type="text/css" title="Amazonia Green">
+<link href="style/borneo.css" rel="alternate stylesheet" type="text/css" title="Borneo Brown">
+<link href="style/gutenberg.css" rel="stylesheet" type="text/css">
+<link href="style/print.css" rel="stylesheet" type="text/css" media="print">
+<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/">
+<meta name="author" content="Doctor Hijades">
+<meta name="DC.Creator" content="Doctor Hijades">
+<meta name="DC.Title" content="Een Jaar aan Kaap Hoorn">
+<meta name="DC.Date" content="#######">
+<meta name="DC.Language" content="nl-1900">
+</head>
+<body>
+
+
+<pre>
+
+Project Gutenberg's Een Jaar aan Kaap Hoorn, by Door Doctor Hijades
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Een Jaar aan Kaap Hoorn
+       From "De Aarde en Haar Volken", Jaargang 1886
+
+Author: Door Doctor Hijades
+
+Release Date: February 14, 2005 [EBook #15037]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN JAAR AAN KAAP HOORN ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+<span class="pageno"><a id="d0e63"></a>Bladzijde 89</span><a id="d0e64"></a><h1>Een Jaar aan Kaap Hoorn.</h1>
+<p align="left" class="byline"><i>Door Doctor Hijades.</i></p>
+<p id="d0e69"></p>
+<div id="d0e70" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1886-089.jpg" alt="De Oranjebaai."></p>
+<p class="figureHead">De Oranjebaai.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e74">Op verschillende internationale bijeenkomsten, die het eerst in 1879 te Hamburg, vervolgens te Bern en te Sint-Petersburg
+werden gehouden, werd een programma besproken en vastgesteld voor eene reeks van waarnemingen en onderzoekingen, die te gelijker
+tijd, op daartoe aangewezen punten van de poolstreken zouden geschieden, met het doel om gedurende een geheel jaar de magnetische
+en meteorologische verschijnselen te bestudeeren. Nadat de meeste regeeringen hare goedkeuring aan dat programma hadden gehecht,
+werden veertien stations aangewezen, waarvan twaalf rondom de Noordpool en de IJszee, en slechts twee zoo dicht mogelijk bij
+de Zuidpool; en wel een in Nieuw-Zuid-Georgi&euml;, dat van wege Duitschland zou worden bezet, en een aan Kaap Hoorn, dat aan Frankrijk
+werd toegewezen.
+
+</p>
+<p id="d0e76">De waarnemingen moesten een geheel jaar duren, van 1 September 1882 tot 1 September 1883. Al deze verschillende missi&euml;n hebben
+de haar aangewezen taak volbracht; en hoe treurig ook de afloop mocht zijn van de amerikaansche expeditie onder luitenant
+Greely, die haar standplaats had op het fort Conger aan de Lady-Franklinbaai, en die van de vijf-en-twintig personen er achttien
+door den dood verloor,&#8212;toch werden alle dokumenten door deze ongelukkigen opgesteld en bijeengebracht, behouden en ter beschikking
+gesteld van de amerikaansche regeering.
+
+</p>
+<p id="d0e78">Behalve de speciale studie van de meteorologie en van het aardmagnetisme, was ook aan iedere missie een zeer uitgebreid programma
+voorgeschreven van sterrekundige waarnemingen en van onderzoekingen op het gebied der natuurlijke historie: zo&ouml;logie, botanie,
+geologie. De vijf leden van de fransche missie wijdden verscheidene maanden aan voorbereidende studi&euml;n , om zich geheel op
+de hoogte te stellen van de taak, die aan ieder meer bijzonder was toevertrouwd. Er moest ook voor woningen worden gezorgd,
+en men besloot, te Parijs houten hutten of barakken te laten maken, volgens een bepaald plan gebouwd, en die zonder moeite
+uit elkander genomen en weder opgezet konden worden.
+
+</p>
+<p id="d0e80">Een rijksvaartuig, de <i>Romanche</i> onder bevel van den kapitein ter zee Martial, die tevens met de opperste leiding der expeditie was belast, moest het personeel
+en het materieel der missie overbrengen. Gedurende het jaar, dat de missie aan Kaap Hoorn heeft doorgebracht, hebben de officieren
+van de <i>Romanche</i>, die voor dezen tocht bepaaldelijk waren uitgekozen, zich onledig gehouden met het doen van hydrografische waarnemingen en
+het in kaart brengen van de eilandengroepen ten zuiden van Vuurland; bovendien heeft de <i>Romanche</i> van alle door haar bezochte streken belangrijke collecti&euml;n op het gebied der natuurlijke historie medegebracht, en op haar
+terugkeer peilingen gedaan.
+
+</p>
+<p id="d0e91">Het belang der wetenschap stond bij deze geheele expeditie natuurlijk op den voorgrond: de romantische en pittoreske zijde
+der reis moest noodwendig <span class="pageno"><a id="d0e93"></a>Bladzijde 90</span>op den achtergrond treden. Het ligt dan ook niet in mijn plan, de expeditie bij de vervulling harer taak dag voor dag te volgen.
+Maar afgescheiden van zuiver wetenschappelijke kwesties, waarvan de behandeling niet te dezer plaatse behoort, kwam het mij
+voor, dat een beknopt verhaal van de lotgevallen der missie, sedert haar vertrek uit Frankrijk tot haar terugkomst, ook voor
+niet wetenschappelijk gevormde lezers eenig belang kon hebben. Ik zal mij daarbij hoofdzakelijk bepalen tot ons verblijf onder
+de Vuurlanders.
+
+</p>
+<p id="d0e95">De <i>Romanche</i> vertrok van Cherbourg den zeventienden Juli 1882; den vijfden September daaraanvolgende, des namiddags ten half vijf, voer
+zij de straat van Lemaire binnen; in den namiddag van den volgenden dag wierp zij het anker uit in de Oranjebaai, aan de oostkust
+van het schiereiland Hardy, deel uitmakende van het eiland Hoste, ten zuiden van Vuurland, op 55&deg; 31&#8242; zuiderbreedte en 70&deg;
+25&#8242; oosterlengte.
+
+</p><a id="d0e100"></a><h2>I</h2>
+<p id="d0e101">De Oranjebaai, die in April 1830 door Robert Fitz-Roy, en in Februari 1839 door den Amerikaan Wilkes was bezocht en beschreven,
+scheen eene geschikte gelegenheid aan te bieden voor de vestiging van onze missie, en was dan ook als zoodanig aangewezen,
+tenzij onvoorziene omstandigheden onze installatie daar ter plaatse onmogelijk mochten maken: in dat geval moesten wij een
+geschikter plek opzoeken op het in de nabijheid gelegen eiland Hermitte.
+
+</p>
+<p id="d0e103">Zoodra de <i>Romanche</i> het anker had uitgeworpen, was dan ook ons eerste werk aan land te gaan, om eene geschikte plaats voor onze nederzetting
+op te zoeken. Wij behoefden onze eischen niet hoog te stellen: een vlak terrein, waarop wij onze barakken konden opslaan;
+voorts de nabijheid van eene rivier of althans van drinkbaar water; eindelijk eene geschikte aanlegplaats voor de sloepen
+die ons materieel aan wal moesten brengen en later, bij den terugkeer van de <i>Romanche</i>, onze gemeenschap met het schip moesten verzekeren. De eerste van deze drie voorwaarden bleek niet voor vervulling vatbaar.
+Overal waar zich een vlak terrein bevond, was de grond zoo drassig, dat het zeer moeilijk viel daarop te loopen; wij moesten
+dus een hooger terrein kiezen, waar wij de hutten boven elkander zouden kunnen plaatsen, hetzij op natuurlijke terrassen,
+hetzij op kunstmatige platformen van boomstammen. Wij aarzelden aanvankelijk in de keus tusschen een landpunt, later Pointe
+Lephay genoemd, en een kleinen heuvel een weinig ten noorden van die landpunt. Ten slotte kozen wij dit laatste punt, vooral
+van wege de onmiddellijke nabijheid van eene rivier; en in den vroegen morgen van den achtsten September begonnen de werklieden
+der missie, bijgestaan door eene talrijke afdeeling matrozen van de <i>Romanche</i> het terrein te ontginnen: welke arbeid de volgende dagen ijverig werd voortgezet.
+
+</p>
+<p id="d0e114">Den zes-en-twintigsten September 1882 werden de eerste waarnemingen gedaan, die gedurende een geheel jaar onafgebroken moesten
+worden voortgezet. Eigenlijk hadden zij reeds op den eersten September moeten beginnen; maar wij waren eerst op den zesden
+aangekomen, en de sedert verloopen twintig dagen waren volstrekt noodig geweest voor onze installatie. Het met dicht kreupelhout
+en struikgewas begroeide terrein moest worden gezuiverd en ge&euml;ffend, waarbij op sommige plaatsen de rots moest worden afgehakt.
+Nadat de barakken waren opgeslagen, moesten de wanden en de zoldering van binnen met een laag vilt, en de vloer met linoleum
+worden bekleed, om zoo veel mogelijk de koude en de vocht af te weren.
+
+</p>
+<p id="d0e116">Met de onderzoekingen betreffende de natuurlijke historie was aanstonds een aanvang gemaakt; evenzoo hadden wij al dadelijk
+kennis kunnen maken met de inboorlingen. Reeds den volgenden dag na onze aankomst in de Oranjebaai waren verschillende prauwen
+van boomschors naar het schip gekomen; de inboorlingen vroegen om levensmiddelen en voornamelijk scheepsbeschuit, en boden
+in ruil daarvoor eenige produkten hunner kinderlijke nijverheid aan, zoo als halskettingen van beenderen of schelpen, beenen
+punten van harpoenen en dergelijken. Deze Vuurlanders schenen in het minst niet ongerust of verbaasd over onze verschijning:
+veel meer trachtten zij zoo veel beschuit, brood of andere spijzen te krijgen als maar mogelijk was. Zij vroegen noch om brandewijn,
+noch om tabak, waarmede zij waarschijnlijk geheel onbekend waren; oude kleeren namen zij ook gewillig aan, maar toch was het
+hun hoofdzakelijk om eetwaren te doen.
+
+</p>
+<p id="d0e118">Het is niet gemakkelijk, met juistheid den eersten indruk weer te geven, dien de verschijning van deze inboorlingen op ons
+maakte. Naar het scheen zonder eenig wantrouwen of vrees te koesteren, kwamen zij ons bezoeken of liever om voedsel vragen,
+in hunne kano's van boomschors, allen, mannen en vrouwen, ouden en jongen, geheel naakt of hoogstens bekleed met een stuk
+otter- of zeehondenvel, dat over hunne schouders was geworpen. Gedurende onzen overtocht hadden wij alles gelezen wat vroegere
+zeevaarders, zoo als Weddell, Fitz-Roy, Darwin, Wilkes, over de bewoners van Vuurland geschreven hadden; wij wisten dus dat
+zij, naar de eenstemmige verklaring van al deze schrijvers, ongeveer op den allerlaagsten trap van menschelijke ontwikkeling
+staan. Zoodra wij de Vuurlanders zagen, meenden wij hen dan ook te kennen, en zochten wij reeds naar de voornaamste karaktertrekken,
+door de vroegere onderzoekers aangewezen. Onze verrassing was dus minder groot dan zij anders geweest zou zijn; vooral verwonderde
+het ons dat wij geen woord van hunne taal verstonden, hoewel wij ijverig de woordenlijst van Fitz-Roy en de taalkundige mededeelingen
+van andere schrijvers hadden bestudeerd. Het eenige woord dat wij verstonden was het woord <i>beschuit</i>, dat zij <i>biskit</i> of <i>biskir</i> uitspraken en dat als in hun mond bestorven lag. Pogingen om uit te maken met welken stam wij eigenlijk te doen hadden, waren
+aanvankelijk ten eenemale vruchteloos.
+
+</p>
+<p id="d0e129">Eerst den volgenden dag, nadat wij de inboorlingen bij herhaling in hunne hutten hadden bezocht <span class="pageno"><a id="d0e131"></a>Bladzijde 91</span>en nauwkeurig gelet op een zeker aantal woorden, die zij telkens gebruikten, kwamen wij tot de zekerheid dat de aan de Oranjebaai
+gevestigde stam dezelfde was, waaraan Fitz-Roy den naam van Tekinika geeft. Onze eerste gesprekken met deze inboorlingen werden
+grootelijks vergemakkelijkt omdat een hunner eenige woorden engelsch verstond en sprak. Hij zeide Jack te heeten, had eene
+vrouw en twee kinderen bij zich en had in zooverre iets voor boven zijne stamgenooten, dat hij een mondvol engelsch verstond;
+voor het overige verkeerde hij in even ellendigen toestand als alle anderen. Hij ontving ons in zijne hut met de grootst mogelijke
+koelheid; hij antwoordde vrij vlug op de eerste vragen die wij tot hem richtten, maar bleef weldra hardnekkig zwijgen, hetzij
+uit vermoeidheid, hetzij uit wantrouwen, of om welke reden ook. Over het algemeen was er een merkwaardig verschil tusschen
+de manier van doen van deze Vuurlanders, als zij in hunne prauwen langs de <i>Romanche</i> dobberden, en als wij hen aan land in hunne hutten bezochten. Op het water schenen zij in hun element; zij waren dan vroolijk
+en opgewekt, praatziek en familiaar tot lastig wordens toe; aan land daarentegen was hunne houding wel niet vijandig, maar
+toch teruggetrokken, wantrouwend, gedwongen, als van lieden wien het hindert door vreemden bespied te worden. Verschillende
+redenen kunnen ter verklaring van deze handelwijze der Vuurlanders worden aangewend. Op zee gevoelen zij zich veiliger; kwam
+er eene botsing, dan konden zij zich dadelijk met hunne prauwen uit de voeten maken; bovendien was bij hunne bezoeken aan
+de <i>Romanche</i> hun eigenbelang in het spel en deden zij zich zoo gunstig mogelijk voor, om spijzen te krijgen, waarnaar zij zoo vurig verlangden.
+Toen zij zagen dat wij ons aan land kwamen vestigen, zonder dat zij vermoeden konden wat ons doel was, was het vrij natuurlijk
+dat zij zich over onze verschijning op hun eigen grondgebied ongerust maakten en van onze tegenwoordigheid niets dan overlast
+vreesden. Dit zijn echter slechts onderstellingen: zij hebben hunne gevoelens nooit uitgesproken, en zij bezitten in hooge
+mate het vermogen om hunne gewaarwordingen te verbergen en daarvan niets op hun onbewegelijk gelaat te laten blijken.
+
+</p>
+<p id="d0e139">Op Zondag, 1 October 1882, omstreeks vier uren in den namiddag, liep een amerikaansche schoener de Oranjebaai binnen, en wierp
+het anker uit tegenover de missie, naast de <i>Romanche</i>. Dit schip, dat jaarlijks deze zee&euml;n bezoekt om robben te vangen, verschijnt dan in den regel in de Oranjebaai, om water
+in te nemen en zich van brandhout te voorzien. De gezagvoerder had te Punta Ar&eacute;nas, in de straat van Magelhaens, hooren spreken
+van de voorgenomen vestiging eener fransche missie aan de Oranjebaai, en kwam nu de hulp van onzen geneesheer inroepen voor
+een zijner matrozen, die ernstig ziek was.
+
+</p>
+<p id="d0e144">De schoener heette de <i>Thomas Hunt</i>; in vijf dagen had de bemanning, bij de Diego-Ramirez-eilanden en vooral op het eiland Ildefonso, ongeveer driehonderd robben
+gedood; het hoogste cijfer der op een dag gedoode dieren was ditmaal zeventig geweest. Een paar jaren geleden, had men op
+een dag vijfhonderd robben gevangen. De robben worden, als zij aan land zijn, omsingeld en dan doodgeschoten, somwijlen ook
+doodgeslagen; de zeer jonge dieren blijven gespaard, maar alle anderen, mannetjes en wijfjes zonder onderscheid, gedood. De
+bemanning van de <i>Thomas Hunt</i> bestond uit acht-en-twintig koppen, en er waren zeven geweren aan boord. Men doodt de robben enkel om hun vel; zoodra zij
+aan boord zijn gebracht, wordt hun het vel afgestroopt, waarna de lichamen in zee worden geworpen. De huid wordt, na ingezouten
+te zijn, naar Engeland verzonden om daar bewerkt te worden; zij levert eene bekende en zeer gezochte soort van bont op.
+
+</p>
+<p id="d0e152">De gezagvoerder van de <i>Thomas Hunt</i> was nu reeds gedurende zeven jaren ter robbenvangst gevaren. Hij verklaarde dat die vangst steeds minder voordeelen opleverde
+en dat het getal dezer robben snel afnam: hetgeen inderdaad niet te verwonderen is bij de ruwe, moorddadige wijze waarop de
+jagers te werk gaan! Er behoort in waarheid eene groote mate van avontuurlijken zin en liefhebberij voor het vak toe, om het
+beroep van robbenjager te kiezen, dat tegenwoordig maar eene zeer geringe winst oplevert. Het leven toch dezer robbenvangers
+is alles behalve gemakkelijk of aangenaam. Hun voedsel bestaat, voor het grootste gedeelte, uit het vleesch der pingouins,
+die zij dooden of levend vangen; de kapitein van de <i>Thomas Hunt</i>, die zich ook daarmede tevreden moest stellen, verklaarde mij echter dat dit vleesch zeer goed smaakte. De robbenjagers brengen
+echter niet hun geheelen tijd aan boord door. Op hun schip zijn zij aan tallooze gevaren blootgesteld; maar nog veel erger
+is hun toestand, wanneer zij, in het belang van de jacht, op een of ander onbewoond eilandje moeten achterblijven en daar
+gedurende weken of maanden op de terugkomst van hun schip wachten. Blijft dan het schip langer weg dan waarop gerekend was,
+dan zijn de achtergeblevenen aan de grootste ellende ter prooi. De kapitein van de <i>Thomas Hunt</i> had, voor zijne aankomst in de Oranjebaai, op het eiland Diego-Ramirez acht mannen gevonden, die door eene amerikaansche
+go&euml;let daar waren achtergelaten om robben te vangen en van levensmiddelen voor drie maanden voorzien, maar die nu reeds sedert
+vier maanden op de terugkomst van hun schip wachtten. Hun voorraad was geheel opgeteerd: zij hadden geen ander voedsel dan
+de vogels, die het hun van tijd tot tijd gelukte te vangen. De <i>Thomas Hunt</i> had deze ongelukkigen opgenomen en hen naar het Beagle-kanaal, naar Ooshooia, gebracht, waar zij aan de verzorging van de
+protestantsche zendelingen waren overgelaten.
+
+</p>
+<p id="d0e166">Weldra zouden wij zelven met deze zendelingen in aanraking komen: tot onze groote verwondering zouden wij in dit wilde, onherbergzame
+land, aan den uitersten uithoek der wereld, beschaafde mannen vinden, sedert lange jaren hier gevestigd.
+<span class="pageno"><a id="d0e168"></a>Bladzijde 92</span></p><a id="d0e169"></a><h2>II</h2>
+<p id="d0e170">In den morgen van den elfden November 1882 wierp eene go&euml;let, die de engelsche vlag voerde, het anker uit tegenover onze hutten.
+Onze eerste gedachte was, dat wij ook nu weder te doen hadden met een robbenjager, die hetzij uit nieuwsgierigheid, hetzij
+om onze hulp in te roepen, ons een bezoek kwam brengen. Deze onderstelling bleek evenwel onjuist: eene van het schip afgezonden
+sloep naderde snel onze kleine aanlegplaats: zij bevatte twee passagiers, waarvan de een de gezagvoerder van het schip moest
+zijn, terwijl de ander geheel het voorkomen had van een engelsch geestelijke. Eenige minuten later zetten die heeren voet
+aan wal, en stelden zich zelven voor: de een was kapitein Willis, gezagvoerder van de go&euml;let <i>Allan Gardiner</i>, in dienst van den protestantschen zendingspost in Vuurland; de ander was de directeur (superintendent) van dien post, de
+reverend Thomas Bridges.
+
+</p>
+<p id="d0e175">Voor ons vertrek uit Frankrijk droegen wij kennis van het bestaan dezer missie: de post is aangewezen op de kaarten van het
+zuidelijk deel van Vuurland; wij wisten dat wij in geval van nood daar hulp konden gaan vragen, en dat de zetel der missie
+te Ooshooia of Ouchouaya was, ongeveer honderd kilometers ten noorden van de Oranjebaai. Daartoe bepaalde zich onze kennis
+van dezen zendingspost.
+
+</p>
+<p id="d0e177">De heer Bridges deelde ons dadelijk het doel van zijne komst mede. Van den kapitein van de <i>Thomas Hunt</i> vernomen hebbende, dat zich aan de Oranjebaai eene fransche wetenschappelijke missie bevond, waaraan ook een geneesheer verbonden
+was, kwam hij ons verzoeken, te Ouchouaya een onderzoek in te stellen naar eene hevige epidemische ziekte, die sedert het
+begin van het jaar onder de protestantsche missie woedde. Een aantal Vuurlanders waren door die moorddadige epidemie aangetast,
+en al de aangetasten waren na verloop van hoogstens vijf of zes weken bezweken; de inlanders waren als door een panischen
+schrik bevangen, en het engelsche personeel van de missie begon evenzeer te vreezen voor de besmetting eener ziekte, waartegen
+geen geneesmiddelen iets hadden gebaat. Men moet evenwel niet vergeten, dat eigenlijke geneeskundige hulp te Ouchouaya niet
+kon worden verleend, want in de omstreeks vijftien jaren dat de kleine engelsche kolonie daar gevestigd was, had zij nog nooit
+een dokter gezien.
+
+</p>
+<p id="d0e182">Het spreekt van zelf dat het verzoek van den heer Bridges onmiddellijk werd ingewilligd; bij gemis van nauwkeurige inlichtingen
+omtrent den aard en den gang der epidemische ziekte die onder de Vuurlanders in zijne omgeving woedde, was het volstrekt noodig,
+de pati&euml;nten zelven te zien; bovendien waren er onder de gezinnen der zendelingen velen lijdende, die zeer gaarne een geneesheer
+zouden raadplegen. Dien eigen avond vertrok ik met den heer Bridges aan boord van de <i>Allan Gardiner</i>. Het was een heerlijk schoone avond, toen wij koers zetten naar het noorden; den volgenden dag was het weer niet minder mooi,
+maar daar de wind in den namiddag geheel ging liggen, moest de go&euml;let overnachten in een kleinen inham, nabij het Beagle-kanaal,
+niet ver van den engelschen zendingspost. Den dertienden November verlieten wij des morgens ten negen uren onze ankerplaats,
+en kwamen twee uren later te Ouchouaya.
+
+</p>
+<p id="d0e187"></p>
+<table align="left" style="margin:10px; margin-left:0px">
+<tr>
+<td>
+<div id="d0e188" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1886-092.jpg" alt="Een klein meisje, aangekleed."></p>
+<p class="figureHead">Een klein meisje, aangekleed.</p>
+</div>
+</td>
+</tr>
+</table><p>
+
+</p>
+<p id="d0e192">Op het eerste gezicht maken zij een treurigen, weemoedigen indruk, die weinige engelsche huizen, waarvan al de materialen
+uit Europa zijn aangevoerd, daar als neergeworpen in die doodsche sombere wildernis, aan dien verloren uithoek der wereld;
+die eenvoudige huizen, ten verblijve strekkende aan de gezinnen der zendelingen, waarvan velen kleine kinderen hebben, die
+nooit een ander vaderland hebben gekend. En die indruk wordt er niet beter op als men aan land gaat en de inboorlingen ziet,
+natuurlijk minder wild dan in de omstreken van Kaap Hoorn, behoorlijk gekleed, eigenaars van betrekkelijk goed ingerichte
+hutten, somtijds zelfs van netjes onderhouden tuinen; maar desniettemin volstrekt niet gelukkiger dan de naakt loopende Vuurlanders,
+die in volle vrijheid met hunne prauwen op de zee rondzwerven om hun dagelijksch brood op te sporen. Men zou hier inderdaad
+belangrijke vergelijkende studi&euml;n kunnen maken over de gevolgen van deze proeven van beschaving op volksstammen in volkomen
+staat van wildheid levende. Is zulk een overgang inderdaad voor hen eene weldaad? De vraag mag worden gedaan, zonder iets
+af te dingen op den lof en de bewondering, die <span class="pageno"><a id="d0e194"></a>Bladzijde 94</span>het streven verdient van de engelsche missie, wier geschiedenis ik hier kortelijk zal mededeelen.
+
+</p>
+<p id="d0e196"></p>
+<table align="right" style="margin:10px; margin-right:0px">
+<tr>
+<td>
+<div id="d0e197" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1886-093.jpg" alt="Jonge vrouwen uit Vuurland (eene in europeesch kostuum)."></p>
+<p class="figureHead">Jonge vrouwen uit Vuurland (eene in europeesch kostuum).</p>
+</div>
+</td>
+</tr>
+</table><p>
+
+</p>
+<p id="d0e201">In 1850 besloot Allan Gardiner, kapitein bij de koninklijke engelsche marine, naar Vuurland te gaan om te onderzoeken wat
+er geworden was van de inlanders, die in 1832 door Fitz-Roy naar Engeland waren overgebracht en twee jaar later weer naar
+hun vaderland teruggevoerd. Gardiner meende, dat het onvergefelijk zou zijn, zich verder niet met deze wilden te bemoeien,
+en de kiemen van beschaving en christelijk geloof, door de Vuurlanders van Fitz-Roy onder hunne stamgenoten overgebracht,
+te laten versterven. In 1850 vertrok hij uit Engeland, met den heer Williams, geneesheer-zendeling, den heer Maidment, architekt,
+en vier visschers van Cornwallis. In Vuurland aangekomen, verlieten zij hun schip, en gingen over in kano's, waarmede zij
+naar eene baai op het eiland Navarin wilden varen, waar zij onderstelden dat een der Vuurlanders van Fitz-Roy, die dus engelsch
+verstond, woonde. Op dien tocht landden zij aan eene vlakte, waar de inlanders hen zoo vijandig ontvingen en eene zoo dreigende
+houding aannamen, dat zij genoodzaakt waren, zich spoedig weder in te schepen. Een hevige storm veroorzaakte daarop groote
+schade aan hunne kano's, waarvan een zelfs geheel verloren ging. Van hunne vaartuigen beroofd, namen zij nu de wijk in een
+verlaten kreek, ten zuiden van Vuurland, waar zij, blootgesteld aan de hevige koude en met een geringen voorraad van mondbehoeften,
+van week tot week uitzagen of niet een voorbijvarend schip hen redden zou. Naarmate de voorraad slonk, werden zij ziek en
+stierven allen, een voor een, den verschrikkelijksten hongerdood. Eenigen tijd daarna vond men hun dagboek, waarin men het
+eenvoudig, hartroerend verhaal van hun lang martelaarschap kon lezen tot op den laatsten levensdag van den laatst overgeblevene,
+kapitein Gardiner.
+
+</p>
+<p id="d0e203">In 1854 werd de <i>Allan Gardiner,</i> in Engeland voor rekening van het Genootschap voor de zending in Zuid-Amerika gebouwd, naar Vuurland gezonden. Men koos een
+van de Falklandseilanden, het eiland Keppel, om daar een post te vestigen, waarheen men de Vuurlanders, die geneigd schenen
+het Christendom aan te nemen, zou overbrengen om verder hunne opvoeding te voltooien. In 1858 werden, onder leiding van den
+heer Pakenham Despard, de eerste Vuurlanders naar die missie gebracht: het waren Jemmy Button, een van de Vuurlanders van
+Fitz-Roy, met zijne familie; voorts drie volwassen paren en twee jonge knapen.
+
+</p>
+<p id="d0e208">Meenende nu het vertrouwen van de Vuurlanders gewonnen te hebben, achtten de zendelingen in 1859 het oogenblik gekomen om
+zich in het land zelf dier wilden te gaan vestigen. Onder leiding van den heer Philips en van kapitein Fell van de <i>Allan Gardiner,</i> begaven zij zich dus naar Woollya, op de kust van het eiland Navarin, waar zij aanvankelijk goed werden ontvangen. Maar eenige
+dagen later, op Zondag, 6 November 1859, terwijl zij godsdienstoefening hielden in eene tot kapel ingerichte hut, werden zij
+door de inlanders overvallen en allen vermoord. Deze ramp verdoofde evenwel den moed niet van de zendelingen, die op het eiland
+Keppel waren achtergebleven. Een vaartuig, uitgezonden om te ontdekken wat er van hunne ongelukkige broeders geworden was,
+keerde terug met den jongen Vuurlander Okokko, die geen deel aan den moord had genomen, maar ook niet bij machte was geweest
+om dien te verhinderen. Hij was vergezeld van zijne vrouw, en van hem leerden de overgebleven zendelingen de vuurlandsche
+taal, waarin met name de heer Bridges, de tegenwoordige directeur der missie, die zich in 1802 op het eiland Keppel bevond,
+snelle vorderingen maakte.
+
+</p>
+<p id="d0e213">In 1863 keerde de <i>Allan Gardiner</i>, die naar Engeland was geweest om gekalefaterd te worden, naar het eiland Keppel terug met den reverend Stirling; aanstonds
+werden nu op nieuw betrekkingen aangeknoopt met de bewoners van Vuurland zelf. Deze wilden waren ten hoogste verbaasd toen
+zij bespeurden dat de blanken er niet aan dachten, wraak te nemen over den voor weinige jaren gepleegden moord aan de zendelingen,
+wier lijken werden teruggevonden en den 11<sup>den</sup> Maart 1864, met groote plechtigheid te Woollya begraven. Sedert dien tijd bracht men naar de Falklandseilanden een vijftigtal
+Vuurlanders, bij groepen van acht of tien te gelijk; zij ontvingen daar eenig onderricht, waarna zij naar hun land terugkeerden
+en hunne oude zwervende levenswijze hervatten.
+
+</p>
+<p id="d0e221">In 1865 nam de heer Stirling vier jonge Vuurlanders, van dertien tot achttien jaren, mede naar Europa. Zij bleven zestien
+maanden in Engeland, waar zij zich onderscheidden door hun goed en ordelijk gedrag, door hunne scherpzinnigheid en vlugheid
+van begrip. Een van hen stierf op de terugreis, den tweeden April 1867, na eene langdurige ziekte: een ander overleed kort
+daarna den 24<sup>sten</sup> Juni; een derde eindelijk bezweek in Maart 1874.
+
+</p>
+<p id="d0e226">In 1868 werd een klein station gevestigd te Liwaya, op het eiland Navarin, op den zuidelijken oever van het Beagle-kanaal,
+en in Januari van het volgende jaar vestigde de heer Stirling zich geheel alleen te Ooshooia, op den noordelijken oever van
+het kanaal, tegenover Liwya. Er was daar eene goede ankerplaats, bosch, water in overvloed, en een grond geschikt voor akkerbouw
+en veeteelt.&#8212;In het begin van 1870 vestigde de reverend Th. Bridges. die een groot deel van zijn leven onder de Vuurlanders
+op Keppel had doorgebracht en die tot superintendent der missie was benoemd, zich te Ooshooia, met twee bekeerlingen, waarvan
+de een een bekwaam timmerman en de ander landbouwer was. Hoezeer men met de werkzaamheden zoo veel mogelijk spoed maakte,
+verliepen er toch twee jaren eer het etablissement te Ooshooia gereed was.
+
+</p>
+<p id="d0e228">Wie tegenwoordig te Ouchouaya komt, ziet daar een soort van dorp, met een zeker aantal huizen in plaats van hutten, eene kerk,
+eene school en een weeshuis. De heer Bridges heeft eene vuurlandsche grammaire vervaardigd en een zeer uitgebreide woordenlijst
+saamgesteld. Hij heeft ook het Evangelie van Lucas in de taal der inlanders <span class="pageno"><a id="d0e230"></a>Bladzijde 95</span>overgezet; deze vertaling is, in vijfhonderd exemplaren, te Londen gedrukt. Den 13<sup>den</sup> Augustus 1881 waren daarvan aan de inboorlingen te Ouchouaya twee-en-twintig exemplaren verkocht, tegen een franc vijf-en-twintig
+centimes per stuk. Ook ontvangen de kweekelingen der missie zooveel mogelijk onderricht in het engelsch.
+
+</p>
+<p id="d0e235">De Vuurlanders van Ouchouaya hebben geleerd, hunne akkers en tuinen te omheinen, planken te zagen, hutten te bouwen, wegen
+aan te leggen. Men heeft runderen en geiten in hun land ingevoerd; zij gaan op europeesche wijze gekleed; in het weeshuis
+ontvangen vijf-en-twintig ouderlooze kinderen verpleging en onderwijs. De zendelingen, die geene andere macht hebben dan hunne
+zedelijke meerderheid, zijn de eenige wetgevers, en bijna altijd onderwerpen de inboorlingen zich aan hunne uitspraken. Ouchouaya
+wordt langzamerhand een middelpunt, van waar de invloed der zendelingen zich naar alle kanten uitbreidt; het is reeds voorgekomen,
+dat inboorlingen, aan de zendelingen persoonlijk geheel onbekend, hulp en bijstand hebben verleend aan schipbreukelingen,
+geheel in strijd met de voorvaderlijke overleveringen en gebruiken. In 1882 bedroeg het getal Vuurlanders te Ouchouaya omstreeks
+honderd-vijftig.
+
+</p>
+<p id="d0e237">Meermalen is de vraag bij mij opgerezen: welke toekomst is voor deze missie weggelegd? Ondanks de onvermoeide en volhardende
+pogingen der zendelingen gedurende vijftien jaren, heeft nog maar eene zeer kleine minderheid van de inlanders de oude levenswijze
+laten varen, de godsdienst en de gebruiken der beschaafden, voor zoover het gaat, aangenomen en zich te Ouchouaya gevestigd.
+De anderen&#8212;dat wil zeggen do overgroote meerderheid&#8212;komen wel soms enkele dagen te Ouchouaya doorbrengen, maar zij blijven
+er niet. Zij geven verreweg de voorkeur aan het vrije, ongebonden, zwervende leven, gaande en trekkende naar het hun lust;
+ondanks de vele ontberingen en den honger, waaraan zij bloot staan, verkiezen zij deze onafhankelijke levenswijze boven het
+bestaan van hunne stamgenooten te Ouchouaya, die huizen en akkers en tuinen bezitten, veel minder ontberingen kennen en tamelijk
+wel tegen honger gewaarborgd zijn, maar die daarentegen ook al de zorgen en beslommeringen ondervinden van het beschaafde
+leven en bovenal dag aan dag geregeld moeten arbeiden. Dit laatste is voor den wilde&#8212;en niet enkel voor den Vuurlander&#8212;een
+schier onoverkomelijk bezwaar. Daar de zorg voor den dag van morgen hem vreemd is, kan hij in den arbeid niets anders zien
+dan eene doellooze, ondragelijke slavernij, waaraan hij zich tot iederen prijs poogt te onttrekken. Het is volstrekt niets
+ongewoons, dat een inlander, die een of twee jaren te Ouchouaya heeft doorgebracht en door goed gedrag en ijverigen arbeid
+reeds een eigen woning en een akker verkregen, op een goeden morgen eensklaps verdwijnt, met achterlating van alles, om tot
+zijne vroegere levenswijze terug te keeren. Zal het gelukken, die diep ingewortelde neiging te overwinnen en de onrustige
+nomaden aan vaste woonplaatsen en geregelden arbeid te gewennen? Nog meer: zal ook hier de plotselinge, geheel onvoorbereide
+overgang van den laagsten trap der barbaarschheid tot de vormen en uiterlijke gewoonten en gebruiken eener hoog ontwikkelde
+beschaving geen verderfelijken invloed uitoefenen op de inlanders zelven, en zal men hen niet, als zoo vele stammen in Noord-Amerika
+en op de Zuidzee-eilanden, zien wegkwijnen en uitsterven? Reeds nu is de sterfte te Ouchouaya veel grooter dan elders.
+
+</p><a id="d0e239"></a><h2>III</h2>
+<p id="d0e240">Met groote spanning werd, ook aan de Oranjebaai, de zesde December tegemoet gezien. Dien dag zou de overgang plaats hebben
+van de planeet Venus langs de zonneschijf; en om dit verschijnsel goed waar te nemen, waren onder anderen uit Frankrijk, acht
+speciale missi&euml;n naar Amerika vertrokken. Uit een astronomisch oogpunt was de zuidelijke punt van den archipel van Kaap Hoorn
+zeker de meest geschikte plaats voor waarneming; maar men had dat punt niet durven opnemen onder de aanvankelijk uitgekozen
+stations, uithoofde van de zeer geringe kans op goed weer in de maand December. Om echter van de gelegenheid, indien zij zich
+toch mocht aanbieden, gebruik te kunnen maken, was de missie naar Kaap Hoorn voorzien van de noodige instrumenten, voor het
+gadeslaan van den overgang der planeet.
+
+</p>
+<p id="d0e242">De zesde December was een regenachtige dag, en reeds des morgens hield men het voor onmogelijk, het verschijnsel van den overgang
+van Venus waar te nemen. Toch was op het bepaalde uur ieder op zijn post, bereid om de hem aangewezen taak te vervullen; en
+zie&#8212;op het juiste oogenblik helderde de hemel op en vertoonde zich de zon. De operatie gelukte zoo goed mogelijk, en er was
+dien dag feest in onzen kring.
+
+</p>
+<p id="d0e244">Wij waren toen in het langst van de dagen, in het midden van den zomer van het zuidelijk halfrond. Maar aan Kaap Hoorn is
+er eigenlijk geen zomer, of althans geen warm jaargetijde. In December 1882, een der minst koude maanden van het jaar, was
+de temperatuur gemiddeld +7&deg;&nbsp;9; in Juni, dat wil zeggen in de koudste maand, daalde de thermometer niet beneden -2&deg;&nbsp;2. Hieruit
+blijkt, dat het grootste verschil van temperatuur niet meer dan even vijf graden bedraagt. Voornamelijk hieraan zal wel het
+mislukken van onze proeven van groenten-kultuur zijn toe te schrijven, waartoe trouwens ook de gesteldheid van den grond niet
+medewerkte. De bodem bestond toch hoofdzakelijk uit moeras of veen; en waar een dunne laag teelaarde gevonden werd, was de
+grond zoo doorwoeld met wortels, dat eene ontginning groote bezwaren opleverde: nog daargelaten dat ook deze terreinen zoo
+vochtig waren, dat wij diepe slooten moesten graven om het water af te voeren. Toch zochten wij in een naburig boschje een
+terrein van beperkten omvang uit, om daarop eene proef te nemen. Na den grond van wortels te hebben gezuiverd en om het terrein
+in het vierkant greppels te hebben gegraven, zaaiden wij daarop verschillende groenten: boonen, erwten, kool, salade, radijs,
+peterselie <span class="pageno"><a id="d0e246"></a>Bladzijde 96</span>enz., maar geen van deze groenten bracht het tot rijpheid.
+
+</p>
+<p id="d0e248">Toch verbouwt de honderd mijlen meer noordelijk gelegen engelsche missie, voor hare eigen behoefte, met vrij goeden uitslag,
+aardappelen, kool en wortelen, en hebben de inlanders vrij uitgestrekte moestuinen. Maar dit resultaat is niet verkregen dan
+ten koste van ontzaglijken arbeid voor de ontginning en de drooglegging van het terrein; daarenboven is de grond langs het
+Beagle-kanaal veel beter voor bebouwing geschikt dan aan de Oranjebaai.
+
+</p>
+<p id="d0e250"></p>
+<div id="d0e251" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1886-096.jpg" alt="Vuurlanders van de Oranjebaai en van Ouchouaya."></p>
+<p class="figureHead">Vuurlanders van de Oranjebaai en van Ouchouaya.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e255">Was de zomer niet gunstig voor onze kweekerij en bracht dit jaargetijde al haast evenveel dagen van regen, sneeuw en hagel
+als de winter, zoo droeg toch de lengte der dagen, de bloeitijd der planten, de betrekkelijke gemakkelijkheid van tochtjes
+en uitstapjes er toe bij, om ons de zomermaanden te doen waardeeren. In dezen tijd des jaars, gedurende de langste dagen,
+kwam de zon ten twee uren na middernacht op, en ging eerst ten tien uren 's avonds onder; en de korte tijd tusschen zons onder-
+en opgang was veeleer eene lange schemering dan een eigenlijke nacht.
+
+</p>
+<p id="d0e257">Men kan zich moeilijk voorstellen, met hoeveel bezwaren het maken van uitstapjes en zelfs van eenvoudige wandelingen, in den
+omtrek van de Oranjebaai gepaard gaat. Nergens is een spoor van een weg of zelfs maar van een pad te ontdekken. Langs het
+strand is het eene opeenstapeling van rotsblokken en groote steenklompen, waartegen men met behulp van handen en voeten moet
+opklauteren, of waarlangs men zich moet laten afglijden. In het binnenland moet men zich al kruipend een weg banen door oerwouden
+in miniatuur, waar men elk oogenblik neerploft in uitgeholde, verrotte boomstammen, die met hun bekleedsel van mos en woekerplanten
+schijnbaar eene vaste oppervlakte vormen, maar bezwijken zoodra men er den voet op zet. Dan weer moet ge door poelen en moerassen
+waden of over dicht ineengestrengeld doornig kreupelhout loopen dat als een harnas den bodem bedekt. Geen wonder dan ook,
+dat wij onze meeste tochtjes te water maakten. Moesten wij echter het binnenland bezoeken of een berg beklimmen, dan schoot
+er niets anders over dan te voet te gaan, vergezeld van eenige matrozen, die de noodige levensmiddelen droegen, want op de
+Vuurlanders viel niet te rekenen: in den zomer na onze komst, die het meest geschikte seizoen was voor uitstapjes, waren wij
+nog niet met de inlanders op genoegzaam vertrouwelijken voet.
+
+</p>
+<p id="d0e259">Een van onze belangrijkste voetreizen was die naar de Bourchierbaai, op de westkust van het schiereiland Hardy, alzoo aan
+den zoom van den Stillen-oceaan.
+
+</p>
+<p id="d0e261"></p>
+<table align="left" style="margin:10px; margin-left:0px">
+<tr>
+<td>
+<div id="d0e262" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1886-097.jpg" alt="Vuurlanders met slinger en harpoen."></p>
+<p class="figureHead">Vuurlanders met slinger en harpoen.</p>
+</div>
+</td>
+</tr>
+</table><p>
+<span class="pageno"><a id="d0e266"></a>Bladzijde 98</span></p>
+<p id="d0e267">Den 25<sup>sten</sup> Januari 1883, des morgens omstreeks vijf uren, vertrokken wij met prachtig weer, van de missie: wij waren met ons vijven,
+waaronder twee dragers, en richtten ons in rechte lijn naar het westen. Na eene korte halt halfweg, te midden van een bekoorlijk
+berkenboschje, kwamen wij ten elf uren aan de baai Bourchier. Wij hadden slechts tweehonderd el behoeven te stijgen, en de
+tocht had zich door geen enkel incident gekenmerkt. Toen wij naar het ruime, fraaie strand afdaalden, vonden wij stukken hout,
+half in het zand begraven en blijkbaar sedert lang aan weer en wind blootgesteld; bij nader bezien, bleken het overblijfselen
+van een schip, dat op deze onherbergzame kust was vergaan. En deze ontdekking was niet de eenige van dien aard: dikwijls genoeg
+vonden wij wrakhout langs het strand, als ten spot van den naam, dien de Oceaan hier draagt.
+
+</p>
+<p id="d0e272">Deze weemoedige tropee&euml;n der verdelging pasten overigens volkomen bij het woeste en toch grootsche voorkomen van dit onherbergzaam
+strand. Hier zoekt men te vergeefs naar sporen van menschelijke woningen: niets dan eene grillig gevormde kust, omzoomd door
+steile heuvelen met berken begroeid, die naarmate zij hooger groeiden, door den fellen wind meer naar het westen waren overgebogen;
+voorts bochtige, smalle kreeken, ingesloten tusschen hooge, loodrechte rotswanden, langs wier voet de golven klotsten en brandden:
+in een woord een grootsch, aangrijpend, wild landschap.
+
+</p>
+<p id="d0e274">Wij besteedden den ganschen dag met het onderzoek van het terrein, van de geologische gesteldheid en formatie der rotsen en
+der vele kleine inhammen, die als het ware eene voortzetting van de baai en voor vaartuigen ontoegankelijk zijn. In een dezer
+kreeken vonden wij overblijfselen van een schip dat, voor zoo ver wij konden nagaan, eerst voor korten tijd hier schipbreuk
+had geleden: eene bijna ongeschonden ton, eene groote hoeveelheid rotting; in eene andere ontdekten wij een groot stuk hout,
+dat met beeld- en snijwerk was versierd, en blijkbaar tot den spiegel van een of ander schip had behoord.
+
+</p>
+<p id="d0e276">Het was natuurlijk niet mogelijk, bij dezen en bij dergelijke tochten kampementsartikelen mede te nemen, waaraan wij anders
+wel behoefte hadden, voornamelijk aan eene tent, waarin wij konden overnachten. Wij trachtten nu in een klein boschje, op
+een der heuvelen langs de baai, eene hut te bouwen op de manier der inlanders. Men behoeft daartoe slechts eenige boomstammen
+af te kappen, die met het dikste einde in den grond te steken en met de punten naar elkander te buigen, zoodat aan den top
+van deze soort van loofhut eene kleine opening gelaten wordt. De inlanders zorgen steeds dat het vuur in hunne hutten brandende
+wordt gehouden; wij hadden ook gaarne vuur aangemaakt, maar wij zouden door den rook zijn gestikt; wij richtten dus naast
+onze hut een kleinen brandstapel op, die rook in overvloed gaf, maar geen warmte. Wij ondervonden hier op nieuw, hoe onbeholpen
+de beschaafde mensch is, als hij over geene andere hulpmiddelen kan beschikken dan die de natuur hem aanbiedt; de wilde weet
+zich daar vrij wat beter van te bedienen en overwint zonder eenige moeite allerlei bezwaren, waarvoor de wetenschappelijk
+ontwikkelde, fijn beschaafde blanke radeloos blijft staan.
+
+</p>
+<p id="d0e278">Onze nacht was verre van aangenaam, maar duurde gelukkig kort: om drie uren was het klaar dag en daalden wij naar het strand
+af, waar wij verder den morgen doorbrachten. Na in eene kleine vallei tusschen de zandduinen te hebben ontbeten, aanvaardden
+wij omstreeks &eacute;&eacute;n uur de terugreis, nog steeds begunstigd door het heerlijkste weder; de warmte hinderde ons zelfs bij het
+beklimmen der heuvelen.
+
+</p>
+<p id="d0e280">Het spreekt van zelf dat ik geen verslag kan geven van al onze tochtjes te land en te water in den omtrek van de Oranjebaai;
+slechts van een enkel watertochtje zal ik nog even spreken, om een denkbeeld te geven van dergelijke uitstapjes.
+
+</p>
+<p id="d0e282">In den vroegen morgen van zaterdag, den derden Februari 1883, vertrokken twee leden van de missie, met den praeparator van
+het Museum, vier matrozen en een Vuurlander, Jonathan genaamd, die een weinig engelsch sprak, in eene sloep van de Oranjebaai.
+Wij zetten koers naar het noorden: ons doel was, zoo nauwkeurig mogelijk de oevers op te nemen van de Packsaddle-baai, de
+Tekinika-Sound en de Ponsonby-Sound. Wij hadden voor drie &agrave; vier dagen levensmiddelen bij ons; onze Vuurlander moest ons de
+noodige inlichtingen geven en ons als tolk dienen in het zeer waarschijnlijke geval dat wij inlanders zouden ontmoeten, die
+wij niet kenden.
+
+</p>
+<p id="d0e284">Het weer was prachtig: er was geen wolkje aan den hemel te zien, en de zee was zoo glad als een spiegel. Omstreeks elf uur
+hielden wij stil om ons ontbijt te gebruiken op een klein steenachtig strand, in de Packsaddle-baai, tegenover het eiland
+van denzelfden naam. Even na den middag gingen wij weer aan boord en voeren langs de Tekinika-Sound, waarna wij herhaaldelijk
+aan land gingen om de rotsen te onderzoeken en fragmenten van den steen mede te nemen. Tegen den avond bereikten wij den ingang
+van Ponsonby-Sound, waar wij de sloep op den oever haalden en op het strand overnachtten, aan den voet van boschrijke heuvelen.
+
+</p>
+<p id="d0e286">Den volgenden morgen ten zes uur werd de sloep weer in zee gelaten en voeren wij verder noordwaarts. Kort daarna, langs een
+eilandje varende, waar wij tusschen de rotsen verscheidene inlanders meenden te bespeuren, ontmoetten wij eene prauw vol Vuurlanders,
+die aanstonds onze aandacht trokken. Een hunner, een man van omstreeks veertig jaar, had zijn gezicht geheel zwart gemaakt;
+de anderen hadden ook zwarte strepen op hun gelaat, en allen hadden boven op het hoofd eene soort van tonsuur, waar het haar
+zeer kort was afgeknipt. Door tusschenkomst van Jonathan vroegen wij inlichting aan den man met het zwarte gezicht; en deze,
+Oufhtaradeka genoemd, deelde ons mede, dat allen in den rouw waren over zijne vrouw, die weinige dagen geleden gestorven was.
+Op mijn verzoek verklaarde de weduwnaar zich aanstonds bereid, mij naar het graf zijner vrouw te geleiden. Hij stapte mitsdien
+over in onze sloep, en <span class="pageno"><a id="d0e288"></a>Bladzijde 99</span>bracht ons naar een klein eilandje in de nabijheid.
+
+</p>
+<p id="d0e290">Het graf bevond zich nabij eene oude, onbewoonde hut, waarachter men tusschen de struiken het spoor van een pad zag. Op een
+hoogte van omstreeks zes el zag men een soort van kuil, omstreeks twee el lang en breed en twintig duim diep. De bodem bestond
+hier uit gruis van schelpen; de randen van den kuil waren geheel begroeid. Oufhtaradeka wees ons de plek waar zijne vrouw
+begraven lag. De bovenste laag schelpen werd weggeruimd; daaronder vonden wij eenige groene berkentakken, en vervolgens een
+soort van afdak van boomstronken en schors, waaronder het lijk lag, dat geheel gewikkeld was in oude kleeren, vermoedelijk
+van matrozen afkomstig, en die met een riem van robbevel om het lichaam waren vastgemaakt. De weduwnaar maakte dien riem los,
+en wij zagen nu het geheel naakte lijk eener jonge vrouw, die met de voeten naar het noorden lag en geen andere versierselen
+droeg dan een ring van robbevel om de enkels.
+
+</p>
+<p id="d0e292">Juist toen ik mij gereed maakte eene fotografie van deze plek te nemen, verschenen drie prauwen met Vuurlanders, waaronder
+zich een zekere Athlinata bevond, van wien Jonathan bij herhaling gesproken had, als van iemand die een zeer grooten invloed
+uitoefende en die zijn persoonlijke vijand was. Naar Jonathan verzekerde, was Athlinata&#8212;een prachtexemplaar van een wilde,
+die tegenover ons eene bijna uitdagende houding aannam,&#8212;ook jegens de missie aan de Oranjebaai zeer vijandig gezind. Wij oordeelden
+het voorzichtiger van de voorgenomen fotografie af te zien, en scheepten ons weder in.
+
+</p>
+<p id="d0e294">Tegenwind verhinderde ons verder noordwaarts te stevenen; ook maakten wij ons ongerust over de verhalen van Jonathan, die
+beweerde dat Athlinata van onze afwezigheid wilde gebruik maken om de missie aan te vallen. Wij besloten daarom terug te keeren,
+en brachten den nacht door in een der baaien van Ponsonby-Sound, op een verrukkelijk schoon strand, door bosschen omzoomd
+en bezet met eenige lichte, van boomtakken opgeslagen hutten. Den volgenden morgen voeren wij naar het eiland Packsaddle,
+waar wij te vergeefs naar robben uitzagen, die, toch zooals Jonathan verzekerde, hier zeer talrijk waren.
+
+</p>
+<p id="d0e296">Na aan den ingang van de Tekinika-Sound te hebben overnacht, kwamen wij den volgenden morgen omstreeks acht uur aan de missie
+terug. De praatjes van Jonathan bleken ongegrond: onze achtergelaten landgenooten waren door niemand aangevallen of verontrust
+geworden.
+
+</p><a id="d0e298"></a><h2>VI</h2>
+<p id="d0e299">Ik acht het oogenblik gekomen om mijn lezers meer nauwkeurig bekend te maken met de inlanders, van wie ik tot hiertoe slechts
+in het voorbijgaan gesproken heb, en omtrent wie wij tot dusver niet dan onvolledige en onnauwkeurige berichten ontvingen.
+Wij hebben deze menschen zoo nauwkeurig mogelijk en geheel onbevooroordeeld bestudeerd, en ons best gedaan om zoo veel in
+ons vermogen was, ons te hoeden voor verkeerde oordeelvellingen en vergissingen, waaraan men bij de waarneming der zeden en
+gewoonten van een geheel wilden volksstam zoo licht blootstaat. Wat wij te zeggen hebben betreft uitsluitend de levenswijze
+der Vuurlanders: anthropologische en ethnografische kwesties blijven buiten bespreking. Wij zullen ons dus ook niet verdiepen
+in de vraag, van waar deze eilanders afkomstig zijn, en of zij inderdaad, zoo als men gezegd heeft, zijn te beschouwen als
+de verbasterde overblijfselen van een amerikaansch volk, dat door overmachtige vijanden verdreven en naar dezen uithoek der
+wereld terug gedrongen zou zijn.
+
+</p>
+<p id="d0e301">Onder den naam van Vuurlanders verstaan wij thans alleen de bevolking van den archipel van Kaap Hoorn. Het is duidelijk, dat
+de twee andere stammen, die de landen in den omtrek van de Straat van Magelhaens bewonen, de Alakalouf op de westkust, en
+de Ona in het eigenlijke Vuurland, evenzeer aanspraak op den naam van Vuurlanders hebben; maar daar wij met deze stammen niet
+in aanraking zijn geweest, kunnen wij ook niet van hen spreken.
+
+</p>
+<p id="d0e303">De Vuurlander van de Oranjebaai en de omstreken van Kaap Hoorn woont van alle ons bekende menschenrassen, het dichtst bij
+de zuidpool, al is hij daarvan nog door eene wijde zee gescheiden. Hij behoort tot den stam der Tekinika, volgens Fitz-Roy,
+of der Yaghane, volgens de tegenwoordige engelsche zendelingen. Al wat de eerste reizigers, die hen voor ruim anderhalve eeuw
+bezochten, van de inlanders verhalen, is nog volkomen waar. Alleen zijn die berichten onvolledig, en verdiepen de schrijvers
+zich vaak in gissingen, verklaringen en theorie&euml;n, waarvan de onhoudbaarheid thans algemeen erkend wordt.
+
+</p>
+<p id="d0e305">De Vuurlander van Kaap Hoorn heeft niet, als de bewoner der noordelijke streken, weten gebruik te maken van hetgeen zijn land
+hem kon aanbieden om zijn leven te veraangenamen. Hij heeft noch kleeding, noch huis, noch voorraad. De robbehuid of de mantel
+van aan elkaar gehechte kleine ottervellen, die hij over de schouders werpt om zich eenigermate tegen de kou te dekken, kan
+kwalijk den naam van kleedingstuk dragen. De loofhut, die hij binnen een paar uren aan den oever opricht, om daarin naast
+het vuur neergehurkt, te overnachten, heeft niets gemeens met een huis, hoe eenvoudig ook. Hij leeft weken lang van het vleesch
+van walvisschen of robben, maar denkt er niet aan om het te bewaren of er een voorraad van te verzamelen. Daar deze levenswijze
+dubbel vreemd schijnt in een koud land, waar de gemiddelde temperatuur niet hooger is dan 5&deg; (7&deg;&nbsp;17 in den zomeren 3&deg;&nbsp;56 in
+den winter), is eene nadere toelichting niet overbodig.
+
+</p>
+<p id="d0e307">Kleeding, in den gewonen zin van dat woord, kent, zoo als ik zeide, de Vuurlander niet. De vrouwen alleen dragen iets, dat
+men een kleedingstuk zou kunnen noemen, namelijk een driekant lapje van ottervel, zoo groot als een hand, dat aan een dunnen
+riem tusschen de dijen hangt, en dat zij nooit afleggen. Ik moet evenwel hierbij voegen, <span class="pageno"><a id="d0e309"></a>Bladzijde 100</span>dat het besef van kuische schaamte hun niet vreemd is, vooral niet aan de vrouwen, zoo als ik meermalen in de gelegenheid
+was op te merken. De jonge meisjes maken met een soort van wit krijt strepen op haar gelaat: dat is haar eenige koketterie.
+
+</p>
+<p id="d0e311">De Vuurlanders bewonen nooit dan zeer tijdelijk dezelfde hut: het is dus niet vreemd, dat zij niet veel arbeid besteden aan
+een verblijf dat zij na weinige dagen, misschien zelfs reeds den volgenden morgen, weer zullen verlaten. Eenige zware takken
+of boomstammen, zoo in den grond gestoken dat zij elkander van boven raken; enkele handen vol bladeren om de opengebleven
+gaten zoo goed mogelijk dicht te stoppen: ziedaar de bouwstoffen voor eene vuurlandsche hut. De grond daarbinnen wordt haastig
+plat getrapt, om daarop het vuur over te brengen en te onderhouden, dat in de prauw brandde: en de woning is gereed. Somwijlen
+hebben wij grooter en beter tegen den regen gedekte hutten gezien, maar de constructie is altijd dezelfde. Daarentegen zijn
+er ook famili&euml;n, voor wie zelfs zulk eene hut nog te veel is, en die zich eenvoudig aan den voet van eene rots legeren, rondom
+een vuur, dat de wind en de regen telkens dreigen uit te blusschen. Bedden, in welken vorm ook, zijn ten eenemale onbekend:
+de Vuurlander slaapt op den blooten grond, hoogstens met wat gras of bladeren bedekt.
+
+</p>
+<p id="d0e313">Niet minder onbekend is hem de zorg voor de naaste toekomst. Hij leeft letterlijk van den eenen dag op den anderen, van hetgeen
+de jacht of de vischvangst hem oplevert. Hij heeft ook geene andere bezigheid dan deze: als hij niet jaagt of vischt, zijne
+prauw timmert of herstelt, of hout hakt voor zijn vuur, dan slaapt hij. Natuurlijk zal men vragen, hoe zij het dan aanleggen,
+als zij, hetzij van wege het jaargetijde, hetzij door ziekte, niet kunnen jagen of visschen, en ook geen schelpen opzoeken,
+en zij niet het voorrecht hebben gehad, om langs het strand een dooden rob of een gestranden walvisch te vinden? En het is
+niet tegen te spreken, dat in den winter, wanneer het soms dagen lang achtereen blijft sneeuwen, zich zulke gevallen kunnen
+voordoen. De ongelukkige Vuurlanders blijven dan in hunne hutten, die zij niet verlaten dan om in het naaste bosch brandhout
+te hakken: roerloos hurken zij om het vuur en trachten in den slaap hun honger te vergeten. Nijpt de honger te fel, dan trachten
+zij dien te stillen door de wortels te eten van de <i>Armeria magellanica</i>, die zij langs het strand opgraven, maar die hoegenaamd geen voedsel bevatten. Echter duren zulke ongelukkige omstandigheden
+nooit langer dan drie of vier dagen: de inlanders behoeven dus niet te bezwijken, al hebben zij het hard te verantwoorden
+en al vermageren zij snel, vooral wanneer die vastendagen met korte tusschenpoozen terugkeeren. Maar ten eenemale onwaar is
+het, wat door oudere en nieuwere schrijvers verhaald wordt, dat de Vuurlanders menscheneters zouden zijn, en dat zij met name
+hunne oude vrouwen zouden doen stikken, om ze dan in tijd van gebrek te eten. Hoe veel zij ook van den honger mogen te lijden
+hebben, nooit verslinden zij elkander. Zij zijn zoo weinig kannibalen, dat zij zelfs hun verslagen vijanden niet eten: het
+gebeurde met de protestantsche zendelingen te Woollya, waarvan wij boven gesproken hebben, is daarvan een bewijs: men vond
+de lijken van die zendelingen geheel ongeschonden.
+
+</p>
+<p id="d0e318">Opmerkelijk is de invloed, dien de grijsaards in het gezin uitoefenen en de soort van vereering, die men voor hen koestert.
+Dit is een eigenaardig verschijnsel, niet gemakkelijk met juiste woorden te omschrijven. Uit de feiten die wij hebben kunnen
+waarnemen, blijkt de volkomen onafhankelijkheid van de bejaarde hoofden der gezinnen, zoo mannen als vrouwen:&#8212;deze laatsten
+natuurlijk alleen ingeval de man overleden is. Zij doen geheel wat zij goed vinden en niemand maakt daar eenige aanmerking
+op. Zij hebben altijd eenige kinderen of kleinkinderen bij zich, die hun zeer onderdanig zijn en al hunne bevelen uitvoeren.
+Toch kan men niet zeggen, dat zij, als bij de patriarchale organisatie der familie, met het oppergezag zijn bekleed. De zoon,
+die niet met zijn vader overweg kan, scheidt zich af, en trekt met eenige vrienden naar elders, waar hij door de tegenwoordigheid
+van zijne ouders in zijne bewegingen niet belemmerd wordt. De meest kenmerkende karaktertrek van dit zonderlinge volk is hun
+hartstochtelijke liefde voor wat zij vrijheid noemen en hun afkeer van elken dwang. Dit dierlijke, echt barbaarsche instinkt
+wordt alleen beperkt door de banden der familie, die sterk genoeg zijn om alle leden van dezelfde familie, ook al leven zij
+van elkander verwijderd, elkander te hulp te doen komen, en zelfs bij deze wilden het besef te wekken van solidariteit en
+een hoogere wet boven de individueele willekeur. Ook hier blijkt op nieuw, dat de familie de bakermat der maatschappij en
+de grondslag van alle geordende menschelijke samenleving is.
+
+</p>
+<p id="d0e320">De arbeid is zeer nauwkeurig tusschen de beide geslachten verdeeld. Alle arbeid, die spierkracht en lichamelijke inspanning
+vordert, komt ten laste van de mannen: zij hakken en vervoeren het brandhout; zij bouwen de hutten en maken de prauwen, waarmede
+zij ter robbenvangst gaan; zij vervaardigen de harpoenen, waarmede zij de robben dooden, de slingers, die zij ook gebruiken
+op de otterjacht: bij welke laatste zij ook door hunne honden geholpen worden, die in de holen en gaten doordringen, waarin
+de otter zich verschuilt.
+
+</p>
+<p id="d0e322"></p>
+<div id="d0e323" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1886-101.jpg" alt="Hutten der Vuurlanders."></p>
+<p class="figureHead">Hutten der Vuurlanders.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e327">De vrouwen verrichten wat wij de huiselijke bezigheden zouden kunnen noemen: bij de eb gaan zij langs het strand mosselen
+en andere schelpdieren zoeken; zij bereiden en koken de spijzen; zij maken het vuur aan; zij zorgen voor den noodigen voorraad
+van drinkwater; zij vlechten korven van riet en touwen voor het vastmaken der prauwen; zij vervaardigen de halskettingen van
+doorboorde schelpen of fragmenten van vogelbeenderen. Ook gaan zij uit visschen in hare prauw, waarbij zij zich bedienen van
+een hengel, waaraan een mossel of een stuk visch bevestigd is: zoodra de visch die prooi inslikt, halen zij hem ijlings naar
+boven. Ook visschen zij, met behulp van een soort van lange houten vorken, verschillende <span class="pageno"><a id="d0e329"></a>Bladzijde 102</span>schelpen, zelfs op vrij aanmerkelijke diepte. Tot de taak der vrouwen behoort ook het roeien of liever het pagaaien der prauwen:
+dit is volstrekt geen zwaar werk, want de van boomschors vervaardigde prauwen zijn zeer licht, even als de riemen zelven.
+Bij al deze verschillende werkzaamheden leggen de vrouwen eene groote mate van bekwaamheid aan den dag.
+
+</p>
+<p id="d0e331">De prauw, bijna voor den Vuurlander het eenige voorwerp dat hij niet missen kan, is zeer licht en volkomen zeewaardig, maar
+heeft het groote gebrek dat zij maar zeer kort duurt. Eene goede prauw houdt het gemiddeld niet langer dan zes maanden uit.
+De mannen vervaardigen de ranke boot, maar de vrouwen zorgen voor het onderhoud, voor het herstellen van gebreken, het dichten
+van gaten en wat daar verder toe behoort. De zorg voor de prauw rust overigens op alle leden des gezins, op de mannen zoowel
+als op de vrouwen. Het lot van eene vuurlandsche familie, die op zee haar kano verloren heeft, is al zeer treurig: de ongelukkigen
+zouden dan vaak op eene of andere kale rots, den hongerdood moeten sterven, wanneer hunne buren of bekenden, ongerust over
+hunne lange afwezigheid, hen niet gingen opzoeken en redden.
+
+</p>
+<p id="d0e333">De vrouwen alleen kunnen zwemmen, hetgeen zeker zeer zonderling is voor eene bevolking, die een groot deel van haar leven
+op zee doorbrengt. Men begrijpt ter nauwernood, hoe de Vuurlanders, zonder te kunnen zwemmen, aan de vele gevaren ontsnappen,
+waaraan zij telkens zijn blootgesteld, vooral bij tochten die verscheidene dagen duren en waarop zij lichtelijk door storm
+kunnen worden overvallen of met onstuimige zee&euml;n hebben te kampen. Zij moeten wel een groot vertrouwen stellen in hunne prauwen;
+bovendien mag men als zeker aannemen, dat velen hunner op zee verongelukken: gedurende ons verblijf hoorde ik althans herhaaldelijk
+spreken van menschen, die hun dood in de golven hadden gevonden.
+
+</p>
+<p id="d0e335">Hoewel zij zeer goed kunnen zwemmen, gaan de vrouwen echter zelden voor haar genoegen te water: doorgaans bestaat daartoe
+eene bepaalde aanleiding, bij voorbeeld, als zij een vogel moeten gaan halen, dien zij van den oever met een steenworp gedood
+hebben. Meermalen echter, als het weer betrekkelijk zacht was, heb ik de vuurlandsche vrouwen een bad zien nemen en naar hartelust
+in het water rondspartelen. Het is echter niet waar, wat sommige schrijvers beweren, dat zij veroordeeld zijn om te duiken,
+ten einde zee&euml;gels te vangen: daartoe bedienen zij zich van een eenvoudiger middel, en wel van de bovengenoemde houten vorken,
+aan een langen stok bevestigd.
+
+</p>
+<p id="d0e337">Ook de kinderen hebben in het gezin de hun aangewezen taak te vervullen. De kleine jongens nemen al spoedig deel aan de werkzaamheden
+van hun vader, terwijl de meisjes haar moeder behulpzaam zijn. Het heeft zeer mijne aandacht getrokken, dat de kinderen nooit
+mishandeld worden; veeleer worden zij bedorven door hunne ouders, die zeer veel van hen houden, al is het niet de gewoonte
+hen te liefkoozen, zoo als men dat vaak in Europa ziet.
+
+</p>
+<p id="d0e339">Voor zoover ik heb kunnen nagaan, hebben de Vuurlanders geenerlei soort van eeredienst; zelfs is er, naar men zegt, in hunne
+taal geen woord om daarmede eene godheid, welke ook, aan te duiden. Toch vertoonen zij sporen van eene soort van doodendienst:
+hoogst ongaarne spreken zij van hun dooden, en die weerzin gaat, althans tegenover vreemden, zoo ver, dat men niet dan met
+de grootste moeite de namen van hun overleden bloedverwanten, zelfs van hun vader en hunne moeder, vernemen kan. Misschien
+is het ook daaraan toe te schrijven, dat zij zoo lang wachten, eer zij hun kinderen een naam geven. Zij weten wel dat het
+kind naar de plaats zijner geboorte genoemd zal worden, maar zij kennen het dien naam eerst toe omstreeks het tweede jaar,
+als het kind begint te loopen. Komt het nu voor dien tijd te sterven, dan zal het hooren van zijn naam hen niet aan het geleden
+verlies herinneren. Ook onder elkander spreken zij, naar men zegt, nooit over hunne dooden, hoewel zij tamelijk langen tijd
+rouw dragen over hunne naaste betrekkingen: ten teeken van rouw maken zij zich het gelaat zwart en scheren zich de kruin van
+het hoofd kaal. Ook beginnen de vrouwen somwijlen, schijnbaar zonder eenige uitwendige aanleiding, over hare afgestorvenen
+te weenen en te jammeren. Hangt dit een en ander samen met eene zekere onbestemde, duistere vereering der dooden? Men zou
+het haast meenen, want de dood op zich zelven boezemt hun geene vrees in. Ik heb zoowel mannen als vrouwen, kinderen zoowel
+als grijsaards, zonder eenige huivering of aandoening, opgedolven schedels en beenderen van menschen zien behandelen; en ik
+heb reden om te gelooven&#8212;wat de engelsche zendelingen mij trouwens uitdrukkelijk bevestigd hebben&#8212;dat zij hun kranken, als
+het uiterste oogenblik gekomen is, de keel toeknijpen, om aldus spoediger een einde aan hun lijden te maken.
+
+</p>
+<p id="d0e341">Zij gelooven aan het bestaan van geheimzinnige wezens, die allerlei verschrikkelijke gedaanten kunnen aannemen, en het geluid
+nabootsen van een zeerob of van eenig ander dier. Wanneer zij 's nachts de stem van zulk een wezen meenen gehoord te hebben,
+worden zij door doodelijke vrees bevangen; zij verschansen zich op de onmogelijkste manier in hunne hutten, rapen alles bijeen
+wat zij aan wapenen bezitten, en wachten, bevend en sidderend, tot het gevaar geweken en de dag aangebroken is. Na zulk een
+nacht te hebben doorgebracht, kan niets hen bewegen, langer op die plek te blijven. Zoo spoedig mogelijk verwijderen zij zich
+en gaan liefst naar een ander eiland, om aan het geduchte spooksel te ontkomen. Deze geheimzinnige wezens, die hunne slachtoffers
+vele nachten achtereen vervolgen en plagen, noemen de Vuurlanders <i>oualapatou:</i> zij hebben, veel overeenkomst met de ook bij ons niet onbekende weerwolven. In ieder geval blijkt uit dit bijgeloof, dat
+ook bij deze wilden het besef van het bovennatuurlijke, hoe ruw en onontwikkeld ook, niet ontbreekt.
+
+</p>
+<p id="d0e346">Fitz-Roy heeft uitvoerig gesproken van hunne tooverdokters. In werkelijkheid kennen de Vuurlanders zulke personen niet; maar
+er heerscht bij hen <span class="pageno"><a id="d0e348"></a>Bladzijde 103</span>eene gewoonte, waardoor het verhaal van den engelschen reiziger zijne verklaring vindt.
+
+</p>
+<p id="d0e350">Wanneer een Vuurlander krank is, ondergaat hij geene andere behandeling&#8212;uitgenomen de verworging, als het uitgemaakt is dat
+hij gaat sterven,&#8212;dan eene soort van massage, die hetzij op het hoofd, hetzij op de borst, hetzij op eenig ander lichaamsdeel
+wordt toegepast, waar men onderstelt dat de ziekte schuilt. De personen, die bepaaldelijk met deze behandeling zijn belast,
+worden <i>yakamouches</i> genoemd, en die titel gaat van vader op zoon over. Als de yakamouche bij een zieke geroepen wordt, hurkt hij bij den pati&euml;nt
+neder, begint een woest, onzamenhangend gezang, met allerlei gelaatsvertrekkingen gepaard, en gaat dan tot de behandeling,
+uit wrijven en knijpen bestaande, over, steeds schreeuwende en afschuwelijke gezichten trekkende. Van tijd tot tijd houdt
+de yakamouche even op, om op den pati&euml;nt en dan op zijne eigene handen te blazen, die hij vervolgens boven het vuur heen en
+weer schudt; eindelijk snijdt hij met een schelp of eenig ander scherp werktuig, een haarlok van den pati&euml;nt af, en werpt
+dien in het vuur. Na die operatie is de zieke ongetwijfeld zeer vermoeid, maar toch verklaart hij doorgaans, zich beter te
+gevoelen.
+
+</p>
+<p id="d0e355">Ik kan mij zeer goed verklaren dat de reisgenooten van Fitz-Roy, en ook Fitz-Roy zelf, als zij bij toeval getuigen waren van
+zulk een kuur, daarin eene werkelijke bezwering of betoovering hebben gemeend te zien, door een soort van toovenaar of duivelbanner
+in praktijk gebracht. Toch kent men aan de yakamouches&#8212;waarvan er overigens in genoegzaam elke familie een gevonden wordt,&#8212;hoegenaamd
+geen bovennatuurlijk vermogen toe.
+
+</p>
+<p id="d0e357">De yakamouches zijn voor het meerendeel bejaard; toch hebben wij er enkelen gezien, die niet ouder konden zijn dan vijf-en-dertig
+&agrave; veertig jaar; voor zoo ver ik heb kunnen nagaan, is er dus geen leeftijd bepaald voor het verkrijgen van deze waardigheid,
+evenmin als daarvoor eene voorbereiding of inwijding gevorderd wordt. Daar Fitz-Roy hen altijd aan de spits der Vuurlanders
+vond, wanneer dezen hem een of anderen poets bakten, heeft hij daaruit opgemaakt dat zij zeker gezag over hunne volksgenooten
+uitoefenden. Maar ik voor mij geloof dat dit niet het geval is, en dat zij geen ander gezag bezitten dan wat hun toekomt als
+hoofd van een gezin, hetgeen zij altijd zijn, daar de waardigheid of het ambt, zoo als men het noemen wil, eerst na den dood
+des vaders op den oudsten zoon overgaat. Ook worden zij voor hunne diensten nooit betaald, hetgeen hen zeer stellig van de
+toovenaars, die wij elders aantreffen, onderscheidt. Evenals alle anderen, leven zij van hetgeen de jacht en de visscherij
+hun opleveren of van hetgeen zij op andere wijze kunnen machtig worden.
+
+</p>
+<p id="d0e359">Ziedaar, in een beknopt overzicht, de kenmerkende trekken van de zeden en gewoonten der Vuurlanders, voor zoover zij in wilden
+staat leven, buiten de engelsche missie aan het Beagle-kanaal.
+
+</p>
+<p id="d0e361">Ik moot ook met een enkel woord gewagen van hun uiterlijk voorkomen. Zij zijn klein van gestalte: de mannen zijn gemiddeld
+niet grooter dan &eacute;&eacute;n meter acht-en-vijftig, de vrouwen &eacute;&eacute;n meter acht-en-veertig. De kleur van hunne huid is licht geel; hunne
+gelaatstrekken zijn zeer grof en ruw; maar daarentegen hebben zij zeer mooie bruine oogen, vol uitdrukking. Borst en dijen
+zijn breed; de vrouwen zijn over het algemeen zwaarlijvig. De mannen dragen noch baard, noch knevels; met uitzondering van
+hun hoofdhair, trekken zij alle hairen uit.
+
+</p>
+<p id="d0e363">Zoo als ik reeds zeide, namen de inboorlingen in den beginne, tegenover ons, eene zeer groote mate van terughouding in acht.
+Langzamerhand openbaarde zich meer toenadering en vertrouwen, zonder dat de inlanders daarom eenige verandering brachten in
+hunne gewone levenswijze. Wel hadden zij de gewoonte aangenomen om, als wij aan tafel zaten, voor onze hutten te komen staan,
+om de overgeschoten brokken te ontvangen, die zij op staanden voet opaten of anders medenamen in de door ons weggeworpen ledige
+blikjes, die zij met dat doel hadden opgezameld; maar daarom hadden zij niet afgezien van de vischvangst of van het opzoeken
+van schelpdieren bij lage zee. Hadden zij op die wijze een paar weken aan de Oranjebaai doorgebracht, dan kwam de oude trek
+tot zwerven weer boven: zij verdwenen eensklaps, en wij zagen hen in geen maanden terug. Zoo wisselden onze buren telkens
+af, hetgeen ook al niet bevorderlijk was aan het aanknoopen van nadere betrekkingen.
+
+</p>
+<p id="d0e365">Eerst vele maanden na onze vestiging, en nadat wij ons een groot aantal woorden van hunne dagelijksche spreektaal hadden eigen
+gemaakt, veranderde hunne houding tegenover ons en werden zij meer familiaar. Het getal onzer buren bedroeg in den regel dertig
+of veertig, op een totaal van tusschen de drie- en vierhonderd eilanders, die ons afwisselend kwamen bezoeken. Daaronder waren
+er nu ten slotte enkelen op wie wij rekenen konden voor het verrichten van een of ander werk: en dan nog moest dat niet te
+dikwijls voorkomen en vooral niet te lang duren. Nooit maakten zij bedenking tegen het loon, dat bijna altijd uit eenige scheepsbeschuiten
+of stukken brood bestond. Slechts een of twee hunner hebben wij ettelijke weken achtereen geregeld in onze dienst kunnen houden.
+Als maatregel van voorzichtigheid, lieten wij nooit een inlander bij ons overnachten; zij moesten altijd des avonds naar hunne
+hutten terugkeeren, die trouwens op korten afstand van onze barakken waren gelegen.
+
+</p>
+<p id="d0e367">Het is inderdaad zonderling, dat ook de inlanders die dagelijks met ons verkeerden, er niet in slaagden ook maar een weinig
+fransch te leeren: dikwijls genoeg was ik er getuige van, hoeveel moeite zij zich gaven om eenige woorden van onze taal te
+onthouden: zij zeiden de woorden zeer goed na, maar eenige oogenblikken later, waren zij ze weer vergeten. Zij vroegen ons
+alle dagen om brood, maar gebruikten daarbij altijd het engelsche woord <i>bread</i>. Ik geloof dat zij nooit meer dan twee fransche woorden hebben kunnen onthouden: <i>oui</i> en <span class="pageno"><a id="d0e375"></a>Bladzijde 104</span><i>chemise.</i> Hun voorraad engelsch is ook bijster gering, en bepaalt zich doorgaans tot vijftien of twintig woorden, die zij meer of minder
+goed uitspreken.
+
+</p>
+<p id="d0e379">Bij voorkeur richtten onze Vuurlanders hunne schreden naar ons laboratorium van natuurlijke historie; zij wisten dat men daar
+op hun persoon allerlei waarnemingen deed, waartoe zij zich volgaarne leenden, in het vooruitzicht op eene belooning, wat
+beschuit of andere spijze. Zij werden gemeten en betast; alle physiologische bijzonderheden in bouw en constructie werden
+nauwkeurig onderzocht en opgeteekend; van de verschillende doelen van hun lichaam werden afdrukken in gips genomen. Ik heb
+zelfs een Vuurlander, en wel den geduchten Athlinata, bijkans vier uren achtereen onbewegelijk zien stilstaan om een afdruk
+te kunnen nemen van zijn geheelen persoon ten voeten uit. Dat de proef mislukte, was niet zijne schuld, maar alleen te wijten
+aan de slechte kwaliteit der gips, die bedorven was.
+
+</p>
+<p id="d0e381"></p>
+<div id="d0e382" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1886-104.jpg" alt="Vuurlandsche vrouwen."></p>
+<p class="figureHead">Vuurlandsche vrouwen.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e386">Eerst den twintigsten December 1882 kon het laboratorium in gebruik worden gesteld. Bij gemis van de noodige materialen had
+men het grootendeels van planken van pakkisten moeten opslaan. Het stond op eenigen afstand van de andere barakken: daarom
+konden wij den Vuurlanders, den geheelen dag door, vrijen toegang verleenen, zonder dat de goede orde in de missie daardoor
+leed. Zij waren daar dus bijna geheel te huis, en kwamen en gingen bijkans naar dat het hun goeddacht. Hoewel zij er nooit
+alleen werden gelaten, was hun aantal dikwijls zoo groot, dat werkelijk toezicht onmogelijk was: toch hebben zij nimmer iets
+ontvreemd, ondanks hunne reputatie van dieven, die zij aan vroegere zeevaarders te danken hebben.
+
+
+
+</p>
+<p id="d0e388">In den morgen van den eersten September 1883 werden de magnetische en meteorologische waarnemingen van de missie aan Kaap
+Hoorn officieel ge&euml;indigd verklaard. Sedert de laatste dagen had men zich reeds onledig gehouden met het overbrengen van de
+kisten en doozen, die onze collecti&euml;n bevatten, aan boord van de <i>Romanche</i>. Den derden verlieten wij aan boord van dat schip de Oranjebaai, waar wij een jaar hadden doorgebracht. Vier dagen later
+kwamen wij te Punta Ar&eacute;nas in de straat van Magelhaens, van waar wij den twaalfden vertrokken, om zonder verder oponthoud
+onze reis naar Frankrijk voort te zetten. Den elfden November wierp de <i>Romanche</i> het anker uit op de reede van Cherbourg,
+
+
+</p>
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Een Jaar aan Kaap Hoorn, by Door Doctor Hijades
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN JAAR AAN KAAP HOORN ***
+
+***** This file should be named 15037-h.htm or 15037-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/5/0/3/15037/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/15037-h/img/p1886-089.jpg b/15037-h/img/p1886-089.jpg
new file mode 100644
index 0000000..614dbb5
--- /dev/null
+++ b/15037-h/img/p1886-089.jpg
diff --git a/15037-h/img/p1886-092.jpg b/15037-h/img/p1886-092.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0580eef
--- /dev/null
+++ b/15037-h/img/p1886-092.jpg
diff --git a/15037-h/img/p1886-093.jpg b/15037-h/img/p1886-093.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7629096
--- /dev/null
+++ b/15037-h/img/p1886-093.jpg
diff --git a/15037-h/img/p1886-096.jpg b/15037-h/img/p1886-096.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5ff7ae2
--- /dev/null
+++ b/15037-h/img/p1886-096.jpg
diff --git a/15037-h/img/p1886-097.jpg b/15037-h/img/p1886-097.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b3c66f4
--- /dev/null
+++ b/15037-h/img/p1886-097.jpg
diff --git a/15037-h/img/p1886-101.jpg b/15037-h/img/p1886-101.jpg
new file mode 100644
index 0000000..9d54135
--- /dev/null
+++ b/15037-h/img/p1886-101.jpg
diff --git a/15037-h/img/p1886-104.jpg b/15037-h/img/p1886-104.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7987d5d
--- /dev/null
+++ b/15037-h/img/p1886-104.jpg
diff --git a/15037-h/style/amazonia.css b/15037-h/style/amazonia.css
new file mode 100644
index 0000000..f3a05a3
--- /dev/null
+++ b/15037-h/style/amazonia.css
@@ -0,0 +1,26 @@
+/* amazonia.css -- color scheme Amazonia, for use with Gutenberg stylesheet */
+
+body
+{
+	background:  #FFFFF5; /* #FFFFF5; very light green */
+}
+
+body, a.hidden
+{
+	color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .noteref, span.leftnote, p.legend, hr.noteseparator
+{
+	color: #880000; /* #880000; brownish red */
+}
+
+.navline, span.rightnote, span.pageno, span.lineno
+{
+	color: #808000; /* #808000;  olive green */
+}
+
+a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: red;
+}
diff --git a/15037-h/style/arctic.css b/15037-h/style/arctic.css
new file mode 100644
index 0000000..63bc14d
--- /dev/null
+++ b/15037-h/style/arctic.css
@@ -0,0 +1,33 @@
+/* arctic.css -- color scheme Arctic, for use with Gutenberg stylesheet */
+
+body
+{
+	background:  #FFFFFF;
+	font-family: Times, serif;
+}
+
+body, a.hidden
+{
+	color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6
+{
+	color: #001FA4;
+	font-family: Arial, sans-serif;
+}
+
+.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend
+{
+	color: #001FA4;
+}
+
+.navline, span.rightnote, span.pageno, span.lineno
+{
+	color: #AAAAAA;
+}
+
+a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: red;
+}
diff --git a/15037-h/style/borneo.css b/15037-h/style/borneo.css
new file mode 100644
index 0000000..51cc9bc
--- /dev/null
+++ b/15037-h/style/borneo.css
@@ -0,0 +1,26 @@
+/* borneo.css -- color scheme Borneo, for use with Gutenberg stylesheet */
+
+body
+{
+	background:  #FFFFEE; /* #FFFFEE;  light yellowish brown */
+}
+
+body, a.hidden
+{
+	color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .noteref, span.leftnote, p.legend
+{
+	color: #880000; /* #880000; brownish red */
+}
+
+.navline, span.rightnote, span.pageno
+{
+	color:  #AC8D70; /* #AC8D70; sepia */
+}
+
+a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: #D25C00; /* #D25C00; orange brown */
+}
\ No newline at end of file
diff --git a/15037-h/style/gutenberg.css b/15037-h/style/gutenberg.css
new file mode 100644
index 0000000..ce7083f
--- /dev/null
+++ b/15037-h/style/gutenberg.css
@@ -0,0 +1,387 @@
+/* 
+	gutenberg.css --- A stylesheet for HTML in gutenberg HTML files
+
+	Jeroen Hellingman
+
+	This file is hereby irrevocably dedicated to the Public Domain.
+*/
+
+
+/*
+body - body of html page; define overall properties
+*/
+
+body
+{
+	line-height: 1.44em;
+	font-family: times, serif;
+	font-size: 1em;
+	font-weight: normal;
+	margin: 1.58em 16% 1.58em 16%; 
+	width: auto;
+	letter-spacing: normal;
+	text-transform: none;
+	word-spacing: normal;
+	font-size-adjust: 0.58;
+}
+
+/* title Page headers */
+
+h2.docImprint, h1.docTitle, h2.byline, h2.docTitle
+{
+	text-align: center;
+}
+
+h2.byline
+{
+	font-size: 1.14em;
+	line-height: 2em;
+	font-weight: normal;
+}
+
+span.docAuthor
+{
+	font-size: 1.44em;
+	font-weight: bold;
+}
+
+h2.docImprint
+{
+	font-size: 1.14em;
+	font-weight: normal;
+}
+
+/*
+
+h1..h5 headers
+
+class
+	sub		subtitle	
+
+*/
+
+h1
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 2em; 
+	font-style: normal; 
+	font-weight: 600; 
+	letter-spacing: normal; 
+	text-decoration: none; 
+	text-transform: none; 
+	word-spacing: normal; 
+	font-size-adjust: .4;
+
+	line-height: 1.5em;
+
+	margin-bottom: 0.33em; 
+	margin-top: 1.33em; 
+}
+
+h2
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.44em; 
+	line-height: 1.2em;
+
+}
+
+h3
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.2em; 
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+h4
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.0em; 
+	font-weight: 400; 
+	line-height: 1.0em;
+}
+
+h5
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.0em; 
+	font-style: italic;
+	font-weight: 400; 
+	line-height: 1.0em;
+}
+
+
+/*
+p -- paragraph
+
+class
+	initial		initial paragraph of chapter, i.e. no indentation
+	argument	argument, the list of topics at the head of a chapter
+	note		footnote
+	quote		quoted material, like blockquote
+	stb		small thematic break
+	mtb		medium thematic break
+	ltb		large thematic break
+	navline		navigation line
+	figure		figure, plate, illustration
+	legend		legend with figure, plate, or other type of illustration
+*/
+
+p
+{
+	text-indent: 0em;
+}
+
+p.poetry
+{
+	margin: 0em 10% 1.58em 10%;
+	/* font-style: italic; */
+}
+
+p.initial
+{
+	text-indent: 0em;
+}
+
+p.argument, p.note
+{
+	text-indent: 0em;
+	font-size: 0.8em;
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+p.argument
+{
+	margin: 1.58em 10% 1.58em 10%;
+}
+
+p.quote
+{
+	font-size: 0.9em;
+	line-height: 1.3em;
+	margin: 1.58em 5% 1.58em 5%;
+}
+
+div.blockquote
+{
+	font-size: 0.9em;
+	line-height: 1.3em;
+	margin: 1.58em 5% 1.58em 5%;
+}
+
+div.notetext
+{
+	font-size: 0.9em;
+	line-height: 1.3em;
+}
+
+div.divFigure
+{
+	text-align: center;
+}
+
+p.figureHead
+{
+	text-align: center;
+}
+
+p.figure, p.legend
+{
+	text-align: center;
+}
+
+p.legend
+{
+	font-size: 0.9em;
+	margin-top: 0;
+}
+
+p.navline
+{
+	text-indent: 0em;
+	text-align: center;
+	font-size: 0.7em;
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	margin-top: 0em;
+	margin-bottom: 0em;
+}
+
+p.smallprint, li.smallprint
+{
+	font-size: 0.8em;
+	line-height: 1.1em;
+	color: #666666;
+}
+
+/* Special cases for Filipino Riddles */
+
+
+p.question
+{
+	text-align: left;
+	margin-bottom: 0em;
+}
+
+p.answer
+{
+	text-align: right;
+	margin-top: 0em;
+}
+
+p.explanation
+{
+	margin-left: 0.9em;
+	margin-right: 0.9em;
+	font-size: smaller;
+}
+
+
+/*
+// span -- used for special effects in formatting.
+//
+// class
+//	 leftnote	note in the left margin
+//	 rightnote	note in the right margin
+//	 pageno		page number, inserted at location of original page break.
+//
+// Note that the positioning only works properly in IE 5.0.
+*/
+
+span.leftnote 
+{
+	position:absolute;
+	left:1%;
+	height:0em;
+	width:14%;
+	font-size:0.8em; 
+	text-indent: 0em;
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+span.rightnote, span.pageno
+{
+	position:absolute;
+	left:86%;
+	height:0em;
+	width:14%;
+	text-align:right;
+	text-indent:0em;
+	font-size:0.8em; 
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+span.lineno
+{
+	position: absolute;
+	left: 12%;
+	height: 0em;
+	width: 12%;
+	text-align: right;
+	text-indent: 0em;
+	font-size: 0.6em; 
+	line-height: 1em;
+	font-style: normal;
+}
+
+.Greek
+{
+	font-family: Gentium, Arial Unicode MS, serif;	/* font that supports classical Greek */
+}
+
+.Arabic
+{
+	font-family: Arial Unicode MS, sans-serif;	/* font that supports Arabic */
+}
+
+.letterspaced
+{
+	letter-spacing: 0.2em;
+}
+
+span.smallcaps
+{
+	font-variant: small-caps;
+}
+
+/*
+a -- anchor
+
+class
+  offsite
+  gloss	glossary entry; should be less visible
+  noteref	(foot) note reference.
+  hidden
+  navline
+*/
+
+a.navline
+{
+	text-decoration: none;
+}
+
+a.navline:hover
+{
+	text-decoration: none;
+}
+a.hidden:hover
+{
+	text-decoration: none;
+}
+a.noteref:hover
+{
+	text-decoration: none;
+}
+
+a.noteref
+{
+	text-decoration: none;
+	font-size: 0.7em;
+	vertical-align: super;
+}
+
+a.hidden
+{
+	text-decoration: none;
+}
+
+hr
+{
+	width: 100%;
+	height: 1px;
+	color: black;
+}
+
+hr.noteseparator
+{
+	width: 25%;
+	height: 1px;
+	text-align: left;
+}
+
+/*
+// ol ul -- ordered list, unordered list
+//
+// class
+//	toc	table of contents
+*/
+
+
+/*
+// li -- list item
+//
+// class
+//	toc_h1	table of contents h1
+//	toc_h2
+
+// table -- table
+*/
+
+table.navline
+{
+	font-size: 0.7em;
+	font-family: 'TITUS Cyberbit Basic', helvetica, sans-serif;
+	margin-top: 0em;
+	margin-bottom: 0em;
+	margin-top: 0em;
+	margin-bottom: 0em;
+}
diff --git a/15037-h/style/print.css b/15037-h/style/print.css
new file mode 100644
index 0000000..764ba41
--- /dev/null
+++ b/15037-h/style/print.css
@@ -0,0 +1,36 @@
+/* 
+	print.css --- A stylesheet for HTML in gutenberg HTML files, optimized for printing.
+
+	Jeroen Hellingman
+
+	This file is hereby irrevocably dedicated to the Public Domain.
+*/
+
+body
+{
+	font-family: Gentium, Times New Roman, serif;
+	margin: 12pt 1cm 12pt 1cm; 
+	font-size: 11pt;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5
+{
+	color: black;
+	font-family: Gentium, Times New Roman, serif;
+}
+
+.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend, .navline, span.rightnote, span.pageno, span.lineno
+{
+	color: black;
+}
+
+a, a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: black;
+	text-decoration: none;
+}
+
+span.pageno
+{
+	font-size: 6pt;
+}
\ No newline at end of file
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..323ce8b
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #15037 (https://www.gutenberg.org/ebooks/15037)