diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 4 | ||||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 | ||||
| -rw-r--r-- | old/54175-8.txt | 3922 | ||||
| -rw-r--r-- | old/54175-8.zip | bin | 70105 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/54175-h.zip | bin | 256643 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/54175-h/54175-h.htm | 5140 | ||||
| -rw-r--r-- | old/54175-h/images/book.png | bin | 364 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/54175-h/images/card.png | bin | 249 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/54175-h/images/cover.jpg | bin | 105178 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/54175-h/images/external.png | bin | 172 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/54175-h/images/titlepage.jpg | bin | 67182 -> 0 bytes |
12 files changed, 17 insertions, 9062 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..d7b82bc --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,4 @@ +*.txt text eol=lf +*.htm text eol=lf +*.html text eol=lf +*.md text eol=lf diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..df24039 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #54175 (https://www.gutenberg.org/ebooks/54175) diff --git a/old/54175-8.txt b/old/54175-8.txt deleted file mode 100644 index 8953069..0000000 --- a/old/54175-8.txt +++ /dev/null @@ -1,3922 +0,0 @@ -The Project Gutenberg EBook of Mevr. Warren's Bedrijf, by George Bernard Shaw - -This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with -almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or -re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included -with this eBook or online at www.gutenberg.org/license - - -Title: Mevr. Warren's Bedrijf - -Author: George Bernard Shaw - -Translator: J. A. Simons-Mees - -Release Date: February 16, 2017 [EBook #54175] - -Language: Dutch - -Character set encoding: ISO-8859-1 - -*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MEVR. WARREN'S BEDRIJF *** - - - - -Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed -Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ for Project -Gutenberg. - - - - - - - - - - WERELD BIBLIOTHEEK ONDER - LEIDING·VAN·L. SIMONS - - - GEORGE BERNARD SHAW - - Mevr. WARREN'S BEDRIJF - - VERTAALD DOOR - J. A. SIMONS-MEES - MET INLEIDING VAN L. S. - - - (HET RECHT VAN VERTOONEN VOORBEHOUDEN - VOLGENS DE WET OP HET AUTEURSRECHT) - - - UITGEGEVEN·DOOR·DE MAATSCHAPPIJ·VOOR - GOEDE·EN·GOEDKOOPE LECTUUR--AMSTERDAM - - - - - - - - -INLEIDING. - - -Mevr. Warren's Bedrijf is een vroegere arbeid van Shaw dan het -dit voorjaar gepubliceerde blijspel: Je kunt nooit weten. Het stuk -volgde spoedig op den eersteling, met den zonderlingen titel: Widowers -Houses (letterlijk: Huizen van weduwnaars), en het is uit denzelfden -levenskijk ontstaan. Men zou beiden stukken tot motto kunnen geven: -"Dief en diefjesmaat" of "Oud lood om oud ijzer". De kritikus onzer -maatschappij, de socialist Shaw, gaat erin uit van de bedoeling om -duidelijk te doen blijken, dat het z. i. heelemaal onverschillig -is, hoè men komt aan zgn. onafhankelijke (renteniers)inkomens; dat -de wijze waarop de huisjesmelker en de hoerenwaardin rijk worden, -misschien in graad maar niet in wezen verschilt van de methoden, -waarop de hypotheekhouder, de aandeelhouder, de fabrikant aan hun hooge -dividenden, tantièmes, directeurs-inkomen moeten geraken,--altemaal -toe-eigening van overwaarden, alleen te verkrijgen ten koste van -te hooge huren, te lage loonen, te lange werktijden: uitbuiting -van anderen in het algemeen. Wie daarvan meeprofiteert is precies -even verantwoordelijk als wie directelijk het vuile werk doet. En -de eenige manier om in deze maatschappij zoover mogelijk buiten -die verantwoordelijkheid te blijven, is, zelf hard te werken en -alleen te willen leven van de opbrengst van dien eigen arbeid; niet -van dividenden, en niet in luiheid en niets-doen, in op zichzelf -ontzenuwende en ontaardende weelderigheid. In elk geval komt het er -op aan, dit duidelijk in te zien en zich niet diets te maken dat het -anders is. Een eerlijke schoelje is, als men de keus heeft, altijd -nog verkieslijk boven iemand die zich wijs maakt dat zijn grauwheid -een romantische blankheid vertoont. - - - -Aldus het gezichtspunt, van waaruit Shaw het ook in de fransche -tooneelletterkunde van de tweede helft der 19e eeuw nogal eens graag -behandelde onderwerp aanpakt van een jong mensch, die plotseling -ontdekt dat zijn of haar moeder in nauwe betrekking staat tot den -vulgairen drift. Hij heeft niet, op sentimenteele gronden, de sympathie -voor de moeder zoeken op te wekken; hij is zelfs begonnen met haar meer -dan onsympathiek te maken door haar niet maar als een zelf-overgegevene -te schilderen, maar, erger, als een die jonge vrouwen in de val lokt, -en houdt, en van de opbrengst van hun ontucht mooi weer speelt. Het -ligt nu eenmaal in Shaw's neiging, voor geen uiterste terug te -schrikken, en zijn thesis op den wijdsten grondslag op te bouwen. En -natuurlijk ontkomt hij aldus niet aan het gevaar van te veel te willen -bewijzen en dan toch ten slotte de consequentie van zijn uiterste -niet zelf aan te durven; wèl in zijn uitvoerige voorredenen, maar -niet in zijn stukken zelf. Als hij die voorredenen schrijft, kan hij -zoo vlijmscherp ontleden en conclusies trekken, als zijn toegespitst -vernuft maar veroorloven wil. Doch als auteur kan hij niet werken met -abstracties, en hoe meer hij zijn beeldend dramatiseerend vermogen -ontwikkelde, des te meer moest hij de abstractie loslaten om zijn -menschen in hun verscheidenheid en inconsequenties te teekenen. In -Mevr. Warren is hij losser van het "zelf aan de touwtjes-trekken" -dan in het eerste stuk; men ziet hem wel achter de schermen, maar -zijn figuren hebben toch al veel meer eigen leefkracht en zelf -bewegingsvermogen. En zoo ontschieten ze nogal eens aan de logica van -zijn thesis. Hij kan nu niet meer blind blijven voor de psychologische -waarheid, dat al moge moraliter de mede-genieter mede-aansprakelijk -blijven voor de wijze waarop geld bijeengebracht is, hij of zij, die -het vuile werk zèlf doen, toch anders besmet worden dan wie er vrij -van blijven. Hij leent mevr. Warren en Crofts zijn eigen dialectisch -vernuft en maatschappelijke kritiek, om hùn wijze van geldmakerij te -verdedigen met heel veel kracht en overtuiging, en niet zonder anderen, -die vrij-uit plegen te gaan, te raken. Maar met dat al is Frank, hoewel -een leeglooper en doeniet evengoed als Crofts, ook den schrijver zelf, -heel wat sympathieker dan deze eerste aandeelhouder in mevr. Warren's -huizen; en Vivie mag uit het veld geslagen worden door haar moeders -maatschappelijke logica omtrent hamer of aambeeld, en door Crofts -aanwijzing van haar indirecte mede-plichtigheid, de auteur kan immers -zelf niet nalaten te doen blijken dat deze nuchtere, hard-werkende -jonge vrouw niet van gelijk allooi is geworden als haar moeder en -Crofts, ook al heeft zij haar opvoeding te danken aan op dezelfde -methode verkregen gelden, als hún onguren rijkdom uitmaken. Ondanks al -zijn socialisme is Shaw--hij zegt het zelf in zijn Inleiding tot John -Bull's other Island (Ierland)--een protestantsch-individualist. Zonder -individualiseeringskunst zou hij trouwens geen mensch-teekenaar -kunnen zijn. En zoo worstelen in dit werk zijn levenstheorie en -zijn kunstenaarsdrift voortdurend met elkaar. Het eind is dat de -kunstenaar-individualist overwint. Mevr. Warren wordt, ondanks -haar sterke argumenten, met vriend Crofts aan den dijk gezet; en -Vivie blijft alleen achter om haar eigen redding te bewerken door -harden arbeid, buiten alle romantiek en schoonheidsdrift, die immers -met zinnelijkheid samenhangen en, in leegen rijkdom, tot wellust -vergroeien, ten bate van ondernemingen als van mevr. Warren. - - - -De tweeslachtigheid in dit werk wordt gelukkig goedgemaakt door de zeer -bizondere gaven van den puren dramaschrijver. Shaw teekent raak, slaat -raak, en zoo geeft ook dit stuk, dat in zijn zuiver intellectualisme -bijna alle ontroerend vermogen mist, ons een heel sterke intellectueele -opfrissching. Het is knap gebouwd, en al voelen we in de dominésfiguur -en in Frank's verhouding tot zijn vader de teekening tot overdrijving -overslaan; al raakt Vivie's persoonlijkheid de bevriezings-temperatuur -van het opzettelijk-bedachte, het geheel gaat toch voor ons leven uit -eigen innerlijke kracht, en onder den stuw van mevr. Warrens volbloedig -volkstemperament houdt het ons vast tot het eind. Crofts en Praeddie -zijn allebei prachtig geslaagde figuren, en de tegenstelling van het -cynisme van den éen tot de romantiek van den ander is geen oogenblik -te dik; toont zich zonder opdringerigheid, zooals ook die van Franks -fijnere losbol-gratie tot Croft's innerlijk grove verloopenheid. - - - -De titelkeus is bij vertaalster en mijzelf niet zonder lange overweging -definitief geworden. Mrs. Warrens Profession is zeker letterlijk -Mevr. Warrens Beroep, en in het laatste bedrijf schijnt Vivie voor -Frank en Praed haar moeders qualificatie neer te schrijven. Maar -het Engelsche woord profession heeft precies als ons beroep een -schakeering die het meer toepasselijk maakt op professoren, musici, -leeraren, dan op het hoofd eener vennootschap, zeker van het soort -als de hare. Tusschen Mevr. W's beroep, bedrijf en onderneming hebben -wij ten slot het middelste gekozen. 't Leek juister dan: beroep, -en is korter dan onderneming. En hoe korter een titel, hoe beter. - - -L. S. - - - - - - - - -PERSONEN: - - Mevr. WARREN. - VIVIE, haar dochter. - Dominé GARDNER. - FRANK, zijn zoon. - Jhr. CROFTS. - PRAED, Een architect. - - - - - - - - -EERSTE BEDRIJF. - - -Een zomernamiddag in den tuin van een villa op de oostelijke helling -van een heuvel een weinig ten zuiden van Haslemere in Surrey. Opkijkend -naar den heuvel, ziet men de villa in den linkerhoek van den tuin, met -een rieten dak, 'n overdekten ingang en een groot venster met kleine -ruitjes links van den ingang. Verder naar achteren is eene kleine -vleugel uitgebouwd, die een hoek maakt met den rechterzijmuur. Van -het eind van dien vleugel loopt een heining rechts en links, die den -heelen tuin insluit. Rechts 'n opendraaiend hek. Het veld rijst naar -boven, van het hek af tot aan den horizon. Links tegen de zijbank -van den ingang staan een paar linnen vouwstoelen toegeklapt. Een -damesrijwiel steunt tegen den muur onder 't raam. 'n Beetje naar -rechts een hangmat tusschen twee palen. Een groote linnen parasol -met den stok in den grond weert de zon van de hangmat, waarin een -jong meisje ligt te lezen en aanteekeningen te maken; haar hoofd naar -het huis en haar voeten naar den ingang van 't hek. Voor de hangmat -staat, binnen het bereik van haar hand, 'n gewone keukenstoel met -'n hoop studieboeken en 'n voorraad schrijfpapier er op. - - - -Van achter het huis komt 'n heer over 't veld aanwandelen. Hij is -nauwelijks voorbij den middelbaren leeftijd met het uiterlijk van -een kunstenaar; onconventioneel, maar keurig gekleed. Glad gezicht -met uitzondering van een snor, 'n levendig en gevoelig gelaat, -zeer vriendelijke en hoffelijke manieren. Zijn haar is zij-achtig -zwart met wat grauwe lokken er tusschen; zijne wenkbrauwen zijn wit, -zijn snor is zwart. Hij is niet zeker van z'n weg, kijkt over 't hek, -monstert de plek en krijgt dan het jonge meisje in het oog. - - -DE HEER (z'n hoed afnemend). Neemt u me niet kwalijk.--Kunt u me ook -terecht wijzen naar de villa van mevrouw Alison? - -DE JONGE DAME (opkijkend van haar boek). Dat is hier. (Zij hervat -haar lectuur). - -DE HEER. Och kom! Mag ik dan ook vragen ... bent u misschien juffrouw -Vivie Warren? - -DE JONGE DAME (kortaf, terwijl zij zich omkeert op haar elboog om -hem eens goed te bekijken). Ja. - -DE HEER (wat uit 't veld geslagen, op verzoenenden toon). Ik ben -bang, dat ik wat indringerig lijk.-- M'n naam is Praed. (Vivie gooit -dadelijk haar boek op den stoel en komt uit de hangmat). O, laat ik -u alsjeblieft niet storen. - -VIVIE (gaat met groote stappen naar 't hek en opent 't voor hem). Kom -binnen, mijnheer Praed. (Hij komt binnen). Blij u te zien. - - -Zij strekt haar hand uit en neemt de zijne beet met 'n beslisten, -vasten greep. Zij is een aantrekkelijk exemplaar van de -verstandige, knappe, goed ontwikkelde jonge Engelsche vrouw van -de middenklasse. Leeftijd: 22 jaar. Vlug, sterk, zelfbewust, vol -zelfvertrouwen. Eenvoudig praktisch gekleed, maar niet burgerlijk -of nonchalant. Draagt 'n chatelaine aan haar ceintuur, waaraan onder -meer afhangen 'n vul-penhouder en vouwbeen. - - -PRAED. Heel vriendelijk van u, juffrouw Warren. (Zij sluit 't hek met -een krachtigen duw; hij komt nader tot in 't midden van den tuin, -terwijl hij z'n vingers, die wat verdoofd zijn geworden door haar -begroeting, heen en weer beweegt). Is uw moeder al gekomen? - -VIVIE (haastig, blijkbaar de lucht krijgend van 'n overval). Kòmt die? - -PRAED (verwonderd). Verwachtte u ons dan niet? - -VIVIE. Nee. - -PRAED. Lieve hemel, dan hoop ik maar niet, dat ik me in den dag heb -vergist. Dat zou net iets voor mij zijn, weet u. Uw moeder maakte -'t plan, dat zij van Londen zou komen en ik van Horsham om hier aan -u voorgesteld te worden. - -VIVIE (in 't geheel niet in haar schik). Heeft ze dat gedaan? Zoo. M'n -moeder heeft 'n hebbelijkheid om me te verrassen--ik vermoed om te zien -hoe ik me gedraag, als zij er niet is.--Ik denk, dat ik m'n moeder een -dezer dagen eens geweldig zal verrassen, als zij plannen maakt, die -mij raken, zonder me van te voren te raadplegen.--Zij is nièt gekomen. - -PRAED (verlegen). Dat spijt me waarlijk heel erg. - -VIVIE (haar misnoegen van zich afgooiend). 't Is in ieder geval ùw -schuld niet, mijnheer Praed. En ik ben heel blij dat u gekomen bent, -geloof me. U bent de eenige van al m'n moeders vrienden, met wien ik -haar verzocht heb me in kennis te brengen. - -PRAED (opgelucht en verheugd). Wel, dat is werkelijk heel lief van u, -juffrouw Warren. - -VIVIE. Wilt u binnen komen? Of zit u liever buiten te praten? - -PRAED. Me dunkt, dat 't hier plezieriger is, dunkt u ook niet? - -VIVIE. Dan zal ik een stoel voor u krijgen. (Zij gaat naar den ingang -van 't huis om 'n tuinstoel te halen). - -PRAED. O pardon. (Hij vat den stoel beet). - -VIVIE (laat hem den stoel nemen). Pas op uw vingers. Ze zijn -verraderlijk die stoelen. (Zij gaat naar den stoel waarop haar boeken -liggen, smijt die in de hangmat en brengt den stoel met een zwaai -naar voren). - -PRAED (die zijn stoel juist uit elkaar heeft genomen). Toe, laat u -mij dezen stoel nemen. Ik hoû van harde stoelen. - -VIVIE. Ik ook (zij gaat zitten). Ga zitten, mijnheer Praed. (Zij -zegt dit met vriendelijke beslistheid, daar zijn bezorgdheid om haar -aangenaam te zijn, haar blijkbaar treft als 'n teeken van zwakheid -van karakter). - -PRAED. Maar--zouden we eigenlijk niet liever naar 't station gaan om -uw moeder af te halen? - -VIVIE (koel). Waarom? Zij weet den weg. (Praed aarzelt en gaat dan -zitten, wat uit 't veld geslagen). Ziet u, u bent juist zooals ik me -had voorgesteld. Ik hoop, dat u geneigd bent vrienden met me te worden. - -PRAED (weer stralend). Dank u, m'n lieve juffrouw Warren. Dank u -wel.--M'n hemel, ik ben zoo blij dat uw moeder u niet bedorven heeft. - -VIVIE. Hoe zoo? - -PRAED. Wel, door u conventioneel te maken. U moet weten, juffrouw -Warren, ik ben 'n geboren anarchist. Ik haat gezag. Dat bederft -de verhouding zoo tusschen ouders en kinderen,--zelfs die tusschen -moeder en dochter. En nu ben ik altijd bang geweest, dat uw moeder -al haar gezag zou aanwenden om ù conventioneel te maken. 't Is zoo -'n verlichting om te merken, dat zij 't niet gedaan heeft. - -VIVIE. Zoo! Heb ik me dan ònconventioneel gedragen? - -PRAED. O nee, in 't geheel niet. Tenminste niet conventioneel -onconventioneel, begrijpt u? (Zij knikt. Hij gaat verder, joviaal -losbarstend). Maar 't was zoo allerliefst van u om te zeggen, dat -u vrienden met me hoopte te worden. Jullie moderne vrouwen bent -werkelijk verrukkelijk! - -VIVIE (twijfelend). Zoo?--(Zij observeert hem met 'n begin van -teleurstelling over zijn verstand en karakter). - -PRAED. Toen ik zoo oud was als u, waren jonge mannen en -jonge meisjes eenvoudig bang voor elkaar. Er bestond geen -kameraadschappelijkheid,--niets echts.--Alleen hoffelijkheid, -nagevolgd uit romans en zoo vulgair en gekunsteld mogelijk. Maagdelijke -teruggetrokkenheid, mannelijke ridderlijkheid!--altijd neen zeggen -als er ja bedoeld werd!--eenvoudig een hel voor eerlijke en schuchtere -zielen. - -VIVIE. Ja, ik kan me voorstellen, dat er heel wat tijd verknoeid moet -zijn geworden, vooral die van de vrouwen. - -PRAED. O, verspilling van 't heele leven, letterlijk van alles!--Maar -we gaan vooruit!--U moet weten, ik ben bepaald opgewonden geweest -door 't vooruitzicht van u te ontmoeten na uw schitterend succes in -Cambridge, iets ongehoords in mijn tijd. 't Was prachtig dat u den -derden prijs in wiskunde gehaald hebt. Dat is juist de goede prijs, -weet u. Want de eerste prijswinner is altijd 'n droomerige, ziekelijke -kerel, in wien de ambitie haast tot manie is geworden. - -VIVIE. 't Betaalt niet. Ik zou 't niet wèèr doen voor hetzelfde geld. - -PRAED (verstijfd van verbazing). Voor 't geld!? - -VIVIE. Ik heb 't gedaan voor 50 pond. U weet misschien niet hoe dat -zat. Mevrouw Latham, m'n onderwijzeres, had m'n moeder verteld, dat -ik me in wiskunde zou kunnen onderscheiden, als ik er ernstig voor -ging werken. De kranten waren toen juist vol van Philippine Summers, -die bij 't vergelijkend examen den eersten prijswinner verslagen -had,--u herinnert u dat wel,--en m'n moeder wou toen niets liever, -dan dat ik 't zelfde zou doen. Ik zei haar vierkant, dat 't voor mij -'t blokken niet waard was, omdat ik niet in 't onderwijs zou gaan. Maar -ik stelde haar voor om, voor 50 pond, een vierden prijs of zoo iets te -halen. Daar ging ze, na wat gemopper, op in, en ik was tenslotte beter -dan m'n woord.--Maar ik zou 't niet wèèr er voor doen.--Tweehonderd -pond had 't minstens moeten zijn. - -PRAED (erg ontgoocheld). Heere bewaar me! Dat is een erg practische -opvatting! - -VIVIE. Had u verwacht me ònpractisch te vinden? - -PRAED. Nee, nee.--Maar me dunkt dat 't practisch zou zijn om niet -alleen in aanmerking te nemen het werk dat zoo'n prijs je kost, -maar ook de ontwikkeling, die 't aanbrengt. - -VIVIE. Ontwikkeling! M'n goeie mijnheer Praed, weet u wat zoo'n -examen in wiskunde beteekent? Dat beteekent blokken, blokken, -blokken, van zes tot acht uur daags in mathematiek en niets als -mathematiek.--'t Heet, dat ik ingewijd ben in de wetenschap, maar -in werkelijkheid weet ik niets behalve de wiskunde, die er aan -vast zit. Ik kan berekeningen maken voor ingenieurs, electriciens, -assurantie-maatschappijen enz.,--maar ik weet zoo goed als niets van -de dingen zelf,--van techniek of natuurkunde. Ik kan zelfs niet eens -goed rekenen.--Behalve wiskunde, lawntennis, eten, slapen, fietsen en -wandelen, ben ik een oneindig meer onwetende barbaar, dan eenige vrouw, -die nièt voor die examens gewerkt heeft, mogelijkerwijs maar zijn kan. - -PRAED (verontwaardigd). Wat 'n afschuwelijk slecht, verachtelijk -systeem! Ik wist 't wel! Ik heb dadelijk gevoeld dat 't alles wat -vrouwelijkheid zoo bekoorlijk maakt, moet vernietigen. - -VIVIE. O, wat dàt betreft, kom ik er niet tegen op.--Ik zal er in -ieder geval goed partij van trekken, dat beloof ik u. - -PRAED. Poeh!--Op wat voor manier? - -VIVIE. Ik ga een paar kamers nemen in de city en me vestigen als -wiskunstig adviseur voor maatschappijen. Onder dien titel doe ik dan -meteen wat zaakwaarnemerij met een oogje op de beurs. Ik ben hier ook -alleen gekomen om een beetje wet te studeeren,--niet voor een vacantie, -zooals m'n moeder gelooft. Ik haat vacanties. - -PRAED. Hè, u maakt me koud! Verlangt u dan naar geen romantiek, -geen schoonheid in uw leven? - -VIVIE. Noch 't een noch 't ander, dat verzeker ik u. - -PRAED. Dat kunt u niet meenen. - -VIVIE. Zeker meen ik het. Ik hoû van werken en van er voor betaald te -worden. Als ik moe ben van m'n werk, dan hoû ik van een makkelijken -stoel, een sigaar en wat whisky en van 'n roman met een boeiend -detective-verhaal er in. - -PRAED (in 'n woede van afkeuring). Dat geloof ik niet. Ik -ben 'n artiest, en ik kàn 't niet gelooven. Ik weiger 't te -gelooven. (Enthousiast) O, m'n beste juffrouw Warren, u hebt er nog -geen begrip van, wat een wonderbare wereld de kunst voor u kan openen. - -VIVIE. Ja, dat heb ik wel. Verleden jaar Mei heb ik zes weken in -Londen doorgebracht bij Honoria Fraser. Mama dacht, dat we er alles -gingen zien, maar feitelijk was ik iederen dag op Honoria's kantoor -in Chancery Lane, waar ik werkte aan wiskunstige berekeningen en haar -hielp zoo goed als 'n groen als ik dat doen kon.--'s Avonds rookten -en praatten we, en we droomden er nooit van om uit te gaan, behalve -om wat beweging te nemen. En nooit heb ik m'n leven meer genoten dan -toen.--Ik betaalde al m'n uitgaven en werd, zonder eenig leergeld, -in de zaken ingewijd--op den koop toe. - -PRAED. Maar bij m'n ziel en m'n zaligheid, juffrouw Warren, noemt u -dat: u op de hoogte stellen van kunst? - -VIVIE. Wacht even. Dat was 't begin niet. Ik ging naar Londen toe, -naar aanleiding van 'n invitatie van 'n paar artistieke menschen -uit de Fitzjohn's Avenue; één van de meisjes is 'n kameraad van -me uit Newnham. Die namen me toen naar de National Gallery, naar de -opera en naar 'n concert, waar 't orkest den heelen avond Beethoven, -Wagner en zoo al meer speelde. Ik zou datzelfde niet nog eens willen -doormaken, al bood u me ook ik weèt niet wàt er voor aan. Ik verdroeg -'t uit beleefdheid tot den derden dag toe, maar toen zei ik botweg, -dat ik 't niet meer uit kon houden en ging naar Chancery Lane.--Nu -kent u dus het soort van door en door verrukkelijk moderne jonge dame, -die ik ben.--Hoe denkt u nu dat ik met m'n moeder op zal schieten? - -PRAED (ontdaan). Wel.... è.... ik hoop.... è.... - -VIVIE. 't Is niet zoozeer wat u hoopt, maar wel wat u gelooft, dat -ik wil weten. - -PRAED. Wel, ronduit gezegd, ik ben bang, dat uw moeder wat -teleurgesteld zal wezen. Niet wegens eenige tekortkomingen van uw kant, -dàt meen ik niet, maar.... u bent zoo verschillend van haar ideaal. - -VIVIE. Wàt is dan haar ideaal? - -PRAED. Wel, u zult al eens opgemerkt hebben, juffrouw Warren, dat de -menschen, die ontevreden zijn over hun eigen opvoeding, gewoonlijk -gelooven, dat de wereld pas goed zou worden, als iedereen heel anders -werd opgevoed! Nu is uw moeders leven.... è.... Ik vermoed, dat u -wel weet.... - -VIVIE. Ik weet niets. (Praed is geweldig ontdaan; zijn ontsteltenis -neemt toe als zij voortgaat). Daarin zit juist de moeielijkheid. U -vergeet, mijnheer Praed, dat ik m'n moeder haast niet ken. Van kind -af heb ik in Engeland gewoond, op school of op kostschool, of bij -menschen, die betaald werden om voor me te zorgen. Ik ben m'n heele -leven uitbesteed geweest; en m'n moeder heeft in Brussel en Weenen -gewoond en me nooit bij haar laten komen. Ik zie haar alleen als zij -voor 'n paar dagen overkomt. Ik beklaag me niet; ik heb 'n goeien tijd -gehad, want de menschen zijn heel lief voor me geweest en er was altijd -overvloed van geld om alles makkelijk te maken. Maar beeld u niet in, -dat ik ièts van m'n moeder afweet. Ik weet veel minder dan u. - -PRAED (heel weinig op z'n gemak). In dat geval.... (hij houdt op, -geheel in de war. Dan, met 'n gedwongen poging tot vroolijkheid). Maar -kom, wat 'n onzin praten we! Natuurlijk zult u en uw moeder uitstekend -samen opschieten. (Hij staat op en kijkt naar 't uitzicht). Wat -'n allerliefst plekje is het hier! - -VIVIE (koel). Als u denkt, dat u iets anders doet dan m'n ergste -vermoedens bevestigen door op eens van onderwerp te veranderen, -dan houdt u me wel voor 'n veel grooter domkop dan ik hoop te zijn. - -PRAED. Uw ergste vermoedens! O zegt u dat niet, toe nee. - -VIVIE. Waarom verdraagt m'n moeders leven geen bespreking? - -PRAED. Wel, denk eens 'n oogenblik na, juffrouw Warren. 't Is immers -natuurlijk, dat ik 'n zekeren schroom moet voelen, om met de dochter -van 'n oude vriendin stilletjes over haar moeder te praten.... U zult -ruimschoots gelegenheid hebben er met haarzelf over te spreken, als -zij hier is (bezorgd). Ik begrijp niet, waardoor zij opgehouden wordt. - -VIVIE. Nee; zij zal er evenmin over praten (opstaande). Intusschen, -ik zal er niet bij u op aandringen. Onthoud alleen dit mijnheer Praed: -ik heb 'n sterk vermoeden, dat zij en ik het duchtig aan den stok -zullen krijgen, wanneer zij hoort van m'n Chancery Lane plan. - -PRAED (droevig). Daar ben ik ook bang voor. - -VIVIE. Ik zal het winnen, omdat ik niets anders noodig heb dan m'n -reiskosten naar Londen, om daar morgen al m'n brood te gaan verdienen -door te duivelstoejagen voor Honoria. Daarenboven heb ik niets geheim -te houden en zij blijkbaar wèl. En ik zal van dàt voordeel over haar -zoo noodig ook gebruik maken. - -PRAED (erg gechoqueerd). O nee, als 't u blieft niet. Zòò iets kunt -u niet doen. - -VIVIE. Zeg me dan waarom niet. - -PRAED. Dat kàn ik werkelijk niet. Ik doe 'n beroep op uw -fijngevoeligheid. (Zij glimlacht om z'n sentimentaliteit) U zoudt -daarenboven ook te veel kunnen wagen. Uw moeder is niet iemand, -die met zich spelen laat, wanneer zij boos is. - -VIVIE. U kunt mij niet bang maken, mijnheer Praed. Tijdens die ééne -maand in Chancery Lane heb ík gelegenheid gehad om te zien, wat 'n paar -vrouwen van 't slag van m'n moeder waard waren, die Honoria kwamen -consulteeren. U kunt er van op aan, dat ik winnen zal. Maar als ik -er in m'n onwetendheid harder op los sla, dan noodig is, vergeet dan -niet, dat ú vergeten hebt me nader in te lichten. En laten we nu van -'t onderwerp afstappen. (Zij neemt den stoel en plaatst dien weer -bij de hangmat met denzelfden krachtigen zwaai als te voren). - -PRAED ('n wanhopig besluit nemend). Een paar woorden nog, juffrouw -Warren. Ik deed beter met u te zeggen.... 't is heel moeielijk, -maar.... - - -(Mevrouw Warren en Jonkheer George Crofts komen aan bij het -hek. Mevrouw Warren is 'n vrouw van tusschen de 40 en 50; knap -van uiterlijk, opzichtig gekleed met een veelkleurigen hoed en 'n -dito blouse, nauw aansluitend over haar buste en geflankeerd door -modieuse mouwen. Nogal bedorven en bevelend, maar over 't geheel een -opgewekte en tamelijk presentabele koppelaarster van 'n vrouw. Crofts -is 'n lange, forsch gebouwde man van ongeveer 50, modieus en jeugdig -gekleed. Heeft 'n dun, scherp neusgeluid, zooals niet van z'n krachtig -lichaam verwacht zou worden. Gladgeschoren bulldogkaken, groote, -platte ooren en 'n dikke nek; een heerachtige combinatie van de -brutaalste typen van 'n stadsmensch, sportman en doordraaier). - - -VIVIE. Daar zijn ze. (Gaat naar hen toe, als ze binnenkomen), Hoe gaat -'t ouwe vrouw? Mijnheer Praed heeft hier al 'n half uur op u gewacht. - -MEVR. WARREN. Ja, als je gewacht hebt, Praeddie, dan is 't je -eigen schuld. Ik dacht, dat je zoo snugger zou geweest zijn, om te -bedenken, dat ik met den trein van 3.10 zou komen. Vivie, zet je -hoed op lieverd, je verbrandt anders zoo.--O, ik vergat nog je voor -te stellen. Jhr. George Crofts,--m'n kleine Vivie. (Crofts gaat naar -Vivie toe met zijn meest hoffelijk air. Zij knikt, maar maakt geen -beweging om hem 'n hand te geven). - -CROFTS. Mag ik de hand drukken van 'n jonge dame, die ik al lang bij -reputatie gekend heb als de dochter van een van m'n oudste vrienden? - -VIVIE (die hem scherp heeft opgenomen). Als u wilt. (Zij neemt zijn -weder aangeboden hand en geeft die 'n kneep, die hem z'n oogen doet -opensperren. Draait zich dan om en zegt tot haar moeder) Wilt u -binnen komen of zal ik nog een paar stoelen krijgen? (Zij gaat naar -den ingang voor de stoelen). - -MEVR. WARREN. Wel George, hoe vindt je haar nu? - -CROFTS (bedrukt). Zij heeft kracht in d'r handen.--Heb jij haar een -hand gegeven, Praed? - -PRAED. 't Zal straks wel overgaan. - -CROFTS. Dat hoop ik. (Vivie verschijnt weer met twee stoelen. Hij -snelt toe om haar te helpen). Permitteert u me. - -MEVR. WARREN (beschermend). Laat Jhr. Crofts je helpen, kindlief. - -VIVIE (de stoelen bijna in z'n armen smijtend). Daar dan. (Zij slaat -haar handen af en wendt zich tot mevrouw Warren). U wilt zeker wel -thee hebben, niet? - -MEVR. WARREN (gaat op Praeds stoel zitten en bewaait zichzelf). Ja, -ik smacht naar een druppel drinken. - -VIVIE. Ik zal er voor zorgen. (Zij gaat de villa binnen. Jhr. Crofts -is er intusschen in geslaagd om 'n stoel uit elkaar te vouwen en -zet die naast Mevr. Warren aan haar linkerkant. Hij gooit den andere -op het gras en gaat zitten,--terwijl hij er wat terneergeslagen en -onnoozel uitziet,--met den knop van z'n stok in z'n mond. Praed, -nog steeds niet op z'n gemak, scharrelt onrustig, rechts van hen, -heen en weer door den tuin). - -MEVR. WARREN (tot Praed, terwijl zij naar Crofts kijkt). Kijk eens naar -hem, Praeddie; ziet-ie er niet vroolijk uit? Daar heeft-ie me nou drie -jaar lang het hoofd gek gemaakt om dat kind van me te mogen zien. En -nou ik 't gedaan heb, is-ie heelemaal van streek (levendig). Kom, -zit rechtop, George en neem die stok uit je mond. (Hij gehoorzaamt -knorrig). - -PRAED. Ik geloof, zie je--je moet me niet kwalijk nemen als ik 't -zeg--dat wij ons àf moeten wennen, om aan Vivie te denken als aan -'n klein meisje. Ze heeft zich werkelijk onderscheiden en, ik ben -niet zeker na hetgeen ik van haar gezien heb, dat ze niet ouder is -dan een van ons allen. - -MEVR. WARREN (grootelijks geamuseerd). Hoor je hem, George! Ouder dan -een van ons allen! Wel, wel, ze heeft je aardig weten te overduvelen -met het besef van haar eigen gewichtigheid. - -PRAED. Jonge menschen zijn er bizonder gevoelig voor om op die manier -behandeld te worden. - -MEVR. WARREN. Ja, en daarom moet al die nonsens er maar eens bij jonge -menschen uitgetrommeld worden en nog 'n boel meer daarenboven. Bemoei -jij er je niet mee, Praeddie. Ik weet hoe ik met m'n eigen kind moet -omgaan, zoo goed als jij. - -(Ernstig hoofdschuddend, wandelt Praed den tuin in, met z'n handen -achter op z'n rug. Mevr. Warren doet of ze lacht, maar kijkt hem na -met zichtbare bezorgdheid, dan fluistert ze tegen Crofts) Wat is er -aan de hand met hem? Waarom vat hij dat nou zoo op? - -CROFTS (knorrig). Je bent bang voor Praed. - -MEVR. WARREN. Wat? Ik?--Bang voor goeie, ouwe Praeddie?--'n Vlieg -zou niet eens bang voor hem zijn. - -CROFTS. Jij bent bang voor hem. - -MEVR. WARREN (boos). Ik verzoek je je met je eigen zaken te bemoeien -en niet je kwaaie humeur op mìj te luchten. Ik ben in ieder geval -niet bang voor jóu. Als jij jezelf niet aangenamer weet te maken, -ga dan liever naar huis toe. (Zij staat op en terwijl ze hem haar -rug toedraait, staat ze ineens van aangezicht tot aangezicht met -Praed). Kom, Praeddie, ik weet, dat 't alleen je goedhartigheid is. Je -bent bang, dat ik haar te hard aan zal pakken. - -PRAED. M'n beste Kitty, je denkt dat ik beleedigd ben, maar heusch, -dat is zoo niet. Je weet, dat ik dikwijls dingen oplet, die jou -ontsnappen. En hoewel je nooit m'n raad opvolgt, moet je soms later -wel eens toegeven, dat je 't wèl hadt moeten doen. - -MEVR. WARREN. Wel, en wat let je dan nou op? - -PRAED. Alleen maar, dat Vivie 'n volwassen vrouw is. Ik smeek je Kitty, -behandel haar met alle respect. - -MEVR. WARREN (met echte verbazing). Respect! M'n eigen dochter met -respect behandelen! Wat nog meer, asjeblieft! - -VIVIE (verschijnt aan de deur van de woning en roept tot -Mevr. Warren). Moeder, wil u ook naar m'n kamer komen en uw hoed -afzetten voor de thee? - -MEVR. WARREN. Ja lieverd. (Zij lacht toegevend tegen Praed en tikt -hem op z'n wang als ze langs hem heen gaat op weg naar den ingang. Zij -volgt Vivie naar binnen). - -CROFTS (haastig). Zeg, Praed. - -PRAED. Ja. - -CROFTS. Ik moetje nogal 'n eigenaardige vraag doen. - -PRAED. Ga je gang. (Hij neemt mevr. Warren's stoel en gaat vlak naast -Crofts zitten). - -CROFTS. Juist; ze mochten ons eens hooren, door 't raam heen.--Zeg -eens, heeft Kitty je ooit verteld wie de vader is van dat meisje? - -PRAED. Nooit. - -CROFTS. Heb je eenig vermoeden, wie 't zijn kan? - -PRAED. In 't minst niet. - -CROFTS (gelooft hem niet). Ik begrijp natuurlijk, dat jij je misschien -verplicht kunt voelen om niets te zeggen, als zij je wat verteld -had. Maar 't is heel onaangenaam om in onzekerheid te blijven, juist -nu we 't meisje iederen dag zullen ontmoeten. Je weet niet precies -hoe je tegenover haar staat. - -PRAED. Wat maakt dat voor onderscheid? We nemen haar voor wat ze zelf -waard is. Wat komt 't er op aan wie haar vader was? - -CROFTS (wantrouwend). Dus je weet wie 't was? - -PRAED (even uit z'n humeur). Ik zei je toch van niet. Heb je dat -niet gehoord? - -CROFTS. Kijk eens hier, Praed. Ik vraag 't je als 'n bizondere gunst: -als je 't wèèt (beweging van protest van Praed).--Ik zeg alleen, als je -'t weet, stel me dan tenminste gerust. De zaak is, dat ik me tot haar -aangetrokken voel. O, maak je niet benauwd. 't Is 'n heel onschuldig -gevoel, dat is 't juist wat me in de war brengt.--Heere bewaar me, -voor zoover ik weet, kan ik wel haar vader zijn. - -PRAED. Jij! Onmogelijk! Welnee, onzin! - -CROFTS (hem slim trachtend te vangen). Weet je dan, dat ik 't nièt ben? - -PRAED. Ik weet er niets van, zeg ik je, zoo min als jij. Maar werkelijk -Crofts--dàt is buiten de kwestie. Er is niet de minste gelijkenis. - -CROFTS. Wat dat betreft, is er geen gelijkenis tusschen haar en haar -moeder, voor zoover ik zien kan. Ik veronderstel, dat ze niet jouw -dochter is, hè? - -PRAED (verneemt die vraag met 'n verontwaardigden blik; dan herstelt -hij zich met geweld en zegt zacht en ernstig). Hoor eens, m'n beste -Crofts. Met dien kant van mevrouw Warrens leven heb ik niets te maken -en nooit te maken gehad. Zij heeft er mij nooit over gesproken en -natuurlijk heb ik 't haàr niet gedaan. Je kieschheid zal je vertellen, -dat 'n knappe vrouw behoefte heeft aan 'n paar vrienden, die, wel -... waarmee ze niet op dièn voet staat. Haar eigen schoonheid zou -'n echte last voor haar worden, als zij er niet nu en dan eens aan -ontkomen kon. Waarschijnlijk ben jij veel vertrouwelijker met Kitty -dan ik. Je kunt haar dus stellig zelf die vraag doen. - -CROFTS (staat ongeduldig op). Ik hèb 't haar gevraagd,--dikwijls -genoeg. Maar zij staat er zòò op om 't kind heelemaal voor zich te -houden, dat ze, als ze kon, zelfs zou loochenen, dat 't ooit 'n vader -gehad heeft.--Nee, uit haàr is niets te halen, niks geloofwaardigs -tenminste.--Ik voel er me niks op m'n gemak over, Praed. - -PRAED. Wel, daar je in ieder geval oud genoeg bent om haar vader te -zijn, kunnen we samen hièrin overeenkomen, om juffrouw Vivie vaderlijk -te behandelen, als 'n meisje, dat we moeten helpen en beschermen. En -dàt te meer, omdat haar werkelijke vader, wie die dan geweest mag zijn, -waarschijnlijk 'n schurk was. Wat denk jij hiervan? - -CROFTS (nijdig). Ik ben niet ouder dan jij, als je daàrop doelt. - -PRAED. Dat ben je wel, ouwe jongen. Jij bent oud geboren. Ik ben -jong geboren. Ik heb 't nooit zoover kunnen brengen in m'n leven, -om het zelfvertrouwen te krijgen van 'n volwassen man. - -MEVR. WARREN (roept van 't huis uit). Praed...die! George!... -Thee...e...ee! - -CROFTS (haastig). Ze roept ons.--(Hij snelt naar binnen. Praed -schudt ongerust 't hoofd en wil langzaam volgen, als hij begroet -wordt door 'n jongen man, die juist op 't veld verscheen, en -naar 't hek toekomt. Hij is 'n aardige, knappe, smaakvol gekleede -absolute-deugniet-van-'n-jongen, van even 20 jaar, met 'n allerliefste -stem en grappige, familjare manieren. Hij draagt 'n klein jachtgeweer). - -DE JONGE MAN. Allo! Praed! - -PRAED. Wat! Frank Gardner! (Frank komt binnen en schudt hem hartelijk -de hand). Wat ter wereld voer jij hier uit? - -FRANK. Ik ben bij m'n vader. - -PRAED. De romeinsche vader? - -FRANK (knikkend). Die is dominé hier.--Ik woon dezen zomer bij m'n -familie,--uit zuinigheid. De zaken zijn in Juli tot 'n crisis gekomen, -toen moest de romeinsche vader opdokken.--Hij is daardoor absoluut -blut, net als ik.--Wat haal jij uit in deze buurt? Ken je hier de -menschen? - -PRAED. Ja. Ik breng den dag door bij 'n zekere juffrouw Warren. - -FRANK (enthousiast). Wat! Ken je Vivie? Is ze geen leuke meid? Ik leer -haar schieten, weet je (hij toont hem z'n geweer). Ik ben blij, dat zij -jou kent. Jij bent juist 't soort van man, dien ze kennen moet. (Hij -glimlacht en laat z'n welluidende stem zingend de hoogte ingaan, -als hij uitroept). 't Is allemachtig leuk, je hier te ontmoeten, -Praed,--vind je ook niet? - -PRAED. Ik ben 'n oude vriend van haar moeder. Mevrouw Warren liet me -hierheen komen om kennis te maken met haar dochter. - -FRANK. Haar moeder! Is diè hier? - -PRAED. Ja, daarbinnen voor de thee.... - -MEVR. WARREN (roepend van huis uit). Praeddie..ie..ie..ie..! De -tulband wordt koud. - -PRAED (roepend). Ja mevrouw Warren. Dadelijk. Ik heb hier juist -'n vriend ontmoet. - -MEVR. WARREN. 'n Wat? - -PRAED (harder). Een vriend. - -MEVR. WARREN. Breng hem binnen. - -PRAED. Goed (tot Frank). Neem je de invitatie aan? - -FRANK (ongeloovig, maar geweldig geamuseerd). Is dàt Vivie's moeder? - -PRAED. Ja. - -FRANK. Allemachtig! wat 'n grap! Denk je, dat ik in haar smaak -zal vallen? - -PRAED. Ik twijfel niet of je zult jezelf, zooals gewoonlijk, aangenaam -weten te maken. Kom mee en doe je best (gaat naar 't huis toe). - -FRANK. Wacht even (ernstig). Ik moet je iets in vertrouwen vertellen. - -PRAED. Nee, asjeblieft niet. 't Zal zeker weer 'n nieuwe dwaasheid -zijn, zooals toen met die buffetjuffrouw van Redhill. - -FRANK. 't Is veel ernstiger dan toen.--Zei je, dat je Vivie nu voor -'t eerst ontmoet hebt? - -PRAED. Ja. - -FRANK (verward). Dan kun je je ook geen idee maken wat voor meisje 't -is. Wat 'n karakter! Wat 'n verstand! En haar knapheid! Goeie genade, -Praed, ik kan je verzèkeren, dat zij knap is! En daarbij het liefste -hartje dat je... - -CROFTS (steekt z'n hoofd uit 't raam). Zeg Praed, wat voer je uit? Kom -dan toch (hij verdwijnt). - -FRANK. Allo! Net 't soort van kerel, die 'n prijs kon winnen op -'n hondententoonstelling, niet? Wie is dat? - -PRAED. Jhr. George Crofts, 'n oud vriend van mevrouw Warren. Ik geloof -dat we beter doen met naar binnen te gaan. (Op hun weg naar den ingang -worden ze opgehouden door 'n roep van 't hek af. Zich omkeerend zien ze -'n ouden dominé er overheen kijken). - -DE DOMINÉ (roepend). Frank! - -FRANK. Allo! (tot Praed). De romeinsche vader! (Tot den dominé) -Jawel oude heer, dadelijk. (tot Praed) Zeg, Praed, ga jij maar thee -drinken. Ik kom direct bij je. - -PRAED. Best. (Hij neemt z'n hoed af voor den dominé, die den groet -koeltjes van uit de verte beantwoordt. Praed gaat 't huis binnen. De -dominé blijft stijf staan buiten 't hek, met z'n handen er boven op.) - - -De wel eerwaarde Samuel Gardner, een dominé van de staatskerk, is over -de 50. Hij is 'n pretentieus, winderig, lawaaiig mensch, die zich op -hopelooze wijze tracht te doen gelden als vader en als geestelijke, -zonder in staat te zijn om in één van die twee kwaliteiten respect -in te boezemen. - - -DOMINÉ. Wel, jongmensch. Mag ik vragen wie je vrienden hier zijn? - -FRANK. O, dat is in orde, oude heer. Kom binnen. - -DOMINÉ. Nee seigneur. Niet vòòr ik weet wiens tuin ik binnenkom. - -FRANK. Da's in orde. 't Is de tuin van juffrouw Warren. - -DOMINÉ. Die heb ik niet in de kerk gezien, sinds ze hier is. - -FRANK. Natuurlijk niet. Ze heeft 'n derden prijs gehaald in -wiskunde;--is allemachtig geleerd. Ze heeft 't verder gebracht dan -jij. Waarom zou ze dan naar jouw gepreek komen luisteren? - -DOMINÉ. Wees niet oneerbiedig, jongmensch. - -FRANK. O! komt er niet op aan: niemand hoort ons. Kom binnen! (hij -opent 't hek, op ongegeneerde wijze z'n vader met zich meetrekkend, -den tuin in). Ik zal je aan haar voorstellen. We schieten kranig -samen op; ze is allerliefst. Herinner je je nog den raad, dien je me -verleden Juli gegeven hebt, oude heer? - -DOMINÉ (streng). Ja. Ik raadde je aan om je luiheid en onbezonnenheid -te overwinnen en je in te werken in het een of ander eervol beroep -en te trachten om daàrvan te leven, in plaats van mijn geld. - -FRANK. Nee, dàt heb je naderhand bedacht. Wat je eigenlijk zei, was, -dat ik, omdat ik geen hersenen en geen geld heb, beter zou doen met -partij te trekken van m'n knappe uiterlijk, door iemand te trouwen -met allebei. Wel, kijk nou eens, juffrouw Warren heeft verstand,--dàt -kun je niet loochenen. - -DOMINÉ. Verstand is niet alles. - -FRANK. Nee natuurlijk niet, er is geld ook noodig. - -DOMINÉ (hem op strengen toon onderbrekend). Ik dacht niet aan geld. Ik -meende hoogere dingen,--'n maatschappelijke positie bijvoorbeeld. - -FRANK. Daar geef ik geen lor om. - -DOMINÉ. Maar ik wèl, jongenheer. - -FRANK. Wel, niemand vraagt ù om haar te trouwen. In ieder geval,--zij -heeft zooveel als 'n universitairen graad en schijnt zooveel geld te -kunnen krijgen als ze verlangt. - -DOMINÉ (met 'n zwakke poging tot grappigheid). Ik twijfel hard of ze -zooveel geld zal hebben als jij verlangt. - -FRANK. Kom! Zoò verkwistend ben ik niet geweest. Ik leef zoo rustig -mogelijk. Ik drink niet, ik wed haast niet en ik ga nooit zoo geregeld -aan de rol, als jij deedt toen je zoo oud was als ik. - -DOMINÉ (hol bulderend). Zwijg, heerschap! - -FRANK. Wel, je hebt mezelf verteld, toen ik me zoo ezelachtig -aanstelde met die buffetjuffrouw in Redhill, dat je eens 'n vrouw 50 -pond hadt aangeboden in ruil voor brieven, die je haar indertijd hadt -geschreven, toen.... - -DOMINÉ (doodelijk ontsteld). Sst, in 's hemelsnaam, Frank! (Hij kijkt -angstig rond. Als hij niemand binnen z'n bereik ziet, vat hij weer moed -en buldert opnieuw, maar wat gedempter nu). Je maakt 'n onedelmoedig -misbruik van wat ik je eens heb toevertrouwd voor je eigen bestwil; -om je te redden van 'n dwaling, die je je leven lang berouwd zoudt -hebben! Spiegel je aan je vaders afdwalingen en maak ze geen excuus -voor die van je zelf. - -FRANK. Heb je ooit 't verhaal gehoord van den Hertog van Wellington -en z'n brieven? - -DOMINÉ. Nee seigneur, en ik verlang het niet te hooren ook. - -FRANK. De oude ijzeren hertog, smeet gèen 50 pond weg; diè niet, -hoor! Hij schreef alleen: "Lieve Jenny, publiceer en stik, je -toegenegen Wellington." Dat behoorde jij ook gedaan te hebben. - -DOMINÉ (beklaaglijk). Frank, m'n jongen! Toen ik die brieven schreef, -plaatste ik mezelf in de macht van die vrouw. En toen ik jou van haar -vertelde, plaatste ik mezelf--'t spijt me, dat ik 't zeggen moet--tot -op zekere hoogte in jouw macht. Zij weigerde m'n geld met de woorden, -die ik nooit vergeten zal: "Weten is macht, en nooit verkoop ik -macht." Dat is nu meer dan twintig jaar geleden en ze heeft nooit -misbruik gemaakt van haar macht of me zelfs 'n oogenblik van onrust -bezorgd. Jij gedraagt je slechter tegenover me dan zij, Frank. - -FRANK. Ja, dat is wel mogelijk... Preekte je ooit tegen haar, zooals -je iederen dag tegen mij preekt? - -DOMINÉ (gekwetst tot schreiens toe). Ik ga weg, jongen. Je bent -onverbeterlijk. (Hij keert zich om naar 't hek). - -FRANK (volmaakt onbewogen). Wees 'n goeie kerel en zeg thuis, dat ik -niet terug kom voor thee, wil je, ouwe heer? (Hij gaat naar de deur -van de woning en komt Vivie tegen, die er juist uitkomt, gevolgd door -Praed, Crofts en Mevrouw Warren). - -VIVIE (tot Frank). Is dat je vader, Frank? Ik verlang om kennis met -hem te maken. - -FRANK. Zeker. (Z'n vader achterna roepend). Ouwe heer! (De dominé keert -om bij 't hek, zenuwachtig aan z'n hoed frommelend; Praed komt den -tuin in van den tegenovergestelden kant, stralend in 't vooruitzicht -van de komende plichtplegingen. Crofts sluipt rond bij de hangmat -en port die met z'n stok, om ze te laten schommelen. Mevrouw Warren -blijft op den drempel staan, strak turend naar den dominé). Laat me -je eens voorstellen: mijn vader, juffrouw Warren. - -VIVIE (gaat naar den dominé en geeft hem de hand). Doet me -plezier u te zien, mijnheer Gardner. Laat me iedereen aan elkaar -voorstellen. Mijnheer Gardner--mijnheer Frank Gardner, mijnheer Praed, -jonkheer George Crofts en.... (terwijl de heeren de hoeden voor elkaar -afnemen, wordt Vivie onderbroken door een kreet van haar moeder, -die losschiet op den dominé). - -MEVR. WARREN. Wel! 't Is Sam Gardner, die dominé geworden is! Ken je -ons niet meer, Sam? Dit is George Crofts, in levenden lijve en zoo -jolig als ooit. Herinner je je mij niet meer? - -DOMINÉ (heel rood). Werkelijk...è... - -MEVR. WARREN. Natuurlijk doe je. Kom, ik heb nog 'n album vol met -brieven van je. Ik kreeg ze 'n paar dagen geleden nog toevallig -in handen. - -DE DOMINÉ (droevig verlegen). Juffrouw Vasavour, geloof ik. - -MEVR. WARREN (verbetert hem snel, luid fluisterend). Sst, ben je -mal! Mevrouw Warren--Zie je m'n dochter daar niet? - - - - - - - - -TWEEDE BEDRIJF. - - -In de villa na donker. Naar 't Oosten kijkend van binnen uit, -in plaats van naar 't Westen van buiten af, ziet men het raam -met kleine ruitjes waarvoor de gordijnen zijn dichtgetrokken, nu -midden in den voormuur van het villatje, met de entreedeur links er -van. In den linkermuur is de deur, die naar den uitbouw leidt. Op -den achtergrond tegen denzelfden muur is 'n klein plat buffet met -'n kaars en lucifers er op, en Franks geweer, waarvan de loop in -'n bordenrek rust, er tegen aangezet. In het midden een tafel met -'n aangestoken lamp er op. Vivie's boeken en schrijfgerei liggen op -'n tafel rechts van 't raam, tegen den muur aan. De haard is rechts -met 'n klein bankje er voor; er is geen vuur in. Twee van de stoelen -zijn rechts en links van de tafel geplaatst. - -De entree-deur gaat open, waardoor men buiten 'n mooie sterrenlucht -ziet, en mevrouw Warren gewikkeld in 'n shawl van Vivie, komt binnen, -gevolgd door Frank. Ze heeft genoeg van wandelen en blaast 'n zucht -van verlichting uit, terwijl zij de pennen uit haar hoed neemt, die -daarna afzet, de pennen door den bol steekt en den hoed op tafel legt. - - -MEVR. WARREN. O Heere! Ik weet niet wàt 't ergste is van 't buiten -zijn; het wandelen of 't thuiszitten zonder iets uit te voeren. Ik -zou nou veel geven voor 'n whisky met spuitwater, als er zoo iets -maar te krijgen was in dit gat. - -FRANK (helpt haar om haar shawl af te doen en geeft onder de hand -haar schouders eventjes 'n lichte liefkoozing). Misschien heeft Vivie -wel wat. - -MEVR. WARREN (keert zich om en kijkt even naar hem van uit den hoek -van haar oog, als ze het kneepje voelt). Gekheid! Wat zou 'n jong -meisje als zij daarmee doen.--Enfin, komt er niet op aan. (Ze valt -vermoeid neer op 'n stoel bij de tafel). Ik begrijp niet hoe ze haar -tijd hier zoek brengt. Ik zou veel liever in Weenen zitten. - -FRANK. Laat mij u daar mee naar toenemen. (Hij vouwt de shawl netjes -op, hangt die over den rug van den anderen stoel en gaat tegenover -haar zitten). - -MEVR. WARREN. Loop heen! Bij jou is 't geloof ik ook: 'n aardje naar -z'n vaartje. - -FRANK. Precies de oude heer, hè? - -MEVR. WARREN. Houd je daar buiten. Wat weet je van die dingen af? Je -bent nog maar 'n kuiken. - -FRANK. Toe, ga met me mee naar Weenen. 't Zou zoo allemachtig leuk -zijn. - -MEVR. WARREN. Dank je wel. Weenen is geen plaats voor jou, tenminste -niet vòòr je wat ouder bent. (Zij knikt tegen hem om kracht bij -te zetten aan deze raadgeving. Hij zet 'n kwasi-droevig gezicht, -terwijl z'n oogen lachen. Zij kijkt hem aan, staat dan op en komt -naar hem toe). Kijk 'ns hier, kleine vent--(neemt z'n gezicht en licht -'t op). Ik ken je van haver tot gort door de gelijkenis met je vader, -beter dan jij jezelf kent. Haal je nou, wat mìj betreft, geen dwaze -ideeën in je kop, versta je? - -FRANK (haar galant 't hof makend met z'n stem). Kan 't niet helpen, -lieve mevrouw Warren, 't zit in 't bloed. (Zij doet alsof ze hem om -z'n ooren wil slaan; kijkt dan, 'n oogenblik in verzoeking gebracht, -naar 't lachende, aardige, naar haar toegewende gezicht;--ten slotte -kust ze hem en wendt zich onmiddellijk af, knorrig op zichzelf). - -MEVR. WARREN. Daar! Dat had ik niet moeten doen. Ik bèn ook -slecht.--Neem er maar geen notitie van jongenlief, 't was maar 'n -moederlijke zoen. Ga heen en flirt met Vivie. - -FRANK. Dat doe ik al. - -MEVR. WARREN (keert zich haastig naar hem toe met 'n scherpen toon -van angst in haar stem). Wat? - -FRANK. Vivie en ik zijn dikke vrinden. - -MEVR. WARREN. Wat meen je daarmee? Hoor ès; ik duld niet, dat eenige -kwajongen scharrelt met mijn kleine meid. Begrepen? Dat wil ik -nièt hebben. - -FRANK (in 't minst niet beschaamd). M'n beste mevrouw Warren, wees -toch niet zoo ontdaan. Ik heb eerlijke bedoelingen, zoo eerlijk -mogelijk. En jouw kleine meid is best in staat om op zich zelf te -passen. Je hoeft haar lang niet zoo onder 'n stolpje te zetten als -haar moeder. Ze is niet zoo mooi, weet je. - -MEVR. WARREN (perplext van z'n zekerheid). Nou, jij hebt ook 'n flinke, -aardige, twee-duim-dikke-laag brutaligheid over je. Van wièn je 't -hebt weet ik niet,--van je vader zeker niet. (Stemmen en voetstappen -bij den ingang). Sst! Ik hoor de anderen binnen komen. (Zij gaat -haastig zitten). Onthoud 't nou; je bent gewaarschuwd (De eerwaarde -Samuel komt binnen gevolgd door Crofts). Zoo, wat hebben jullie -uitgevoerd? En waar zijn Praeddie en Vivie? - -CROFTS (zet zijn hoed op het bankje en z'n stok in den hoek van den -schoorsteen). Zij zijn den heuvel opgegaan. En wij 't dorp in. Ik had -'n hartversterking noodig. (Hij gaat op de bank zitten). - -MEVR. WARREN. Nou, ze moest er niet zoo van doorgaan, zonder me iets -te zeggen (tot Frank). Krijg 'n stoel voor je vader; waar zijn je -manieren? (Frank springt op en biedt z'n vader op hoffelijke wijze -een stoel aan. Krijgt dan 'n andere van den muur vandaan en gaat -midden aan de tafel zitten, met z'n vader rechts en mevrouw Warren -links van hem). George, waar zul jij van nacht blijven? Hier kunnen -wij je niet bergen. En wat zal Praeddie doen? - -CROFTS. Gardner brengt me onder dak. - -MEVR. WARREN. O natuurlijk. Jij zult wel voor jezelf gezorgd -hebben. Maar waar blijft Praeddie? - -CROFTS. 'k Weet niet. Ik veronderstel, dat hij in 't logement kan -slapen. - -MEVR. WARREN. Heb jij geen plaats voor hem, Sam? - -DOMINÉ. Wel... è... als dominé hier weet je, ben ik niet vrij om te -doen wat ik precies wil... è... Wat is Praed z'n maatschappelijke -positie? - -MEVR. WARREN. O, laat dat maar loopen; hij is 'n architect. Wat -'n oude sok ben je toch, Sam. - -FRANK. Ja, dat 's in orde, oude heer. Hij heeft dat ding gebouwd, -daar in Monmouthshire voor den hertog van Beaufort. Tintern Abbey heet -'t. Je zult er wel van gehoord hebben. (Hij wenkt mevr. Warren toe -met bliksemsnelle behendigheid en ziet z'n vader onschuldig aan). - -DOMINÉ. O, in dat geval zal 't ons natuurlijk zeer aangenaam wezen. Ik -vermoed, dat hij den hertog van Beaufort persoonlijk kent? - -FRANK. O... heel intiem zelfs! We kunnen hem in Georgina's oude -kamer plakken. - -MEVR. WARREN. Zoo, dat is dus afgesproken. Als nou die twee maar -wouen komen en wij ons soupé konden hebben. 't Komt niet te pas, -om zoo lang na donker uit te blijven. - -CROFTS (ruziemakerig). Wat voor kwaad doen ze je? - -MEVR. WARREN. Kwaad of niet, 't bevalt me niet. - -FRANK. U doet beter met niet op hen te wachten, mevrouw Warren. Praed -zal zoo lang mogelijk uitblijven. Hij heeft nooit geweten, wat 't -zeggen wil om op 'n zomernacht over de hei te dwalen met mijn Vivie. - -CROFTS (gaat ontsteld overeind zitten). Zeg is even...! - -DOMINÉ (uit z'n professionneele manieren opgeschrikt tot echte kracht -en ernst). Frank, eens en voor al, dat is buiten de kwestie. Mevrouw -Warren zal je vertellen, dat daar niet aan te denken valt. - -CROFTS. Natuurlijk niet. - -FRANK (met innemende kalmte). Is dat zoo, mevrouw Warren? - -MEVR. WARREN (nadenkend). Wel, ik weet 't niet, Sam. Als 't kind wil -trouwen, kan er geen goed van komen om haar òngetrouwd te laten. - -DOMINÉ (perplext). Maar getrouwd met hèm! Jouw dochter met mijn -zoon. Denk dan toch eens: dat is onmogelijk. - -CROFTS. Natuurlijk is 't onmogelijk. Wees niet mal, Kitty. - -MEVR. WARREN (geprikkeld). Waarom niet? Is mijn dochter niet goed -genoeg voor jouw zoon? - -DOMINÉ. Maar waarlijk, beste mevrouw Warren, je weet toch de reden.... - -MEVR. WARREN (uitdagend). Ik weèt van geen reden. Als jìj er een weet, -kun je hem aan den jongen vertellen, of aan haàr, of aan je gemeente, -als je wilt. - -DOMINÉ (hulpeloos). Je weet heel goed, dat ik niemand de reden -vertellen kan. Maar m'n jongen zal me wel gelooven, als ik hem zeg, -dát er redenen zijn. - -FRANK. Zeker oude, dat zal hij. Maar heeft jouw jongen zich ooit -laten leiden door jouw redenen? - -CROFTS. Je kùnt haar niet trouwen, en daarmee uit. (Hij staat op -en gaat voor den haard staan, met z'n rug er naar toe, beslist -wenkbrauwfronsend). - -MEVR. WARREN (zich vinnig naar hem omkeerend). Wat heb jij er mee te -maken, zeg? - -FRANK (met z'n liefelijksten lyrischen stemval). Juist wat ik u wou -vragen op m'n eigen, beminnelijke manier. - -CROFTS (tot mevr. Warren). Ik vermoed, dat je je dochter niet verlangt -te laten trouwen met 'n man jonger dan zij,--zonder 'n beroep, of -'n duit geld om haar te onderhouden. Vraag 't Sam, als je mij niet -wilt gelooven (tot den dominé). Hoeveel geld denk je hem mee te geven? - -DOMINÉ. Geen cent. Hij heeft z'n erfdeel al gehad en het laatste -ervan opgemaakt in Juli. (Mevrouw Warren's gezicht betrekt). - -CROFTS (haar observeerend). Heb ik 't je niet gezegd? (Hij herneemt -z'n plaats op de bank en zet z'n beenen weer op de zitting, alsof nu -voor goed met 't onderwerp is afgedaan). - -FRANK (beklaaglijk). Dat is nou echt kruieniersachtig. Denk je, -dat juffrouw Warren om geld wil trouwen? Als wij van elkaar houden.... - -MEVR. WARREN. Wel bedankt. Je liefde is 'n aardig, goedkoop artikel, -jongenlief. Als jij niet de middelen hebt om 'n vrouw te onderhouden, -dan is de zaak beslist; dan krijg je Vivie niet. - -FRANK (hoogelijk geamuseerd). Wat zeg jij er van oude heer, hè? - -DOMINÉ. Ik ben 't met mevrouw Warren eens. - -FRANK. En die goeie, oude Crofts heeft z'n meening al gezegd. - -CROFTS (wendt zich boos om op z'n elboog). Hoor 'ns: ik ben niet -gediend van jouw onbeschaamdheid. - -FRANK (gevat). 't Spijt me verbazend, dat ik je onaangenaam ben -Crofts,--maar jij permitteerde jezelf daarnet de vrijheid om als -'n vader tegen me te spreken. Eén vader is genoeg, wel bedankt hoor. - -CROFTS (verachtelijk). Phoe! (Hij draait zich weer om). - -FRANK (opstaand). Mevrouw Warren,--ik kan geen afstand doen van Vivie, -zelfs niet ter wille van u. - -MEVR. WARREN (mompelend). Zoo'n kwajongen! - -FRANK. En daar u ongetwijfeld van plan bent om andere vooruitzichten -voor haar te openen, zal ik geen tijd verliezen met m'n zaak bij -haar te bepleiten. (Zij staren allemaal naar hem, en hij begint op -bekoorlijke wijze te declameeren): - - - "Of wel hij vreest zijn lot te zeer, - Of acht zijn waarde kleen, - Wie niet den worp waagt: op òf neer, - Zijn àl op éénen steen!" - - -(De voordeur wordt geopend, terwijl hij reciteert en Vivie en Praed -komen binnen. Hij houdt op. Praed legt z'n hoed op 't buffetje. Er -is onmiddellijk 'n verbetering merkbaar in de manieren van het -gezelschap. Crofts neemt z'n beenen van de bank af en gaat overeind -zitten, als Praed zich bij hem voegt bij den haard. Mevrouw Warren -verliest haar losheid van manieren en verschuilt zich in knorrigheid). - -MEVR. WARREN. Waar ter wereld ben je geweest, Vivie? - -VIVIE (neemt haar hoed af en gooit hem achteloos op tafel). Den -heuvel op. - -MEVR. WARREN. Nou, je behoorde niet zoo weg te loopen, zonder me -iets te laten zeggen. Hoe kon ik weten, wat er van je geworden was, -en dat nogal bijna in den nacht! - -VIVIE (gaat naar de deur van de binnenkamer en opent die zonder op -haar moeder te letten). En nu 't soupé!--Ik ben bang, dat we hier -nogal opgepropt zullen zitten. - -MEVR. WARREN. Hoorde je niet, wat ik zei, Vivie? - -VIVIE (kalm). Ja moeder. (Weer terugkomend op de moeielijkheid van -'t soupé) Met de hoevelen zijn we? (tellende). Een, twee, drie, vier, -vijf, zes.... Wel, twee zullen er moeten wachten tot de rest klaar -is. Juffrouw Alison heeft maar borden en messen voor vier. - -PRAED. O, voor mij komt 't er niet opaan. Ik.... - -VIVIE. U hebt 'n lange wandeling gemaakt en u hebt honger, mijnheer -Praed; u zult dàdelijk soupeeren. 't Is noodig, dat er een met me -wacht. Frank, heb jij honger? - -FRANK. In 't minst niet;--absoluut geen trek zelfs. - -MEVR. WARREN. En jij ook niet George. Jij kan wachten. - -CROFTS. Och, loop heen. Ik heb niets gegeten sinds theetijd. Kan Sam -'t niet doen? - -FRANK. Wou u m'n arme vader laten verhongeren? - -DOMINÉ (knorrig). Sta me toe voor me zelf te spreken, jongmensch. - -VIVIE (beslist). Dat hoeft niet. Er zijn er maar twee noodig. (Ze opent -de deur naar de binnenkamer). Wilt u m'n moeder mee naar binnen nemen, -mijnheer Gardner? (de dominé geleidt mevrouw Warren en gaat met haar -naar de andere kamer. Praed en Crofts volgen. Allen, behalve Praed, -zijn blijkbaar weinig ingenomen met deze schikking, maar weten niet -hoe er zich tegen te verzetten. Vivie blijft bij de deur staan en -kijkt naar hen). Kunt u u doorpersen tot aan dien hoek, mijnheer -Praed,--'t past maar net aan. Pas op voor uw jas tegen de gewitte -muur,--mooi zoo. Zit u nu allemaal goed? - -PRAED (van binnen af). Heel goed, dank u. - -MEVR. WARREN (van binnen af). Laat de deur open, liefje. (Frank -kijkt naar Vivie, sluipt dan naar de buitendeur en zet die zachtjes -wijd open). O Heere, wat 'n tocht! Doe hem toch maar liever dicht, -kind. (Vivie sluit de deur dadelijk, Frank sluit zachtjes de -buitendeur). - -FRANK (juichend). Ha! Ze kwijtgeraakt! Vivie, wat vind je van m'n -ouden heer? - -VIVIE (gepreoccupeerd en ernstig). Ik heb hem ternauwernood -gesproken. Hij geeft me niet den indruk van 'n bizonder intelligent -man. - -FRANK. Och, weet je, de oude is, over 't geheel genomen, niet zòò dwaas -als hij er uitziet. Je moet denken, hij is nou eenmaal dominé hier, -en doordat hij 't ook wil schijnen, stelt hij zich veel stommer aan -dan hij eigenlijk is. Nee, de oude heer is zoo kwaad niet, en ik heb -volstrekt 't land zoo niet aan hem als je misschien zou denken. Hij -meent 't goed. Hoe denk je, dat je met hem op zult schieten? - -VIVIE (bijtend sarcastisch). Ik geloof niet, dat hij 'n groote plaats -in m'n toekomstig leven zal innemen, noch een van m'n moeders ouden -kring, behalve Praed misschien. Wat denk jij van m'n moeder? - -FRANK. Eerlijk en oprecht? - -VIVIE. Ja, eerlijk en oprecht. - -FRANK. Wel, ze is allemachtig leuk.--Maar 't is me er eentje, niet? En -Crofts. Groote goden, die Crofts! - -VIVIE. Wat 'n troep, Frank! - -FRANK. Wat 'n zootje! - -VIVIE (met de diepste verachting voor hen). Als ik dacht, dat ik -zòò was, dat ik 'n doorbrengster zou worden, die doelloos haar tijd -verslabakt van den eenen maaltijd tot den anderen, zonder karakter -en zonder pit in me,--dan zou ik me 'n aâr openen en me dood laten -bloeden, zonder 'n oogenblik aarzelen. - -FRANK. Welnee, dat zou je niet. Waarom zouden zij aan den zwoeg gaan, -als ze 't niet hoèven te doen? Ik wou, dat ìk zoo gelukkig was. Nee, -waar ik op tegen heb, dat zijn hun manieren. 't Is niet de leeglooperij -zelf. Hun manieren zijn schunnig, echt ordinair. - -VIVIE. Geloof je, dat jouw manieren 'n haar beter zullen wezen, -als je zoo oud zult zijn als Crofts,--wanneer je niet werkt? - -FRANK. Natuurlijk geloof ik dat,--oneindig veel beter. Vivums moet -niet preeken; haar kleine jongen is onverbeterlijk. (Hij tracht haar -gezicht liefkoozend tusschen z'n handen te nemen). - -VIVIE. Weg er mee! Vivums is niet in de stemming om haar jongentje -te vertroetelen. - -FRANK. Hoe onvriendelijk! - -VIVIE (stampend). Wees ernstig. Ik ben ernstig. - -FRANK. Goed. Laten we geleerd spreken. Juffrouw Warren, weet u wel, -dat al de meest liberale denkers hièrin overeenstemmen, dat de helft -van de ziekten der moderne beschaving moeten toegeschreven worden -aan verhongering der affecties in de jeugd? Ik nu... - -VIVIE (hem kortaf onderbrekend). Je wordt vervelend. (Zij opent -de binnendeur.) Is er nog plaats voor Frank? Hij klaagt dat hij -verhongert. - -MEVR. WARREN (van binnenaf). Zeker is er. (Gekletter van messen en -glazen, als zij die op tafel verschuift). Hier, er is nù plaats naast -mij. Kom, Frank! - -FRANK (zachtjes tot Vivie als hij gaat). D'r kleine jongen zal dit -z'n Vivums goed betaald zetten. (Hij gaat de andere kamer binnen). - -MEVR. WARREN (van binnenuit). Hier Vivie, kom jij ook binnen, kind. Je -zult wel uitgehongerd zijn. (Zij komt binnen, gevolgd door Crofts, -die de deur voor Vivie openhoudt met kennelijk ontzag. Zij gaat heen -zonder hem aan te zien en hij sluit de deur achter haar). Wel George, -jij kunt nog niet klaar zijn. Je hebt niks gegeten. - -GEORGE. O, ik had alleen maar trek om wat te drinken. (Hij steekt -z'n handen in z'n zakken en begint door de kamer te draaien, onrustig -en stuursch). - -MEVR. WARREN. Nou, ik hoû er van om genoeg te krijgen,--maar met wat -koud vleesch, met sla en kaas, kom je al 'n heel eind. (Met 'n zucht -van slechts halve verzadiging gaat ze lui neerzitten bij de tafel). - -CROFTS. Waarom blijf je die snotneus aanmoedigen? - -MEVR. WARREN (dadelijk op haar qui-vive). Hoor is George: wat wìl -je nou met m'n dochter? Ik heb gezien op wat voor manier je haar -aankijkt. Weet wel: ik ken je en ik weet wat je blikken beteekenen. - -CROFTS. 't Kan toch geen kwaad om naar d'r te kijken, wel? - -MEVR. WARREN. Ik zou je heel gauw de deur uitzetten en naar Londen -terugsturen als ik iets van jouw onzin in de gaten kreeg. Mijn dochters -pink is me meer waard dan jouw heele lichaam en ziel. (Crofts hoort -dit aan met 'n grijns. Mevrouw Warren, even blozend door haar onmacht -om indruk op hem te maken als 'n theatrale moeder vol toewijding, -voegt er zachtjes aan toe): Wees maar gerust, de jonge snotneus heeft -niet meer kans dan jij. - -CROFTS. Mag 'n man zich dan niet voor 'n meisje interesseeren? - -MEVR. WARREN. Niet 'n man als jij. - -CROFTS. Hoe oud is ze? - -MEVR. WARREN. Dat gaat je niet an. - -CROFTS. Waarom maak je daar zoo'n geheim van? - -MEVR. WARREN. Omdat ik 't verkies. - -CROFTS. Nou, ik ben nog geen vijftig. En m'n bezittingen zijn in -zoo'n goeien staat als ooit.... - -MEVR. WARREN (hem in de rede vallend). Ja, omdat je even gierig als -gemeen bent. - -CROFTS (vervolgend). En 'n jonkheer is niet iederen dag te -krijgen. Niet één andere man in mijn positie zou genoegen nemen met -'n schoonmoeder als jij. Waarom zou ze me niet trouwen? - -MEVR. WARREN. Jou? - -CROFTS. We zouden met z'n drieën lekkertjes kunnen leven. Ik zou vòòr -haar sterven en haar achterlaten als 'n zwierig weeuwtje met overvloed -van geld. Waarom niet? De gedachte daaraan is aldoor sterker in me -geworden, terwijl ik met dien gek van daarbinnen liep te wandelen. - -MEVR. WARREN (in opstand komend). Ja, juist 't soort van gedachte om -in joù op te komen. (Hij houdt op met rondsluipen en de twee kijken -elkaar aan; zij vast, met 'n zekeren angst verscholen achter haar -verachting en afschuw, hij heimelijk met 'n zinnelijken grijns en -oogenglimp, waarmee hij haar tracht te verlokken). - -CROFTS (wordt plotseling bezorgd en dringend, als hij geen teeken van -sympathie bij haar ziet). Hoor 'is Kitty, je bent 'n verstandige vrouw, -stel je nou niet braaf an.--Ik zal niet meer vragen en jij hoeft niet -meer te antwoorden. Ik zal m'n heele bezitting op haar vastzetten. En -als jij op den huwelijksdag voor jezelf 'n wissel verlangt, dan kun -je de som noemen, die jezelf wilt,--altijd in 't redelijke. - -MEVR. WARREN. Bah! Daartoe is 't dus met je gekomen, George, net als -met alle andere afgesjouwde ouwe kerels. - -CROFTS (woest). Verdomd! (Zij staat op en keert zich heftig naar -hem toe,--maar de deur van de binnenkamer wordt dan juist geopend en -men hoort de stemmen van de anderen, die terugkomen. Crofts, niet in -staat zich te beheerschen, snelt naar buiten. De dominé komt terug). - -DE DOMINÉ (rondkijkend). Waar is Jhr. George? - -MEVR. WARREN. Naar buiten gegaan om z'n pijp te rooken. (Zij gaat -naar den haard, met haar rug naar hem toe, om tot bedaren te komen. De -dominé gaat naar de tafel om z'n hoed te krijgen. Onderwijl komt Vivie -binnen, gevolgd door Frank, die met 'n vertoon van diepe uitputting -in den meest nabijzijnden stoel neervalt. Mevrouw Warren kijkt rond -naar Vivie en zegt met haar affectatie van moederlijke bezorgdheid -nog gemaakter dan gewoonlijk). Wel lieverd, heb je lekker gesoupeerd? - -VIVIE. U weet wat juffrouw Alisons soupé's waard zijn! (Zij keert -zich tot Frank en troetelt hem). Arme Frank, was al 't vleesch dan -op? Heeft hij niets gehad dan brood en kaas en gemberbier? (weer -ernstig, alsof ze al genoeg gekheid heeft gemaakt voor één avond). Haar -boter is heusch afschuwelijk. Ik moet wat boter van Londen laten komen. - -FRANK. Doe dat in 's hemelsnaam. (Vivie gaat naar de schrijftafel en -noteert de bestelling van de boter. Praed komt binnen van de andere -kamer,--z'n zakdoek opvouwend, die hij als servet gebruikt had). - -DOMINÉ. Frank, m'n jongen, 't is tijd voor ons om naar huis te gaan. Je -moeder weet nog niet, dat we gasten krijgen. - -PRAED. Ik ben bang, dat we moeite zullen geven. - -FRANK. In 't minst niet, Praed; m'n moeder zal 't heerlijk vinden om -kennis met je te maken. Ze is 'n echt intellectueele, artistieke vrouw, -en ziet hier niemand van 't begin tot 't eind van het jaar behalve den -ouden heer. Je kunt je dus voorstellen hoe suf dat voor haar is (tot -den dominé). Jij bent niet intellectueel of artistiek, wel piepa? Neem -Praed dus dadelijk mee naar huis; dan zal ik hier blijven om mevrouw -Warren gezelschap te houden. Je zult Crofts in den tuin vinden. Hij -zal uitstekend gezelschap zijn voor onzen jongen bulhond. - -PRAED (neemt z'n hoed van het buffetje en komt dicht naar Frank -toe). Kom met ons mee, Frank. Mevrouw Warren heeft juffrouw Vivie -in zoo lang niet gezien en tot nu toe hebben wij ze belet om maar -'n oogenblik samen te zijn. - -Frank (geheel verteederd, kijkt op naar Praed met romantische -bewondering). Natuurlijk, dat vergat ik. Wel bedankt voor je -vermaning. Bent 'n echte gentleman, Praeddie. Altijd geweest--m'n -levensideaal! (Hij staat op om te gaan, maar blijft 'n oogenblik staan -tusschen de twee oude heeren en legt z'n hand op Praeds schouder). Och, -als jij maar m'n vader was geweest, inplaats van dezen onwaardigen, -ouden man! (Hij legt z'n andere hand op z'n vaders schouder). - -DOMINÉ (lawaaiig). Zwijg jongmensch, zwijg; je bent profaan. - -MEVR. WARREN (lacht hartelijk). Je moest hem beter in toom houden, -Sam. Goeie nacht. Hier, geef George z'n hoed en stok met m'n -complimenten. - -DOMINÉ (ze aannemend). Goeien nacht. (Zij geven elkaar de hand. Als -hij langs Vivie gaat, geeft hij die ook de hand en zegt haar goeden -nacht. Daarna, bulderend commandeerend tot Frank): Komaan jongmensch, -vlug wat. (Hij gaat heen. Frank heeft onderwijl z'n pet van de aanrecht -genomen en z'n geweer uit het rek. Praed geeft mevrouw Warren en Vivie -de hand en gaat heen,--mevrouw Warren begeleidt hem op haar gemak en -kijkt hem achterna door den tuin. Frank bedelt stilletjes om 'n kus -van Vivie, maar zij zendt hem weg met 'n strengen blik, neemt dan 'n -paar boeken en wat papier van de schrijftafel en gaat er mee zitten -aan de tafel, in 't midden, om het schijnsel van de lamp te hebben). - -FRANK (bij de deur, vat mevrouw Warrens hand). Goeie nacht, liève -mevrouw Warren. (Hij knijpt haar hand. Zij trekt die haastig weg, -klemt haar lippen samen en ziet er meer dan half geneigd uit om hem -om z'n ooren te slaan. Hij lacht ondeugend en rent weg, de deur achter -zich toeslaand). - -MEVR. WARREN (keert terug naar haar plaats aan de tafel, tegenover -Vivie, blijkbaar berustend in 't vooruitzicht van 'n vervelenden avond, -na het vertrek van de heeren). Heb je ooit in je leven iemand zòò -hooren kakelen? (zij gaat zitten). Wat 'n plaag is 't-ie, hè? Nou -ik er aan denk liefje, moedig jij hem niet an, hoor. Ik ben zeker, -dat hij 'n echte deugniet is. - -VIVIE. Ja, ik ben wel bang, dat hij 'n echte deugniet is. Ik zal -hem moeten zien kwijt te raken. Maar 't zal me erg voor hem spijten, -al is hij 't niet waard, de arme jongen.--Die Crofts schijnt me ook -niet veel zaaks te zijn, wel? - -MEVR. WARREN (gekwetst door haar toon). Wat weet jij van de mannen af, -kind, om op die manier over ze te praten? Je kunt je er op voorbereiden -om Jhr. George hier dikwijls te zien,--omdat hij 'n vrind van me is. - -VIVIE (volmaakt koel). Waarom? Verwacht u, dat we veel samen zullen -zijn,--u en ik, meen ik? - -MEVR. WARREN (haar aanstarend). Natuurlijk, totdat je getrouwd bent. Je -gaat niet meer naar je colleges terug. - -VIVIE. Gelooft u dan, dat mijn manier van leven u zou bevallen? Ik -betwijfel het. - -MEVR. WARREN. Jouw manier van leven? Wat meen je? - -VIVIE (terwijl zij 'n pagina van haar boek opensnijdt met het vouwbeen -van haar chatelaine). Is 't heusch nooit bij u opgekomen, moeder, -dat ik 'n manier van leven heb zoo goed als andere menschen? - -MEVR. WARREN. Wat 'n onzin probeer je nou te praten! Wil je me soms -je onafhankelijkheid toonen, omdat je nou op school 'n persoontje -van belang bent geworden? Wees niet mal, kind. - -VIVIE (op toegevenden toon). Is dat alles wat u over het onderwerp -te zeggen hebt, moeder? - -MEVR. WARREN (verbijsterd, daarna boos). Ga nou niet door me zoo te -ondervragen (heftig). Hoû je mond. (Vivie gaat door met haar werk, -zonder tijd te verliezen of iets te zeggen). Jij met je manier van -leven! Wat nog meer? (Zij kijkt naar Vivie; geen antwoord). Jouw -manier van leven zal zijn wat mij bevalt;--dàt zal-die (weer 'n -pauze). Ik heb die pretenties van je al opgelet, van af dat je die -tripos gekregen hebt, of hoe dat examen heeten mag.--Als je denkt, -dat ik daarmee genoegen neem, dan vergis je je, en hoe eerder je -dat merkt, des te beter (pruttelend). Al wat ìk er over te zeggen -heb,--wel zeker! (weer haar stem verheffend, boos). Weet je wel, -tegen wie je spreekt, juffertje? - -VIVIE (haar aankijkend, zonder haar hoofd van haar boek op te -heffen). Nee. Wie bent u? Wàt bent u? - -MEVR. WARREN (staat ademloos op). Jouw brutaal nest! - -VIVIE. Iedereen kent mìjn reputatie, mìjn maatschappelijke positie -en het beroep, dat ik wil volgen. Ik daarentegen weet niets van u -af. Wat is dat soort van leven, dat u verlangt, dat ik deelen zal -met u en Jhr. George? - -MEVR. WARREN. Pas op! Ik zal iets doen, waar ik later spijt van zal -hebben, en jij ook. - -VIVIE (haar boek op zij schuivend met koele beslistheid). Wel, laten -we dan 't onderwerp laten rusten, tot u 't beter aan zult durven -(bekijkt haar moeder kritisch). U moet eens flink wandelen en tennissen -om weer op streek te komen. U bent in 'n allertreurigste conditie; -u was vandaag niet eens in staat om twintig meter te klimmen zonder -te hijgen;--en uw polsen zijn net rolletjes vet. Kijk de mijne eens -(zij steekt haar polsen uit). - -MEVR. WARREN (ziet haar eerst hulpeloos aan, begint dan te -huilen). Vivie.... - -VIVIE (springt haastig op). Begin nou asjeblieft niet te huilen. Alles -liever dan dat. Ik kan wezenlijk geen gegrien verdragen. Als u dat -doet, zal ik de kamer uitgaan. - -MEVR. WARREN (beklaaglijk). O m'n lieveling, hoe kàn je zoo hard -tegen me zijn? Heb ik dan geen rechten op je als moeder? - -VIVIE. Bènt u m'n moeder? - -MEVR. WARREN (hevig ontdaan). Bèn ik je moeder! O Vivie! - -VIVIE. Waar zijn dan m'n bloedverwanten, m'n vader--onze -familievrienden? U eischt de rechten van 'n moeder; het recht om me -'n dwaas en 'n kind te noemen, om tegen me te spreken, zooals niet -één vrouw, die boven me stond op school, ooit tegen me durfde te -spreken,--om me een levenswijs voor te schrijven en me de kennismaking -op te dringen van 'n vent, van wien iedereen kan zien, dat hij tot -het gemeenste soort van viveurs behoort. Vòòr ik mezelf nu de moeite -geef om me tegen die eischen te verzetten, doe ik, dunkt me, beter, -er eerst achter te komen of ze eenig recht van bestaan hebben. - -MEVR. WARREN (op haar knieën neervallend). O nee, nee, hoû op, hou -op! Ik bèn je moeder, ik zweer het! O je zult je toch niet tègen me -willen keeren,--m'n eigen kind;--'t is niet natuurlijk! Je gelooft me, -niet waar? Zeg dat je me gelooft? - -VIVIE. Wie was m'n vader? - -MEVR. WARREN. Je weet niet wat je vraagt. Dat kan ik je niet vertellen. - -VIVIE (beslist). O ja, dat kunt u wel, als u wilt. Ik heb 't recht -dat te weten.--En u weet heel goed, dat ik dat recht hèb. U kunt -weigeren om 't me te zeggen, als u verkiest,--maar àls u dat doet, -zult u me morgenochtend voor 't laatst gezien hebben. - -MEVR. WARREN. O, 't is vreeselijk je zòò te hooren praten. Je zoudt -me niet.... je kùnt me niet verlaten. - -VIVIE (meedoogenloos). Ja, zonder 'n oogenblik te aarzelen, als u me -op dàt punt aan 't lijntje blijft houden (rillend van afschuw). Hoe -kan ik zeker zijn, dat ik niet 't bedorven bloed van dien gemeenen -doorbrenger in m'n lichaam heb? - -MEVR. WARREN. Nee, nee. Ik zweer je, dat hij 't niet is, zoomin -als een van de andere die je ontmoet hebt. Daàrvan tenminste ben -ik zeker. (Vivie's oogen vestigen zich streng op haar moeder als de -beteekenis hiervan voor haar opgaat). - -VIVIE (langzaam). "Daarvan tenminste bent u zeker." Ah! U meent, -dat dàt 't eenige is, waar u zeker van bent (peinzend). Ik begrijp -'t. (Mevrouw Warren verbergt haar gezicht in haar handen). Doe dat -niet moeder;--u weet, dat u 't volstrekt zoo niet voelt. (Mevrouw -Warren neemt haar handen weg en kijkt droevig op naar Vivie, die haar -horloge uithaalt en zegt) Nu, dat is genoeg voor van avond.--Hoe laat -wilt u ontbijten? Is half negen te vroeg voor u? - -MEVR. WARREN (verbijsterd). M'n God, wat voor soort van vrouw ben je? - -VIVIE (koel). Van 't soort, waar de wereld voor 't meerendeel uit -bestaat, hoop ik. Anders begrijp ik niet hoe ze d'r werk gedaan zou -krijgen. Kom, (vat haar moeder bij de polsen en trekt haar op;--met -beslistheid) 'n beetje flink nu. Zoo is 't goed. - -MEVR. WARREN (knorrig). Je bent erg ruw tegen me, Vivie. - -VIVIE. Gekheid. Wat denkt u van naar bed gaan? 't Is over tienen. - -MEVR. WARREN (hartstochtelijk). Wat geeft 't of ik naar bed ga. Denk -je, dat ik zou kunnen slapen? - -VIVIE. Waarom niet? Ik wel. - -MEVR. WARREN. Jij! Je hebt geen hart! (plotseling barst zij heftig los -in haar eigen spraak: het dialect van 'n vrouw uit het volk,--al haar -affectaties van moederlijk gezag en conventioneele manieren verdwenen, -en met 'n overstelpende inspiratie van echte overtuiging en toorn). O, -ik verdraàg 't niet langer! Ik bedank voor die onrechtvaardigheid! Wat -voor recht heb jij om je zoo boven me te plaatsen? Je bluft tegen me -op wat je bent, tegen mij, die je in staat heb gesteld om te wòrden -wat je bent. Welke kans had ik? Je moest je schamen om zoo'n slechte -dochter en ingebeelde preutsche juf te zijn! - -VIVIE (koel en beslist, maar niet langer met zelfvertrouwen, want haar -antwoorden, die haar tot dusver overtuigend verstandig en krachtig -hebben toegeschenen, beginnen nu tamelijk houterig en pedant te -klinken tegenover den nieuwen toon van haar moeder). Geloof u geen -oogenblik, dat ik me op eenigerlei wijs boven u plaats. U viel me -aan met het conventioneele gezag van 'n moeder, en ìk verdedigde me -met de conventioneele meerderheid van 'n fatsoenlijke vrouw. Ronduit -gezegd, ben ik niet van plan, om iets van uw onzin te verdragen, -en wanneer ù die laat schieten, verlang ik niet van u, dat u iets -van de mijne verdraagt.--Ik zal altijd eerbiedigen het recht dat u -hebt op uw eigen meeningen en uw eigen manier van leven. - -MEVR. WARREN. M'n eigen meeningen en m'n eigen manier van leven! Hoor -d'r is an!--Denk je, dat ik groot ben gebracht als jij,--in staat om -m'n eigen manier van leven te zoeken en te kiezen? Denk je, dat ik -deê, wàt ik deê, omdat ik 't prettig of goed vond, of dat ik niet -liever na school zou zijn gegaan en 'n dametje geweest zijn, as ik -er kans toe gezien had? - -VIVIE. Ieder mensch heeft eènige keus, moeder. De armste meid ter -wereld mag niet in staat zijn om te kiezen of ze koningin van Engeland -of hoofd van 'n school wil worden, maar ze kan wèl kiezen tusschen -lompen uitzoeken en bloemen verkoopen, alnaar dat haar smaak is. De -menschen geven altijd de schuld aan de omstandigheden voor wat ze -zijn. Ik geloof niet aan de omstandigheden. De menschen, die vooruit -komen in de wereld, zijn de menschen die opstaan en uitkijken naar -de omstandigheden die ze noodig hebben,--en vinden ze die niet, -dan maken zij ze. - -MEVR. WARREN. O, praten is makkelijk, heel gemakkelijk, hè? Nou! Wil -je weten wat mijn omstandigheden waren? - -VIVIE. Ja, 't is beter, dat u 't me vertelt. Wilt u niet gaan zitten? - -MEVR. WARREN. Ja, ik zàl gaan zitten; wees maar gerust. (Zij plant haar -stoel meer naar voren neer met ijzeren energie en gaat zitten. Vivie -komt, ondanks haarzelf, onder den indruk). Weet je wie je groomoe was? - -VIVIE. Nee. - -MEVR. WARREN. Nee, dat weet je niet. Ik wel. Ze noemde d'r eigen een -weduwvrouw en ze had 'n winkel van gebakken visch ergens bij de Munt -en daar onderhield ze d'r eigen en d'r vier dochters van. Twee van -ons ware zusters, dat ware Lies en ik, en we zage d'r allebei goed -uit, met knappe figure. Ik vermoed, dat onze vader 'n goedgevoede man -was. Moeder beweerde, dat 't een heer was, maar dà weet ik niet. De -andere twee ware maar halfzusters: kleine, leelijke, magere, slovende, -eerlijke onderkruipsels. Lies en ik zouen ze half vermoord hebben, -als moeder òns niet half vermoord had, om onze handen van ze af te -houden. Zij waren de fatsoenlijken van ons. Nou, weet je wat ze kregen -voor d'r fatsoen? De eene werkte in 'n loodwitfabriek,--12 uur daags -voor 9 shilling in de week, totdat ze stierf an loodwitvergiftiging. Ze -dacht, dat ze alleen maar d'r handen wat verlamd zou krijgen, maar -ze ging er van dood. De ander werd ons altijd voorgehouden als 'n -voorbeeld, omdat ze met 'n werkman van de rijkswerf trouwde en d'r -kamer en d'r drie kinderen netjes en zuiver hield van 18 shilling in -de week, totdat hij aan de drank raakte. Dat was de moeite waard om -fatsoenlijk voor te zijn, niet? - -VIVIE (nu pensief-aandachtig). Dachten u en uw zuster dat? - -MEVR. WARREN. Lies niet, dat kan ik je vertellen, diè was wijzer. We -gingen allebei na 'n kerkelijke school,--dat hoorde zoo bij de -damesachtige manieren die we ons gaven om meer te zijn dan de -kinderen, die niks wisten en nergens heengingen,--en daar bleven we, -totdat Lies eens op 'n nacht wegliep en nooit terug kwam. Ik weet, -dat de schooljuffrouw dacht, dat ik wel gauw d'r voorbeeld zou -volgen,--want de dominé waarschuwde me aldoor, dat Lies zou eindigen -met van Waterloo-brug af te springen.--Arme hals,--dat was àl wat -hij er van wist! Maar ik had meer angst voor de loodwitfabriek dan -voor de rivier, en dat zou jij ook gehad hebben in mijn plaats.--De -dominé wist 'n betrekking voor me te krijgen, as bijhulp in de keuken -van 'n afschaffersrestauratie, waar ze uitzonden met alles wat je -hebben wou.--Toen ben ik kellnerin geworden en daarna ging ik an 't -buffet van 't Waterloostation,--veertien uur per dag drank bedienen -en glazen omwasschen voor 4 shillings in de week en de kost. Dat -werd toen beschouwd as 'n groote vooruitgang voor me.--Nou, op -'n kouwe, ellendige nacht, toen ik zòò moe was, dat ik nauwelijks -wakker kon blijven, wie denk je dat er binnen kwam voor 'n halve -schotsche? Lizzie;--in 'n lange, bonte mantel, elegant en lekker, -met 'n hoop goudstukke in d'r beurs! - -VIVIE (grimmig). Tante Lizzie. - -MEVR. WARREN. Ja, en 'n beste tante òok om te hebben. Ze woont -nou in Winchester, vlak bij de kathedraal, een van de meest -geziene dames dáar.--Ze begeleidt jonge meisjes naar 't bal van de -gouverneur,--asjeblieft hoor! Geen rivier voor Lies, dank je wel.--Jij -doet me wat an Lies denken: ze was 'n eerste zakevrouw,--spaarde geld -op van de beginne af,--liet nooit te veel zien wat ze was,--raakte -nooit 'r hoofd kwijt, of liet 'n gelegenheid voorbijgaan.--Toen ze -zag, dat ik knap op zou groeien, zei ze tegen me, zoo over de toonbank -heen: "Wat doe jij hier, malle meid,--je gezondheid en je uiterlijk -verwoesten voor 'n andermans profijt?" Lies was toen an 't opsparen, -om 'n huis voor d'r eigen te nemen, in Brussel, en ze dacht, dat we -samen gauwer zouen sparen, dan ieder voor zich. Daarom leende ze me wat -geld en hielp me aan de gang; en ik spaarde geregeld an en betaalde d'r -eerst af en begon toen 'n zaak met haàr als deelgenoot. Waarom zou ik -'t nièt gedaan hebben? 't Huis in Brussel was er een van de eerste -rang,--'n heel wat beter plaats voor 'n vrouw, dan de fabriek, waar -Annemie vergiftigd werd. Geen één van onze meisjes werd ooit behandeld -zoo als ik behandeld werd in de bijkeuken van die afschaffersboel, -of as an 't buffet,--of as thuis: Had je gewild dat ik daar was -gebleven en 'n afgewerkte ouwe sloof was geworden vòòr m'n 40ste jaar? - -VIVIE (nu geweldig geïnteresseerd). Nee, maar waarom koos u diè -zaak. Met spaarzaamheid en goed beheer kun je elke zaak er boven -op werken. - -MEVR. WARREN. Ja, geld opsparen. Maar in welke zaak kàn 'n vrouw geld -opspare? Zou jij kenne sparen van 4 shillings in de week en je d'r -van kleeje ook? Jij niet. Natuurlijk, as je 'n dood gewoon mensch -ben en niks anders kan verdienen, of as je idee heb in muziek of -'t tooneel, of krantegeschrijf,--dan is 't iets anders. Maar zoomin -Lies as ik hadden eenig benul van die dingen; alles wat wij hadden -was ons uiterlijk en onze slag om de mannen in te pakken. Denk je, -dat wij zulke gekken waren, om andere menschen zaken te laten doen -met ònze mooie oogen, door òns te gebruiken as winkelmeisjes, of -buffetjuffrouwen, of kellnerinnen, as wij zèlf er zaken mee konden doen -en al 't profijt in ònze zak steken, inplaats van hongerloonen? Wìj -niet, hoor. - -VIVIE. U was zeker volkomen gerechtvaardigd uit 'n zakenoogpunt. - -MEVR. WARREN. Ja, en uit ieder ànder oogpunt ook. Waartoe wordt -ieder fatsoenlijk meisje anders grootgebracht als om 'n rijke man -in te palmen en het voordeel van z'n geld te hebben door hem te -trouwen? Asof 'n huwelijksceremonie eenig verschil maakt in het goeie -of het slechte van de zaak! O, de huichelarij van de wereld maakt me -misselijk! Lies en ik hadden te werke en te spare en te berekene net -zoo goed als andere menschen; anders zouen we nou even arm zijn als -iedere nikswaardige dronken doorbrengster van 'n vrouw, die denkt dat -d'r goeie tijd altijd zal duren (met groote energie). Ik veracht dat -soort menschen;--ze hebben geen karakter. En as d'r iets is, dat ik -haat in 'n vrouw, dan is 't gebrek an karakter. - -VIVIE. Kom nou, moeder, wees 'ns eerlijk! Is 't niet voor 'n deel -wat je noemt karakter in 'n vrouw, dat haar die afschuw moet geven -van dèze manier van geld verdienen. - -MEVR. WARREN. O natuurlijk. Iedereen vindt 't onaangenaam om te moeten -werken en geld te verdienen, maar d'r is geen keus. Waarachtig, -ik weet wel, dat ik dikwijls genoeg meêlijen heb gehad met 'n arm -meisje, dat moe was en landerig, als ze probeeren moest 'n man te -amuseeren, om wie ze niks niemendal gaf--zoo'n halfdronken idioot, -die denkt, dat ie zich aangenaam maakt wanneer hij 'n vrouw plaagt -en lastig valt en half doet walgen, op 'n manier, die met geen gèld -is goed te maken. Maar ze heeft die onaangename dingen nou eenmaal -te verdrage, en 't zoete zoowel as 't zure te slikke, net even goed -als 'n ziekenhuis-zuster of ieder ander. De hemel mag wete, dat 't -geen werk is, dat eenige vrouw voor d'r plezier zou doen, al zou je, -as je de vromen hoort praten, denken dat 't 'n bed van rozen was. - -VIVIE. U beschouwt het toch als de moeite waard. Het betaalt. - -MEVR. WARREN. Natuurlijk is 't de moeite waard voor 'n arm meisje, -dat d'r eigen niet weggooit en er goed uitziet en zich verstandig en -netjes gedraagt. 't Is oneindig beter dan eenige andere betrekking, die -ze hebben kan. Ik heb altijd gevonden dat dat zoo niet moest zijn. 't -Kàn niet rechtvaardig zijn, Vivie, dat 'n vrouw geen betere kansen zou -hebben. Ik blijf er bij: dat is verkeerd. Maar goed of verkeerd, 't is -eenmaal zoo, en 'n meisje moet 't neme zooas 't is. Maar natuurlijk is -'t niet de moeite waard voor 'n dame. Als jij die kant uitging, zou je -dwaas zijn; maar ìk zou dwaas geweest zijn, as ik 't nièt had gedaan. - -VIVIE (meer en meer werkelijk ontroerd). Moeder, veronderstel eens, -dat we allebei zoo arm waren als ù was in die ellendige dagen van -vroeger, bent u zeker, dat u me dan niet raden zou om 't stationsbuffet -te probeeren, of om 'n werkman te trouwen, of om zelfs in 'n fabriek -te gaan? - -MEVR. WARREN (verontwaardigd). Natuurlijk niet. Voor wat voor soort -moeder zie je me an! Hoe zou jij je zelfrespect kenne beware bij zòò -'n hongerlijë en gesloof. En wat is 'n vrouw waard, wat is 't lèven -waard, zonder zelfrespect? Waarom ben ik onafhankelijk en in staat om -m'n dochter 'n piekfijne opvoeding te geven, terwijl andere vrouwen, -die net dezelfde kansen hadden, nou in de goot legge? Omdat ik m'n -eigen altijd heb wete te respecteere en te beheersche. Waarom kijke -ze op tegen Lies in 'n vrome stad? Om dezelfde reden. En waar zouden -we nou an toe zijn, als we ons gestoord hadden an de malligheid van -die dominé? An vloeren schrobben voor anderhalve shilling per dag en -niks in 't vooruitzicht as 't armhuis. Laat jij je niet van de wijs -brengen door menschen die de wereld niet kennen. De eenige manier voor -'n vrouw om fatsoenlijk voor d'r eigen te zorgen is om goed te zijn -voor 'n man, die 't betalen kan om goed voor haar te wezen. Als ze van -zìjn stand is, laat ze dan zorgen, dat-ie haar trouwt, maar is ze dat -niet, dan kan ze dat niet verwachten.--Hoe zou ze? 't Zou niet voor d'r -eigen geluk weze. Vraag-t-er iedere dame in de Londensche wereld na, -die dochters heeft,--en ze zal je hetzelfde zegge,--behalve dat ik 't -je ronduit zeg, en zij verdraaid.--Daarin zit 'em 't eenige verschil. - -VIVIE (geboeid,--staart haar aan). Beste moeder,--u bent 'n -merkwaardige vrouw, u bent sterker dan heel Engeland. En voelt u -nu werkelijk en waarachtig niet 'n sikkepitje twijfel ... of ... of -schaamte? - -MEVR. WARREN. Wel natuurlijk, lieverd,--'t hoort er zoo bij om je -te schame,--dat wordt eenmaal verwacht van 'n vrouw. Vrouwen moeten -zich altijd houe of ze 'n heeleboel voele wat ze niet doen. Lies was -dikwijls kwaad op me, as ik zoo botweg de waarheid er over zei. Zij -zei altijd, dat, omdat iedere vrouw genoeg kon leere van wat ze voor -d'r ooge in de wereld ziet gebeure, 't nergens toe dient om er over -te prate. Maar Lies was ook op en top 'n dame. Ze had er 't echte -instinct van; terwijl je an mijn altijd m'n lage kom-af kon merken: -Ik plach zoo in m'n schik te zijn, wanneer je me je portretten zond -en ik zag, dat je opgroeide als Lies. Je hebt nèt haar damesachtige, -positieve manier van doen.--Maar ik kan 't niet uitstaan, om 't -ééne te zeggen, als iedereen weet, dat ik 't andere meen. Waar dient -dat gehuichel toe? Als de menschen de wereld op diè manier voor de -vrouwen inrichten, geeft 't niks om net te doen, of ze anders is -ingericht. Ronduit gezegd heb ik me nooit in 't minst geschaamd. Ik -beweer, dat ik 't recht heb om trotsch te zijn, dat we alles zoo goed -bedistelden, en er nooit iets op ons te zeggen was, en dat de meisjes -zoo goed behandeld werden. 'n Paar ervan kwamen best terecht: één -trouwde er met 'n gezant. Maar natuurlijk, daar mag ik nou niet meer -van spreken, wat zouen ze wel van me denken! (Zij geeuwt). O Heere, -ik geloof, dat ik tenslotte toch slaperig ben geworden. (Zij rekt -zichzelf luid uit, echt opgelucht door haar uitbarsting, en kalmpjes -bereid voor haar nachtrust). - -VIVIE. Ik geloof, dat ik 't zal zijn, die nu niet zal kunnen -slapen. (Zij gaat naar 't buffetje en steekt de kaars aan. Dan doet -ze de lamp uit, waardoor de kamer veel donkerder wordt). We zullen -wat frissche lucht in laten vòòr we sluiten. (Zij opent de buitendeur -en ziet dat 't heldere maan is). Kijk eens! (Zij trekt de gordijnen -van 't raam open. Men ziet het landschap badend in de stralen van -'n nazomermaan, die boven Blackdown rijst). - -MEVR. WARREN (met 'n vluchtigen blik naar buiten). Ja liefje, maar -pas op, dat je geen kou vat van de nachtlucht. - -VIVIE (minachtend). Gekheid! - -MEVR. WARREN (knorrig). Welzeker, alles wat ik zeg is gekheid -volgens jou. - -VIVIE (keert zich haastig naar haar toe). Nee, dat is volstrekt -niet waar, moeder. U hebt 't vannacht totaal van me gewonnen, hoewel -ìk gewild had, dat 't andersom zou zijn geweest. Laten we nu goeie -vrienden zijn. - -MEVR. WARREN (wat droevig haar hoofd schuddend). Dus 't is andersom -geweest. Maar tòch zal ik wel de kleinste motten wezen. Ik trok met -Lies altijd an 't kortste eindje, en ik denk, dat 't nou wel 'tzelfde -met jou zal worden. - -VIVIE. Dat hindert niet... Kom, goeie nacht goeie, oude moeder. (Zij -omarmt haar moeder). - -MEVR. WARREN (teeder). Ik heb je goed grootgebracht, heb ik niet, -lieverd? - -VIVIE. Ja, dat hebt u. - -MEVR. WARREN. En je zult goed zijn voor je arme, ouwe moeder, -niet waar? - -VIVIE. Zeker moederlief (kust haar). Goeie nacht. - -MEVR. WARREN (zalvend). M'n zegen over m'n eigen lieveling!--'n -moeders zegen! (Zij omhelst haar dochter beschermend, terwijl zij -opziet naar boven, alsof zij 'n zegening over Vivie af wil smeeken). - - - - - - - - -DERDE BEDRIJF. - - -In den tuin van de pastorie, den volgenden morgen. De zon schijnt, -de vogels zingen lustig. De tuinmuur heeft 'n houten hek, breed -genoeg om 'n rijtuig door te laten. Naast het hek hangt 'n bel aan -'n gekronkelden spiraal die in verbinding staat met 'n trekker er -buiten. Het rijpad loopt tot aan het midden van den tuin en buigt -dan naar links, waar het eindigt in 'n kleine begrinte ronde plaats -tegenover den overdekten ingang naar de pastorie. Aan den anderen -kant van het hek ziet men den stoffigen straatweg, parallel aan den -muur en aan de verste zij afgezet door 'n grasrand en 'n ònomheind -dennenbosch. Op het grasveld, tusschen het huis en den rijweg, staat -'n gesnoeide taxusboom, waaronder in de schaduw een tuinbank. Aan den -tegenovergestelden kant is de tuin ingesloten door 'n palmhaag; op -het grasveld staat een zonnewijzer en daarnaast een ijzeren stoel. Een -smal paadje voert, achter den zonnewijzer, door de palmhaag heen. - -Frank zit op den stoel bij den zonnewijzer, waarop hij de ochtendbladen -gelegd heeft en leest de Standard, (conservatief Londensch blad). Zijn -vader komt 't huis uit, rillerig en met roode oogen;--en ontmoet -Franks blik wat onzeker. - - -FRANK (kijkt op z'n horloge). Half twaalf, 'n Mooi uur voor 'n dominé -om te komen ontbijten. - -DOMINÉ SAM. Spot niet Frank, spot niet. Ik ben 'n beetje .... è ... -(hij rilt). - -FRANK. Katterig? - -DOMINÉ. Nee jongmensch;--ongesteld van ochtend. Waar is je moeder? - -FRANK. Schrik niet, die is hier niet. Naar stad gegaan met Bessie -met den trein van 11.13. Heeft verscheiden boodschappen voor je -achtergelaten. Voel je je in staat om ze nu aan te hooren, of wil ik -wachten tot je ontbeten hebt? - -DOMINÉ. Ik hèb ontbeten, sinjeur. 't Verwondert me, dat je moeder -naar de stad is gegaan, terwijl we logé's hebben. Die zullen 't heel -vreemd vinden. - -FRANK. Daar zal ze mogelijk wel aan gedacht hebben. In ieder geval, -als Crofts hier nog blijft en jij iederen nacht tot vier uur toe -met hem op blijft zitten, om herinneringen uit je vurige jeugd op te -halen, dan is 't natuurlijk m'n moeders plicht om naar stad te gaan en -'n vat whisky en 'n paar honderd flesschen spuitwater te bestellen. - -DOMINÉ. Ik heb niet opgemerkt, dat Jhr. George bizonder veel heeft -gedronken. - -FRANK. Daar was je niet toe in staat, ouwe heer. - -DOMINÉ. Wil je te kennen geven, dat ik...? - -FRANK (kalm). Nog nooit heb ik 'n weleerwaarden dominé minder sober -gezien. De anekdoten uit je vroegere leven, die je verteld hebt, -waren zòò schandelijk, dat ik zeker geloof, dat Praed den nacht niet -onder je dak zou hebben doorgebracht, als 't niet was geweest, dat -hij en moeder zoo goed met elkaar waren opgeschoten. - -DOMINÉ. Gekheid, jongmensch. Ik ben Jhr. George z'n gastheer. Ik moet -toch over iets met hem praten, en hij heeft maar één onderwerp. Waar -is mijnheer Praed nu? - -FRANK. Die rijdt met m'n moeder en Bessie naar 't station. - -DOMINÉ. Is Crofts al op? - -FRANK. O, al lang. Die is zoo frisch als 'n hoen; hij is veel -beter geoefend dan jij:--heeft de training waarschijnlijk tot nu -toe bijgehouden. Hij is ergens gaan rooken. (Frank neemt z'n krant -weer op. De dominé wendt zich ontstemd naar het hek toe en komt dan -besluiteloos terug). - -DOMINÉ. E.... Frank. - -FRANK. Ja. - -DOMINÉ. Geloof je, dat de Warren's verwachten hier geïnviteerd te -worden, na gisteravond? - -FRANK. Ze zijn al geïnviteerd. Crofts vertelde ons aan 't ontbijt, -dat je hem gezegd hadt om mevrouw Warren en Vivie vandaag hier te -brengen en hun te verzoeken dit huis als het hunne te beschouwen. 't -Was na diè mededeeling, dat moeder bedacht, dat ze naar stad moest -met den trein van 11.13. - -DOMINÉ (met wanhopige heftigheid). Ik heb die invitatie niet gedaan. Ik -heb noòit aan zoo iets gedacht. - -FRANK (medelijdend). Hoe kun je weten, ouwe heer, wàt je gisterennacht -gezegd en gedacht hebt? Allo! Hier is Praed terug. - -PRAED (komt binnen door 't hek). Goeie morgen. - -DOMINÉ. Goeien morgen. Ik moet me verontschuldigen, dat ik u niet aan -'t ontbijt heb gezien. Ik heb 'n lichte aanval van... van... - -FRANK. Dominé's keelpijn, Praed. Gelukkig niet chronisch. - -PRAED (van onderwerp veranderend). Wel, ik moet zeggen, uw huis is -allerliefst gelegen, werkelijk allerliefst. - -DOMINÉ. Ja, dat is 't ook. Als u wilt, zal Frank 'n eindje met u gaan -wandelen. Ik hoop dat u me zult excuseeren: ik moet de gelegenheid -waarnemen om m'n preek te schrijven, terwijl mevrouw Gardner weg is -en m'n gasten zich amuseeren. U neemt me niet kwalijk, niet waar? - -PRAED. Zeker niet, u moet voor mij niet de minste complimenten maken. - -DOMINÉ. Dank u. Ik zal... è... è... (stamelend gaat hij naar den -ingang en verdwijnt in huis). - -PRAED (gaat op 't gras zitten en pakt z'n enkels beet). Wonderlijk -moet dat zijn om iedere week 'n preek te schrijven. - -FRANK. Heel wonderlijk als hij 't deèd. Hij koopt ze. Hij is nou -spuitwater gaan drinken. - -PRAED. Beste jongen, ik wou dat je meer respect toonde tegenover je -vader. Je weet zelf hoe aardig je kunt zijn als je wìlt. - -FRANK. M'n goeie Praeddie, je vergeet dat ik met den ouden heer moet -lèven. Als twee menschen samen wonen--'t doet er niet toe of ze -vader en zoon, man en vrouw of broeder en zuster zijn--dan kunnen -ze onmogelijk de beleefde voor-den-gek-houderij volhouden, die zoo -makkelijk valt voor 'n minuut of tien op 'n middagvisite. De oude -heer nou, die aan veel bewonderenswaardige huiselijke hoedanigheden -paart de besluiteloosheid van 'n schaap met de opgeblazenheid en de -ongemakkelijkheid van 'n jakhals... - -PRAED. Nee, asjeblieft, beste Frank. Bedenk toch, dat hij je vader is. - -FRANK. Daar geef ik hem alle eer van.--Maar stel je voor, dat hij -Crofts gezegd heeft om de Warrens hier te brengen!! Hij moet totaal -weg zijn geweest. Je weet beste Praeddie, dat m'n moeder haar dadelijk -weg zou kijken. Vivie moet hier niet komen, vòòrdat zij naar de stad -terug is. - -PRAED. Maar je moeder weèt toch niets van mevrouw Warren, wel? - -FRANK. Ik weet 't niet. Haar gaan naar de stad doet me denken van -wel. Niet, dat 't m'n moeder in 't algemeèn zou kunnen schelen. Zij -heeft 't dikwijls kranig opgenomen voor 'n massa vrouwen, die in -moeilijkheden waren geraakt. Maar dat waren allemaal behoòrlijke -vrouwen. Daarin zit 'em het verschil. Mevrouw Warren heeft zeker haar -eigenaardige verdiensten, maar ze is zoo allemachtig lawaaiig,--en m'n -moeder zou haar eenvoudig niet kunnen dulden. Daarom... Allo! (Deze -uitroep wordt veroorzaakt door de wederverschijning van den dominé, -die haastig en ontsteld z'n huis uitkomt). - -DOMINÉ. Frank, mevrouw Warren en haar dochter komen de hei over met -Crofts. Ik zag ze van uit m'n studeerkamer. Wat moèt ik zeggen van -je moeder? - -FRANK (energiek opspringend). Plak je hoed op je hoofd en ga hen -tegemoet en zeg hoe allerplezierigst je 't vindt om ze te zien;--en -dat Frank in den tuin is, en dat moeder en Bessie zijn weggeroepen -bij 'n ziek familielid, en dat 't hun zoo speet dat ze niet konden -blijven, en dat je hoopt, dat mevrouw Warren goed geslapen heeft -en... en... zeg hun àl 't mogelijke behalve de waarheid en laat de -rest aan onzen lieven Heer over. - -DOMINÉ. Maar hoe moeten we hen later kwijt raken? - -FRANK. Daar is nou geen tijd voor om over te denken. Hier! (Hij vliegt -'t huis in en keert onmiddellijk terug met 'n vilten dominé's hoed, die -hij z'n vader op 't hoofd duwt). Maak nu, dat je weg komt. Praed en ik -zullen hier wachten, om het zaakje 'n ongezocht aanzien te geven. (De -dominé, beduusd maar gehoorzaam, snelt weg door 't hek. Praed staat -op en stoft zichzelf af). - -FRANK. We moeten de oude dame op de een of andere manier naar de stad -terugzenden, Praed. Toe, zeg 'ns eerlijk, Praeddie, hoû jij er van -om ze samen te zien: Vivie en de ouwe dame? - -PRAED. Och, waarom niet? - -FRANK (z'n tanden op elkaar). Krijg jij er geen kippenvel van? Die -kwaje oude duvel, in staat tot àlles wat gemeen is, en Vivie.... brr! - -PRAED. Sst, asjeblieft. Daar komen ze. (De dominé en Crofts komen -samen het rijpad op, gevolgd door Mevrouw Warren en Vivie, die heel -innig met elkaar loopen.) - -FRANK. Kijk, ze heeft waarachtig haar arm om het middel van de oude -vrouw. 't Is haar rechterarm; zij moet er mee begonnen zijn. God in -den hemel, ze is sentimenteel geworden! Ai! jai! Krijg je nou geen -kippenvel? (De dominé opent het hek en mevrouw Warren en Vivie gaan -hem voorbij en blijven in het midden van den tuin naar 't huis staan -kijken. Frank, in 'n extase van veinzerij, wendt zich vroolijk naar -mevrouw Warren toe en roept uit): Alleraangenaamst om u te zien, -mevrouw Warren,--deze rustige, oude pastorie-tuin flatteert u bizonder. - -MEVR. WARREN. Wel, heb je ooit! Hoor je dat George? Hij zegt dat ik -er zoo goed uitzie in 'n rustigen, ouden pastorie-tuin. - -DOMINÉ (houdt het hek nog open voor Crofts, die er met 'n bizonder -landerig air doorheen slentert). U ziet er overal goed uit, mevrouw -Warren. - -FRANK. Bravo, ouwe heer. Luister 'ns,--laten we nou 'n gezelligen -tijd er van maken vóór lunch. Eerst gaan we de kerk bekijken. Die -behoort iedereen te zien. 't Is 'n typische oude, dertiende-eeuwsche -kerk, weet je. De oude heer voelt er erg voor, omdat hij indertijd -'n restauratiefonds op touw heeft gezet,--en ze zes jaar geleden -totaal verbouwd is geworden. Praed zal er jullie de merkwaardigheden -van aantoonen. - -DOMINÉ (allerminzaamst glimlachend tegen het gezelschap). 't Zal -me bizonder aangenaam zijn, als Jhr. George en mevrouw Warren er -werkelijk lust toe voelen. - -MEVR. WARREN. Wel ja, laten we maar gaan en 't afdoen: 't Zal George -goed doen; de kerk zal van hèm niet veel last hebben, wed ik. - -CROFTS (terugkeerend naar 't hek). Ik heb er niets tegen. - -DOMINÉ. Neen, die weg niet. We zullen door 't veld gaan, als u 't -goed vindt. Dèzen kant uit. - -CROFTS. O, mij goed. (Hij gaat met den dominé. Praed volgt met mevrouw -Warren. Vivie beweegt zich niet, maar kijkt hen na met de lijnen van -vastberadenheid scherp geteekend op haar gezicht). - -FRANK. Kom je niet? - -VIVIE. Nee. Ik wil je 'n waarschuwing geven, Frank. Je stak daarnet den -draak met m'n moeder, toen je dat zei over den pastorie-tuin. Dat is -voortaan taboe. Behandel m'n moeder asjeblieft met hetzelfde respect -waarmee je je eigen moeder behandelt. - -FRANK. M'n beste Vivie, dat zou ze niet apprecieëren. Ze is heel -anders dan m'n moeder: dezelfde behandeling zou voor die twee niet -deugen. Maar wat ter wereld is er met je gebeurd? Gisterenavond waren -we 't samen volmaakt eens over je moeder en haar kliek. En van morgen -stel je je sentimenteel aan met je arm om haar middel heen. - -VIVIE (rood wordend). Me aanstellen! - -FRANK. Dièn indruk maakte 't op me. Den eèrsten keer dat ik je iets -zag doen van twijfelachtig allooi. - -VIVIE (zichzelf bedwingend). Ja, Frank; er heèft 'n verandering met me -plaats gehad, maar ik geloof niet 'n verandering ten kwade. Gisteren -was ik 'n ingebeeld nest. - -FRANK. En vandaag? - -VIVIE (haar gezicht vertrekt pijnlijk, dan ziet ze hem vast -aan). Vandaag ken ik m'n moeder beter dan jij. - -FRANK. De hemel beware je daarvoor. - -VIVIE. Wat bedoel je daarmee? - -FRANK. Viv,--er bestaat 'n vrijmetselarij tusschen -door-en-door-onzedelijke menschen, waar jij niets van afweet. Jij -hebt te veel karakter. Maar dàt is de band tusschen je moeder en mij; -en dat is ook de reden, dat ik haar beter ken dan jij ooit zult doen. - -VIVIE. Je vergist je, je weet niets van haar af. Als je de -omstandigheden kende, waarmee m'n moeder te worstelen heeft gehad.... - -FRANK (ad rem haar zin voor haar afmakend). Dan zou ik weten waàrom -ze is geworden, wàt ze is,--is 't zoo niet? Wat zou er dat toe -doen? Omstandigheden of geen omstandigheden Viv,--je zult nooit met -je moeder kunnen opschieten. - -VIVIE (heel boos). Waarom niet? - -FRANK. Omdat ze 'n slecht wijf is, Viv. Als je ooit weer in mijn -bijzijn je arm om haar middel slaat, dan schiet ik me op de plaats -zelf voor m'n kop,--als 'n protest tegen 'n vertooning, die me in -opstand brengt. - -VIVIE. Moet ik dus kiezen tusschen jou en m'n moeder? - -FRANK. Dat zou de oude dame 'n veel te slechte kans geven. Nee, Viv, -je verwaande jongentje zal je in geen geval aan je lot overlaten. Maar -daarom moet hij ook zorgen, dat je geen vergissingen begaat.--'t -Geeft allemaal niks, Viv, je moeder ìs eenmaal onmogelijk. Ze mag in -haar soort niet kwaad zijn,--maar 't soort zelf ìs slecht, door en -door slecht. - -VIVIE (heftig). Frank! (Hij blijft kalm. Zij wendt zich af en gaat -zitten op de bank onder den taxus, worstelend om haar zelfbeheersching -te herkrijgen. Dan zegt ze). Moet ze door iedereen verlaten worden, -omdat ze eenmaal is wat jij "'n slecht soort" noemt? Heeft ze geen -recht om te leven? - -FRANK. Daar hoef je niet bang voor te wezen, Viv; zij zal nooit -verlaten zijn. (Hij gaat naast haar zitten op de bank). - -VIVIE. Maar ik moet haàr zeker verlaten. - -FRANK (sust haar op babyachtige manier en vleit haar met z'n -stem). Moèt niet met haar leven. Familiegroepje van moeder en dochter -zou geen succes zijn. Zou òns groepje bederven. - -VIVIE (onder de bekoring komend). Welk groepje? - -FRANK. De babies in 't bosch; Vivie en haar kleine Frank. (Hij -glijdt z'n arm om haar middel en nestelt zich tegen haar aan als -'n moe kind). Laten we mekaar toedekken met dorre blaâren. - -VIVIE (hem zachtjes wiegend als 'n moeder). Vast in slaap, hand in -hand, onder de boomen. - -FRANK. Het wijze kleine meisje en naar dwaze kleine jongentje. - -VIVIE. Het lieve kleine jongentje, met het zielige kleine meisje. - -FRANK. Heel, hèèl rustig en bevrijd van de idiotigheid van den vader -van 't jongentje en de rarigheid van de moe.... - -VIVIE (het woord smorend tegen haar borst aan). St. st. stst! 't -Kleine meisje wil alles vergeten van haar moeder. (Zij zwijgen eenige -oogenblikken elkaar wiegend. Dan komt Vivie plotseling tot bezinning en -roept uit): Wat 'n paar gekken zijn we! Kom, zit overeind. Goeie hemel, -je haar! (Zij strijkt 't glad). Ik zou wel eens willen weten of alle -groote menschen zoo kinderachtig doen, als er niemand bij is. Ik heb -'t nooit gedaan als kind. - -FRANK. Ik ook niet. Jij bent m'n eerste speelkameraad. (Hij vat -haar hand en wil die kussen, maar houdt eerst even op om rond te -kijken. Heel onverwacht verschijnt Crofts door de palmhaag). O verdomd! - -VIVIE. Waarom, verdomd? - -FRANK (fluisterend). Sst! Daar komt die fielt van 'n Crofts aan. (Hij -gaat verder van haar af zitten met 'n heel onschuldig gezicht). - -VIVIE. Wees niet lomp tegen hem, Frank. Ik wil erg m'n best doen om -beleefd tegen hem te zijn. Dat zal m'n moeder plezier doen. (Frank -trekt 'n leelijk gezicht). - -CROFTS. Mag ik 'n paar woorden met u spreken, juffrouw Warren? - -VIVIE. Zeker. - -CROFTS (tot Frank). Je excuseert me wel, Gardner.--Ze wachten op je -in de kerk, als je er niets tegen hebt. - -FRANK (staat op). Ik wil je graag van dienst zijn, Crofts, behalve -met naar de kerk te gaan. Als je iets noodig hebt, Vivie, bel dan aan -'t hek, dan verschijnt een van de dienstboden. (Hij gaat 't huis in -met kalme beminnelijkheid). - -CROFTS. (Kijkt hem met 'n sluwe uitdrukking nà, terwijl ie verdwijnt, -en spreekt dan tot Vivie op 'n toon alsof hij op vertrouwelijken voet -met haar is). 'n Aardige jongen, juffrouw Vivie. Jammer, dat hij geen -geld heeft, hè? - -VIVIE. Vindt u? - -CROFTS. Wel, wat moet hij uitvoeren? Heeft geen betrekking en geen -fortuin.--Waar dient hij toe? - -VIVIE. Ik zie volkomen goed z'n zwakke punten, Jhr. George. - -CROFTS ('n beetje van z'n stuk gebracht, omdat hij zoo volmaakt -doorzien wordt). O zòò meen ik 't niet, Maar zoolang we eenmaal op -deze wereld zijn, moeten we er ook rekening mee houden,--en geld is -geld. (Vivie antwoordt niet). 'n Mooie dag, vindt u niet? - -VIVIE (met ternauwernood bedwongen minachting voor z'n poging tot -conversatie). Heel mooi. - -CROFTS (met brutale jovialiteit, alsof hij haar flinkheid -bewondert). Wel, daarover wou ik anders niet praten (met voorgewende -openhartigheid). Luister 'ns, juffrouw Vivie. Ik ben me volkomen -bewust, dat ik geen man voor dames ben. - -VIVIE. Heusch niet? - -CROFTS. Nee; en om u de waarheid te zeggen, dat wil ik ook niet -zijn. Maar als ik wat zeg, dan meen ik het;--als ik iets voel, dan -voel ik 't ècht,--en wat ik graag wil hebben, daar wil ik ook goed -voor betalen. Dàt soort van man ben ik. - -VIVIE. Dat doet u alle eer aan. - -CROFTS. O, ik wil m'n eigen lof niet zingen. De hemel weet, dat ik -m'n fouten heb;--geen man ziet die beter dan ik. Ik weet, dat ik niet -volmaakt ben: die zelfkennis is een van de voordeelen van 'n man van -middelbaren leeftijd;--want ik bèn niet jong meer en daar geef ik me -niet voor uit ook. Mìjn moraal is heel eenvoudig en ik geloof goed: -Eergevoel tusschen man en man, trouw tusschen man en vrouw en geen -malle praatjes over den een of anderen godsdienst, maar 'n eerlijk -geloof, dat de wereld geleidelijk vooruitgaat. - -VIVIE (snijdend ironisch). "Een macht, niet wijzelf, die -rechtvaardigheid wil." - -CROFTS (haar au sérieux nemend). O zeker, wijzelf natuurlijk niet. U -begrijpt wat ik bedoel. (Hij gaat naast haar zitten, op 'n wijze -alsof hij 'n verwante ziel had gevonden). En nu, wat practische zaken -betreft. U zult misschien meenen, dat ik m'n geld heb weggegooid, -maar dat is zoo niet. Ik ben vandaag rijker, dan toen ik indertijd m'n -fortuin in handen kreeg. Ik heb van m'n wereldkennis geprofiteerd, -om m'n geld te steken in zaken, die andere menschen over 't hoofd -hebben gezien; en wàt ik ook wezen mag, op 't punt van geld ben ik -'n betrouwbaar man. - -VIVIE. 't Is heel vriendelijk van u, me dat allemaal te vertellen. - -CROFTS. Kom nou, juffrouw Vivie,--u hoeft u niet te houden, alsof -u niet weet, waar ik heen wil. Ik verlang om me te vestigen met 'n -"Lady Crofts".--Ik vermoed, dat u me wel erg botaf vindt? - -VIVIE. Volstrekt niet. Ik ben er u heel dankbaar voor, dat u zoo -kort en zakelijk bent. Ik stel uw aanbod zeer op prijs: het geld, -de positie, Lady Crofts en zoo al meer. Maar, met uw welnemen, zal -ik toch maar "nee" zeggen. Liever niet. (Zij staat en drentelt naar -den zonnewijzer, om wat uit z'n onmiddellijke nabijheid te zijn). - -CROFTS (in 't minst niet ontmoedigd, gebruik makend van de meerdere -plaats op de bank om er zich gemakkelijk op uit te strekken, vat -het op alsof 'n paar voorloopige weigeringen 'n onvermijdelijk deel -uitmaakten van den gewonen gang van 'n huwelijksaanzoek). Ik heb -geen haast. Ik wou u dit alleen maar laten weten, voor 't geval dat -de jonge Gardner mocht probeeren u te vangen. Denk er eens over na. - -VIVIE (scherp). Mijn neen blijft neen. Ik kom er niet op terug. (Zij -ziet hem aan van uit de hoogte. Hij grijnst; buigt zich voorover met -z'n elbogen op z'n knieën om met z'n stok naar 'n ongelukkig insect -in 't gras te prikken. Hij kijkt haar sluw aan. Ongeduldig wendt zij -zich af). - -CROFTS. Ik ben 'n goed beetje ouder dan u,--vijf en twintig jaar, -'n kwart eeuw. Ik heb 't eeuwige leven niet, en ik zal zorgen, dat -u goed achterblijft, als ik er niet meer zijn zal. - -VIVIE. Zelfs tegen diè verleiding ben ik bestand, Jhr. George. Gelooft -u niet, dat u beter zoudt doen met m'n antwoord te accepteeren? Er -is niet de minste kans, dat ik veranderen zal. - -CROFTS (staat op, na 'n laatsten slag naar 'n madeliefje en -begint heen en weer te loopen.) Wel, 't hindert niet. Ik zou u -dingen kunnen vertellen, die u gauw genoeg van gedachten zouden doen -veranderen,--maar dat wil ik niet, omdat ik u liever wil zien te winnen -door eerlijke liefde. Ik ben 'n goeie vriend voor uw moeder geweest, -vraag haar dat maar eens. Zij zou nooit 't geld verdiend hebben, -dat uw opvoeding betaald heeft, als ìk haar niet geraden en geholpen -had. Om niet te spreken van het geld, dat ik haar heb voorgeschoten. Er -zijn niet veel menschen, die haar gesteund zouden hebben, zooals ìk -'t heb gedaan. Ik heb van 't begin tot 't laatst toe niet minder dan -40,000 pond in haar zaak gestoken. - -VIVIE (hem aanstarend). Wilt u zeggen, dat u m'n moeders deelgenoot -geweest bent? - -CROFTS. Ja. Bedenk dus nou 'ns wat 'n last en explicaties 't besparen -zou, als wij 't heele geval onder ons hielden, om zoo te zeggen. Vraag -uw moeder maar eens of zij 't prettig zou vinden om uitlegging van -d'r zaken te geven aan 'n totaal vreemde. - -VIVIE. Daar zie ik de bezwaren niet van in, nu de zaken toch aan kant -zijn gedaan en het geld belegd is. - -CROFTS (blijft plotseling verbaasd staan). Aan kant gedaan? Een -onderneming aan kant doen, die 35 percent uitkeert in de slechtste -jaren?! Niet waarschijnlijk, hoor. Wie heeft u dàt verteld? - -VIVIE (plotseling verbleekend). Bedoelt u dat ze nog...? (Zij houdt -op eens stil en legt haar hand op den zonnewijzer om zichzelf te -ondersteunen. Dan loopt ze haastig naar den ijzeren stoel en gaat -zitten). Over welke onderneming spreekt u? - -CROFTS. Wel, de kwestie is, dat ze nou niet precies als 'n zaak van -den eersten rang beschouwd wordt in mijn kringen, de voorname kringen, -weet u;--die ònze kringen zullen worden, als u anders over m'n aanzoek -gaat denken. Niet, dat er iets niet in den haak mee is, dat moet u -niet denken. U begrijpt door het feit, dat uw moeder er in is, dat -ze volkomen fair en eerlijk is. Ik heb haar jaren lang gekend en ik -weet van haar, dat ze liever haar hand zou afslaan, dan met iets te -doen te hebben, wat niet heelemaal behoorlijk is. Als u wilt zal ik -er u alles van vertellen. Ik weet niet of u wel eens ondervonden hebt, -als u op reis was, hoe moeilijk 't is, om 'n werkelijk goèd ingericht -familiehotel te vinden. - -VIVIE (wendt haar gezicht af met walging.) Ja,--ga door. - -CROFTS. Nu, dat is alles. Uw moeder heeft 'n zeldzame gave om die -dingen te besturen. We hebben er twee in Brussel, één in Berlijn, -één in Weenen en twee in Buda-Pest.--Natuurlijk zijn er nog anderen -behalve wij in de zaak, maar wìj hebben er het meeste kapitaal in,--en -uw moeder is onmisbaar als directrice. U hebt zeker wel gemerkt, -dat zij veel reist.--Maar u begrijpt,--over zulke dingen kun je in -gezelschap niet spreken. Noem 't woord "hotel" maar eens en iedereen -zegt, dat je 'n publiek huis houdt. U zoudt toch niet willen, dat -ze dàt van uw moeder zouden zeggen, wel? Daarom houden we 't zoo -stil. Wat ik zeggen wil, u zult 't ook wel voòr u houden, niet? Nu -'t al zòòlang 'n geheim is geweest, is 't beter dat 't dat ook blijft. - -VIVIE. En dit is dus de onderneming, waar u wilt, dat ik deel in -zal nemen! - -CROFTS. Welnee. Mijn vrouw zal niets met zaken te maken hebben. U -zult er niet meer mee te maken hebben dan u altijd gedaan hebt. - -VIVIE. Altijd gedaan heb! Wat bedoelt u? - -CROFTS. Alleen maar dat u er altijd van geleefd hebt. Ze heeft betaald -voor uw opvoeding en voor de japon die u aan uw lijf hebt. Trek uw -neus maar niet op voor zaken, juffrouw Vivie. Wat zou er van uw mooie -scholen worden zonder geld? - -VIVIE (staat op, half buiten zichzelf). Pas op. Ik weet wàt voor zaak -'t is. - -CROFTS (opschrikkend, met 'n onderdrukte vloek). Wie heeft u dat -verteld? - -VIVIE. Uw compagnon--m'n moeder. - -CROFTS (zwart van woede). Die ouwe.... (Vivie ziet hem haastig -aan. Hij slikt 't woord in en staat stilletjes voor zich te razen -en te vloeken. Dan bedenkt hij zich, dat hij sympathiek moet zijn en -hij neemt z'n toevlucht tot 'n edele verontwaardiging). Zij behoorde -u meer te hebben ontzien. Ik zou 't u nooit verteld hebben. - -VIVIE. Ik denk, dat u waarschijnlijk gewacht zoudt hebben tot we -getrouwd waren. Het zou 'n makkelijk wapen voor u geweest zijn om me -mee klein te krijgen. - -CROFTS (heel oprecht). Ik had 't nooit willen doen. Op m'n woord -niet. (Vivie ziet hem verwonderd aan. Haar gevoel voor de ironie van -zijn protest kalmeert haar en geeft haar kracht. Zij antwoordt met -minachtende zelfbeheersching.) - -VIVIE. 't Doet er niet toe. Ik veronderstel dat u begrijpt, dat wanneer -wij vandaag van hier weggaan, onze kennismaking tot 'n eind komt. - -CROFTS. Waarom? Omdat ik u moeder geholpen heb? - -VIVIE. Mijn moeder was 'n arme vrouw die geen keus had om anders te -handelen dan ze gedaan heeft. Maar ù was rijk en u deed hetzelfde -terwille van 35 percent. U bent mijns inziens 'n gewone, echte -schurk. Dàt is m'n opinie van u. - -CROFTS (staart haar even aan,--volstrekt niet gekwetst, en veel meer -op z'n gemak, nu ze op dezen ongegeneerden voet met elkaar zijn, -dan toen ze eerst wat vormelijk waren). Ha, ha, ha, ha! ga je gang, -juffie, geef er me van langs; 't hindert me niet en 't amuseert me. Wat -weerga, waarom zou ik m'n geld niet op die manier beleggen? Ik neem -de interest van 'n kapitaal net als alle andere menschen. Ik hoop -niet, dat je vindt, dat ik er m'n eigen handen mee vuil maak. Zeg -'ns zelf: je zoudt toch niet weigeren om kennis te maken met m'n -moeders neef, den hertog van Belgravia, omdat sommige van de renten, -die hij ontvangt, op 'n wat wonderlijke wijze verdiend worden? Je -zoudt vermoedelijk den aartsbisschop van Canterbury niet negeeren -omdat de leden van de kerkelijke commissies enkele kroeghouders en -zondaren onder hun huurders hebben? Herinner je je de Croftsbeurs in -Newnham? Nu, die is gesticht door m'n broer, het parlementslid. Hij -krijgt z'n 22 percent van 'n fabriek met 600 meisjes, waarvan er niet -één genoeg verdient om van te leven. Hoe stel je je voor, dat die -rondscharrelen? Vraag 't je moeder maar eens. En verwacht je dan, -dat ik bedanken zou voor 35 percent, terwijl andere menschen in hun -zak steken wàt ze maar kunnen, als verstandige lui? Zòò gek ben ik -niet. Als je je kennissen wilt kiezen en uitzoeken volgens zedelijke -principes, dan kun je 't land wel uittrekken, tenzij je jezelf buiten -de heele fatsoenlijke maatschappij wilt houden. - -VIVIE (met gewetenswroeging). U kunt er verder nog op wijzen, dat -ik zelfs nooit gevraagd heb, waar 't geld, dat ik uitgaf, vandaan -kwam. Ik geloof, dat ik net even slecht ben als u. - -CROFTS (geheel gerustgesteld). Natuurlijk,--en dat is maar -goed ook. Wat voor kwaad doet 't ten slotte? (met een familiare -grappigheid). Nou je er verder over nadenkt, zul je me zoo'n schurk -wel niet meer vinden, wèl? - -VIVIE. Ik heb dezelfde voordeelen met u gedeeld, en ik ben al zoo ver -gegaan van u op vertrouwelijke wijze te vertellen wàt ik van u denk. - -CROFTS (met serieuze minzaamheid). Zeker, dat heb je ook.--Je -zult me zoo'n kwaje niet vinden. Ik geef me niet uit voor iemand -met een prima intellect, maar ik heb een goeie dozis eerlijk, -humaan gevoel; en het oude ras van de Croften komt uìt in 'n zekere -instinctmatige haat van alles wat min is,--waarin je zeker met me zult -sympathiseeren. Geloof me, juffrouw Vivie, de wereld is zoo kwaad niet, -als sommige schreeuwers wel beweren. Zoo lang je de maatschappij niet -openlijk trotseert, zal ze je ook geen lastige vragen doen;--en ze -maakt korte metten met de ploerten, die 't wèl doen. Er blijven geen -geheimen beter bewaard, dan dìè, die half bekend zijn. In de kringen, -waarin ik je zal introduceeren, zal geen heer of dame zich zòò ver -vergeten om de zaken van mij of je moeder te bespreken. Geen man kan je -'n veiliger positie aanbieden. - -VIVIE. Ik geloof dat u heusch denkt, dat u uitstekend met me opschiet. - -CROFTS. Wel, ik geloof, dat ik mezelf mag vleien, dat je beter over -me denkt, dan je eerst hebt gedaan. - -VIVIE (kalm). Ik vind u nu nauwelijks de moeite waard, om over te -denken. (Zij staat op en gaat naar het hek toe, onderweg stilhoudend om -hem te bekijken en om bijna zachtzinnig maar met diepe overtuiging tot -hem te zeggen): Als ik denk aan de maatschappij die ù duldt, en de wet -die ù beschermt,--als ik bedenk hoe hulpeloos overgeleverd negen van -de tien meisjes zullen zijn in de handen van u en van m'n moeder:--van -de vrouw met het onnoembare bedrijf en haar kapitalist-slavenjager.... - -CROFTS (wit van woede). Verdomd! - -VIVIE. U hoèft me niet meer te verdoemen. Ik voel al of ik onder -de verdoemden leef. (Zij licht den klink van 't hek op, om het te -openen en er door te gaan. Hij volgt haar en legt z'n hand zwaar op -den hoogsten dwarsbalk om te beletten, dat 't hek geopend wordt). - -CROFTS (hijgend van woede). Denk je, dat ik dit alles van je verdraag, -jij kleine duivel? - -VIVIE (koel). Wees bedaard. Er zal iemand komen in antwoord op -de bel. (Zonder even te aarzelen slaat zij tegen de bel met den -rug van haar hand. 't Klinkt hard, en Crofts schrikt onwilkeurig -terug. Bijna onmiddellijk verschijnt Frank in den ingang van 't huis -met z'n geweer). - -FRANK (met opgewekte beleefdheid). Wil jij 't geweer hebben Viv, -of zal ik 't gebruiken? - -VIVIE. Heb je geluisterd, Frank? - -FRANK. Alleen maar naar de bel, ik verzeker 't je,--zoodat je niet -zoudt hoeven te wachten. Ik geloof, dat ik je karakter goed heb -doorzien, Crofts. - -CROFTS. Voor 'n kleinigheid zou ik dat geweer van je overnemen en -'t kapot slaan op je hoofd. - -FRANK (voorzichtig naar hem toesluipend). Doe dat niet. Ik ga -heel onhandig met vuurwapenen om. Er zou stellig 'n noodlottig -ongeluk plaats hebben met later 'n waarschuwing van de jury voor -m'n onachtzaamheid. - -VIVIE. Zet 't geweer weg, Frank, 't is volmaakt onnoodig. - -FRANK. Groot gelijk, Viv. Veel beter jagersmanier om hem in 'n val -te vangen. (Crofts, die de beleediging begrijpt, maakt 'n dreigende -beweging). Crofts, er zijn vijftien kogels in 't magazijn en ik ben 'n -zekere treffer van 'n afstand als deze, op 'n schijf van jouw omvang. - -CROFTS. O je hoeft niet bang te zijn. Ik zal je niet aanraken. - -FRANK. Heel grootmoedig van je onder de omstandigheden. Wel bedankt. - -CROFTS. Ik wil jullie dit nog zeggen vòor ik heenga. 't Zal je -misschien interesseeren, omdat jullie zoo op elkaar gesteld bent. Sta -me toe, Frank, je voor te stellen aan je halfzuster, de oudste dochter -van den eerwaarden Samuel Gardner. Juffrouw Vivie, uw halfbroer. Goeie -morgen. (Hij gaat door 't hek heen den weg op). - -FRANK (na 'n pauze van ontdaanheid, neemt z'n geweer op). Viv, je -zult voor den rechter getuigen, dat 't een ongeluk was. (Hij mikt op -de verdwijnende figuur van Crofts. Vivie grijpt den loop en draait -die rond, tegen haar borst aan). - -VIVIE. Schiet nou. Nu mag je. - -FRANK (laat 't eind van z'n geweer haastig vallen). Halt! Pas op! (Zij -laat 't gaan. 't Valt op den grond). O, wat heb je je jongentje laten -schrikken! Stel je voor, dat 't af was gegaan.... O! (geheel ontdaan -valt hij op de bank neer). - -VIVIE. Ja, stel je dat voor. Begrijp je niet, dat 't een verlichting -voor me geweest zou zijn om 'n felle lichamelijke pijn in me te -voelen scheuren? - -FRANK (vleiend). Trek 't je niet zoo aan, beste Viv. Bedenk maar, dat -àls m'n geweer den vent zòò heeft verschrikt, dat hij voor 't eerst -in z'n leven de waarheid gezegd heeft, 't ons dan in èrnst maakt tot -de babies in 't bosch. (Hij houdt z'n armen voor haar open). Kom, -laten we ons weer toedekken met blaâren. - -VIVIE (met 'n kreet van afschuw). O, dat niet, dat niet! Je laat -me rillen! - -FRANK. Waarom,--wat scheelt je? - -VIVIE. Adieu! (Zij gaat heen door 't hek). - -FRANK (opspringend). Allo! Wacht even! Viv! Viv! (Zij draait zich om -bij 't hek). Waar ga je naar toe? Waar kan ik je vinden? - -VIVIE. Op Honoria Frasers kantoor, Chancery Lane 67,--voor de rest van -m'n leven. (Zij gaat heen in de tegenovergestelde richting van Crofts). - -FRANK. Maar hoor dan toch 'ns... wacht even... Wat drommel! (hij rent -haar achterna). - - - - - - - - -VIERDE BEDRIJF. - - -De kamers van Honoria Fraser in Chancery Lane. Een kantoor op de -hoogste verdieping met een raam van spiegelglas; geverfde muren, -electrisch licht en een vulkachel. Zaterdagmiddag. Men ziet de -schoorsteenen van Lincoln's Inn en den hemel daarachter in 't Westen, -door het venster. Er staat 'n dubbel schrijfbureau in het midden van -de kamer met een kistje sigaren, aschbakjes en een verplaatsbare -electrische lamp, de laatste half verborgen onder hoopen papier -en boeken. Dit schrijfbureau heeft gaten voor de knieën, rechts -en links ervan staan stoelen.--Het ziet er heel slordig uit. Het -bureau van den klerk, gesloten en netjes, met 'n hoogen stoel er -voor, staat tegen den muur aan, dicht bij 'n deur, die in verbinding -staat tot de binnenkamer. In den tegenovergestelden muur is de deur, -die voert naar de algemeene gang. Zijn bovenpaneel is van matglas, -waarop met zwarte letters aan den buitenkant "Fraser en Warren". Een -groen baaien scherm verbergt den hoek tusschen die deur en het venster. - -Frank, in 'n modieus licht sport-reispak met zijn stok, handschoenen -en witte hoed in z'n handen, loopt heen en weer in 't kantoor. Iemand -probeert de deur open te maken, met 'n sleutel. - - -FRANK (roept). Binnen! 't Is niet gesloten. (Vivie komt binnen met -hoed op en mantel aan. Zij blijft staan en staart hem aan). - -VIVIE (streng). Wat voer je hier uit? - -FRANK. Op je wachten. Ik hen hier al uren geweest. Is dat de manier -om op je zaken te passen? (Hij legt zijn hoed en stok op tafel, gaat -met 'n sprong boven op de klerks kruk zitten, en kijkt haar aan met -al de symptomen van 'n onrustige, plagerige, lichtzinnige stemming). - -VIVIE. Ik ben precies twintig minuten weg geweest om 'n kop thee te -drinken. (Zij neemt haar hoed en mantel af en hangt die achter het -scherm). Hoe ben je binnen gekomen? - -FRANK. Het personeel was er nog toen ik kwam. 't Is weggegaan om -cricket te spelen op Primrose-hill. Waarom heb je geen vrouw in je -dienst en geef je op die manier je sekse een kansje? - -VIVIE. Waarom ben je gekomen? - -FRANK (springt van zijn kruk af en komt naar haar toe). Viv, laten we -uitgaan en ergens van den halven Zaterdagschen vacantiedag genieten, -net als 't personeel.--Wat denk je van Richmond, en daarna een -tingeltangel en 'n gezellig soupétje? - -VIVIE. Ik kan 't niet bekostigen. Ik zal nog 'n uur of zes werken, -vòòr ik naar bed ga. - -FRANK. Niet bekostigen, hè? Aha! Kijk 'ns hier. (Hij neemt 'n handvol -goudstukken uit z'n zak en rammelt er mee). Goud, Viv, goud! - -VIVIE. Hoe ben je daaraan gekomen? - -FRANK. Met spelen, Viv;--met spelen: Poker. - -VIVIE. Bah! Dat is minner dan stelen. Nee; ik kom nièt. (Zij gaat -aan de tafel zitten om te werken, met haar rug naar de glazen deur -en begint in de papieren te bladeren.) - -FRANK (beklaaglijk protesteerend). Maar beste Viv, ik moet heusch -'ns heel ernstig met je spreken. - -VIVIE. Best. Ga dan op Honoria's stoel zitten en praat. (Hij -moppert). Pruttelen helpt niet; ik ben onvermurwbaar. (Hij neemt -mistroostig den tegenoverstaanden stoel). Geef me dat sigarenkistje -eens aan, wil je? - -FRANK (het kistje naar haar toeschuivend). Akelige -vrouwengewoonte. Nette mannen doen 't niet meer. - -VIVIE. Ja, die maken bezwaar tegen de reuk in 't kantoor,--en daarom -moeten wij ons met cigaretten behelpen. Kijk! (Zij doet 't kistje open, -neemt er 'n cigaret uit en steekt die aan. Zij biedt er hem een aan, -maar hij schudt z'n hoofd met 'n zuur gezicht. Zij gaat nu gemakkelijk -in haar stoel zitten rooken). Ga je gang. - -FRANK. Wel, ik verlang te weten, wat je gedaan hebt--welke schikkingen -je gemaakt hebt. - -VIVIE. Alles was geregeld in twintig minuten, nadat ik hier was -gekomen. Honoria heeft dit jaar gemerkt, dat de zaak te veel voor -haar werd en stond juist op 't punt om me te laten komen en me -'n vennootschap voor te stellen, toen ik naar binnen kwam wandelen -en haar vertelde, dat ik geen cent in de wereld bezat. Toen heb ik -mezelf geïnstalleerd en haar weggestuurd voor 'n veertiendaagsche -vacantie.--Wat is er in Haslemere gebeurd, nadat ik heen was gegaan? - -FRANK. Absoluut niets. Ik zei dat je naar de stad was gegaan voor -particuliere aangelegenheden. - -VIVIE. En! - -FRANK. Wel, ze waren òf te verbouwereerd om iets te zeggen òf Crofts -had je moeder al voorbereid. In ieder geval, zij zei niets, en Crofts -zei niets en Praeddie zette alleen groote oogen op.--Na de thee gingen -ze weg en ik heb ze na dien tijd niet meer gezien. - -VIVIE (knikt kalm, met haar ééne oog op 'n rookkringetje -gericht). Uitstekend. - -FRANK (verachtelijk rondkijkend). Ben je van plan om in deze -onmogelijke plaats te blijven? - -VIVIE (blaast den rookkring op besliste manier weg en gaat overeind -zitten). Ja. Deze twee dagen hebben me al m'n kracht en zelfvertrouwen -teruggegeven. Ik neem nooit meer 'n dag vacantie, zoolang als ik leef. - -FRANK (met 'n heel zuur gezicht). Phoe!--Je ziet erg in je schik, -en zoo hard als 'n bikkel. - -VIVIE (streng). Goed, dat ik dat ben! - -FRANK (staat op). Hoor 'ns Viv, we moeten tot 'n verklaring met elkaar -komen. Wij zijn verleden van elkaar gegaan, onder den indruk van -'n totaal misverstand. - -VIVIE (legt haar sigaret neer). Nou, helder 't dan op. - -FRANK. Je herinnert je wat Crofts zei? - -VIVIE. Ja. - -FRANK. Die onthulling werd verondersteld 'n absolute verandering -teweeg te brengen in den aard van onze gevoelens voor elkaar. Ze -plaatste ons op den voet van broer en zuster. - -VIVIE. Ja. - -FRANK. Heb jij ooit 'n broer gehad? - -VIVIE. Nee. - -FRANK. Dan weet je ook niet hoe 't voèlt om broer en zuster te -zijn. Nou, ik heb 'n massa zusters. Jessie en Georgina en de rest. Het -broedergevoel is iets heel bekends voor me;--en ik verzeker je dat -m'n gevoel voor jou er niets mee gemeen heeft. De meisjes zullen hùn -weg gaan, ik den mijnen en het zal ons niets kunnen schelen, of we -elkaar ooit meer terug zien. Dàt is broer- en zuster-zijn. Maar wat -joù betreft ben ik niet op m'n gemak als er 'n week voorbij gaat, -zonder dat ik je zie. Dat is nièt broer- en zuster-zijn. 't Is precies -wat ik voelde 'n uur vòòrdat Crofts z'n onthulling deed. In 't kort, -beste Viv, 't is echte, jonge liefde. - -VIVIE (bijtend). Hetzelfde gevoel Frank, dat jouw vader aan m'n -moeders voeten bracht, niet waar? - -FRANK (verontwaardigd). Ik kom er met kracht tegen op Viv, om mìjn -gevoelens te vergelijken met eenige, die de eerwaarde Samuel in staat -is om te koesteren, en ik protesteer nog meèr tegen eene vergelijking -van jou met je moeder. Daarenboven geloof ik niets van de heele -geschiedenis. Ik heb er mijn vader de duimschroeven voor aangezet en -van hem verkregen wat ik synoniem beschouw met 'n ontkenning. - -VIVIE. Wat zei ie? - -FRANK. Hij zei, dat hij zeker was, dat het 'n vergissing moest zijn. - -VIVIE. Geloof je hem? - -FRANK. Ik neem aan, om zìjn woord te gelooven tegenover dat van Crofts. - -VIVIE. Maakt dat eenig verschil? Ik meen in je verbeelding of voor -je geweten;--want natuurlijk maakt het geen verschil in werkelijkheid. - -FRANK (hoofdschuddend). Voor mij in 't minst niet. - -VIVIE. Voor mij ook niet. - -FRANK (haar aanstarend). Maar dat is al heel merkwaardig! Ik dacht -dat in jouw verbeelding en voor je geweten, zooals je het daarnet -noemde, onze verhouding totaal was veranderd, van het oogenblik af, -dat die woorden uit 't monster zijn muil waren gekomen. - -VIVIE. Nee, dàt was 't niet. Ik geloofde hem niet. Ik wou dat ik -'t kon. - -FRANK. Wat? - -VIVIE. Ik vind dat broer en zuster een heele geschikte verhouding -voor ons zou zijn. - -FRANK. Meen je dat heusch? - -VIVIE. Ja. 't Is de eenige verhouding, waar ik voor voel, zelfs als we -'n andere konden bekostigen. Dat meen ik. - -FRANK. (Trekt z'n wenkbrauwen op als iemand wien 'n licht opgaat en -zegt dan met 'n ontboezeming van ridderlijk gevoel). M'n beste Viv, -waarom heb je dat niet eer gezegd? 't Spijt me zoo, dat ik je lastig -ben gevallen. Ik begrijp 't nu natuurlijk. - -VIVIE (niet begrijpend). Wàt begrijp je? - -FRANK. O, ik ben geen dwaas in den gewonen zin, alleen maar in den -bijbelschen zin van 't woord; dat ik nl. al de dingen doe die de -wijze man voor dwaasheid uitmaakt, nadat hijzelf ze eerst allemaal -op de meest uitvoerige manier had onderzocht.--Ik merk, dat ik niet -langer Vivums jongetje ben.--Wees maar niet bang,--ik zal je nooit -meer Vivums noemen,--tenminste.... tenzij je genoeg mocht krijgen -van je nieuwe jongetje, wie hij ook zijn mag. - -VIVIE. M'n nieuwe jongetje? - -FRANK (met overtuiging). Er moèt een nieuw jongetje zijn. Gaat altijd -zoo op die manier. Iets anders is onmogelijk. - -VIVIE. Geen een, dien jij kent,--gelukkig voor je. (Er wordt aan de -deur geklopt). - -FRANK. Vervloekt, die bezoeker, wie hij ook zijn mag. - -VIVIE. 't Is Praed. Hij gaat naar Italië en wou me goeiendag zeggen. Ik -heb hem gevraagd om van middag te komen. Doe hem even open. - -FRANK. We kunnen ons gesprek voortzetten na z'n vertrek. Ik zal -wachten tot hij weg is. (Hij gaat naar de deur en opent die). Hoe gaat -'t Praeddie?--Prettig je te zien. Kom binnen. (Praed, gekleed voor -de reis, komt binnen in 'n opgewekte stemming, opgewonden door het -vooruitzicht van de reis). - -PRAED. Hoe gaat 't u, juffrouw Warren? (Zij drukt hem hartelijk de -hand, hoewel 'n zekere sentimentaliteit in zijn verhoogde stemming haar -pijnlijk aandoet). Ik vertrek over 'n uur van Holborn Viaduct. Ik wou, -dat ik u kon overhalen om mee naar Italië te gaan. - -VIVIE. Waarom? - -PRAED. Wel, om u te verzadigen aan schoonheid en romantiek -natuurlijk. (Vivie, met 'n rilling, draait haar stoel naar de tafel -toe, alsof het werk, dat haar daar wacht, 'n troost en steun voor -haar is. Frank plaatst 'n stoel juist achter Vivie en valt er lui en -nonchalant op neer,--terwijl hij tot haar spreekt over z'n schouder -heen). - -FRANK. Geeft niets, Praeddie. Viv is 'n kleine Philistijn. Ze is -onverschillig voor mìjn romantiek en ongevoelig voor m'n schoonheid. - -VIVIE. Eens vooral, mijnheer Praed, er bestàat voor mij geen schoonheid -en geen romantiek in het leven. Het leven is wat het eenmaal is;--en -ik heb me voorgenomen het als zoodanig te nemen. - -PRAED (enthousiast). Dat zoudt u niet zeggen, als u naar Verona en -Venetië kwam. U zoudt schreien van verrukking om in zoo'n mooie wereld -te leven. - -FRANK. Heel welsprekend, Praeddie. Ga zoo door. - -PRAED. O, ik verzeker u, dat ik gehuild heb--en ik hoop het weer -te doen--op m'n vijftigste jaar! Op uw leeftijd, juffrouw Warren, -zoudt u niet eens zoo ver hoeven te gaan als Verona. Bij het zien van -Ostende al, zou uw ziel z'n vleugels uitslaan;--en u zoudt verrukt -wezen over de vroolijkheid, de levendigheid, de heerlijk lichte lucht -van Brussel. (Vivie schrikt terug). Wat scheelt u? - -FRANK. Allo Viv! - -VIVIE (tot Praed met diep verwijt). Kunt u geen beter voorbeeld van -schoonheid en romantiek voor me vinden dan Brussel? - -PRAED (niet begrijpend). Natuurlijk,--'t is heel verschillend van -Verona. Ik beweer geen oogenblik, dat.... - -VIVIE (bitter). Waarschijnlijk zullen de schoonheid en de romantiek -zoowat op hetzelfde neerkomen in die twee plaatsen. - -PRAED (nu totaal ontnuchterd en heel bezorgd). M'n beste juffrouw -Warren, ik.... (ziet Frank vragend aan). Is er iets gebeurd? - -FRANK. Zij vindt je enthousiasme lichtzinnig, Praeddie. Er is haar -iets heel ernstigs overkomen. - -VIVIE (scherp). Hoû je mond, Frank. Wees niet mal. - -FRANK (kalm). Noem je dàt nu goede manieren, Praed? - -PRAED (bezorgd en vriendelijk). Zal ik hem meenemen, juffrouw -Warren? Ik ben er zeker van, dat we u gehinderd hebben in uw werk. (Hij -wil opstaan). - -VIVIE. Blijft u zitten; ik zal vooreerst niet aan het werk gaan. U -denkt allebei, dat ik 'n aanval heb van zenuwachtigheid. Geen kwestie -van. Maar er zijn twee onderwerpen, die ik, met uw goedvinden, -niet aangeroerd wil hebben. Het eene is: (tot Frank) jonge liefde, -in welken vorm ook, en het andere: (tot Praed) de romantiek en de -schoonheid van het leven,--vooral wanneer de vroolijkheid van Brussel -er bij tot voorbeeld wordt genomen.--Ik gun u graag alle illusies, die -u ten opzichte van deze onderwerpen mag hebben,--ik heb er geen. Als -wij drieën vrienden willen blijven, moet ik behandeld worden als -'n vrouw van zaken,--onherroepelijk eenzaam (dit tot Frank) en -onherroepelijk onromantisch (dit tot Praed). - -FRANK. Ik zal ook "onherroepelijk eenzaam" blijven, totdat je van -opinie verandert. Praeddie, kies 'n ander onderwerp;--wees welsprekend -over iets anders. - -PRAED (beschroomd). Ik vrees dat er niets anders ter wereld, is, -waar ik over kàn spreken. Het evangelie van de kunst is het eenige, -dat ik preeken kan. Ik weet, dat juffrouw Warren een vurige aanhangster -is van de leer: "om vooruit te komen";--maar daàrover kunnen we niet -spreken zonder jouw gevoelens te kwetsen, Frank, aangezien jij besloten -bent om nièt vooruit te komen. - -FRANK. O, bekommer je niet om mìjn gevoelens. Geef me voor mijn part -wat heilzamen raad. Dat zal me goed doen. Probeer nog maar eens om een -voorspoedig man van me te maken, Viv. Kom, laat 't me allemaal nog -'ns hooren; energie, zuinigheid, overleg, zelfrespect, karakter. Je -haat immers menschen, die geen karakter hebben, is 't niet Viv? - -VIVIE (pijnlijk). O, hoû op, hoû op; niet meer van die afschuwelijke -frases. Mijnheer Praed, als er werkelijk alleen maar deze twee -evangelie's in de wereld zijn, dan doen we beter met ons allemaal -van kant te maken, want hetzelfde bederf is in allebei. - -FRANK (haar kritisch aanziend). Er is vandaag 'n waas van poëzie over -je, Viv, dat je vroeger steeds ontbroken heeft. - -PRAED (vermanend). M'n beste Frank, ben je niet 'n beetje onsympathiek? - -VIVIE (zonder genade voor zichzelf). Nee, 't is goed voor me. 't -Weerhoudt me van sentimenteel te worden. - -FRANK (haar plagend). Houdt je krachtige, natuurlijke neiging in dat -opzicht wat in toom, niet? - -VIVIE (bijna hysterisch). Ja, ja, ga door; spaar me niet. Eèns in m'n -leven ben ik, voor één oogenblik, sentimenteel geweest,--verrukkelijk -sentimenteel bij maanlicht. En nu.... - -FRANK (haastig). Zeg 'ns Viv, pas op. Verpraat je eigen niet. - -VIVIE. O, denk je, dat mijnheer Praed niet alles van m'n moeder -af weet? (tot Praed). U hadt beter gedaan me dien ochtend alles te -vertellen, mijnheer Praed. U bent tenslotte erg ouderwetsch geweest -met al uw fijngevoeligheid. - -PRAED. Me dunkt, dat ù wat ouderwetsch bent in uw vooroordeelen, -juffrouw Warren. Ik voel me verplicht u te zeggen, sprekend als -artiest, en overtuigd dat de innigste familiebanden ver buiten en boven -het bereik van de wet staan, dat ik, hoewel ik weet, dat uw moeder -ongetrouwd is, haar daarom niets minder respecteer. Ik respecteer er -haar integendeel te meer om. - -FRANK (luchtig). Luister, luister. - -VIVIE (hem aanstarend). Is dat alles wat u weet? - -PRAED. Zeker, dat is alles. - -VIVIE. Dan weet u geen van beiden iets. Uw gissingen zijn de onschuld -zelf vergeleken bij de werkelijkheid. - -PRAED (verschrikt en verontwaardigd, bewaart met moeite zijn -beleefdheid). Ik hoop 't niet (met meer nadruk). Ik hoop 't niet, -juffrouw Warren. (Franks gezicht toont nu, dat hij Praeds ongeloof -niet deelt, Vivie geeft 'n uitroep van ongeduld. Praeds ridderlijkheid -zakt neer tegenover hun overtuiging). Als er iets erger is... ik meen -iets anders, bent u dan wel zeker, of u er goed aan doet het ons te -vertellen, juffrouw Warren? - -VIVIE. Ik ben zeker, dat àls ik den moed er toe had, ik de rest van m'n -leven zou doorbrengen met het iedereen te vertellen, met het er bij -hen in te stampen en te branden, totdat ze hun deel van de schaamte -en afschuw erover zouden voelen, zoo goed als ik. Er is niets wat -ik meer veracht dan de verkeerde conventie, die die dingen beschermt -door 'n vrouw te verbieden om er over te spreken. En tòch kan ik 't -u niet zeggen. De twee afschuwelijke woorden, die uitdrukken wàt m'n -moeder is, klinken in m'n ooren en branden me op m'n tong, en ik kàn -ze niet uitspreken: m'n instinct is me te sterk. (Zij begraaft haar -gezicht in haar handen. De twee staren verbaasd, eerst elkaar aan, -dan haar. Zij licht haar hoofd weer op en neemt 'n vel papier en -'n pen). Kijk dan: ik zal 'n prospectus voor u opstellen. - -FRANK. O, ze is gek. Hoor je dat, Viv, gek. Kom, kom, niet bij de -pakken neerzitten. - -VIVIE. Dat zul je zien. (Zij schrijft). "Gestort kapitaal: niet -minder dan 40.000 pond op naam van Jhr. George Crofts, de voornaamste -aandeelhouder. Wat komt er dan? Ik heb 't vergeten.--O ja: perceelen -in Brussel, Berlijn, Weenen en Budapesth. De directeur: mevrouw -Warren."--En laat ik nu vooral haar titel niet vergeten,--de twee -woorden. Daar! (Zij schuift 't papier naar hen toe). O, nee, nee, -lees 't niet. (Zij trekt 't terug en scheurt het in stukjes. Frank, -die over haar schouder heen nauwkeurig heeft gezien wat zij schreef en -er met groote oogen naar gestaard heeft, neemt 'n kaartje uit z'n zak, -krabbelt er 'n paar woorden op en geeft het zwijgend aan Praed, die 't -met verbazing leest. Frank buigt zich dan berouwvol over Vivie heen). - -FRANK (fluistert teeder). Beste Viv;--'t is in orde. Ik heb gelezen -watje schreef; en Praeddie ook. We begrijpen het allebei. En we -blijven je, met dit al, èven toegewijd als vroeger. (Vivie licht -langzaam haar hoofd op). - -PRAED. Ja, dat doen we zeker, juffrouw Warren. Ik moet zeggen, u -bent de bewonderenswaardigste, moedigste vrouw, die ik ooit ontmoet -heb. (Dit sentimenteele compliment geeft Vivie kracht. Zij schudt -het ongeduldig van zich af, en dwingt zichzelf om op te staan, hoewel -niet zonder eenigen steun van de tafel). - -FRANK. Beweeg je niet, Viv, als het je moeilijk valt. Hoû je gemak. - -VIVIE. Dankje. Je kunt altijd op me rekenen met twee dingen: dat ik -niet huilen zal en niet flauw vallen. (Zij gaat een paar stappen naar -de deur van de binnenkamer en houdt stil dicht bij Praed, om hem te -zeggen:) Ik zal meer moed noodig hebben dan nu, als ik m'n moeder -vertel dat onze wegen zich voortaan zullen scheiden. En nu, als u -'t goed vindt, ga ik 'n oogenblik naar binnen om me wat op te knappen. - -PRAED. Willen wij heengaan? - -VIVIE. Nee, ik ben dadelijk terug. 'n Oogenblik maar. (Zij gaat de -andere kamer in, waarvan Praed de deur voor haar opent). - -PRAED. Wat een merkwaardige onthulling! 't Valt me verbazend van -Crofts tegen; dat doet 't werkelijk. - -FRANK. Mij in 't minst niet. Ik heb het gevoel, dat nu eindelijk bij -hem de aap uit de mouw is gekomen. Maar wat 'n tegenvaller voor mij, -Praeddie! Ik kan haar niet trouwen. - -PRAED (streng). Frank! (Beiden zien elkaar aan, Frank bedaard, Praed -diep verontwaardigd). Ik moet je zeggen, Gardner, dat, als je haar -nu laat zitten, je je allermìnst gedraagt. - -FRANK. Goeie, oude Praeddie! Altijd ridderlijk! Maar je vergist je: -'t is niet de moreele kwestie van het geval,--'t is de geldkwestie. Ik -zou er waarachtig nu niet toe kunnen komen om het geld van de ouwe -vrouw aan te raken. - -PRAED. En zou je daàrop getrouwd zijn? - -FRANK. Waarop anders? Ik heb geen geld, noch de minste kans om het te -verdienen. Als ik nu met Vivie trouwde, zou zij me moeten onderhouden, -en ik zou haar meer kosten dan ik waard ben. - -PRAED. Maar me dunkt, dat 'n knappe, verstandige jongen als jij, -toch zeker wel iets met z'n eigen hersenen kan verdienen. - -FRANK. O jawel,--'n kleinigheid (hij haalt z'n geld weer te -voorschijn). Dat heb ik gisteren allemaal verdiend,--in anderhalf uur -tijds,--in 'n hoogst speculatieve onderneming. Nee, beste Praeddie, -zelfs wanneer Jessie en Georgine met millionnairs trouwden en de oude -heer stierf na ze met 'n shilling te hebben afgescheept, dàn nog zou -ik maar vier honderd pond 's jaars krijgen.--En hij zàl niet sterven, -vóor hij de zeven kruisjes gehaald heeft; daar is ie niet origineel -genoeg voor. Ik zal op zwart zaad zitten voor de eerste twintig -jaar.--Geen zwart zaad voor Viv, als ik 't kan helpen. Ik trek me -met gratie terug en laat de plaats vrij voor de jeunesse dorée van -Engeland.--Dat is dus afgesproken.--Ik zal er haar niet over lastig -vallen,--ik zal haar alleen een paar regels zenden, nadat we weg zijn -gegaan. Dat zal ze wel begrijpen. - -PRAED (z'n hand grijpend). Je bent 'n beste jongen, Frank; ik vraag -je van harte vergeving. Maar zul je haar nooit weerzien? - -FRANK. Haar nooit weerzien! Wat weerga, gebruik toch je verstand. Ik -zal zoo dikwijls mogelijk bij haar aankomen en een soort van broer -voor haar wezen. Ik begrijp niet die dwaze gevolgtrekkingen, die -jullie romantische lui maken van de meest gewone dingen. (Er wordt -geklopt). Wie zou dat zijn? Zou jij de deur willen opendoen? Als het -'n cliënt is zal het 'n beteren indruk maken, dan wanneer ik verschijn. - -PRAED. Wel zeker. (Hij gaat naar de deur en opent die. Frank gaat op -Vivie's stoel zitten om 'n paar regels te krabbelen). M'n beste Kitty, -kom binnen, kom binnen. - - -(Mevrouw Warren komt binnen, angstig rondkijkend naar Vivie. Zij heeft -haar best gedaan om er moederlijk en deftig uit te zien. De opzichtige -hoed is vervangen door 'n bescheiden kapotje, en de bonte blouse is -bedekt door 'n kostbare zwart zijden mantel. Zij is droeviglijk-angstig -en weinig op haar gemak,--blijkbaar hevig ontdaan). - - -MEVR. WARREN (tot Frank). Wat! Jij hier! - -FRANK (ronddraaiend op z'n stoel, zonder op te staan). Ja, en bizonder -verheugd om u te zien. U komt binnen als 'n lentebries. - -MEVR. WARREN (tot Frank). Och, scheì uit met je onzin (zachtjes). Waar -is Vivie? - -FRANK (wijst nadrukkelijk op de deur van de binnenkamer, maar zegt -niets). - -MEVR. WARREN (gaat plotseling zitten en begint half te -schreien). Praeddie, denk je, dat ze mij niet zal willen zien? - -PRAED. M'n beste Kitty, maak jezelf niet van streek. Waarom zou ze -dat niet? - -MEVR. WARREN. Och, jij begrijpt niet waarom; jij bent te -goedig. Mijnheer Frank, heeft ze ù iets gezegd? - -FRANK (zijn briefje dichtvouwend). Zij moèt u zien, als (met groote -nadruk) u wacht tot ze binnenkomt. - -MEVR. WARREN (verschrikt). Waarom zou ik niet wachten? (Frank kijkt -haar op komieke wijze aan; legt z'n briefje zorgvuldig op den inktpot, -zoodat Vivie het moèt vinden als ze haar pen indoopt; staat dan op en -wijdt z'n attentie geheel aan Mevr. Warren). M'n beste Mevr. Warren, -veronderstel eens, dat u 'n musch was, zoo'n heel klein, aardig -muschje, dat over den weg trippelt, en u zag in uw richting 'n groote -stoompletrol aankomen, zoudt u er dan op wachten? - -MEVR. WARREN. Och, zeur niet met je musschen.--Waarom is ze op die -manier van Haslemere weggeloopen? - -FRANK. Ik ben bang, dat ze het u vertellen zal, wanneer u wacht tot -ze terugkomt. - -MEVR. WARREN. Wil je dan dat ik heenga? - -FRANK. Nee. Ik verlang altijd dat u blijft. Maar ik raad u aan om -heen te gaan. - -MEVR. WARREN. Wat! En haar nooit terugzien? - -FRANK. Juist. - -MEVR. WARREN (weer schreiend). Praeddie,--laat hij toch niet zoo wreed -tegen me zijn! (Zij bedwingt haastig haar tranen en veegt haar oogen -af). Ze zal zoo boos zijn, als ze ziet, dat ik gehuild heb. - -FRANK (met werkelijk medelijden in z'n luchtige teederheid). U weet, -Mevr. Warren, dat Praeddie 'n toonbeeld van goedheid is. Praeddie, -wat zeg jij: weggaan of blijven? - -PRAED (tot Mevr. Warren). Het zou me werkelijk erg spijten om u -onnoodig pijn te moeten doen;--maar ik geloof tòch misschien, dat u -beter zou doen met niet te wachten. De zaak is.... (Men hoort Vivie -aan de binnendeur). - -FRANK. Sst--te laat.--Ze komt. - -MEVR. WARREN. Zeg haar niet, dat ik gehuild heb. (Vivie komt -binnen. Zij blijft ernstig staan, als ze Mevr. Warren ziet, die -haar begroet met hysterische opgewektheid). Wel lieverd, daar ben je -dus eindelijk. - -VIVIE. Ik ben blij, dat u gekomen bent; ik wou u graag spreken. Je zei, -geloof ik, dat je heenging, hè Frank? - -FRANK. Ja. Gaat u mee, mevrouw Warren? Wat zegt u van 'n uitstapje -naar Richmond en van avond 'n theater? In Richmond bent u veilig; -daàr is geen stoompletrol. - -VIVIE. Gekheid, Frank. M'n moeder blijft hier. - -MEVR. WARREN (verschrikt). Ik weet niet;--misschien doe ik beter met -heen te gaan. We hinderen je in je werk. - -VIVIE (met kalme beslistheid). Mijnheer Praed, neemt u Frank, als 't u -blieft, mee. Ga zitten moeder. (Mevrouw Warren gehoorzaamt hulpeloos). - -PRAED. Kom Frank. Adieu, juffrouw Vivie. - -VIVIE (hem de hand gevend). Adieu. Plezierige reis. - -PRAED. Dank u, dank u,--dat hoop ik. - -FRANK (tot mevrouw Warren). Adieu. U hadt beter gedaan met m'n raad te -volgen. (Hij geeft haar de hand, dan luchtig tot Vivie). Boujour, Viv. - -VIVIE. Adieu. (Hij gaat vroolijk heen zonder haar de hand te -geven. Praed volgt. Vivie, bedaard en hoogst ernstig, gaat op Honoria's -stoel zitten en wacht tot haar moeder begint te spreken. Mevrouw -Warren, beangst voor een pauze, verliest geen tijd voor ze begint). - -MEVR. WARREN. Wel Vivie, waarom ben je op die manier van me -weggeloopen, zonder 'n woord te zeggen? Hoe kòn je zoo iets doen? En -wat heb je met dien armen George uitgevoerd? Ik had gewild, dat -hij mee was gegaan, maar hij zocht er zich van af te maken. Ik kon -merken, dat hij echt bang was. En verbeeld je--hij wou niet, dat ìk -zou gaan. (bevend). Alsof ik bang zou zijn van jòu, lieverd. (Vivie -wordt nog ernstiger). Maar natuurlijk zei ik hem, dat alles uitstekend -tusschen ons in orde was en dat we beste maatjes waren (verliest -opeens haar zelfbeheersching). Vivie, wat beteekent dit? (Zij neemt -'n papier uit 'n enveloppe, gaat naar de tafel en reikt het daarover -heen aan Vivie). Dat kreeg ik van ochtend van de bank. - -VIVIE. 't Is mijn maandelijksche toelage. Ze zonden me die gisteren -zooals gewoonlijk. Ik heb ze toen eenvoudig teruggezonden, om in -uw credit te laten boeken, en gevraagd of ze u de quitantie er van -wilden sturen. Ik zal in de toekomst mezelf onderhouden. - -MEVR. WARREN (haast niet durvende begrijpen). Was het niet -genoeg? Waarom heb je me dat niet gezegd? (met 'n sluwen glans in haar -oog). Ik zal 't verdubbelen; 't was m'n plan al om dat te doen. Zeg -me alleen maar, hoeveel je noodig hebt. - -VIVIE. U weet heel goed, dat dat er niets mee te maken heeft. Van -nu af aan ga ik m'n eigen weg, in m'n eigen zaak en met m'n eigen -vrienden. En u kunt den uwen gaan (zij staat op). Adieu. - -MEVR. WARREN (ontdaan). Adieu?! - -VIVIE. Ja, adieu. Kom, laten we geen noodelooze scène maken, u begrijpt -me volmaakt goed. Jhr. George Crofts heeft me alles verteld. - -MEVR. WARREN (boos). Zotte, ouwe... (zij slikt 't woord in, en wordt -wit van schrik, dat zij het bijna heeft uitgesproken). Z'n tong moest -hem afgesneden worden!--Maar ik had je alles toch uitgelegd en je zei, -dat je er niets om gaf. - -VIVIE (vast). Pardon, ik geef er wèl om. U hebt me uitgelegd hoe de -zaak tot stand kwam. Maar dat verandert er niets aan. (Mevrouw Warren, -voor 'n oogenblik tot zwijgen gebracht, kijkt uit-'t-veld-geslagen -naar Vivie, die zit als 'n standbeeld, in stilte hopend dat de strijd -voorbij is. Maar de slimme uitdrukking komt terug op Mevr. Warren's -gelaat; en zij buigt over de tafel heen, sluw en dringend, terwijl -ze fluistert:) - -MEVR. WARREN. Weet je hoe rijk ik ben, Vivie? - -VIVIE. Ik twijfel er niet aan, dat u hèèl rijk bent. - -MEVR. WARREN. Maar je weet niet wat dat allemaal beteekent; daar -ben je te jong voor. 't Beteekent: iederen dag 'n nieuwe japon,--'t -beteekent, avond aan avond naar theaters en bals;--'t beteekent dat -je de eerste heeren van heel Europa aan je voeten kunt hebben,--'t -beteekent 'n prachtig huis en 'n sleep van bedienden; 't beteekent het -fijnste eten en drinken,--'t beteekent alles wat je maar verlangt, -alles wat je noodig hebt, alles wat je maar bedenken kunt.--En wat -ben je hier?--Een echte sloof, die van vroeg tot laat moet sjouwen en -zwoegen alleen voor d'r kost en d'r twee japonnetjes in 't jaar. Denk -daar is over. (sussend). Ik weet 't wel, je bent gechoqueerd. Ik kan -d'er best in komen in je gevoelens,--ze doen je alle eer aan. Maar -geloof me, niemand zal jòu er om hard vallen,--daar geef ik je m'n -woord op. Ik weet wat jonge meisjes zijn; en ik weet dat je er anders -over zal gaan denken, als je nog eens nagedacht heb. - -VIVIE. Dus op dèze manier wordt het gedaan, hê? U moet dit alles al -aan heel wat vrouwen gezegd hebben, moeder, dat 't u zoo vlot afgaat. - -MEVR. WARREN (hartstochtelijk). Wat voor kwaad vraag ik je om te -doen? (Vivie wendt zich minachtend af. Mevrouw Warren volgt haar -wanhopig). Vivie, luister naar me, je begrijpt 't allemaal niet. Ze -hebben je met opzet verkeerd ingelicht; je weet niet wat de wereld -eigenlijk is. - -VIVIE (staan blijvend). Met opzet verkeerd ingelicht! Wat bedoelt u? - -MEVR. WARREN. Ik bedoel, dat je al je kansen wilt weggooien voor -niks. Je gelooft, dat de menschen zijn, zooals ze zich voordoen,--dat -wat ze je op school als goed en behoorlijk hebben leeren beschouwen, -dat ook werkelijk zoo ìs. Maar dat is zoo nièt;--'t is alleen maar -'n verzinsel om de laffe, slaafsche gewone soort van menschen d'r -ònder te houden. Moet je daar pas achter komen, net als andere -vrouwen, op je veertigste jaar, als je je eigen hebt weggegooid, -en je kansen verkeken hebt, inplaats dat je het intijds aanneemt -van je eigen moeder, die van je houdt en je zweert dat het waarheid -is. De waarachtige waarheid? (dringend). Vivie, de groote lui, en de -knappe lui, en de lui die zaken doen, ze weten 't allemaal. Die doen -net wat ìk doe, en die denken wat ìk denk. Ik ken er verscheidene -van. Ik ken ze om met ze te praten, en om ze an je voor te stellen, -en om ze met je bevrind te maken. Ik meen niks kwaads; dat wil je maar -niet begrijpen. Je hebt je hoofd vol met onnoozele ideeën over me. Wat -weten de menschen, die jou onderricht hebben, van 't leven af en van -menschen als ik? Wanneer hebben ze me ooit ontmoet, of met me gepraat, -of van anderen over me gehoord? de gekken! Zouden ze ooit iets voor -je gedaan hebben, als ìk ze niet betàald had? Heb ik je niet verteld, -dat ik wil, dat je fatsoenlijk zal zijn? Heb ik je niet gròotgebracht -om fatsoenlijk te wezen? En hoe kan je dat blijven zonder m'n geld -en m'n invloed en Lizzie's vrinden? Begrijpt je dan niet, dat je je -eigen nek breekt en mijn hart er bij,--als je me de rug toedraait? - -VIVIE. Dat is Crofts levenswijsheid, moeder. Ik heb 't allemaal van -hèm al gehoord, dien dag bij de Gardner's. - -MEVR. WARREN. Je denkt, geloof ik, dat ik je dien verloopen ouden -gek wil opdringen. Maar dat wil ik niet, Vivie, op m'n woord niet. - -VIVIE. 't Zou niet geven, of u 't deed. 't Zou u toch niet -lukken. (Mevr. Warrens gezicht vertrekt pijnlijk, ze is diep -gekwetst door de kennelijke onverschilligheid tegenover haar goede -bedoeling. Vivie, die dit òf niet begrijpt, òf wie 't niet schelen -kan, gaat kalm verder). U begrijpt in 't minst niet, moeder, wat -voor soort van mensch ik ben. Ik heb niets meér tegen Crofts, dan -tegen iederen anderen ordinairen man van zìjn slag. Eerlijk gezegd -bewonder ik hem zelfs wat, omdat hij kracht genoeg heeft om z'n -leven te genieten op z'n eigen manier en flink geld te verdienen, -inplaats van het gewone leventje te leiden van: jagen, schieten, -uit-dineeren-gaan, toilet maken en slenteren, alleen maar omdat de -rest van z'n kliek dat eenmaal doet. En ik ben me volmaakt bewust, -dat wanneer ik in dezelfde omstandigheden was geweest als m'n tante -Lize, ik precies eender als zij gehandeld zou hebben. Ik geloof niet, -dat ik meer bevooroordeeld of bekrompen ben dan u;--ik geloof, dat ik -'t minder ben. Ik ben zèker minder sentimenteel. Ik weet heel goed, -dat de wereldsche moraliteit maar 'n voor-de-gek-houderij is, en -dat, als ik uw geld aannam en m'n verdere leven doorbracht met het -op rijkelui's manier te verteren, ik even nutteloos en slecht zou -kunnen zijn, als de zotste vrouw maar zou kunnen verlangen, zonder -'n woord er over te hooren. Maar ik wil niet nutteloos wezen. Ik zou -geen plezier hebben, als ik 't park ronddraafde om reclame te maken -voor m'n naaister en m'n rijtuigfabrikant, of als ik me verveelde in -de opera om 'n hoop diamanten uit te stallen. - -MEVR. WARREN (verbluft). Maar.... - -VIVIE. Wacht even, ik ben nog niet klaar. Zeg me eens waarom u uw zaak -nog voortzet, terwijl u er toch onafhankelijk door bent? Uw zuster, -hebt u me zelf verteld, heeft met dat alles afgedaan. Waarom doet u -dat ook niet? - -MEVR. WARREN. O, dat is alles goed en wel voor Liz; die houdt -van fijn gezelschap en ziet er uit als 'n dame. Maar stel je mij -voor in 'n vrome stad? M'n hemel, de kraaien in de boomen zouden -me zelfs in de gaten krijgen, laat staan nog, dat ik de verveling -niet zou kunnen verdragen. Nee, ìk moet werk en opwinding hebben, -anders zou ik gek worden van sikkeneurigheid. En wat moet ik anders -uitvoeren? Het leven bevalt me, ik ben er voor geschikt, en niet voor -iets anders. Als ik 't niet deed, zou 'n ander het doen,--dus echt -kwaad doe ik er niet mee. En dan brengt 't geld in;--en ik hoû er van -om geld te verdienen. Nee, dat geeft allemaal niks;--opgeven kan ik -'t niet;--voor niemand.--Maar wat hoef jìj er van af te weten? Ik zal -er je nooit iets over zeggen. Ik zal Crofts uit den weg houden. Ik zal -je ook niet dikwijls lastig vallen. Je moet denken, dat ik voortdurend -rondtrek van de eene plaats naar de andere. Als ik dood ga, zul je -voor goed met me afgedaan hebben. - -VIVIE. Nee, ik ben m'n moeders dochter. Ik ben net als u: ik moet -werk hebben en meer geld verdienen, dan ik uitgeef. Maar ùw werk -is mìjn werk niet, en mijn weg niet de uwe. We moeten van elkaar -scheiden. Heel veel verschil zal 't niet voor ons maken: in plaats -dat we elkaar misschien 'n paar maanden zien in twintig jaar tijds, -zien we elkaar nu heelemaal niet meer, dat is alles. - -MEVR. WARREN (met 'n door tranen verstikte stem). 't Was m'n bedoeling -geweest om meer met je samen te zijn, Vivie; dat was 't waarachtig. - -VIVIE. Dat gaat niet, moeder. Ik laat me niet van m'n stuk brengen -terwille van wat goedkoope tranen en smeekbeden, zoomin als u, daar -ben ik zeker van. - -MEVR. WARREN (heftig). Noem je de tranen van een moeder goedkoop? - -VIVIE. Ze kosten ù niets; en u vraagt mij om in ruil daarvoor de -vrede en de rust van m'n heele leven te geven? Wat zou m'n gezelschap -u waard zijn, als u 't had? Wat hebben wij twee gemeen, dat één van -ons gelukkig zou maken, wanneer we bij elkaar waren? - -MEVR. WARREN (vervalt in haar dialect). We zijn moeder en dochter. Ik -wil me dochter hebbe. Ik heb recht op je. Wie mot er voor me zorge -as ik oud wor'? 'n massa meisjes hebbe zich an me gehecht as dochters -en hebbe gehuild as ze van me af moste. Maar ik heb ze allemaal late -gaan, omdat ik an joù dacht. Ik ben alléen gebleven om jou. Je heb -'t recht niet om me nou de rug toe te draaie en te weigere je plicht -as dochter te doen. - -VIVIE (geprikkeld en vijandig, door de echo van de achterbuurten, die -ze in haar moeders stem hoort). M'n plicht als dochter! Ik dacht wel, -dat 't dààrtoe zou komen! Eens vooral nu, moeder: u verlangt naar -'n dochter en Frank naar 'n vrouw. Maar ik bedànk voor 'n moeder en -ik bedank voor 'n man. Ik heb noch hem, noch mezelf gespaard, toen -ik hem wegzond. Denkt u nu, dat ik ù zal sparen? - -MEVR. WARREN (hevig). O, ik weet wat je d'r voor één bent; zonder -genade voor jezelf of voor een ander. Ik weet 't. M'n ondervinding -heeft me dàt tenminste geleerd: dat ik de vrome, huichelachtige, -harde, zelfzuchtige vrouw kèn als ik d'r tegenkom. Wel, veel plezier -met jezelf; ìk heb je niet noodig. Maar luister hier nou is na: Weet -je wat ik met je doen zou, als je weer 'n kind was, zoo waarachtig -als er 'n hemel boven ons is? - -VIVIE. Me wurgen misschien. - -MEVR. WARREN. Nee; ik zou je grootbrengen als 'n èchte dochter van -me en niet als wat je nou ben, met je trots en je vooroordeelen en -je fijne opvoeding, die je van me gestolen heb, ja gestolen, ontken -'t maar als je kan. Wat was 't anders dan stelen? Ik zou je groot -brengen in m'n eigen huis, dàt zou ik. - -VIVIE (rustig). In één van uw eigen huizen. - -MEVR. WARREN (schreeuwend). Hoor d'r ís an! Hoor es hoe ze spuwt -op d'r moeders grijze haren! O, ik hoop, dat je beleven mag, dat -je eigen dochter je zal verscheuren, en vertrappen, zooals je mij -vertrapt hebt! En dat zal je, dat zal je! Geen vrouw had ooit geluk, -die door haar moeder vervloekt werd. - -VIVIE. Ik wou, dat u niet zoo te keer ging, moeder. Dat verhardt -me alleen maar. Kom, ik vermoed, dat ik de eenige jonge vrouw ben, -die u ooit in uw macht had en waar u goed voor geweest bent. Bederf -'t nu niet allemaal. - -MEVR. WARREN. Ja, de hemel vergeve me, dat is zoo. En jij bent de -eenige, die zich van me af heeft gekeerd. O, de onrechtvaardigheid -ervan, de onrechtvaardigheid! Ik heb altijd 'n goeie vrouw willen -zijn. Ik heb het met fatsoenlijk werk geprobeerd en ik werd zoo -afgejakkerd, dat ik de dag vervloekte, waarop ik van fatsoenlijk -werk gehoord had. Ik ben 'n goeie moeder geweest, en omdat ik van -m'n dochter 'n fatsoenlijke vrouw heb gemaakt, stuurt ze me nou -van d'r weg, alsof ik de pest heb. O! als ik me leven nog maar es -kon overleven! Dan zou ik die leugen-dominé van de Zondagsschool me -meening 'ns zeggen! Van nou af an--de hemel mag me bestaan in m'n -laatste uurtje--zal ik alleen maar doen wat slecht is; dàt zal ik. En -daar zal ik bij gedijen. - -VIVIE. Ja, 't is beter, dat u uw eigen richting kiest en dààr langs -verder gaat. Als ik ù was geweest moeder, zou ik misschien gedaan -hebben, wat ù hebt gedaan, maar ik zou niet het ééne leven leiden en -gelooven in het andere. U bent in uw hàrt 'n conventioneele vrouw en -daarom neem ik nu afscheid van u. Ik heb gelijk, niet waar? - -MEVR. WARREN (van haar stuk gebracht). Gelijk, dat je al m'n geld -weggooit! - -VIVIE. Nee, gelijk dat ik van u af wil. Ik zou dwaas zijn, als 'k -niet deed,--is 't niet zoo? - -MEVR. WARREN (norsch). Nou ja,--wat dat aangaat, misschien wel. Maar -de Heer mag de wereld bijstaan, als iedereen alleen ging doen wat -goed en verstandig was.--En nou ga ik liever heen, dan dat ik blijf -waar ik niet gewenscht ben (zij wendt zich naar de deur). - -VIVIE (vriendelijk). Wilt u me geen hand geven? - -MEVR. WARREN (na haar 'n oogenblik fel te hebben aangezien, met 'n -heftig verlangen, om haar 'n slag te geven). Nee, dank je. Goeien dag. - -VIVIE (op gewoon-zakelijken toon). Goeien dag. (Mevr. Warren gaat -heen en slaat de deur achter zich toe. De spanning op Vivie's gelaat -verslapt; de ernstige uitdrukking er van gaat over in een van blije -tevredenheid; zij blaast haar adem uit 'n halven snik, halven lach -van innige verluchting. Opgewekt gaat ze naar haar plaats aan de -schrijftafel, schuift de electrische lamp wat op zij, verlegt 'n -groote hoop papier en wil juist haar pen in den inkt doopen, als ze -Franks briefje vindt. Ze opent het onverschillig, en leest het vlug, -even lachend om 'n eigenaardige expressie er in). En adieu Frank. (Zij -verscheurt het briefje en gooit de stukjes in de papiermand, zonder -zich te bedenken. Dan plonst ze zich in haar werk en is gauw geheel -verdiept in haar cijfers). - - - EINDE. - - - - - - - - -In de NED. BIBLIOTHEEK en WERELD-BIBLIOTHEEK zijn de volgende -Tooneelstukken verschenen. - - -W. B. 70. ARISTOPHANES, De Ridders. Metrische vertaling Dr. H. C. - Muller. -W. B. 36/37. BJ. BJÖRNSON, Boven Menschelijke Kracht. Tooneelspel in - twee deelen door Marg. Meyboom. -N. B. XXXV. INA BOUDIER-BAKKER, 't Hoogste Recht. Tooneelspel in 4 - bedrijven. -W. B. 43. GERHART HAUPTMANN, De Verdronken Klok. Sprookjes-drama - vertaald door Mr. Isidore Hen. -W. B. 19. FRIEDRICH HEBBEL, Maria Magdalena. Vertaling van Louis - Landry. -W. B. 4. HENRIK IBSEN, Steunpilaren der Maatschappij. Vertaling - F. Kapteyn. -W. B. 40. HENRIK IBSEN, Een Poppenhuis (Nora). Tooneelspel in drie - bedrijven vert. door Marg. Meyboom. -W. B. 73. HENRIK IBSEN, Een Vijand van 't Volk. Vertaling van - Marg. Meyboom. -W. B. 16. MOLIÈRE, De Schelmenstreken van Scapin. Klucht in drie - bedrijven. Vert. S. J. Bouberg Wilson. -W. B. 67. MOLIÈRE, Geleerde Dames.--Vertaling van W. J. Wendel. -N. B. XVIII. MULTATULI's Vorstenschool. Met een inleiding van Mevr. - Douwes Dekker-Schepel. 4e druk. -W. B. 21. WILLIAM SHAKESPEARE, Coriolanus. Treurspel in vijf - bedrijven. Vertaling Dr. Edw. B. Koster. -W. B. 77. WILLIAM SHAKESPEARE, Macbeth. Vertaling van Dr. Edw. B. - Koster. -W. B. 90. WILLIAM SHAKESPEARE, Othello. Vertaling van Dr. Edw. B. - Koster. -W. B. 81. BERNARD SHAW, Je kunt 't nooit weten. Komedie in 4 - bedrijven. Vertaling van Ph. G. Gunning. -N. B. I. J. A. SIMONS-MEES, De Veroveraar. -N. B. XXIII. J. A. SIMONS-MEES, Atie's Huwelijk. -W.B. 44. SOPHOCLES' Antigone. Nieuwe vertaling van Dr. H. C. - Muller. -N. B. LI. JOOST VAN DE VONDEL, Adam in Ballingschap. Inleiding en - Aanteekeningen van L. S. - - -Met uitzondering van 36/37, elk stuk 20 cts. ingenaaid, 30 cts. in -carton, 40 cts. in linnen. - - - Mij. van GOEDE en GOEDKOOPE LECTUUR, AMSTERDAM. - - - - - - - - -End of Project Gutenberg's Mevr. Warren's Bedrijf, by George Bernard Shaw - -*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MEVR. WARREN'S BEDRIJF *** - -***** This file should be named 54175-8.txt or 54175-8.zip ***** -This and all associated files of various formats will be found in: - http://www.gutenberg.org/5/4/1/7/54175/ - -Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed -Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ for Project -Gutenberg. - - -Updated editions will replace the previous one--the old editions -will be renamed. - -Creating the works from public domain print editions means that no -one owns a United States copyright in these works, so the Foundation -(and you!) can copy and distribute it in the United States without -permission and without paying copyright royalties. Special rules, -set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to -copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to -protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project -Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you -charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you -do not charge anything for copies of this eBook, complying with the -rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose -such as creation of derivative works, reports, performances and -research. They may be modified and printed and given away--you may do -practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is -subject to the trademark license, especially commercial -redistribution. - - - -*** START: FULL LICENSE *** - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project -Gutenberg-tm License (available with this file or online at -http://gutenberg.org/license). - - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm -electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy -all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. -If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project -Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the -terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or -entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement -and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic -works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" -or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project -Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the -collection are in the public domain in the United States. If an -individual work is in the public domain in the United States and you are -located in the United States, we do not claim a right to prevent you from -copying, distributing, performing, displaying or creating derivative -works based on the work as long as all references to Project Gutenberg -are removed. Of course, we hope that you will support the Project -Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by -freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of -this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with -the work. You can easily comply with the terms of this agreement by -keeping this work in the same format with its attached full Project -Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in -a constant state of change. If you are outside the United States, check -the laws of your country in addition to the terms of this agreement -before downloading, copying, displaying, performing, distributing or -creating derivative works based on this work or any other Project -Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning -the copyright status of any work in any country outside the United -States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate -access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently -whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the -phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project -Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, -copied or distributed: - -This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with -almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or -re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included -with this eBook or online at www.gutenberg.org/license - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived -from the public domain (does not contain a notice indicating that it is -posted with permission of the copyright holder), the work can be copied -and distributed to anyone in the United States without paying any fees -or charges. If you are redistributing or providing access to a work -with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the -work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 -through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the -Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or -1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional -terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked -to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the -permission of the copyright holder found at the beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any -word processing or hypertext form. However, if you provide access to or -distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than -"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version -posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), -you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a -copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon -request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other -form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm -License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided -that - -- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is - owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he - has agreed to donate royalties under this paragraph to the - Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments - must be paid within 60 days following each date on which you - prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax - returns. Royalty payments should be clearly marked as such and - sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the - address specified in Section 4, "Information about donations to - the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." - -- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or - destroy all copies of the works possessed in a physical medium - and discontinue all use of and all access to other copies of - Project Gutenberg-tm works. - -- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any - money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days - of receipt of the work. - -- You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm -electronic work or group of works on different terms than are set -forth in this agreement, you must obtain permission in writing from -both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael -Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the -Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -public domain works in creating the Project Gutenberg-tm -collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic -works, and the medium on which they may be stored, may contain -"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or -corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual -property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a -computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by -your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium with -your written explanation. The person or entity that provided you with -the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a -refund. If you received the work electronically, the person or entity -providing it to you may choose to give you a second opportunity to -receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy -is also defective, you may demand a refund in writing without further -opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER -WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO -WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. -If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the -law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be -interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by -the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any -provision of this agreement shall not void the remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance -with this agreement, and any volunteers associated with the production, -promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, -harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, -that arise directly or indirectly from any of the following which you do -or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm -work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any -Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. - - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of computers -including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists -because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from -people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. -To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation -and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 -and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. - - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive -Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at -http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent -permitted by U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. -Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered -throughout numerous locations. Its business office is located at -809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email -business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact -information can be found at the Foundation's web site and official -page at http://pglaf.org - -For additional contact information: - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To -SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any -particular state visit http://pglaf.org - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. -To donate, please visit: http://pglaf.org/donate - - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic -works. - -Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm -concept of a library of electronic works that could be freely shared -with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project -Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. - - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. -unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily -keep eBooks in compliance with any particular paper edition. - - -Most people start at our Web site which has the main PG search facility: - - http://www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/old/54175-8.zip b/old/54175-8.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index 3003c98..0000000 --- a/old/54175-8.zip +++ /dev/null diff --git a/old/54175-h.zip b/old/54175-h.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index a872fdc..0000000 --- a/old/54175-h.zip +++ /dev/null diff --git a/old/54175-h/54175-h.htm b/old/54175-h/54175-h.htm deleted file mode 100644 index b59ad68..0000000 --- a/old/54175-h/54175-h.htm +++ /dev/null @@ -1,5140 +0,0 @@ -<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" -"http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> -<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2017-02-15T20:17:10Z. --> -<html lang="nl"> -<head> -<meta name="generator" content= -"HTML Tidy for Windows (vers 25 March 2009), see www.w3.org"> -<title>Mevr. Warren’s Bedrijf</title> -<meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=us-ascii"> -<meta name="generator" content= -"tei2html.xsl, see https://github.com/jhellingman/tei2html"> -<meta name="author" content="George Bernard Shaw (1856–1950)"> -<link rel="coverpage" href="images/cover.jpg"> -<link rel="schema.DC" href= -"http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/"> -<meta name="DC.Creator" content= -"George Bernard Shaw (1856–1950)"> -<meta name="DC.Title" content="Mevr. Warren’s Bedrijf"> -<meta name="DC.Language" content="nl-1900"> -<meta name="DC.Format" content="text/html"> -<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg"> -<meta name="DC:Subject" content="#####"> -<style type="text/css"> -body { -font-family: "Times New Roman", Times, serif; -font-size: 100%; -line-height: 1.2em; -text-align: left; -} -.div0 { -padding-top: 5.6em; -} -.div1 { -padding-top: 4.8em; -} -.div2 { -padding-top: 3.6em; -} -.div3, .div4, .div5 { -padding-top: 2.4em; -} -h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4 { -clear: both; -font-style: normal; -text-transform: none; -} -h3, .h3 { -font-size: 1.2em; -line-height: 1.2em; -} -h3.label { -font-size: 1em; -line-height: 1.2em; -margin-bottom: 0; -} -h4, .h4 { -font-size: 1em; -line-height: 1.2em; -} -.alignleft { -text-align: left; -} -.alignright { -text-align: right; -} -.alignblock { -text-align: justify; -} -p.tb, hr.tb, .par.tb { -margin-top: 1.6em; -margin-bottom: 1.6em; -margin-left: auto; -margin-right: auto; -text-align: center; -} -p.argument, p.note, p.tocArgument, .par.argument, .par.note, .par.tocArgument -{ -font-size: 0.9em; -line-height: 1.2em; -text-indent: 0; -} -p.argument, p.tocArgument, .par.argument, .par.tocArgument { -margin: 1.58em 10%; -} -.opener, .address { -margin-top: 1.6em; -margin-bottom: 1.6em; -} -.addrline { -margin-top: 0; -margin-bottom: 0; -} -.dateline { -margin-top: 1.6em; -margin-bottom: 1.6em; -text-align: right; -} -.salute { -margin-top: 1.6em; -margin-left: 3.58em; -text-indent: -2em; -} -.signed { -margin-top: 1.6em; -margin-left: 3.58em; -text-indent: -2em; -} -.epigraph { -font-size: 0.9em; -line-height: 1.2em; -width: 60%; -margin-left: auto; -} -.epigraph span.bibl { -display: block; -text-align: right; -} -.trailer { -clear: both; -padding-top: 2.4em; -padding-bottom: 1.6em; -} -span.parnum { -font-weight: bold; -} -span.corr, span.gap { -border-bottom: 1px dotted red; -} -span.abbr { -border-bottom: 1px dotted gray; -} -span.measure { -border-bottom: 1px dotted green; -} -.ex { -letter-spacing: 0.2em; -} -.sc { -font-variant: small-caps; -} -.uc { -text-transform: uppercase; -} -.tt { -font-family: monospace; -} -.underline { -text-decoration: underline; -} -sup { -line-height: 6pt; -} -.overline, .overtilde { -text-decoration: overline; -} -.rm { -font-style: normal; -} -.red { -color: red; -} -hr { -clear: both; -height: 1px; -margin-left: auto; -margin-right: auto; -margin-top: 1em; -text-align: center; -width: 45%; -} -.aligncenter { -text-align: center; -} -h1, h2 { -font-size: 1.44em; -line-height: 1.5em; -} -h1.label, h2.label { -font-size: 1.2em; -line-height: 1.2em; -margin-bottom: 0; -} -h5, h6 { -font-size: 1em; -font-style: italic; -line-height: 1em; -} -p, .par { -text-indent: 0; -} -p.firstlinecaps:first-line, .par.firstlinecaps:first-line { -text-transform: uppercase; -} -.hangq { -text-indent: -0.32em; -} -.hangqq { -text-indent: -0.40em; -} -.hangqqq { -text-indent: -0.71em; -} -p.dropcap:first-letter, .par.dropcap:first-letter { -float: left; -clear: left; -margin: 0em 0.05em 0 0; -padding: 0px; -line-height: 0.8em; -font-size: 420%; -vertical-align: super; -} -p.quote, div.blockquote, div.argument, .par.quote { -font-size: 0.9em; -line-height: 1.2em; -margin: 1.58em 5%; -} -.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden { -text-decoration: none; -} -ul { -list-style-type: none; -} -.advertisment { -background-color: #FFFEE0; -border: black 1px dotted; -color: #000; -margin: 2em 5%; -padding: 1em; -} -.itemGroupTable { -border-collapse: collapse; -margin-left: 0; -} -.itemGroupTable td { -padding: 0; -margin: 0; -vertical-align: middle; -} -.itemGroupBrace { -padding: 0 0.5em !important; -} -.footnotes .body, .footnotes .div1 { -padding: 0; -} -.fnarrow { -color: #AAAAAA; -font-weight: bold; -text-decoration: none; -} -a.noteref, a.pseudonoteref { -font-size: 80%; -text-decoration: none; -vertical-align: 0.25em; -} -.displayfootnote { -display: none; -} -div.footnotes { -font-size: 80%; -margin-top: 1em; -padding: 0; -} -hr.fnsep { -margin-left: 0; -margin-right: 0; -text-align: left; -width: 25%; -} -p.footnote, .par.footnote { -margin-bottom: 0.5em; -margin-top: 0.5em; -} -p.footnote .label, .par.footnote .label { -float: left; -width: 2em; -height: 12pt; -display: block; -} -.apparatusnote { -text-decoration: none; -} -table.tocList { -width: 100%; -margin-left: auto; -margin-right: auto; -border-width: 0; -border-collapse: collapse; -} -td.tocPageNum, td.tocDivNum { -text-align: right; -min-width: 10%; -border-width: 0; -} -td.tocDivNum { -padding-left: 0; -padding-right: 0.5em; -} -td.tocPageNum { -padding-left: 0.5em; -padding-right: 0; -} -td.tocDivTitle { -width: auto; -} -p.tocPart, .par.tocPart { -margin: 1.58em 0%; -font-variant: small-caps; -} -p.tocChapter, .par.tocChapter { -margin: 1.58em 0%; -} -p.tocSection, .par.tocSection { -margin: 0.7em 5%; -} -table.tocList td { -vertical-align: top; -} -table.tocList td.tocPageNum { -vertical-align: bottom; -} -table.inner { -display: inline-table; -border-collapse: collapse; -width: 100%; -} -td.itemNum { -text-align: right; -min-width: 5%; -padding-right: 0.8em; -} -td.innerContainer { -padding: 0; -margin: 0; -} -.index { -font-size: 80%; -} -.indextoc { -text-align: center; -} -.transcribernote { -background-color: #DDE; -border: black 1px dotted; -color: #000; -font-family: sans-serif; -font-size: 80%; -margin: 2em 5%; -padding: 1em; -} -.correctiontable { -width: 75%; -} -.width20 { -width: 20%; -} -.width40 { -width: 40%; -} -p.smallprint, li.smallprint, .par.smallprint { -color: #666666; -font-size: 80%; -} -.titlePage { -border: #DDDDDD 2px solid; -margin: 3em 0% 7em 0%; -padding: 5em 10% 6em 10%; -text-align: center; -} -.titlePage .docTitle { -line-height: 3.5em; -margin: 2em 0% 2em 0%; -font-weight: bold; -} -.titlePage .docTitle .mainTitle { -font-size: 1.8em; -} -.titlePage .docTitle .subTitle, .titlePage .docTitle .seriesTitle, -.titlePage .docTitle .volumeTitle { -font-size: 1.44em; -} -.titlePage .byline { -margin: 2em 0% 2em 0%; -font-size: 1.2em; -line-height: 1.72em; -} -.titlePage .byline .docAuthor { -font-size: 1.2em; -font-weight: bold; -} -.titlePage .figure { -margin: 2em 0% 2em 0%; -margin-left: auto; -margin-right: auto; -} -.titlePage .docImprint { -margin: 4em 0% 0em 0%; -font-size: 1.2em; -line-height: 1.72em; -} -.titlePage .docImprint .docDate { -font-size: 1.2em; -font-weight: bold; -} -div.figure { -text-align: center; -} -.figure { -margin-left: auto; -margin-right: auto; -} -.floatLeft { -float: left; -margin: 10px 10px 10px 0; -} -.floatRight { -float: right; -margin: 10px 0 10px 10px; -} -p.figureHead, .par.figureHead { -font-size: 100%; -text-align: center; -} -.figAnnotation { -font-size: 80%; -position: relative; -margin: 0 auto; -} -.figTopLeft, .figBottomLeft { -float: left; -} -.figTop, .figBottom { -} -.figTopRight, .figBottomRight { -float: right; -} -.figure p, .figure .par { -font-size: 80%; -margin-top: 0; -text-align: center; -} -img { -border-width: 0; -} -td.galleryFigure { -text-align: center; -vertical-align: middle; -} -td.galleryCaption { -text-align: center; -vertical-align: top; -} -tr, td, th { -vertical-align: top; -} -tr.bottom, td.bottom, th.bottom { -vertical-align: bottom; -} -td.label, tr.label td { -font-weight: bold; -} -td.unit, tr.unit td { -font-style: italic; -} -span.sum { -padding-top: 2px; -border-top: solid black 1px; -} -table.borderOutside { -border-collapse: collapse; -} -table.borderOutside td { -padding-left: 4px; -padding-right: 4px; -} -table.borderOutside .cellHeadTop, table.borderOutside .cellTop { -border-top: 2px solid black; -} -table.borderOutside .cellHeadBottom { -border-bottom: 1px solid black; -} -table.borderOutside .cellBottom { -border-bottom: 2px solid black; -} -table.borderOutside .cellLeft, table.borderOutside .cellHeadLeft { -border-left: 2px solid black; -} -table.borderOutside .cellRight, table.borderOutside .cellHeadRight { -border-right: 2px solid black; -} -table.verticalBorderInside { -border-collapse: collapse; -} -table.verticalBorderInside td { -padding-left: 4px; -padding-right: 4px; -border-left: 1px solid black; -} -table.verticalBorderInside .cellHeadTop, table.verticalBorderInside .cellTop { -border-top: 2px solid black; -} -table.verticalBorderInside .cellHeadBottom { -border-bottom: 1px solid black; -} -table.verticalBorderInside .cellBottom { -border-bottom: 2px solid black; -} -table.verticalBorderInside .cellLeft, table.verticalBorderInside .cellHeadLeft { -border-left: 0px solid black; -} -table.borderAll { -border-collapse: collapse; -} -table.borderAll td { -padding-left: 4px; -padding-right: 4px; -border: 1px solid black; -} -table.borderAll .cellHeadTop, table.borderAll .cellTop { -border-top: 2px solid black; -} -table.borderAll .cellHeadBottom { -border-bottom: 1px solid black; -} -table.borderAll .cellBottom { -border-bottom: 2px solid black; -} -table.borderAll .cellLeft, table.borderAll .cellHeadLeft { -border-left: 2px solid black; -} -table.borderAll .cellRight, table.borderAll .cellHeadRight { -border-right: 2px solid black; -} -tr.borderTop td, tr.borderTop th, th.borderTop, td.borderTop { -border-top: 1px solid black !important; -} -tr.borderRight td, tr.borderRight th, th.borderRight, td.borderRight { -border-right: 1px solid black !important; -} -tr.borderLeft td, tr.borderLeft th, th.borderLeft, td.borderLeft { -border-left: 1px solid black !important; -} -tr.borderBottom td, tr.borderBottom th, th.borderBottom, td.borderBottom { -border-bottom: 1px solid black !important; -} -tr.borderHorizontal td, tr.borderHorizontal th, th.borderHorizontal, td.borderHorizontal { -border-top: 1px solid black !important; -border-bottom: 1px solid black !important; -} -tr.borderVertical td, tr.borderVertical th, th.borderVertical, td.borderVertical { -border-right: 1px solid black !important; -border-left: 1px solid black !important; -} -tr.borderAll td, tr.borderAll th, th.borderAll, td.borderAll { -border: 1px solid black !important; -} -tr.noBorderTop td, tr.noBorderTop th, th.noBorderTop, td.noBorderTop { -border-top: none !important; -} -tr.noBorderRight td, tr.noBorderRight th, th.noBorderRight, td.noBorderRight { -border-right: none !important; -} -tr.noBorderLeft td, tr.noBorderLeft th, th.noBorderLeft, td.noBorderLeft { -border-left: none !important; -} -tr.noBorderBottom td, tr.noBorderBottom th, th.noBorderBottom, td.noBorderBottom { -border-bottom: none !important; -} -tr.noBorderHorizontal td, tr.noBorderHorizontal th, th.noBorderHorizontal, td.noBorderHorizontal { -border-top: none !important; -border-bottom: none !important; -} -tr.noBorderVertical td, tr.noBorderVertical th, th.noBorderVertical, td.noBorderVertical { -border-right: none !important; -border-left: none !important; -} -tr.borderAll td, tr.borderAll th, th.borderAll, td.noBorderAll { -border: none !important; -} -.cellDoubleUp { -border: 0px solid black !important; -width: 1em; -} -td.alignDecimalIntegerPart { -text-align: right; -border-right: none !important; -padding-right: 0 !important; -margin-right: 0 !important; -} -td.alignDecimalFractionPart { -text-align: left; -border-left: none !important; -padding-left: 0 !important; -margin-left: 0 !important; -} -td.alignDecimalNotNumber { -text-align: center; -} -.lgouter { -margin-left: auto; -margin-right: auto; -display: table; -} -.lg { -text-align: left; -padding: .5em 0% .5em 0%; -} -.lg h4, .lgouter h4 { -font-weight: normal; -} -.lg .lineNum, .sp .lineNum, .lgouter .lineNum { -color: #777; -font-size: 90%; -left: 16%; -margin: 0; -position: absolute; -text-align: center; -text-indent: 0; -top: auto; -width: 1.75em; -} -p.line, .par.line { -margin: 0 0% 0 0%; -} -span.hemistich { -visibility: hidden; -} -.versenum { -font-weight: bold; -} -.speaker { -font-weight: bold; -margin-bottom: 0.4em; -} -.sp .line { -margin: 0 10%; -text-align: left; -} -.castlist, .castitem { -list-style-type: none; -} -.castGroupTable { -border-collapse: collapse; -} -.castGroupTable td { -padding: 0; -margin: 0; -vertical-align: middle; -} -.castGroupBrace { -padding: 0 0.5em !important; -} -body { -padding: 1.58em 16%; -} -.pagenum { -display: inline; -font-size: 70%; -font-style: normal; -margin: 0; -padding: 0; -position: absolute; -right: 1%; -text-align: right; -} -.marginnote { -font-size: 0.8em; -height: 0; -left: 1%; -line-height: 1.2em; -position: absolute; -text-indent: 0; -width: 14%; -} -span.tocPageNum, span.flushright { -position: absolute; -right: 16%; -top: auto; -} -.pglink, .catlink, .exlink, .wplink, .biblink, .seclink { -background-repeat: no-repeat; -background-position: right center; -} -.pglink { -background-image: url(images/book.png); -padding-right: 18px; -} -.catlink { -background-image: url(images/card.png); -padding-right: 17px; -} -.exlink, .wplink, .biblink, .seclink { -background-image: url(images/external.png); -padding-right: 13px; -} -.pglink:hover { -background-color: #DCFFDC; -} -.catlink:hover { -background-color: #FFFFDC; -} -.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover { -background-color: #FFDCDC; -}body { -background: #FFFFFF; -font-family: "Times New Roman", Times, serif; -} -body, a.hidden { -color: black; -} -h1, .h1 { -padding-bottom: 5em; -} -h1, h2, .h1, .h2 { -text-align: center; -font-variant: small-caps; -font-weight: normal; -} -p.byline { -text-align: center; -font-style: italic; -margin-bottom: 2em; -} -.figureHead, .noteref, .pseudonoteref, .marginnote, p.legend, .versenum -{ -color: #660000; -} -.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a { -color: #AAAAAA; -} -a.hidden:hover, a.noteref:hover { -color: red; -} -h1, h2, h3, h4, h5, h6 { -font-weight: normal; -} -table { -margin-left: auto; -margin-right: auto; -} -.tablecaption { -text-align: center; -}.pagenum, .linenum { -speak: none; -} -</style> - -<style type="text/css"> -/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */ -.xd24e111width { -width:491px; -} -.xd24e117 -{ -text-align:center; -} -.xd24e124width { -width:436px; -} -.xd24e5347 -{ -text-align:center; -} -@media handheld -{ -} -</style> -</head> -<body> - - -<pre> - -The Project Gutenberg EBook of Mevr. Warren's Bedrijf, by George Bernard Shaw - -This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with -almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or -re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included -with this eBook or online at www.gutenberg.org/license - - -Title: Mevr. Warren's Bedrijf - -Author: George Bernard Shaw - -Translator: J. A. Simons-Mees - -Release Date: February 16, 2017 [EBook #54175] - -Language: Dutch - -Character set encoding: ASCII - -*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MEVR. WARREN'S BEDRIJF *** - - - - -Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed -Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ for Project -Gutenberg. - - - - - - -</pre> - -<div class="front"> -<div class="div1 cover"> -<div class="divBody"> -<p class="par first"></p> -<div class="figure xd24e111width"><img src="images/cover.jpg" alt= -"Oorspronkelijke voorkant." width="491" height="720"></div> -<p class="par"></p> -</div> -</div> -<div class="div1 frenchtitle"> -<div class="divBody"> -<p class="par first xd24e117"><span class="sc">Mevr.</span> -WARREN’S BEDRIJF</p> -</div> -</div> -<div class="div1 titlepage"> -<div class="divBody"> -<p class="par first"></p> -<div class="figure xd24e124width"><img src="images/titlepage.jpg" alt= -"Oorspronkelijke titelpagina." width="436" height="720"></div> -<p class="par"></p> -</div> -</div> -<div class="titlePage"> -<div class="docTitle"> -<div class="seriesTitle">WERELD BIBLIOTHEEK -ONDER·LEIDING·VAN·L. SIMONS</div> -</div> -<div class="byline"><span class="docAuthor">GEORGE BERNARD -SHAW</span></div> -<div class="docTitle"> -<div class="mainTitle"><span class="sc">Mevr.</span> WARREN’S -BEDRIJF</div> -</div> -<div class="byline">VERTAALD DOOR<br> -<span class="docAuthor">J. A. SIMONS-MEES</span><br> -MET INLEIDING VAN L. S. (HET RECHT VAN VERTOONEN VOORBEHOUDEN VOLGENS -DE WET OP HET AUTEURSRECHT)</div> -<div class="docImprint">UITGEGEVEN·DOOR·DE -MAATSCHAPPIJ·VOOR GOEDE·EN·GOEDKOOPE -LECTUUR—AMSTERDAM</div> -</div> -<p><span class="pagenum">[<a id="pbv" href="#pbv" name= -"pbv">V</a>]</span></p> -<div class="div1 introduction"> -<div class="divHead"> -<h2 class="main">INLEIDING.</h2> -</div> -<div class="divBody"> -<p class="par first"><i>Mevr. Warren’s Bedrijf</i> is een -vroegere arbeid van <span class="sc">Shaw</span> dan het dit voorjaar -gepubliceerde blijspel: <i>Je kunt nooit weten</i>. Het stuk volgde -spoedig op den eersteling, met den zonderlingen titel: <i lang= -"en">Widowers Houses</i> (letterlijk: <span class="ex">Huizen van -weduwnaars</span>), en het is uit denzelfden levenskijk ontstaan. Men -zou beiden stukken tot motto kunnen geven: “<span class="ex">Dief -en diefjesmaat</span>” of “<span class="ex">Oud lood om oud -ijzer</span>”. De kritikus onzer maatschappij, de socialist Shaw, -gaat erin uit van de bedoeling om duidelijk te doen blijken, dat het z. -i. heelemaal onverschillig is, hoè men komt aan zgn. -onafhankelijke (renteniers)inkomens; dat de wijze waarop de -huisjesmelker en de hoerenwaardin rijk worden, misschien in graad maar -niet in wezen verschilt van de methoden, waarop de hypotheekhouder, -<span class="pagenum">[<a id="pbvi" href="#pbvi" name= -"pbvi">VI</a>]</span>de aandeelhouder, de fabrikant aan hun hooge -dividenden, tantièmes, directeurs-inkomen moeten -geraken,—altemaal toe-eigening van overwaarden, alleen te -verkrijgen ten koste van te hooge huren, te lage loonen, te lange -werktijden: uitbuiting van anderen in het algemeen. Wie daarvan -meeprofiteert is precies even verantwoordelijk als wie directelijk het -vuile werk doet. En de eenige manier om in deze maatschappij zoover -mogelijk buiten die verantwoordelijkheid te blijven, is, zelf hard te -werken en alleen te willen leven van de opbrengst van dien eigen -arbeid; niet van dividenden, en niet in luiheid en niets-doen, in op -zichzelf ontzenuwende en ontaardende weelderigheid. In elk geval komt -het er op aan, dit duidelijk in te zien en zich niet diets te maken dat -het anders is. Een eerlijke schoelje is, als men de keus heeft, altijd -nog verkieslijk boven iemand die zich wijs maakt dat zijn grauwheid een -romantische blankheid vertoont.</p> -<p class="tb">⁂</p> -<p class="par"></p> -<p class="par">Aldus het gezichtspunt, van waaruit Shaw het ook in de -fransche tooneelletterkunde van de tweede helft der 19e eeuw nogal eens -graag behandelde <span class="pagenum">[<a id="pbvii" href="#pbvii" -name="pbvii">VII</a>]</span>onderwerp aanpakt van een jong mensch, die -plotseling ontdekt dat zijn of haar moeder in nauwe betrekking staat -tot den vulgairen drift. Hij heeft niet, op sentimenteele gronden, de -sympathie voor de moeder zoeken op te wekken; hij is zelfs begonnen met -haar meer dan onsympathiek te maken door haar niet maar als een -zelf-overgegevene te schilderen, maar, erger, als een die jonge vrouwen -in de val lokt, en houdt, en van de opbrengst van hun ontucht mooi weer -speelt. Het ligt nu eenmaal in Shaw’s neiging, voor geen uiterste -terug te schrikken, en zijn thesis op den wijdsten grondslag op te -bouwen. En natuurlijk ontkomt hij aldus niet aan het gevaar van te veel -te willen bewijzen en dan toch ten slotte de consequentie van zijn -uiterste niet zelf aan te durven; wèl in zijn uitvoerige -voorredenen, maar niet in zijn stukken zelf. Als hij die voorredenen -schrijft, kan hij zoo vlijmscherp ontleden en conclusies trekken, als -zijn toegespitst vernuft maar veroorloven wil. Doch als auteur kan hij -niet werken met abstracties, en hoe meer hij zijn beeldend -dramatiseerend vermogen ontwikkelde, des te meer moest hij de -abstractie loslaten om zijn menschen in hun verscheidenheid en -inconsequenties te teekenen. In <span class="ex">Mevr. Warren</span> is -hij losser van het “zelf aan de <span class="pagenum">[<a id= -"pbviii" href="#pbviii" name= -"pbviii">VIII</a>]</span>touwtjes-trekken” dan in het eerste -stuk; men ziet hem wel achter de schermen, maar zijn figuren hebben -toch al veel meer eigen leefkracht en zelf bewegingsvermogen. En zoo -ontschieten ze nogal eens aan de logica van zijn thesis. Hij kan nu -niet meer blind blijven voor de psychologische waarheid, dat al moge -moraliter de mede-genieter mede-aansprakelijk blijven voor de wijze -waarop geld bijeengebracht is, hij of zij, die het vuile werk -zèlf doen, toch anders besmet worden dan wie er vrij van -blijven. Hij leent mevr. Warren en Crofts zijn eigen dialectisch -vernuft en maatschappelijke kritiek, om hùn wijze van -geldmakerij te verdedigen met heel veel kracht en overtuiging, en niet -zonder anderen, die vrij-uit plegen te gaan, te raken. Maar met dat al -is Frank, hoewel een leeglooper en doeniet evengoed als Crofts, ook den -schrijver zelf, heel wat sympathieker dan deze eerste aandeelhouder in -mevr. Warren’s huizen; en Vivie mag uit het veld geslagen worden -door haar moeders maatschappelijke logica omtrent hamer of aambeeld, en -door Crofts aanwijzing van haar indirecte mede-plichtigheid, de auteur -kan immers zelf niet nalaten te doen blijken dat deze nuchtere, -hard-werkende jonge vrouw niet van gelijk allooi is geworden als haar -moeder en Crofts, ook al heeft zij <span class="pagenum">[<a id="pbix" -href="#pbix" name="pbix">IX</a>]</span>haar opvoeding te danken aan op -dezelfde methode verkregen gelden, als hún onguren rijkdom -uitmaken. Ondanks al zijn socialisme is Shaw—hij zegt het zelf in -zijn Inleiding tot <span class="ex" lang="en">John Bull’s other -Island</span> (Ierland)—een protestantsch-individualist. Zonder -individualiseeringskunst zou hij trouwens geen mensch-teekenaar kunnen -zijn. En zoo worstelen in dit werk zijn levenstheorie en zijn -kunstenaarsdrift voortdurend met elkaar. Het eind is dat de -kunstenaar-individualist overwint. Mevr. Warren wordt, ondanks haar -sterke argumenten, met vriend Crofts aan den dijk gezet; en Vivie -blijft alleen achter om haar eigen redding te bewerken door harden -arbeid, buiten alle romantiek en schoonheidsdrift, die immers met -zinnelijkheid samenhangen en, in leegen rijkdom, tot wellust -vergroeien, ten bate van ondernemingen als van mevr. Warren.</p> -<p class="tb">⁂</p> -<p class="par"></p> -<p class="par">De tweeslachtigheid in dit werk wordt gelukkig -goedgemaakt door de zeer bizondere gaven van den puren dramaschrijver. -Shaw teekent raak, slaat <span class="corr" id="xd24e204" title= -"Bron: raakt">raak</span>, en zoo geeft ook dit stuk, dat in zijn -zuiver intellectualisme bijna alle ontroerend vermogen mist, ons -<span class="pagenum">[<a id="pbx" href="#pbx" name= -"pbx">X</a>]</span>een heel sterke intellectueele opfrissching. Het is -knap gebouwd, en al voelen we in de dominésfiguur en in -Frank’s verhouding tot zijn vader de teekening tot overdrijving -overslaan; al raakt Vivie’s persoonlijkheid de -bevriezings-temperatuur van het opzettelijk-bedachte, het geheel gaat -toch voor ons leven uit eigen innerlijke kracht, en onder den stuw van -mevr. Warrens volbloedig volkstemperament houdt het ons vast tot het -eind. Crofts en Praeddie zijn allebei prachtig geslaagde figuren, en de -tegenstelling van het cynisme van den éen tot de romantiek van -den ander is geen oogenblik te dik; toont zich zonder opdringerigheid, -zooals ook die van Franks fijnere losbol-gratie tot Croft’s -innerlijk grove verloopenheid.</p> -<p class="tb">⁂</p> -<p class="par"></p> -<p class="par">De titelkeus is bij vertaalster en mijzelf niet zonder -lange overweging definitief geworden. <span class="ex" lang="en">Mrs. -Warrens Profession</span> is zeker letterlijk <span class="ex">Mevr. -Warrens Beroep</span>, en in het laatste bedrijf schijnt Vivie voor -Frank en Praed haar moeders qualificatie neer te schrijven. Maar het -Engelsche woord <span class="ex" lang="en">profession</span> heeft -precies als ons <span class="ex">beroep</span> een schakeering die het -meer toepasselijk maakt op professoren, musici, <span class= -"pagenum">[<a id="pbxi" href="#pbxi" name= -"pbxi">XI</a>]</span>leeraren, dan op het hoofd eener vennootschap, -zeker van het soort als de hare. Tusschen Mevr. W’s <span class= -"ex">beroep</span>, <span class="ex">bedrijf</span> en <span class= -"ex">onderneming</span> hebben wij ten slot het middelste gekozen. -’t Leek juister dan: <span class="ex">beroep</span>, en is korter -dan <span class="ex">onderneming</span>. En hoe korter een titel, hoe -beter.</p> -<p class="par signed">L. S. <span class="pagenum">[<a id="pbxii" href= -"#pbxii" name="pbxii">XII</a>]</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div class="body"> -<div class="div0 play"> -<ul class="castlist"> -<li class="castlist"> -<h4>PERSONEN:</h4> -</li> -<li class="castitem"><span class="sc">Mevr.</span> WARREN.</li> -<li class="castitem">VIVIE, haar dochter.</li> -<li class="castitem"><span class="sc">Dominé</span> -GARDNER.</li> -<li class="castitem">FRANK, zijn zoon.</li> -<li class="castitem"><span class="sc">Jhr.</span> CROFTS.</li> -<li class="castitem">PRAED, Een architect.</li> -</ul> -<p><span class="pagenum">[<a id="pb1" href="#pb1" name= -"pb1">1</a>]</span></p> -<div class="div1 act"> -<div class="divHead"> -<h2 class="main">EERSTE BEDRIJF.</h2> -<p class="stage">Een zomernamiddag in den tuin van een villa op de -oostelijke helling van een heuvel een weinig ten zuiden van Haslemere -in Surrey. Opkijkend naar den heuvel, ziet men de villa in den -linkerhoek van den tuin, met een rieten dak, ’n overdekten ingang -en een groot venster met kleine ruitjes links van den ingang. Verder -naar achteren is eene kleine vleugel uitgebouwd, die een hoek maakt met -den rechterzijmuur. Van het eind van dien vleugel loopt een heining -rechts en links, die den heelen tuin insluit. Rechts ’n -opendraaiend hek. Het veld rijst naar boven, van het hek af tot aan den -horizon. Links tegen de zijbank van den ingang staan een paar linnen -vouwstoelen toegeklapt. Een damesrijwiel steunt tegen den muur onder -’t raam. ’n Beetje naar rechts een hangmat tusschen twee -palen. Een groote linnen parasol met den stok in den grond weert de zon -van de hangmat, waarin een jong meisje ligt te lezen en aanteekeningen -te maken; haar hoofd naar het huis en haar voeten naar den ingang van -’t hek. Voor de hangmat staat, binnen het bereik van haar hand, -’n gewone keukenstoel met ’n hoop studieboeken en ’n -voorraad schrijfpapier er op.</p> -<p class="tb"></p> -<p class="par">Van achter het huis komt ’n heer over ’t -veld aanwandelen. Hij is nauwelijks voorbij den middelbaren leeftijd -met het uiterlijk van een kunstenaar; onconventioneel, maar keurig -gekleed. Glad gezicht met uitzondering van een snor, ’n levendig -en gevoelig gelaat, zeer vriendelijke en hoffelijke manieren. Zijn haar -is zij-achtig zwart met wat grauwe lokken er tusschen; zijne -wenkbrauwen <span class="pagenum">[<a id="pb2" href="#pb2" name= -"pb2">2</a>]</span>zijn wit, zijn snor is zwart. Hij is niet zeker van -z’n weg, kijkt over ’t hek, monstert de plek en krijgt dan -het jonge meisje in het oog.</p> -</div> -<div class="divBody"> -<p class="par"><span class="sc">De Heer</span> (<i>z’n hoed -afnemend</i>). Neemt u me niet kwalijk.—Kunt u me ook terecht -wijzen naar de villa van mevrouw Alison?</p> -<p class="par"><span class="sc">De Jonge Dame</span> (<i>opkijkend van -haar boek</i>). Dat is hier. (<i>Zij hervat haar lectuur</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">De Heer.</span> Och kom! Mag ik dan ook -vragen ... bent u misschien juffrouw Vivie Warren?</p> -<p class="par"><span class="sc">De Jonge Dame</span> (<i>kortaf, -terwijl zij zich omkeert op haar elboog om hem eens goed te -bekijken</i>). Ja.</p> -<p class="par"><span class="sc">De Heer</span> (<i>wat uit ’t -veld geslagen, op verzoenenden toon</i>). Ik ben bang, dat ik wat -indringerig lijk.— M’n naam is Praed. (<i>Vivie gooit -dadelijk haar boek op den stoel en komt uit de hangmat</i>). O, laat ik -u alsjeblieft niet storen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>gaat met groote -stappen naar ’t hek en opent ’t voor hem</i>). Kom binnen, -mijnheer Praed. (<i>Hij komt binnen</i>). Blij u te zien.</p> -<p class="stage">Zij strekt haar hand uit en neemt de zijne beet met -’n beslisten, vasten greep. Zij is een aantrekkelijk exemplaar -van de verstandige, knappe, goed ontwikkelde jonge Engelsche vrouw van -de middenklasse. Leeftijd: 22 jaar. Vlug, sterk, zelfbewust, vol -zelfvertrouwen. Eenvoudig praktisch gekleed, maar niet burgerlijk of -nonchalant. Draagt ’n chatelaine aan haar ceintuur, waaraan onder -meer afhangen ’n vul-penhouder en vouwbeen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Heel vriendelijk van u, -juffrouw Warren. (<i>Zij sluit ’t hek met een krachtigen duw; hij -komt nader tot in ’t midden van den tuin, terwijl hij z’n -vingers, die wat verdoofd zijn geworden door haar begroeting, heen en -weer beweegt</i>). Is uw moeder al gekomen? <span class= -"pagenum">[<a id="pb3" href="#pb3" name="pb3">3</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>haastig, blijkbaar de -lucht krijgend van ’n overval</i>). Kòmt die?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<i>verwonderd</i>). -Verwachtte u ons dan niet?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Nee.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e368" title= -"Bron: Pread">Praed</span>.</span> Lieve hemel, dan hoop ik maar niet, -dat ik me in den dag heb vergist. Dat zou net iets voor mij zijn, weet -u. Uw moeder maakte ’t plan, dat <i>zij</i> van Londen zou komen -en <i>ik</i> van Horsham om hier aan u voorgesteld te worden.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>in ’t geheel -niet in haar schik</i>). Heeft ze dat gedaan? Zoo. M’n moeder -heeft ’n hebbelijkheid om me te verrassen—ik vermoed om te -zien hoe ik me gedraag, als zij er niet is.—Ik denk, dat -<i>ik</i> m’n moeder een dezer dagen eens geweldig zal verrassen, -als zij plannen maakt, die mij raken, zonder me van te voren te -raadplegen.—Zij is nièt gekomen.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e390" title= -"Bron: Pread">Praed</span></span> (<i>verlegen</i>). Dat spijt me -waarlijk heel erg.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<span class="sc">haar -misnoegen van zich afgooiend</span>). ’t Is in ieder geval -ùw schuld niet, mijnheer <span class="corr" id="xd24e403" title= -"Bron: Pread">Praed</span>. En ik ben heel blij dat u gekomen bent, -geloof me. U bent de eenige van al m’n moeders vrienden, met wien -ik haar verzocht heb me in kennis te brengen.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e408" title= -"Bron: Pread">Praed</span></span> (<span class="sc">opgelucht en -verheugd</span>). Wel, dat is werkelijk heel lief van u, juffrouw -Warren.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Wilt u binnen komen? Of -zit u liever buiten te praten?</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e420" title= -"Bron: Pread">Praed</span>.</span> Me dunkt, dat ’t hier -plezieriger is, dunkt u ook niet?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Dan zal ik een stoel voor -u krijgen. (<i>Zij gaat naar den ingang van ’t huis om ’n -tuinstoel te halen</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e433" title= -"Bron: Pread">Praed</span>.</span> O pardon. (<i>Hij vat den stoel -beet</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>laat hem den stoel -nemen</i>). Pas op uw vingers. Ze zijn verraderlijk die stoelen. -(<i>Zij gaat naar den stoel waarop haar boeken liggen, smijt -<span class="pagenum">[<a id="pb4" href="#pb4" name= -"pb4">4</a>]</span>die in de hangmat en brengt den stoel met een zwaai -naar voren</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e455" title= -"Bron: Pread">Praed</span></span> (<i>die zijn stoel juist uit elkaar -heeft genomen</i>). Toe, laat u mij dezen stoel nemen. Ik hoû van -harde stoelen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik ook (<i>zij gaat -zitten</i>). Ga zitten, mijnheer <span class="corr" id="xd24e468" -title="Bron: Pread">Praed</span>. (<i>Zij zegt dit met vriendelijke -beslistheid, daar zijn bezorgdheid om haar aangenaam te zijn, haar -blijkbaar treft als ’n teeken van zwakheid van karakter</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e476" title= -"Bron: Pread">Praed</span>.</span> Maar—zouden we eigenlijk niet -liever naar ’t station gaan om uw moeder af te halen?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>koel</i>). Waarom? Zij -weet den weg. (<i><span class="corr" id="xd24e488" title= -"Bron: Pread">Praed</span> aarzelt en gaat dan zitten, wat uit ’t -veld geslagen</i>). Ziet u, u bent juist zooals ik me had voorgesteld. -Ik hoop, dat u geneigd bent vrienden met me te worden.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e494" title= -"Bron: Pread">Praed</span></span> (<i>weer stralend</i>). Dank u, -m’n lieve juffrouw Warren. Dank u wel.—M’n hemel, ik -ben zoo blij dat uw moeder u niet bedorven heeft.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Hoe zoo?</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e506" title= -"Bron: Pread">Praed</span>.</span> Wel, door u conventioneel te maken. -U moet weten, juffrouw Warren, ik ben ’n geboren anarchist. Ik -haat gezag. Dat bederft de verhouding zoo tusschen ouders en -kinderen,—zelfs die tusschen moeder en dochter. En nu ben ik -altijd bang geweest, dat uw moeder al haar gezag zou aanwenden om -ù conventioneel te maken. ’t Is zoo ’n verlichting -om te merken, dat zij ’t niet gedaan heeft.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Zoo! Heb ik me dan -ònconventioneel gedragen?</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e516" title= -"Bron: Pread">Praed</span>.</span> O nee, in ’t geheel niet. -Tenminste niet conventioneel onconventioneel, begrijpt u? (<i>Zij -knikt. Hij gaat verder, joviaal losbarstend</i>). Maar ’t was zoo -allerliefst van u om te zeggen, dat u vrienden <span class= -"pagenum">[<a id="pb5" href="#pb5" name="pb5">5</a>]</span>met me -hoopte te worden. Jullie moderne vrouwen bent werkelijk -verrukkelijk!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>twijfelend</i>). -Zoo?—(<i>Zij observeert hem met ’n begin van teleurstelling -over zijn verstand en karakter</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e537" title= -"Bron: Pread">Praed</span>.</span> Toen ik zoo oud was als u, waren -jonge mannen en jonge meisjes eenvoudig bang voor elkaar. Er bestond -geen kameraadschappelijkheid,—niets echts.—Alleen -hoffelijkheid, nagevolgd uit romans en zoo vulgair en gekunsteld -mogelijk. Maagdelijke teruggetrokkenheid, mannelijke -ridderlijkheid!—altijd neen zeggen als er ja bedoeld -werd!—eenvoudig een hel voor eerlijke en schuchtere zielen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ja, ik kan me -voorstellen, dat er heel wat tijd verknoeid moet zijn geworden, vooral -die van de vrouwen.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e548" title= -"Bron: Pread">Praed</span>.</span> O, verspilling van ’t heele -leven, letterlijk van alles!—Maar we gaan vooruit!—U moet -weten, ik ben bepaald opgewonden geweest door ’t vooruitzicht van -u te ontmoeten na uw schitterend succes in Cambridge, iets ongehoords -in mijn tijd. ’t Was prachtig dat u den derden prijs in wiskunde -gehaald hebt. Dat is juist de goede prijs, weet u. Want de eerste -prijswinner is altijd ’n droomerige, ziekelijke kerel, in wien de -ambitie haast tot manie is geworden.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> ’t Betaalt niet. Ik -zou ’t niet wèèr doen voor hetzelfde geld.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e558" title= -"Bron: Pread">Praed</span></span> (<i>verstijfd van verbazing</i>). -Voor ’t geld!?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik heb ’t gedaan -voor 50 pond. U weet misschien niet hoe dat zat. Mevrouw Latham, -m’n onderwijzeres, had m’n moeder verteld, dat ik me in -wiskunde zou kunnen onderscheiden, als ik er ernstig voor ging werken. -De kranten waren toen juist vol van Philippine Summers, die bij -’t vergelijkend <span class="pagenum">[<a id="pb6" href="#pb6" -name="pb6">6</a>]</span>examen den eersten prijswinner verslagen -had,—u herinnert u dat wel,—en m’n moeder wou toen -niets liever, dan dat ik ’t zelfde zou doen. Ik zei haar -vierkant, dat ’t voor mij ’t blokken niet waard was, omdat -<i>ik</i> niet in ’t onderwijs zou gaan. Maar ik stelde haar voor -om, voor 50 pond, een vierden prijs of zoo iets te halen. Daar ging ze, -na wat gemopper, op in, en ik was tenslotte beter dan m’n -woord.—Maar ik zou ’t niet wèèr er voor -doen.—Tweehonderd pond had ’t minstens moeten zijn.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<i>erg ontgoocheld</i>). -Heere bewaar me! Dat is een erg practische opvatting!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Had u verwacht me -ònpractisch te vinden?</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e586" title= -"Bron: Pread">Praed</span>.</span> Nee, nee.—Maar me dunkt dat -’t practisch zou zijn om niet alleen in aanmerking te nemen het -werk dat zoo’n prijs je kost, maar ook de ontwikkeling, die -’t aanbrengt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ontwikkeling! M’n -goeie mijnheer <span class="corr" id="xd24e594" title= -"Bron: Pread">Praed</span>, weet u wat zoo’n examen in wiskunde -beteekent? Dat beteekent blokken, blokken, blokken, van zes tot acht -uur daags in mathematiek en niets als mathematiek.—’t -<i>Heet</i>, dat ik ingewijd ben in de wetenschap, maar in -werkelijkheid weet ik niets behalve de wiskunde, die er aan vast zit. -Ik kan berekeningen maken voor ingenieurs, electriciens, -assurantie-maatschappijen enz.,—maar ik weet zoo goed als niets -van de dingen zelf,—van techniek of natuurkunde. Ik kan zelfs -niet eens goed rekenen.—Behalve wiskunde, lawntennis, eten, -slapen, fietsen en wandelen, ben ik een oneindig meer onwetende -barbaar, dan eenige vrouw, die nièt voor die examens gewerkt -heeft, mogelijkerwijs maar zijn kan.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<i>verontwaardigd</i>). -Wat ’n afschuwelijk slecht, verachtelijk systeem! Ik wist -’t wel! Ik heb dadelijk <span class="pagenum">[<a id="pb7" href= -"#pb7" name="pb7">7</a>]</span>gevoeld dat ’t alles wat -vrouwelijkheid zoo bekoorlijk maakt, moet vernietigen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> O, wat dàt -betreft, kom ik er niet tegen op.—Ik zal er in ieder geval goed -partij van trekken, dat beloof ik u.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Poeh!—Op wat voor -manier?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik ga een paar kamers -nemen in de city en me vestigen als wiskunstig adviseur voor -maatschappijen. Onder dien titel doe ik dan meteen wat zaakwaarnemerij -met een oogje op de beurs. Ik ben hier ook alleen gekomen om een beetje -wet te studeeren,—niet voor een vacantie, zooals m’n moeder -gelooft. Ik haat vacanties.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Hè, u maakt me -koud! Verlangt u dan naar geen romantiek, geen schoonheid in uw -leven?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Noch ’t een noch -’t ander, dat verzeker ik u.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e632" title= -"Bron: Pread">Praed</span>.</span> Dat kunt u niet meenen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Zeker meen ik het. Ik -hoû van werken en van er voor betaald te worden. Als ik moe ben -van m’n werk, dan hoû ik van een makkelijken stoel, een -sigaar en wat whisky en van ’n roman met een boeiend -detective-verhaal er in.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e642" title= -"Bron: Pread">Praed</span></span> (<i>in ’n woede van -afkeuring</i>). Dat geloof ik niet. Ik ben ’n artiest, en ik -kàn ’t niet gelooven. Ik weiger ’t te gelooven. -(<i>Enthousiast</i>) O, m’n beste juffrouw Warren, u hebt er nog -geen begrip van, wat een wonderbare wereld de kunst voor u kan -openen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ja, dat heb ik wel. -Verleden jaar Mei heb ik zes weken in Londen doorgebracht bij Honoria -Fraser. Mama dacht, dat we er alles gingen zien, maar feitelijk was ik -iederen dag op Honoria’s kantoor in Chancery Lane, waar ik werkte -aan wiskunstige berekeningen en haar hielp zoo goed als ’n groen -als ik dat doen kon.—’s Avonds rookten en praatten -<span class="pagenum">[<a id="pb8" href="#pb8" name= -"pb8">8</a>]</span>we, en we droomden er nooit van om uit te gaan, -behalve om wat beweging te nemen. En nooit heb ik m’n leven meer -genoten dan toen.—Ik betaalde al m’n uitgaven en werd, -zonder eenig leergeld, in de zaken ingewijd—op den koop toe.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Maar bij m’n ziel -en m’n zaligheid, juffrouw Warren, noemt u dat: u op de hoogte -stellen van kunst?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Wacht even. Dat was -’t begin niet. Ik ging naar Londen toe, naar aanleiding van -’n invitatie van ’n paar artistieke menschen uit de -Fitzjohn’s Avenue; één van de meisjes is ’n -kameraad van me uit <span class="corr" id="xd24e665" title= -"Bron: Newham">Newnham</span>. Die namen me toen naar de National -Gallery, naar de opera en naar ’n concert, waar ’t orkest -den heelen avond Beethoven, Wagner en zoo al meer speelde. Ik zou -datzelfde niet nog eens willen doormaken, al bood u me ook ik -weèt niet wàt er voor aan. Ik verdroeg ’t uit -beleefdheid tot den derden dag toe, maar toen zei ik botweg, dat ik -’t niet meer uit kon houden en ging naar Chancery Lane.—Nu -kent u dus het soort van door en door verrukkelijk moderne jonge dame, -die ik ben.—Hoe denkt u nu dat ik met m’n moeder op zal -schieten?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<i>ontdaan</i>). Wel.... -è.... ik hoop.... è....</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> ’t Is niet zoozeer -wat u hoopt, maar wel wat u gelooft, dat ik wil weten.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Wel, ronduit gezegd, ik -ben bang, dat uw moeder wat teleurgesteld zal wezen. Niet wegens eenige -tekortkomingen van uw kant, dàt meen ik niet, maar.... u bent -zoo verschillend van haar ideaal.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Wàt is dan haar -ideaal?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Wel, u zult al eens -opgemerkt hebben, juffrouw Warren, dat de menschen, die ontevreden -<span class="pagenum">[<a id="pb9" href="#pb9" name= -"pb9">9</a>]</span>zijn over hun eigen opvoeding, gewoonlijk gelooven, -dat de wereld pas goed zou worden, als iedereen heel anders werd -opgevoed! Nu is uw moeders leven.... è.... Ik vermoed, dat u wel -weet....</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik weet niets. (<i>Praed -is geweldig ontdaan; zijn ontsteltenis neemt toe als zij -voortgaat</i>). Daarin zit juist de moeielijkheid. U vergeet, mijnheer -Praed, dat ik m’n moeder haast niet ken. Van kind af heb ik in -Engeland gewoond, op school of op kostschool, of bij menschen, die -betaald werden om voor me te zorgen. Ik ben m’n heele leven -uitbesteed geweest; en m’n moeder heeft in Brussel en Weenen -gewoond en me nooit bij haar laten komen. Ik zie haar alleen als zij -voor ’n paar dagen overkomt. Ik beklaag me niet; ik heb ’n -goeien tijd gehad, want de menschen zijn heel lief voor me geweest en -er was altijd overvloed van geld om alles makkelijk te maken. Maar -beeld u niet in, dat ik ièts van m’n moeder afweet. Ik -weet veel minder dan u.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<i>heel weinig op -z’n gemak</i>). In dat geval.... (<i>hij houdt op, geheel in de -war. Dan, met ’n gedwongen poging tot vroolijkheid</i>). Maar -kom, wat ’n onzin praten we! Natuurlijk zult u en uw moeder -uitstekend samen opschieten. (<i>Hij staat op en kijkt naar ’t -uitzicht</i>). Wat ’n allerliefst plekje is het hier!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>koel</i>). Als u -denkt, dat u iets anders doet dan m’n ergste vermoedens -bevestigen door op eens van onderwerp te veranderen, dan houdt u me wel -voor ’n veel grooter domkop dan ik hoop te zijn.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Uw ergste vermoedens! O -zegt u dat niet, toe nee.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Waarom verdraagt -m’n moeders leven geen bespreking?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Wel, denk eens ’n -oogenblik na, juffrouw Warren. ’t Is immers natuurlijk, dat ik -’n zekeren <span class="pagenum">[<a id="pb10" href="#pb10" name= -"pb10">10</a>]</span>schroom moet voelen, om met de dochter van -’n oude vriendin <i>stilletjes</i> over haar moeder te praten.... -U zult ruimschoots gelegenheid hebben er met haarzelf over te spreken, -als zij hier is (<i>bezorgd</i>). Ik begrijp niet, waardoor zij -opgehouden wordt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Nee; zij zal er evenmin -over praten (<i>opstaande</i>). Intusschen, ik zal er niet bij u op -aandringen. Onthoud alleen dit mijnheer Praed: ik heb ’n sterk -vermoeden, dat zij en ik het duchtig aan den stok zullen krijgen, -wanneer zij hoort van m’n Chancery Lane plan.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<i>droevig</i>). Daar ben -ik ook bang voor.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> <i>Ik</i> zal het winnen, -omdat ik niets anders noodig heb dan m’n reiskosten naar Londen, -om daar morgen al m’n brood te gaan verdienen door te -duivelstoejagen voor Honoria. Daarenboven heb <i>ik</i> niets geheim te -houden en zij blijkbaar wèl. En ik zal van dàt voordeel -over haar zoo noodig ook gebruik maken.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<span class="sc">erg -gechoqueerd</span>). O nee, als ’t u blieft niet. -Zòò iets kunt u niet doen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Zeg me dan waarom -niet.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Dat kàn ik -werkelijk niet. Ik doe ’n beroep op uw fijngevoeligheid. (<i>Zij -glimlacht om z’n sentimentaliteit</i>) U zoudt daarenboven ook te -veel kunnen wagen. Uw moeder is niet iemand, die met zich spelen laat, -wanneer zij boos is.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> U kunt mij niet bang -maken, mijnheer Praed. Tijdens die ééne maand in Chancery -Lane heb ík gelegenheid gehad om te zien, wat ’n paar -vrouwen van ’t slag van m’n moeder waard waren, die Honoria -kwamen consulteeren. U kunt er van op aan, dat ik winnen zal. Maar als -ik er in m’n onwetendheid harder op los sla, dan noodig is, -vergeet dan niet, dat ú vergeten hebt me nader in te lichten. En -laten <span class="pagenum">[<a id="pb11" href="#pb11" name= -"pb11">11</a>]</span>we nu van ’t onderwerp afstappen. (<i>Zij -neemt den stoel en plaatst dien weer bij de hangmat met denzelfden -krachtigen zwaai als te voren</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<span class="sc">’n -wanhopig besluit nemend</span>). Een paar woorden nog, juffrouw Warren. -Ik deed beter met u te zeggen.... ’t is heel moeielijk, -maar....</p> -<p class="stage">(Mevrouw Warren en Jonkheer George Crofts komen aan -bij het hek. Mevrouw Warren is ’n vrouw van tusschen de 40 en 50; -knap van uiterlijk, opzichtig gekleed met een veelkleurigen hoed en -’n dito blouse, nauw aansluitend over haar buste en geflankeerd -door modieuse mouwen. Nogal bedorven en bevelend, maar over ’t -geheel een opgewekte en tamelijk presentabele koppelaarster van -’n vrouw. Crofts is ’n lange, forsch gebouwde man van -ongeveer 50, modieus en jeugdig gekleed. Heeft ’n dun, scherp -neusgeluid, zooals niet van z’n krachtig lichaam verwacht zou -worden. Gladgeschoren bulldogkaken, groote, platte ooren en ’n -dikke nek; een heerachtige combinatie van de brutaalste typen van -’n stadsmensch, sportman en doordraaier).</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Daar zijn ze. (<i>Gaat -naar hen toe, als ze binnenkomen</i>), Hoe gaat ’t ouwe vrouw? -Mijnheer Praed heeft hier al ’n half uur op u gewacht.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Ja, als je gewacht -hebt, Praeddie, dan is ’t je eigen schuld. Ik dacht, dat je zoo -snugger zou geweest zijn, om te bedenken, dat ik met den trein van 3.10 -zou komen. Vivie, zet je hoed op lieverd, je verbrandt anders -zoo.—O, ik vergat nog je voor te stellen. Jhr. George -Crofts,—m’n kleine Vivie. (<i>Crofts gaat naar Vivie toe -met zijn meest hoffelijk air. Zij knikt, maar maakt geen beweging om -hem ’n hand te geven</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Mag ik de hand drukken -van ’n jonge dame, die ik al lang bij reputatie gekend heb als de -dochter van een van m’n oudste vrienden?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>die hem scherp heeft -opgenomen</i>). Als u wilt. (<i>Zij neemt zijn weder aangeboden hand en -<span class="pagenum">[<a id="pb12" href="#pb12" name= -"pb12">12</a>]</span>geeft die ’n kneep, die hem z’n oogen -doet opensperren. Draait zich dan om en zegt tot haar moeder</i>) Wilt -u binnen komen of zal ik nog een paar stoelen krijgen? (<i>Zij gaat -naar den ingang voor de stoelen</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Wel George, hoe -vindt je haar nu?</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>bedrukt</i>). Zij -heeft kracht in d’r handen.—Heb jij haar een hand gegeven, -<span class="corr" id="xd24e848" title="Bron: Pread">Praed</span>?</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e853" title= -"Bron: Pread">Praed</span>.</span> ’t Zal straks wel -overgaan.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Dat hoop ik. (<i>Vivie -verschijnt weer met twee stoelen. Hij snelt toe om haar te helpen</i>). -Permitteert u me.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> -(<i>beschermend</i>). Laat Jhr. Crofts je helpen, kindlief.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>de stoelen bijna in -z’n armen smijtend</i>). Daar dan. (<i>Zij slaat haar handen af -en wendt zich tot mevrouw Warren</i>). U wilt zeker wel thee hebben, -niet?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>gaat op Praeds -stoel zitten en bewaait zichzelf</i>). Ja, ik smacht naar een druppel -drinken.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik zal er voor zorgen. -(<i>Zij gaat de villa binnen. Jhr. Crofts is er intusschen in geslaagd -om ’n stoel uit elkaar te vouwen en zet die naast Mevr. Warren -aan haar linkerkant. Hij gooit den andere op het gras en gaat -zitten,—terwijl hij er wat terneergeslagen en onnoozel -uitziet,—met den knop van z’n stok in z’n mond. -Praed, nog steeds niet op z’n gemak, scharrelt onrustig, rechts -van hen, heen en weer door den tuin</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>tot Praed, -terwijl zij naar Crofts kijkt</i>). Kijk eens naar hem, Praeddie; -ziet-ie er niet vroolijk uit? Daar heeft-ie me nou drie jaar lang het -hoofd gek gemaakt om dat kind van me te mogen zien. En nou ik ’t -gedaan heb, is-ie heelemaal van streek (<i>levendig</i>). Kom, zit -rechtop, George en neem <span class="pagenum">[<a id="pb13" href= -"#pb13" name="pb13">13</a>]</span>die stok uit je mond. (<i>Hij -gehoorzaamt knorrig</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Ik geloof, zie -je—je moet me niet kwalijk nemen als ik ’t zeg—dat -wij ons àf moeten wennen, om aan Vivie te denken als aan -’n klein meisje. Ze heeft zich werkelijk onderscheiden en, ik ben -niet zeker na hetgeen ik van haar gezien heb, dat ze niet ouder is dan -een van ons allen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>grootelijks -geamuseerd</i>). Hoor je hem, George! Ouder dan een van ons allen! Wel, -wel, ze heeft je aardig weten te overduvelen met het besef van haar -eigen gewichtigheid.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Jonge menschen zijn er -bizonder gevoelig voor om op die manier behandeld te worden.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Ja, en daarom moet -al die nonsens er maar eens bij jonge menschen uitgetrommeld worden en -nog ’n boel meer daarenboven. Bemoei jij er je niet mee, -Praeddie. Ik weet hoe ik met m’n eigen kind moet omgaan, zoo goed -als jij.</p> -<p class="par">(<i>Ernstig hoofdschuddend, wandelt Praed den tuin in, -met z’n handen achter op z’n rug. Mevr. Warren doet of ze -lacht, maar kijkt hem na met zichtbare bezorgdheid, dan fluistert ze -tegen Crofts</i>) Wat is er aan de hand met hem? Waarom vat hij dat nou -zoo op?</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>knorrig</i>). Je bent -bang voor Praed.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Wat? -Ik?—Bang voor goeie, ouwe Praeddie?—’n Vlieg zou niet -eens bang voor hem zijn.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Jij bent bang voor -hem.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>boos</i>). Ik -verzoek je je met je eigen zaken te bemoeien en niet je kwaaie humeur -op mìj te luchten. Ik ben in ieder geval niet bang voor -jóu. Als jij jezelf niet aangenamer weet te maken, ga dan liever -naar huis toe. (<i>Zij staat op en terwijl ze hem haar rug toedraait, -staat ze ineens <span class="pagenum">[<a id="pb14" href="#pb14" name= -"pb14">14</a>]</span>van aangezicht tot aangezicht met Praed</i>). Kom, -Praeddie, ik weet, dat ’t alleen je goedhartigheid is. Je bent -bang, dat ik haar te hard aan zal pakken.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> M’n beste Kitty, je -denkt dat ik beleedigd ben, maar heusch, dat is zoo niet. Je weet, dat -ik dikwijls dingen oplet, die jou ontsnappen. En hoewel je nooit -m’n raad opvolgt, moet je soms later wel eens toegeven, dat je -’t wèl hadt moeten doen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Wel, en wat let je -dan nou op?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Alleen maar, dat Vivie -’n volwassen vrouw is. Ik smeek je Kitty, behandel haar met alle -respect.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>met echte -verbazing</i>). Respect! M’n eigen dochter met <i>respect</i> -behandelen! Wat nog meer, asjeblieft!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>verschijnt aan de deur -van de woning en roept tot Mevr. Warren</i>). Moeder, wil u ook naar -m’n kamer komen en uw hoed afzetten voor de thee?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Ja lieverd. -(<i>Zij lacht toegevend tegen Praed en tikt hem op z’n wang als -ze langs hem heen gaat op weg naar den ingang. Zij volgt Vivie naar -binnen</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>haastig</i>). Zeg, -Praed.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Ja.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Ik moetje nogal ’n -eigenaardige vraag doen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Ga je gang. (<i>Hij neemt -mevr. Warren’s stoel en gaat vlak naast Crofts zitten</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Juist; ze mochten ons -eens hooren, door ’t raam heen.—Zeg eens, heeft Kitty je -ooit verteld wie de vader is van dat meisje?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Nooit.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Heb je eenig vermoeden, -wie ’t zijn kan?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> In ’t minst -niet.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>gelooft hem -niet</i>). Ik begrijp natuurlijk, dat jij je misschien verplicht kunt -voelen om niets te zeggen, als zij je wat verteld had. Maar ’t is -heel <span class="pagenum">[<a id="pb15" href="#pb15" name= -"pb15">15</a>]</span>onaangenaam om in onzekerheid te blijven, juist nu -we ’t meisje iederen dag zullen ontmoeten. Je weet niet precies -hoe je tegenover haar staat.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Wat maakt dat voor -onderscheid? We nemen haar voor wat ze zelf waard is. Wat komt ’t -er op aan wie haar vader was?</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>wantrouwend</i>). Dus -je weet wie ’t was?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<i>even uit z’n -humeur).</i> Ik zei je toch van niet. Heb je dat niet gehoord?</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Kijk eens hier, Praed. -Ik vraag ’t je als ’n bizondere gunst: als je ’t -wèèt (<i>beweging van protest van Praed</i>).—Ik -zeg alleen, <i>als</i> je ’t weet, stel me dan tenminste gerust. -De zaak is, dat ik me tot haar aangetrokken voel. O, maak je niet -benauwd. ’t Is ’n heel onschuldig gevoel, dat is ’t -juist wat me in de war brengt.—Heere bewaar me, voor zoover ik -weet, kan <i>ik</i> wel haar vader zijn.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Jij! Onmogelijk! Welnee, -onzin!</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>hem slim trachtend te -vangen</i>). Weet je dan, dat ik ’t nièt ben?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Ik weet er niets van, zeg -ik je, zoo min als jij. Maar werkelijk Crofts—dàt is -buiten de kwestie. Er is niet de minste gelijkenis.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Wat dat betreft, is er -geen gelijkenis tusschen haar en haar moeder, voor zoover ik zien kan. -Ik veronderstel, dat ze niet jouw dochter is, hè?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<i>verneemt die vraag met -’n verontwaardigden blik; dan herstelt hij zich met geweld en -zegt zacht en ernstig</i>). Hoor eens, m’n beste Crofts. Met dien -kant van mevrouw Warrens leven heb ik niets te maken en nooit te maken -gehad. Zij heeft er mij nooit over gesproken en natuurlijk heb ik -’t haàr niet gedaan. Je kieschheid zal je vertellen, dat -’n knappe vrouw behoefte heeft aan ’n paar vrienden, die, -wel ... waarmee ze niet op dièn voet staat. <span class= -"pagenum">[<a id="pb16" href="#pb16" name="pb16">16</a>]</span>Haar -eigen schoonheid zou ’n echte last voor haar worden, als zij er -niet nu en dan eens aan ontkomen kon. Waarschijnlijk ben jij veel -vertrouwelijker met Kitty dan ik. Je kunt haar dus stellig zelf die -vraag doen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>staat ongeduldig -op</i>). Ik hèb ’t haar gevraagd,—dikwijls genoeg. -Maar zij staat er zòò op om ’t kind heelemaal voor -zich te houden, dat ze, als ze kon, zelfs zou loochenen, dat ’t -ooit ’n vader gehad heeft.—Nee, uit haàr is niets te -halen, niks geloofwaardigs tenminste.—Ik voel er me niks op -m’n gemak over, Praed.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Wel, daar je in ieder -geval oud genoeg bent om haar vader te zijn, kunnen we samen -hièrin overeenkomen, om juffrouw Vivie vaderlijk te behandelen, -als ’n meisje, dat we moeten helpen en beschermen. En dàt -te meer, omdat haar werkelijke vader, wie die dan geweest mag zijn, -waarschijnlijk ’n schurk was. Wat denk jij hiervan?</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>nijdig</i>). Ik ben -niet ouder dan jij, als je daàrop doelt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Dat ben je wel, ouwe -jongen. Jij bent oud geboren. Ik ben jong geboren. Ik heb ’t -nooit zoover kunnen brengen in m’n leven, om het zelfvertrouwen -te krijgen van ’n volwassen man.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>roept van -’t huis uit</i>). Praed...die! George!... Thee...e...ee!</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>haastig</i>). Ze -roept ons.—(<i>Hij snelt naar binnen. Praed schudt ongerust -’t hoofd en wil langzaam volgen, als hij begroet wordt door -’n jongen man, die juist op ’t veld verscheen, en naar -’t hek toekomt. Hij is ’n aardige, knappe, smaakvol -gekleede absolute-deugniet-van-’n-jongen, van even 20 jaar, met -’n allerliefste stem en grappige, familjare manieren. Hij draagt -’n klein jachtgeweer</i>). <span class="pagenum">[<a id="pb17" -href="#pb17" name="pb17">17</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">De Jonge Man.</span> Allo! Praed!</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Wat! Frank Gardner! -(<i>Frank komt binnen en schudt hem hartelijk de hand</i>). Wat ter -wereld voer jij hier uit<span class="corr" id="xd24e1158" title= -"Bron: !">?</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Ik ben bij m’n -vader.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> De romeinsche vader?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>knikkend</i>). Die is -dominé hier.—Ik woon dezen zomer bij m’n -familie,—uit zuinigheid. De zaken zijn in Juli tot ’n -crisis gekomen, toen moest de romeinsche vader opdokken.—Hij is -daardoor absoluut blut, net als ik.—Wat haal jij uit in deze -buurt? Ken je hier de menschen?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Ja. Ik breng den dag door -bij ’n zekere juffrouw Warren.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>enthousiast</i>). Wat! -Ken je Vivie? Is ze geen leuke meid? Ik leer haar schieten, weet je -(<i>hij toont hem z’n geweer</i>). Ik ben blij, dat zij jou kent. -Jij bent juist ’t soort van man, dien ze kennen moet. (<i>Hij -glimlacht en laat z’n welluidende stem zingend de hoogte ingaan, -als hij uitroept</i>). ’t Is allemachtig leuk, je hier te -ontmoeten, <span class="corr" id="xd24e1193" title= -"Bron: Pread">Praed</span>,—vind je ook niet?</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e1199" -title="Bron: Pread">Praed</span>.</span> Ik ben ’n oude vriend -van haar moeder. Mevrouw Warren liet me hierheen komen om kennis te -maken met haar dochter.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Haar moeder! Is -diè hier?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Ja, daarbinnen voor de -thee....</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>roepend van -huis uit</i>). Praeddie..ie..ie..ie..! De tulband wordt koud.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<i>roepend</i>). Ja -mevrouw Warren. Dadelijk. Ik heb hier juist ’n vriend -ontmoet.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> ’n Wat?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<i>harder</i>). Een -vriend.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Breng hem -binnen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Goed (<i>tot Frank</i>). -Neem je de invitatie aan? <span class="pagenum">[<a id="pb18" href= -"#pb18" name="pb18">18</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>ongeloovig, maar -geweldig geamuseerd</i>). Is dàt Vivie’s moeder?</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e1257" -title="Bron: Pread">Praed</span>.</span> Ja.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Allemachtig! wat ’n -grap! Denk je, dat ik in haar smaak zal vallen?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Ik twijfel niet of je -zult jezelf, zooals gewoonlijk, aangenaam weten te maken. Kom mee en -doe je best (<i>gaat naar ’t huis toe</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Wacht even -(<i>ernstig</i>). Ik moet je iets in vertrouwen vertellen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Nee, asjeblieft niet. -’t Zal zeker weer ’n nieuwe dwaasheid zijn, zooals toen met -die buffetjuffrouw van Redhill.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> ’t Is veel -ernstiger dan toen.—Zei je, dat je Vivie nu voor ’t eerst -ontmoet hebt?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Ja.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>verward</i>). Dan kun -je je ook geen idee maken wat voor meisje ’t is. Wat ’n -karakter! Wat ’n verstand! En haar knapheid! Goeie genade, Praed, -ik kan je verzèkeren, dat zij knap is! En daarbij het liefste -hartje dat je...</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>steekt z’n -hoofd uit ’t raam</i>). Zeg Praed, wat voer je uit? Kom dan toch -(<i>hij verdwijnt</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Allo! Net ’t soort -van kerel, die ’n prijs kon winnen op ’n -hondententoonstelling, niet? Wie is dat?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Jhr. George Crofts, -’n oud vriend van mevrouw Warren. Ik geloof dat we beter doen met -naar binnen te gaan. (<i>Op hun weg naar den ingang worden ze -opgehouden door ’n roep van ’t hek af. Zich omkeerend zien -ze ’n ouden dominé er overheen kijken</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">De Dominé</span> -(<i>roepend</i>). Frank!</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Allo! (<i>tot Praed</i>). -De romeinsche vader! (<i>Tot den dominé</i>) Jawel oude heer, -dadelijk. (<i>tot <span class="pagenum">[<a id="pb19" href="#pb19" -name="pb19">19</a>]</span><span class="corr" id="xd24e1341" title= -"Bron: Pread">Praed</span></i>) Zeg, Praed, ga jij maar thee drinken. -Ik kom direct bij je.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Best. (<i>Hij neemt -z’n hoed af voor den dominé, die den groet koeltjes van -uit de verte beantwoordt. Praed gaat ’t huis binnen. De -dominé blijft stijf staan buiten ’t hek, met z’n -handen er boven op.</i>)</p> -<p class="stage">De wel eerwaarde Samuel Gardner, een dominé van -de staatskerk, is over de 50. Hij is ’n pretentieus, winderig, -lawaaiig mensch, die zich op hopelooze wijze tracht te doen gelden als -vader en als geestelijke, zonder in staat te zijn om in -één van die twee kwaliteiten respect in te boezemen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Wel, jongmensch. -Mag ik vragen wie je vrienden hier zijn?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> O, dat is in orde, oude -heer. Kom binnen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Nee seigneur. -Niet vòòr ik weet wiens tuin ik binnenkom.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Da’s in orde. -’t Is de tuin van juffrouw Warren.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Die heb ik niet -in de kerk gezien, <span class="corr" id="xd24e1374" title= -"Bron: sints">sinds</span> ze hier is.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Natuurlijk niet. Ze heeft -’n derden prijs gehaald in wiskunde;—is allemachtig -geleerd. Ze heeft ’t verder gebracht dan jij. Waarom zou ze dan -naar jouw gepreek komen luisteren?</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Wees niet -oneerbiedig, jongmensch.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> O! komt er niet op aan: -niemand hoort ons. Kom binnen! (<i>hij opent ’t hek, op -<span class="corr" id="xd24e1391" title= -"Bron: ongeneerde">ongegeneerde</span> wijze z’n vader met zich -meetrekkend, den tuin in</i>). Ik zal je aan haar voorstellen. We -schieten kranig samen op; ze is allerliefst. Herinner je je nog den -raad, dien je me verleden Juli gegeven hebt, oude heer?</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> (<i>streng</i>). -Ja. Ik raadde je aan om je luiheid en onbezonnenheid te overwinnen en -je in te <span class="pagenum">[<a id="pb20" href="#pb20" name= -"pb20">20</a>]</span>werken in het een of ander eervol beroep en te -trachten om daàrvan te leven, in plaats van mijn geld.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Nee, dàt heb je -naderhand bedacht. Wat je eigenlijk zei, was, dat ik, omdat ik geen -hersenen en geen geld heb, beter zou doen met partij te trekken van -m’n knappe uiterlijk, door iemand te trouwen met allebei. Wel, -kijk nou eens, juffrouw Warren heeft verstand,—dàt kun je -niet loochenen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Verstand is niet -alles.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Nee natuurlijk niet, er -is geld ook noodig.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> (<i>hem op -strengen toon onderbrekend</i>). Ik dacht niet aan geld. Ik meende -hoogere dingen,—’n maatschappelijke positie -bijvoorbeeld.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Daar geef ik geen lor -om.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Maar ik -wèl, jongenheer.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Wel, niemand vraagt -ù om haar te trouwen. In ieder geval,—zij heeft zooveel -als ’n universitairen graad en schijnt zooveel geld te kunnen -krijgen als ze verlangt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> (<i>met ’n -zwakke poging tot grappigheid</i>). Ik twijfel hard of ze zooveel geld -zal hebben als jij verlangt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Kom! Zoò -verkwistend ben ik niet geweest. Ik leef zoo rustig mogelijk. Ik drink -niet, ik wed haast niet en ik ga nooit zoo geregeld aan de rol, als jij -deedt toen je zoo oud was als ik.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> (<i>hol -bulderend</i>). Zwijg, heerschap!</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Wel, je hebt mezelf -verteld, toen ik me zoo ezelachtig aanstelde met die buffetjuffrouw in -Redhill, dat je eens ’n vrouw 50 pond hadt aangeboden in ruil -voor brieven, die je haar indertijd hadt geschreven, toen....</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> (<i>doodelijk -ontsteld</i>). Sst, in ’s hemelsnaam, Frank! (<i>Hij kijkt -angstig rond. Als hij niemand binnen <span class="pagenum">[<a id= -"pb21" href="#pb21" name="pb21">21</a>]</span>z’n bereik ziet, -vat hij weer moed en buldert opnieuw, maar wat gedempter nu</i>). Je -maakt ’n onedelmoedig misbruik van wat ik je eens heb -toevertrouwd voor je eigen bestwil; om je te redden van ’n -dwaling, die je je leven lang berouwd zoudt hebben! Spiegel je aan je -vaders afdwalingen en maak ze geen excuus voor die van je zelf.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Heb je ooit ’t -verhaal gehoord van den Hertog van Wellington en z’n brieven?</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Nee seigneur, en -ik verlang het niet te hooren ook.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> De oude ijzeren hertog, -smeet gèen 50 pond weg; diè niet, hoor! Hij schreef -alleen: “Lieve Jenny, publiceer en stik, je toegenegen -Wellington.” Dat behoorde jij ook gedaan te hebben.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> -(<i>beklaaglijk</i>). Frank, m’n jongen! Toen ik die brieven -schreef, plaatste ik mezelf in de macht van die vrouw. En toen ik jou -van haar vertelde, plaatste ik mezelf—’t spijt me, dat ik -’t zeggen moet—tot op zekere hoogte in jouw macht. Zij -weigerde m’n geld met de woorden, die ik nooit vergeten zal: -“Weten is macht, en nooit verkoop ik macht.” Dat is nu meer -dan twintig jaar geleden en ze heeft nooit misbruik gemaakt van haar -macht of me zelfs ’n oogenblik van onrust bezorgd. Jij gedraagt -je slechter tegenover me dan zij, Frank.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Ja, dat is wel -mogelijk... Preekte je ooit tegen haar, zooals je iederen dag tegen mij -preekt?</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> (<i>gekwetst tot -schreiens toe</i>). Ik ga weg, jongen. Je bent onverbeterlijk. (<i>Hij -keert zich om naar ’t hek</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>volmaakt -onbewogen</i>). Wees ’n goeie kerel en zeg thuis, dat ik niet -terug kom voor thee, wil je, ouwe heer? (<i>Hij gaat naar de deur van -de woning <span class="pagenum">[<a id="pb22" href="#pb22" name= -"pb22">22</a>]</span>en komt Vivie tegen, die er juist uitkomt, gevolgd -door Praed, Crofts en Mevrouw Warren</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>tot Frank</i>). Is dat -je vader, Frank? Ik verlang om kennis met hem te maken.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Zeker. (<i>Z’n -vader achterna roepend</i>). Ouwe heer! (<i>De dominé keert om -bij ’t hek, zenuwachtig aan z’n hoed frommelend; Praed komt -den tuin in van den tegenovergestelden kant, stralend in ’t -vooruitzicht van de komende plichtplegingen. Crofts sluipt rond bij de -hangmat en port die met z’n stok, om ze te laten schommelen. -Mevrouw Warren blijft op den drempel staan, strak turend naar den -dominé</i>). Laat me je eens voorstellen: mijn vader, juffrouw -Warren.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>gaat naar den -dominé en geeft hem de hand</i>). Doet me plezier u te zien, -mijnheer Gardner. Laat me iedereen aan elkaar voorstellen. Mijnheer -Gardner—mijnheer Frank Gardner, mijnheer Praed, jonkheer George -Crofts en.... (<i>terwijl de heeren de hoeden voor elkaar afnemen, -wordt Vivie onderbroken door een kreet van haar moeder, die losschiet -op den dominé</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Wel! ’t Is -Sam Gardner, die dominé geworden is! Ken je ons niet meer, Sam? -Dit is George Crofts, in levenden lijve en zoo jolig als ooit. Herinner -je je mij niet meer?</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> (<i>heel -rood</i>). Werkelijk...è...</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Natuurlijk doe je. -Kom, ik heb nog ’n album vol met brieven van je. Ik kreeg ze -’n paar dagen geleden nog toevallig in handen.</p> -<p class="par"><span class="sc">De Dominé</span> (<i>droevig -verlegen</i>). Juffrouw Vasavour, geloof ik.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>verbetert hem -snel, luid fluisterend</i>). Sst, ben je mal! Mevrouw Warren—Zie -je m’n dochter daar niet? <span class="pagenum">[<a id="pb23" -href="#pb23" name="pb23">23</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div class="div1 act"> -<div class="divHead"> -<h2 class="main">TWEEDE BEDRIJF.</h2> -<p class="stage">In de villa na donker. Naar ’t Oosten kijkend -van binnen uit, in plaats van naar ’t Westen van buiten af, ziet -men het raam met kleine ruitjes waarvoor de gordijnen zijn -dichtgetrokken, nu midden in den voormuur van het villatje, met de -entreedeur links er van. In den linkermuur is de deur, die naar den -uitbouw leidt. Op den achtergrond tegen denzelfden muur is ’n -klein plat buffet met ’n kaars en lucifers er op, en Franks -geweer, waarvan de loop in ’n bordenrek rust, er tegen aangezet. -In het midden een tafel met ’n aangestoken lamp er op. -Vivie’s boeken en schrijfgerei liggen op ’n tafel rechts -van ’t raam, tegen den muur aan. De haard is rechts met ’n -klein bankje er voor; er is geen vuur in. Twee van de stoelen zijn -rechts en links van de tafel geplaatst.</p> -<p class="par first">De entree-deur gaat open, waardoor men buiten -’n mooie sterrenlucht ziet, en mevrouw Warren gewikkeld in -’n shawl van Vivie, komt binnen, gevolgd door Frank. Ze heeft -genoeg van wandelen en blaast ’n zucht van verlichting uit, -terwijl zij de pennen uit haar hoed neemt, die daarna afzet, de pennen -door den bol steekt en den hoed op tafel legt.</p> -</div> -<div class="divBody"> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> O Heere! Ik weet -niet wàt ’t ergste is van ’t buiten zijn; het -wandelen of ’t thuiszitten zonder iets uit te voeren. Ik zou nou -veel geven voor ’n whisky met spuitwater, als er zoo iets maar te -krijgen was in dit gat. <span class="pagenum">[<a id="pb24" href= -"#pb24" name="pb24">24</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>helpt haar om haar -shawl af te doen en geeft onder de hand haar schouders eventjes -’n lichte liefkoozing</i>). Misschien heeft Vivie wel wat.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>keert zich om -en kijkt even naar hem van uit den hoek van haar oog, als ze het -kneepje voelt</i>). Gekheid! Wat zou ’n jong meisje als zij -daarmee doen.—Enfin, komt er niet op aan. (<i>Ze valt vermoeid -neer op ’n stoel bij de tafel</i>). Ik begrijp niet hoe ze haar -tijd hier zoek brengt. Ik zou veel liever in Weenen zitten.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Laat mij u daar mee naar -toenemen. (<i>Hij vouwt de shawl netjes op, hangt die over den rug van -den anderen stoel en gaat tegenover haar zitten</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Loop heen! Bij jou -is ’t geloof ik ook: ’n aardje naar z’n vaartje.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Precies de oude heer, -hè?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Houd je daar -buiten. Wat weet je van die dingen af? Je bent nog maar ’n -kuiken.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Toe, ga met me mee naar -Weenen. ’t Zou zoo allemachtig leuk zijn.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Dank je wel. -Weenen is geen plaats voor jou, tenminste niet vòòr je -wat ouder bent. (<i>Zij knikt tegen hem om kracht bij te zetten aan -deze raadgeving. Hij zet ’n kwasi-droevig gezicht, terwijl -z’n oogen lachen. Zij kijkt hem aan, staat dan op en komt naar -hem toe</i>). Kijk ’ns hier, kleine vent—(<i>neemt -z’n gezicht en licht ’t op</i>). Ik ken je van haver tot -gort door de gelijkenis met je vader, beter dan jij jezelf kent. Haal -je nou, wat mìj betreft, geen dwaze ideeën in je kop, -versta je?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>haar galant ’t -hof makend met z’n stem</i>). Kan ’t niet helpen, lieve -mevrouw Warren, ’t zit in ’t bloed. (<i>Zij doet alsof ze -hem om z’n ooren wil slaan; kijkt dan, ’n oogenblik in -verzoeking gebracht, naar ’t lachende, aardige, naar haar -toegewende gezicht;<span class="pagenum">[<a id="pb25" href="#pb25" -name="pb25">25</a>]</span>—ten slotte kust ze hem en wendt zich -onmiddellijk af, knorrig op zichzelf</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Daar! Dat had ik -niet moeten doen. Ik bèn ook slecht.—Neem er maar geen -notitie van jongenlief, ’t was maar ’n moederlijke zoen. Ga -heen en flirt met Vivie.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Dat doe ik al.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>keert zich -haastig naar hem toe met ’n scherpen toon van angst in haar -stem</i>). Wat?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Vivie en ik zijn dikke -vrinden.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Wat meen je -daarmee? Hoor ès; ik duld niet, dat eenige kwajongen scharrelt -met mijn kleine meid. Begrepen? Dat wil ik nièt hebben.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>in ’t minst niet -beschaamd</i>). M’n beste mevrouw Warren, wees toch niet zoo -ontdaan. Ik heb eerlijke bedoelingen, zoo eerlijk mogelijk. En jouw -kleine meid is best in staat om op zich zelf te passen. Je hoeft haar -lang niet zoo onder ’n stolpje te zetten als haar moeder. Ze is -niet zoo mooi, weet je.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>perplext van -z’n zekerheid</i>). Nou, jij hebt ook ’n flinke, aardige, -twee-duim-dikke-laag brutaligheid over je. Van wièn je ’t -hebt weet ik niet,—van je vader zeker niet. (<i>Stemmen en -voetstappen bij den ingang</i>). Sst! Ik hoor de anderen binnen komen. -(<i>Zij gaat haastig zitten</i>). Onthoud ’t nou; je bent -gewaarschuwd (<i>De eerwaarde Samuel komt binnen gevolgd door -Crofts</i>). Zoo, wat hebben jullie uitgevoerd? En waar zijn Praeddie -en Vivie?</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>zet zijn hoed op het -bankje en z’n stok in den hoek van den schoorsteen</i>). Zij zijn -den heuvel opgegaan. En wij ’t dorp in. Ik had ’n -hartversterking noodig. (<i>Hij gaat op de bank zitten</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Nou, ze moest er -niet zoo van doorgaan, zonder me iets te zeggen (<i>tot Frank</i>). -Krijg <span class="pagenum">[<a id="pb26" href="#pb26" name= -"pb26">26</a>]</span>’n stoel voor je vader; waar zijn je -manieren? (<i>Frank springt op en biedt z’n vader op hoffelijke -wijze een stoel aan. Krijgt dan ’n andere van den muur vandaan en -gaat midden aan de tafel zitten, met z’n vader rechts en mevrouw -Warren links van hem</i>). George, waar zul jij van nacht blijven? Hier -kunnen wij je niet bergen. En wat zal Praeddie doen?</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Gardner brengt me onder -dak.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> O natuurlijk. Jij -zult wel voor jezelf gezorgd hebben. Maar waar blijft Praeddie?</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> ’k Weet niet. Ik -veronderstel, dat hij in ’t logement kan slapen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Heb jij geen -plaats voor hem, Sam?</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Wel... -è... als dominé hier weet je, ben ik niet vrij om te doen -wat ik precies wil... è... Wat is Praed z’n -maatschappelijke positie?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> O, laat dat maar -loopen; hij is ’n architect. Wat ’n oude sok ben je toch, -Sam.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Ja, dat ’s in orde, -oude heer. Hij heeft dat ding gebouwd, daar in Monmouthshire voor den -hertog van Beaufort. Tintern Abbey heet ’t. Je zult er wel van -gehoord hebben. (<i>Hij wenkt mevr. Warren toe met bliksemsnelle -behendigheid en ziet z’n vader onschuldig aan</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> O, in dat geval -zal ’t ons natuurlijk zeer aangenaam wezen. Ik vermoed, dat hij -den hertog van Beaufort persoonlijk kent?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> O... heel intiem zelfs! -We kunnen hem in Georgina’s oude kamer plakken.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Zoo, dat is dus -afgesproken. Als nou die twee maar wouen komen en wij ons soupé -konden hebben. ’t Komt niet te pas, om zoo lang na donker uit te -blijven.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>ruziemakerig</i>). -Wat voor kwaad doen ze je?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Kwaad of niet, -’t bevalt me niet. <span class="pagenum">[<a id="pb27" href= -"#pb27" name="pb27">27</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> U doet beter met niet op -hen te wachten, mevrouw Warren. Praed zal zoo lang mogelijk uitblijven. -Hij heeft nooit geweten, wat ’t zeggen wil om op ’n -zomernacht over de hei te dwalen met mijn Vivie.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>gaat ontsteld -overeind zitten</i>). Zeg is even...!</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> (<i>uit z’n -professionneele manieren opgeschrikt tot echte kracht en ernst</i>). -Frank, eens en voor al, dat is buiten de kwestie. Mevrouw Warren zal je -vertellen, dat daar niet aan te denken valt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Natuurlijk niet.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>met innemende -kalmte</i>). Is dat zoo, mevrouw Warren?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>nadenkend</i>). -Wel, ik weet ’t niet, Sam. Als ’t kind wil trouwen, kan er -geen goed van komen om haar òngetrouwd te laten.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> (<i>perplext</i>). -Maar getrouwd met hèm! Jouw dochter met <i>mijn</i> zoon. Denk -dan toch eens: dat is onmogelijk.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Natuurlijk is ’t -onmogelijk. Wees niet mal, Kitty.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> -(<i>geprikkeld</i>). Waarom niet? Is mijn dochter niet goed genoeg voor -jouw zoon?</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Maar waarlijk, -beste mevrouw Warren, je weet toch de reden....</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>uitdagend</i>). -Ik weèt van geen reden. Als jìj er een weet, kun je hem -aan den jongen vertellen, of aan haàr, of aan je gemeente, als -je wilt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> -(<i>hulpeloos</i>). Je weet heel goed, dat ik niemand de reden -vertellen kan. Maar m’n jongen zal me wel gelooven, als ik hem -zeg, dát er redenen <i>zijn</i>.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Zeker oude, dat zal hij. -Maar heeft jouw jongen zich ooit laten leiden door jouw redenen?</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Je kùnt haar niet -trouwen, en daarmee <span class="pagenum">[<a id="pb28" href="#pb28" -name="pb28">28</a>]</span>uit. (<i>Hij staat op en gaat voor den haard -staan, met z’n rug er naar toe, beslist -wenkbrauwfronsend</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>zich vinnig -naar hem omkeerend</i>). Wat heb jij er mee te maken, zeg?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>met z’n -liefelijksten lyrischen stemval</i>). Juist wat <i>ik</i> u wou vragen -op m’n eigen, beminnelijke manier.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>tot mevr. -Warren</i>). Ik vermoed, dat je je dochter niet verlangt te laten -trouwen met ’n man jonger dan zij,—zonder ’n beroep, -of ’n duit geld om haar te onderhouden. Vraag ’t Sam, als -je mij niet wilt gelooven (<i>tot den dominé</i>). Hoeveel geld -denk je hem mee te geven?</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Geen cent. Hij -heeft z’n erfdeel al gehad en het laatste ervan opgemaakt in -Juli. (<i>Mevrouw Warren’s gezicht betrekt</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>haar -observeerend</i>). Heb ik ’t je niet gezegd? (<i>Hij herneemt -z’n plaats op de bank en zet z’n beenen weer op de zitting, -alsof nu voor goed met ’t onderwerp is afgedaan</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>beklaaglijk</i>). Dat -is nou echt kruieniersachtig. Denk je, dat juffrouw Warren om geld wil -trouwen? Als <i>wij</i> van elkaar houden....</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Wel bedankt. Je -liefde is ’n aardig, goedkoop artikel, jongenlief. Als jij niet -de middelen hebt om ’n vrouw te onderhouden, dan is de zaak -beslist; dan krijg je Vivie <i>niet</i>.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>hoogelijk -geamuseerd</i>). Wat zeg jij er van oude heer, hè?</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Ik ben ’t -met mevrouw Warren eens.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> En die goeie, oude Crofts -heeft z’n meening al gezegd.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>wendt zich boos om op -z’n elboog</i>). Hoor ’ns: ik ben niet gediend van jouw -onbeschaamdheid.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>gevat</i>). ’t -Spijt me verbazend, dat ik je <span class="pagenum">[<a id="pb29" href= -"#pb29" name="pb29">29</a>]</span>onaangenaam ben Crofts,—maar -jij permitteerde jezelf daarnet de vrijheid om als ’n vader tegen -me te spreken. Eén vader is genoeg, wel bedankt hoor.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>verachtelijk</i>). -Phoe! (<i>Hij draait zich weer om</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>opstaand</i>). Mevrouw -Warren,—ik kan geen afstand doen van Vivie, zelfs niet ter wille -van u.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>mompelend</i>). -Zoo’n kwajongen!</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> En daar u ongetwijfeld -van plan bent om andere vooruitzichten voor haar te openen, zal ik geen -tijd verliezen met m’n zaak bij haar te bepleiten. (<i>Zij staren -allemaal naar hem, en hij begint op bekoorlijke wijze te -declameeren</i>):</p> -<div class="lgouter"> -<p class="line">“Of wel hij vreest zijn lot te zeer,</p> -<p class="line">Of acht zijn waarde kleen,</p> -<p class="line">Wie niet den worp waagt: op òf neer,</p> -<p class="line">Zijn àl op éénen steen!”</p> -</div> -<p class="par first">(<i>De voordeur wordt geopend, terwijl hij -reciteert en Vivie en Praed komen binnen. Hij houdt op. Praed legt -z’n hoed op ’t buffetje. Er is onmiddellijk ’n -verbetering merkbaar in de manieren van het gezelschap. Crofts neemt -z’n beenen van de bank af en gaat overeind zitten, als Praed zich -bij hem voegt bij den haard. Mevrouw Warren verliest haar losheid van -manieren en verschuilt zich in knorrigheid</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Waar ter wereld -ben je geweest, Vivie?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>neemt haar hoed af en -gooit hem achteloos op tafel</i>). Den heuvel op.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Nou, je behoorde -niet zoo weg te loopen, zonder me iets te laten zeggen. Hoe kon ik -weten, wat er van je geworden was, en dat nogal bijna in den nacht!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>gaat naar de deur van -de binnenkamer en <span class="pagenum">[<a id="pb30" href="#pb30" -name="pb30">30</a>]</span>opent die zonder op haar moeder te -letten</i>). En nu ’t soupé!—Ik ben bang, dat we -hier nogal opgepropt zullen zitten.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Hoorde je niet, -wat ik zei, Vivie?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>kalm</i>). Ja moeder. -(<i>Weer terugkomend op de moeielijkheid van ’t soupé</i>) -Met de hoevelen zijn we? (<i>tellende</i>). Een, twee, drie, vier, -vijf, zes.... Wel, twee zullen er moeten wachten tot de rest klaar is. -Juffrouw Alison heeft maar borden en messen voor vier.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> O, voor mij komt ’t -er niet opaan. Ik....</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> U hebt ’n lange -wandeling gemaakt en u hebt honger, mijnheer Praed; u zult -dàdelijk soupeeren. ’t Is noodig, dat er een met me wacht. -Frank, heb jij honger?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> In ’t minst -niet;—absoluut geen trek zelfs.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> En jij ook niet -George. Jij kan wachten.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Och, loop heen. Ik heb -niets gegeten sinds theetijd. Kan Sam ’t niet doen?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Wou u m’n arme -vader laten verhongeren?</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> (<i>knorrig</i>). -Sta me toe voor me zelf te spreken, jongmensch.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>beslist</i>). Dat -hoeft niet. Er zijn er maar twee noodig. (<i>Ze opent de deur naar de -binnenkamer</i>). Wilt u m’n moeder mee naar binnen nemen, -mijnheer Gardner? (<i>de dominé geleidt mevrouw Warren en gaat -met haar naar de andere kamer. Praed en Crofts volgen. Allen, behalve -Praed, zijn blijkbaar weinig ingenomen met deze schikking, maar weten -niet hoe er zich tegen te verzetten. Vivie blijft bij de deur staan en -kijkt naar hen</i>). Kunt u u doorpersen tot aan dien hoek, mijnheer -Praed,—’t past maar net aan. Pas op voor uw jas tegen de -gewitte muur,—mooi zoo. Zit u nu allemaal goed? <span class= -"pagenum">[<a id="pb31" href="#pb31" name="pb31">31</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<i>van binnen af</i>). -Heel goed, dank u.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>van binnen -af</i>). Laat de deur open, liefje. (<i>Frank kijkt naar Vivie, sluipt -dan naar de buitendeur en zet die zachtjes wijd open</i>). O Heere, wat -’n tocht! Doe hem toch maar liever dicht, kind. (<i>Vivie sluit -de deur dadelijk, Frank sluit zachtjes de buitendeur</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>juichend</i>). Ha! Ze -kwijtgeraakt! Vivie, wat vind je van m’n ouden heer?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>gepreoccupeerd en -ernstig</i>). Ik heb hem ternauwernood gesproken. Hij geeft me niet den -indruk van ’n bizonder intelligent man.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Och, weet je, de oude is, -over ’t geheel genomen, niet zòò dwaas als hij er -uitziet. Je moet denken, hij is nou eenmaal dominé hier, en -doordat hij ’t ook wil schijnen, stelt hij zich veel stommer aan -dan hij eigenlijk is. Nee, de oude heer is zoo kwaad niet, en ik heb -volstrekt ’t land zoo niet aan hem als je misschien zou denken. -Hij meent ’t goed. Hoe denk je, dat je met hem op zult -schieten?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>bijtend -sarcastisch</i>). Ik geloof niet, dat hij ’n groote plaats in -m’n toekomstig leven zal innemen, noch een van m’n moeders -ouden kring, behalve Praed misschien. Wat denk jij van m’n -moeder?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Eerlijk en oprecht?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ja, eerlijk en -oprecht.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Wel, ze is allemachtig -leuk.—Maar ’t is me er eentje, niet? En Crofts. Groote -goden, die Crofts!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Wat ’n troep, -Frank!</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Wat ’n zootje!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>met de diepste -verachting voor hen</i>). Als ik dacht, dat ik zòò was, -dat ik ’n doorbrengster zou worden, die doelloos haar tijd -verslabakt van den eenen maaltijd tot den anderen, zonder karakter -<span class="pagenum">[<a id="pb32" href="#pb32" name= -"pb32">32</a>]</span>en zonder pit in me,—dan zou ik me ’n -aâr openen en me dood laten bloeden, zonder ’n oogenblik -aarzelen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Welnee, dat zou je niet. -Waarom zouden zij aan den zwoeg gaan, als ze ’t niet -hoèven te doen? Ik wou, dat ìk zoo gelukkig was. Nee, -waar ik op tegen heb, dat zijn hun manieren. ’t Is niet de -leeglooperij zelf. Hun manieren zijn schunnig, echt ordinair.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Geloof je, dat jouw -manieren ’n haar beter zullen wezen, als je zoo oud zult zijn als -Crofts,—wanneer je niet werkt?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Natuurlijk geloof ik -dat,—oneindig veel beter. Vivums moet niet preeken; haar kleine -jongen is onverbeterlijk. (<i>Hij tracht haar gezicht liefkoozend -tusschen z’n handen te nemen</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Weg er mee! Vivums is -niet in de stemming om haar jongentje te vertroetelen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Hoe onvriendelijk!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>stampend</i>). Wees -ernstig. <i>Ik</i> ben ernstig.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Goed. Laten we geleerd -spreken. Juffrouw Warren, weet u wel, dat al de meest liberale denkers -hièrin overeenstemmen, dat de helft van de ziekten der moderne -beschaving moeten toegeschreven worden aan verhongering der affecties -in de jeugd? Ik nu...</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>hem kortaf -onderbrekend</i>)<span class="corr" id="xd24e2211" title= -"Niet in bron">.</span> Je wordt vervelend. (<i>Zij opent de -binnendeur.</i>) Is er nog plaats voor Frank? Hij klaagt dat hij -verhongert.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>van -binnenaf</i>). Zeker is er. (<i>Gekletter van messen en glazen, als zij -die op tafel verschuift</i>). Hier, er is nù plaats naast mij. -Kom, Frank!</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>zachtjes tot Vivie als -hij gaat</i>). D’r kleine jongen zal dit z’n Vivums goed -betaald zetten. (<i>Hij gaat de andere kamer binnen</i>). <span class= -"pagenum">[<a id="pb33" href="#pb33" name="pb33">33</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>van -binnenuit</i>). Hier Vivie, kom jij ook binnen, kind. Je zult wel -uitgehongerd zijn. (<i>Zij komt binnen, gevolgd door Crofts, die de -deur voor Vivie openhoudt met kennelijk ontzag. Zij gaat heen zonder -hem aan te zien en hij sluit de deur achter haar</i>). Wel George, jij -kunt nog niet klaar zijn. Je hebt niks gegeten.</p> -<p class="par"><span class="sc">George.</span> O, ik had alleen maar -trek om wat te drinken. (<i>Hij steekt z’n handen in z’n -zakken en begint door de kamer te draaien, onrustig en -stuursch</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Nou, ik hoû -er van om genoeg te krijgen,—maar met wat koud vleesch, met sla -en kaas, kom je al ’n heel eind. (<i>Met ’n zucht van -slechts halve verzadiging gaat ze lui neerzitten bij de tafel</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Waarom blijf je die -snotneus aanmoedigen?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>dadelijk op -haar qui-vive</i>). Hoor is George: wat wìl je nou met m’n -dochter? Ik heb gezien op wat voor manier je haar aankijkt. Weet wel: -ik ken je en ik weet wat je blikken beteekenen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> ’t Kan toch geen -kwaad om naar d’r te kijken, wel?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Ik zou je heel -gauw de deur uitzetten en naar Londen terugsturen als ik iets van jouw -onzin in de gaten kreeg. Mijn dochters pink is me meer waard dan jouw -heele lichaam en ziel. (<i>Crofts hoort dit aan met ’n grijns. -Mevrouw Warren, even blozend door haar onmacht om indruk op hem te -maken als ’n theatrale moeder vol toewijding, voegt er zachtjes -aan toe</i>): Wees maar gerust, de jonge snotneus heeft niet meer kans -dan jij.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Mag ’n man zich -dan niet voor ’n meisje interesseeren?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Niet ’n man -als jij.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Hoe oud is ze? -<span class="pagenum">[<a id="pb34" href="#pb34" name= -"pb34">34</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Dat gaat je niet -an.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Waarom maak je daar -zoo’n geheim van?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Omdat ik ’t -verkies.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Nou, ik ben nog geen -vijftig. En m’n bezittingen zijn in zoo’n goeien staat als -ooit....</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>hem in de rede -vallend</i>). Ja, omdat je even gierig als gemeen bent.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>vervolgend</i>). En -’n jonkheer is niet iederen dag te krijgen. Niet -één andere man in mijn positie zou genoegen nemen met -’n schoonmoeder als jij. Waarom zou ze me niet trouwen?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Jou?</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> We zouden met z’n -drieën lekkertjes kunnen leven. Ik zou vòòr haar -sterven en haar achterlaten als ’n zwierig weeuwtje met overvloed -van geld. Waarom niet? De gedachte daaraan is aldoor sterker in me -geworden, terwijl ik met dien gek van daarbinnen liep te wandelen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>in opstand -komend</i>). Ja, juist ’t soort van gedachte om in joù op -te komen. (<i>Hij houdt op met rondsluipen en de twee kijken elkaar -aan; zij vast, met ’n zekeren angst verscholen achter haar -verachting en afschuw, hij heimelijk met ’n zinnelijken grijns en -oogenglimp, waarmee hij haar tracht te verlokken</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>wordt plotseling -bezorgd en dringend, als hij geen teeken van sympathie bij haar -ziet</i>). Hoor ’is Kitty, je bent ’n verstandige vrouw, -stel je nou niet braaf an.—Ik zal niet meer vragen en jij hoeft -niet meer te antwoorden. Ik zal m’n heele bezitting op haar -vastzetten. En als jij op den huwelijksdag voor jezelf ’n wissel -verlangt, dan kun je de som noemen, die jezelf wilt,—altijd in -’t redelijke.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Bah! Daartoe is -’t dus met je <span class="pagenum">[<a id="pb35" href="#pb35" -name="pb35">35</a>]</span>gekomen, George, net als met alle andere -afgesjouwde ouwe kerels.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>woest</i>). Verdomd! -(<i>Zij staat op en keert zich heftig naar hem toe,—maar de deur -van de binnenkamer wordt dan juist geopend en men hoort de stemmen van -de anderen, die terugkomen. Crofts, niet in staat zich te beheerschen, -snelt naar buiten. De dominé komt terug</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">De Dominé</span> -(<i>rondkijkend</i>). Waar is Jhr. George?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Naar buiten gegaan -om z’n pijp te rooken. (<i>Zij gaat naar den haard, met haar rug -naar hem toe, om tot bedaren te komen. De dominé gaat naar de -tafel om z’n hoed te krijgen. Onderwijl komt Vivie binnen, -gevolgd door Frank, die met ’n vertoon van diepe uitputting in -den meest nabijzijnden stoel neervalt. Mevrouw Warren kijkt rond naar -Vivie en zegt met haar affectatie van moederlijke bezorgdheid nog -gemaakter dan gewoonlijk</i>). Wel lieverd, heb je lekker -gesoupeerd?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> U weet wat juffrouw -Alisons soupé’s waard zijn! (<i>Zij keert zich tot Frank -en troetelt hem</i>). Arme Frank, was al ’t vleesch dan op? Heeft -hij niets gehad dan brood en kaas en gemberbier? (<i>weer ernstig, -alsof ze al genoeg gekheid heeft gemaakt voor één -avond</i>). Haar boter is heusch afschuwelijk. Ik moet wat boter van -Londen laten komen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Doe dat in ’s -hemelsnaam. (<i>Vivie gaat naar de schrijftafel en noteert de -bestelling van de boter. Praed komt binnen van de andere -kamer,—z’n zakdoek opvouwend, die hij als servet gebruikt -had</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Frank, m’n -jongen, ’t is tijd voor ons om naar huis te gaan. Je moeder weet -nog niet, dat we gasten krijgen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Ik ben bang, dat we -moeite zullen geven. <span class="pagenum">[<a id="pb36" href="#pb36" -name="pb36">36</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> In ’t minst niet, -Praed; m’n moeder zal ’t heerlijk vinden om kennis met je -te maken. Ze is ’n echt intellectueele, artistieke vrouw, en ziet -hier niemand van ’t begin tot ’t eind van het jaar behalve -den ouden heer. Je kunt je dus voorstellen hoe suf dat voor haar is -(<i>tot den dominé</i>). Jij bent niet intellectueel of -artistiek, wel piepa? Neem Praed dus dadelijk mee naar huis; dan zal ik -hier blijven om mevrouw Warren gezelschap te houden. Je zult Crofts in -den tuin vinden. Hij zal uitstekend gezelschap zijn voor onzen jongen -bulhond.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<i>neemt z’n hoed -van het buffetje en komt dicht naar Frank toe</i>). Kom met ons mee, -Frank. Mevrouw Warren heeft juffrouw Vivie in zoo lang niet gezien en -tot nu toe hebben wij ze belet om maar ’n oogenblik samen te -zijn.</p> -<p class="par">Frank (<i>geheel verteederd, kijkt op naar Praed met -romantische bewondering</i>). Natuurlijk, dat vergat ik. Wel bedankt -voor je vermaning. Bent ’n echte gentleman, Praeddie. Altijd -geweest—m’n levensideaal! (<i>Hij staat op om te gaan, maar -blijft ’n oogenblik staan tusschen de twee oude heeren en legt -z’n hand op Praeds schouder</i>). Och, als jij maar m’n -vader was geweest, inplaats van dezen onwaardigen, ouden man! (<i>Hij -legt z’n andere hand op z’n vaders schouder</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> (<i>lawaaiig</i>). -Zwijg jongmensch, zwijg; je bent profaan.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>lacht -hartelijk</i>). Je moest hem beter in toom houden, Sam. Goeie nacht. -Hier, geef George z’n hoed en stok met m’n -complimenten.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> (<i>ze -aannemend</i>). Goeien nacht. (<i>Zij geven elkaar de hand. Als hij -langs Vivie gaat, geeft hij die ook de hand en zegt haar goeden nacht. -Daarna, bulderend commandeerend tot Frank</i>): Komaan jongmensch, -<span class="pagenum">[<a id="pb37" href="#pb37" name= -"pb37">37</a>]</span>vlug wat. (<i>Hij gaat heen. Frank heeft onderwijl -z’n pet van de aanrecht genomen en z’n geweer uit het rek. -Praed geeft mevrouw Warren en Vivie de hand en gaat heen,—mevrouw -Warren begeleidt hem op haar gemak en kijkt hem achterna door den tuin. -Frank bedelt stilletjes om ’n kus van Vivie, maar zij zendt hem -weg met ’n strengen blik, neemt dan ’n paar boeken en wat -papier van de schrijftafel en gaat er mee zitten aan de tafel, in -’t midden, om het schijnsel van de lamp te hebben</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>bij de deur, vat -mevrouw Warrens hand</i>). Goeie nacht, liève mevrouw Warren. -(<i>Hij knijpt haar hand. Zij trekt die haastig weg, klemt haar lippen -samen en ziet er meer dan half geneigd uit om hem om z’n ooren te -slaan. Hij lacht ondeugend en rent weg, de deur achter zich -toeslaand</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>keert terug -naar haar plaats aan de tafel, tegenover Vivie, blijkbaar berustend in -’t vooruitzicht van ’n vervelenden avond, na het vertrek -van de heeren</i>). Heb je ooit in je leven iemand zòò -hooren kakelen? (<i>zij gaat zitten</i>). Wat ’n plaag is -’t-ie, hè? Nou ik er aan denk liefje, moedig jij hem niet -an, hoor. Ik ben zeker, dat hij ’n echte deugniet is.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ja, ik ben wel bang, dat -hij ’n echte deugniet <i>is</i>. Ik zal hem moeten zien kwijt te -raken. Maar ’t zal me erg voor hem spijten, al is hij ’t -niet waard, de arme jongen.—Die Crofts schijnt me ook niet veel -zaaks te zijn, wel?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>gekwetst door -haar toon</i>). Wat weet jij van de mannen af, kind, om op die manier -over ze te praten? Je kunt je er op voorbereiden om Jhr. George hier -dikwijls te zien,—omdat hij ’n vrind van me is. -<span class="pagenum">[<a id="pb38" href="#pb38" name= -"pb38">38</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>volmaakt koel</i>). -Waarom? Verwacht u, dat we veel samen zullen zijn,—u en ik, meen -ik?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>haar -aanstarend</i>). Natuurlijk, totdat je getrouwd bent. Je gaat niet meer -naar je colleges terug.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Gelooft u dan, dat mijn -manier van leven u zou bevallen? Ik betwijfel het.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Jouw manier van -leven? Wat meen je?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>terwijl zij ’n -pagina van haar boek opensnijdt met het vouwbeen van haar -chatelaine</i>). Is ’t heusch nooit bij u opgekomen, moeder, dat -ik ’n manier van leven heb zoo goed als andere menschen?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Wat ’n onzin -probeer je nou te praten! Wil je me soms je onafhankelijkheid toonen, -omdat je nou op school ’n persoontje van belang bent geworden? -Wees niet mal, kind.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>op toegevenden -toon</i>). Is dat alles wat u over het onderwerp te zeggen hebt, -moeder?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>verbijsterd, -daarna boos</i>). Ga nou niet door me zoo te ondervragen -(<i>heftig</i>). Hoû je mond. (<i>Vivie gaat door met haar werk, -zonder tijd te verliezen of iets te zeggen</i>). Jij met je manier van -leven! Wat nog meer? (<i>Zij kijkt naar Vivie; geen antwoord</i>). Jouw -manier van leven zal zijn wat mij bevalt;—dàt zal-die -(<i>weer ’n pauze</i>). Ik heb die pretenties van je al opgelet, -van af dat je die tripos gekregen hebt, of hoe dat examen heeten -mag.—Als je denkt, dat ik daarmee genoegen neem, dan vergis je -je, en hoe eerder je dat merkt, des te beter (<i>pruttelend</i>). Al -wat ìk er over te zeggen heb,—wel zeker! (<i>weer haar -stem verheffend, boos</i>)<span class="corr" id="xd24e2568" title= -"Niet in bron">.</span> Weet je wel, tegen wie je spreekt, -juffertje?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>haar aankijkend, -zonder haar hoofd van haar boek op te heffen</i>). Nee. Wie bent u? -Wàt bent u? <span class="pagenum">[<a id="pb39" href="#pb39" -name="pb39">39</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>staat ademloos -op</i>). Jouw brutaal nest!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Iedereen kent mìjn -reputatie, mìjn maatschappelijke positie en het beroep, dat ik -wil volgen. Ik daarentegen weet niets van u af. Wat is dat soort van -leven, dat u verlangt, dat ik deelen zal met u en Jhr. George?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Pas op! Ik zal -iets doen, waar ik later spijt van zal hebben, en jij ook.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>haar boek op zij -schuivend met koele beslistheid</i>). Wel, laten we dan ’t -onderwerp laten rusten, tot u ’t beter aan zult durven -(<i>bekijkt haar moeder kritisch</i>). U moet eens flink wandelen en -tennissen om weer op streek te komen. U bent in ’n -allertreurigste conditie; u was vandaag niet eens in staat om twintig -meter te klimmen zonder te hijgen;—en uw polsen zijn net -rolletjes vet. Kijk de mijne eens (<i>zij steekt haar polsen -uit</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>ziet haar eerst -hulpeloos aan, begint dan te huilen</i>). Vivie....</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>springt haastig -op</i>). Begin nou asjeblieft niet te huilen. Alles liever dan dat. Ik -kan wezenlijk geen gegrien verdragen. Als u dat doet, zal ik de kamer -uitgaan.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> -(<i>beklaaglijk</i>). O m’n lieveling, hoe kàn je zoo hard -tegen me zijn? Heb ik dan geen rechten op je als moeder?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Bènt u m’n -moeder?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>hevig -ontdaan</i>). Bèn ik je moeder! O Vivie!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Waar zijn dan m’n -bloedverwanten, m’n vader—onze familievrienden? U eischt de -rechten van ’n moeder; het recht om me ’n dwaas en ’n -kind te noemen, om tegen me te spreken, zooals niet één -vrouw, die boven me stond op school, ooit <span class="pagenum">[<a id= -"pb40" href="#pb40" name="pb40">40</a>]</span>tegen me durfde te -spreken,—om me een levenswijs voor te schrijven en me de -kennismaking op te dringen van ’n vent, van wien iedereen kan -zien, dat hij tot het gemeenste soort van viveurs behoort. -Vòòr ik mezelf nu de moeite geef om me tegen die eischen -te verzetten, doe ik, dunkt me, beter, er eerst achter te komen of ze -eenig recht van bestaan hebben.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>op haar -knieën neervallend</i>). O nee, nee, hoû op, hou op! Ik -bèn je moeder, ik zweer het! O je zult je toch niet tègen -me willen keeren,—m’n eigen kind;—’t is niet -natuurlijk! Je gelooft me, niet waar? Zeg dat je me gelooft?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Wie was m’n -vader?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Je weet niet wat -je vraagt. Dat kan ik je niet vertellen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>beslist</i>). O ja, -dat kunt u wel, als u wilt. Ik heb ’t recht dat te -weten.—En u weet heel goed, dat ik dat recht hèb. U kunt -weigeren om ’t me te zeggen, als u verkiest,—maar -àls u dat doet, zult u me morgenochtend voor ’t laatst -gezien hebben.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> O, ’t is -vreeselijk je zòò te hooren praten. Je zoudt me niet.... -je kùnt me niet verlaten.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>meedoogenloos</i>). -Ja, zonder ’n oogenblik te aarzelen, als u me op dàt punt -aan ’t lijntje blijft houden (<i>rillend van afschuw</i>). Hoe -kan ik zeker zijn, dat ik niet ’t bedorven bloed van dien -gemeenen doorbrenger in m’n lichaam heb?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Nee, nee. Ik zweer -je, dat hij ’t niet is, zoomin als een van de andere die je -ontmoet hebt. Daàrvan tenminste ben ik zeker. (<i>Vivie’s -oogen vestigen zich streng op haar moeder als de beteekenis hiervan -voor haar opgaat</i>). <span class="pagenum">[<a id="pb41" href="#pb41" -name="pb41">41</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>langzaam</i>). -“Daarvan tenminste bent u zeker.” Ah! U meent, dat -dàt ’t eenige is, waar u zeker van bent (<i>peinzend</i>). -Ik begrijp ’t. (<i>Mevrouw Warren verbergt haar gezicht in haar -handen</i>). Doe dat niet moeder;—u weet, dat u ’t -volstrekt zoo niet voelt. (<i>Mevrouw Warren neemt haar handen weg en -kijkt droevig op naar Vivie, die haar horloge uithaalt en zegt</i>) Nu, -dat is genoeg voor van avond.—Hoe laat wilt u ontbijten? Is half -negen te vroeg voor u?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> -(<i>verbijsterd</i>). M’n God, wat voor soort van vrouw ben -je?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>koel</i>). Van -’t soort, waar de wereld voor ’t meerendeel uit bestaat, -hoop ik. Anders begrijp ik niet hoe ze d’r werk gedaan zou -krijgen. Kom, (<i>vat haar moeder bij de polsen en trekt haar -op;—met beslistheid</i>) ’n beetje flink nu. Zoo is -’t goed.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>knorrig</i>). -Je bent erg ruw tegen me, Vivie.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Gekheid. Wat denkt u van -naar bed gaan? ’t Is over tienen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> -(<i>hartstochtelijk</i>). Wat geeft ’t of ik naar bed ga. Denk -je, dat ik zou kunnen slapen?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Waarom niet? Ik wel.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Jij! Je hebt geen -hart! (<i>plotseling barst zij heftig los in haar eigen spraak: het -dialect van ’n vrouw uit het volk,—al haar affectaties van -moederlijk gezag en conventioneele manieren verdwenen, en met ’n -overstelpende inspiratie van echte overtuiging en toorn</i>). O, ik -verdraàg ’t niet langer! Ik bedank voor die -onrechtvaardigheid! Wat voor recht heb jij om je zoo boven me te -plaatsen? Je bluft tegen me op wat je bent, tegen mij, die je in staat -heb gesteld om te wòrden wat je bent. Welke kans had ik? Je -moest je schamen om zoo’n slechte dochter en ingebeelde preutsche -juf te zijn! <span class="pagenum">[<a id="pb42" href="#pb42" name= -"pb42">42</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>koel en beslist, maar -niet langer met zelfvertrouwen, want haar antwoorden, die haar tot -dusver overtuigend verstandig en krachtig hebben toegeschenen, beginnen -nu tamelijk houterig en pedant te klinken tegenover den nieuwen toon -van haar moeder</i>). Geloof u geen oogenblik, dat ik me op eenigerlei -wijs boven u plaats. U viel me aan met het conventioneele gezag van -’n moeder, en ìk verdedigde me met de conventioneele -meerderheid van ’n fatsoenlijke vrouw. Ronduit gezegd, ben ik -niet van plan, om iets van uw onzin te verdragen, en wanneer ù -die laat schieten, verlang ik niet van u, dat u iets van de mijne -verdraagt.—Ik zal altijd eerbiedigen het recht dat u hebt op uw -eigen meeningen en uw eigen manier van leven.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> M’n eigen -meeningen en m’n eigen manier van leven! Hoor d’r is -an!—Denk je, dat ik groot ben gebracht als jij,—in staat om -m’n eigen manier van leven te zoeken en te kiezen? Denk je, dat -ik deê, wàt ik deê, omdat ik ’t prettig of -goed vond, of dat ik niet liever na school zou zijn gegaan en ’n -dametje geweest zijn, as ik er kans toe gezien had?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ieder mensch heeft -eènige keus, moeder. De armste meid ter wereld mag niet in staat -zijn om te kiezen of ze koningin van Engeland of hoofd van ’n -school wil worden, maar ze kan wèl kiezen tusschen lompen -uitzoeken en bloemen verkoopen, alnaar dat haar smaak is. De menschen -geven altijd de schuld aan de omstandigheden voor wat ze zijn. Ik -geloof niet aan de omstandigheden. De menschen, die vooruit komen in de -wereld, zijn de menschen die opstaan en uitkijken naar de -omstandigheden die ze noodig hebben,—en vinden ze die niet, dan -<i>maken</i> zij ze. <span class="pagenum">[<a id="pb43" href="#pb43" -name="pb43">43</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> O, praten is -makkelijk, heel gemakkelijk, hè? Nou! Wil je weten wat mijn -omstandigheden waren?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ja, ’t is beter, -dat u ’t me vertelt. Wilt u niet gaan zitten?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Ja, ik zàl -gaan zitten; wees maar gerust. (<i>Zij plant haar stoel meer naar voren -neer met ijzeren energie en gaat zitten. Vivie komt, ondanks haarzelf, -onder den indruk</i>). Weet je wie je groomoe was?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Nee.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Nee, dat weet je -niet. Ik wel. Ze noemde d’r eigen een weduwvrouw en ze had -’n winkel van gebakken visch ergens bij de Munt en daar -onderhield ze d’r eigen en d’r vier dochters van. Twee van -ons ware zusters, dat ware Lies en ik, en we zage d’r allebei -goed uit, met knappe figure. Ik vermoed, dat onze vader ’n -goedgevoede man was. Moeder beweerde, dat ’t een heer was, maar -dà weet ik niet. De andere twee ware maar halfzusters: kleine, -leelijke, magere, slovende, eerlijke onderkruipsels. Lies en ik zouen -ze half vermoord hebben, als moeder òns niet half vermoord had, -om onze handen van ze af te houden. <i>Zij</i> waren de fatsoenlijken -van ons. Nou, weet je wat ze kregen voor d’r fatsoen? De eene -werkte in ’n loodwitfabriek,—12 uur daags voor 9 shilling -in de week, totdat ze stierf an loodwitvergiftiging. Ze dacht, dat ze -alleen maar d’r handen wat verlamd zou krijgen, maar ze ging er -van dood. De ander werd ons altijd voorgehouden als ’n voorbeeld, -omdat ze met ’n werkman van de rijkswerf trouwde en d’r -kamer en d’r drie kinderen netjes en zuiver hield van 18 shilling -in de week, totdat hij aan de drank raakte. Dat was de moeite waard om -fatsoenlijk voor te zijn, niet? <span class="pagenum">[<a id="pb44" -href="#pb44" name="pb44">44</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>nu -pensief-aandachtig</i>). Dachten u en uw zuster dat?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Lies niet, dat kan -ik je vertellen, diè was wijzer. We gingen allebei na ’n -kerkelijke school,—dat hoorde zoo bij de damesachtige manieren -die we ons gaven om meer te zijn dan de kinderen, die niks wisten en -nergens heengingen,—en daar bleven we, totdat Lies eens op -’n nacht wegliep en nooit terug kwam. Ik weet, dat de -schooljuffrouw dacht, dat ik wel gauw d’r voorbeeld zou -volgen,—want de dominé waarschuwde me aldoor, dat Lies zou -eindigen met van Waterloo-brug af te springen.—Arme -hals,—dat was àl wat hij er van wist! Maar ik had meer -angst voor de loodwitfabriek dan voor de rivier, en dat zou jij ook -gehad hebben in mijn plaats.—De dominé wist ’n -betrekking voor me te krijgen, as bijhulp in de keuken van ’n -afschaffersrestauratie, waar ze uitzonden met alles wat je hebben -wou.—Toen ben ik kellnerin geworden en daarna ging ik an ’t -buffet van ’t Waterloostation,—veertien uur per dag drank -bedienen en glazen omwasschen voor 4 shillings in de week en de kost. -Dat werd toen beschouwd as ’n groote vooruitgang voor -me.—Nou, op ’n kouwe, ellendige nacht, toen ik -zòò moe was, dat ik nauwelijks wakker kon blijven, wie -denk je dat er binnen kwam voor ’n halve schotsche? -Lizzie;—in ’n lange, bonte mantel, elegant en lekker, met -’n hoop goudstukke in d’r beurs!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>grimmig</i>). Tante -Lizzie.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Ja, en ’n -beste tante òok om te hebben. Ze woont nou in Winchester, vlak -bij de kathedraal, een van de meest geziene dames dáar.—Ze -begeleidt jonge meisjes naar ’t bal van de -gouverneur,—asjeblieft hoor! Geen rivier voor Lies, dank -<span class="pagenum">[<a id="pb45" href="#pb45" name= -"pb45">45</a>]</span>je wel.—Jij doet me wat an Lies denken: ze -was ’n eerste zakevrouw,—spaarde geld op van de beginne -af,—liet nooit te veel zien wat ze was,—raakte nooit -’r hoofd kwijt, of liet ’n gelegenheid -voorbijgaan.—Toen ze zag, dat ik knap op zou groeien, zei ze -tegen me, zoo over de toonbank heen: “Wat doe jij hier, malle -meid,—je gezondheid en je uiterlijk verwoesten voor ’n -andermans profijt?” Lies was toen an ’t opsparen, om -’n huis voor d’r eigen te nemen, in Brussel, en ze dacht, -dat we samen gauwer zouen sparen, dan ieder voor zich. Daarom leende ze -me wat geld en hielp me aan de gang; en ik spaarde geregeld an en -betaalde d’r eerst af en begon toen ’n zaak met haàr -als deelgenoot. Waarom zou ik ’t nièt gedaan hebben? -’t Huis in Brussel was er een van de eerste rang,—’n -heel wat beter plaats voor ’n vrouw, dan de fabriek, waar Annemie -vergiftigd werd. Geen één van onze meisjes werd ooit -behandeld zoo als ik behandeld werd in de bijkeuken van die -afschaffersboel, of as an ’t buffet,—of as thuis: Had je -gewild dat ik daar was gebleven en ’n afgewerkte ouwe sloof was -geworden vòòr m’n 40ste jaar?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>nu geweldig -geïnteresseerd</i>). Nee, maar waarom koos u diè zaak. Met -spaarzaamheid en goed beheer kun je elke zaak er boven op werken.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Ja, geld opsparen. -Maar in welke zaak kàn ’n vrouw geld opspare? Zou jij -kenne sparen van 4 shillings in de week en je d’r van kleeje ook? -Jij niet. Natuurlijk, as je ’n dood gewoon mensch ben en niks -anders kan verdienen, of as je idee heb in muziek of ’t tooneel, -of krantegeschrijf,—dan is ’t iets anders. Maar zoomin Lies -as ik hadden eenig benul van die dingen; alles wat wij hadden was ons -uiterlijk en onze slag om de mannen in te <span class="pagenum">[<a id= -"pb46" href="#pb46" name="pb46">46</a>]</span>pakken. Denk je, dat wij -zulke gekken waren, om andere menschen zaken te laten doen met -ònze mooie oogen, door òns te gebruiken as winkelmeisjes, -of buffetjuffrouwen, of kellnerinnen, as wij zèlf er zaken mee -konden doen en al ’t profijt in ònze zak steken, inplaats -van hongerloonen? <span class="corr" id="xd24e2838" title= -"Bron: wìj">Wìj</span> niet, hoor.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> U was zeker volkomen -gerechtvaardigd uit ’n zakenoogpunt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Ja, en uit ieder -ànder oogpunt ook. Waartoe wordt ieder fatsoenlijk meisje anders -grootgebracht als om ’n rijke man in te palmen en het voordeel -van z’n geld te hebben door hem te trouwen? Asof ’n -huwelijksceremonie eenig verschil maakt in het goeie of het slechte van -de zaak! O, de huichelarij van de wereld maakt me misselijk! Lies en ik -hadden te werke en te spare en te berekene net zoo goed als andere -menschen; anders zouen we nou even arm zijn als iedere nikswaardige -dronken doorbrengster van ’n vrouw, die denkt dat d’r goeie -tijd altijd zal duren (<i>met groote energie</i>). Ik veracht dat soort -menschen;—ze hebben geen karakter. En as d’r iets is, dat -ik haat in ’n vrouw, dan is ’t gebrek an karakter.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Kom nou, moeder, wees -’ns eerlijk! Is ’t niet voor ’n deel wat je noemt -karakter in ’n vrouw, dat haar die afschuw moet geven van -dèze manier van geld verdienen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> O natuurlijk. -Iedereen vindt ’t onaangenaam om te moeten werken en geld te -verdienen, maar d’r is geen keus. Waarachtig, ik weet wel, dat ik -dikwijls genoeg meêlijen heb gehad met ’n arm meisje, dat -moe was en landerig, als ze probeeren moest ’n man te amuseeren, -om wie ze niks niemendal gaf—zoo’n halfdronken idioot, die -denkt, dat ie zich aangenaam maakt wanneer hij ’n vrouw -<span class="pagenum">[<a id="pb47" href="#pb47" name= -"pb47">47</a>]</span>plaagt en lastig valt en half doet walgen, op -’n manier, die met geen gèld is goed te maken. Maar ze -heeft die onaangename dingen nou eenmaal te verdrage, en ’t zoete -zoowel as ’t zure te slikke, net even goed als ’n -ziekenhuis-zuster of ieder ander. De hemel mag wete, dat ’t geen -werk is, dat eenige vrouw voor d’r plezier zou doen, al zou je, -as je de vromen hoort praten, denken dat ’t ’n bed van -rozen was.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> U beschouwt het toch als -de moeite waard. Het betaalt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Natuurlijk is -’t de moeite waard voor ’n arm meisje, dat d’r eigen -niet weggooit en er goed uitziet en zich verstandig en netjes gedraagt. -’t Is oneindig beter dan eenige andere betrekking, die ze hebben -kan. Ik heb altijd gevonden dat dat zoo niet moest zijn. ’t -Kàn niet rechtvaardig zijn, Vivie, dat ’n vrouw geen -betere kansen zou hebben. Ik blijf er bij: dat is verkeerd. Maar goed -of verkeerd, ’t is eenmaal zoo, en ’n meisje moet ’t -neme zooas ’t is. Maar natuurlijk is ’t niet de moeite -waard voor ’n dame. Als jij die kant uitging, zou je dwaas zijn; -maar ìk zou dwaas geweest zijn, as ik ’t nièt had -gedaan.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>meer en meer werkelijk -ontroerd</i>). Moeder, veronderstel eens, dat we allebei zoo arm waren -als ù was in die ellendige dagen van vroeger, bent u zeker, dat -u me dan niet raden zou om ’t stationsbuffet te probeeren, of om -’n werkman te trouwen, of om zelfs in ’n fabriek te -gaan?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> -(<i>verontwaardigd</i>). Natuurlijk niet. Voor wat voor soort moeder -zie je me an! Hoe zou jij je zelfrespect kenne beware bij -zòò ’n hongerlijë en gesloof. En wat is -’n vrouw waard, wat is ’t lèven waard, zonder -zelfrespect? Waarom ben <i>ik</i> <span class="pagenum">[<a id="pb48" -href="#pb48" name="pb48">48</a>]</span>onafhankelijk en in staat om -m’n dochter ’n piekfijne opvoeding te geven, terwijl andere -vrouwen, die net dezelfde kansen hadden, nou in de goot legge? Omdat ik -m’n eigen altijd heb wete te respecteere en te beheersche. Waarom -kijke ze op tegen Lies in ’n vrome stad? Om dezelfde reden. En -waar zouden we nou an toe zijn, als we ons gestoord hadden an de -malligheid van die dominé? An vloeren schrobben voor anderhalve -shilling per dag en niks in ’t vooruitzicht as ’t armhuis. -Laat jij je niet van de wijs brengen door menschen die de wereld niet -kennen. De eenige manier voor ’n vrouw om fatsoenlijk voor -d’r eigen te zorgen is om goed te zijn voor ’n man, die -’t betalen kan om goed voor haar te wezen. Als ze van zìjn -stand is, laat ze dan zorgen, dat-ie haar trouwt, maar is ze dat niet, -dan kan ze dat niet verwachten.—Hoe zou ze? ’t Zou niet -voor d’r eigen geluk weze. Vraag-t-er iedere dame in de -Londensche wereld na, die dochters heeft,—en ze zal je hetzelfde -zegge,—behalve dat ik ’t je ronduit zeg, en zij -verdraaid.—Daarin zit ’em ’t eenige verschil.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>geboeid,—staart -haar aan</i>). Beste moeder,—u bent ’n merkwaardige vrouw, -u bent sterker dan heel Engeland. En voelt u nu werkelijk en waarachtig -niet ’n sikkepitje twijfel ... of ... of schaamte?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Wel natuurlijk, -lieverd,—’t hoort er zoo bij om je te schame,—dat -wordt eenmaal verwacht van ’n vrouw. Vrouwen moeten zich altijd -houe of ze ’n heeleboel voele wat ze niet doen. Lies was dikwijls -kwaad op me, as ik zoo botweg de waarheid er over zei. Zij zei altijd, -dat, omdat iedere vrouw genoeg kon leere van wat ze voor d’r ooge -in de wereld ziet gebeure, ’t nergens toe dient om er over te -prate. Maar Lies was ook op <span class="pagenum">[<a id="pb49" href= -"#pb49" name="pb49">49</a>]</span>en top ’n dame. Ze had er -’t echte instinct van; terwijl je an mijn altijd m’n lage -kom-af <span class="corr" id="xd24e2903" title="Bron: -"></span>kon -merken: Ik plach zoo in m’n schik te zijn, wanneer je me je -portretten zond en ik zag, dat je opgroeide als Lies. Je hebt -nèt haar damesachtige, positieve manier van doen.—Maar ik -kan ’t niet uitstaan, om ’t ééne te zeggen, -als iedereen weet, dat ik ’t andere meen. Waar dient dat -gehuichel toe? Als de menschen de wereld op diè manier voor de -vrouwen inrichten, geeft ’t niks om net te doen, of ze anders is -ingericht. Ronduit gezegd heb ik me nooit in ’t minst geschaamd. -Ik beweer, dat ik ’t recht heb om trotsch te zijn, dat we alles -zoo goed bedistelden, en er nooit iets op ons te zeggen was, en dat de -meisjes zoo goed behandeld werden. ’n Paar ervan kwamen best -terecht: één trouwde er met ’n gezant. Maar -natuurlijk, daar mag ik nou niet meer van spreken, wat zouen ze wel van -me denken! (<i>Zij geeuwt</i>). O Heere, ik geloof, dat ik tenslotte -toch slaperig ben geworden. (<i>Zij rekt zichzelf luid uit, echt -opgelucht door haar uitbarsting, en kalmpjes bereid voor haar -nachtrust</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik geloof, dat ik -’t zal zijn, die nu niet zal kunnen slapen. (<i>Zij gaat naar -’t buffetje en steekt de kaars aan. Dan doet ze de lamp uit, -waardoor de kamer veel donkerder wordt</i>). We zullen wat frissche -lucht in laten vòòr we sluiten. (<i>Zij opent de -buitendeur en ziet dat ’t heldere maan is</i>). Kijk eens! -(<i>Zij trekt de gordijnen van ’t raam open. Men ziet het -landschap badend in de stralen van ’n nazomermaan, die boven -Blackdown rijst</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>met ’n -vluchtigen blik naar buiten</i>). Ja liefje, maar pas op, dat je geen -kou vat van de nachtlucht.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>minachtend</i>). -Gekheid! <span class="pagenum">[<a id="pb50" href="#pb50" name= -"pb50">50</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>knorrig</i>). -Welzeker, alles wat ik zeg is gekheid volgens jou.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>keert zich haastig -naar haar toe</i>). Nee, dat is volstrekt niet waar, moeder. U hebt -’t vannacht totaal van me gewonnen, hoewel ìk gewild had, -dat ’t andersom zou zijn geweest. Laten we nu goeie vrienden -zijn.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>wat droevig -haar hoofd schuddend</i>). Dus ’t is andersom geweest. Maar -tòch zal ik wel de kleinste motten wezen. Ik trok met Lies -altijd an ’t kortste eindje, en ik denk, dat ’t nou wel -’tzelfde met jou zal worden.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Dat hindert niet... Kom, -goeie nacht goeie, oude moeder. (<i>Zij omarmt haar moeder</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>teeder</i>). Ik -heb je goed grootgebracht, heb ik niet, lieverd?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ja, dat hebt u.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> En je zult goed -zijn voor je arme, ouwe moeder, niet waar?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Zeker moederlief (<i>kust -haar</i>). Goeie nacht.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>zalvend</i>). -M’n zegen over m’n eigen lieveling!—’n moeders -zegen! (<i>Zij omhelst haar dochter beschermend, terwijl zij opziet -naar boven, alsof zij ’n zegening over Vivie af wil smeeken</i>). -<span class="pagenum">[<a id="pb51" href="#pb51" name= -"pb51">51</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div class="div1 act"> -<div class="divHead"> -<h2 class="main">DERDE BEDRIJF.</h2> -<p class="stage">In den tuin van de pastorie, den volgenden morgen. De -zon schijnt, de vogels zingen lustig. De tuinmuur heeft ’n houten -hek, breed genoeg om ’n rijtuig door te laten. Naast het hek -hangt ’n bel aan ’n gekronkelden spiraal die in verbinding -staat met ’n trekker er buiten. Het rijpad loopt tot aan het -midden van den tuin en buigt dan naar links, waar het eindigt in -’n kleine begrinte ronde plaats tegenover den overdekten ingang -naar de pastorie. Aan den anderen kant van het hek ziet men den -stoffigen straatweg, parallel aan den muur en aan de verste zij afgezet -door ’n grasrand en ’n ònomheind dennenbosch. Op het -grasveld, tusschen het huis en den rijweg, staat ’n gesnoeide -taxusboom, waaronder in de schaduw een tuinbank. Aan den -tegenovergestelden kant is de tuin ingesloten door ’n palmhaag; -op het grasveld staat een zonnewijzer en daarnaast een ijzeren stoel. -Een smal paadje voert, achter den zonnewijzer, door de palmhaag -heen.</p> -<p class="par first">Frank zit op den stoel bij den zonnewijzer, waarop -hij de ochtendbladen gelegd heeft en leest de Standard, (conservatief -Londensch blad). Zijn vader komt ’t huis uit, rillerig en met -roode oogen;—en ontmoet Franks blik wat onzeker.</p> -</div> -<div class="divBody"> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>kijkt op z’n -horloge</i>). Half twaalf, ’n Mooi uur voor ’n -dominé om te komen ontbijten.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé Sam.</span> Spot niet -Frank, spot niet. Ik ben ’n beetje .... è ... (<i>hij -rilt</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Katterig? <span class= -"pagenum">[<a id="pb52" href="#pb52" name="pb52">52</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Nee -jongmensch;—ongesteld van ochtend. Waar is je moeder?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Schrik niet, die is hier -niet. Naar stad gegaan met Bessie met den trein van 11.13. Heeft -verscheiden boodschappen voor je achtergelaten. Voel je je in staat om -ze nu aan te hooren, of wil ik wachten tot je ontbeten hebt?</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Ik hèb -ontbeten, sinjeur. ’t Verwondert me, dat je moeder naar de stad -is gegaan, terwijl we logé’s hebben. Die zullen ’t -heel vreemd vinden.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Daar zal ze mogelijk wel -aan gedacht hebben. In ieder geval, als Crofts hier nog blijft en jij -iederen nacht tot vier uur toe met hem op blijft zitten, om -herinneringen uit je vurige jeugd op te halen, dan is ’t -natuurlijk m’n moeders plicht om naar stad te gaan en ’n -vat <span class="corr" id="xd24e3044" title= -"Bron: whiskey">whisky</span> en ’n paar honderd flesschen -spuitwater te bestellen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Ik heb niet -opgemerkt, dat Jhr. George bizonder veel heeft gedronken.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Daar was je niet toe in -staat, ouwe heer.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Wil je te kennen -geven, dat ik...?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>kalm</i>). Nog nooit -heb ik ’n weleerwaarden dominé minder sober gezien. De -anekdoten uit je vroegere leven, die je verteld hebt, waren -zòò schandelijk, dat ik zeker geloof, dat Praed den nacht -niet onder je dak zou hebben doorgebracht, als ’t niet was -geweest, dat hij en moeder zoo goed met elkaar waren opgeschoten.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Gekheid, -jongmensch. Ik ben Jhr. George z’n gastheer. Ik moet toch over -iets met hem praten, en hij heeft maar één onderwerp. -Waar is mijnheer Praed nu?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Die rijdt met m’n -moeder en Bessie naar ’t station.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Is Crofts al op? -<span class="pagenum">[<a id="pb53" href="#pb53" name= -"pb53">53</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> O, al lang. Die is zoo -frisch als ’n hoen; hij is veel beter geoefend dan -jij:—heeft de <i>training</i> waarschijnlijk tot nu toe -bijgehouden. Hij is ergens gaan rooken. (<i>Frank neemt z’n krant -weer op. De dominé wendt zich ontstemd naar het hek toe en komt -dan besluiteloos terug</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> E.... Frank.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Ja.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Geloof je, dat de -Warren’s verwachten hier geïnviteerd te worden, na -gisteravond?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Ze <i>zijn</i> al -geïnviteerd. Crofts vertelde ons aan ’t ontbijt, dat je hem -gezegd hadt om mevrouw Warren en Vivie vandaag hier te brengen en hun -te verzoeken dit huis als het hunne te beschouwen. ’t Was na -diè mededeeling, dat moeder bedacht, dat ze naar stad moest met -den trein van 11.13.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> (<i>met wanhopige -heftigheid</i>). Ik heb die invitatie niet gedaan. Ik heb noòit -aan zoo iets gedacht.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>medelijdend</i>). Hoe -kun je weten, ouwe heer, wàt je gisterennacht gezegd en gedacht -hebt? Allo! Hier is Praed terug.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<i>komt binnen door -’t hek</i>). Goeie morgen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Goeien morgen. Ik -moet me verontschuldigen, dat ik u niet aan ’t ontbijt heb -gezien. Ik heb ’n lichte aanval van... van...</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Dominé’s -keelpijn, Praed. Gelukkig niet chronisch.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<i>van onderwerp -veranderend</i>). Wel, ik moet zeggen, uw huis is allerliefst gelegen, -werkelijk allerliefst.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Ja, dat is -’t ook. Als u wilt, zal Frank ’n eindje met u gaan -wandelen. Ik hoop dat u me zult excuseeren: ik moet de gelegenheid -waarnemen om m’n preek te schrijven, terwijl mevrouw Gardner -<span class="pagenum">[<a id="pb54" href="#pb54" name= -"pb54">54</a>]</span>weg is en m’n gasten zich amuseeren. U neemt -me niet kwalijk, niet waar?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Zeker niet, u moet voor -mij niet de minste complimenten maken.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Dank u. Ik zal... -è... è... (<i>stamelend gaat hij naar den ingang en -verdwijnt in huis</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<i>gaat op ’t gras -zitten en pakt z’n enkels beet</i>). Wonderlijk moet dat zijn om -iedere week ’n preek te schrijven.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Heel wonderlijk als hij -’t deèd. Hij koopt ze. Hij is nou spuitwater gaan -drinken.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Beste jongen, ik wou dat -je meer respect toonde tegenover je vader. Je weet zelf hoe aardig je -kunt zijn als je wìlt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> M’n goeie Praeddie, -je vergeet dat ik met den ouden heer moet lèven. Als twee -menschen samen wonen—’t doet er niet toe of ze vader en -zoon, man en vrouw of broeder en zuster zijn—dan kunnen ze -onmogelijk de beleefde voor-den-gek-houderij volhouden, die zoo -makkelijk valt voor ’n minuut of tien op ’n middagvisite. -De oude heer nou, die aan veel bewonderenswaardige huiselijke -hoedanigheden paart de besluiteloosheid van ’n schaap met de -opgeblazenheid en de ongemakkelijkheid van ’n jakhals...</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Nee, asjeblieft, beste -Frank. Bedenk toch, dat hij je vader is.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Daar geef ik hem alle eer -van.—Maar stel je voor, dat hij Crofts gezegd heeft om de Warrens -hier te brengen!! Hij moet totaal weg zijn geweest. Je weet beste -Praeddie, dat m’n moeder haar dadelijk weg zou kijken. Vivie moet -hier niet komen, vòòrdat <i>zij</i> naar de stad terug -is.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Maar je moeder -weèt toch niets van mevrouw Warren, wel?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Ik weet ’t niet. -Haar gaan naar de stad <span class="pagenum">[<a id="pb55" href="#pb55" -name="pb55">55</a>]</span>doet me denken van wel. Niet, dat ’t -m’n moeder in ’t algemeèn zou kunnen schelen. Zij -heeft ’t dikwijls kranig opgenomen voor ’n massa vrouwen, -die in moeilijkheden waren geraakt. Maar dat waren allemaal -behoòrlijke vrouwen. Daarin zit ’em het verschil. Mevrouw -Warren heeft zeker haar eigenaardige verdiensten, maar ze is zoo -allemachtig lawaaiig,—en m’n moeder zou haar eenvoudig niet -kunnen dulden. Daarom... Allo! (<i>Deze uitroep wordt veroorzaakt door -de wederverschijning van den dominé, die haastig en ontsteld -z’n huis uitkomt</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Frank, mevrouw -Warren en haar dochter komen de hei over met Crofts. Ik zag ze van uit -m’n studeerkamer. Wat moèt ik zeggen van je moeder?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>energiek -opspringend</i>). Plak je hoed op je hoofd en ga hen tegemoet en zeg -hoe allerplezierigst je ’t vindt om ze te zien;—en dat -Frank in den tuin is, en dat moeder en Bessie zijn weggeroepen bij -’n ziek familielid, en dat ’t hun zoo speet dat ze niet -konden blijven, en dat je hoopt, dat mevrouw Warren goed geslapen heeft -en... en... zeg hun àl ’t mogelijke behalve de waarheid en -laat de rest aan onzen lieven Heer over.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Maar hoe moeten -we hen later kwijt raken?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Daar is nou geen tijd -voor om over te denken. Hier! (<i>Hij vliegt ’t huis in en keert -onmiddellijk terug met ’n vilten dominé’s hoed, die -hij z’n vader op ’t hoofd duwt</i>). Maak nu, dat je weg -komt. Praed en ik zullen hier wachten, om het zaakje ’n ongezocht -aanzien te geven. (<i>De dominé, beduusd maar gehoorzaam, snelt -weg door ’t hek. Praed staat op en stoft zichzelf af</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> We moeten de oude dame op -de een of andere manier naar de stad terugzenden, Praed. Toe, -<span class="pagenum">[<a id="pb56" href="#pb56" name= -"pb56">56</a>]</span>zeg ’ns eerlijk, Praeddie, hoû jij er -van om ze samen te zien: Vivie en de ouwe dame?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Och, waarom niet?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>z’n tanden op -elkaar</i>). Krijg jij er geen <span class="corr" id="xd24e3250" title= -"Bron: kippevel">kippenvel</span> van? Die kwaje oude duvel, in staat -tot àlles wat gemeen is, en Vivie.... brr!</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Sst, asjeblieft. Daar -komen ze. (<i>De dominé en Crofts komen samen het rijpad op, -gevolgd door Mevrouw Warren en Vivie, die heel innig met elkaar -loopen.</i><span class="corr" id="xd24e3259" title= -"Niet in bron">)</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Kijk, ze heeft waarachtig -haar arm om het middel van de oude vrouw. ’t Is haar rechterarm; -zij moet er mee begonnen zijn. God in den hemel, ze is sentimenteel -geworden! Ai! jai! Krijg je nou geen kippenvel? (<i>De dominé -opent het hek en mevrouw Warren en Vivie gaan hem voorbij en blijven in -het midden van den tuin naar ’t huis staan kijken. Frank, in -’n extase van veinzerij, wendt zich vroolijk naar mevrouw Warren -toe en roept uit</i>): Alleraangenaamst om u te zien, mevrouw -Warren,—deze rustige, oude pastorie-tuin flatteert u -bizonder.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Wel, heb je ooit! -Hoor je dat George? Hij zegt dat ik er zoo goed uitzie in ’n -rustigen, ouden pastorie-tuin.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> (<i>houdt het hek -nog open voor Crofts, die er met ’n bizonder landerig air -doorheen slentert</i>). U ziet er overal goed uit, mevrouw Warren.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Bravo, ouwe heer. Luister -’ns,—laten we nou ’n gezelligen tijd er van maken -vóór lunch. Eerst gaan we de kerk bekijken. Die behoort -iedereen te zien. ’t Is ’n typische oude, -dertiende-eeuwsche kerk, weet je. De oude heer voelt er erg voor, omdat -hij indertijd ’n restauratiefonds op touw heeft gezet,—en -ze zes jaar geleden totaal verbouwd is geworden. Praed zal er jullie de -merkwaardigheden van aantoonen. <span class="pagenum">[<a id="pb57" -href="#pb57" name="pb57">57</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé</span> (<i>allerminzaamst -glimlachend tegen het gezelschap</i>). ’t Zal me bizonder -aangenaam zijn, als Jhr. George en mevrouw Warren er werkelijk lust toe -voelen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Wel ja, laten we -maar gaan en ’t afdoen: ’t Zal George goed doen; de kerk -zal van hèm niet veel last hebben, wed ik.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>terugkeerend naar -’t hek</i>). Ik heb er niets tegen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Dominé.</span> Neen, die weg -niet. We zullen door ’t veld gaan, als u ’t goed vindt. -Dèzen kant uit.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> O, mij goed. (<i>Hij -gaat met den dominé. Praed volgt met mevrouw Warren. Vivie -beweegt zich niet, maar kijkt hen na met de lijnen van vastberadenheid -scherp geteekend op haar gezicht</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Kom je niet?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Nee. Ik wil je ’n -waarschuwing geven, Frank. Je stak daarnet den draak met m’n -moeder, toen je dat zei over den pastorie-tuin. Dat is voortaan taboe. -Behandel m’n moeder asjeblieft met hetzelfde respect waarmee je -je eigen moeder behandelt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> M’n beste Vivie, -dat zou ze niet apprecieëren. Ze is heel anders dan m’n -moeder: dezelfde behandeling zou voor die twee niet deugen. Maar wat -ter wereld is er met je gebeurd? Gisterenavond waren we ’t samen -volmaakt eens over je moeder en haar kliek. En van morgen stel je je -sentimenteel aan met je arm om haar middel heen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>rood wordend</i>). Me -aanstellen!</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Dièn indruk maakte -’t op me. Den eèrsten keer dat ik je iets zag doen van -twijfelachtig allooi.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>zichzelf -bedwingend</i>). Ja, Frank; er heèft ’n verandering met me -plaats gehad, maar ik geloof niet ’n verandering ten kwade. -Gisteren was ik ’n ingebeeld nest. <span class="pagenum">[<a id= -"pb58" href="#pb58" name="pb58">58</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> En vandaag?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>haar gezicht vertrekt -pijnlijk, dan ziet ze hem vast aan</i>). Vandaag ken ik m’n -moeder beter dan jij.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> De hemel beware je -daarvoor.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Wat bedoel je -daarmee?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Viv,—er bestaat -’n vrijmetselarij tusschen door-en-door-onzedelijke menschen, -waar jij niets van afweet. Jij hebt te veel karakter. Maar dàt -is de band tusschen je moeder en mij; en dat is ook de reden, dat ik -haar beter ken dan jij ooit zult doen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Je vergist je, je weet -niets van haar af. Als je de omstandigheden kende, waarmee m’n -moeder te worstelen heeft gehad....</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>ad rem haar zin voor -haar afmakend</i>). Dan zou ik weten waàrom ze is geworden, -wàt ze is,—is ’t zoo niet? Wat zou er dat toe doen? -Omstandigheden of geen omstandigheden Viv,—je zult nooit met je -moeder kunnen opschieten.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>heel boos</i>). Waarom -niet?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Omdat ze ’n slecht -wijf is, Viv. Als je ooit weer in mijn bijzijn je arm om haar middel -slaat, dan schiet ik me op de plaats zelf voor m’n kop,—als -’n protest tegen ’n vertooning, die me in opstand -brengt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Moet ik dus kiezen -tusschen jou en m’n moeder?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Dat zou de oude dame -’n veel te slechte kans geven. Nee, Viv, je verwaande jongentje -zal je in geen geval aan je lot overlaten. Maar daarom moet hij ook -zorgen, dat je geen vergissingen begaat.—’t Geeft allemaal -niks, Viv, je moeder ìs eenmaal onmogelijk. Ze mag in haar soort -niet kwaad zijn,—maar ’t soort zelf ìs slecht, door -en door slecht.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>heftig</i>). Frank! -(<i>Hij blijft kalm. Zij wendt zich af en gaat zitten op de bank onder -den taxus, <span class="pagenum">[<a id="pb59" href="#pb59" name= -"pb59">59</a>]</span>worstelend om haar zelfbeheersching te herkrijgen. -Dan zegt ze</i>). Moet ze door iedereen verlaten worden, omdat ze -eenmaal is wat jij “’n slecht soort” noemt? Heeft ze -geen recht om te leven?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Daar hoef je niet bang -voor te wezen, Viv; <i>zij</i> zal nooit verlaten zijn. (<i>Hij gaat -naast haar zitten op de bank</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Maar <i>ik</i> moet -haàr zeker verlaten.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>sust haar op -babyachtige manier en vleit haar met z’n stem</i>). Moèt -niet met haar leven. Familiegroepje van moeder en dochter zou geen -succes zijn. Zou òns groepje bederven.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>onder de bekoring -komend</i>). Welk groepje?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> De babies in ’t -bosch; Vivie en haar kleine Frank. (<i>Hij glijdt z’n arm om haar -middel en nestelt zich tegen haar aan als ’n moe kind</i>). Laten -we mekaar toedekken met dorre blaâren.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>hem zachtjes wiegend -als ’n moeder</i>). Vast in slaap, hand in hand, onder de -boomen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Het wijze kleine meisje -en naar dwaze kleine jongentje.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Het lieve kleine -jongentje, met het zielige kleine meisje.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Heel, hèèl -rustig en bevrijd van de idiotigheid van den vader van ’t -jongentje en de rarigheid van de moe....</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>het woord smorend -tegen haar borst aan</i>). St. st. stst! ’t Kleine meisje wil -alles vergeten van haar moeder. (<i>Zij zwijgen eenige oogenblikken -elkaar wiegend. Dan komt Vivie plotseling tot bezinning en roept -uit</i>): Wat ’n paar gekken zijn we! Kom, zit overeind. Goeie -hemel, je haar! (<i>Zij strijkt ’t glad</i>). Ik zou wel eens -willen weten of alle groote menschen zoo kinderachtig doen, als er -niemand bij is. Ik heb ’t nooit gedaan als kind. <span class= -"pagenum">[<a id="pb60" href="#pb60" name="pb60">60</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Ik ook niet. Jij bent -m’n eerste speelkameraad. (<i>Hij vat haar hand en wil die -kussen, maar houdt eerst even op om rond te kijken. Heel onverwacht -verschijnt Crofts door de palmhaag</i>). O verdomd!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Waarom, verdomd?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>fluisterend</i>). Sst! -Daar komt die fielt van ’n Crofts aan. (<i>Hij gaat verder van -haar af zitten met ’n heel onschuldig gezicht</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Wees niet lomp tegen hem, -Frank. Ik wil erg m’n best doen om beleefd tegen hem te zijn. Dat -zal m’n moeder plezier doen. (<i>Frank trekt ’n leelijk -gezicht</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Mag ik ’n paar -woorden met u spreken, juffrouw Warren?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Zeker.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>tot Frank</i>). Je -excuseert me wel, Gardner.—Ze wachten op je in de kerk, als je er -niets tegen hebt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>staat op</i>). Ik wil -je graag van dienst zijn, Crofts, behalve met naar de kerk te gaan. Als -je iets noodig hebt, Vivie, bel dan aan ’t hek, dan verschijnt -een van de dienstboden. (<i>Hij gaat ’t huis in met kalme -beminnelijkheid</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> (<i>Kijkt hem met -’n sluwe uitdrukking nà, terwijl ie verdwijnt, en spreekt -dan tot Vivie op ’n toon alsof hij op vertrouwelijken voet met -haar is</i>). ’n Aardige jongen, juffrouw Vivie. Jammer, dat hij -geen geld heeft, hè?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Vindt u?</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Wel, wat moet hij -uitvoeren? Heeft geen betrekking en geen fortuin.—Waar dient hij -toe?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik zie volkomen goed -z’n zwakke punten, Jhr. George.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>’n beetje van -z’n stuk gebracht, omdat hij zoo volmaakt doorzien wordt</i>). O -zòò meen ik ’t niet, <span class="pagenum">[<a id= -"pb61" href="#pb61" name="pb61">61</a>]</span>Maar zoolang we eenmaal -op deze wereld zijn, moeten we er ook rekening mee houden,—en -geld is geld. (<i>Vivie antwoordt niet</i>). ’n Mooie dag, vindt -u niet?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>met ternauwernood -bedwongen minachting voor z’n poging tot conversatie</i>). Heel -mooi.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>met brutale -jovialiteit, alsof hij haar flinkheid bewondert</i>). Wel, daarover wou -ik anders niet praten (<i>met voorgewende openhartigheid</i>). Luister -’ns, juffrouw Vivie. Ik ben me volkomen bewust, dat ik geen man -voor dames ben.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Heusch niet?</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Nee; en om u de waarheid -te zeggen, dat wil ik ook niet zijn. Maar als ik wat zeg, dan meen ik -het;—als ik iets voel, dan voel ik ’t ècht,—en -wat ik graag wil hebben, daar wil ik ook goed voor betalen. Dàt -soort van man ben ik.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Dat doet u alle eer -aan.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> O, ik wil m’n -eigen lof niet zingen. De hemel weet, dat ik m’n fouten -heb;—geen man ziet die beter dan ik. Ik weet, dat ik niet -volmaakt ben: die zelfkennis is een van de voordeelen van ’n man -van middelbaren leeftijd;—want ik bèn niet jong meer en -daar geef ik me niet voor uit ook. Mìjn moraal is heel eenvoudig -en ik geloof goed: Eergevoel tusschen man en man, trouw tusschen man en -vrouw en geen malle praatjes over den een of anderen godsdienst, maar -’n eerlijk geloof, dat de wereld geleidelijk vooruitgaat.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>snijdend -ironisch</i>). “Een macht, niet wijzelf, die rechtvaardigheid -wil.”</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>haar au -sérieux nemend</i>). O zeker, wijzelf natuurlijk niet. U -begrijpt wat ik bedoel. (<i>Hij gaat naast haar zitten, op ’n -wijze alsof hij ’n verwante ziel had gevonden</i>). En nu, wat -practische zaken betreft. U zult misschien meenen, dat ik m’n -geld <span class="pagenum">[<a id="pb62" href="#pb62" name= -"pb62">62</a>]</span>heb weggegooid, maar dat is zoo niet. Ik ben -vandaag rijker, dan toen ik indertijd m’n fortuin in handen -kreeg. Ik heb van m’n wereldkennis geprofiteerd, om m’n -geld te steken in zaken, die andere menschen over ’t hoofd hebben -gezien; en wàt ik ook wezen mag, op ’t punt van geld ben -ik ’n betrouwbaar man.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> ’t Is heel -vriendelijk van u, me dat allemaal te vertellen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Kom nou, juffrouw -Vivie,—u hoeft u niet te houden, alsof u niet weet, waar ik heen -wil. Ik verlang om me te vestigen met ’n “Lady -Crofts”.—Ik vermoed, dat u me wel erg botaf vindt?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Volstrekt niet. Ik ben er -u heel dankbaar voor, dat u zoo kort en zakelijk bent. Ik stel uw -aanbod zeer op prijs: het geld, de positie, Lady Crofts en zoo al meer. -Maar, met uw <span class="corr" id="xd24e3634" title= -"Bron: welmeenen">welnemen</span>, zal ik toch maar “nee” -zeggen. Liever niet. (<i>Zij staat en drentelt naar den zonnewijzer, om -wat uit z’n onmiddellijke nabijheid te zijn</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>in ’t minst -niet ontmoedigd, gebruik makend van de meerdere plaats op de bank om er -zich gemakkelijk op uit te strekken, vat het op alsof ’n paar -voorloopige weigeringen ’n onvermijdelijk deel uitmaakten van den -gewonen gang van ’n huwelijksaanzoek</i>). Ik heb geen haast. Ik -wou u dit alleen maar laten weten, voor ’t geval dat de jonge -Gardner mocht probeeren u te vangen. Denk er eens over na.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>scherp</i>). Mijn neen -<i>blijft</i> neen. Ik kom er niet op terug. (<i>Zij ziet hem aan van -uit de hoogte. Hij grijnst; buigt zich voorover met z’n elbogen -op z’n knieën om met z’n stok naar ’n ongelukkig -insect in ’t gras te prikken. Hij kijkt haar sluw aan. Ongeduldig -wendt zij zich af</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Ik ben ’n goed -beetje ouder dan u,—<span class="pagenum">[<a id="pb63" href= -"#pb63" name="pb63">63</a>]</span>vijf en twintig jaar, ’n kwart -eeuw. Ik heb ’t eeuwige leven niet, en ik zal zorgen, dat u goed -achterblijft, als ik er niet meer zijn zal.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Zelfs tegen diè -verleiding ben ik bestand, Jhr. George. Gelooft u niet, dat u beter -zoudt doen met m’n antwoord te accepteeren? Er is niet de minste -kans, dat ik veranderen zal.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>staat op, na ’n -laatsten slag naar ’n madeliefje en begint heen en weer te -loopen.</i>) Wel, ’t hindert niet. Ik zou u dingen kunnen -vertellen, die u gauw genoeg van gedachten zouden doen -veranderen,—maar dat wil ik niet, omdat ik u liever wil zien te -winnen door eerlijke liefde. Ik ben ’n goeie vriend voor uw -moeder geweest, vraag haar dat maar eens. Zij zou nooit ’t geld -verdiend hebben, dat uw opvoeding betaald heeft, als ìk haar -niet geraden en geholpen had. Om niet te spreken van het geld, dat ik -haar heb voorgeschoten. Er zijn niet veel menschen, die haar gesteund -zouden hebben, zooals ìk ’t heb gedaan. Ik heb van -’t begin tot ’t laatst toe niet minder dan 40,000 pond in -haar zaak gestoken.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>hem aanstarend</i>). -Wilt u zeggen, dat u m’n moeders deelgenoot geweest bent?</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Ja. Bedenk dus nou -’ns wat ’n last en explicaties ’t besparen zou, als -wij ’t heele geval onder ons hielden, om zoo te zeggen. Vraag uw -moeder maar eens of zij ’t prettig zou vinden om uitlegging van -d’r zaken te geven aan ’n totaal vreemde.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Daar zie ik de bezwaren -niet van in, nu de zaken toch aan kant zijn gedaan en het geld belegd -is.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>blijft plotseling -verbaasd staan</i>). Aan kant gedaan? Een onderneming aan kant doen, -die 35 percent uitkeert in de slechtste jaren?! Niet waarschijnlijk, -hoor. Wie heeft u dàt verteld? <span class="pagenum">[<a id= -"pb64" href="#pb64" name="pb64">64</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>plotseling -verbleekend</i>). Bedoelt u dat ze nog...? (<i>Zij houdt op eens stil -en legt haar hand op den zonnewijzer om zichzelf te ondersteunen. Dan -loopt ze haastig naar den ijzeren stoel en gaat zitten</i>). Over welke -onderneming spreekt u?</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Wel, de kwestie is, dat -ze nou niet precies als ’n zaak van den eersten rang beschouwd -wordt in mijn kringen, de voorname kringen, weet u;—die -ònze kringen zullen worden, als u anders over m’n aanzoek -gaat denken. Niet, dat er iets niet in den haak mee is, dat moet u niet -denken. U begrijpt door het feit, dat uw moeder er in is, dat ze -volkomen fair en eerlijk is. Ik heb haar jaren lang gekend en ik weet -van haar, dat ze liever haar hand zou afslaan, dan met iets te doen te -hebben, wat niet heelemaal behoorlijk is. Als u wilt zal ik er u alles -van vertellen. Ik weet niet of u wel eens ondervonden hebt, als u op -reis was, hoe moeilijk ’t is, om ’n werkelijk goèd -ingericht familiehotel te vinden.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>wendt haar gezicht af -met walging.</i>) Ja,—ga door.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Nu, dat is alles. Uw -moeder heeft ’n zeldzame gave om die dingen te besturen. We -hebben er twee in Brussel, één in Berlijn, -één in Weenen en twee in Buda-Pest.—Natuurlijk zijn -er nog anderen behalve wij in de zaak, maar wìj hebben er het -meeste kapitaal in,—en uw moeder is onmisbaar als directrice. U -hebt zeker wel gemerkt, dat zij veel reist.—Maar u -begrijpt,—over zulke dingen kun je in gezelschap niet spreken. -Noem ’t woord “hotel” maar eens en iedereen zegt, dat -je ’n publiek huis houdt. U zoudt toch niet willen, dat ze -dàt van uw moeder zouden zeggen, wel? Daarom houden we ’t -zoo stil. Wat ik zeggen wil, u zult ’t ook wel <span class= -"pagenum">[<a id="pb65" href="#pb65" name= -"pb65">65</a>]</span>voòr u houden, niet? Nu ’t al -zòòlang ’n geheim is geweest, is ’t beter dat -’t dat ook blijft.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> En dit is dus de -onderneming, waar u wilt, dat ik deel in zal nemen!</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Welnee. Mijn vrouw zal -niets met zaken te maken hebben. U zult er niet meer mee te maken -hebben dan u altijd gedaan hebt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Altijd gedaan heb! Wat -bedoelt u?</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Alleen maar dat u er -altijd van geleefd hebt. Ze heeft betaald voor uw opvoeding en voor de -japon die u aan uw lijf hebt. Trek uw neus maar niet op voor zaken, -juffrouw Vivie. Wat zou er van uw mooie scholen worden zonder geld?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>staat op, half buiten -zichzelf</i>). Pas op. Ik weet wàt voor zaak ’t is.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>opschrikkend, met -’n onderdrukte vloek</i>). Wie heeft u dat verteld?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Uw -compagnon—m’n moeder.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>zwart van woede</i>). -Die ouwe.... (<i>Vivie ziet hem haastig aan. Hij slikt ’t woord -in en staat stilletjes voor zich te razen en te vloeken. Dan bedenkt -hij zich, dat hij sympathiek moet zijn en hij neemt z’n toevlucht -tot ’n edele verontwaardiging</i>). Zij behoorde u meer te hebben -ontzien. <i>Ik</i> zou ’t u nooit verteld hebben.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik denk, dat u -waarschijnlijk gewacht zoudt hebben tot we getrouwd waren. Het zou -’n makkelijk wapen voor u geweest zijn om me mee klein te -krijgen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>heel oprecht</i>). Ik -had ’t nooit willen doen. Op m’n woord niet. (<i>Vivie ziet -hem verwonderd aan. Haar gevoel voor de ironie van zijn protest -kalmeert haar en geeft haar kracht. Zij antwoordt met minachtende -zelfbeheersching.</i><span class="corr" id="xd24e3789" title= -"Niet in bron">)</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> ’t Doet er niet -toe. Ik veronderstel dat u <span class="pagenum">[<a id="pb66" href= -"#pb66" name="pb66">66</a>]</span>begrijpt, dat wanneer wij vandaag van -hier weggaan, onze kennismaking tot ’n eind komt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Waarom? Omdat ik u -moeder geholpen heb?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Mijn moeder was ’n -arme vrouw die geen keus had om anders te handelen dan ze gedaan heeft. -Maar ù was rijk en u deed hetzelfde terwille van 35 percent. U -bent mijns inziens ’n gewone, echte schurk. Dàt is -m’n opinie van u.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>staart haar even -aan,—volstrekt niet gekwetst, en veel meer op z’n gemak, nu -ze op dezen ongegeneerden voet met elkaar zijn, dan toen ze eerst wat -vormelijk waren</i>). Ha, ha, ha, ha! ga je gang, juffie, geef er me -van langs; ’t hindert me niet en ’t amuseert me. Wat -weerga, waarom zou ik m’n geld niet op die manier beleggen? Ik -neem de interest van ’n kapitaal net als alle andere menschen. Ik -hoop niet, dat je vindt, dat ik er m’n eigen handen mee vuil -maak. Zeg ’ns zelf: je zoudt toch niet weigeren om kennis te -maken met m’n moeders neef, den hertog van Belgravia, omdat -sommige van de renten, die hij ontvangt, op ’n wat wonderlijke -wijze verdiend worden? Je zoudt vermoedelijk den aartsbisschop van -Canterbury niet negeeren omdat de leden van de kerkelijke commissies -enkele kroeghouders en zondaren onder hun huurders hebben? Herinner je -je de Croftsbeurs in Newnham? Nu, die is gesticht door m’n broer, -het parlementslid. Hij krijgt z’n 22 percent van ’n fabriek -met 600 meisjes, waarvan er niet één genoeg verdient om -van te leven. Hoe stel je je voor, dat die rondscharrelen? Vraag -’t je moeder maar eens. En verwacht je dan, dat ik bedanken zou -voor 35 percent, terwijl andere menschen in hun zak steken wàt -ze maar kunnen, als verstandige lui? Zòò gek ben ik niet. -Als je je kennissen wilt kiezen en uitzoeken volgens zedelijke -<span class="pagenum">[<a id="pb67" href="#pb67" name= -"pb67">67</a>]</span>principes, dan kun je ’t land wel -uittrekken, tenzij je jezelf buiten de heele fatsoenlijke maatschappij -wilt houden.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>met -gewetenswroeging</i>). U kunt er verder nog op wijzen, dat ik zelfs -nooit gevraagd heb, waar ’t geld, dat ik uitgaf, vandaan kwam. Ik -geloof, dat ik net even slecht ben als u.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>geheel -gerustgesteld</i>). Natuurlijk,—en dat is maar goed ook. Wat voor -kwaad doet ’t ten slotte? (<i>met een familiare grappigheid</i>). -Nou je er verder over nadenkt, zul je me zoo’n schurk wel niet -meer vinden, wèl?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik heb dezelfde -voordeelen met u gedeeld, en ik ben al zoo ver gegaan van u op -vertrouwelijke wijze te vertellen wàt ik van u denk.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>met serieuze -minzaamheid</i>). Zeker, dat heb je ook.—Je zult me zoo’n -kwaje niet vinden. Ik geef me niet uit voor iemand met een prima -intellect, maar ik heb een goeie dozis eerlijk, humaan gevoel; en het -oude ras van de Croften komt uìt in ’n zekere -instinctmatige haat van alles wat min is,—waarin je zeker met me -zult sympathiseeren. Geloof me, juffrouw Vivie, de wereld is zoo kwaad -niet, als sommige schreeuwers wel beweren. Zoo lang je de maatschappij -niet openlijk trotseert, zal ze je ook geen lastige vragen -doen;—en ze maakt korte metten met de ploerten, die ’t -wèl doen. Er blijven geen geheimen beter bewaard, dan -dìè, die half bekend zijn. In de kringen, waarin ik je -zal introduceeren, zal geen heer of dame zich zòò ver -vergeten om de zaken van mij of je moeder te bespreken. Geen man kan je -’n veiliger positie aanbieden.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik geloof dat u heusch -denkt, dat u uitstekend met me opschiet.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Wel, ik geloof, dat ik -mezelf mag vleien, <span class="pagenum">[<a id="pb68" href="#pb68" -name="pb68">68</a>]</span>dat je beter over me denkt, dan je eerst hebt -gedaan.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>kalm</i>). Ik vind u -nu nauwelijks de moeite waard, om over te denken. (<i>Zij staat op en -gaat naar het hek toe, onderweg stilhoudend om hem te bekijken en om -bijna zachtzinnig maar met diepe overtuiging tot hem te zeggen</i>): -Als ik denk aan de maatschappij die ù duldt, en de wet die -ù beschermt,—als ik bedenk hoe hulpeloos overgeleverd -negen van de tien meisjes zullen zijn in de handen van u en van -m’n moeder:—van de vrouw met het onnoembare bedrijf en haar -kapitalist-slavenjager....</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>wit van woede</i>). -Verdomd!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> U hoèft me niet -meer te verdoemen. Ik voel al of ik onder de verdoemden leef. (<i>Zij -licht den klink van ’t hek op, om het te openen en er door te -gaan. Hij volgt haar en legt z’n hand zwaar op den hoogsten -dwarsbalk om te beletten, dat ’t hek geopend wordt</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts</span> (<i>hijgend van -woede</i>). Denk je, dat ik dit alles van je verdraag, jij kleine -duivel?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>koel</i>). Wees -bedaard. Er zal iemand komen in antwoord op de bel. (<i>Zonder even te -aarzelen slaat zij tegen de bel met den rug van haar hand. ’t -Klinkt hard, en Crofts schrikt onwilkeurig terug. Bijna onmiddellijk -verschijnt Frank in den ingang van ’t huis met z’n -geweer</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>met opgewekte -beleefdheid</i>). Wil jij ’t geweer hebben Viv, of zal <i>ik</i> -’t gebruiken?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Heb je geluisterd, -Frank?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Alleen maar naar de bel, -ik verzeker ’t je,—zoodat je niet zoudt hoeven te wachten. -Ik geloof, dat ik je karakter goed heb doorzien, Crofts.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Voor ’n -kleinigheid zou ik dat geweer van je overnemen en ’t kapot slaan -op je hoofd.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>voorzichtig naar hem -toesluipend</i>). Doe <span class="pagenum">[<a id="pb69" href="#pb69" -name="pb69">69</a>]</span>dat niet. Ik ga heel onhandig met vuurwapenen -om. Er zou stellig ’n noodlottig ongeluk plaats hebben met later -’n waarschuwing van de jury voor m’n onachtzaamheid.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Zet ’t geweer weg, -Frank, ’t is volmaakt onnoodig.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Groot gelijk, Viv. Veel -beter jagersmanier om hem in ’n val te vangen. (<i>Crofts, die de -beleediging begrijpt, maakt ’n dreigende beweging</i>). Crofts, -er zijn vijftien kogels in ’t magazijn en ik ben ’n zekere -treffer van ’n afstand als deze, op ’n schijf van jouw -omvang.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> O je hoeft niet bang te -zijn. Ik zal je niet aanraken.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Heel grootmoedig van je -onder de omstandigheden. Wel bedankt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Crofts.</span> Ik wil jullie dit nog -zeggen vòor ik heenga. ’t Zal je misschien interesseeren, -omdat jullie zoo op elkaar gesteld bent. Sta me toe, Frank, je voor te -stellen aan je halfzuster, de oudste dochter van den eerwaarden Samuel -Gardner. Juffrouw Vivie, uw halfbroer. Goeie morgen. (<i>Hij gaat door -’t hek heen den weg op</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>na ’n pauze van -ontdaanheid, neemt z’n geweer op</i>). Viv, je zult voor den -rechter getuigen, dat ’t een ongeluk was. (<i>Hij mikt op de -verdwijnende figuur van Crofts. Vivie grijpt den loop en draait die -rond, tegen haar borst aan</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Schiet nou. Nu mag -je.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>laat ’t eind van -z’n geweer haastig vallen</i>). Halt! Pas op! (<i>Zij laat -’t gaan. ’t Valt op den grond</i>). O, wat heb je je -jongentje laten schrikken! Stel je voor, dat ’t af was gegaan.... -O! (<i>geheel ontdaan valt hij op de bank neer</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ja, stel je dat voor. -Begrijp je niet, dat ’t <span class="pagenum">[<a id="pb70" href= -"#pb70" name="pb70">70</a>]</span>een verlichting voor me geweest zou -zijn om ’n felle lichamelijke pijn in me te voelen scheuren?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>vleiend</i>). Trek -’t je niet zoo aan, beste Viv. Bedenk maar, dat àls -m’n geweer den vent zòò heeft verschrikt, dat hij -voor ’t eerst in z’n leven de waarheid gezegd heeft, -’t ons dan in èrnst maakt tot de babies in ’t bosch. -(<i>Hij houdt z’n armen voor haar open</i>). Kom, laten we ons -weer toedekken met blaâren.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>met ’n kreet van -afschuw</i>). O, dat niet, dat niet<a id="xd24e4004" name= -"xd24e4004"></a>! Je laat me rillen!</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Waarom,—wat scheelt -je?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Adieu! (<i>Zij gaat heen -door ’t hek</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>opspringend</i>). -Allo! Wacht even! Viv! Viv! (<i>Zij draait zich om bij ’t -hek</i>). Waar ga je naar toe? Waar kan ik je vinden?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Op Honoria Frasers -kantoor, Chancery Lane 67,—voor de rest van m’n leven. -(<i>Zij gaat heen in de tegenovergestelde richting van Crofts</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Maar hoor dan toch -’ns... wacht even... Wat drommel! (<i>hij rent haar -achterna</i>). <span class="pagenum">[<a id="pb71" href="#pb71" name= -"pb71">71</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div class="div1 act"> -<div class="divHead"> -<h2 class="main">VIERDE BEDRIJF.</h2> -<p class="stage">De kamers van Honoria Fraser in Chancery Lane. Een -kantoor op de hoogste verdieping met een raam van spiegelglas; geverfde -muren, electrisch licht en een vulkachel. Zaterdagmiddag. Men ziet de -schoorsteenen van Lincoln’s Inn en den hemel daarachter in -’t Westen, door het venster. Er staat ’n dubbel -schrijfbureau in het midden van de kamer met een kistje sigaren, -aschbakjes en een verplaatsbare electrische lamp, de laatste half -verborgen onder hoopen papier en boeken. Dit schrijfbureau heeft gaten -voor de knieën, rechts en links ervan staan stoelen.—Het -ziet er heel slordig uit. Het bureau van den klerk, gesloten en netjes, -met ’n hoogen stoel er voor, staat tegen den muur aan, dicht bij -’n deur, die in verbinding staat tot de binnenkamer. In den -tegenovergestelden muur is de deur, die voert naar de algemeene gang. -Zijn bovenpaneel is van matglas, waarop met zwarte letters aan den -buitenkant “Fraser en Warren”. Een groen baaien scherm -verbergt den hoek tusschen die deur en het venster.</p> -<p class="par first">Frank, in ’n modieus licht sport-reispak met -zijn stok, handschoenen en witte hoed in z’n handen, loopt heen -en weer in ’t kantoor. Iemand probeert de deur open te maken, met -’n sleutel.</p> -</div> -<div class="divBody"> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>roept</i>). Binnen! -’t Is niet gesloten. (<i>Vivie komt binnen met hoed op en mantel -aan. Zij blijft staan en staart hem aan</i>). <span class= -"pagenum">[<a id="pb72" href="#pb72" name="pb72">72</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>streng</i>). Wat voer -je hier uit?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Op je wachten. Ik hen -hier al uren geweest. Is dat de manier om op je zaken te passen? -(<i>Hij legt zijn hoed en stok op tafel, gaat met ’n sprong boven -op de klerks kruk zitten, en kijkt haar aan met al de symptomen van -’n onrustige, plagerige, lichtzinnige stemming</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik ben precies twintig -minuten weg geweest om ’n kop thee te drinken. (<i>Zij neemt haar -hoed en mantel af en hangt die achter het scherm</i>). Hoe ben je -binnen gekomen?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Het personeel was er nog -toen ik kwam. ’t Is weggegaan om cricket te spelen op -Primrose-hill. Waarom heb je geen vrouw in je dienst en geef je op die -manier je sekse een kansje?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Waarom ben je -gekomen?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>springt van zijn kruk -af en komt naar haar toe</i>). Viv, laten we uitgaan en ergens van den -halven Zaterdagschen vacantiedag genieten, net als ’t -personeel.—Wat denk je van Richmond, en daarna een tingeltangel -en ’n gezellig soupétje?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik kan ’t niet -bekostigen. Ik zal nog ’n uur of zes werken, vòòr -ik naar bed ga.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Niet bekostigen, -hè? Aha! Kijk ’ns hier. (<i>Hij neemt ’n handvol -goudstukken uit z’n zak en rammelt er mee</i>). Goud, Viv, -goud!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Hoe ben je daaraan -gekomen?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Met spelen, -Viv;—met spelen: Poker.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Bah! Dat is minner dan -stelen. Nee; ik kom nièt. (<i>Zij gaat aan de tafel zitten om te -werken, met haar rug naar de glazen deur en begint in de papieren te -bladeren.</i><span class="corr" id="xd24e4123" title= -"Niet in bron">)</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>beklaaglijk -protesteerend</i>). Maar beste Viv, ik moet heusch ’ns heel -ernstig met je spreken.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Best. Ga dan op -Honoria’s stoel zitten en <span class="pagenum">[<a id="pb73" -href="#pb73" name="pb73">73</a>]</span>praat. (<i>Hij moppert</i>). -Pruttelen helpt niet; ik ben onvermurwbaar. (<i>Hij neemt mistroostig -den tegenoverstaanden stoel</i>). Geef me dat sigarenkistje eens aan, -wil je?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>het kistje naar haar -toeschuivend</i>). Akelige vrouwengewoonte. Nette mannen doen ’t -niet meer.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ja, die maken bezwaar -tegen de reuk in ’t kantoor,—en daarom moeten wij ons met -cigaretten behelpen. Kijk! (<i>Zij doet ’t kistje open, neemt er -’n cigaret uit en steekt die aan. Zij biedt er hem een aan, maar -hij schudt z’n hoofd met ’n zuur gezicht. Zij gaat nu -gemakkelijk in haar stoel zitten rooken</i>). Ga je gang.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Wel, ik verlang te weten, -wat je gedaan hebt—welke schikkingen je gemaakt hebt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Alles was geregeld in -twintig minuten, nadat ik hier was gekomen. Honoria heeft dit jaar -gemerkt, dat de zaak te veel voor haar werd en stond juist op ’t -punt om me te laten komen en me ’n vennootschap voor te stellen, -toen ik naar binnen kwam wandelen en haar vertelde, dat ik geen cent in -de wereld bezat. Toen heb ik mezelf geïnstalleerd en haar -weggestuurd voor ’n veertiendaagsche vacantie.—Wat is er in -Haslemere gebeurd, nadat ik heen was gegaan?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Absoluut niets. Ik zei -dat je naar de stad was gegaan voor particuliere aangelegenheden.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> En!</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Wel, ze waren òf -te verbouwereerd om iets te zeggen òf Crofts had je moeder al -voorbereid. In ieder geval, zij zei niets, en Crofts zei niets en -Praeddie zette alleen groote oogen op.—Na de thee gingen ze weg -en ik heb ze na dien tijd niet meer gezien.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>knikt kalm, met haar -ééne oog op ’n rookkringetje gericht</i>). -Uitstekend. <span class="pagenum">[<a id="pb74" href="#pb74" name= -"pb74">74</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>verachtelijk -rondkijkend</i>). Ben je van plan om in deze onmogelijke plaats te -blijven?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>blaast den rookkring -op besliste manier weg en gaat overeind zitten</i>). Ja. Deze twee -dagen hebben me al m’n kracht en zelfvertrouwen teruggegeven. Ik -neem nooit meer ’n dag vacantie, zoolang als ik leef.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>met ’n heel zuur -gezicht</i>). Phoe!—Je ziet erg in je schik, en zoo hard als -’n bikkel.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>streng</i>). Goed, dat -ik dat ben!</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>staat op</i>). Hoor -’ns Viv, we moeten tot ’n verklaring met elkaar komen. Wij -zijn verleden van elkaar gegaan, onder den indruk van ’n totaal -misverstand.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>legt haar sigaret -neer</i>). Nou, helder ’t dan op.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Je herinnert je wat -Crofts zei?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ja.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Die onthulling werd -verondersteld ’n absolute verandering teweeg te brengen in den -aard van onze gevoelens voor elkaar. Ze plaatste ons op den voet van -broer en zuster.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ja.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Heb jij ooit ’n -broer gehad?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Nee.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Dan weet je ook niet hoe -’t voèlt om broer en zuster te zijn. Nou, ik heb ’n -massa zusters. Jessie en Georgina en de rest. Het broedergevoel is iets -heel bekends voor me;—en ik verzeker je dat m’n gevoel voor -jou er niets mee gemeen heeft. De meisjes zullen hùn weg gaan, -ik den mijnen en het zal ons niets kunnen schelen, of we elkaar ooit -meer terug zien. Dàt is broer- en zuster-zijn. Maar wat -joù betreft ben ik niet op m’n gemak als er ’n week -voorbij gaat, zonder dat ik je zie. Dat is nièt broer- en -zuster-zijn. ’t Is precies wat ik voelde ’n uur -vòòrdat <span class="pagenum">[<a id="pb75" href="#pb75" -name="pb75">75</a>]</span>Crofts z’n onthulling deed. In ’t -kort, beste Viv, ’t is echte, jonge liefde.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>bijtend</i>). -Hetzelfde gevoel Frank, dat jouw vader aan m’n moeders voeten -bracht, niet waar?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>verontwaardigd</i>). -Ik kom er met kracht tegen op Viv, om mìjn gevoelens te -vergelijken met eenige, die de eerwaarde Samuel in staat is om te -koesteren, en ik protesteer nog meèr tegen eene vergelijking van -jou met je moeder. Daarenboven geloof ik niets van de heele -geschiedenis. Ik heb er mijn vader de duimschroeven voor aangezet en -van hem verkregen wat ik synoniem beschouw met ’n ontkenning.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Wat zei ie?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Hij zei, dat hij zeker -was, dat het ’n vergissing moest zijn.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Geloof je hem?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Ik neem aan, om -zìjn woord te gelooven tegenover dat van Crofts.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Maakt dat eenig verschil? -Ik meen in je verbeelding of voor je geweten;—want natuurlijk -maakt het geen verschil in werkelijkheid.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>hoofdschuddend</i>). -Voor mij in ’t minst niet.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Voor mij ook niet.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>haar aanstarend</i>). -Maar dat is al heel merkwaardig! Ik dacht dat in jouw verbeelding en -voor je geweten, zooals je het daarnet noemde, onze verhouding totaal -was veranderd, van het oogenblik af, dat die woorden uit ’t -monster zijn muil waren gekomen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Nee, dàt was -’t niet. Ik geloofde hem niet. Ik wou dat ik ’t kon.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Wat?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik vind dat broer en -zuster een heele geschikte verhouding voor ons zou zijn. <span class= -"pagenum">[<a id="pb76" href="#pb76" name="pb76">76</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Meen je dat heusch?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ja. ’t Is de eenige -verhouding, waar ik voor voel, zelfs als we ’n andere konden -bekostigen. Dat meen ik.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> (<i>Trekt z’n -wenkbrauwen op als iemand wien ’n licht opgaat en zegt dan met -’n ontboezeming van ridderlijk gevoel</i>). M’n beste Viv, -waarom heb je dat niet eer gezegd? ’t Spijt me zoo, dat ik je -lastig ben gevallen. Ik begrijp ’t nu natuurlijk.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>niet begrijpend</i>). -Wàt begrijp je?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> O, ik ben geen dwaas in -den gewonen zin, alleen maar in den bijbelschen zin van ’t woord; -dat ik nl. al de dingen doe die de wijze man voor dwaasheid uitmaakt, -nadat hijzelf ze eerst allemaal op de meest uitvoerige manier had -onderzocht.—Ik merk, dat ik niet langer Vivums jongetje -ben.—Wees maar niet bang,—ik zal je nooit meer Vivums -noemen,—tenminste.... tenzij je genoeg mocht krijgen van je -nieuwe jongetje, wie hij ook zijn mag.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> M’n nieuwe -jongetje?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>met overtuiging</i>). -Er moèt een nieuw jongetje zijn. Gaat altijd zoo op die manier. -Iets anders is onmogelijk.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Geen een, dien jij -kent,—gelukkig voor je. (<i>Er wordt aan de deur -geklopt</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Vervloekt, die bezoeker, -wie hij ook zijn mag.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> ’t Is Praed. Hij -gaat naar Italië en wou me goeiendag zeggen. Ik heb hem gevraagd -om van middag te komen. Doe hem even open.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> We kunnen ons gesprek -voortzetten na z’n vertrek. Ik zal wachten tot hij weg is. -(<i>Hij gaat naar de deur en opent die</i>). Hoe gaat ’t -Praeddie?—Prettig je te zien. Kom binnen. (<i>Praed, gekleed voor -de reis, komt binnen in ’n opgewekte stemming, opgewonden door -het vooruitzicht van de reis</i>). <span class="pagenum">[<a id="pb77" -href="#pb77" name="pb77">77</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Hoe gaat ’t u, -juffrouw Warren? (<i>Zij drukt hem hartelijk de hand, hoewel ’n -zekere sentimentaliteit in zijn verhoogde stemming haar pijnlijk -aandoet</i>). Ik vertrek over ’n uur van Holborn Viaduct. Ik wou, -dat ik u kon overhalen om mee naar Italië te gaan.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Waarom?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Wel, om u te verzadigen -aan schoonheid en romantiek natuurlijk. (<i>Vivie, met ’n -rilling, draait haar stoel naar de tafel toe, alsof het werk, dat haar -daar wacht, ’n troost en steun voor haar is. Frank plaatst -’n stoel juist achter Vivie en valt er lui en nonchalant op -neer,—terwijl hij tot haar spreekt over z’n schouder -heen</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Geeft niets, Praeddie. -Viv is ’n kleine Philistijn. Ze is onverschillig voor mìjn -romantiek en ongevoelig voor m’n schoonheid.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Eens vooral, mijnheer -Praed, er bestàat voor mij geen schoonheid en geen romantiek in -het leven. Het leven is wat het eenmaal is;—en ik heb me -voorgenomen het als zoodanig te nemen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed</span> (<i>enthousiast</i>). Dat -zoudt u niet zeggen, als u naar Verona en Venetië kwam. U zoudt -schreien van verrukking om in zoo’n mooie wereld te leven.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Heel welsprekend, -Praeddie. Ga zoo door.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4431" -title="Bron: Pread">Praed</span>.</span> O, ik verzeker u, dat ik -gehuild heb—en ik hoop het weer te doen—op m’n -vijftigste jaar! Op uw leeftijd, juffrouw Warren, zoudt u niet eens zoo -ver hoeven te gaan als Verona. Bij het zien van Ostende al, zou uw ziel -z’n vleugels uitslaan;—en u zoudt verrukt wezen over de -vroolijkheid, de levendigheid, de heerlijk lichte lucht van Brussel. -(<i>Vivie schrikt terug</i>). Wat scheelt u?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span><span class="corr" id= -"xd24e4441" title="Niet in bron">.</span> Allo Viv!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>tot <span class="corr" -id="xd24e4450" title="Bron: Pread">Praed</span> met diep verwijt</i>). -Kunt u geen <span class="pagenum">[<a id="pb78" href="#pb78" name= -"pb78">78</a>]</span>beter voorbeeld van schoonheid en romantiek voor -me vinden dan Brussel?</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4458" -title="Bron: Pread">Praed</span></span> (<i>niet begrijpend</i>). -Natuurlijk,—’t is heel verschillend van Verona. Ik beweer -geen oogenblik, dat....</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>bitter</i>). -Waarschijnlijk zullen de schoonheid en de romantiek zoowat op hetzelfde -neerkomen in die twee plaatsen.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4473" -title="Bron: Pread">Praed</span></span><a id="xd24e4475" name= -"xd24e4475"></a> (<i>nu totaal ontnuchterd en heel bezorgd</i>). -M’n beste juffrouw Warren, ik.... (<i>ziet Frank vragend -aan</i>). Is er iets gebeurd?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Zij vindt je enthousiasme -lichtzinnig, Praeddie. Er is haar iets heel ernstigs overkomen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>scherp</i>). Hoû -je mond, Frank. Wees niet mal.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>kalm</i>). Noem je -dàt nu goede manieren, <span class="corr" id="xd24e4501" title= -"Bron: Pread">Praed</span>?</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4507" -title="Bron: Pread">Praed</span></span> (<i>bezorgd en -vriendelijk</i>). Zal ik hem meenemen, juffrouw Warren? Ik ben er zeker -van, dat we u gehinderd hebben in uw werk. (<i>Hij wil -opstaan</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Blijft u zitten; ik zal -vooreerst niet aan het werk gaan. U denkt allebei, dat ik ’n -aanval heb van zenuwachtigheid. Geen kwestie van. Maar er zijn twee -onderwerpen, die ik, met uw goedvinden, niet aangeroerd wil hebben. Het -eene is: (<i>tot Frank</i>) jonge liefde, in welken vorm ook, en het -andere: (<i>tot <span class="corr" id="xd24e4525" title= -"Bron: Pread">Praed</span></i>) de romantiek en de schoonheid van het -leven,—vooral wanneer de vroolijkheid van Brussel er bij tot -voorbeeld wordt genomen.—Ik gun u graag alle illusies, die u ten -opzichte van deze onderwerpen mag hebben,—<i>ik</i> heb er geen. -Als wij drieën vrienden willen blijven, moet ik behandeld worden -als ’n vrouw van zaken,—onherroepelijk eenzaam -(<span class="sc">dit tot Frank</span>) en onherroepelijk onromantisch -(<i>dit tot <span class="corr" id="xd24e4536" title= -"Bron: Pread">Praed</span></i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Ik zal ook -“onherroepelijk eenzaam” blijven, <span class= -"pagenum">[<a id="pb79" href="#pb79" name="pb79">79</a>]</span>totdat -je van opinie verandert. Praeddie, kies ’n ander -onderwerp;—wees welsprekend over iets anders.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4547" -title="Bron: Pread">Praed</span></span> (<i>beschroomd</i>). Ik vrees -dat er niets anders ter wereld, is, waar ik over kàn spreken. -Het evangelie van de kunst is het eenige, dat ik preeken kan. Ik weet, -dat juffrouw Warren een vurige aanhangster is van de leer: “om -vooruit te komen”;—maar daàrover kunnen we niet -spreken zonder jouw gevoelens te kwetsen, Frank, aangezien jij besloten -bent om nièt vooruit te komen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> O, bekommer je niet om -mìjn gevoelens. Geef me voor mijn part wat heilzamen raad. Dat -zal me goed doen. Probeer nog maar eens om een voorspoedig man van me -te maken, Viv. Kom, laat ’t me allemaal nog ’ns hooren; -energie, zuinigheid, overleg, zelfrespect, karakter. Je haat immers -menschen, die geen karakter hebben, is ’t niet Viv?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>pijnlijk</i>). O, -hoû op, hoû op; niet meer van die afschuwelijke frases. -Mijnheer <span class="corr" id="xd24e4564" title= -"Bron: Pread">Praed</span>, als er werkelijk alleen maar deze twee -evangelie’s in de wereld zijn, dan doen we beter met ons allemaal -van kant te maken, want hetzelfde bederf is in allebei.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>haar kritisch -aanziend</i>). Er is vandaag ’n waas van poëzie over je, -Viv, dat je vroeger steeds ontbroken heeft.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4576" -title="Bron: Pread">Praed</span></span> (<i>vermanend</i>). M’n -beste Frank, ben je niet ’n beetje onsympathiek?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>zonder genade voor -zichzelf</i>). Nee, ’t is goed voor me. ’t Weerhoudt me van -sentimenteel te worden.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>haar plagend</i>). -Houdt je krachtige, natuurlijke neiging in dat opzicht wat in toom, -niet?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>bijna hysterisch</i>). -Ja, ja, ga door; spaar me niet. Eèns in m’n leven ben ik, -voor één oogenblik, <span class="pagenum">[<a id="pb80" -href="#pb80" name="pb80">80</a>]</span>sentimenteel -geweest,—verrukkelijk sentimenteel bij maanlicht. En nu....</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>haastig</i>). Zeg -’ns Viv, pas op. Verpraat je eigen niet.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> O, denk je, dat mijnheer -Praed niet alles van m’n moeder af weet? (<i>tot <span class= -"corr" id="xd24e4619" title="Bron: Pread">Praed</span></i>). U hadt -beter gedaan me dien ochtend <i>alles</i> te vertellen, mijnheer Praed. -U bent tenslotte erg ouderwetsch geweest met al uw -fijngevoeligheid.</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Me dunkt, dat ù -wat ouderwetsch bent in uw vooroordeelen, juffrouw Warren. Ik voel me -verplicht u te zeggen, sprekend als artiest, en overtuigd dat de -innigste familiebanden ver buiten en boven het bereik van de wet staan, -dat ik, hoewel ik weet, dat uw moeder ongetrouwd is, haar daarom niets -minder respecteer. Ik respecteer er haar integendeel te meer om.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>luchtig</i>). Luister, -luister.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>hem aanstarend</i>). -Is dat alles wat u weet?</p> -<p class="par"><span class="sc">Praed.</span> Zeker, dat is alles.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Dan weet u geen van -beiden <i>iets</i>. Uw gissingen zijn de onschuld zelf vergeleken bij -de werkelijkheid.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4656" -title="Bron: Pread">Praed</span></span> (<i>verschrikt en -verontwaardigd, bewaart met moeite zijn beleefdheid)</i>. Ik hoop -’t niet (<i>met meer nadruk</i>). Ik hoop ’t niet, juffrouw -Warren. (<i>Franks gezicht toont nu, dat hij Praeds ongeloof niet -deelt, Vivie geeft ’n uitroep van ongeduld. Praeds ridderlijkheid -zakt neer tegenover hun overtuiging</i>). Als er iets erger is... ik -meen iets anders, bent u dan wel zeker, of u er goed aan doet het ons -te vertellen, juffrouw Warren?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik ben zeker, dat -àls ik den moed er toe had, ik de rest van m’n leven zou -doorbrengen met het <i>iedereen</i> te vertellen, met het er bij hen in -te <span class="pagenum">[<a id="pb81" href="#pb81" name= -"pb81">81</a>]</span>stampen en te branden, totdat ze hun deel van de -schaamte en afschuw erover zouden voelen, zoo goed als ik. Er is niets -wat ik meer veracht dan de verkeerde conventie, die die dingen -beschermt door ’n vrouw te verbieden om er over te spreken. En -tòch kan ik ’t u niet zeggen. De twee afschuwelijke -woorden, die uitdrukken wàt m’n moeder is, klinken in -m’n ooren en branden me op m’n tong, en ik kàn ze -niet uitspreken: m’n instinct is me te sterk. (<i>Zij begraaft -haar gezicht in haar handen. De twee staren verbaasd, eerst elkaar aan, -dan haar. Zij licht haar hoofd weer op en neemt ’n vel papier en -’n pen</i>). Kijk dan: ik zal ’n prospectus voor u -opstellen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> O, ze is gek. Hoor je -dat, Viv, gek. Kom, kom, niet bij de pakken neerzitten.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Dat zul je zien. (<i>Zij -schrijft</i>). “Gestort kapitaal: niet minder dan 40.000 pond op -naam van Jhr. George Crofts, de voornaamste aandeelhouder. Wat komt er -dan? Ik heb ’t vergeten.—O ja: perceelen in Brussel, -Berlijn, Weenen en Budapesth. De directeur: mevrouw -Warren.”—En laat ik nu vooral haar titel niet -vergeten,—de twee woorden. Daar! (<i>Zij schuift ’t papier -naar hen toe</i>). O, nee, nee, lees ’t niet. (<i>Zij trekt -’t terug en scheurt het in stukjes. Frank, die over haar schouder -heen nauwkeurig heeft gezien wat zij schreef en er met groote oogen -naar gestaard heeft, neemt ’n kaartje uit z’n zak, krabbelt -er ’n paar woorden op en geeft het zwijgend aan <span class= -"corr" id="xd24e4696" title="Bron: Pread">Praed</span>, die ’t -met verbazing leest. Frank buigt zich dan berouwvol over Vivie -heen</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>fluistert teeder</i>). -Beste Viv;—’t is in orde. Ik heb gelezen watje schreef; en -Praeddie ook. We begrijpen het allebei. En we blijven je, met dit al, -èven toegewijd als vroeger. (<i>Vivie licht langzaam haar hoofd -op</i>). <span class="pagenum">[<a id="pb82" href="#pb82" name= -"pb82">82</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4714" -title="Bron: Pread">Praed</span>.</span> Ja, dat doen we zeker, -juffrouw Warren. Ik moet zeggen, u bent de bewonderenswaardigste, -moedigste vrouw, die ik ooit ontmoet heb. (<i>Dit sentimenteele -compliment geeft Vivie kracht. Zij schudt het ongeduldig van zich af, -en dwingt zichzelf om op te staan, hoewel niet zonder eenigen steun van -de tafel</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Beweeg je niet, Viv, als -het je moeilijk valt. Hoû je gemak.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Dankje. Je kunt altijd op -me rekenen met twee dingen: dat ik niet huilen zal en niet flauw -vallen. (<i>Zij gaat een paar stappen naar de deur van de binnenkamer -en houdt stil dicht bij <span class="corr" id="xd24e4731" title= -"Bron: Pread">Praed</span>, om hem te zeggen:</i>) Ik zal meer moed -noodig hebben dan nu, als ik m’n moeder vertel dat onze wegen -zich voortaan zullen scheiden. En nu, als u ’t goed vindt, ga ik -’n oogenblik naar binnen om me wat op te knappen.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4737" -title="Bron: Pread">Praed</span>.</span> Willen wij heengaan?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Nee, ik ben dadelijk -terug. ’n Oogenblik maar. (<i>Zij gaat de andere kamer in, -waarvan <span class="corr" id="xd24e4747" title= -"Bron: Pread">Praed</span> de deur voor haar opent</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4753" -title="Bron: Pread">Praed</span>.</span> Wat een merkwaardige -onthulling! ’t Valt me verbazend van Crofts tegen; dat doet -’t werkelijk.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Mij in ’t minst -niet. Ik heb het gevoel, dat nu eindelijk bij hem de aap uit de mouw is -gekomen. Maar wat ’n tegenvaller voor mij, Praeddie! Ik kan haar -niet trouwen.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4763" -title="Bron: Pread">Praed</span></span> (<i>streng</i>). Frank! -(<i>Beiden zien elkaar aan, Frank bedaard, <span class="corr" id= -"xd24e4771" title="Bron: Pread">Praed</span> diep verontwaardigd</i>). -Ik moet je zeggen, Gardner, dat, als je haar nu laat zitten, je je -allermìnst gedraagt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Goeie, oude Praeddie! -Altijd ridderlijk! Maar je vergist je: ’t is niet de moreele -kwestie van het geval,—’t is de geldkwestie. Ik zou er -<span class="pagenum">[<a id="pb83" href="#pb83" name= -"pb83">83</a>]</span>waarachtig nu niet toe kunnen komen om het geld -van de ouwe vrouw aan te raken.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4783" -title="Bron: Pread">Praed</span>.</span> En zou je daàrop -getrouwd zijn?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Waarop anders? <i>Ik</i> -heb geen geld, noch de minste kans om het te verdienen. Als ik nu met -Vivie trouwde, zou zij me moeten onderhouden, en ik zou haar meer -kosten dan ik waard ben.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4797" -title="Bron: Pread">Praed</span>.</span> Maar me dunkt, dat ’n -knappe, verstandige jongen als jij, toch zeker wel iets met z’n -eigen hersenen kan verdienen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> O jawel,—’n -kleinigheid (<i>hij haalt z’n geld weer te voorschijn</i>). Dat -heb ik gisteren allemaal verdiend,—in anderhalf uur -tijds,—in ’n hoogst speculatieve onderneming. Nee, beste -Praeddie, zelfs wanneer Jessie en Georgine met millionnairs trouwden en -de oude heer stierf na ze met ’n shilling te hebben afgescheept, -dàn nog zou ik maar vier honderd pond ’s jaars -krijgen.—En hij zàl niet sterven, vóor hij de zeven -kruisjes gehaald heeft; daar is ie niet origineel genoeg voor. Ik zal -op zwart zaad zitten voor de eerste twintig jaar.—Geen zwart zaad -voor Viv, als ik ’t kan helpen. Ik trek me met gratie terug en -laat de plaats vrij voor de jeunesse dorée van -Engeland.—Dat is dus afgesproken.—Ik zal er haar niet over -lastig vallen,—ik zal haar alleen een paar regels zenden, nadat -we weg zijn gegaan. Dat zal ze wel begrijpen.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4810" -title="Bron: Pread">Praed</span></span> (<i>z’n hand -grijpend</i>). Je bent ’n beste jongen, Frank; ik vraag je van -harte vergeving. Maar zul je haar nooit weerzien?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Haar nooit weerzien! Wat -weerga, gebruik toch je verstand. Ik zal zoo dikwijls mogelijk bij haar -aankomen en een soort van broer voor haar wezen. Ik begrijp niet die -dwaze gevolgtrekkingen, die jullie romantische lui maken van de meest -gewone <span class="pagenum">[<a id="pb84" href="#pb84" name= -"pb84">84</a>]</span>dingen. (<i>Er wordt geklopt</i>). Wie zou dat -zijn? Zou jij de deur willen opendoen? Als het ’n cliënt is -zal het ’n beteren indruk maken, dan wanneer ik verschijn.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4827" -title="Bron: Pread">Praed</span>.</span> Wel zeker. (<i>Hij gaat naar -de deur en opent die. Frank gaat op Vivie’s stoel zitten om -’n paar regels te krabbelen</i>). M’n beste Kitty, kom -binnen, kom binnen.</p> -<p class="stage">(Mevrouw Warren komt binnen, angstig rondkijkend naar -Vivie. Zij heeft haar best gedaan om er moederlijk en deftig uit te -zien. De opzichtige hoed is vervangen door ’n bescheiden kapotje, -en de bonte blouse is bedekt door ’n kostbare zwart zijden -mantel. Zij is droeviglijk-angstig en weinig op haar -gemak,—blijkbaar hevig ontdaan).</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>tot Frank</i>). -Wat! Jij hier!</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>ronddraaiend op -z’n stoel, zonder op te staan</i>). Ja, en bizonder verheugd om u -te zien. U komt binnen als ’n lentebries.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>tot Frank</i>). -Och, scheì uit met je onzin (<i>zachtjes</i>). Waar is -Vivie?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>wijst nadrukkelijk op -de deur van de binnenkamer, maar zegt niets</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>gaat plotseling -zitten en begint half te schreien</i>). Praeddie, denk je, dat ze mij -niet zal willen zien?</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4878" -title="Bron: Pread">Praed</span>.</span> M’n beste Kitty, maak -jezelf niet van streek. Waarom zou ze dat niet?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Och, jij begrijpt -niet waarom; jij bent te goedig. Mijnheer Frank, heeft ze ù iets -gezegd?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>zijn briefje -dichtvouwend</i>). Zij moèt u zien, als (<i>met groote -nadruk</i>) u wacht tot ze binnenkomt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> -(<i>verschrikt</i>). Waarom zou ik niet wachten? (<i>Frank kijkt haar -op komieke wijze aan; <span class="pagenum">[<a id="pb85" href="#pb85" -name="pb85">85</a>]</span>legt z’n briefje zorgvuldig op den -inktpot, zoodat Vivie het moèt vinden als ze haar pen indoopt; -staat dan op en wijdt z’n attentie geheel aan Mevr. Warren</i>). -M’n beste Mevr. Warren, veronderstel eens, dat u ’n musch -was, zoo’n heel klein, aardig muschje, dat over den weg trippelt, -en u zag in uw richting ’n groote stoompletrol aankomen, zoudt u -er dan op wachten?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Och, zeur niet met -je musschen.—Waarom is ze op die manier van Haslemere -weggeloopen?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Ik ben bang, dat ze het u -vertellen zal, wanneer u wacht tot ze terugkomt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Wil je dan dat ik -heenga?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Nee. Ik <i>verlang</i> -altijd dat u blijft. Maar ik <i>raad</i> u aan om heen te gaan.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Wat! En haar nooit -terugzien?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Juist.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>weer -schreiend</i>). Praeddie,—laat hij toch niet zoo wreed tegen me -zijn! (<i>Zij bedwingt haastig haar tranen en veegt haar oogen af</i>). -Ze zal zoo boos zijn, als ze ziet, dat ik gehuild heb.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>met werkelijk -medelijden in z’n luchtige teederheid</i>). U weet, Mevr. Warren, -dat Praeddie ’n toonbeeld van goedheid is. Praeddie, wat zeg jij: -weggaan of blijven?</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e4958" -title="Bron: Pread">Praed</span></span> (<i>tot Mevr. Warren</i>). Het -zou me werkelijk erg spijten om u onnoodig pijn te moeten -doen;—maar ik geloof tòch misschien, dat u beter zou doen -met niet te wachten. De zaak is.... (<i>Men hoort Vivie aan de -binnendeur</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Sst—te -laat.—Ze komt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Zeg haar niet, dat -ik gehuild heb. (<i>Vivie komt binnen. Zij blijft ernstig staan, als ze -Mevr. Warren ziet, die haar begroet met hysterische <span class= -"pagenum">[<a id="pb86" href="#pb86" name= -"pb86">86</a>]</span>opgewektheid</i>). Wel lieverd, daar ben je dus -eindelijk.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik ben blij, dat u -gekomen bent; ik wou u graag spreken. Je zei, geloof ik, dat je -heenging, hè Frank?</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank.</span> Ja. Gaat u mee, mevrouw -Warren? Wat zegt u van ’n uitstapje naar Richmond en van avond -’n theater? In Richmond bent u veilig; daàr is geen -stoompletrol.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Gekheid, Frank. M’n -moeder blijft hier.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> -(<i>verschrikt</i>). Ik weet niet;—misschien doe ik beter met -heen te gaan. We hinderen je in je werk.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>met kalme -beslistheid</i>). Mijnheer Praed, neemt u Frank, als ’t u blieft, -mee. Ga zitten moeder. (<i>Mevrouw Warren gehoorzaamt -hulpeloos</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e5011" -title="Bron: Pread">Praed</span>.</span> Kom Frank. Adieu, juffrouw -Vivie.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>hem de hand -gevend</i>). Adieu. Plezierige reis.</p> -<p class="par"><span class="sc"><span class="corr" id="xd24e5025" -title="Bron: Pread">Praed</span>.</span> Dank u, dank u,—dat hoop -ik.</p> -<p class="par"><span class="sc">Frank</span> (<i>tot mevrouw -Warren</i>). Adieu. U hadt beter gedaan met m’n raad te volgen. -(<i>Hij geeft haar de hand, dan luchtig tot Vivie</i>). Boujour, -Viv.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Adieu. (<i>Hij gaat -vroolijk heen zonder haar de hand te geven. Praed volgt. Vivie, bedaard -en hoogst ernstig, gaat op Honoria’s stoel zitten en wacht tot -haar moeder begint te spreken. Mevrouw Warren, beangst voor een pauze, -verliest geen tijd voor ze begint</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Wel Vivie, waarom -ben je op die manier van me weggeloopen, zonder ’n woord te -zeggen? Hoe kòn je zoo iets doen? En wat heb je met dien armen -George uitgevoerd? Ik had gewild, dat hij mee was gegaan, maar hij -zocht er zich van af te maken. Ik kon merken, dat hij echt bang was. En -verbeeld je—hij wou niet, dat ìk zou gaan. -(<i>bevend</i>). Alsof ik bang zou zijn van jòu, lieverd. -<span class="pagenum">[<a id="pb87" href="#pb87" name= -"pb87">87</a>]</span>(<i>Vivie wordt nog ernstiger</i>). Maar -natuurlijk zei ik hem, dat alles uitstekend tusschen ons in orde was en -dat we beste maatjes waren (<i>verliest opeens haar -zelfbeheersching</i>). Vivie, wat beteekent dit? (<i>Zij neemt ’n -papier uit ’n enveloppe, gaat naar de tafel en reikt het daarover -heen aan Vivie</i>). Dat kreeg ik van ochtend van de bank.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> ’t Is mijn -maandelijksche toelage. Ze zonden me die gisteren zooals gewoonlijk. Ik -heb ze toen eenvoudig teruggezonden, om in uw credit te laten boeken, -en gevraagd of ze u de quitantie er van wilden sturen. Ik zal in de -toekomst mezelf onderhouden.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>haast niet -durvende begrijpen</i>). Was het niet genoeg? Waarom heb je me dat niet -gezegd? (<i>met ’n sluwen glans in haar oog</i>). Ik zal ’t -verdubbelen; ’t was m’n plan al om dat te doen. Zeg me -alleen maar, hoeveel je noodig hebt.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> U weet heel goed, dat dat -er niets mee te maken heeft. Van nu af aan ga ik m’n eigen weg, -in m’n eigen zaak en met m’n eigen vrienden. En u kunt den -uwen gaan (<i>zij staat op</i>). Adieu.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>ontdaan</i>). -Adieu?!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ja, adieu. Kom, laten we -geen noodelooze scène maken, u begrijpt me volmaakt goed. Jhr. -George Crofts heeft me alles verteld.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>boos</i>). -Zotte, ouwe... (<i>zij slikt ’t woord in, en wordt wit van -schrik, dat zij het bijna heeft uitgesproken</i>). Z’n tong moest -hem afgesneden worden!—Maar ik had je alles toch uitgelegd en je -zei, dat je er niets om gaf.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>vast</i>). Pardon, ik -geef er wèl om. U hebt me uitgelegd hoe de zaak tot stand kwam. -Maar dat verandert er niets aan. (<i>Mevrouw Warren, voor ’n -oogenblik tot zwijgen gebracht, kijkt uit-’t-veld-geslagen -<span class="pagenum">[<a id="pb88" href="#pb88" name= -"pb88">88</a>]</span>naar Vivie, die zit als ’n standbeeld, in -stilte hopend dat de strijd voorbij is. Maar de slimme uitdrukking komt -terug op Mevr. Warren’s gelaat; en zij buigt over de tafel heen, -sluw en dringend, terwijl ze fluistert:</i>)</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Weet je hoe rijk -ik ben, Vivie?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik twijfel er niet aan, -dat u hèèl rijk bent.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Maar je weet niet -wat dat allemaal beteekent; daar ben je te jong voor. ’t -Beteekent: iederen dag ’n nieuwe japon,—’t beteekent, -avond aan avond naar theaters en bals;—’t beteekent dat je -de eerste heeren van heel Europa aan je voeten kunt -hebben,—’t beteekent ’n prachtig huis en ’n -sleep van bedienden; ’t beteekent het fijnste eten en -drinken,—’t beteekent alles wat je maar verlangt, alles wat -je noodig hebt, alles wat je maar bedenken kunt.—En wat ben je -hier?—Een echte sloof, die van vroeg tot laat moet sjouwen en -zwoegen alleen voor d’r kost en d’r twee japonnetjes in -’t jaar. Denk daar is over. (<i>sussend</i>). Ik weet ’t -wel, je bent gechoqueerd. Ik kan d’er best in komen in je -gevoelens,—ze doen je alle eer aan. Maar geloof me, niemand zal -jòu er om hard vallen,—daar geef ik je m’n woord op. -Ik weet wat jonge meisjes zijn; en ik weet dat je er anders over zal -gaan denken, als je nog eens nagedacht heb.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Dus op dèze manier -wordt het gedaan, hê? U moet dit alles al aan heel wat vrouwen -gezegd hebben, moeder, dat ’t u zoo vlot afgaat.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> -(<i>hartstochtelijk</i>). Wat voor kwaad vraag ik je om te doen? -(<i>Vivie wendt zich minachtend af. Mevrouw Warren volgt haar -wanhopig</i>). Vivie, luister naar me, je begrijpt ’t allemaal -niet. Ze hebben je met opzet verkeerd ingelicht; je weet niet wat de -wereld eigenlijk is. <span class="pagenum">[<a id="pb89" href="#pb89" -name="pb89">89</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>staan blijvend</i>). -Met opzet verkeerd ingelicht! Wat bedoelt u?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Ik bedoel, dat je -al je kansen wilt weggooien voor niks. Je gelooft, dat de menschen -zijn, zooals ze zich voordoen,—dat wat ze je op school als goed -en behoorlijk hebben leeren beschouwen, dat ook werkelijk zoo -<i>ìs</i>. Maar dat is zoo nièt;—’t is alleen -maar ’n verzinsel om de laffe, slaafsche gewone soort van -menschen d’r ònder te houden. Moet je daar pas achter -komen, net als andere vrouwen, op je veertigste jaar, als je je eigen -hebt weggegooid, en je kansen verkeken hebt, inplaats dat je het -intijds aanneemt van je eigen moeder, die van je houdt en je zweert dat -het waarheid is. De waarachtige waarheid? (<i>dringend</i>). Vivie, de -groote lui, en de knappe lui, en de lui die zaken doen, ze weten -’t allemaal. Die doen net wat ìk doe, en die denken wat -ìk denk. Ik ken er verscheidene van. Ik ken ze om met ze te -praten, en om ze an je voor te stellen, en om ze met je bevrind te -maken. Ik meen niks kwaads; dat wil je maar niet begrijpen. Je hebt je -hoofd vol met onnoozele ideeën over me. Wat weten de menschen, die -jou onderricht hebben, van ’t leven af en van menschen als ik? -Wanneer hebben ze me ooit ontmoet, of met me gepraat, of van anderen -over me gehoord? de gekken! Zouden ze ooit iets voor je gedaan hebben, -als ìk ze niet betàald had? Heb ik je niet verteld, dat -ik wil, dat je fatsoenlijk zal zijn? Heb ik je niet -gròotgebracht om fatsoenlijk te wezen? En hoe kan je dat blijven -zonder m’n geld en m’n invloed en Lizzie’s vrinden? -Begrijpt je dan niet, dat je je eigen nek breekt en mijn hart er -bij,—als je me de rug toedraait?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Dat is Crofts -levenswijsheid, moeder. Ik heb ’t allemaal van hèm al -gehoord, dien dag bij de Gardner’s. <span class="pagenum">[<a id= -"pb90" href="#pb90" name="pb90">90</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Je denkt, geloof -ik, dat ik je dien verloopen ouden gek wil opdringen. Maar dat wil ik -niet, Vivie, op m’n woord niet.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> ’t Zou niet geven, -of u ’t deed. ’t Zou u toch niet lukken. (<i>Mevr. Warrens -gezicht vertrekt pijnlijk, ze is diep gekwetst door de kennelijke -onverschilligheid tegenover haar goede bedoeling. Vivie, die dit -òf niet begrijpt, òf wie ’t niet schelen kan, gaat -kalm verder</i>). U begrijpt in ’t minst niet, moeder, wat voor -soort van mensch ik ben. Ik heb niets meér tegen Crofts, dan -tegen iederen anderen ordinairen man van zìjn slag. Eerlijk -gezegd bewonder ik hem zelfs wat, omdat hij kracht genoeg heeft om -z’n leven te genieten op z’n eigen manier en flink geld te -verdienen, inplaats van het gewone leventje te leiden van: jagen, -schieten, uit-dineeren-gaan, toilet maken en slenteren, alleen maar -omdat de rest van z’n kliek dat eenmaal doet. En ik ben me -volmaakt bewust, dat wanneer ik in dezelfde omstandigheden was geweest -als m’n tante Lize, ik precies eender als zij gehandeld zou -hebben. Ik geloof niet, dat ik meer bevooroordeeld of bekrompen ben dan -u;—ik geloof, dat ik ’t minder ben. Ik ben zèker -minder sentimenteel. Ik weet heel goed, dat de wereldsche moraliteit -maar ’n voor-de-gek-houderij is, en dat, als ik uw geld aannam en -m’n verdere leven doorbracht met het op rijkelui’s manier -te verteren, ik even nutteloos en slecht zou kunnen zijn, als de zotste -vrouw maar zou kunnen verlangen, zonder ’n woord er over te -hooren. Maar ik <i>wil</i> niet nutteloos wezen. Ik zou geen plezier -hebben, als ik ’t park ronddraafde om reclame te maken voor -m’n naaister en m’n rijtuigfabrikant, of als ik me -verveelde in de opera om ’n hoop diamanten uit te stallen. -<span class="pagenum">[<a id="pb91" href="#pb91" name= -"pb91">91</a>]</span></p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>verbluft</i>). -Maar....</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Wacht even, ik ben nog -niet klaar. Zeg me eens waarom u uw zaak nog voortzet, terwijl u er -toch onafhankelijk door bent? Uw zuster, hebt u me zelf verteld, heeft -met dat alles afgedaan. Waarom doet u dat ook niet?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> O, dat is alles -goed en wel voor Liz; die houdt van fijn gezelschap en ziet er uit als -’n dame. Maar stel je mij voor in ’n vrome stad? M’n -hemel, de kraaien in de boomen zouden me zelfs in de gaten krijgen, -laat staan nog, dat ik de verveling niet zou kunnen verdragen. Nee, -<span class="corr" id="xd24e5202" title= -"Bron: îk">ìk</span> moet werk en opwinding hebben, anders -zou ik gek worden van sikkeneurigheid. En wat moet ik anders uitvoeren? -Het leven bevalt me, ik ben er voor geschikt, en niet voor iets anders. -Als <i>ik</i> ’t niet deed, zou ’n ander het -doen,—dus echt kwaad doe ik er niet mee. En dan brengt ’t -geld in;—en ik hoû er van om geld te verdienen. Nee, dat -geeft allemaal niks;—opgeven kan ik ’t niet;—voor -niemand.—Maar wat hoef jìj er van af te weten? Ik zal er -je nooit iets over zeggen. Ik zal Crofts uit den weg houden. Ik zal je -ook niet dikwijls lastig vallen. Je moet denken, dat ik voortdurend -rondtrek van de eene plaats naar de andere. Als ik dood ga, zul je voor -goed met me afgedaan hebben.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Nee, ik ben m’n -moeders dochter. Ik ben net als u: ik moet werk hebben en meer geld -verdienen, dan ik uitgeef. Maar ùw werk is mìjn werk -niet, en mijn weg niet de uwe. We moeten van elkaar scheiden. Heel veel -verschil zal ’t niet voor ons maken: in plaats dat we elkaar -misschien ’n paar maanden zien in twintig jaar tijds, zien we -elkaar nu heelemaal niet meer, dat is alles.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>met ’n -door tranen verstikte stem</i>). <span class="pagenum">[<a id="pb92" -href="#pb92" name="pb92">92</a>]</span>’t Was m’n bedoeling -geweest om meer met je samen te zijn, Vivie; dat was ’t -waarachtig.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Dat gaat niet, moeder. Ik -laat me niet van m’n stuk brengen terwille van wat goedkoope -tranen en smeekbeden, zoomin als u, daar ben ik zeker van.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>heftig</i>). -Noem je de tranen van een moeder goedkoop?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ze kosten ù niets; -en u vraagt mij om in ruil daarvoor de vrede en de rust van m’n -heele leven te geven? Wat zou m’n gezelschap u waard zijn, als u -’t had? Wat hebben wij twee gemeen, dat één van ons -gelukkig zou maken, wanneer we bij elkaar waren?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>vervalt in haar -dialect</i>). We zijn moeder en dochter. Ik wil me dochter hebbe. Ik -heb recht op je. Wie mot er voor me zorge as ik oud wor’? -’n massa meisjes hebbe zich an me gehecht as dochters en hebbe -gehuild as ze van me af moste. Maar ik heb ze allemaal late gaan, omdat -ik an joù dacht. Ik ben alléen gebleven om jou. Je heb -’t recht niet om me nou de rug toe te draaie en te weigere je -plicht as dochter te doen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>geprikkeld en -vijandig, door de echo van de achterbuurten, die ze in haar moeders -stem hoort</i>). M’n plicht als dochter! Ik dacht wel, dat -’t dààrtoe zou komen! Eens vooral nu, moeder: u -verlangt naar ’n dochter en Frank naar ’n vrouw. Maar ik -bedànk voor ’n moeder en ik bedank voor ’n man. Ik -heb noch hem, noch mezelf gespaard, toen ik hem wegzond. Denkt u nu, -dat ik ù zal sparen?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>hevig</i>). O, -ik weet wat je d’r voor één bent; zonder genade -voor jezelf of voor een ander. Ik weet ’t. M’n ondervinding -heeft me dàt tenminste geleerd: dat ik de vrome, huichelachtige, -harde, zelfzuchtige vrouw kèn als ik d’r tegenkom. -<span class="pagenum">[<a id="pb93" href="#pb93" name= -"pb93">93</a>]</span>Wel, veel plezier met jezelf; ìk heb je -niet noodig. Maar luister hier nou is na: Weet je wat ik met je doen -zou, als je weer ’n kind was, zoo waarachtig als er ’n -hemel boven ons is?</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Me wurgen misschien.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Nee; ik zou je -grootbrengen als ’n èchte dochter van me en niet als wat -je nou ben, met je trots en je vooroordeelen en je fijne opvoeding, die -je van me gestolen heb, ja gestolen, ontken ’t maar als je kan. -Wat was ’t anders dan stelen? Ik zou je groot brengen in -m’n eigen huis, dàt zou ik.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>rustig</i>). In -één van uw eigen huizen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> -(<i>schreeuwend</i>). Hoor d’r ís an! Hoor es hoe ze spuwt -op d’r moeders grijze haren! O, ik hoop, dat je beleven mag, dat -je eigen dochter je zal verscheuren, en vertrappen, zooals je mij -vertrapt hebt! En dat zal je, dat zal je! Geen vrouw had ooit geluk, -die door haar moeder vervloekt werd.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ik wou, dat u niet zoo te -keer ging, moeder. Dat verhardt me alleen maar. Kom, ik vermoed, dat ik -de eenige jonge vrouw ben, die u ooit in uw macht had en waar u goed -voor geweest bent. Bederf ’t nu niet allemaal.</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren.</span> Ja, de hemel -vergeve me, dat is zoo. En jij bent de eenige, die zich van me af heeft -gekeerd. O, de onrechtvaardigheid ervan, de onrechtvaardigheid! Ik heb -altijd ’n goeie vrouw willen zijn. Ik heb het met fatsoenlijk -werk geprobeerd en ik werd zoo afgejakkerd, dat ik de dag vervloekte, -waarop ik van fatsoenlijk werk gehoord had. Ik ben ’n goeie -moeder geweest, en omdat ik van m’n dochter ’n fatsoenlijke -vrouw heb gemaakt, stuurt ze me nou van d’r weg, alsof ik de pest -heb. O! als ik me leven nog maar es kon overleven! Dan zou ik die -leugen-dominé van de Zondagsschool me meening ’ns zeggen! -<span class="pagenum">[<a id="pb94" href="#pb94" name= -"pb94">94</a>]</span>Van nou af an—de hemel mag me bestaan in -m’n laatste uurtje—zal ik alleen maar doen wat slecht is; -dàt zal ik. En daar zal ik bij gedijen.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Ja, ’t is beter, -dat u uw eigen richting kiest en dààr langs verder gaat. -Als ik ù was geweest moeder, zou ik misschien gedaan hebben, wat -ù hebt gedaan, maar ik zou niet het ééne leven -leiden en gelooven in het andere. U bent in uw hàrt ’n -conventioneele vrouw en daarom neem ik nu afscheid van u. Ik heb -gelijk, niet waar?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>van haar stuk -gebracht</i>). Gelijk, dat je al m’n geld weggooit!</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie.</span> Nee, gelijk dat ik van u -af wil. Ik zou dwaas zijn, als ’k niet deed,—is ’t -niet zoo?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>norsch</i>). -Nou ja,—wat dat aangaat, misschien wel. Maar de Heer mag de -wereld bijstaan, als iedereen alleen ging doen wat goed en verstandig -was.—En nou ga ik liever heen, dan dat ik blijf waar ik niet -gewenscht ben (<i>zij wendt zich naar de deur</i>).</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>vriendelijk</i>). Wilt -u me geen hand geven?</p> -<p class="par"><span class="sc">Mevr. Warren</span> (<i>na haar -’n oogenblik fel te hebben aangezien, met ’n heftig -verlangen, om haar ’n slag te geven</i>). Nee, dank je. Goeien -dag.</p> -<p class="par"><span class="sc">Vivie</span> (<i>op gewoon-zakelijken -toon</i>). Goeien dag. (<i>Mevr. Warren gaat heen en slaat de deur -achter zich toe. De spanning op Vivie’s gelaat verslapt; de -ernstige uitdrukking er van gaat over in een van blije tevredenheid; -zij blaast haar adem uit ’n halven snik, halven lach van innige -verluchting. Opgewekt gaat ze naar haar plaats aan de schrijftafel, -schuift de electrische lamp wat op zij, verlegt ’n groote hoop -papier en wil juist haar pen in den inkt doopen, als ze Franks briefje -vindt. Ze opent het onverschillig, en leest het vlug, even lachend -<span class="pagenum">[<a id="pb95" href="#pb95" name= -"pb95">95</a>]</span>om ’n eigenaardige expressie er in</i>). En -adieu Frank. (<i>Zij verscheurt het briefje en gooit de stukjes in de -papiermand, zonder zich te bedenken. Dan plonst ze zich in haar werk en -is gauw geheel verdiept in haar cijfers</i>).</p> -<p class="trailer xd24e5347">EINDE.</p> -<p class="trailer"></p> -<p><span class="pagenum">[<a id="pb96" href="#pb96" name= -"pb96">96</a>]</span></p> -</div> -</div> -</div> -</div> -<div class="back"> -<div class="div1 ads"> -<div class="divBody"> -<p class="par first">In de NED. BIBLIOTHEEK en WERELD-BIBLIOTHEEK zijn -de volgende Tooneelstukken verschenen.</p> -<div class="table"> -<table> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop">W. B. 70.</td> -<td class="cellRight cellTop"><b>ARISTOPHANES, <a class= -"pglink xd24e53" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href= -"https://www.gutenberg.org/ebooks/37828">De Ridders</a>.</b> Metrische -vertaling Dr. <span class="sc">H. C. Muller</span>.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">W. B. 36/37.</td> -<td class="cellRight"><b>BJ. BJÖRNSON, Boven Menschelijke -Kracht.</b> Tooneelspel in twee deelen door <span class="sc">Marg. -Meyboom</span>.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">N. B. XXXV.</td> -<td class="cellRight"><b>INA BOUDIER-BAKKER, ’t Hoogste -Recht.</b> Tooneelspel in 4 bedrijven.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">W. B. 43.</td> -<td class="cellRight"><b>GERHART HAUPTMANN, De Verdronken Klok.</b> -Sprookjes-drama vertaald door Mr. <span class="sc">Isidore -Hen</span>.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">W. B. 19.</td> -<td class="cellRight"><b>FRIEDRICH HEBBEL, Maria Magdalena.</b> -Vertaling van <span class="sc">Louis Landry</span>.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">W. B. 4.</td> -<td class="cellRight"><b>HENRIK IBSEN, Steunpilaren der -Maatschappij.</b> Vertaling <span class="sc">F. Kapteyn</span>.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">W. B. 40.</td> -<td class="cellRight"><b>HENRIK IBSEN, Een Poppenhuis (Nora)</b>. -Tooneelspel in drie bedrijven vert. door <span class="sc">Marg. -Meyboom</span>.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">W. B. 73.</td> -<td class="cellRight"><b>HENRIK IBSEN, Een Vijand van ’t -Volk.</b> Vertaling van <span class="sc">Marg. Meyboom</span>.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">W. B. 16.</td> -<td class="cellRight"><b>MOLIÈRE, De Schelmenstreken van -Scapin.</b> Klucht in drie bedrijven. Vert. <span class="sc">S. J. -Bouberg Wilson</span>.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">W. B. 67.</td> -<td class="cellRight"><b>MOLIÈRE, Geleerde -Dames.</b>—Vertaling van <span class="sc">W. J. -Wendel</span>.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">N. B. XVIII.</td> -<td class="cellRight"><b>MULTATULI’s Vorstenschool.</b> Met een -inleiding van Mevr. <span class="sc">Douwes Dekker-Schepel</span>. 4e -druk.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">W. B. 21.</td> -<td class="cellRight"><b>WILLIAM SHAKESPEARE, Coriolanus.</b> Treurspel -in vijf bedrijven. Vertaling Dr. <span class="sc">Edw. B. -Koster</span>.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">W. B. 77.</td> -<td class="cellRight"><b>WILLIAM SHAKESPEARE, Macbeth.</b> Vertaling -van Dr. <span class="sc">Edw. B. Koster</span>.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">W. B. 90.</td> -<td class="cellRight"><b>WILLIAM SHAKESPEARE, Othello.</b> Vertaling -van Dr. <span class="sc">Edw. B. Koster</span>.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">W. B. 81.</td> -<td class="cellRight"><b>BERNARD SHAW, Je kunt ’t nooit -weten.</b> Komedie in 4 bedrijven. Vertaling van <span class="sc">Ph. -G. Gunning</span>.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">N. B. I.</td> -<td class="cellRight"><b>J. A. SIMONS-MEES, De Veroveraar.</b></td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">N. B. XXIII.</td> -<td class="cellRight"><b>J. A. SIMONS-MEES, Atie’s -Huwelijk.</b></td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">W.B. 44.</td> -<td class="cellRight"><b>SOPHOCLES’ Antigone.</b> Nieuwe -vertaling van Dr. <span class="sc">H. C. Muller</span>.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft cellBottom">N. B. LI.</td> -<td class="cellRight cellBottom"><b>JOOST VAN DE VONDEL, Adam in -Ballingschap.</b> Inleiding en Aanteekeningen van L. S.</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"></p> -<p class="par">Met uitzondering van 36/37, elk stuk <b>20</b> cts. -ingenaaid, <b>30</b> cts. in carton, <b>40</b> cts. in linnen.</p> -<p class="par xd24e117">Mij. van GOEDE en GOEDKOOPE LECTUUR, -AMSTERDAM.</p> -</div> -</div> -<div class="transcribernote"> -<h2 class="main">Colofon</h2> -<h3 class="main">Beschikbaarheid</h3> -<p class="par first">Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen -overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het -kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de -<a class="seclink xd24e53" title="Externe link" href= -"https://www.gutenberg.org/license" rel="license">Project Gutenberg -Licentie</a> bij dit eBoek of on-line op <a class="seclink xd24e53" -title="Externe link" href= -"https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.</p> -<p class="par">Dit eBoek is geproduceerd door het on-line -gedistribueerd correctieteam op <a class="exlink xd24e53" title= -"Externe link" href="http://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>.</p> -<p class="par">Dit boek is een vertaling van <i lang="en"><a class= -"pglink xd24e53" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href= -"https://www.gutenberg.org/ebooks/1097">Mrs Warren’s -Profession</a></i> uit 1893. Dit is een vroeg stuk van de bekende Ierse -toneelschrijver, waarin hij, in eigen woorden, "de aandacht vraagt voor -het feit dat prostitutie wordt veroorzaak, niet door vrouwelijke -verdorvenheid en mannelijke losbandigheid, maar eenvoudig door het -onderbetalen, onderwaarderen, en overwerken van vrouwen op een zo -schandelijke wijze dat de armsten onder hen gedwongen zijn tot -prostitutie om lichaam en ziel bij elkaar te houden." Vanwege het -gevoelige onderwerp kon het stuk pas in 1902 voor het eerst worden -opgevoerd.</p> -<h3 class="main">Metadata</h3> -<table class="colophonMetadata"> -<tr> -<td><b>Titel:</b></td> -<td>Mevr. Warren’s Bedrijf</td> -<td></td> -</tr> -<tr> -<td><b>Auteur:</b></td> -<td>George Bernard Shaw (1856–1950)</td> -<td><a href="https://viaf.org/viaf/89019752/" class= -"seclink">Info</a></td> -</tr> -<tr> -<td><b>Auteur van voorwoord:</b></td> -<td>Leo·Simons (1862–1932)</td> -<td><a href="https://viaf.org/viaf/121572429/" class= -"seclink">Info</a></td> -</tr> -<tr> -<td><b>Vertaler:</b></td> -<td>Josine Adriana Simons-Mees (1863–1948)</td> -<td><a href="https://viaf.org/viaf/80283227/" class= -"seclink">Info</a></td> -</tr> -<tr> -<td><b>Taal:</b></td> -<td>Nederlands (Oude Spelling)</td> -<td></td> -</tr> -<tr> -<td><b>Oorspronkelijke uitgiftedatum:</b></td> -<td>[1908]</td> -<td></td> -</tr> -</table> -<h3>Catalogusvermeldingen</h3> -<table class="catalogEntries"> -<tr> -<td>Gerelateerde WorldCat catalogus pagina:</td> -<td><a href="https://www.worldcat.org/oclc/503990402" class= -"seclink">503990402</a></td> -</tr> -</table> -<h3 class="main">Codering</h3> -<p class="par first">Dit boek is weergegeven in oorspronkelijke -schrijfwijze. Afgebroken woorden aan het einde van de regel zijn -stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel zijn -verbeterd. Deze verbeteringen zijn aangegeven in de colofon aan het -einde van dit boek.</p> -<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3> -<ul> -<li>2017-02-07 Begonnen.</li> -</ul> -<h3 class="main">Externe Referenties</h3> -<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn -dat deze links voor u niet werken.</p> -<h3 class="main">Verbeteringen</h3> -<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> -<table class="correctiontable" summary= -"Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst."> -<tr> -<th>Bladzijde</th> -<th>Bron</th> -<th>Verbetering</th> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e204">IX</a></td> -<td class="width40 bottom">raakt</td> -<td class="width40 bottom">raak</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e368">3</a>, -<a class="pageref" href="#xd24e390">3</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e403">3</a>, <a class="pageref" href="#xd24e408">3</a>, <a class= -"pageref" href="#xd24e420">3</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e433">3</a>, <a class="pageref" href="#xd24e455">4</a>, <a class= -"pageref" href="#xd24e468">4</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e476">4</a>, <a class="pageref" href="#xd24e488">4</a>, <a class= -"pageref" href="#xd24e494">4</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e506">4</a>, <a class="pageref" href="#xd24e516">4</a>, <a class= -"pageref" href="#xd24e537">5</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e548">5</a>, <a class="pageref" href="#xd24e558">5</a>, <a class= -"pageref" href="#xd24e586">6</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e594">6</a>, <a class="pageref" href="#xd24e632">7</a>, <a class= -"pageref" href="#xd24e642">7</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e848">12</a>, <a class="pageref" href="#xd24e853">12</a>, -<a class="pageref" href="#xd24e1193">17</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e1199">17</a>, <a class="pageref" href="#xd24e1257">18</a>, -<a class="pageref" href="#xd24e1341">19</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e4431">77</a>, <a class="pageref" href="#xd24e4450">77</a>, -<a class="pageref" href="#xd24e4458">78</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e4473">78</a>, <a class="pageref" href="#xd24e4501">78</a>, -<a class="pageref" href="#xd24e4507">78</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e4525">78</a>, <a class="pageref" href="#xd24e4536">78</a>, -<a class="pageref" href="#xd24e4547">79</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e4564">79</a>, <a class="pageref" href="#xd24e4576">79</a>, -<a class="pageref" href="#xd24e4619">80</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e4656">80</a>, <a class="pageref" href="#xd24e4696">81</a>, -<a class="pageref" href="#xd24e4714">82</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e4731">82</a>, <a class="pageref" href="#xd24e4737">82</a>, -<a class="pageref" href="#xd24e4747">82</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e4753">82</a>, <a class="pageref" href="#xd24e4763">82</a>, -<a class="pageref" href="#xd24e4771">82</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e4783">83</a>, <a class="pageref" href="#xd24e4797">83</a>, -<a class="pageref" href="#xd24e4810">83</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e4827">84</a>, <a class="pageref" href="#xd24e4878">84</a>, -<a class="pageref" href="#xd24e4958">85</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e5011">86</a>, <a class="pageref" href="#xd24e5025">86</a></td> -<td class="width40 bottom">Pread</td> -<td class="width40 bottom">Praed</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e665">8</a></td> -<td class="width40 bottom">Newham</td> -<td class="width40 bottom">Newnham</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e1158">17</a></td> -<td class="width40 bottom">!</td> -<td class="width40 bottom">?</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e1374">19</a></td> -<td class="width40 bottom">sints</td> -<td class="width40 bottom">sinds</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e1391">19</a></td> -<td class="width40 bottom">ongeneerde</td> -<td class="width40 bottom">ongegeneerde</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e2211">32</a>, -<a class="pageref" href="#xd24e2568">38</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e4441">77</a></td> -<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> -<td class="width40 bottom">.</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e2838">46</a></td> -<td class="width40 bottom">wìj</td> -<td class="width40 bottom">Wìj</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e2903">49</a></td> -<td class="width40 bottom">-</td> -<td class="width40 bottom"></td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e3044">52</a></td> -<td class="width40 bottom">whiskey</td> -<td class="width40 bottom">whisky</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e3250">56</a></td> -<td class="width40 bottom">kippevel</td> -<td class="width40 bottom">kippenvel</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e3259">56</a>, -<a class="pageref" href="#xd24e3789">65</a>, <a class="pageref" href= -"#xd24e4123">72</a></td> -<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> -<td class="width40 bottom">)</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e3634">62</a></td> -<td class="width40 bottom">welmeenen</td> -<td class="width40 bottom">welnemen</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e4004">70</a></td> -<td class="width40 bottom">.</td> -<td class="width40 bottom">[<i>Verwijderd</i>]</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e4475">78</a></td> -<td class="width40 bottom">,</td> -<td class="width40 bottom">[<i>Verwijderd</i>]</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e5202">91</a></td> -<td class="width40 bottom">îk</td> -<td class="width40 bottom">ìk</td> -</tr> -</table> -</div> -</div> - - - - - - - -<pre> - - - - - -End of Project Gutenberg's Mevr. Warren's Bedrijf, by George Bernard Shaw - -*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MEVR. WARREN'S BEDRIJF *** - -***** This file should be named 54175-h.htm or 54175-h.zip ***** -This and all associated files of various formats will be found in: - http://www.gutenberg.org/5/4/1/7/54175/ - -Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed -Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ for Project -Gutenberg. - - -Updated editions will replace the previous one--the old editions -will be renamed. - -Creating the works from public domain print editions means that no -one owns a United States copyright in these works, so the Foundation -(and you!) can copy and distribute it in the United States without -permission and without paying copyright royalties. Special rules, -set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to -copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to -protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project -Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you -charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you -do not charge anything for copies of this eBook, complying with the -rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose -such as creation of derivative works, reports, performances and -research. They may be modified and printed and given away--you may do -practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is -subject to the trademark license, especially commercial -redistribution. - - - -*** START: FULL LICENSE *** - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project -Gutenberg-tm License (available with this file or online at -http://gutenberg.org/license). - - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm -electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy -all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. -If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project -Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the -terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or -entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement -and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic -works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" -or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project -Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the -collection are in the public domain in the United States. If an -individual work is in the public domain in the United States and you are -located in the United States, we do not claim a right to prevent you from -copying, distributing, performing, displaying or creating derivative -works based on the work as long as all references to Project Gutenberg -are removed. Of course, we hope that you will support the Project -Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by -freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of -this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with -the work. You can easily comply with the terms of this agreement by -keeping this work in the same format with its attached full Project -Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in -a constant state of change. If you are outside the United States, check -the laws of your country in addition to the terms of this agreement -before downloading, copying, displaying, performing, distributing or -creating derivative works based on this work or any other Project -Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning -the copyright status of any work in any country outside the United -States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate -access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently -whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the -phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project -Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, -copied or distributed: - -This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with -almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or -re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included -with this eBook or online at www.gutenberg.org/license - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived -from the public domain (does not contain a notice indicating that it is -posted with permission of the copyright holder), the work can be copied -and distributed to anyone in the United States without paying any fees -or charges. If you are redistributing or providing access to a work -with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the -work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 -through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the -Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or -1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional -terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked -to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the -permission of the copyright holder found at the beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any -word processing or hypertext form. However, if you provide access to or -distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than -"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version -posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), -you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a -copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon -request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other -form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm -License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided -that - -- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is - owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he - has agreed to donate royalties under this paragraph to the - Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments - must be paid within 60 days following each date on which you - prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax - returns. Royalty payments should be clearly marked as such and - sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the - address specified in Section 4, "Information about donations to - the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." - -- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or - destroy all copies of the works possessed in a physical medium - and discontinue all use of and all access to other copies of - Project Gutenberg-tm works. - -- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any - money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days - of receipt of the work. - -- You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm -electronic work or group of works on different terms than are set -forth in this agreement, you must obtain permission in writing from -both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael -Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the -Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -public domain works in creating the Project Gutenberg-tm -collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic -works, and the medium on which they may be stored, may contain -"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or -corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual -property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a -computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by -your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium with -your written explanation. The person or entity that provided you with -the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a -refund. If you received the work electronically, the person or entity -providing it to you may choose to give you a second opportunity to -receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy -is also defective, you may demand a refund in writing without further -opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER -WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO -WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. -If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the -law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be -interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by -the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any -provision of this agreement shall not void the remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance -with this agreement, and any volunteers associated with the production, -promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, -harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, -that arise directly or indirectly from any of the following which you do -or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm -work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any -Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. - - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of computers -including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists -because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from -people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. -To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation -and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 -and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. - - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive -Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at -http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent -permitted by U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. -Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered -throughout numerous locations. Its business office is located at -809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email -business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact -information can be found at the Foundation's web site and official -page at http://pglaf.org - -For additional contact information: - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To -SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any -particular state visit http://pglaf.org - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. -To donate, please visit: http://pglaf.org/donate - - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic -works. - -Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm -concept of a library of electronic works that could be freely shared -with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project -Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. - - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. -unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily -keep eBooks in compliance with any particular paper edition. - - -Most people start at our Web site which has the main PG search facility: - - http://www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. - - -</pre> - -</body> -</html> diff --git a/old/54175-h/images/book.png b/old/54175-h/images/book.png Binary files differdeleted file mode 100644 index 963d165..0000000 --- a/old/54175-h/images/book.png +++ /dev/null diff --git a/old/54175-h/images/card.png b/old/54175-h/images/card.png Binary files differdeleted file mode 100644 index 1ffbe1a..0000000 --- a/old/54175-h/images/card.png +++ /dev/null diff --git a/old/54175-h/images/cover.jpg b/old/54175-h/images/cover.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 44adf50..0000000 --- a/old/54175-h/images/cover.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/54175-h/images/external.png b/old/54175-h/images/external.png Binary files differdeleted file mode 100644 index ba4f205..0000000 --- a/old/54175-h/images/external.png +++ /dev/null diff --git a/old/54175-h/images/titlepage.jpg b/old/54175-h/images/titlepage.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 84e2620..0000000 --- a/old/54175-h/images/titlepage.jpg +++ /dev/null |
