diff options
| author | www-data <www-data@mail.pglaf.org> | 2026-06-05 04:57:49 -0700 |
|---|---|---|
| committer | www-data <www-data@mail.pglaf.org> | 2026-06-05 04:57:49 -0700 |
| commit | 1345b504e63bea8d120f88febeb66eda89cb4df3 (patch) | |
| tree | ce6e3646c2ac601b3506999f319c058f3e349a1e /78815-h | |
Diffstat (limited to '78815-h')
| -rw-r--r-- | 78815-h/78815-h.htm | 1362 | ||||
| -rw-r--r-- | 78815-h/images/cover.jpg | bin | 0 -> 1169219 bytes |
2 files changed, 1362 insertions, 0 deletions
diff --git a/78815-h/78815-h.htm b/78815-h/78815-h.htm new file mode 100644 index 0000000..82104f5 --- /dev/null +++ b/78815-h/78815-h.htm @@ -0,0 +1,1362 @@ +<!DOCTYPE html> +<html lang="ga"> + <head> + <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1"> + <meta charset="UTF-8"> + <title>Maidean i mBéarra | Project Gutenberg</title> + <link rel="icon" href="images/cover.jpg" type="image/x-cover"> + <style> + body { margin-left: 8%; margin-right: 10%; } + h1 { text-align: center; font-weight: normal; font-size: 1.4em; } + h2 { text-align: center; font-weight: normal; font-size: 1.2em; } + .pageno { right: 1%; font-size: x-small; background-color: inherit; color: silver; + text-indent: 0em; text-align: right; position: absolute; + border: thin solid silver; padding: .1em .2em; font-style: normal; + font-variant: normal; font-weight: normal; text-decoration: none; } + p { text-indent: 0; margin-top: 0.5em; margin-bottom: 0.5em; text-align: justify; } + sup { vertical-align: top; font-size: 0.6em; } + .large { font-size: large; } + .xlarge { font-size: x-large; } + .lg-container-l { text-align: left; } + .x-ebookmaker .lg-container-l { clear: both; } + .linegroup { display: inline-block; text-align: left; } + .x-ebookmaker .linegroup { display: block; margin-left: 1.5em; } + .linegroup .group { margin: 1em auto; } + .linegroup .line { text-indent: -3em; padding-left: 3em; } + div.linegroup > :first-child { margin-top: 0; } + .linegroup .in10 { padding-left: 8.0em; } + .linegroup .in12 { padding-left: 9.0em; } + .linegroup .in2 { padding-left: 4.0em; } + .linegroup .in4 { padding-left: 5.0em; } + .linegroup .in6 { padding-left: 6.0em; } + .linegroup .in8 { padding-left: 7.0em; } + div.footnote {margin-left: 2.5em; } + div.footnote > :first-child { margin-top: 1em; } + div.footnote .label { display: inline-block; width: 0em; text-indent: -2.5em; + text-align: right; } + div.pbb { page-break-before: always; } + hr.pb { border: none; border-bottom: thin solid; margin-bottom: 1em; } + .x-ebookmaker hr.pb { display: none; } + .chapter { clear: both; page-break-before: always; } + .table0 { margin: auto; } + .nf-center { text-align: center; } + .nf-center-c1 { text-align: left; margin: 1em 0; } + .c000 { margin-top: 4em; margin-bottom: 0.25em; } + .c001 { margin-top: 0.25em; margin-bottom: 0.25em; } + .c002 { margin-top: 1em; } + .c003 { page-break-before: always; margin-top: 1em; } + .c004 { margin-top: 4em; } + .c005 { vertical-align: top; text-align: center; padding-right: 1em; } + .c006 { vertical-align: top; text-align: center; } + .c007 { vertical-align: top; text-align: left; padding-right: 1em; } + .c008 { vertical-align: top; text-align: left; } + .c009 { page-break-before:auto; margin-top: 4em; } + .c010 { margin-top: 2em; text-indent: 1em; margin-bottom: 0.25em; } + .c011 { text-indent: 1em; margin-top: 0.25em; margin-bottom: 0.25em; } + .c012 { margin-top: 2em; text-align: right; } + .c013 { text-align: left; page-break-before:auto; margin-top: 4em; } + .c014 { margin-top: 2em; margin-bottom: 0.25em; } + .c015 { margin-left: 5.56%; margin-top: 1em; } + .c016 { margin-left: 5.56%; margin-top: 2em; } + .c017 { text-align: right; } + .c018 { text-decoration: none; } + .c019 { border: none; border-bottom: thin solid; width: 10%; margin-left: 0; + margin-top: 1em; text-align: left; } + .transcribers-notes { width: 80%; margin: auto; padding: 0 1em; + color:black; background-color: #E3E4FA; border: 1px solid silver; + page-break-before:always;margin-top:4em; } + div.linegroup > :last-child { margin-bottom: 0; } + .fm1 {font-size:120%; } + h1 {font-size:200%; } + .fm2 {font-size:150%; } + .réimhsgéal h2 {text-align:center; } + h2 {text-align:left;page-break-before:avoid; } + span.drop-cap {font-size:250%;vertical-align:top;float:left;line-height:0.85em; } + span.drop-upper {text-transform:uppercase; } + .dci {margin-right:0.40em; } + .dct {margin-right:0.70em; } + .dcm {margin-right:1.00em; } + .dca {margin-right:0.85em; } + .dcs {margin-right:0.65em; } + .dco {margin-right:0.90em; } + .dcc {margin-right:0.80em; } + .dcb {margin-right:0.75em; } + .dcf {margin-right:0.70em; } + .dce {margin-right:0.70em; } + .dcn {margin-right:0.85em; } + .dcu {margin-right:0.85em; } + .dcsp {margin-left:0; } + .dcnsp {margin-left:-0.2em; } + </style> + </head> + + <body> +<div style='text-align:center'>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 78815 ***</div> + + +<div class='fm1'> + +<p class='c000'>LEABHRA GAEDHILGE: A H-AON</p> + +<p class='c001'>MAIDEAN I MBÉARRA</p> + +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <h1 class='c003'>MAIDEAN I MBÉARRA<br>AGUS DÁNTA EILE</h1> +</div> + +<div class='nf-center-c1'> +<div class='nf-center c002'> + <div><span class='fm2'>CRÁDH CROIDHE EIGEAS</span></div> + </div> +</div> + +<div class='nf-center-c1'> + <div class='nf-center'> + <div>DO SGRÍOBH</div> + </div> +</div> + +<div class='nf-center-c1'> +<div class='nf-center c004'> + <div>MARTIN LESTER, LTD.</div> + <div>ÁTH CLIATH</div> + <div>1920</div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div class='nf-center-c1'> + <div class='nf-center'> + <div><span class='large'>An tarna cur</span></div> + <div>CORRIGENDA</div> + </div> +</div> + +<table class='table0'> + <tr> + <td class='c005'>Ar leathanach</td> + <td class='c005'>líne</td> + <td class='c005'>i n-ionad</td> + <td class='c006'>léigh</td> + </tr> + <tr> + <td class='c005'>7</td> + <td class='c005'>22</td> + <td class='c007'>feiochfidhe</td> + <td class='c008'><a href='#feicfidhe'>feicfidhe</a></td> + </tr> + <tr> + <td class='c005'>8</td> + <td class='c005'>12</td> + <td class='c007'>nGarsúin</td> + <td class='c008'><a href='#nGarsufn'>nGarsún</a></td> + </tr> + <tr> + <td class='c005'>19</td> + <td class='c005'>8</td> + <td class='c007'>saorthair</td> + <td class='c008'><a href='#saothair'>saothair</a></td> + </tr> + <tr> + <td class='c005'>23</td> + <td class='c005'>10</td> + <td class='c007'>tréithre</td> + <td class='c008'><a href='#trefithe'>tréithe</a></td> + </tr> + <tr> + <td class='c005'>24</td> + <td class='c005'>29</td> + <td class='c007'>chaomh</td> + <td class='c008'><a href='#caomh'>caomh</a></td> + </tr> + <tr> + <td class='c005'>27</td> + <td class='c005'>17</td> + <td class='c007'>snuaidh</td> + <td class='c008'><a href='#snuadh'>snuadh</a></td> + </tr> + <tr> + <td class='c005'>31</td> + <td class='c005'>24</td> + <td class='c007'>thaitneadh</td> + <td class='c008'><a href='#thaitnfeadh'>thaitnfeadh</a></td> + </tr> + <tr> + <td class='c005'>32</td> + <td class='c005'>13</td> + <td class='c007'>maithe</td> + <td class='c008'><a href='#mhaithe'>mhaithe</a></td> + </tr> + <tr> + <td class='c005'>37</td> + <td class='c005'>21</td> + <td class='c007'>siublach</td> + <td class='c008'><a href='#siubhlach'>siubhlach</a></td> + </tr> +</table> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div class='réimhsgéal'> + +<div class='chapter'> + <h2 class='c009'>RÉIMHSGÉAL</h2> +</div> + +<p class='c010'>Nuair a chuireann duine a chuid sgríbhinní le +chéile chun leabhair bhig a dhéanamh díobh, is +gnáth leis a rádh gurab iad a charaid is freagarthach +leis an leabhar, mar gurab iad do +ghríosuigh chuige sin é. Is dócha ná bíonn +sa chaint sin uaireanta acht camaflás, ach bíodh +san mar atá sé, ní fhéadaim-se cuimhneamh ar +a mhalairt de leathsgéal anois. Na dánta atá +cruinnighthe annso, tá a bhformhór fé chló le +tamall maith, cuid aca le breis agus fiche +bliadhain.</p> + +<p class='c011'>Tá roinnt aithriseóireachta ’na measg—agus +ná beireadh an léightheóir leis gurab ionann +aithriseóireacht agus <span lang="en"><i>recitation</i></span>, mar ní headh. +An dán do cumadh mar aithris ar chaint an Ghall-Ghaedhilgeóra, +ní abraim ná gurab é an dán is +measa dár cumadh riamh é. Níl blas ná ceart +ann. Na focail, suidheamh na bhfocal, na +fuaimeanna, an aiste, taid go léir bun os cionn +leis an nGaedhilg. Ach is beag tuathal sa dán +san ná <a id='feicfidhe'></a>feicfidhe a leithéid annso ’s annsúd i +sgríbhinníbh éigin tá cúig bliadhna déag ó shin +ann, nuair do céad-chuireadh an aithris i gcló. +Ní raibh uaim ach adhbhar suilt, agus ní rabhas +a’ gabháil ar aon sgríbhneóir fé leith. Dar ndó +dob olc an mhaise do dhuine bheith a’ magadh +fé lucht foghlamtha na Gaedhilge toisg gan í +bheith aca go blasta, ach cad chuige dhóibh +bheith a’ ceapadh dánta, mar ’dheadh? Má tá +éinne ann anois agus a leithéid sin de dhroch-Ghaedilg +dá sgrí aige—agus dá cur i gcló—ní +mise sgéifidh air.</p> + +<p class='c011'>Is fuiriste aithris a dhéanamh ar chaint bhriste, +ach bhí de dhánaidheacht ionnam an uair sin +tabhairt fé chaint Eoghain Ruaidh Uí Shúilleabháin. +Do cheap Gaedheal i Lonndain freagra i +bpearsain ‘Gharsúin an Chéad Leabhair,’ dá +rádh gur do féin d’oir casóg agus béabhar Eoghain. +Tá éileamh an ghársúin le fagháil i <i>mBanba</i>. I +bhfreagra air sin do cheapas-sa <i>Freagra Eoghain +Ruaidh ar an <a id='nGarsufn'></a>nGarsún</i>.</p> +<div class='c012'>CRÁDH CROIDHE ÉIGEAS.</div> + +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> +<div> + <span class='pageno' id='Page_9'>9</span> + <h2 class='c013'>MAIDEAN I MBÉARRA</h2> +</div> +<p class='c014'>Fonn: <span lang="en">Londonderry Air</span></p> +<div class='lg-container-l c015'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dci">I</span><span class="drop-upper dcnsp">s</span> é mo chaoi gan mise maidean aerach</div> + <div class='line in4'>Amuigh i mBéarra ’m sheasamh ar an dtráigh,</div> + <div class='line'>Is guth na n-éan am tharraing thar na sléibhtibh cois na fairrge,</div> + <div class='line in4'>Go Céim an Aitinn mar a mbíonn mo ghrádh.</div> + <div class='line'>Is obann aoibhinn aiteasach do léimfinn,</div> + <div class='line in4'>Do rithfinn sáor ó anabhroid an tláis,</div> + <div class='line'>Do thabharfainn druim le sgamallaibh an tsaoghail seo,</div> + <div class='line in4'>Dá bhfaghainn mo léir-dhóthain d’amharc ar mo chaoimh-shearc bhán.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Is é mo dhíth bheith ceangailte go faon-lag,</div> + <div class='line in4'>Is neart mo chléibh dá thachtadh ’nnso sa tsráid,</div> + <div class='line'>An fhaid tá réim na habhann agus gaoth ghlan na fairrge</div> + <div class='line in4'>Ag glaodhach ’s ag gairm ar an gcroidhe seo ’m lár.</div> + <div class='line'>Is milis bríoghmhar leathan-bhog an t-aer ann,</div> + <div class='line in4'>Is gile ón ngréin go fairsing ar an mbán,</div> + <div class='line'>’S ochón, a Rígh-bhean bhanamhail na gcraobh-fholt,</div> + <div class='line in4'>Gan sinn-ne araon i measg an aitinn mar do bhímis tráth!</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> +<div> + <span class='pageno' id='Page_10'>10</span> + <h2 class='c013'>CAOINEADH AR PHÁDRAIG Ó LAOGHAIRE</h2> +</div> +<div class='lg-container-l c016'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dct">T</span><span class="drop-upper dcnsp">á</span> ceó ar na cnocaibh,</div> + <div class='line in2'>’S ar thaoibh an ghleanna,</div> + <div class='line'>Tá glór an tsrotha</div> + <div class='line in2'>Do shíor am aice,</div> + <div class='line'>Is brónach osnadh</div> + <div class='line in2'>Na gaoithe i gcrannaibh,</div> + <div class='line'>’S is deórach doiligh</div> + <div class='line in2'>Mo chroidhe-se, a chara.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Is lúthmhar láin-mhear</div> + <div class='line in2'>Do bhíos-sa sealad,</div> + <div class='line'>Ag siubhal na mbánta</div> + <div class='line in2'>I n-aoinfheacht leat-sa;</div> + <div class='line'>Gan chumha gan cháineadh,</div> + <div class='line in2'>Gan díth, gan easbaidh,</div> + <div class='line'>Gan súil, a bhráthair,</div> + <div class='line in2'>Le sgaoileadh an cheangail.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Ba sháimh do thriallainn</div> + <div class='line in2'>I n-úire an tsolais,</div> + <div class='line'>Do ráidhte im chliabh-sa,</div> + <div class='line in2'>’S gach rún dá nochtadh;</div> + <div class='line'>Gur fhág an ghrian sinn,</div> + <div class='line in2'>Gur dhubhuigh a loise,</div> + <div class='line'>’S gur crádhadh mé id dhiadh-sa</div> + <div class='line in2'>Dom brúdh gan chosnamh.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class='pageno' id='Page_11'>11</span>Ba ghile t’fháilte,</div> + <div class='line in2'>’S do bhriathra caomha,</div> + <div class='line'>’Ná duille is blátha,</div> + <div class='line in2'>’Gus niamh na spéire.</div> + <div class='line'>Anois níl áthas</div> + <div class='line in2'>Ar shliabh ná ar ghaortha,</div> + <div class='line'>Ach duibhthean d’fhág mé</div> + <div class='line in2'>Id dhiaidh im aonar.</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_12'>12</span> + <h2 class='c013'>CAOINEADH EILE AR PHÁDRAIG Ó LAOGHAIRE</h2> +</div> +<div class='lg-container-l c016'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dcm">M</span><span class="drop-upper dcnsp">úchta</span> ar loisne, Mumha is lom,</div> + <div class='line'>an t-ég do ghoid ar ngradam,</div> + <div class='line'>gile is greann do chuir ar gcúl,</div> + <div class='line'>do ghearr ar mbile mbarrúr.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Searc na suadh, do chaill anois</div> + <div class='line'>a dhúthracht ndéin ’s a dhíoghrais,</div> + <div class='line'>gloine a thobair iúil go n-aoibh,</div> + <div class='line'>mar chlogaibh ciúil i gcnúchraoibh.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Tugais, a chara gan cheilg,</div> + <div class='line'>gean do chroidhe don Ghaoidheilg;</div> + <div class='line'>gan mhustar do dháilis di</div> + <div class='line'>gustal láinfhis do líne.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Brónach Bérra na mbeann maol,</div> + <div class='line'>do chaill míonbhláth a mhaccaomh,</div> + <div class='line'>gan tuir, gan chabhair, gan cheann—</div> + <div class='line'>a shamhail cuin do-chífeam?</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='c017'>MÚCHTA.</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_13'>13</span> + <h2 class='c013'>A THEANGA NA RÍOGH</h2> +</div> +<p class='c014'>Fonn: <span lang="en">No Surrender</span></p> +<div class='lg-container-l c015'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dca">A</span> <span class="drop-upper dcsp">Theanga</span> na ríogh dob aoirde réim</div> + <div class='line'>I dtir na Féinne cródha calma,</div> + <div class='line'>Is fada do bhís go híseal faon,</div> + <div class='line in4'>Gan bhrígh gan chabhair i ngábhatar;</div> + <div class='line'>Do chlú ’s do chéim dá mbrúdh gach lae,</div> + <div class='line'>’S gan dúil ag éinne id chaomhna ón dearmad—</div> + <div class='line in4'>Géar an aithis do chlannaibh na dtreón,</div> + <div class='line'>’S ná dearcaid an duibhthean tá a’ druidim go duairc</div> + <div class='line'>Le seanchas gruama an tsluaigh do thréig</div> + <div class='line'>A n-uaisleacht féin ar bhéasaibh eachtrann,</div> + <div class='line'>Tarcuisne truagh gur fuaigheadh, mo léan,</div> + <div class='line in4'>Dá síltreibh aigeantaigh ársaidh.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>An labhairt is líomhtha ag snighe gach sgéil,</div> + <div class='line in4'>’S i laoithibh léigheannta is mórdha maiseamhail,</div> + <div class='line'>Mairg do dhíolfadh caoimhe a sgéimhe</div> + <div class='line in4'>Ar dhaoirse glafarnaighe gránna.</div> + <div class='line'>Is úrghlan aobhdha a cúrsa caomh</div> + <div class='line'>’Na thonntaibh tréana a’ téacht go taitneamhach—</div> + <div class='line in4'>Réim na habhann i ngradam a glóir.</div> + <div class='line'>Ó beatha don fhile b’eadh binneas a fuam</div> + <div class='line'>I dTeamhair na ndruadh, ’s i gCruachain déin,</div> + <div class='line'>’S i sluagh geal éachtach aerach Eamhna,</div> + <div class='line'>Is aiteas gan fhuaire suadh ’gus naomh</div> + <div class='line in4'>I ríogh-bhrugh Chaisil na gcláirseach.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>’S a ghasradh an chroidhe nár claoidheadh, ba léir</div> + <div class='line in4'>Bhur ndíograis naomhtha i neól dubh neamhshuime,</div> + <div class='line'>Is dearbh gur chríochnuigh oidhche an léin,</div> + <div class='line in4'>Tá an tsoillse a’ taitneamh go sáimh deas.</div> + <div class='line'><span class='pageno' id='Page_14'>14</span>Is lúthmhar laochda glonnmhar géar,</div> + <div class='line'>’S is fonnmhar faobhar-ghlan saothrach seasmhach</div> + <div class='line in4'>Gléineach galach ár gcatha sa ghleó;</div> + <div class='line'>’S is gairid go gcluinfimíd friotal na suadh</div> + <div class='line'>Fé mheas ag an sluagh idir tuata is cléir,</div> + <div class='line'>’S i nduantaibh Gaedhilge ag éigsibh Ealga,</div> + <div class='line'>Is canfam go huallach buaidh na nGaedheal</div> + <div class='line in4'>I gcríochaibh draganta Cláir Luirc.</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_15'>15</span> + <h2 class='c013'>AMHRÁN DÓCHAIS</h2> +</div> +<p class='c014'>Fonn: Mór Chluana</p> +<div class='lg-container-l c015'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dcs">S</span><span class="drop-upper dcnsp">lán</span> go deó le brón is buaidhirt,</div> + <div class='line'>Slán gan mhoill dár gcaoine dhuairc;</div> + <div class='line in4'>Canam laoithe dóchais</div> + <div class='line in4'>I dteangain bhinn na Fódla,</div> + <div class='line in4'>’Gus seasaimís go beómhar</div> + <div class='line in8'>Os comhair an tsaoghail.</div> + <div class='line in12'>O, canam, etc.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Ní bheam feasda leasg gan luadhail</div> + <div class='line'>Cráidhte, cromtha, fann-lag, fuar.</div> + <div class='line in4'>Neart is brígh na hóige</div> + <div class='line in4'>Dár dtarrac tríd a’ gcomhlann,</div> + <div class='line in4'>Is bainfimíd-ne an ceó so</div> + <div class='line in8'>Do phór na dtréan.</div> + <div class='line in12'>O, neart, etc.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Clanna Gaedheal fí réim gan ruaig!</div> + <div class='line'>Beid siad saor is béarfaid buaidh.</div> + <div class='line in4'>Leanfaimíd-ne an lóchrann</div> + <div class='line in4'>Do las ár sinnsir romhainn,</div> + <div class='line in4'>Is ní heagal linn go bhfeódhfaidh</div> + <div class='line in8'>A gcró ’nár ndéidh.</div> + <div class='line in12'>O, leanfaimíd-ne, etc.</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> +<div> + <span class='pageno' id='Page_16'>16</span> + <h2 class='c013'>SGARADH</h2> +</div> +<div class='lg-container-l c016'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dcm">M</span><span class="drop-upper dcnsp">á’s</span> sgaradh liom-sa is rogha leat,</div> + <div class='line in4'>A theann-chara shéimh,</div> + <div class='line'>Is eadrainn gur shleamhnaigh</div> + <div class='line in4'>An clampar ’s an bhréag,</div> + <div class='line'>Do shlighe-se féin má’s gabhtha dhuit,</div> + <div class='line'>Imthigheam ó chéile i gcarthannacht,</div> + <div class='line'>’S dá dhuibhe mo réim-se it easbaidh anois</div> + <div class='line in4'>Guidhim samhradh ort-sa im dhéidh.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Ní fada ó shin do shaoileas,</div> + <div class='line in4'>Ar dhílseacht ár ngrádha,</div> + <div class='line'>Gur snaidhmeadh linn an snaidhm sin</div> + <div class='line in4'>Ná sgaoilfidhe go brách.</div> + <div class='line'>Mó chrádh ’s mo chumha mar teasgadh é</div> + <div class='line'>Le ráidhtibh tnútha is cealgadh,</div> + <div class='line'>Do bháidh ’s do mhúch an caradas</div> + <div class='line in4'>Ba chaoine bhí ar fagháil.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>’S aréir i ndoimhneas suain dam</div> + <div class='line in4'>Do chuala do ghlór,</div> + <div class='line'>Is d’fhéachais mar ba dhual duit</div> + <div class='line in4'>Sul fuaradh do chló.</div> + <div class='line'>Fóríor mar d’eirigh an mhaidean gheal,</div> + <div class='line'>Chuir críoch le meidhre is meanmain,</div> + <div class='line'>’S do sginn an taidhbhreamh taitneamhach</div> + <div class='line in4'>Le gluaiseacht an cheóigh.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>An ceó san ó sna bántaibh</div> + <div class='line in4'>Fuair árdach ón ngréin,</div> + <div class='line'>Ach ceó is truime ón dtráth san</div> + <div class='line in4'>Ní fhágfaidh mo raon.</div> + <div class='line'><span class='pageno' id='Page_17'>17</span>Mo thruaighe fé dhó fad mhairfead-sa,</div> + <div class='line'>Nach duairc go leór an bheatha so,</div> + <div class='line'>Gan uaigneas fós dár gcailleamhaint,</div> + <div class='line in4'>’S ár náimhde fí réim?</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Ach bíodh san mar atá sé—</div> + <div class='line in4'>Seo sláinte ort óm chliabh,</div> + <div class='line'>’S do dhíol de charaid ghrádhmhar</div> + <div class='line in4'>Bheith láimh leat im dhiaidh.</div> + <div class='line'>Pé treó ’na raghair óm amharc-sa,</div> + <div class='line'>Gan brón ná treighid ad leanamhaint,</div> + <div class='line'>’S go deó gan deaghailt ná sgaramhaint</div> + <div class='line in4'>’Na sgáil ar do rian.</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_18'>18</span> + <h2 class='c013'>DUAN OSGAILTE AN TAISBEÁNTA</h2> +</div> +<p class='c014'>I GCORCAIGH, 1902</p> +<div class='lg-container-l c015'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dco">Ó</span> <span class="drop-upper dcsp">druididh</span> linn, a shluaighte gur dual díbh bheith Gaedhealach,</div> + <div class='line in2'>Tar muar-chnoc is réidhteach, tar chaol-ghleann tar sáil;</div> + <div class='line'>Ar mhothuigh sibh an nua-chuisle a’ luasgadh ’s a’ léimnigh?</div> + <div class='line in2'>Tá’n suan fada ’á raobadh, ’s ga gréine ar an mbán.</div> + <div class='line in6'>Airighmíd, airighmíd a hosnadh le dóchas;</div> + <div class='line in6'>Aithnighmíd, aithnighmíd ár ndiol-bhuime Fódla;</div> + <div class='line in12'>’Sí féinig, is beó í,</div> + <div class='line in12'>’Sí Spéirbhean na hóige í,</div> + <div class='line in8'>Do thaobhnuigh fad ó linn ’nár dtámh.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Ba mhinic mise a’ gluaiseacht ar fuaid fearann Eibhir,</div> + <div class='line in2'>Go gruaidh-fhliuch im aonar, arsa éin-shearc na ndámh,</div> + <div class='line'>Gur thuiteas seal i mbuan-taise, suarach nár éagas,</div> + <div class='line in2'>Le fuaire mo chlaon-mhac fí dhaor-gheasa an bháis.</div> + <div class='line in6'>Eirighmís, eirighmís! A gcloistí a glórtha?</div> + <div class='line in6'>An draoidheacht san do bhí orainn is briste go deó í.</div> + <div class='line in12'>Nar léir díbh a beól binn</div> + <div class='line in12'>A’ réidhteach na comhairle</div> + <div class='line in8'>De shaorfadh ar bhrón sinn go brách?</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Seo cruinnighthe i gcluain gheal ar bhruach Laoi na ngéise.</div> + <div class='line in2'>I nua-hallaíbh néata cois gaortha go sámh,</div> + <div class='line'>Gach obair chliste bhuacach dár smuain gliocas daonna,</div> + <div class='line in2'>’S dá luaidhtear i nEirinn ar shaor-sgoil na gceárd.</div> + <div class='line in6'>’Nar dtimcheall, ’nar dtimcheall tá cosnamh ár gcóra,</div> + <div class='line in6'><span class='pageno' id='Page_19'>19</span>Fíor-shaoirse Mac Míleadh, ’s a n-ursana ar fhóirneart.</div> + <div class='line in12'>Le chéile má gheóbhthar,</div> + <div class='line in12'>Ní baoghlach go gclófar,</div> + <div class='line in8'>Uainn féin atá foghnamh le fagháil.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Seadh! tigidís go suairc idir thruagh-dhuine is tréinfhear,</div> + <div class='line in2'>Fir ualaigh an léighinn is fir <a id='saothair'></a>saothair na lámh:</div> + <div class='line'>Seo cuireadh dhóibh is fuagra, gluaiseam i n-éinfheacht</div> + <div class='line in2'>Chun cuarda ar an bhféasta tá gléasta ’nár ndáil.</div> + <div class='line in6'>Cruinnighdís, cruinnighdís! Tá sult againn rómpa:</div> + <div class='line in6'>Is líonta iad ár gcroidhthe ’s is osgailte ár ndóirse,</div> + <div class='line in12'>Go bhféachaimid comharthaí</div> + <div class='line in12'>An lae dhul i ngnóthacht,</div> + <div class='line in8'>Mar chéir i gcoirceógaibh na gceárd.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>’S a Chorcaigh mhilis chuan-chlothair bhuan-tsrothach bhraonach,</div> + <div class='line in2'>Go mbuadha beannacht Dé leat, a chraobh gheal na mbláth.</div> + <div class='line'>Nár theipidh t’ainm uaibhreach ar nua-chairt na hEireann,</div> + <div class='line in2'>An uair a bheidh Eire ar fad Gaedhealach ’na cáil.</div> + <div class='line in6'>’Sé ghuidhmíd, ’sé ghuidhmíd, gach sonas fé dhó ort!</div> + <div class='line in6'>Gan draoidheacht ar do dhaoinibh dá mbrosdadh tar bóchna.</div> + <div class='line in12'>Caithréim insa ghleó cheart</div> + <div class='line in12'>Ar Sgéith na dTrí gCróinneach,</div> + <div class='line in8'>Is Réilteann an Eólais is fearr.</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_20'>20</span> + <h2 class='c013'>AN SÍOL-AMHRÁN</h2> +</div> +<p class='c014'>Fonn: Baile an Doire</p> +<div class='lg-container-l c015'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dco">Ó</span> <span class="drop-upper dcsp">cuiridh</span> an síol, a Mhuimhnigh mhaithe,</div> + <div class='line in4'>A ghasradh bhinn na laoithe sámh,</div> + <div class='line'>Tá’n branar go cumhra ’s beatha fén úir,</div> + <div class='line in4'>’S an ithir a’ feitheamh le lúth ár lámh.</div> + <div class='line in10'>Síol hó, síol hó!</div> + <div class='line'>Go mairidh bhur mbuidhne rinnce ’s reatha,</div> + <div class='line in4'>Nár chaillidh bhur gcríocha a gcéim go brách,</div> + <div class='line'>Ach sgaipidh an síol ó mhaidin go hoidhche,</div> + <div class='line in4'>’S tiocfaidh an toradh i nEirinn lá.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>O cuiridh an síol i gcríochaibh Uladh,</div> + <div class='line in2'>A ghasradh dhílis nár claoidheadh le crádh—</div> + <div class='line'>Tá’n branar go cumhra ’s beatha fén úir,</div> + <div class='line in4'>’S an ithir a’ feitheamh le lúth ár lámh.</div> + <div class='line in10'>Síol hó, síol hó!</div> + <div class='line'>Nár chaillidh bhur gceólta glóir an ghradaim</div> + <div class='line in4'>Bhí i nEamhain na slógh fí réim gan bádhadh,</div> + <div class='line'>Ach sgaipidh an síol ó mhaidin go hoidhche,</div> + <div class='line in4'>’S tiocfaidh an toradh i nEirinn lá.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>O cuiridh an síol i gcríochaibh Connacht,</div> + <div class='line in4'>A ghasradh chaoin an chroidhe gan cháim—</div> + <div class='line'>Tá’n branar go cumhra ’s beatha fén úir,</div> + <div class='line in4'>’S an ithir a’ féitheamh le lúth ár lámh.</div> + <div class='line in10'>Síol hó, síol hó!</div> + <div class='line'>Nár chaille sibh togha ’gus rogha na fola</div> + <div class='line in4'>Bhí i gcuisleannaibh amhra Gaedheal gan tlás,</div> + <div class='line'>Ach sgaipidh an síol ó mhaidin go hoidhche,</div> + <div class='line in4'>’S tiocfaidh an toradh i nEirinn lá.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class='pageno' id='Page_21'>21</span>O cuiridh an síol a dhaoine an oirthir,</div> + <div class='line in2'>A ghasradh mheidhreach Laighneach lághach—</div> + <div class='line'>Tá’n branar go cumhra ’s beatha fén úir,</div> + <div class='line in4'>’S an ithir a’ feitheamh le lúth ár lámh.</div> + <div class='line in10'>Síol hó, síol hó!</div> + <div class='line'>Na nósa do dhíol bhur sinnsir oraibh,</div> + <div class='line in4'>Is córaide dhíbh-se a saoradh ón mbás,</div> + <div class='line'>Ach sgaipidh an síol ó mhaidin go hoidhche,</div> + <div class='line in4'>’S tiocfaidh an toradh i nEirinn lá.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>O cuiridh an síol arís a’ tuitim</div> + <div class='line in2'>Ar thalamh na Midhe ba shíolmhar tráth—</div> + <div class='line'>Tá’n branar go cumhra ’s beatha fén úir,</div> + <div class='line in4'>’S an ithir a’ feitheamh le lúth ár lámh.</div> + <div class='line in10'>Síol hó, síol hó!</div> + <div class='line'>Ná caillidh an bhrigh thug díbh-se an ceannas</div> + <div class='line in4'>O Theamhair na Ríogh ar gach taobh go tráigh,</div> + <div class='line'>Ach sgaipidh an síol ó maidin go hoidhche,</div> + <div class='line in4'>’S tiocfaidh an toradh i nEirinn lá.</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_22'>22</span> + <h2 class='c013'>LÁ ’LE PÁDRAIG, 1913</h2> +</div> +<div class='lg-container-l c016'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dca">A</span> <span class="drop-upper dcsp">Chlanna</span> na nGaedhael ’s a ghaolta ár gcuirp</div> + <div class='line'>Tá sgaipithe i gcéin ó Eire anois,</div> + <div class='line in2'>Seo beannacht ár gcroidhe thar fairrge dhíbh,</div> + <div class='line in6'>Is teachtaireacht aoibhinn áthais.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Canaimís dréacht le chéile indiu:</div> + <div class='line'>Tá atharrach saoghail a’ téacht ’na rith,</div> + <div class='line in2'>Thug óg is sean gan cheó gan mheath</div> + <div class='line in6'>Le dóchas aibigh láidir.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Ná habradh éinne—is baoth a mheas—</div> + <div class='line'>Gur seanabhean tréith gan réim gan rath</div> + <div class='line in2'>An Ríogain uaibhreach bhríoghmhar bhuacach</div> + <div class='line in6'>Aoibhinn uasal álainn.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Níor chaith sí a ré, ’s ní baoghal gur thuit:</div> + <div class='line'>Tá beatha ’na géaga is fraoch ’na fuil,</div> + <div class='line in2'>Tá brígh ’gus fuinneamh ’na croidhe ’sna cuislinn,</div> + <div class='line in6'>Is chífar ise i n-áirde.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>An fhaid a bheidh tréad ar féar ann so,</div> + <div class='line'>An fhaid a bheidh gaoth a’ séideadh ar chnoc,</div> + <div class='line in2'>Craobh ar chrann is éisg i n-abhainn,</div> + <div class='line in6'>Ní thréigfidh a clann an Mháthair.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>An fhaid a bheidh éan san aer amuigh,</div> + <div class='line'>Is taitneamh na gréine ar Shléibhtibh Mis,</div> + <div class='line in2'>Seasfaidh a bonn ar a talamh go teann</div> + <div class='line in6'>Is ní leagfar a ceann le náire.</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_23'>23</span> + <h2 class='c013'>TRÍ TRÉITHE NA FÉINNE</h2> +</div> +<div class='lg-container-l c016'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dcc">C</span><span class="drop-upper dcnsp">eist</span> ag Pádraig, grádh na nGaedheal,</div> + <div class='line in4'>Lá ar laoch an liath-fhuilt,</div> + <div class='line'>Caoilte mac Rónáin na sgéal,</div> + <div class='line in4'>Tráth i nEirinn iath-ghlais.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>“Innis dúinn, a sgéalaighe bhinn,</div> + <div class='line in4'>Créad thug daoibh-se an tighearnas?</div> + <div class='line'>Nó créad do choinnibh sibh gan mheath,</div> + <div class='line in4'>An oiread mhair na Fianna?”</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>“Trí <a id='trefithe'></a>tréithe do dhaingnigh sinn,”</div> + <div class='line in4'>D’fhreagair Caoilte ciallmhar,</div> + <div class='line'>“Gloine ár gcroidhe ’gus neart ár ngéag,</div> + <div class='line in4'>Is beart do réir ár mbriathar.”</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_24'>24</span> + <h2 class='c013'>DO GHAEDHEALAIBH BÉAL FEIRSDE</h2> +</div> +<div class='lg-container-l c016'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dcb">B</span><span class="drop-upper dcnsp">eatha</span> ’gus sláinte don tsáir-shliocht acfuinneach shuairc</div> + <div class='line'>Ná leagfar ar lár san ár lá caismeartha cruaidh,</div> + <div class='line'>Is daingean iad lámha a mál is gan mhalairt is buadhach,</div> + <div class='line'>Agus canfad go hárd a gcáil i gCathair na gCuan.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>I gCathair na gCuan is buan ár mbeannacht ón gcliabh</div> + <div class='line'>Ar fhearaibh gan fhuacht is luaithe ag cabhair go fial,</div> + <div class='line'>Is neartmhar a sluagh lastuaidh ’s is draganta dian,</div> + <div class='line'>’S dar mh’anam is truagh gan chuairt dam tamall ’na rian.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>’Na rian níor léan tréimhse do chaitheamh go fóill,</div> + <div class='line'>Is ba mhian liom féin éisteacht le maitheas a mbeól:</div> + <div class='line'>Ní iarrfainn-se gné spéise ná a mhalairt de ghnó,</div> + <div class='line'>Ach a dtriatha do ghéir-fhéachaint, dá bhfanainn ’na gcóir.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>’Na gcóir ba thaitneamh liom labhairt gach caomh-oide,</div> + <div class='line'>Is ceól dá spreagadh gan mhairg gan éin-cheilg,</div> + <div class='line'>Oigfhir ghlana ’gus gailtheanna is glé-dheise,</div> + <div class='line'>Bród is barra-chruth Banba is Béil Feirsde.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>I mBéal Feirsde gan éin-leimhe tá leathan-treabh láidir,</div> + <div class='line'>Saor-theisteas a nglé-sgoile ghaibh sealbh im lár-sa.</div> + <div class='line'>Déin deithneas a chaol-chleite go mbreacair mo phár dam,</div> + <div class='line'>Is chun <a id='caomh'></a>caomh-fheise na tréin-treibhe cuir beatha ’gus sláinte.</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_25'>25</span> + <h2 class='c013'>DO GHARSÚN</h2> +</div> +<p class='c014'>DO RUG AN PHRIOMH-DHUAIS SA GHAEDHILG</p> +<div class='lg-container-l c015'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dca">A</span> <span class="drop-upper dcsp">chara</span> dhil de sheana-stoc na saoi léigheanta,</div> + <div class='line'>Rug barra leat is gradam gach ealadhan aosta,</div> + <div class='line'>Is mairg liom ná feaca seal do ghnaoi aerach,</div> + <div class='line'>’S gur bh’fhearra bheith a’ labhairt leat ná a’ sgrí’ bhéarsa.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Cé maith do chuiris aithne—tá fínné agam—</div> + <div class='line'>Ar Laidin is ar labhra na caoin-Ghréige,</div> + <div class='line'>’S ar theangain mhilis Ghallia na ngrinn-sgéalta,</div> + <div class='line'>Níor ghabhadar san sealbh ar do chroidhe Gaedhealach.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Mo bheannacht ort, a phreabaire ’s a phrímh-éigis,</div> + <div class='line'>Mar leagais gach ar casadh ort le fír-éifeacht,</div> + <div class='line'>Is mar bhainis as na reathaibh ar an rígh-réim sin,</div> + <div class='line'>Gur leathanuigh do theastas is gur líon Eire.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Is feasta, a mhic, ó’s leat-sa anois an aoird-chéim sin,</div> + <div class='line'>Go maire tú do cheannas, agus ní baoghal duit!</div> + <div class='line'>Nár laguighthear do rath ort, ná do bhrigh i n-éan-rud,</div> + <div class='line'>Sin teastas fir thug taitneamh duit ’s a ghuidhe id thaobh-sa.</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_26'>26</span> + <h2 class='c013'>AN LITRIÚ(GHADH)</h2> +</div> +<p class='c014'>1. AN SEANDUINE BRÓNACH</p> +<div class='lg-container-l c015'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dcm">M</span><span class="drop-upper dcnsp">h’ atuirse</span> ’s mh’fhada-chreach shíor-thínn!</div> + <div class='line'>Lucht teangan na Banba sgrí’ síos</div> + <div class='line in6'>Gan filleadh, gan feacadh,</div> + <div class='line in6'>Gan chaime, gan chasadh</div> + <div class='line'>Ach gach litir dá labhairt go símplidhe!</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Ca bhfuil an seanchas bhí síos?</div> + <div class='line'>Is ca bhfuil na leabhair ba bhínn línn?</div> + <div class='line in6'>Dá mbriseadh ’s dá stracadh</div> + <div class='line in6'>’Ge foirinn gan faisean,</div> + <div class='line'>Gan time, gan taise, gan chaoin-chroidhe.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Gach litir bhreagh bhalbh do bhí i mbrígh</div> + <div class='line'>Ag druithibh i dTeamhair le línn Chuínn</div> + <div class='line in6'>Dá ruagadh ’s dá ngearradh</div> + <div class='line in6'>’Na sluaighte as gach leabhar!</div> + <div class='line'>Ní chuala-sa creacha ba nimhnighe.</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_27'>27</span> + <h2 class='c013'>AN LITRIÚ(GHADH)</h2> +</div> +<p class='c014'>II. AN T-ÓGÁNACH</p> +<div class='lg-container-l c015'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dcf">F</span><span class="drop-upper dcnsp">óill</span> iriú a chara, ’s ná gluais úainn</div> + <div class='line'>Go brónach dubh feargach gruadh-dhuairc;</div> + <div class='line in6'>Níl bac ar do shamhail</div> + <div class='line in6'>Bheith a’ breacadh a chuid leabhar</div> + <div class='line'>On tseachtmhain seo feasda go Sluagh an Luain.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Gach faraire charas an cruas buan,</div> + <div class='line'>’S gach cailín nár bh’fhearra léi a luadh i nduain</div> + <div class='line in6'>’Ná foghlaim is fuirseadh</div> + <div class='line in6'>Na seanndachta is sine—</div> + <div class='line'>Ní labharfad ’na gcoinne sin fuaim uaim.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Friotal ár gcine do fuair buaidh</div> + <div class='line'>Ar bhinneas, ar chruinneas, ’s ar chruas, uair,</div> + <div class='line in6'>Mo ghrádh-sa an té thuigfeadh</div> + <div class='line in6'>A háilleacht sa bhfoirm</div> + <div class='line'>Is ársa ’s is cruinne ’s is cruaidhe <a id='snuadh'></a>snuadh.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Leanaidh, má’s maith libh, den chruaidh chruaidh,</div> + <div class='line'>Is caithidh fé tharcuisne an nuacht uaibh,</div> + <div class='line in6'>Ach má fachtar sibh feasda</div> + <div class='line in6'>A’ cur smacht ar ár n-acfuinn-ne</div> + <div class='line'>Is eagal d’bhur gcathaibh an Sguab Mhuar!</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Tá atharrach saogail a’ dlúthú</div> + <div class='line'>Le Clanna na hEireann, ’s ní rún dúinn.</div> + <div class='line in6'>An sean is an t-éifeacht</div> + <div class='line in6'>Mura dtagaid le chéile,</div> + <div class='line'>Dob fhearra liom féin Letiriú Ur.</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_28'>28</span> + <h2 class='c013'>FILE NA GALL-GHAEDHILGE</h2> +</div> +<div class='lg-container-l c016'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dco">Ó</span><span class="drop-upper dcnsp">tsig</span> liom-sa d’fheicsin go bhfuil mise cóar,</div> + <div class='line in4'>Có follus is radharc mo chuid súl,</div> + <div class='line'>Is tá sibh-se uile i ndorcadas móar,</div> + <div class='line in4'>Muna géillean sibh dam go fleathúl.</div> + <div class='line'>’Sé geárbhas na Géidhilge atáim déinimh mín,</div> + <div class='line in4'>Mar rinne gach náisiún na suadh,</div> + <div class='line'>’Gus is é an fáth so nach rin’ sibh-se sin,</div> + <div class='line in4'>Atá sibh có fada amudha.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Féach ar an slúgh móar lér thaitnighean mo chroidhe;</div> + <div class='line in4'>Támuid-ne ’nár Néidhilgeóraibh úr’,</div> + <div class='line'>’Gus támuid ’nár lucht bhéas fó mheas i mBlea’ Clí,</div> + <div class='line in4'>Nuar béidh sibh-se marbh is fúr.</div> + <div class='line'>Do ritheann ár bhfocla theas thúidh agus thiar,</div> + <div class='line in4'>Os cionn Earann gach uar don lae ghil,</div> + <div class='line'>Is leathann ár bhfilidheacht tsimcheall na tsíor’</div> + <div class='line in4'>I míle lochánaibh gan moil.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Níl maith in bhur gnímhibh a dhaoiní, mar tá</div> + <div class='line in4'>Sibh ceangailt’ do nósaibh an am’</div> + <div class='line'>Chúdh thart, agus d’imthighe acoidche an tráth</div> + <div class='line in4'>Raibh meas ar bhur sean-chaint tá cam.</div> + <div class='line'>O glacaidhe mo chomharla, ’s méadóchaidhe sibh neart</div> + <div class='line in4'>An tseangga do labhar Néimh Bruighid,</div> + <div class='line'>Néimh Pádruig, Colm Cille ’s Rí Cármac Meaic Airt,</div> + <div class='line in4'>Núr bhí Eiria lán sróil agus síod’.</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_29'>29</span> + <h2 class='c013'>FREAGRA EOGHAIN RUAIDH</h2> +</div> +<p class='c014'>AR FHILE NA GALL-GHAEDHILGE</p> +<div class='lg-container-l c015'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dce">É</span><span class="drop-upper dcnsp">istidh</span> lem bréithribh, a chaomh-fheara an ghrinn,</div> + <div class='line in2'>Nár ghéill do lucht baoise is bladair gan bláth,</div> + <div class='line'>Go réidhfead mo sgéal díbh ar chlaon-bhearta an Chlíc</div> + <div class='line in2'>D’fhúig glé-theanga Ghaoidheal faoi ghalar an bháis.</div> + <div class='line'>’Sé mo chreach nimhneach bheir m’intinn an mhearathal.</div> + <div class='line'>Daosgar-sprot daoithe drabhuíolach dúr-labharthach</div> + <div class='line'>Ag féachaint le hí chur i ngeimhleachaibh smachta</div> + <div class='line in2'>Gan braon d’fhuil na beatha ’na creatalach cnámh.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Aon-labhairt éigeas ba shéis-bhinne linn</div> + <div class='line in2'>’Ná éanlaithe i gcoill ar maidin go sámh,</div> + <div class='line'>Géir-shearc na spéarbhruinngheal mbéil-mhilis mbinn</div> + <div class='line in2'>Bhréagadh mic ríogh ’gus flatha gan cháim,</div> + <div class='line'>Acfuinn gach ughdair chirt mhúinte i gclár Bhanba</div> + <div class='line'>Caithte fé chúram an trú san dá tearmainn!</div> + <div class='line'>Amach léi! ní thabharfainn-se trumpa gan teanga uirthi,</div> + <div class='line in2'>Níor bh’fhiú liom mar bhail uirthi beatha seoch bás.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Sgréachaire sméirle gan spréachadh ’na chroidhe,</div> + <div class='line in2'>Straere díomhaoin is glagaire práis,</div> + <div class='line'>Baoth-ghaige péacach na Gaedhilge do chlaoi,</div> + <div class='line in2'>Do chlaonadh as a slighe, do chamadh ’s do chrádh.</div> + <div class='line'>Féach annsan tall é ’s an chomplacht do mheallann sé,</div> + <div class='line'>Is léigheannta an Chéad-Leabhair de ghlain-mheabhair ag gach fear aca!</div> + <div class='line'>Céim do-bheir togha cirt is rogha nirt dá n-aigne,</div> + <div class='line in2'>Foghlaim ghlic d’aithint thar phraisigh ar phár.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class='pageno' id='Page_30'>30</span>Cé chuir i gcéill dá leithéid sin do dhaoi</div> + <div class='line in2'>Go bhféadfadh a bhrígh ’gus cabhair a lámh</div> + <div class='line'>Eigse na hEireann do shaoradh, ’gus í</div> + <div class='line in2'>Daortha ’s i dtaoibh leis d’fharaire i gcás?</div> + <div class='line'>Tusa ’gus t’obair-se, a choirbthigh chealgaigh!</div> + <div class='line'>Focal ód phusaibh ná cloiseam, a chlabaire.</div> + <div class='line'>Corraigh ort! imthigh leat! sgrios as ár n-amharc,</div> + <div class='line in2'>Nó sgoiltfear do phlaitinn is leagfar san láib.</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_31'>31</span> + <h2 class='c013'>FREAGRA EOGHAIN RUAIDH</h2> +</div> +<p class='c014'>AR AN NGARSÚN Ó LONNDAIN</p> +<div class='lg-container-l c015'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dce">É</span><span class="drop-upper dcnsp">iligh</span> go béasach, a straere firín,</div> + <div class='line in4'>Na gréithre do thigheann dod shamhail do ghnáth.</div> + <div class='line'>Is baoghal dod leithéid bheith ar saothar mar taoi,</div> + <div class='line in4'>Eist liom, suidh síos, is tarraing t’anál.</div> + <div class='line'>Loitfir do sgórnach, a cheólaire mh’anma,</div> + <div class='line'>A’ rith ar na bóithribh, a’ brón-ghol sa’ callaireacht;</div> + <div class='line'>Triomuigh do dheóra, ní leómhfar thu leadradh.</div> + <div class='line in4'>Seólfad thar n-ais tu: sin agat mo lámh.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>B’éachtach an sgéal é dá ngéillinn dod ghuidhe,</div> + <div class='line in4'>’S go mbéarfá tar tuinn leat m’fhallaing gan smál,</div> + <div class='line'>Mo bhéabhar breagh féin, is cluith éadaigh fir ghroidhe,</div> + <div class='line in4'>Ba faon an chomaoin é, a pheata gan fás.</div> + <div class='line'>Tusa, a gharsúin bhig, dá n-iompar cois Tamesis!</div> + <div class='line'>A’ tuitim ’sag únfairt, ad mhúchadh ’s ad thachtadh leó!</div> + <div class='line'>Fé choimirc gach lúbaire Lúndainigh leacan-duibh—</div> + <div class='line in4'>Iompuigh ort, faire! glac eagna i dtráth.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Béabhar breagh néata dá dtéigheadh ort, dar linn,</div> + <div class='line in4'>Dob éigin duit puill do ghearradh ’na sgáil,</div> + <div class='line'>Nó caochfaidhe gach aon rud ó éadan do chinn</div> + <div class='line in4'>Go caor do smigín tais leanbaigh lághaigh.</div> + <div class='line'>Brat ar do ghuaillibh ar luasgadh ní <a id='thaitnfeadh'></a>thaitnfeadh leat,</div> + <div class='line'>Glanfaidhe an luaithre ’s do sguabfaidhe an lathach leis,</div> + <div class='line'>Caithfidhe é bhuaint díot, ’s a chruachadh féd bhacalainn,</div> + <div class='line in4'>Ualach ná rachadh tar caladh go brách.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class='pageno' id='Page_32'>32</span>Bréithre mí-bhéasacha, a laogh liom, ní cuibhe</div> + <div class='line in4'>D’éinne do ríomhadh ar chlannaibh na mbárd:</div> + <div class='line'>Tréig-se an droich-mhéinn sin, is b’fhéidir gan mhoill</div> + <div class='line in4'>Go ndéanfa mé laoi do sgaipfeas do chrádh.</div> + <div class='line'>Féachann tú id thimpeall go fíochmhar droch-aigeantach,</div> + <div class='line'>’S gach aon chuisle id chroidhe beag a’ fír-chrith le heagla,</div> + <div class='line'>Is léir nach le hintinn dá ríribh do labhrais;</div> + <div class='line in4'>Is cuimhin liom nach fear thu, is maithim dod chás.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Eist, a mhic léighinn bhig na n-ae ’stigh go cruinn,</div> + <div class='line in4'>Go ndéarfa mé nídh mar <a id='mhaithe'></a>mhaithe led cháil,</div> + <div class='line'>Do-bhéarfaidh gó baodhach tu, ’s do réidhfidh do shlighe,</div> + <div class='line in4'>Má théigheann tú i n-aois ’s i n-acfuinn na ndán.</div> + <div class='line'>Dob fhiú dhuit-se claoi leis a’ bhfíor-chaint do chleachtadar</div> + <div class='line'>Prionnsaí Mac Míleadh ’gus binn-sgoth na Banba,</div> + <div class='line'>Is Múirnigh na maoine, fir ghroidhe do rug barra leó</div> + <div class='line in4'>I gcolmheasgar an chatha ’s i gcaismirt na ndámh.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Aonduine d’éistfeadh le séise na saoi</div> + <div class='line in4'>Ba léir-bhinne líomhtha taitneamhach tráth,</div> + <div class='line'>’Sé mo mheas féinig ná géillfeadh sé arís</div> + <div class='line in4'>Do bhéice gan bhrígh gan tathac gan tábhacht.</div> + <div class='line'>Ba bheag ar a chluasaibh do mhuar-fhocail bhacacha,</div> + <div class='line'>’S iad cruinnighthe cuarduighthe cruadh-chasta crapaithe</div> + <div class='line'>Sgiobaithe fuaduighthe a cnuasach Uí Rathailligh—</div> + <div class='line in4'>Thruaillfeadh a samhail an teanga dob fhearr!</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class='pageno' id='Page_33'>33</span>Ní hé do leithéid-se do ghéar-ghoin mo chroidhe,</div> + <div class='line in4'>Ná Gaedhilfhir an tsaoighil, a fhir chanta na ndán,</div> + <div class='line'>Ach sgaotha ceann-éadtroma Béarlacha i mbrígh,</div> + <div class='line in4'>Is Gaedhilg na ríogh dá tachtadh gan tlás,</div> + <div class='line'>Ní brón liom fir thall do ghabh sgannradh fém rannaibh-se,</div> + <div class='line'>Ach clódóiri Gallda gan chabhair do-rin praiseach díobh;</div> + <div class='line'>Fógair-se an leabhar úd Uí Ghramhna ar gach fear aca,</div> + <div class='line in4'>Is foghlaim do cheachta féin farra gach lá.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Ach féach ann so taobh linn an tréan-bharc ar tuinn,</div> + <div class='line in4'>Is séideadh na gaoithe ’á gairm thar sáil,</div> + <div class='line'>Glaodh na mairnéalach ag éirghe go binn,</div> + <div class='line in4'>Is téada dá sgaoileadh ó chaladh-phort Fáil.</div> + <div class='line'>Is mithid dod shórt-sa bheith tóirseach ód thaistealaibh;</div> + <div class='line'>Imthigh ar bórd leat, tá lón agus leabaidh ann;</div> + <div class='line'>Seo pingin is póg duit; bí it óigfhear mhaith feasta;</div> + <div class='line in4'>’S go seóltar thar n-ais tu go Sasana slán.</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_34'>34</span> + <h2 class='c013'>DO THORNA</h2> +</div> +<p class='c014'>NUAIR A THUG SÉ <i>GUTH</i> NUA LEIS <i>ÓN MBREATAIN</i><a id='r1'></a><a href='#f1' class='c018'><sup>[1]</sup></a></p> +<div class='lg-container-l c015'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dcs">S</span><span class="drop-upper dcnsp">onas</span> ort-sa a Thorna shéimh,</div> + <div class='line'>a mhic na bhfilidhe, a bhinn-bhéil,</div> + <div class='line'>a chroidhe cheannsa an tsuaircis te,</div> + <div class='line'>dod leabhar-sa ní cuibhe cáineadh.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Báird na Breatan, árd a gclú,</div> + <div class='line'>uatha do thuillis th’árdú:</div> + <div class='line'>i gcoill chumhra a bhflaithis mhóir</div> + <div class='line'>do chaithis ubhla an il-cheóil.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Na hubhla, ní rádh gan rath,</div> + <div class='line'>ní tim an té do chéad-chaith;</div> + <div class='line'>ó théigheann a mblas i mbeól fir,</div> + <div class='line'>ceól na n-éan ag an fhear-sin.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Lá dhuit thoir dár ithis ubhall,</div> + <div class='line'>d’airigh gach file fíor-úr</div> + <div class='line'>’san choill ghéiggil fonn ná feódhann,</div> + <div class='line'>uair éigin thall mar shídhe-cheól.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>“An glór so,” ar cách, “cuma linn</div> + <div class='line'>no ceól an éin darb ainm</div> + <div class='line'>linn ’san bhfóid-bhreac-fhonn a-bhos</div> + <div class='line'>i dtír Oig-Bhreatan Eos.”<a id='r2'></a><a href='#f2' class='c018'><sup>[2]</sup></a></div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Cruinnighid gan mhoill mar mheasaid</div> + <div class='line'>timcheall an bhinn bhróin-chleasaigh:</div> + <div class='line'>fear ’na shuidhe fé chrann do-chíd,</div> + <div class='line'>a chaint thall is í airighid.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class='pageno' id='Page_35'>35</span>“Cia hé,” ar gach duine don dáimh,</div> + <div class='line'>“fuair ubhla órdha an ioldáin?</div> + <div class='line'>Ní brath breith air, ’s a buain de,</div> + <div class='line'>má bheir uainn creich na críche.”</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Do labhair a n-ollamh árd:</div> + <div class='line'>“Ná loittear libh, is fíor-bhárd!</div> + <div class='line'>fréamh-fhuil Eireann an caomh cas,”</div> + <div class='line'>ar glé-Ghuin séimh-gheal Seónas.<a id='r3'></a><a href='#f3' class='c018'><sup>[3]</sup></a></div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Tusa an fear-san do-fuair buaidh</div> + <div class='line'>i dtír Bhreatan ón bhinn-shluagh:</div> + <div class='line'>do laoidh, lá dá mbíonn dá meas,</div> + <div class='line'>ní <i>Crádh</i> do <i>Chroidhe</i> fhíor-<i>Eigeas</i>.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='c017'>S.O.N.A.S.</div> + </div> + </div> +</div> + +<hr class='c019'> +<div class='footnote' id='f1'> +<p class='c001'><span class='label'><a href='#r1'>1</a>.  </span>Aithris an dán so ar nós filidheachta na sean, ach fuaim +na Nua-Ghaedhilge ar na foclaibh.</p> +</div> +<div class='footnote' id='f2'> +<p class='c001'><span class='label'><a href='#r2'>2</a>.  </span>Ionann eos sa Bhreatnais agus <i>nightingale</i> sa Bhéarla.</p> +</div> +<div class='footnote' id='f3'> +<p class='c001'><span class='label'><a href='#r3'>3</a>.  </span>T. Gwynn Jones, fear atá ar na filidhibh is mó clú sa +Bhreatain indiu.</p> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_36'>36</span> + <h2 class='c013'>DON FHEAR CHÉADNA</h2> +</div> +<p class='c014'>AITHRIS AR A NÓS FÉIN</p> +<div class='lg-container-l c015'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dca">A</span><span class="drop-upper dcsp">sháir-fhir</span> chalma is feardha ag fuiliú lann,</div> + <div class='line'>Is d’fhág i gcathaibh gan cheanna na miliúin Ghall!</div> + <div class='line'>Cuir lámh chun meamraim, breac é le bior nú peann,</div> + <div class='line'>Is árduigh m’aiteas le freagra is fileamhail fonn.</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> +<div> + <span class='pageno' id='Page_37'>37</span> + <h2 class='c013'><span lang="en">WANDERLUST</span></h2> +</div> +<p class='c014'>(Do S F., 4.9.1914)</p> +<div class='lg-container-l c015'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dcn">N</span><span class="drop-upper dcnsp">í</span> hé Nennius is cás liom, dá ársaidhe a chlú-san,</div> + <div class='line'>Ná Gofraidh Fionn O Dálaigh, dhin bárda do mhúineadh,</div> + <div class='line'>Ná leathan-hallaí lána, cé breághtha iad ná Lúna,</div> + <div class='line'>Ach na bóithre fada bána ’s iad am shámh-tharraing chútha.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>A malairt sin níor bh’fearr liom ach bád seasgair siubhlach,</div> + <div class='line'>’S í a léimrigh le fánaidh is lán srotha fúithe;</div> + <div class='line'>Eamonn geal bheith láimh linn ’s do lámh-sa dár stiúradh,</div> + <div class='line'>’S a chara dhil na n-árann, nár bh’álainn an triúr sinn!</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Mhuise caithimís i dtráth uainn Pokárny ’gus Brúgmann,</div> + <div class='line'>’S a leabhair throma ghránna nach fearrde an té sgrúd iad.</div> + <div class='line'>Cad é an mhaith a bhfuil i gClár Luirc dé dhántaibh is d’ughdair</div> + <div class='line'>Seochas bóithre fada bána nú bád seasgair <a id='siubhlach'></a>siubhlach?</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> + +<div> + <span class='pageno' id='Page_38'>38</span> + <h2 class='c013'>ÓN MBÉARLA</h2> +</div> +<p class='c014'>Fonn: Móirín Ní Chuileannáin</p> +<div class='lg-container-l c015'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dcb">B</span><span class="drop-upper dcnsp">hí</span> uainín beag ag Máirín,</div> + <div class='line in4'>Ba bhreágh flíos mar shneachta ló,</div> + <div class='line'>’S gach áit ’na dtéigheadh an bháb mhín</div> + <div class='line in4'>Ba ghnáth í ag teacht ’na treó.</div> + <div class='line'>Do lean sí isteach sa Chláiste í—</div> + <div class='line in4'>Nár dhána í, gan chead ón mBórd?—</div> + <div class='line'>Gur sgairt amach ar gháiridhe</div> + <div class='line in4'>Gach páistín le gean don spórt.</div> + </div> + </div> +</div> + +<p class='c000'>NÓ MAR SEO!</p> +<div class='lg-container-l c015'> + <div class='linegroup'> + <div class='group'> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'><span class="drop-cap dcu">U</span><span class="drop-upper dcnsp">anéne</span> la Móiríni lomrad snechtai fair,</div> + <div class='line'>cip ed tech hi tégedsi gnáth a petta istaig.</div> + </div> + <div class='group'> + <div class='line'>Téit, ba turus aindligid, nos len isin scoil.</div> + <div class='line'>tibis cách íon úanéne tuc don légund toil.</div> + </div> + </div> +</div> + +<div class='pbb'> + <hr class='pb c002'> +</div> +<div> + +<p class='c000'></p> + +</div> +<div class='transcribers-notes'> + +<div class='nf-center-c1'> + <div class='nf-center'> + <div><span class='xlarge'>Nótai Tras-Scríobhaí</span></div> + </div> +</div> + +<p class='c014'>Cuireadh gach na “corrigenda” i an ríomhleabhar seo.</p> + +<p class='c001'>Tá ealaín clúdaigh nua le an ríomhleabhar seo tíolactha do an fhearann poiblí.</p> + +</div> +<div style='text-align:center'>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 78815 ***</div> +</body> +<!-- created with ppgen.py 3.57i (with regex) on 2026-06-05 10:09:13 GMT --> +</html> diff --git a/78815-h/images/cover.jpg b/78815-h/images/cover.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7f37854 --- /dev/null +++ b/78815-h/images/cover.jpg |
