Initial commit of ebook 78815 filesHEADmain

6 files changed, 2337 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/78815-0.txt b/78815-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..21b01fd
--- /dev/null
+++ b/78815-0.txt
@@ -0,0 +1,959 @@
+*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 78815 ***
+
+
+
+
+LEABHRA GAEDHILGE: A H-AON
+
+MAIDEAN I MBÉARRA
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+                           MAIDEAN I MBÉARRA
+                            AGUS DÁNTA EILE
+
+                          CRÁDH CROIDHE EIGEAS
+
+                               DO SGRÍOBH
+
+
+
+
+                          MARTIN LESTER, LTD.
+                               ÁTH CLIATH
+                                  1920
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+                              An tarna cur
+                               CORRIGENDA
+
+    Ar
+ leathanach     líne    i n-ionad      léigh
+
+      7          22    feichfidhe   feicfidhe
+      8          12    nGarsúin      nGarsún
+     19           8    saorthair     saothair
+     23          10    tréithre      tréithe
+     24          29    chaomh        caomh
+     27          17    snuaidh       snuadh
+     31          24    thaitneadh    thaitnfeadh
+     32          13    maithe        mhaithe
+     37          21    siublach      siubhlach
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+                               RÉIMHSGÉAL
+
+
+Nuair a chuireann duine a chuid sgríbhinní le chéile chun leabhair bhig
+a dhéanamh díobh, is gnáth leis a rádh gurab iad a charaid is
+freagarthach leis an leabhar, mar gurab iad do ghríosuigh chuige sin é.
+Is dócha ná bíonn sa chaint sin uaireanta acht camaflás, ach bíodh san
+mar atá sé, ní fhéadaim-se cuimhneamh ar a mhalairt de leathsgéal anois.
+Na dánta atá cruinnighthe annso, tá a bhformhór fé chló le tamall maith,
+cuid aca le breis agus fiche bliadhain.
+
+Tá roinnt aithriseóireachta ’na measg--agus ná beireadh an léightheóir
+leis gurab ionann aithriseóireacht agus _recitation_, mar ní headh. An
+dán do cumadh mar aithris ar chaint an Ghall-Ghaedhilgeóra, ní abraim ná
+gurab é an dán is measa dár cumadh riamh é. Níl blas ná ceart ann. Na
+focail, suidheamh na bhfocal, na fuaimeanna, an aiste, taid go léir bun
+os cionn leis an nGaedhilg. Ach is beag tuathal sa dán san ná feicfidhe
+a leithéid annso ’s annsúd i sgríbhinníbh éigin tá cúig bliadhna déag ó
+shin ann, nuair do céad-chuireadh an aithris i gcló. Ní raibh uaim ach
+adhbhar suilt, agus ní rabhas a’ gabháil ar aon sgríbhneóir fé leith.
+Dar ndó dob olc an mhaise do dhuine bheith a’ magadh fé lucht foghlamtha
+na Gaedhilge toisg gan í bheith aca go blasta, ach cad chuige dhóibh
+bheith a’ ceapadh dánta, mar ’dheadh? Má tá éinne ann anois agus a
+leithéid sin de dhroch-Ghaedilg dá sgrí aige--agus dá cur i gcló--ní
+mise sgéifidh air.
+
+Is fuiriste aithris a dhéanamh ar chaint bhriste, ach bhí de
+dhánaidheacht ionnam an uair sin tabhairt fé chaint Eoghain Ruaidh Uí
+Shúilleabháin. Do cheap Gaedheal i Lonndain freagra i bpearsain
+‘Gharsúin an Chéad Leabhair,’ dá rádh gur do féin d’oir casóg agus
+béabhar Eoghain. Tá éileamh an ghársúin le fagháil i _mBanba_. I
+bhfreagra air sin do cheapas-sa _Freagra Eoghain Ruaidh ar an nGarsún_.
+
+
+                                                   CRÁDH CROIDHE ÉIGEAS.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+MAIDEAN I MBÉARRA
+
+Fonn: Londonderry Air
+
+
+    Is é mo chaoi gan mise maidean aerach
+        Amuigh i mBéarra ’m sheasamh ar an dtráigh,
+    Is guth na n-éan am tharraing thar na sléibhtibh cois na fairrge,
+        Go Céim an Aitinn mar a mbíonn mo ghrádh.
+    Is obann aoibhinn aiteasach do léimfinn,
+        Do rithfinn sáor ó anabhroid an tláis,
+    Do thabharfainn druim le sgamallaibh an tsaoghail seo,
+        Dá bhfaghainn mo léir-dhóthain d’amharc ar mo chaoimh-shearc
+           bhán.
+
+    Is é mo dhíth bheith ceangailte go faon-lag,
+        Is neart mo chléibh dá thachtadh ’nnso sa tsráid,
+    An fhaid tá réim na habhann agus gaoth ghlan na fairrge
+        Ag glaodhach ’s ag gairm ar an gcroidhe seo ’m lár.
+    Is milis bríoghmhar leathan-bhog an t-aer ann,
+        Is gile ón ngréin go fairsing ar an mbán,
+    ’S ochón, a Rígh-bhean bhanamhail na gcraobh-fholt,
+        Gan sinn-ne araon i measg an aitinn mar do bhímis tráth!
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+CAOINEADH AR PHÁDRAIG Ó LAOGHAIRE
+
+
+    Tá ceó ar na cnocaibh,
+      ’S ar thaoibh an ghleanna,
+    Tá glór an tsrotha
+      Do shíor am aice,
+    Is brónach osnadh
+      Na gaoithe i gcrannaibh,
+    ’S is deórach doiligh
+      Mo chroidhe-se, a chara.
+
+    Is lúthmhar láin-mhear
+      Do bhíos-sa sealad,
+    Ag siubhal na mbánta
+      I n-aoinfheacht leat-sa;
+    Gan chumha gan cháineadh,
+      Gan díth, gan easbaidh,
+    Gan súil, a bhráthair,
+      Le sgaoileadh an cheangail.
+
+    Ba sháimh do thriallainn
+      I n-úire an tsolais,
+    Do ráidhte im chliabh-sa,
+      ’S gach rún dá nochtadh;
+    Gur fhág an ghrian sinn,
+      Gur dhubhuigh a loise,
+    ’S gur crádhadh mé id dhiadh-sa
+      Dom brúdh gan chosnamh.
+
+    Ba ghile t’fháilte,
+      ’S do bhriathra caomha,
+    ’Ná duille is blátha,
+      ’Gus niamh na spéire.
+    Anois níl áthas
+      Ar shliabh ná ar ghaortha,
+    Ach duibhthean d’fhág mé
+      Id dhiaidh im aonar.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+CAOINEADH EILE AR PHÁDRAIG Ó LAOGHAIRE
+
+
+    Múchta ar loisne, Mumha is lom,
+    an t-ég do ghoid ar ngradam,
+    gile is greann do chuir ar gcúl,
+    do ghearr ar mbile mbarrúr.
+
+    Searc na suadh, do chaill anois
+    a dhúthracht ndéin ’s a dhíoghrais,
+    gloine a thobair iúil go n-aoibh,
+    mar chlogaibh ciúil i gcnúchraoibh.
+
+    Tugais, a chara gan cheilg,
+    gean do chroidhe don Ghaoidheilg;
+    gan mhustar do dháilis di
+    gustal láinfhis do líne.
+
+    Brónach Bérra na mbeann maol,
+    do chaill míonbhláth a mhaccaomh,
+    gan tuir, gan chabhair, gan cheann--
+    a shamhail cuin do-chífeam?
+
+                                                                 MÚCHTA.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+A THEANGA NA RÍOGH
+
+Fonn: No Surrender
+
+
+    A Theanga na ríogh dob aoirde réim
+    I dtir na Féinne cródha calma,
+    Is fada do bhís go híseal faon,
+        Gan bhrígh gan chabhair i ngábhatar;
+    Do chlú ’s do chéim dá mbrúdh gach lae,
+    ’S gan dúil ag éinne id chaomhna ón dearmad--
+        Géar an aithis do chlannaibh na dtreón,
+    ’S ná dearcaid an duibhthean tá a’ druidim go duairc
+    Le seanchas gruama an tsluaigh do thréig
+    A n-uaisleacht féin ar bhéasaibh eachtrann,
+    Tarcuisne truagh gur fuaigheadh, mo léan,
+        Dá síltreibh aigeantaigh ársaidh.
+
+    An labhairt is líomhtha ag snighe gach sgéil,
+        ’S i laoithibh léigheannta is mórdha maiseamhail,
+    Mairg do dhíolfadh caoimhe a sgéimhe
+        Ar dhaoirse glafarnaighe gránna.
+    Is úrghlan aobhdha a cúrsa caomh
+    ’Na thonntaibh tréana a’ téacht go taitneamhach--
+        Réim na habhann i ngradam a glóir.
+    Ó beatha don fhile b’eadh binneas a fuam
+    I dTeamhair na ndruadh, ’s i gCruachain déin,
+    ’S i sluagh geal éachtach aerach Eamhna,
+    Is aiteas gan fhuaire suadh ’gus naomh
+        I ríogh-bhrugh Chaisil na gcláirseach.
+
+    ’S a ghasradh an chroidhe nár claoidheadh, ba léir
+        Bhur ndíograis naomhtha i neól dubh neamhshuime,
+    Is dearbh gur chríochnuigh oidhche an léin,
+        Tá an tsoillse a’ taitneamh go sáimh deas.
+    Is lúthmhar laochda glonnmhar géar,
+    ’S is fonnmhar faobhar-ghlan saothrach seasmhach
+        Gléineach galach ár gcatha sa ghleó;
+    ’S is gairid go gcluinfimíd friotal na suadh
+    Fé mheas ag an sluagh idir tuata is cléir,
+    ’S i nduantaibh Gaedhilge ag éigsibh Ealga,
+    Is canfam go huallach buaidh na nGaedheal
+        I gcríochaibh draganta Cláir Luirc.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+AMHRÁN DÓCHAIS
+
+Fonn: Mór Chluana
+
+
+    Slán go deó le brón is buaidhirt,
+    Slán gan mhoill dár gcaoine dhuairc;
+        Canam laoithe dóchais
+        I dteangain bhinn na Fódla,
+        ’Gus seasaimís go beómhar
+            Os comhair an tsaoghail.
+                O, canam, etc.
+
+    Ní bheam feasda leasg gan luadhail
+    Cráidhte, cromtha, fann-lag, fuar.
+        Neart is brígh na hóige
+        Dár dtarrac tríd a’ gcomhlann,
+        Is bainfimíd-ne an ceó so
+            Do phór na dtréan.
+                O, neart, etc.
+
+    Clanna Gaedheal fí réim gan ruaig!
+    Beid siad saor is béarfaid buaidh.
+        Leanfaimíd-ne an lóchrann
+        Do las ár sinnsir romhainn,
+        Is ní heagal linn go bhfeódhfaidh
+            A gcró ’nár ndéidh.
+                O, leanfaimíd-ne, etc.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+SGARADH
+
+
+    Má’s sgaradh liom-sa is rogha leat,
+        A theann-chara shéimh,
+    Is eadrainn gur shleamhnaigh
+        An clampar ’s an bhréag,
+    Do shlighe-se féin má’s gabhtha dhuit,
+    Imthigheam ó chéile i gcarthannacht,
+    ’S dá dhuibhe mo réim-se it easbaidh anois
+        Guidhim samhradh ort-sa im dhéidh.
+
+    Ní fada ó shin do shaoileas,
+        Ar dhílseacht ár ngrádha,
+    Gur snaidhmeadh linn an snaidhm sin
+        Ná sgaoilfidhe go brách.
+    Mó chrádh ’s mo chumha mar teasgadh é
+    Le ráidhtibh tnútha is cealgadh,
+    Do bháidh ’s do mhúch an caradas
+        Ba chaoine bhí ar fagháil.
+
+    ’S aréir i ndoimhneas suain dam
+        Do chuala do ghlór,
+    Is d’fhéachais mar ba dhual duit
+        Sul fuaradh do chló.
+    Fóríor mar d’eirigh an mhaidean gheal,
+    Chuir críoch le meidhre is meanmain,
+    ’S do sginn an taidhbhreamh taitneamhach
+        Le gluaiseacht an cheóigh.
+
+    An ceó san ó sna bántaibh
+        Fuair árdach ón ngréin,
+    Ach ceó is truime ón dtráth san
+        Ní fhágfaidh mo raon.
+    Mo thruaighe fé dhó fad mhairfead-sa,
+    Nach duairc go leór an bheatha so,
+    Gan uaigneas fós dár gcailleamhaint,
+        ’S ár náimhde fí réim?
+
+    Ach bíodh san mar atá sé--
+        Seo sláinte ort óm chliabh,
+    ’S do dhíol de charaid ghrádhmhar
+        Bheith láimh leat im dhiaidh.
+    Pé treó ’na raghair óm amharc-sa,
+    Gan brón ná treighid ad leanamhaint,
+    ’S go deó gan deaghailt ná sgaramhaint
+        ’Na sgáil ar do rian.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+DUAN OSGAILTE AN TAISBEÁNTA
+
+I GCORCAIGH, 1902
+
+
+    Ó druididh linn, a shluaighte gur dual díbh bheith Gaedhealach,
+      Tar muar-chnoc is réidhteach, tar chaol-ghleann tar sáil;
+    Ar mhothuigh sibh an nua-chuisle a’ luasgadh ’s a’ léimnigh?
+      Tá’n suan fada ’á raobadh, ’s ga gréine ar an mbán.
+          Airighmíd, airighmíd a hosnadh le dóchas;
+          Aithnighmíd, aithnighmíd ár ndiol-bhuime Fódla;
+                ’Sí féinig, is beó í,
+                ’Sí Spéirbhean na hóige í,
+            Do thaobhnuigh fad ó linn ’nár dtámh.
+
+    Ba mhinic mise a’ gluaiseacht ar fuaid fearann Eibhir,
+      Go gruaidh-fhliuch im aonar, arsa éin-shearc na ndámh,
+    Gur thuiteas seal i mbuan-taise, suarach nár éagas,
+      Le fuaire mo chlaon-mhac fí dhaor-gheasa an bháis.
+          Eirighmís, eirighmís! A gcloistí a glórtha?
+          An draoidheacht san do bhí orainn is briste go deó í.
+                Nar léir díbh a beól binn
+                A’ réidhteach na comhairle
+            De shaorfadh ar bhrón sinn go brách?
+
+    Seo cruinnighthe i gcluain gheal ar bhruach Laoi na ngéise.
+      I nua-hallaíbh néata cois gaortha go sámh,
+    Gach obair chliste bhuacach dár smuain gliocas daonna,
+      ’S dá luaidhtear i nEirinn ar shaor-sgoil na gceárd.
+          ’Nar dtimcheall, ’nar dtimcheall tá cosnamh ár gcóra,
+          Fíor-shaoirse Mac Míleadh, ’s a n-ursana ar fhóirneart.
+                Le chéile má gheóbhthar,
+                Ní baoghlach go gclófar,
+            Uainn féin atá foghnamh le fagháil.
+
+    Seadh! tigidís go suairc idir thruagh-dhuine is tréinfhear,
+      Fir ualaigh an léighinn is fir saothair na lámh:
+    Seo cuireadh dhóibh is fuagra, gluaiseam i n-éinfheacht
+      Chun cuarda ar an bhféasta tá gléasta ’nár ndáil.
+          Cruinnighdís, cruinnighdís! Tá sult againn rómpa:
+          Is líonta iad ár gcroidhthe ’s is osgailte ár ndóirse,
+                Go bhféachaimid comharthaí
+                An lae dhul i ngnóthacht,
+            Mar chéir i gcoirceógaibh na gceárd.
+
+    ’S a Chorcaigh mhilis chuan-chlothair bhuan-tsrothach bhraonach,
+      Go mbuadha beannacht Dé leat, a chraobh gheal na mbláth.
+    Nár theipidh t’ainm uaibhreach ar nua-chairt na hEireann,
+      An uair a bheidh Eire ar fad Gaedhealach ’na cáil.
+          ’Sé ghuidhmíd, ’sé ghuidhmíd, gach sonas fé dhó ort!
+          Gan draoidheacht ar do dhaoinibh dá mbrosdadh tar bóchna.
+                Caithréim insa ghleó cheart
+                Ar Sgéith na dTrí gCróinneach,
+            Is Réilteann an Eólais is fearr.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+AN SÍOL-AMHRÁN
+
+Fonn: Baile an Doire
+
+
+    Ó cuiridh an síol, a Mhuimhnigh mhaithe,
+        A ghasradh bhinn na laoithe sámh,
+    Tá’n branar go cumhra ’s beatha fén úir,
+        ’S an ithir a’ feitheamh le lúth ár lámh.
+              Síol hó, síol hó!
+    Go mairidh bhur mbuidhne rinnce ’s reatha,
+        Nár chaillidh bhur gcríocha a gcéim go brách,
+    Ach sgaipidh an síol ó mhaidin go hoidhche,
+        ’S tiocfaidh an toradh i nEirinn lá.
+
+    O cuiridh an síol i gcríochaibh Uladh,
+      A ghasradh dhílis nár claoidheadh le crádh--
+    Tá’n branar go cumhra ’s beatha fén úir,
+        ’S an ithir a’ feitheamh le lúth ár lámh.
+              Síol hó, síol hó!
+    Nár chaillidh bhur gceólta glóir an ghradaim
+        Bhí i nEamhain na slógh fí réim gan bádhadh,
+    Ach sgaipidh an síol ó mhaidin go hoidhche,
+        ’S tiocfaidh an toradh i nEirinn lá.
+
+    O cuiridh an síol i gcríochaibh Connacht,
+        A ghasradh chaoin an chroidhe gan cháim--
+    Tá’n branar go cumhra ’s beatha fén úir,
+        ’S an ithir a’ féitheamh le lúth ár lámh.
+              Síol hó, síol hó!
+    Nár chaille sibh togha ’gus rogha na fola
+        Bhí i gcuisleannaibh amhra Gaedheal gan tlás,
+    Ach sgaipidh an síol ó mhaidin go hoidhche,
+        ’S tiocfaidh an toradh i nEirinn lá.
+
+    O cuiridh an síol a dhaoine an oirthir,
+      A ghasradh mheidhreach Laighneach lághach--
+    Tá’n branar go cumhra ’s beatha fén úir,
+        ’S an ithir a’ feitheamh le lúth ár lámh.
+              Síol hó, síol hó!
+    Na nósa do dhíol bhur sinnsir oraibh,
+        Is córaide dhíbh-se a saoradh ón mbás,
+    Ach sgaipidh an síol ó mhaidin go hoidhche,
+        ’S tiocfaidh an toradh i nEirinn lá.
+
+    O cuiridh an síol arís a’ tuitim
+      Ar thalamh na Midhe ba shíolmhar tráth--
+    Tá’n branar go cumhra ’s beatha fén úir,
+        ’S an ithir a’ feitheamh le lúth ár lámh.
+              Síol hó, síol hó!
+    Ná caillidh an bhrigh thug díbh-se an ceannas
+        O Theamhair na Ríogh ar gach taobh go tráigh,
+    Ach sgaipidh an síol ó maidin go hoidhche,
+        ’S tiocfaidh an toradh i nEirinn lá.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+LÁ ’LE PÁDRAIG, 1913
+
+
+    A Chlanna na nGaedhael ’s a ghaolta ár gcuirp
+    Tá sgaipithe i gcéin ó Eire anois,
+      Seo beannacht ár gcroidhe thar fairrge dhíbh,
+          Is teachtaireacht aoibhinn áthais.
+
+    Canaimís dréacht le chéile indiu:
+    Tá atharrach saoghail a’ téacht ’na rith,
+      Thug óg is sean gan cheó gan mheath
+          Le dóchas aibigh láidir.
+
+    Ná habradh éinne--is baoth a mheas--
+    Gur seanabhean tréith gan réim gan rath
+      An Ríogain uaibhreach bhríoghmhar bhuacach
+          Aoibhinn uasal álainn.
+
+    Níor chaith sí a ré, ’s ní baoghal gur thuit:
+    Tá beatha ’na géaga is fraoch ’na fuil,
+      Tá brígh ’gus fuinneamh ’na croidhe ’sna cuislinn,
+          Is chífar ise i n-áirde.
+
+    An fhaid a bheidh tréad ar féar ann so,
+    An fhaid a bheidh gaoth a’ séideadh ar chnoc,
+      Craobh ar chrann is éisg i n-abhainn,
+          Ní thréigfidh a clann an Mháthair.
+
+    An fhaid a bheidh éan san aer amuigh,
+    Is taitneamh na gréine ar Shléibhtibh Mis,
+      Seasfaidh a bonn ar a talamh go teann
+          Is ní leagfar a ceann le náire.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+TRÍ TRÉITHE NA FÉINNE
+
+
+    Ceist ag Pádraig, grádh na nGaedheal,
+        Lá ar laoch an liath-fhuilt,
+    Caoilte mac Rónáin na sgéal,
+        Tráth i nEirinn iath-ghlais.
+
+    “Innis dúinn, a sgéalaighe bhinn,
+        Créad thug daoibh-se an tighearnas?
+    Nó créad do choinnibh sibh gan mheath,
+        An oiread mhair na Fianna?”
+
+    “Trí tréithe do dhaingnigh sinn,”
+        D’fhreagair Caoilte ciallmhar,
+    “Gloine ár gcroidhe ’gus neart ár ngéag,
+        Is beart do réir ár mbriathar.”
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+DO GHAEDHEALAIBH BÉAL FEIRSDE
+
+
+    Beatha ’gus sláinte don tsáir-shliocht acfuinneach shuairc
+    Ná leagfar ar lár san ár lá caismeartha cruaidh,
+    Is daingean iad lámha a mál is gan mhalairt is buadhach,
+    Agus canfad go hárd a gcáil i gCathair na gCuan.
+
+    I gCathair na gCuan is buan ár mbeannacht ón gcliabh
+    Ar fhearaibh gan fhuacht is luaithe ag cabhair go fial,
+    Is neartmhar a sluagh lastuaidh ’s is draganta dian,
+    ’S dar mh’anam is truagh gan chuairt dam tamall ’na rian.
+
+    ’Na rian níor léan tréimhse do chaitheamh go fóill,
+    Is ba mhian liom féin éisteacht le maitheas a mbeól:
+    Ní iarrfainn-se gné spéise ná a mhalairt de ghnó,
+    Ach a dtriatha do ghéir-fhéachaint, dá bhfanainn ’na gcóir.
+
+    ’Na gcóir ba thaitneamh liom labhairt gach caomh-oide,
+    Is ceól dá spreagadh gan mhairg gan éin-cheilg,
+    Oigfhir ghlana ’gus gailtheanna is glé-dheise,
+    Bród is barra-chruth Banba is Béil Feirsde.
+
+    I mBéal Feirsde gan éin-leimhe tá leathan-treabh láidir,
+    Saor-theisteas a nglé-sgoile ghaibh sealbh im lár-sa.
+    Déin deithneas a chaol-chleite go mbreacair mo phár dam,
+    Is chun caomh-fheise na tréin-treibhe cuir beatha ’gus sláinte.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+DO GHARSÚN
+
+DO RUG AN PHRIOMH-DHUAIS SA GHAEDHILG
+
+
+    A chara dhil de sheana-stoc na saoi léigheanta,
+    Rug barra leat is gradam gach ealadhan aosta,
+    Is mairg liom ná feaca seal do ghnaoi aerach,
+    ’S gur bh’fhearra bheith a’ labhairt leat ná a’ sgrí’ bhéarsa.
+
+    Cé maith do chuiris aithne--tá fínné agam--
+    Ar Laidin is ar labhra na caoin-Ghréige,
+    ’S ar theangain mhilis Ghallia na ngrinn-sgéalta,
+    Níor ghabhadar san sealbh ar do chroidhe Gaedhealach.
+
+    Mo bheannacht ort, a phreabaire ’s a phrímh-éigis,
+    Mar leagais gach ar casadh ort le fír-éifeacht,
+    Is mar bhainis as na reathaibh ar an rígh-réim sin,
+    Gur leathanuigh do theastas is gur líon Eire.
+
+    Is feasta, a mhic, ó’s leat-sa anois an aoird-chéim sin,
+    Go maire tú do cheannas, agus ní baoghal duit!
+    Nár laguighthear do rath ort, ná do bhrigh i n-éan-rud,
+    Sin teastas fir thug taitneamh duit ’s a ghuidhe id thaobh-sa.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+AN LITRIÚ(GHADH)
+
+1. AN SEANDUINE BRÓNACH
+
+
+    Mh’ atuirse ’s mh’fhada-chreach shíor-thínn!
+    Lucht teangan na Banba sgrí’ síos
+          Gan filleadh, gan feacadh,
+          Gan chaime, gan chasadh
+    Ach gach litir dá labhairt go símplidhe!
+
+    Ca bhfuil an seanchas bhí síos?
+    Is ca bhfuil na leabhair ba bhínn línn?
+          Dá mbriseadh ’s dá stracadh
+          ’Ge foirinn gan faisean,
+    Gan time, gan taise, gan chaoin-chroidhe.
+
+    Gach litir bhreagh bhalbh do bhí i mbrígh
+    Ag druithibh i dTeamhair le línn Chuínn
+          Dá ruagadh ’s dá ngearradh
+          ’Na sluaighte as gach leabhar!
+    Ní chuala-sa creacha ba nimhnighe.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+AN LITRIÚ(GHADH)
+
+II. AN T-ÓGÁNACH
+
+
+    Fóill iriú a chara, ’s ná gluais úainn
+    Go brónach dubh feargach gruadh-dhuairc;
+          Níl bac ar do shamhail
+          Bheith a’ breacadh a chuid leabhar
+    On tseachtmhain seo feasda go Sluagh an Luain.
+
+    Gach faraire charas an cruas buan,
+    ’S gach cailín nár bh’fhearra léi a luadh i nduain
+          ’Ná foghlaim is fuirseadh
+          Na seanndachta is sine--
+    Ní labharfad ’na gcoinne sin fuaim uaim.
+
+    Friotal ár gcine do fuair buaidh
+    Ar bhinneas, ar chruinneas, ’s ar chruas, uair,
+          Mo ghrádh-sa an té thuigfeadh
+          A háilleacht sa bhfoirm
+    Is ársa ’s is cruinne ’s is cruaidhe snuadh.
+
+    Leanaidh, má’s maith libh, den chruaidh chruaidh,
+    Is caithidh fé tharcuisne an nuacht uaibh,
+          Ach má fachtar sibh feasda
+          A’ cur smacht ar ár n-acfuinn-ne
+    Is eagal d’bhur gcathaibh an Sguab Mhuar!
+
+    Tá atharrach saogail a’ dlúthú
+    Le Clanna na hEireann, ’s ní rún dúinn.
+          An sean is an t-éifeacht
+          Mura dtagaid le chéile,
+    Dob fhearra liom féin Letiriú Ur.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+FILE NA GALL-GHAEDHILGE
+
+
+    Ótsig liom-sa d’fheicsin go bhfuil mise cóar,
+        Có follus is radharc mo chuid súl,
+    Is tá sibh-se uile i ndorcadas móar,
+        Muna géillean sibh dam go fleathúl.
+    ’Sé geárbhas na Géidhilge atáim déinimh mín,
+        Mar rinne gach náisiún na suadh,
+    ’Gus is é an fáth so nach rin’ sibh-se sin,
+        Atá sibh có fada amudha.
+
+    Féach ar an slúgh móar lér thaitnighean mo chroidhe;
+        Támuid-ne ’nár Néidhilgeóraibh úr’,
+    ’Gus támuid ’nár lucht bhéas fó mheas i mBlea’ Clí,
+        Nuar béidh sibh-se marbh is fúr.
+    Do ritheann ár bhfocla theas thúidh agus thiar,
+        Os cionn Earann gach uar don lae ghil,
+    Is leathann ár bhfilidheacht tsimcheall na tsíor’
+        I míle lochánaibh gan moil.
+
+    Níl maith in bhur gnímhibh a dhaoiní, mar tá
+        Sibh ceangailt’ do nósaibh an am’
+    Chúdh thart, agus d’imthighe acoidche an tráth
+        Raibh meas ar bhur sean-chaint tá cam.
+    O glacaidhe mo chomharla, ’s méadóchaidhe sibh neart
+        An tseangga do labhar Néimh Bruighid,
+    Néimh Pádruig, Colm Cille ’s Rí Cármac Meaic Airt,
+        Núr bhí Eiria lán sróil agus síod’.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+FREAGRA EOGHAIN RUAIDH
+
+AR FHILE NA GALL-GHAEDHILGE
+
+
+    Éistidh lem bréithribh, a chaomh-fheara an ghrinn,
+      Nár ghéill do lucht baoise is bladair gan bláth,
+    Go réidhfead mo sgéal díbh ar chlaon-bhearta an Chlíc
+      D’fhúig glé-theanga Ghaoidheal faoi ghalar an bháis.
+    ’Sé mo chreach nimhneach bheir m’intinn an mhearathal.
+    Daosgar-sprot daoithe drabhuíolach dúr-labharthach
+    Ag féachaint le hí chur i ngeimhleachaibh smachta
+      Gan braon d’fhuil na beatha ’na creatalach cnámh.
+
+    Aon-labhairt éigeas ba shéis-bhinne linn
+      ’Ná éanlaithe i gcoill ar maidin go sámh,
+    Géir-shearc na spéarbhruinngheal mbéil-mhilis mbinn
+      Bhréagadh mic ríogh ’gus flatha gan cháim,
+    Acfuinn gach ughdair chirt mhúinte i gclár Bhanba
+    Caithte fé chúram an trú san dá tearmainn!
+    Amach léi! ní thabharfainn-se trumpa gan teanga uirthi,
+      Níor bh’fhiú liom mar bhail uirthi beatha seoch bás.
+
+    Sgréachaire sméirle gan spréachadh ’na chroidhe,
+      Straere díomhaoin is glagaire práis,
+    Baoth-ghaige péacach na Gaedhilge do chlaoi,
+      Do chlaonadh as a slighe, do chamadh ’s do chrádh.
+    Féach annsan tall é ’s an chomplacht do mheallann sé,
+    Is léigheannta an Chéad-Leabhair de ghlain-mheabhair ag gach fear
+       aca!
+    Céim do-bheir togha cirt is rogha nirt dá n-aigne,
+      Foghlaim ghlic d’aithint thar phraisigh ar phár.
+
+    Cé chuir i gcéill dá leithéid sin do dhaoi
+      Go bhféadfadh a bhrígh ’gus cabhair a lámh
+    Eigse na hEireann do shaoradh, ’gus í
+      Daortha ’s i dtaoibh leis d’fharaire i gcás?
+    Tusa ’gus t’obair-se, a choirbthigh chealgaigh!
+    Focal ód phusaibh ná cloiseam, a chlabaire.
+    Corraigh ort! imthigh leat! sgrios as ár n-amharc,
+      Nó sgoiltfear do phlaitinn is leagfar san láib.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+FREAGRA EOGHAIN RUAIDH
+
+AR AN NGARSÚN Ó LONNDAIN
+
+
+    Éiligh go béasach, a straere firín,
+        Na gréithre do thigheann dod shamhail do ghnáth.
+    Is baoghal dod leithéid bheith ar saothar mar taoi,
+        Eist liom, suidh síos, is tarraing t’anál.
+    Loitfir do sgórnach, a cheólaire mh’anma,
+    A’ rith ar na bóithribh, a’ brón-ghol sa’ callaireacht;
+    Triomuigh do dheóra, ní leómhfar thu leadradh.
+        Seólfad thar n-ais tu: sin agat mo lámh.
+
+    B’éachtach an sgéal é dá ngéillinn dod ghuidhe,
+        ’S go mbéarfá tar tuinn leat m’fhallaing gan smál,
+    Mo bhéabhar breagh féin, is cluith éadaigh fir ghroidhe,
+        Ba faon an chomaoin é, a pheata gan fás.
+    Tusa, a gharsúin bhig, dá n-iompar cois Tamesis!
+    A’ tuitim ’sag únfairt, ad mhúchadh ’s ad thachtadh leó!
+    Fé choimirc gach lúbaire Lúndainigh leacan-duibh--
+        Iompuigh ort, faire! glac eagna i dtráth.
+
+    Béabhar breagh néata dá dtéigheadh ort, dar linn,
+        Dob éigin duit puill do ghearradh ’na sgáil,
+    Nó caochfaidhe gach aon rud ó éadan do chinn
+        Go caor do smigín tais leanbaigh lághaigh.
+    Brat ar do ghuaillibh ar luasgadh ní thaitnfeadh leat,
+    Glanfaidhe an luaithre ’s do sguabfaidhe an lathach leis,
+    Caithfidhe é bhuaint díot, ’s a chruachadh féd bhacalainn,
+        Ualach ná rachadh tar caladh go brách.
+
+    Bréithre mí-bhéasacha, a laogh liom, ní cuibhe
+        D’éinne do ríomhadh ar chlannaibh na mbárd:
+    Tréig-se an droich-mhéinn sin, is b’fhéidir gan mhoill
+        Go ndéanfa mé laoi do sgaipfeas do chrádh.
+    Féachann tú id thimpeall go fíochmhar droch-aigeantach,
+    ’S gach aon chuisle id chroidhe beag a’ fír-chrith le heagla,
+    Is léir nach le hintinn dá ríribh do labhrais;
+        Is cuimhin liom nach fear thu, is maithim dod chás.
+
+    Eist, a mhic léighinn bhig na n-ae ’stigh go cruinn,
+        Go ndéarfa mé nídh mar mhaithe led cháil,
+    Do-bhéarfaidh gó baodhach tu, ’s do réidhfidh do shlighe,
+        Má théigheann tú i n-aois ’s i n-acfuinn na ndán.
+    Dob fhiú dhuit-se claoi leis a’ bhfíor-chaint do chleachtadar
+    Prionnsaí Mac Míleadh ’gus binn-sgoth na Banba,
+    Is Múirnigh na maoine, fir ghroidhe do rug barra leó
+        I gcolmheasgar an chatha ’s i gcaismirt na ndámh.
+
+    Aonduine d’éistfeadh le séise na saoi
+        Ba léir-bhinne líomhtha taitneamhach tráth,
+    ’Sé mo mheas féinig ná géillfeadh sé arís
+        Do bhéice gan bhrígh gan tathac gan tábhacht.
+    Ba bheag ar a chluasaibh do mhuar-fhocail bhacacha,
+    ’S iad cruinnighthe cuarduighthe cruadh-chasta crapaithe
+    Sgiobaithe fuaduighthe a cnuasach Uí Rathailligh--
+        Thruaillfeadh a samhail an teanga dob fhearr!
+
+    Ní hé do leithéid-se do ghéar-ghoin mo chroidhe,
+        Ná Gaedhilfhir an tsaoighil, a fhir chanta na ndán,
+    Ach sgaotha ceann-éadtroma Béarlacha i mbrígh,
+        Is Gaedhilg na ríogh dá tachtadh gan tlás,
+    Ní brón liom fir thall do ghabh sgannradh fém rannaibh-se,
+    Ach clódóiri Gallda gan chabhair do-rin praiseach díobh;
+    Fógair-se an leabhar úd Uí Ghramhna ar gach fear aca,
+        Is foghlaim do cheachta féin farra gach lá.
+
+    Ach féach ann so taobh linn an tréan-bharc ar tuinn,
+        Is séideadh na gaoithe ’á gairm thar sáil,
+    Glaodh na mairnéalach ag éirghe go binn,
+        Is téada dá sgaoileadh ó chaladh-phort Fáil.
+    Is mithid dod shórt-sa bheith tóirseach ód thaistealaibh;
+    Imthigh ar bórd leat, tá lón agus leabaidh ann;
+    Seo pingin is póg duit; bí it óigfhear mhaith feasta;
+        ’S go seóltar thar n-ais tu go Sasana slán.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+DO THORNA
+
+NUAIR A THUG SÉ _GUTH_ NUA LEIS _ÓN MBREATAIN_[1]
+
+
+    Sonas ort-sa a Thorna shéimh,
+    a mhic na bhfilidhe, a bhinn-bhéil,
+    a chroidhe cheannsa an tsuaircis te,
+    dod leabhar-sa ní cuibhe cáineadh.
+
+    Báird na Breatan, árd a gclú,
+    uatha do thuillis th’árdú:
+    i gcoill chumhra a bhflaithis mhóir
+    do chaithis ubhla an il-cheóil.
+
+    Na hubhla, ní rádh gan rath,
+    ní tim an té do chéad-chaith;
+    ó théigheann a mblas i mbeól fir,
+    ceól na n-éan ag an fhear-sin.
+
+    Lá dhuit thoir dár ithis ubhall,
+    d’airigh gach file fíor-úr
+    ’san choill ghéiggil fonn ná feódhann,
+    uair éigin thall mar shídhe-cheól.
+
+    “An glór so,” ar cách, “cuma linn
+    no ceól an éin darb ainm
+    linn ’san bhfóid-bhreac-fhonn a-bhos
+    i dtír Oig-Bhreatan Eos.”[2]
+
+    Cruinnighid gan mhoill mar mheasaid
+    timcheall an bhinn bhróin-chleasaigh:
+    fear ’na shuidhe fé chrann do-chíd,
+    a chaint thall is í airighid.
+
+    “Cia hé,” ar gach duine don dáimh,
+    “fuair ubhla órdha an ioldáin?
+    Ní brath breith air, ’s a buain de,
+    má bheir uainn creich na críche.”
+
+    Do labhair a n-ollamh árd:
+    “Ná loittear libh, is fíor-bhárd!
+    fréamh-fhuil Eireann an caomh cas,”
+    ar glé-Ghuin séimh-gheal Seónas.[3]
+
+    Tusa an fear-san do-fuair buaidh
+    i dtír Bhreatan ón bhinn-shluagh:
+    do laoidh, lá dá mbíonn dá meas,
+    ní _Crádh_ do _Chroidhe_ fhíor-_Eigeas_.
+
+                                  S.O.N.A.S.
+
+-----
+
+Fonóta 1:
+
+  Aithris an dán so ar nós filidheachta na sean, ach fuaim na
+  Nua-Ghaedhilge ar na foclaibh.
+
+Fonóta 2:
+
+  Ionann eos sa Bhreatnais agus _nightingale_ sa Bhéarla.
+
+Fonóta 3:
+
+  T. Gwynn Jones, fear atá ar na filidhibh is mó clú sa Bhreatain indiu.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+DON FHEAR CHÉADNA
+
+AITHRIS AR A NÓS FÉIN
+
+
+    Asháir-fhir chalma is feardha ag fuiliú lann,
+    Is d’fhág i gcathaibh gan cheanna na miliúin Ghall!
+    Cuir lámh chun meamraim, breac é le bior nú peann,
+    Is árduigh m’aiteas le freagra is fileamhail fonn.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+WANDERLUST
+
+(Do S F., 4.9.1914)
+
+
+    Ní hé Nennius is cás liom, dá ársaidhe a chlú-san,
+    Ná Gofraidh Fionn O Dálaigh, dhin bárda do mhúineadh,
+    Ná leathan-hallaí lána, cé breághtha iad ná Lúna,
+    Ach na bóithre fada bána ’s iad am shámh-tharraing chútha.
+
+    A malairt sin níor bh’fearr liom ach bád seasgair siubhlach,
+    ’S í a léimrigh le fánaidh is lán srotha fúithe;
+    Eamonn geal bheith láimh linn ’s do lámh-sa dár stiúradh,
+    ’S a chara dhil na n-árann, nár bh’álainn an triúr sinn!
+
+    Mhuise caithimís i dtráth uainn Pokárny ’gus Brúgmann,
+    ’S a leabhair throma ghránna nach fearrde an té sgrúd iad.
+    Cad é an mhaith a bhfuil i gClár Luirc dé dhántaibh is d’ughdair
+    Seochas bóithre fada bána nú bád seasgair siubhlach?
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+ÓN MBÉARLA
+
+Fonn: Móirín Ní Chuileannáin
+
+
+    Bhí uainín beag ag Máirín,
+        Ba bhreágh flíos mar shneachta ló,
+    ’S gach áit ’na dtéigheadh an bháb mhín
+        Ba ghnáth í ag teacht ’na treó.
+    Do lean sí isteach sa Chláiste í--
+        Nár dhána í, gan chead ón mBórd?--
+    Gur sgairt amach ar gháiridhe
+        Gach páistín le gean don spórt.
+
+
+
+
+NÓ MAR SEO!
+
+
+    Uanéne la Móiríni lomrad snechtai fair,
+    cip ed tech hi tégedsi gnáth a petta istaig.
+
+    Téit, ba turus aindligid, nos len isin scoil.
+    tibis cách íon úanéne tuc don légund toil.
+
+------------------------------------------------------------------------
+
+
+
+
+                          Nótai Tras-Scríobhaí
+
+
+Úsáideann an ríomhleabhar seo _fostríoca_ chun cló iodálach a
+comharthaigh.
+
+Cuireadh gach na “corrigenda” i an ríomhleabhar seo.
+
+Tá ealaín clúdaigh nua le an ríomhleabhar seo tíolactha do an fhearann
+poiblí.
+
+*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 78815 ***
diff --git a/78815-h/78815-h.htm b/78815-h/78815-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..82104f5
--- /dev/null
+++ b/78815-h/78815-h.htm
@@ -0,0 +1,1362 @@
+<!DOCTYPE html>
+<html lang="ga">
+  <head>
+    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
+    <meta charset="UTF-8">
+    <title>Maidean i mBéarra | Project Gutenberg</title>
+    <link rel="icon" href="images/cover.jpg" type="image/x-cover">
+    <style>
+       body { margin-left: 8%; margin-right: 10%; }
+       h1 { text-align: center; font-weight: normal; font-size: 1.4em; }
+       h2 { text-align: center; font-weight: normal; font-size: 1.2em; }
+       .pageno { right: 1%; font-size: x-small; background-color: inherit; color: silver; 
+               text-indent: 0em; text-align: right; position: absolute; 
+               border: thin solid silver; padding: .1em .2em; font-style: normal; 
+               font-variant: normal; font-weight: normal; text-decoration: none; }
+       p { text-indent: 0; margin-top: 0.5em; margin-bottom: 0.5em; text-align: justify; }
+       sup { vertical-align: top; font-size: 0.6em; }
+       .large { font-size: large; }
+       .xlarge { font-size: x-large; }
+       .lg-container-l { text-align: left; }
+       .x-ebookmaker .lg-container-l { clear: both; }
+       .linegroup { display: inline-block; text-align: left; }
+       .x-ebookmaker .linegroup { display: block; margin-left: 1.5em; }
+       .linegroup .group { margin: 1em auto; }
+       .linegroup .line { text-indent: -3em; padding-left: 3em; }
+       div.linegroup > :first-child { margin-top: 0; }
+       .linegroup .in10 { padding-left: 8.0em; }
+       .linegroup .in12 { padding-left: 9.0em; }
+       .linegroup .in2 { padding-left: 4.0em; }
+       .linegroup .in4 { padding-left: 5.0em; }
+       .linegroup .in6 { padding-left: 6.0em; }
+       .linegroup .in8 { padding-left: 7.0em; }
+       div.footnote {margin-left: 2.5em; }
+       div.footnote > :first-child { margin-top: 1em; }
+       div.footnote .label { display: inline-block; width: 0em; text-indent: -2.5em;
+               text-align: right; }
+       div.pbb { page-break-before: always; }
+       hr.pb { border: none; border-bottom: thin solid; margin-bottom: 1em; }
+       .x-ebookmaker hr.pb { display: none; }
+       .chapter { clear: both; page-break-before: always; }
+       .table0 { margin: auto; }
+       .nf-center { text-align: center; }
+       .nf-center-c1 { text-align: left; margin: 1em 0; }
+       .c000 { margin-top: 4em; margin-bottom: 0.25em; }
+       .c001 { margin-top: 0.25em; margin-bottom: 0.25em; }
+       .c002 { margin-top: 1em; }
+       .c003 { page-break-before: always; margin-top: 1em; }
+       .c004 { margin-top: 4em; }
+       .c005 { vertical-align: top; text-align: center; padding-right: 1em; }
+       .c006 { vertical-align: top; text-align: center; }
+       .c007 { vertical-align: top; text-align: left; padding-right: 1em; }
+       .c008 { vertical-align: top; text-align: left; }
+       .c009 { page-break-before:auto; margin-top: 4em; }
+       .c010 { margin-top: 2em; text-indent: 1em; margin-bottom: 0.25em; }
+       .c011 { text-indent: 1em; margin-top: 0.25em; margin-bottom: 0.25em; }
+       .c012 { margin-top: 2em; text-align: right; }
+       .c013 { text-align: left; page-break-before:auto; margin-top: 4em; }
+       .c014 { margin-top: 2em; margin-bottom: 0.25em; }
+       .c015 { margin-left: 5.56%; margin-top: 1em; }
+       .c016 { margin-left: 5.56%; margin-top: 2em; }
+       .c017 { text-align: right; }
+       .c018 { text-decoration: none; }
+       .c019 { border: none; border-bottom: thin solid; width: 10%; margin-left: 0;
+               margin-top: 1em; text-align: left; }
+       .transcribers-notes { width: 80%; margin: auto; padding: 0 1em; 
+       color:black; background-color: #E3E4FA; border: 1px solid silver; 
+       page-break-before:always;margin-top:4em; }
+       div.linegroup > :last-child { margin-bottom: 0; }
+       .fm1 {font-size:120%; }
+       h1 {font-size:200%; }
+       .fm2 {font-size:150%; }
+       .réimhsgéal h2 {text-align:center; }
+       h2 {text-align:left;page-break-before:avoid; }
+       span.drop-cap {font-size:250%;vertical-align:top;float:left;line-height:0.85em; }
+       span.drop-upper {text-transform:uppercase; }
+       .dci {margin-right:0.40em; }
+       .dct {margin-right:0.70em; }
+       .dcm {margin-right:1.00em; }
+       .dca {margin-right:0.85em; }
+       .dcs {margin-right:0.65em; }
+       .dco {margin-right:0.90em; }
+       .dcc {margin-right:0.80em; }
+       .dcb {margin-right:0.75em; }
+       .dcf {margin-right:0.70em; }
+       .dce {margin-right:0.70em; }
+       .dcn {margin-right:0.85em; }
+       .dcu {margin-right:0.85em; }
+       .dcsp {margin-left:0; }
+       .dcnsp {margin-left:-0.2em; }
+    </style>
+  </head>
+
+  <body>   
+<div style='text-align:center'>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 78815 ***</div>
+
+
+<div class='fm1'>
+
+<p class='c000'>LEABHRA GAEDHILGE: A H-AON</p>
+
+<p class='c001'>MAIDEAN I MBÉARRA</p>
+
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <h1 class='c003'>MAIDEAN I MBÉARRA<br>AGUS DÁNTA EILE</h1>
+</div>
+
+<div class='nf-center-c1'>
+<div class='nf-center c002'>
+    <div><span class='fm2'>CRÁDH CROIDHE EIGEAS</span></div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='nf-center-c1'>
+  <div class='nf-center'>
+    <div>DO SGRÍOBH</div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='nf-center-c1'>
+<div class='nf-center c004'>
+    <div>MARTIN LESTER, LTD.</div>
+    <div>ÁTH CLIATH</div>
+    <div>1920</div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div class='nf-center-c1'>
+  <div class='nf-center'>
+    <div><span class='large'>An tarna cur</span></div>
+    <div>CORRIGENDA</div>
+  </div>
+</div>
+
+<table class='table0'>
+  <tr>
+    <td class='c005'>Ar leathanach</td>
+    <td class='c005'>líne</td>
+    <td class='c005'>i n-ionad</td>
+    <td class='c006'>léigh</td>
+  </tr>
+  <tr>
+    <td class='c005'>7</td>
+    <td class='c005'>22</td>
+    <td class='c007'>feiochfidhe</td>
+    <td class='c008'><a href='#feicfidhe'>feicfidhe</a></td>
+  </tr>
+  <tr>
+    <td class='c005'>8</td>
+    <td class='c005'>12</td>
+    <td class='c007'>nGarsúin</td>
+    <td class='c008'><a href='#nGarsufn'>nGarsún</a></td>
+  </tr>
+  <tr>
+    <td class='c005'>19</td>
+    <td class='c005'>8</td>
+    <td class='c007'>saorthair</td>
+    <td class='c008'><a href='#saothair'>saothair</a></td>
+  </tr>
+  <tr>
+    <td class='c005'>23</td>
+    <td class='c005'>10</td>
+    <td class='c007'>tréithre</td>
+    <td class='c008'><a href='#trefithe'>tréithe</a></td>
+  </tr>
+  <tr>
+    <td class='c005'>24</td>
+    <td class='c005'>29</td>
+    <td class='c007'>chaomh</td>
+    <td class='c008'><a href='#caomh'>caomh</a></td>
+  </tr>
+  <tr>
+    <td class='c005'>27</td>
+    <td class='c005'>17</td>
+    <td class='c007'>snuaidh</td>
+    <td class='c008'><a href='#snuadh'>snuadh</a></td>
+  </tr>
+  <tr>
+    <td class='c005'>31</td>
+    <td class='c005'>24</td>
+    <td class='c007'>thaitneadh</td>
+    <td class='c008'><a href='#thaitnfeadh'>thaitnfeadh</a></td>
+  </tr>
+  <tr>
+    <td class='c005'>32</td>
+    <td class='c005'>13</td>
+    <td class='c007'>maithe</td>
+    <td class='c008'><a href='#mhaithe'>mhaithe</a></td>
+  </tr>
+  <tr>
+    <td class='c005'>37</td>
+    <td class='c005'>21</td>
+    <td class='c007'>siublach</td>
+    <td class='c008'><a href='#siubhlach'>siubhlach</a></td>
+  </tr>
+</table>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div class='réimhsgéal'>
+
+<div class='chapter'>
+  <h2 class='c009'>RÉIMHSGÉAL</h2>
+</div>
+
+<p class='c010'>Nuair a chuireann duine a chuid sgríbhinní le
+chéile chun leabhair bhig a dhéanamh díobh, is
+gnáth leis a rádh gurab iad a charaid is freagarthach
+leis an leabhar, mar gurab iad do
+ghríosuigh chuige sin é. Is dócha ná bíonn
+sa chaint sin uaireanta acht camaflás, ach bíodh
+san mar atá sé, ní fhéadaim-se cuimhneamh ar
+a mhalairt de leathsgéal anois. Na dánta atá
+cruinnighthe annso, tá a bhformhór fé chló le
+tamall maith, cuid aca le breis agus fiche
+bliadhain.</p>
+
+<p class='c011'>Tá roinnt aithriseóireachta ’na measg—agus
+ná beireadh an léightheóir leis gurab ionann
+aithriseóireacht agus <span lang="en"><i>recitation</i></span>, mar ní headh.
+An dán do cumadh mar aithris ar chaint an Ghall-Ghaedhilgeóra,
+ní abraim ná gurab é an dán is
+measa dár cumadh riamh é. Níl blas ná ceart
+ann. Na focail, suidheamh na bhfocal, na
+fuaimeanna, an aiste, taid go léir bun os cionn
+leis an nGaedhilg. Ach is beag tuathal sa dán
+san ná <a id='feicfidhe'></a>feicfidhe a leithéid annso ’s annsúd i
+sgríbhinníbh éigin tá cúig bliadhna déag ó shin
+ann, nuair do céad-chuireadh an aithris i gcló.
+Ní raibh uaim ach adhbhar suilt, agus ní rabhas
+a’ gabháil ar aon sgríbhneóir fé leith. Dar ndó
+dob olc an mhaise do dhuine bheith a’ magadh
+fé lucht foghlamtha na Gaedhilge toisg gan í
+bheith aca go blasta, ach cad chuige dhóibh
+bheith a’ ceapadh dánta, mar ’dheadh? Má tá
+éinne ann anois agus a leithéid sin de dhroch-Ghaedilg
+dá sgrí aige—agus dá cur i gcló—ní
+mise sgéifidh air.</p>
+
+<p class='c011'>Is fuiriste aithris a dhéanamh ar chaint bhriste,
+ach bhí de dhánaidheacht ionnam an uair sin
+tabhairt fé chaint Eoghain Ruaidh Uí Shúilleabháin.
+Do cheap Gaedheal i Lonndain freagra i
+bpearsain ‘Gharsúin an Chéad Leabhair,’ dá
+rádh gur do féin d’oir casóg agus béabhar Eoghain.
+Tá éileamh an ghársúin le fagháil i <i>mBanba</i>. I
+bhfreagra air sin do cheapas-sa <i>Freagra Eoghain
+Ruaidh ar an <a id='nGarsufn'></a>nGarsún</i>.</p>
+<div class='c012'>CRÁDH CROIDHE ÉIGEAS.</div>
+
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_9'>9</span>
+  <h2 class='c013'>MAIDEAN I MBÉARRA</h2>
+</div>
+<p class='c014'>Fonn: <span lang="en">Londonderry Air</span></p>
+<div class='lg-container-l c015'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dci">I</span><span class="drop-upper dcnsp">s</span> é mo chaoi gan mise maidean aerach</div>
+      <div class='line in4'>Amuigh i mBéarra ’m sheasamh ar an dtráigh,</div>
+      <div class='line'>Is guth na n-éan am tharraing thar na sléibhtibh cois na fairrge,</div>
+      <div class='line in4'>Go Céim an Aitinn mar a mbíonn mo ghrádh.</div>
+      <div class='line'>Is obann aoibhinn aiteasach do léimfinn,</div>
+      <div class='line in4'>Do rithfinn sáor ó anabhroid an tláis,</div>
+      <div class='line'>Do thabharfainn druim le sgamallaibh an tsaoghail seo,</div>
+      <div class='line in4'>Dá bhfaghainn mo léir-dhóthain d’amharc ar mo chaoimh-shearc bhán.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Is é mo dhíth bheith ceangailte go faon-lag,</div>
+      <div class='line in4'>Is neart mo chléibh dá thachtadh ’nnso sa tsráid,</div>
+      <div class='line'>An fhaid tá réim na habhann agus gaoth ghlan na fairrge</div>
+      <div class='line in4'>Ag glaodhach ’s ag gairm ar an gcroidhe seo ’m lár.</div>
+      <div class='line'>Is milis bríoghmhar leathan-bhog an t-aer ann,</div>
+      <div class='line in4'>Is gile ón ngréin go fairsing ar an mbán,</div>
+      <div class='line'>’S ochón, a Rígh-bhean bhanamhail na gcraobh-fholt,</div>
+      <div class='line in4'>Gan sinn-ne araon i measg an aitinn mar do bhímis tráth!</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_10'>10</span>
+  <h2 class='c013'>CAOINEADH AR PHÁDRAIG Ó LAOGHAIRE</h2>
+</div>
+<div class='lg-container-l c016'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dct">T</span><span class="drop-upper dcnsp">á</span> ceó ar na cnocaibh,</div>
+      <div class='line in2'>’S ar thaoibh an ghleanna,</div>
+      <div class='line'>Tá glór an tsrotha</div>
+      <div class='line in2'>Do shíor am aice,</div>
+      <div class='line'>Is brónach osnadh</div>
+      <div class='line in2'>Na gaoithe i gcrannaibh,</div>
+      <div class='line'>’S is deórach doiligh</div>
+      <div class='line in2'>Mo chroidhe-se, a chara.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Is lúthmhar láin-mhear</div>
+      <div class='line in2'>Do bhíos-sa sealad,</div>
+      <div class='line'>Ag siubhal na mbánta</div>
+      <div class='line in2'>I n-aoinfheacht leat-sa;</div>
+      <div class='line'>Gan chumha gan cháineadh,</div>
+      <div class='line in2'>Gan díth, gan easbaidh,</div>
+      <div class='line'>Gan súil, a bhráthair,</div>
+      <div class='line in2'>Le sgaoileadh an cheangail.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Ba sháimh do thriallainn</div>
+      <div class='line in2'>I n-úire an tsolais,</div>
+      <div class='line'>Do ráidhte im chliabh-sa,</div>
+      <div class='line in2'>’S gach rún dá nochtadh;</div>
+      <div class='line'>Gur fhág an ghrian sinn,</div>
+      <div class='line in2'>Gur dhubhuigh a loise,</div>
+      <div class='line'>’S gur crádhadh mé id dhiadh-sa</div>
+      <div class='line in2'>Dom brúdh gan chosnamh.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class='pageno' id='Page_11'>11</span>Ba ghile t’fháilte,</div>
+      <div class='line in2'>’S do bhriathra caomha,</div>
+      <div class='line'>’Ná duille is blátha,</div>
+      <div class='line in2'>’Gus niamh na spéire.</div>
+      <div class='line'>Anois níl áthas</div>
+      <div class='line in2'>Ar shliabh ná ar ghaortha,</div>
+      <div class='line'>Ach duibhthean d’fhág mé</div>
+      <div class='line in2'>Id dhiaidh im aonar.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_12'>12</span>
+  <h2 class='c013'>CAOINEADH EILE AR PHÁDRAIG Ó LAOGHAIRE</h2>
+</div>
+<div class='lg-container-l c016'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dcm">M</span><span class="drop-upper dcnsp">úchta</span> ar loisne, Mumha is lom,</div>
+      <div class='line'>an t-ég do ghoid ar ngradam,</div>
+      <div class='line'>gile is greann do chuir ar gcúl,</div>
+      <div class='line'>do ghearr ar mbile mbarrúr.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Searc na suadh, do chaill anois</div>
+      <div class='line'>a dhúthracht ndéin ’s a dhíoghrais,</div>
+      <div class='line'>gloine a thobair iúil go n-aoibh,</div>
+      <div class='line'>mar chlogaibh ciúil i gcnúchraoibh.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Tugais, a chara gan cheilg,</div>
+      <div class='line'>gean do chroidhe don Ghaoidheilg;</div>
+      <div class='line'>gan mhustar do dháilis di</div>
+      <div class='line'>gustal láinfhis do líne.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Brónach Bérra na mbeann maol,</div>
+      <div class='line'>do chaill míonbhláth a mhaccaomh,</div>
+      <div class='line'>gan tuir, gan chabhair, gan cheann—</div>
+      <div class='line'>a shamhail cuin do-chífeam?</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='c017'>MÚCHTA.</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_13'>13</span>
+  <h2 class='c013'>A THEANGA NA RÍOGH</h2>
+</div>
+<p class='c014'>Fonn: <span lang="en">No Surrender</span></p>
+<div class='lg-container-l c015'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dca">A</span> <span class="drop-upper dcsp">Theanga</span> na ríogh dob aoirde réim</div>
+      <div class='line'>I dtir na Féinne cródha calma,</div>
+      <div class='line'>Is fada do bhís go híseal faon,</div>
+      <div class='line in4'>Gan bhrígh gan chabhair i ngábhatar;</div>
+      <div class='line'>Do chlú ’s do chéim dá mbrúdh gach lae,</div>
+      <div class='line'>’S gan dúil ag éinne id chaomhna ón dearmad—</div>
+      <div class='line in4'>Géar an aithis do chlannaibh na dtreón,</div>
+      <div class='line'>’S ná dearcaid an duibhthean tá a’ druidim go duairc</div>
+      <div class='line'>Le seanchas gruama an tsluaigh do thréig</div>
+      <div class='line'>A n-uaisleacht féin ar bhéasaibh eachtrann,</div>
+      <div class='line'>Tarcuisne truagh gur fuaigheadh, mo léan,</div>
+      <div class='line in4'>Dá síltreibh aigeantaigh ársaidh.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>An labhairt is líomhtha ag snighe gach sgéil,</div>
+      <div class='line in4'>’S i laoithibh léigheannta is mórdha maiseamhail,</div>
+      <div class='line'>Mairg do dhíolfadh caoimhe a sgéimhe</div>
+      <div class='line in4'>Ar dhaoirse glafarnaighe gránna.</div>
+      <div class='line'>Is úrghlan aobhdha a cúrsa caomh</div>
+      <div class='line'>’Na thonntaibh tréana a’ téacht go taitneamhach—</div>
+      <div class='line in4'>Réim na habhann i ngradam a glóir.</div>
+      <div class='line'>Ó beatha don fhile b’eadh binneas a fuam</div>
+      <div class='line'>I dTeamhair na ndruadh, ’s i gCruachain déin,</div>
+      <div class='line'>’S i sluagh geal éachtach aerach Eamhna,</div>
+      <div class='line'>Is aiteas gan fhuaire suadh ’gus naomh</div>
+      <div class='line in4'>I ríogh-bhrugh Chaisil na gcláirseach.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>’S a ghasradh an chroidhe nár claoidheadh, ba léir</div>
+      <div class='line in4'>Bhur ndíograis naomhtha i neól dubh neamhshuime,</div>
+      <div class='line'>Is dearbh gur chríochnuigh oidhche an léin,</div>
+      <div class='line in4'>Tá an tsoillse a’ taitneamh go sáimh deas.</div>
+      <div class='line'><span class='pageno' id='Page_14'>14</span>Is lúthmhar laochda glonnmhar géar,</div>
+      <div class='line'>’S is fonnmhar faobhar-ghlan saothrach seasmhach</div>
+      <div class='line in4'>Gléineach galach ár gcatha sa ghleó;</div>
+      <div class='line'>’S is gairid go gcluinfimíd friotal na suadh</div>
+      <div class='line'>Fé mheas ag an sluagh idir tuata is cléir,</div>
+      <div class='line'>’S i nduantaibh Gaedhilge ag éigsibh Ealga,</div>
+      <div class='line'>Is canfam go huallach buaidh na nGaedheal</div>
+      <div class='line in4'>I gcríochaibh draganta Cláir Luirc.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_15'>15</span>
+  <h2 class='c013'>AMHRÁN DÓCHAIS</h2>
+</div>
+<p class='c014'>Fonn: Mór Chluana</p>
+<div class='lg-container-l c015'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dcs">S</span><span class="drop-upper dcnsp">lán</span> go deó le brón is buaidhirt,</div>
+      <div class='line'>Slán gan mhoill dár gcaoine dhuairc;</div>
+      <div class='line in4'>Canam laoithe dóchais</div>
+      <div class='line in4'>I dteangain bhinn na Fódla,</div>
+      <div class='line in4'>’Gus seasaimís go beómhar</div>
+      <div class='line in8'>Os comhair an tsaoghail.</div>
+      <div class='line in12'>O, canam, etc.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Ní bheam feasda leasg gan luadhail</div>
+      <div class='line'>Cráidhte, cromtha, fann-lag, fuar.</div>
+      <div class='line in4'>Neart is brígh na hóige</div>
+      <div class='line in4'>Dár dtarrac tríd a’ gcomhlann,</div>
+      <div class='line in4'>Is bainfimíd-ne an ceó so</div>
+      <div class='line in8'>Do phór na dtréan.</div>
+      <div class='line in12'>O, neart, etc.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Clanna Gaedheal fí réim gan ruaig!</div>
+      <div class='line'>Beid siad saor is béarfaid buaidh.</div>
+      <div class='line in4'>Leanfaimíd-ne an lóchrann</div>
+      <div class='line in4'>Do las ár sinnsir romhainn,</div>
+      <div class='line in4'>Is ní heagal linn go bhfeódhfaidh</div>
+      <div class='line in8'>A gcró ’nár ndéidh.</div>
+      <div class='line in12'>O, leanfaimíd-ne, etc.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_16'>16</span>
+  <h2 class='c013'>SGARADH</h2>
+</div>
+<div class='lg-container-l c016'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dcm">M</span><span class="drop-upper dcnsp">á’s</span> sgaradh liom-sa is rogha leat,</div>
+      <div class='line in4'>A theann-chara shéimh,</div>
+      <div class='line'>Is eadrainn gur shleamhnaigh</div>
+      <div class='line in4'>An clampar ’s an bhréag,</div>
+      <div class='line'>Do shlighe-se féin má’s gabhtha dhuit,</div>
+      <div class='line'>Imthigheam ó chéile i gcarthannacht,</div>
+      <div class='line'>’S dá dhuibhe mo réim-se it easbaidh anois</div>
+      <div class='line in4'>Guidhim samhradh ort-sa im dhéidh.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Ní fada ó shin do shaoileas,</div>
+      <div class='line in4'>Ar dhílseacht ár ngrádha,</div>
+      <div class='line'>Gur snaidhmeadh linn an snaidhm sin</div>
+      <div class='line in4'>Ná sgaoilfidhe go brách.</div>
+      <div class='line'>Mó chrádh ’s mo chumha mar teasgadh é</div>
+      <div class='line'>Le ráidhtibh tnútha is cealgadh,</div>
+      <div class='line'>Do bháidh ’s do mhúch an caradas</div>
+      <div class='line in4'>Ba chaoine bhí ar fagháil.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>’S aréir i ndoimhneas suain dam</div>
+      <div class='line in4'>Do chuala do ghlór,</div>
+      <div class='line'>Is d’fhéachais mar ba dhual duit</div>
+      <div class='line in4'>Sul fuaradh do chló.</div>
+      <div class='line'>Fóríor mar d’eirigh an mhaidean gheal,</div>
+      <div class='line'>Chuir críoch le meidhre is meanmain,</div>
+      <div class='line'>’S do sginn an taidhbhreamh taitneamhach</div>
+      <div class='line in4'>Le gluaiseacht an cheóigh.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>An ceó san ó sna bántaibh</div>
+      <div class='line in4'>Fuair árdach ón ngréin,</div>
+      <div class='line'>Ach ceó is truime ón dtráth san</div>
+      <div class='line in4'>Ní fhágfaidh mo raon.</div>
+      <div class='line'><span class='pageno' id='Page_17'>17</span>Mo thruaighe fé dhó fad mhairfead-sa,</div>
+      <div class='line'>Nach duairc go leór an bheatha so,</div>
+      <div class='line'>Gan uaigneas fós dár gcailleamhaint,</div>
+      <div class='line in4'>’S ár náimhde fí réim?</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Ach bíodh san mar atá sé—</div>
+      <div class='line in4'>Seo sláinte ort óm chliabh,</div>
+      <div class='line'>’S do dhíol de charaid ghrádhmhar</div>
+      <div class='line in4'>Bheith láimh leat im dhiaidh.</div>
+      <div class='line'>Pé treó ’na raghair óm amharc-sa,</div>
+      <div class='line'>Gan brón ná treighid ad leanamhaint,</div>
+      <div class='line'>’S go deó gan deaghailt ná sgaramhaint</div>
+      <div class='line in4'>’Na sgáil ar do rian.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_18'>18</span>
+  <h2 class='c013'>DUAN OSGAILTE AN TAISBEÁNTA</h2>
+</div>
+<p class='c014'>I GCORCAIGH, 1902</p>
+<div class='lg-container-l c015'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dco">Ó</span> <span class="drop-upper dcsp">druididh</span> linn, a shluaighte gur dual díbh bheith Gaedhealach,</div>
+      <div class='line in2'>Tar muar-chnoc is réidhteach, tar chaol-ghleann tar sáil;</div>
+      <div class='line'>Ar mhothuigh sibh an nua-chuisle a’ luasgadh ’s a’ léimnigh?</div>
+      <div class='line in2'>Tá’n suan fada ’á raobadh, ’s ga gréine ar an mbán.</div>
+      <div class='line in6'>Airighmíd, airighmíd a hosnadh le dóchas;</div>
+      <div class='line in6'>Aithnighmíd, aithnighmíd ár ndiol-bhuime Fódla;</div>
+      <div class='line in12'>’Sí féinig, is beó í,</div>
+      <div class='line in12'>’Sí Spéirbhean na hóige í,</div>
+      <div class='line in8'>Do thaobhnuigh fad ó linn ’nár dtámh.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Ba mhinic mise a’ gluaiseacht ar fuaid fearann Eibhir,</div>
+      <div class='line in2'>Go gruaidh-fhliuch im aonar, arsa éin-shearc na ndámh,</div>
+      <div class='line'>Gur thuiteas seal i mbuan-taise, suarach nár éagas,</div>
+      <div class='line in2'>Le fuaire mo chlaon-mhac fí dhaor-gheasa an bháis.</div>
+      <div class='line in6'>Eirighmís, eirighmís! A gcloistí a glórtha?</div>
+      <div class='line in6'>An draoidheacht san do bhí orainn is briste go deó í.</div>
+      <div class='line in12'>Nar léir díbh a beól binn</div>
+      <div class='line in12'>A’ réidhteach na comhairle</div>
+      <div class='line in8'>De shaorfadh ar bhrón sinn go brách?</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Seo cruinnighthe i gcluain gheal ar bhruach Laoi na ngéise.</div>
+      <div class='line in2'>I nua-hallaíbh néata cois gaortha go sámh,</div>
+      <div class='line'>Gach obair chliste bhuacach dár smuain gliocas daonna,</div>
+      <div class='line in2'>’S dá luaidhtear i nEirinn ar shaor-sgoil na gceárd.</div>
+      <div class='line in6'>’Nar dtimcheall, ’nar dtimcheall tá cosnamh ár gcóra,</div>
+      <div class='line in6'><span class='pageno' id='Page_19'>19</span>Fíor-shaoirse Mac Míleadh, ’s a n-ursana ar fhóirneart.</div>
+      <div class='line in12'>Le chéile má gheóbhthar,</div>
+      <div class='line in12'>Ní baoghlach go gclófar,</div>
+      <div class='line in8'>Uainn féin atá foghnamh le fagháil.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Seadh! tigidís go suairc idir thruagh-dhuine is tréinfhear,</div>
+      <div class='line in2'>Fir ualaigh an léighinn is fir <a id='saothair'></a>saothair na lámh:</div>
+      <div class='line'>Seo cuireadh dhóibh is fuagra, gluaiseam i n-éinfheacht</div>
+      <div class='line in2'>Chun cuarda ar an bhféasta tá gléasta ’nár ndáil.</div>
+      <div class='line in6'>Cruinnighdís, cruinnighdís! Tá sult againn rómpa:</div>
+      <div class='line in6'>Is líonta iad ár gcroidhthe ’s is osgailte ár ndóirse,</div>
+      <div class='line in12'>Go bhféachaimid comharthaí</div>
+      <div class='line in12'>An lae dhul i ngnóthacht,</div>
+      <div class='line in8'>Mar chéir i gcoirceógaibh na gceárd.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>’S a Chorcaigh mhilis chuan-chlothair bhuan-tsrothach bhraonach,</div>
+      <div class='line in2'>Go mbuadha beannacht Dé leat, a chraobh gheal na mbláth.</div>
+      <div class='line'>Nár theipidh t’ainm uaibhreach ar nua-chairt na hEireann,</div>
+      <div class='line in2'>An uair a bheidh Eire ar fad Gaedhealach ’na cáil.</div>
+      <div class='line in6'>’Sé ghuidhmíd, ’sé ghuidhmíd, gach sonas fé dhó ort!</div>
+      <div class='line in6'>Gan draoidheacht ar do dhaoinibh dá mbrosdadh tar bóchna.</div>
+      <div class='line in12'>Caithréim insa ghleó cheart</div>
+      <div class='line in12'>Ar Sgéith na dTrí gCróinneach,</div>
+      <div class='line in8'>Is Réilteann an Eólais is fearr.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_20'>20</span>
+  <h2 class='c013'>AN SÍOL-AMHRÁN</h2>
+</div>
+<p class='c014'>Fonn: Baile an Doire</p>
+<div class='lg-container-l c015'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dco">Ó</span> <span class="drop-upper dcsp">cuiridh</span> an síol, a Mhuimhnigh mhaithe,</div>
+      <div class='line in4'>A ghasradh bhinn na laoithe sámh,</div>
+      <div class='line'>Tá’n branar go cumhra ’s beatha fén úir,</div>
+      <div class='line in4'>’S an ithir a’ feitheamh le lúth ár lámh.</div>
+      <div class='line in10'>Síol hó, síol hó!</div>
+      <div class='line'>Go mairidh bhur mbuidhne rinnce ’s reatha,</div>
+      <div class='line in4'>Nár chaillidh bhur gcríocha a gcéim go brách,</div>
+      <div class='line'>Ach sgaipidh an síol ó mhaidin go hoidhche,</div>
+      <div class='line in4'>’S tiocfaidh an toradh i nEirinn lá.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>O cuiridh an síol i gcríochaibh Uladh,</div>
+      <div class='line in2'>A ghasradh dhílis nár claoidheadh le crádh—</div>
+      <div class='line'>Tá’n branar go cumhra ’s beatha fén úir,</div>
+      <div class='line in4'>’S an ithir a’ feitheamh le lúth ár lámh.</div>
+      <div class='line in10'>Síol hó, síol hó!</div>
+      <div class='line'>Nár chaillidh bhur gceólta glóir an ghradaim</div>
+      <div class='line in4'>Bhí i nEamhain na slógh fí réim gan bádhadh,</div>
+      <div class='line'>Ach sgaipidh an síol ó mhaidin go hoidhche,</div>
+      <div class='line in4'>’S tiocfaidh an toradh i nEirinn lá.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>O cuiridh an síol i gcríochaibh Connacht,</div>
+      <div class='line in4'>A ghasradh chaoin an chroidhe gan cháim—</div>
+      <div class='line'>Tá’n branar go cumhra ’s beatha fén úir,</div>
+      <div class='line in4'>’S an ithir a’ féitheamh le lúth ár lámh.</div>
+      <div class='line in10'>Síol hó, síol hó!</div>
+      <div class='line'>Nár chaille sibh togha ’gus rogha na fola</div>
+      <div class='line in4'>Bhí i gcuisleannaibh amhra Gaedheal gan tlás,</div>
+      <div class='line'>Ach sgaipidh an síol ó mhaidin go hoidhche,</div>
+      <div class='line in4'>’S tiocfaidh an toradh i nEirinn lá.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class='pageno' id='Page_21'>21</span>O cuiridh an síol a dhaoine an oirthir,</div>
+      <div class='line in2'>A ghasradh mheidhreach Laighneach lághach—</div>
+      <div class='line'>Tá’n branar go cumhra ’s beatha fén úir,</div>
+      <div class='line in4'>’S an ithir a’ feitheamh le lúth ár lámh.</div>
+      <div class='line in10'>Síol hó, síol hó!</div>
+      <div class='line'>Na nósa do dhíol bhur sinnsir oraibh,</div>
+      <div class='line in4'>Is córaide dhíbh-se a saoradh ón mbás,</div>
+      <div class='line'>Ach sgaipidh an síol ó mhaidin go hoidhche,</div>
+      <div class='line in4'>’S tiocfaidh an toradh i nEirinn lá.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>O cuiridh an síol arís a’ tuitim</div>
+      <div class='line in2'>Ar thalamh na Midhe ba shíolmhar tráth—</div>
+      <div class='line'>Tá’n branar go cumhra ’s beatha fén úir,</div>
+      <div class='line in4'>’S an ithir a’ feitheamh le lúth ár lámh.</div>
+      <div class='line in10'>Síol hó, síol hó!</div>
+      <div class='line'>Ná caillidh an bhrigh thug díbh-se an ceannas</div>
+      <div class='line in4'>O Theamhair na Ríogh ar gach taobh go tráigh,</div>
+      <div class='line'>Ach sgaipidh an síol ó maidin go hoidhche,</div>
+      <div class='line in4'>’S tiocfaidh an toradh i nEirinn lá.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_22'>22</span>
+  <h2 class='c013'>LÁ ’LE PÁDRAIG, 1913</h2>
+</div>
+<div class='lg-container-l c016'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dca">A</span> <span class="drop-upper dcsp">Chlanna</span> na nGaedhael ’s a ghaolta ár gcuirp</div>
+      <div class='line'>Tá sgaipithe i gcéin ó Eire anois,</div>
+      <div class='line in2'>Seo beannacht ár gcroidhe thar fairrge dhíbh,</div>
+      <div class='line in6'>Is teachtaireacht aoibhinn áthais.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Canaimís dréacht le chéile indiu:</div>
+      <div class='line'>Tá atharrach saoghail a’ téacht ’na rith,</div>
+      <div class='line in2'>Thug óg is sean gan cheó gan mheath</div>
+      <div class='line in6'>Le dóchas aibigh láidir.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Ná habradh éinne—is baoth a mheas—</div>
+      <div class='line'>Gur seanabhean tréith gan réim gan rath</div>
+      <div class='line in2'>An Ríogain uaibhreach bhríoghmhar bhuacach</div>
+      <div class='line in6'>Aoibhinn uasal álainn.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Níor chaith sí a ré, ’s ní baoghal gur thuit:</div>
+      <div class='line'>Tá beatha ’na géaga is fraoch ’na fuil,</div>
+      <div class='line in2'>Tá brígh ’gus fuinneamh ’na croidhe ’sna cuislinn,</div>
+      <div class='line in6'>Is chífar ise i n-áirde.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>An fhaid a bheidh tréad ar féar ann so,</div>
+      <div class='line'>An fhaid a bheidh gaoth a’ séideadh ar chnoc,</div>
+      <div class='line in2'>Craobh ar chrann is éisg i n-abhainn,</div>
+      <div class='line in6'>Ní thréigfidh a clann an Mháthair.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>An fhaid a bheidh éan san aer amuigh,</div>
+      <div class='line'>Is taitneamh na gréine ar Shléibhtibh Mis,</div>
+      <div class='line in2'>Seasfaidh a bonn ar a talamh go teann</div>
+      <div class='line in6'>Is ní leagfar a ceann le náire.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_23'>23</span>
+  <h2 class='c013'>TRÍ TRÉITHE NA FÉINNE</h2>
+</div>
+<div class='lg-container-l c016'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dcc">C</span><span class="drop-upper dcnsp">eist</span> ag Pádraig, grádh na nGaedheal,</div>
+      <div class='line in4'>Lá ar laoch an liath-fhuilt,</div>
+      <div class='line'>Caoilte mac Rónáin na sgéal,</div>
+      <div class='line in4'>Tráth i nEirinn iath-ghlais.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>“Innis dúinn, a sgéalaighe bhinn,</div>
+      <div class='line in4'>Créad thug daoibh-se an tighearnas?</div>
+      <div class='line'>Nó créad do choinnibh sibh gan mheath,</div>
+      <div class='line in4'>An oiread mhair na Fianna?”</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>“Trí <a id='trefithe'></a>tréithe do dhaingnigh sinn,”</div>
+      <div class='line in4'>D’fhreagair Caoilte ciallmhar,</div>
+      <div class='line'>“Gloine ár gcroidhe ’gus neart ár ngéag,</div>
+      <div class='line in4'>Is beart do réir ár mbriathar.”</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_24'>24</span>
+  <h2 class='c013'>DO GHAEDHEALAIBH BÉAL FEIRSDE</h2>
+</div>
+<div class='lg-container-l c016'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dcb">B</span><span class="drop-upper dcnsp">eatha</span> ’gus sláinte don tsáir-shliocht acfuinneach shuairc</div>
+      <div class='line'>Ná leagfar ar lár san ár lá caismeartha cruaidh,</div>
+      <div class='line'>Is daingean iad lámha a mál is gan mhalairt is buadhach,</div>
+      <div class='line'>Agus canfad go hárd a gcáil i gCathair na gCuan.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>I gCathair na gCuan is buan ár mbeannacht ón gcliabh</div>
+      <div class='line'>Ar fhearaibh gan fhuacht is luaithe ag cabhair go fial,</div>
+      <div class='line'>Is neartmhar a sluagh lastuaidh ’s is draganta dian,</div>
+      <div class='line'>’S dar mh’anam is truagh gan chuairt dam tamall ’na rian.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>’Na rian níor léan tréimhse do chaitheamh go fóill,</div>
+      <div class='line'>Is ba mhian liom féin éisteacht le maitheas a mbeól:</div>
+      <div class='line'>Ní iarrfainn-se gné spéise ná a mhalairt de ghnó,</div>
+      <div class='line'>Ach a dtriatha do ghéir-fhéachaint, dá bhfanainn ’na gcóir.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>’Na gcóir ba thaitneamh liom labhairt gach caomh-oide,</div>
+      <div class='line'>Is ceól dá spreagadh gan mhairg gan éin-cheilg,</div>
+      <div class='line'>Oigfhir ghlana ’gus gailtheanna is glé-dheise,</div>
+      <div class='line'>Bród is barra-chruth Banba is Béil Feirsde.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>I mBéal Feirsde gan éin-leimhe tá leathan-treabh láidir,</div>
+      <div class='line'>Saor-theisteas a nglé-sgoile ghaibh sealbh im lár-sa.</div>
+      <div class='line'>Déin deithneas a chaol-chleite go mbreacair mo phár dam,</div>
+      <div class='line'>Is chun <a id='caomh'></a>caomh-fheise na tréin-treibhe cuir beatha ’gus sláinte.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_25'>25</span>
+  <h2 class='c013'>DO GHARSÚN</h2>
+</div>
+<p class='c014'>DO RUG AN PHRIOMH-DHUAIS SA GHAEDHILG</p>
+<div class='lg-container-l c015'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dca">A</span> <span class="drop-upper dcsp">chara</span> dhil de sheana-stoc na saoi léigheanta,</div>
+      <div class='line'>Rug barra leat is gradam gach ealadhan aosta,</div>
+      <div class='line'>Is mairg liom ná feaca seal do ghnaoi aerach,</div>
+      <div class='line'>’S gur bh’fhearra bheith a’ labhairt leat ná a’ sgrí’ bhéarsa.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Cé maith do chuiris aithne—tá fínné agam—</div>
+      <div class='line'>Ar Laidin is ar labhra na caoin-Ghréige,</div>
+      <div class='line'>’S ar theangain mhilis Ghallia na ngrinn-sgéalta,</div>
+      <div class='line'>Níor ghabhadar san sealbh ar do chroidhe Gaedhealach.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Mo bheannacht ort, a phreabaire ’s a phrímh-éigis,</div>
+      <div class='line'>Mar leagais gach ar casadh ort le fír-éifeacht,</div>
+      <div class='line'>Is mar bhainis as na reathaibh ar an rígh-réim sin,</div>
+      <div class='line'>Gur leathanuigh do theastas is gur líon Eire.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Is feasta, a mhic, ó’s leat-sa anois an aoird-chéim sin,</div>
+      <div class='line'>Go maire tú do cheannas, agus ní baoghal duit!</div>
+      <div class='line'>Nár laguighthear do rath ort, ná do bhrigh i n-éan-rud,</div>
+      <div class='line'>Sin teastas fir thug taitneamh duit ’s a ghuidhe id thaobh-sa.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_26'>26</span>
+  <h2 class='c013'>AN LITRIÚ(GHADH)</h2>
+</div>
+<p class='c014'>1. AN SEANDUINE BRÓNACH</p>
+<div class='lg-container-l c015'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dcm">M</span><span class="drop-upper dcnsp">h’ atuirse</span> ’s mh’fhada-chreach shíor-thínn!</div>
+      <div class='line'>Lucht teangan na Banba sgrí’ síos</div>
+      <div class='line in6'>Gan filleadh, gan feacadh,</div>
+      <div class='line in6'>Gan chaime, gan chasadh</div>
+      <div class='line'>Ach gach litir dá labhairt go símplidhe!</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Ca bhfuil an seanchas bhí síos?</div>
+      <div class='line'>Is ca bhfuil na leabhair ba bhínn línn?</div>
+      <div class='line in6'>Dá mbriseadh ’s dá stracadh</div>
+      <div class='line in6'>’Ge foirinn gan faisean,</div>
+      <div class='line'>Gan time, gan taise, gan chaoin-chroidhe.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Gach litir bhreagh bhalbh do bhí i mbrígh</div>
+      <div class='line'>Ag druithibh i dTeamhair le línn Chuínn</div>
+      <div class='line in6'>Dá ruagadh ’s dá ngearradh</div>
+      <div class='line in6'>’Na sluaighte as gach leabhar!</div>
+      <div class='line'>Ní chuala-sa creacha ba nimhnighe.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_27'>27</span>
+  <h2 class='c013'>AN LITRIÚ(GHADH)</h2>
+</div>
+<p class='c014'>II. AN T-ÓGÁNACH</p>
+<div class='lg-container-l c015'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dcf">F</span><span class="drop-upper dcnsp">óill</span> iriú a chara, ’s ná gluais úainn</div>
+      <div class='line'>Go brónach dubh feargach gruadh-dhuairc;</div>
+      <div class='line in6'>Níl bac ar do shamhail</div>
+      <div class='line in6'>Bheith a’ breacadh a chuid leabhar</div>
+      <div class='line'>On tseachtmhain seo feasda go Sluagh an Luain.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Gach faraire charas an cruas buan,</div>
+      <div class='line'>’S gach cailín nár bh’fhearra léi a luadh i nduain</div>
+      <div class='line in6'>’Ná foghlaim is fuirseadh</div>
+      <div class='line in6'>Na seanndachta is sine—</div>
+      <div class='line'>Ní labharfad ’na gcoinne sin fuaim uaim.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Friotal ár gcine do fuair buaidh</div>
+      <div class='line'>Ar bhinneas, ar chruinneas, ’s ar chruas, uair,</div>
+      <div class='line in6'>Mo ghrádh-sa an té thuigfeadh</div>
+      <div class='line in6'>A háilleacht sa bhfoirm</div>
+      <div class='line'>Is ársa ’s is cruinne ’s is cruaidhe <a id='snuadh'></a>snuadh.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Leanaidh, má’s maith libh, den chruaidh chruaidh,</div>
+      <div class='line'>Is caithidh fé tharcuisne an nuacht uaibh,</div>
+      <div class='line in6'>Ach má fachtar sibh feasda</div>
+      <div class='line in6'>A’ cur smacht ar ár n-acfuinn-ne</div>
+      <div class='line'>Is eagal d’bhur gcathaibh an Sguab Mhuar!</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Tá atharrach saogail a’ dlúthú</div>
+      <div class='line'>Le Clanna na hEireann, ’s ní rún dúinn.</div>
+      <div class='line in6'>An sean is an t-éifeacht</div>
+      <div class='line in6'>Mura dtagaid le chéile,</div>
+      <div class='line'>Dob fhearra liom féin Letiriú Ur.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_28'>28</span>
+  <h2 class='c013'>FILE NA GALL-GHAEDHILGE</h2>
+</div>
+<div class='lg-container-l c016'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dco">Ó</span><span class="drop-upper dcnsp">tsig</span> liom-sa d’fheicsin go bhfuil mise cóar,</div>
+      <div class='line in4'>Có follus is radharc mo chuid súl,</div>
+      <div class='line'>Is tá sibh-se uile i ndorcadas móar,</div>
+      <div class='line in4'>Muna géillean sibh dam go fleathúl.</div>
+      <div class='line'>’Sé geárbhas na Géidhilge atáim déinimh mín,</div>
+      <div class='line in4'>Mar rinne gach náisiún na suadh,</div>
+      <div class='line'>’Gus is é an fáth so nach rin’ sibh-se sin,</div>
+      <div class='line in4'>Atá sibh có fada amudha.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Féach ar an slúgh móar lér thaitnighean mo chroidhe;</div>
+      <div class='line in4'>Támuid-ne ’nár Néidhilgeóraibh úr’,</div>
+      <div class='line'>’Gus támuid ’nár lucht bhéas fó mheas i mBlea’ Clí,</div>
+      <div class='line in4'>Nuar béidh sibh-se marbh is fúr.</div>
+      <div class='line'>Do ritheann ár bhfocla theas thúidh agus thiar,</div>
+      <div class='line in4'>Os cionn Earann gach uar don lae ghil,</div>
+      <div class='line'>Is leathann ár bhfilidheacht tsimcheall na tsíor’</div>
+      <div class='line in4'>I míle lochánaibh gan moil.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Níl maith in bhur gnímhibh a dhaoiní, mar tá</div>
+      <div class='line in4'>Sibh ceangailt’ do nósaibh an am’</div>
+      <div class='line'>Chúdh thart, agus d’imthighe acoidche an tráth</div>
+      <div class='line in4'>Raibh meas ar bhur sean-chaint tá cam.</div>
+      <div class='line'>O glacaidhe mo chomharla, ’s méadóchaidhe sibh neart</div>
+      <div class='line in4'>An tseangga do labhar Néimh Bruighid,</div>
+      <div class='line'>Néimh Pádruig, Colm Cille ’s Rí Cármac Meaic Airt,</div>
+      <div class='line in4'>Núr bhí Eiria lán sróil agus síod’.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_29'>29</span>
+  <h2 class='c013'>FREAGRA EOGHAIN RUAIDH</h2>
+</div>
+<p class='c014'>AR FHILE NA GALL-GHAEDHILGE</p>
+<div class='lg-container-l c015'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dce">É</span><span class="drop-upper dcnsp">istidh</span> lem bréithribh, a chaomh-fheara an ghrinn,</div>
+      <div class='line in2'>Nár ghéill do lucht baoise is bladair gan bláth,</div>
+      <div class='line'>Go réidhfead mo sgéal díbh ar chlaon-bhearta an Chlíc</div>
+      <div class='line in2'>D’fhúig glé-theanga Ghaoidheal faoi ghalar an bháis.</div>
+      <div class='line'>’Sé mo chreach nimhneach bheir m’intinn an mhearathal.</div>
+      <div class='line'>Daosgar-sprot daoithe drabhuíolach dúr-labharthach</div>
+      <div class='line'>Ag féachaint le hí chur i ngeimhleachaibh smachta</div>
+      <div class='line in2'>Gan braon d’fhuil na beatha ’na creatalach cnámh.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Aon-labhairt éigeas ba shéis-bhinne linn</div>
+      <div class='line in2'>’Ná éanlaithe i gcoill ar maidin go sámh,</div>
+      <div class='line'>Géir-shearc na spéarbhruinngheal mbéil-mhilis mbinn</div>
+      <div class='line in2'>Bhréagadh mic ríogh ’gus flatha gan cháim,</div>
+      <div class='line'>Acfuinn gach ughdair chirt mhúinte i gclár Bhanba</div>
+      <div class='line'>Caithte fé chúram an trú san dá tearmainn!</div>
+      <div class='line'>Amach léi! ní thabharfainn-se trumpa gan teanga uirthi,</div>
+      <div class='line in2'>Níor bh’fhiú liom mar bhail uirthi beatha seoch bás.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Sgréachaire sméirle gan spréachadh ’na chroidhe,</div>
+      <div class='line in2'>Straere díomhaoin is glagaire práis,</div>
+      <div class='line'>Baoth-ghaige péacach na Gaedhilge do chlaoi,</div>
+      <div class='line in2'>Do chlaonadh as a slighe, do chamadh ’s do chrádh.</div>
+      <div class='line'>Féach annsan tall é ’s an chomplacht do mheallann sé,</div>
+      <div class='line'>Is léigheannta an Chéad-Leabhair de ghlain-mheabhair ag gach fear aca!</div>
+      <div class='line'>Céim do-bheir togha cirt is rogha nirt dá n-aigne,</div>
+      <div class='line in2'>Foghlaim ghlic d’aithint thar phraisigh ar phár.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class='pageno' id='Page_30'>30</span>Cé chuir i gcéill dá leithéid sin do dhaoi</div>
+      <div class='line in2'>Go bhféadfadh a bhrígh ’gus cabhair a lámh</div>
+      <div class='line'>Eigse na hEireann do shaoradh, ’gus í</div>
+      <div class='line in2'>Daortha ’s i dtaoibh leis d’fharaire i gcás?</div>
+      <div class='line'>Tusa ’gus t’obair-se, a choirbthigh chealgaigh!</div>
+      <div class='line'>Focal ód phusaibh ná cloiseam, a chlabaire.</div>
+      <div class='line'>Corraigh ort! imthigh leat! sgrios as ár n-amharc,</div>
+      <div class='line in2'>Nó sgoiltfear do phlaitinn is leagfar san láib.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_31'>31</span>
+  <h2 class='c013'>FREAGRA EOGHAIN RUAIDH</h2>
+</div>
+<p class='c014'>AR AN NGARSÚN Ó LONNDAIN</p>
+<div class='lg-container-l c015'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dce">É</span><span class="drop-upper dcnsp">iligh</span> go béasach, a straere firín,</div>
+      <div class='line in4'>Na gréithre do thigheann dod shamhail do ghnáth.</div>
+      <div class='line'>Is baoghal dod leithéid bheith ar saothar mar taoi,</div>
+      <div class='line in4'>Eist liom, suidh síos, is tarraing t’anál.</div>
+      <div class='line'>Loitfir do sgórnach, a cheólaire mh’anma,</div>
+      <div class='line'>A’ rith ar na bóithribh, a’ brón-ghol sa’ callaireacht;</div>
+      <div class='line'>Triomuigh do dheóra, ní leómhfar thu leadradh.</div>
+      <div class='line in4'>Seólfad thar n-ais tu: sin agat mo lámh.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>B’éachtach an sgéal é dá ngéillinn dod ghuidhe,</div>
+      <div class='line in4'>’S go mbéarfá tar tuinn leat m’fhallaing gan smál,</div>
+      <div class='line'>Mo bhéabhar breagh féin, is cluith éadaigh fir ghroidhe,</div>
+      <div class='line in4'>Ba faon an chomaoin é, a pheata gan fás.</div>
+      <div class='line'>Tusa, a gharsúin bhig, dá n-iompar cois Tamesis!</div>
+      <div class='line'>A’ tuitim ’sag únfairt, ad mhúchadh ’s ad thachtadh leó!</div>
+      <div class='line'>Fé choimirc gach lúbaire Lúndainigh leacan-duibh—</div>
+      <div class='line in4'>Iompuigh ort, faire! glac eagna i dtráth.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Béabhar breagh néata dá dtéigheadh ort, dar linn,</div>
+      <div class='line in4'>Dob éigin duit puill do ghearradh ’na sgáil,</div>
+      <div class='line'>Nó caochfaidhe gach aon rud ó éadan do chinn</div>
+      <div class='line in4'>Go caor do smigín tais leanbaigh lághaigh.</div>
+      <div class='line'>Brat ar do ghuaillibh ar luasgadh ní <a id='thaitnfeadh'></a>thaitnfeadh leat,</div>
+      <div class='line'>Glanfaidhe an luaithre ’s do sguabfaidhe an lathach leis,</div>
+      <div class='line'>Caithfidhe é bhuaint díot, ’s a chruachadh féd bhacalainn,</div>
+      <div class='line in4'>Ualach ná rachadh tar caladh go brách.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class='pageno' id='Page_32'>32</span>Bréithre mí-bhéasacha, a laogh liom, ní cuibhe</div>
+      <div class='line in4'>D’éinne do ríomhadh ar chlannaibh na mbárd:</div>
+      <div class='line'>Tréig-se an droich-mhéinn sin, is b’fhéidir gan mhoill</div>
+      <div class='line in4'>Go ndéanfa mé laoi do sgaipfeas do chrádh.</div>
+      <div class='line'>Féachann tú id thimpeall go fíochmhar droch-aigeantach,</div>
+      <div class='line'>’S gach aon chuisle id chroidhe beag a’ fír-chrith le heagla,</div>
+      <div class='line'>Is léir nach le hintinn dá ríribh do labhrais;</div>
+      <div class='line in4'>Is cuimhin liom nach fear thu, is maithim dod chás.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Eist, a mhic léighinn bhig na n-ae ’stigh go cruinn,</div>
+      <div class='line in4'>Go ndéarfa mé nídh mar <a id='mhaithe'></a>mhaithe led cháil,</div>
+      <div class='line'>Do-bhéarfaidh gó baodhach tu, ’s do réidhfidh do shlighe,</div>
+      <div class='line in4'>Má théigheann tú i n-aois ’s i n-acfuinn na ndán.</div>
+      <div class='line'>Dob fhiú dhuit-se claoi leis a’ bhfíor-chaint do chleachtadar</div>
+      <div class='line'>Prionnsaí Mac Míleadh ’gus binn-sgoth na Banba,</div>
+      <div class='line'>Is Múirnigh na maoine, fir ghroidhe do rug barra leó</div>
+      <div class='line in4'>I gcolmheasgar an chatha ’s i gcaismirt na ndámh.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Aonduine d’éistfeadh le séise na saoi</div>
+      <div class='line in4'>Ba léir-bhinne líomhtha taitneamhach tráth,</div>
+      <div class='line'>’Sé mo mheas féinig ná géillfeadh sé arís</div>
+      <div class='line in4'>Do bhéice gan bhrígh gan tathac gan tábhacht.</div>
+      <div class='line'>Ba bheag ar a chluasaibh do mhuar-fhocail bhacacha,</div>
+      <div class='line'>’S iad cruinnighthe cuarduighthe cruadh-chasta crapaithe</div>
+      <div class='line'>Sgiobaithe fuaduighthe a cnuasach Uí Rathailligh—</div>
+      <div class='line in4'>Thruaillfeadh a samhail an teanga dob fhearr!</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class='pageno' id='Page_33'>33</span>Ní hé do leithéid-se do ghéar-ghoin mo chroidhe,</div>
+      <div class='line in4'>Ná Gaedhilfhir an tsaoighil, a fhir chanta na ndán,</div>
+      <div class='line'>Ach sgaotha ceann-éadtroma Béarlacha i mbrígh,</div>
+      <div class='line in4'>Is Gaedhilg na ríogh dá tachtadh gan tlás,</div>
+      <div class='line'>Ní brón liom fir thall do ghabh sgannradh fém rannaibh-se,</div>
+      <div class='line'>Ach clódóiri Gallda gan chabhair do-rin praiseach díobh;</div>
+      <div class='line'>Fógair-se an leabhar úd Uí Ghramhna ar gach fear aca,</div>
+      <div class='line in4'>Is foghlaim do cheachta féin farra gach lá.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Ach féach ann so taobh linn an tréan-bharc ar tuinn,</div>
+      <div class='line in4'>Is séideadh na gaoithe ’á gairm thar sáil,</div>
+      <div class='line'>Glaodh na mairnéalach ag éirghe go binn,</div>
+      <div class='line in4'>Is téada dá sgaoileadh ó chaladh-phort Fáil.</div>
+      <div class='line'>Is mithid dod shórt-sa bheith tóirseach ód thaistealaibh;</div>
+      <div class='line'>Imthigh ar bórd leat, tá lón agus leabaidh ann;</div>
+      <div class='line'>Seo pingin is póg duit; bí it óigfhear mhaith feasta;</div>
+      <div class='line in4'>’S go seóltar thar n-ais tu go Sasana slán.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_34'>34</span>
+  <h2 class='c013'>DO THORNA</h2>
+</div>
+<p class='c014'>NUAIR A THUG SÉ <i>GUTH</i> NUA LEIS <i>ÓN MBREATAIN</i><a id='r1'></a><a href='#f1' class='c018'><sup>[1]</sup></a></p>
+<div class='lg-container-l c015'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dcs">S</span><span class="drop-upper dcnsp">onas</span> ort-sa a Thorna shéimh,</div>
+      <div class='line'>a mhic na bhfilidhe, a bhinn-bhéil,</div>
+      <div class='line'>a chroidhe cheannsa an tsuaircis te,</div>
+      <div class='line'>dod leabhar-sa ní cuibhe cáineadh.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Báird na Breatan, árd a gclú,</div>
+      <div class='line'>uatha do thuillis th’árdú:</div>
+      <div class='line'>i gcoill chumhra a bhflaithis mhóir</div>
+      <div class='line'>do chaithis ubhla an il-cheóil.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Na hubhla, ní rádh gan rath,</div>
+      <div class='line'>ní tim an té do chéad-chaith;</div>
+      <div class='line'>ó théigheann a mblas i mbeól fir,</div>
+      <div class='line'>ceól na n-éan ag an fhear-sin.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Lá dhuit thoir dár ithis ubhall,</div>
+      <div class='line'>d’airigh gach file fíor-úr</div>
+      <div class='line'>’san choill ghéiggil fonn ná feódhann,</div>
+      <div class='line'>uair éigin thall mar shídhe-cheól.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>“An glór so,” ar cách, “cuma linn</div>
+      <div class='line'>no ceól an éin darb ainm</div>
+      <div class='line'>linn ’san bhfóid-bhreac-fhonn a-bhos</div>
+      <div class='line'>i dtír Oig-Bhreatan Eos.”<a id='r2'></a><a href='#f2' class='c018'><sup>[2]</sup></a></div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Cruinnighid gan mhoill mar mheasaid</div>
+      <div class='line'>timcheall an bhinn bhróin-chleasaigh:</div>
+      <div class='line'>fear ’na shuidhe fé chrann do-chíd,</div>
+      <div class='line'>a chaint thall is í airighid.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class='pageno' id='Page_35'>35</span>“Cia hé,” ar gach duine don dáimh,</div>
+      <div class='line'>“fuair ubhla órdha an ioldáin?</div>
+      <div class='line'>Ní brath breith air, ’s a buain de,</div>
+      <div class='line'>má bheir uainn creich na críche.”</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Do labhair a n-ollamh árd:</div>
+      <div class='line'>“Ná loittear libh, is fíor-bhárd!</div>
+      <div class='line'>fréamh-fhuil Eireann an caomh cas,”</div>
+      <div class='line'>ar glé-Ghuin séimh-gheal Seónas.<a id='r3'></a><a href='#f3' class='c018'><sup>[3]</sup></a></div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Tusa an fear-san do-fuair buaidh</div>
+      <div class='line'>i dtír Bhreatan ón bhinn-shluagh:</div>
+      <div class='line'>do laoidh, lá dá mbíonn dá meas,</div>
+      <div class='line'>ní <i>Crádh</i> do <i>Chroidhe</i> fhíor-<i>Eigeas</i>.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='c017'>S.O.N.A.S.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<hr class='c019'>
+<div class='footnote' id='f1'>
+<p class='c001'><span class='label'><a href='#r1'>1</a>.&#160;&#160;</span>Aithris an dán so ar nós filidheachta na sean, ach fuaim
+na Nua-Ghaedhilge ar na foclaibh.</p>
+</div>
+<div class='footnote' id='f2'>
+<p class='c001'><span class='label'><a href='#r2'>2</a>.&#160;&#160;</span>Ionann eos sa Bhreatnais agus <i>nightingale</i> sa Bhéarla.</p>
+</div>
+<div class='footnote' id='f3'>
+<p class='c001'><span class='label'><a href='#r3'>3</a>.&#160;&#160;</span>T. Gwynn Jones, fear atá ar na filidhibh is mó clú sa
+Bhreatain indiu.</p>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_36'>36</span>
+  <h2 class='c013'>DON FHEAR CHÉADNA</h2>
+</div>
+<p class='c014'>AITHRIS AR A NÓS FÉIN</p>
+<div class='lg-container-l c015'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dca">A</span><span class="drop-upper dcsp">sháir-fhir</span> chalma is feardha ag fuiliú lann,</div>
+      <div class='line'>Is d’fhág i gcathaibh gan cheanna na miliúin Ghall!</div>
+      <div class='line'>Cuir lámh chun meamraim, breac é le bior nú peann,</div>
+      <div class='line'>Is árduigh m’aiteas le freagra is fileamhail fonn.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_37'>37</span>
+  <h2 class='c013'><span lang="en">WANDERLUST</span></h2>
+</div>
+<p class='c014'>(Do S F., 4.9.1914)</p>
+<div class='lg-container-l c015'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dcn">N</span><span class="drop-upper dcnsp">í</span> hé Nennius is cás liom, dá ársaidhe a chlú-san,</div>
+      <div class='line'>Ná Gofraidh Fionn O Dálaigh, dhin bárda do mhúineadh,</div>
+      <div class='line'>Ná leathan-hallaí lána, cé breághtha iad ná Lúna,</div>
+      <div class='line'>Ach na bóithre fada bána ’s iad am shámh-tharraing chútha.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>A malairt sin níor bh’fearr liom ach bád seasgair siubhlach,</div>
+      <div class='line'>’S í a léimrigh le fánaidh is lán srotha fúithe;</div>
+      <div class='line'>Eamonn geal bheith láimh linn ’s do lámh-sa dár stiúradh,</div>
+      <div class='line'>’S a chara dhil na n-árann, nár bh’álainn an triúr sinn!</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Mhuise caithimís i dtráth uainn Pokárny ’gus Brúgmann,</div>
+      <div class='line'>’S a leabhair throma ghránna nach fearrde an té sgrúd iad.</div>
+      <div class='line'>Cad é an mhaith a bhfuil i gClár Luirc dé dhántaibh is d’ughdair</div>
+      <div class='line'>Seochas bóithre fada bána nú bád seasgair <a id='siubhlach'></a>siubhlach?</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+
+<div>
+  <span class='pageno' id='Page_38'>38</span>
+  <h2 class='c013'>ÓN MBÉARLA</h2>
+</div>
+<p class='c014'>Fonn: Móirín Ní Chuileannáin</p>
+<div class='lg-container-l c015'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dcb">B</span><span class="drop-upper dcnsp">hí</span> uainín beag ag Máirín,</div>
+      <div class='line in4'>Ba bhreágh flíos mar shneachta ló,</div>
+      <div class='line'>’S gach áit ’na dtéigheadh an bháb mhín</div>
+      <div class='line in4'>Ba ghnáth í ag teacht ’na treó.</div>
+      <div class='line'>Do lean sí isteach sa Chláiste í—</div>
+      <div class='line in4'>Nár dhána í, gan chead ón mBórd?—</div>
+      <div class='line'>Gur sgairt amach ar gháiridhe</div>
+      <div class='line in4'>Gach páistín le gean don spórt.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<p class='c000'>NÓ MAR SEO!</p>
+<div class='lg-container-l c015'>
+  <div class='linegroup'>
+    <div class='group'>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'><span class="drop-cap dcu">U</span><span class="drop-upper dcnsp">anéne</span> la Móiríni lomrad snechtai fair,</div>
+      <div class='line'>cip ed tech hi tégedsi gnáth a petta istaig.</div>
+    </div>
+    <div class='group'>
+      <div class='line'>Téit, ba turus aindligid, nos len isin scoil.</div>
+      <div class='line'>tibis cách íon úanéne tuc don légund toil.</div>
+    </div>
+  </div>
+</div>
+
+<div class='pbb'>
+ <hr class='pb c002'>
+</div>
+<div>
+
+<p class='c000'></p>
+
+</div>
+<div class='transcribers-notes'>
+
+<div class='nf-center-c1'>
+  <div class='nf-center'>
+    <div><span class='xlarge'>Nótai Tras-Scríobhaí</span></div>
+  </div>
+</div>
+
+<p class='c014'>Cuireadh gach na “corrigenda” i an ríomhleabhar seo.</p>
+
+<p class='c001'>Tá ealaín clúdaigh nua le an ríomhleabhar seo tíolactha do an fhearann poiblí.</p>
+
+</div>
+<div style='text-align:center'>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 78815 ***</div>
+</body>
+<!-- created with ppgen.py 3.57i (with regex) on 2026-06-05 10:09:13 GMT -->
+</html>
diff --git a/78815-h/images/cover.jpg b/78815-h/images/cover.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7f37854
--- /dev/null
+++ b/78815-h/images/cover.jpg
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6c72794
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This book, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..333d165
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for eBook #78815
+(https://www.gutenberg.org/ebooks/78815)