diff options
Diffstat (limited to 'old/52876-0.txt')
| -rw-r--r-- | old/52876-0.txt | 2217 |
1 files changed, 0 insertions, 2217 deletions
diff --git a/old/52876-0.txt b/old/52876-0.txt deleted file mode 100644 index a5b7c89..0000000 --- a/old/52876-0.txt +++ /dev/null @@ -1,2217 +0,0 @@ -The Project Gutenberg EBook of Advokato Patelin, by -David Augustin de Brueys and Jean Palaprat - -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most -other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of -the Project Gutenberg License included with this eBook or online at -www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you'll have -to check the laws of the country where you are located before using this ebook. - - - -Title: Advokato Patelin - Triakta proza komedio - -Author: David Augustin de Brueys - Jean Palaprat - -Translator: M.-J. Evrot - -Release Date: August 22, 2016 [EBook #52876] - -Language: Esperanto - -Character set encoding: UTF-8 - -*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ADVOKATO PATELIN *** - - - - -Produced by Andrew Sly, Marc Vanden Bempt and the Online -Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net - - - - - - -BRUEYS kaj PALAPRAT - -Advokato Patelin - -TRIAKTA PROZA KOMEDIO - -(1706) - - ESPERANTIGITA DE - M.-J. EVROT - Subdirektoro de la Liceo en Grenoble. - - PARIS - LIBRAIRIE HACHETTE ET Cie - 79, BOULEVARD SAINT-GERMAIN, 79 - -1904 - -Tous droits réservés. - - - - -PERSONARO - - Patelin, advokato. - Sinjorino Patelin, edzino de l' advokato. - Henriette, ilia filino. - Guillaume, drapisto. - Valère, filo de Guillaume, amanto de Henriette. - Colette, servistino de Patelin, kaj fianĉino de Agnelet. - Agnelet, paŝtisto de Guillaume, amanto de Colette. - Bartolin, juĝisto de l' urbeto. - Kamparano. - Du policanoj. - -La agado havas lokon en urbeto apud Parizo. - -Esperantigitaj nomoj de la personaĵoj. - -Patelin, _Patelino_.--Henriette, _Henrinjo_.--Guillaume, -_Vilhelmo_.--Valère, _Valero_.--Colette, _Kolnjo_.--Agnelet - _Ŝafideto_.--Bartolin, _Bartolino_. - - - - -ADVOKATO PATELIN - -TRIAKTA PROZA KOMEDIO - -(1706) - - - - -AKTO UNUA - - -SCENO UNUA - -PATELIN, sola. - -Tion mi decidis; hodiaŭ, kvankam tute sen mono, mi volas akiri -novan veston. Ha! pravega estas la proverbo: avareco egalvaloras -malriĉecon. Kiu do, vidante min tiel malbone vestitan, povus -pensi, ke mi estas advokato? Ĉu ne ŝajnas kvazaŭ mi estus malriĉa -instruisto en tiu ĉi urbeto? Antaŭ dek kvin tagoj foririnte de -l' vilaĝo, kie mi loĝis, kaj ekloĝinte tie ĉi, mi esperis, ke -ĉi tie mi faros pli bonajn aferojn; sed ili estas pli kaj pli -malprofitaj. Mia dekstra najbaro, mia baptano, estas la ĉi-tiea -juĝisto; tamen neniu komisias al mi eĉ plej malgrandan proceson! -Maldekstre loĝas riĉa drapisto, kaj mi ne havas monon por aĉeti -malbelan veston! Ha! malfeliĉa, malfeliĉa Patelin! kiamaniere -vi kontentigos vian edzinon, kiu postulegas, ke vi edzinigu vian -filinon? ho ve! kiu volos edziĝi je ŝi, vidante tian ĉifonulon, -kia vi estas? Devigate vi uzos artifikaĵon..... Jes, mi penu -lerte por akiri senpage bonan drapan veston en la butiko de -sinjoro Guillaume, nia najbaro. Se nur mi povus preni sur min la -ŝajnon de riĉulo, anstataŭ malakcepti mian filinon, oni..... -(ekvidas sian edzinon) Jen estas mia edzino kun sia servistino; ili -interbabilas pri mia ĉifonvesteco; mi aŭskultu nevidate (sin -kaŝas). - - -SCENO II - -PATELIN, SINJORINO PATELIN, COLETTE. - -SINJORINO PATELIN. Nu, Colette, mi ne volis paroli kun vi hejme, -timante ke mia sentaŭgulo edzo subaŭskultos nin. - -PATELIN (al si). Jen pri mi! - -SINJORINO PATELIN. Sciigu al mi, de kie mia filino ricevas monon -por sin vesti tiel orname. - -COLETTE. Kredeble via edzo donas al ŝi..... - -SINJORINO PATELIN (interrompas). Mia edzo! li ne havas eĉ monon -por vesti sin mem! - -PATELIN (al si). Estas vere! - -SINJORINO PATELIN. Mi fordankos vin, kaj vi ne edziniĝos je -Agnelet, via fianĉo, se vi ne tuj konfesos al mi la plenan veron. - -COLETTE. Nu, Sinjorino, devigate mi ĉion eldiros. Valère, la sola -filo de Sinjor' Guillaume, la riĉa drapisto, kiu loĝas tie -proksime, amindumas fraŭlinon Henriette, kaj de tempo al tempo faras -donacojn al ŝi. - -PATELIN (al si). Mia filino ĉerpas el la butiko, kien mi mem -intencas iri. - -SINJORINO PATELIN. De kie Valero ricevas monon por tiel donaci? -Lia patro estas riĉa malspritulo, kiu ne donas monon al li. - -COLETTE. Ha! Sinjorino, kiam la patroj nenion donas al siaj filoj, -la filoj ŝtelas ilin! tiel estas ordinare; Valère faras same kiel -la aliaj: estas regule. - -SINJORINO PATELIN. Kial do li ne sciigas al ni, ke li volas edziĝi -je mia filino? - -COLETTE. Li farus tion; sed li timas, ke lia patro ne konsentos je -tio, ĉar (pardonu al mi) nia dommastro estas ĉiam malbonege -vestita; tial oni juĝas malfavore pri liaj aferoj. - -PATELIN (al si). Tion mi plej baldaŭ korektos. - -SINJORINO PATELIN. Mi aŭdas iun; deiru. (Colette eniras domen.) - - -SCENO III - -PATELIN, SINJORINO PATELIN. - -(Patelin eliras el sia kaŝejo). - -SINJORINO PATELIN. Ha! jen estas vi? - -PATELIN. Jes. - -SINJORINO PATELIN. Kiel ĉifonvestita! - -PATELIN. Ĉar..... mi..... ne estas fiera. - -SINJORINO PATELIN. Ĉar vi estas ĉifonulo! Ĵus mi eksciis, ke via -ĉifonuleco naŭzas ĉiujn aspirantojn, kiuj sin prezentas por nia -filino. - -PATELIN. Vi estas prava; la mondo ŝatas la homojn laŭ la vestoj. -Mi konfesas, ke la miaj malutilas al Henriette, kaj mi intencas tuj -hodiaŭ vesti min iom pli dece. - -SINJORINO PATELIN. Iom pli dece? Per kia mono? - -PATELIN (volas foriri). Ne maltrankviliĝu! Adiaŭ! - -SINJORINO PATELIN. Kien vi iras, mi petas? - -PATELIN. Aĉeti drapan veston. - -SINJORINO PATELIN. Sen monero aĉeti veston? - -PATELIN. Jes. Kian koloron mi devas elekti? Konsilu al mi: -fergrizan aŭ duonnigran? - -SINJORINO PATELIN. Ha! vi elektos kiel vi povos, se vi trovos iun -tiel malsaĝan por doni ĝin al vi. Mi iras paroli kun Henriette; -ĵus mi eksciis iajn aferojn, kiuj malmulte plaĉas al mi. - -PATELIN. Se oni serĉos min, mi estos apude, en la butiko de nia -najbaro. - -(Sinjorino Patelin eniras domen.) - - -SCENO IV - -PATELIN, sola. - -La butiko ne estas ankoraŭ fermita..... Mi pensas, ke mi faros bone -surmetante mian advokatan robon. La robo kovros miajn ĉifonaĵojn, -kaj ankaŭ pligravigos miajn vortojn kun Guillaume, por ke mi plenumu -mian artifikon..... Jen estas li kaj lia filo; mi iru vestiĝi -_in habitu_, kaj mi revenu rapide. - - -SCENO V - -GUILLAUME, portas pecon da drapo el la butiko; VALÈRE. - -GUILLAUME, al si (li elmetas la pecon da drapo eksteren de sia -butiko). Iom mallumiĝas en la butiko: mi elmetu tion ĉi al la vido -de l' pasantoj..... Nu! Valère, mi komisiis al vi, ke vi dungu -paŝtiston por gardi la brutaron, el kies lano oni fabrikas miajn -drapojn. - -VALÈRE. Ĉu, mia patro, vi ne estas kontenta je Agnelet? - -GUILLAUME. Ne, ĉar li ŝtelas min; kaj mi suspektas, ke vi -partoprenas en la ŝtelado. - -VALÈRE. Mi? - -GUILLAUME. Jes, vi! Mi aŭdis, ke vi amindumas ian najbaran -fraŭlinon, kaj ke vi faras donacojn al ŝi. Mi scias ankaŭ, ke tiu -Agnelet fianĉiĝis je ia Colette, ŝia servantino. Tial mi suspektas -vin. - -VALÈRE, al si. Diablo! kiu do denuncis nin? (Laŭte) Mi -certigas, mia patro, ke Agnelet estas por ni tre fidela servisto. - -GUILLAUME. Jes, por vi, ne por mi. Antaŭ unu monato, foririnte de -l' farmomastro, ĉe kiu li loĝadis, li venis en mian servon, kaj en -la daŭro de tiu tempo mankas de mia brutaro cent dudek ŝafoj. Ne -estas eble, ke, en tiel mallonga tempo, tiom multe da ili mortis de -malsano, kiel li certigas. - -VALÈRE. La malsanoj kelkfoje kaŭzas multe da pereo! - -GUILLAUME. Jes, per la kuracistoj; sed kuracistojn ne havas la -ŝafoj. Cetere, tiu Agnelet ŝajnigas sin naivegulo: sed li estas la -plej ruza fripono..... Unuvorte, mi surprizis lin nokte, ĝuste ĉe -buĉado de ŝafo. Mi batis lin kaj enportis plendon al la juĝisto: -tamen, antaŭ ol daŭrigi la aferon, mi volas ekscii, ĉu vi ne -partoprenis en la ŝtelado, kiun li faris al mi. - -VALÈRE. Ha! mia patro, mi tro respektas viajn ŝafojn! - -GUILLAUME. Mi do persekutos lin antaŭ la juĝisto; sed mi volas -pli atente esplori l' aferon. Alportu mian spezlibron; alŝovu tiun -seĝon (Valère alportas libron kaj seĝon.) Sufiĉas, foriru. Se -juĝa persekutisto, kiun mi venigis, sin prezentos, alvokigu min. Mi -restos iom dome, eble okaze ia aĉetanto venos. - -VALÈRE, al si. Mi tuj diros al Agnelet, ke li venu al mia patro -por konsentiĝi kun li. - - -SCENO VI - -PATELIN, GUILLAUME. - -PATELIN (al si). Bone! li estas sola, mi alproksimiĝu. - -GUILLAUME, al si, tralegante sian libron. Kalkulo de l' ŝafoj. -k.t.p.; sescent brutoj, k.t.p..... - -PATELIN, al si (palpebrumas al la drapo). Jen peco da drapo, kiu -tre taŭgus por mi. (Laŭte.) Sinjoro, mi estas via servanto. - -GUILLAUME (ne rigardas). Ĉu estas la persekutisto, kiun mi -venigis? Li atendu. - -PATELIN. Ne, sinjoro; mi estas..... - -GUILLAUME (ekrigardas). Robon! Ĉu juĝoficisto? (Laŭte.) Via -servanto! - -PATELIN. Ne, sinjoro; mi havas la honoron esti advokato. - -GUILLAUME. Advokaton mi ne bezonas. Mi vin salutas. - -PATELIN. Mian nomon, sinjoro, vi konas eble: advokato Patelin. - -GUILLAUME. Mi tute ne konas vin, sinjoro. - -PATELIN, al si. Mi devas konatiĝi. (Laŭte.) Mi eltrovis, -sinjoro, en la spezlibroj de mia mortinta patro, ŝuldon ne pagitan, -kaj mi..... - -GUILLAUME. Tiaj aferoj ne koncernas min; mi ŝuldas nenion. - -PATELIN. Tute kontraŭe, sinjoro. Mia mortinta patro ŝuldis al la -via tricent skudojn[1]; kaj, estante honora homo, mi venas por pagi -al vi..... - -GUILLAUME. Pagi al mi? Atendu, sinjoro, mi petas; mi ekrememoras -vian nomon. Jes, mi de longe konas vian familion. Vi loĝis en la -proksima vilaĝo: ni kune interrilatis iam. Senkulpigu min, mi estas -via tre humila kaj obeema servanto. (Prezentas al li sian seĝon.) -Sidiĝu, mi petas; sidiĝu ĉi tien. - -PATELIN. Sinjoro!.... - -GUILLAUME. Sinjoro!.... - -PATELIN (sidiĝas). Se ĉiuj miaj ŝuldantoj pagus siajn ŝuldojn -tiel akurate kiel mi, mi estus multe pli riĉa ol mi estas; sed mi ne -scias konservadi la monon de aliaj. - -GUILLAUME. Tamen tion multe da homoj nun faras volonte. - -PATELIN. Mi opinias, ke la ĉefa indo de honesta viro estas elpagi -siajn ŝuldojn, kaj mi venas demandi, en kia momento vi povos plej -oportune ricevi viajn tricent skudojn. - -GUILLAUME. Tuj! - -PATELIN. Mi havas hejme vian monon tute pretan kaj elkalkulitan; -sed mi devas doni tempon al vi, por ke la notario skribu kvitancon. -Tiuj necesaĵoj devenas de heredo, kiu koncernas mian filinon, kaj -pri tio mi devos redakti kalkulan raporton. - -GUILLAUME. Estas juste. Nu!... morgaŭ matene, je la kvina. - -PATELIN. Je la kvina, ĝi estu! Eble mi venis maloportune, sinjoro -Guillaume? Mi timas ĝeni vin. - -GUILLAUME. Neniel! Ho ve! mi havas tro da libera tempo; mi vendas -neniom! - -PATELIN. Tamen vi sola vendas pli multe ol ĉiuj ĉi-tieaj -vendistoj. - -GUILLAUME. Ĉar multe mi penadas! - -PATELIN. Vi estas, je l' honoro, la plej lerta homo el la tuta -lando..... (Rigardas la drapon) Jen beleta drapo! - -GUILLAUME. Belega! - -PATELIN. Vi komercadas tiel inteligente!..... - -GUILLAUME. Ho! sinjoro..... - -PATELIN. Tiel lertege!..... - -GUILLAUME. Ho! ho! sinjoro..... - -PATELIN. Per manieroj tiel noblaj kaj senartifikaj, kiuj altiras al -vi ĉiujn korojn. - -GUILLAUME. Ho! neniel, sinjoro. - -PATELIN. Je Dio! la koloro de tiu ĉi drapo ĉarmas la okulojn! - -GUILLAUME. Estas vere!... Ĝi estas kaŝtankolora. - -PATELIN. Kaŝtankolora! Kiel bele! Mi vetas, sinjor' Guillaume, ke -vi elpensis mem tian koloron! - -GUILLAUME. Jes, jes, kune kun mia kolorigisto. - -PATELIN. Mi ĉiam diris: enestas pli da sprito en via kapo sole, ol -en ĉiuj cerboj de l' urbeto. - -GUILLAUME. Ha! ha! ha! - -PATELIN (palpas la drapon). Tiu ĉi lano ŝajnas el bona -fabrikado. - -GUILLAUME. Pura lano el Anglujo! - -PATELIN. Mi pensis tiel; pri Anglujo..., mi pensas, sinjoro, ke iam -ni estis kunlernantoj. - -GUILLAUME. Ĉe sinjoro Nikodemo? - -PATELIN. Ĝuste! Vi estis tiel bela kiel Amoro! - -GUILLAUME. Mia patrino kutimis tion diri. - -PATELIN. Kaj vi ellernis ĉion, kion oni volis ke vi lernu. - -GUILLAUME. Estante dekokjara, mi sciis legi kaj skribi. - -PATELIN. Domaĝe vi ne dediĉis vin al grandaj aferoj! Mi certigas, -sinjoro, ke vi estus bona regnestro! - -GUILLAUME. Kial ne? - -PATELIN. Aŭskultu; mi ĝuste ekdeziris drapon de tiu sama koloro. -Mi memoras, ke mia edzino volas, ke mi farigu al mi veston; mi -pensas, ke, morgaŭ matene, je la kvina, alportante viajn tricent -skudojn, mi prenos eble iom da tiu ĉi drapo. - -GUILLAUME. Mi ĝin konservos por vi. - -PATELIN (al si). Konservi? ne profite por mi! (Laŭte.) -Aĉetonte renton, mi rezervis hodiaŭ matene mil ducent frankojn, -kiujn mi ne volis tuŝi; sed mi pensas, sinjoro, ke vi partoprenos en -ili. - -GUILLAUME. Kial vi ne aĉetus renton? Vi havus tamen pecon da mia -drapo. - -PATELIN. Sendube; sed mi malamas aĉeti kredite. Kiel mi ĝojas, -vidante vin tiel freŝa kaj gajema! Kiel sanema kaj longaviva mieno! - -GUILLAUME. Jes, mi fartas bone. - -PATELIN. Kiom da tiu ĉi drapo vi kredas, ke mi bezonos? -Tiamaniere, kun la tricent skudoj mi alportos ankaŭ monon por pagi -la drapon. - -GUILLAUME. Vi bezonos..... Vi volas kredeble la plenan veston? - -PATELIN. Jes, plenegan! jakon, pantaloneton, veŝton, kun subaĵo -el tiu sama ŝtofo; ĉion longegan kaj larĝegan. - -GUILLAUME. Vi bezonos..... jes..... ses ulnojn..... Ĉu vi volas, -ke mi detranĉu ilin, atendante? - -PATELIN. Atendante?... Ne, sinjoro, ne;.... kun la mono sur mia -mano, se vi permesos;... kun la mono sur mia mano, tia estas mia -maniero pagi. - -GUILLAUME. Tre bona maniero..... (Al si mem.) Jen homo akuratega! - -PATELIN.--Ĉu vi memoras, sinjor' Guillaume, tagon kiam ni kune -vespermanĝis en la restoracio «Ŝildo de Francujo»? - -GUILLAUME. En la festotago de l' urbeto? - -PATELIN. Ĝuste; ni diskutadis ĉe la postmanĝo pri la tiamaj -aferoj: kiajn belaĵojn vi paroladis! - -GUILLAUME. Ĉu vi memoras ilin? - -PATELIN. Ĉu mi memoras! Vi tiam profetis ĉion, kion poste ni -legis ĉe Nostradamus. - -GUILLAUME. Mi antaŭvidas la estontaĵojn de longe. - -PATELIN. Po kiom, sinjor' Guillaume, vi vendos al mi ĉiun ulnon da -tiu ĉi drapo? - -GUILLAUME (rigardas la markon). Mi vidu...... alia pagus po ses -skudoj; sed al vi..... mi ĝin donos po kvin. - -PATELIN (mallaŭte). Kia hebreo! (laŭte) Moderega prezo! -Sesoble kvin faros ĝuste..... - -GUILLAUME. Tridek skudojn. - -PATELIN. Jes, tridek; ĝusta estas la kalkulo..... Per Dio! por ke -ni rekonatiĝu kune, necese estas, ke ni kunmanĝu, morgaŭ tagmeze, -anseron, kiun procesanto donacis al mi. - -GUILLAUME. Anseron! treege mi amas anserviandon! - -PATELIN. Des pli bone! Donu la manon! Morgaŭ do ni tagmanĝos -kune. Anserojn mia edzino kuiras mirige. Vorton de honoro, mi -deziregas, ke ŝi vidu sur mia korpo veston el tiu ĉi drapo! Ĉu vi -pensas, ke, eklaborante de morgaŭ matene, oni povos fini la veston -antaŭ la tagmanĝo? - -GUILLAUME. Se vi ne donos sufiĉe da tempo al la tajloro, li ĝin -fuŝos. - -PATELIN. Estus domaĝe! - -GUILLAUME. Faru pli bone: vi diras, ke via mono estas tute preta? - -PATELIN. Sen mono preta mi ne ekvolus aĉeti. - -GUILLAUME. Mi tuj portigos la drapon en vian domon per servisto. Mi -memoras, ke la ĝusta mezuraĵo estas tie jam detranĉita. - -PATELIN. Des pli bone! (Prenas la drapon.) - -GUILLAUME. Atendu! Antaŭe mi devas mezuri dum via ĉeesto. - -PATELIN. Kial? ĉu mi ne tute konfidas al vi? - -GUILLAUME. Lasu, lasu; mi tuj sendos ĝin, kaj ree vi sendos al mi -la.... - -PATELIN. Ree? tute ne! ne malhelpu viajn servistojn; nur du paŝoj -estas hejmen.... Kiel vi diris, la tajloro havos pli da tempo por -labori. - -GUILLAUME. Permesu, ke vin akompanu servisto, kiu reportos al mi la -monon. - -PATELIN. Neniel! Mi ne estas fiera; vesperiĝas, kaj sub mia robo -la drapo elŝajnos sako da procesoj. - -GUILLAUME. Tamen, sinjoro, mi volas kunsendi serviston, -kiu.... - -PATELIN. Ho! mi malamegas ceremoniojn! Je la kvina -horo batanta la tricent skudojn, kaj la anseron sur la -tablo. Nu! malfruiĝas; adiaŭ, mia kara najbaro; via servanto -mi estas,... via servanto! - -GUILLAUME. Via servanto, sinjoro, via servanto. - -(Patelin eniras hejmen.) - - -PIEDNOTO: - -[1] Itale: scudo; france: écu; valoris ĉirkaŭ tri frankojn. - - -SCENO VII - -GUILLAUME, sola. - -He! li foriras, kun mia drapo; sed baldaŭ estos la kvina de l' -mateno. Morgaŭ mi devas tagmanĝi ĉe li, li pagos al mi, jes, li -al mi pagos.... Certe, jen la advokato plej honesta kaj konscienca, -kiun mi vidis iam; mi bedaŭretas, ke mi vendis al li tiun drapon -iom tro kare, ĉar li volas elpagi tricent skudojn, kiujn mi ne -esperis: mi tute ne scias, el kie devenas tiu ŝuldo.... sed bone -estas.... Ho! noktiĝas; nenion plue mi enspezos hodiaŭ. (Al -servisto.) Enfermu zorge ĉiujn komercaĵojn.... Sed jen estas -Agnelet, tiu fripono, kiu ŝtelis miajn ŝafojn. - - -SCENO VIII - -GUILLAUME, AGNELET. - -GUILLAUME. Ha! rabisto! kion utilas, ke mi enspezas multe en la -butiko? tiu krimulo forprenas la tutan profiton! - -AGNELET. Bonan vesperon, sinjoro, kaj bonan nokton! - -GUILLAUME. Vi kuraĝas ankoraŭ aperi antaŭ mi? - -AGNELET. Permesu, bona mastro, ke mi diru, ke ia sinjoro prezentis -al mi skribaĵon, en kiu oni parolas nur pri ŝafoj, juĝoj kaj vokoj -al juĝejo. - -GUILLAUME. Vi ŝajnigas vin naivegulo! sed mi certigas, ke neniam -plu vi buĉos ŝafojn, sen grava puno. - -AGNELET. He! mia dolĉa mastro, ne kredu al la kalumniantoj. - -GUILLAUME. Kalumniantoj! fripono! Ĉu mi ne surprizis vin nokte, -dum vi buĉis ŝafon? - -AGNELET. Mi certigas, ke mi volis savi ĝin de l' morto! - -GUILLAUME. Mortigi por savi de l' morto? - -AGNELET. Jes, de l' morto per malsano; ĉar (aŭskultu min), kiam -ŝafoj mortas de tiu malbelega malsano, ili estas forĵetindaj; kaj -mi buĉas ilin, antaŭ ol ili mortos. - -GUILLAUME. Antaŭ ol ili mortos! Kia perfido! El la lano de tiuj -ŝafoj mi farigas Anglajn drapojn, kies ĉiun ulnon mi vendas po kvin -skudoj. For de tie ĉi, krimulo! cent dudek ŝafojn vi buĉis en la -daŭro de unu monato! - -AGNELET. Ili malsanigis la aliajn, je l' honoro! - -GUILLAUME. Ni esploros tion morgaŭ, antaŭ la juĝisto. - -AGNELET. He! mia dolĉa mastro, ĉu ne sufiĉas, ke vi elbategis -min? ni konsentiĝu unu kun la alia, se estas agrable al vi. - -GUILLAUME. Estas agrable, ke vi estu pendigita! ĉu vi aŭdas? - -AGNELET. La Ĉielo ĝojigu vin! (Al si mem.) Mi do iros al -advokato por defendi mian rajton. - - -SCENO IX - -VALÈRE, HENRIETTE, COLETTE, AGNELET. - -HENRIETTE. Ellasu min, Valère. Miaj gepatroj venas poste; ni iras -vespermanĝi ĉe mia onklino, kaj ili diris, ke mi antaŭpaŝu. -Foriru! - -AGNELET (Al Valère). Ĉu vi volas, sinjoro, ke mi estingu la -kandelon? - -VALÈRE. Ne, vi senigus min de la plezuro ŝin vidi... Bela -Henriette, permesu, mi vin petas.... - -HENRIETTE. Ne, Valère, mi tremas.... - -VALÈRE. Ĉu vi timas tiun, kiu vin amegas? - -HENRIETTE. Vi estas tiu, kiun mi pleje timas en la mondo, kaj vi -scias la kaŭzon.... Ne forlasu min, Colette! (Agnelet tiras la -brakon de Colette.) - -COLETTE. Ĉi tiu kriplulo tiras mian brakon. - -HENRIETTE. Se vi amas min, Valère, vi pensos al mi, nur kiam vi -estos certa, ke via patro konsentos nian edziĝon. - -COLETTE. Agnelet kaj mi intencas klopodi pri tio. - -AGNELET. Mi jam elpensis honestan rimedon, kiu sukcesos, se Dio -volos, kiam mi liberiĝos el la proceso. - -VALÈRE. Kontraŭ ĉiu ajn malfeliĉo mi garantios al vi. - -HENRIETTE. Jen mia patro! ni forkuru! - - -SCENO X - -PATELIN, SINJORINO PATELIN. - -PATELIN. Nu, edzino, ĉu mi bone elektis tiun ĉi drapon? - -SINJORINO PATELIN. Jes, sed kiel vi pagos ĝin? Vi promesis alporti -monon morgaŭ frumatene. Sinjoro Guillaume estas hebreo, kiu venos -tien ĉi kaj faros inferan muzikon. - -PATELIN. Kiam li alvenos, ne forgesu fari kion mi diris, kaj helpu -min zorge. - -SINJORINO PATELIN. Vole-nevole, mi devas helpi vin por eliri el -implikaĵo; sed vi devus honti pro tia artifiko, kaj vi tute ne agas -honeste. - -PATELIN. Agi honeste, mia edzino? Nenio estas pli facila, al -riĉulo; sed al malriĉulo la honesteco estas maloportuna. Sed ni -forgesu tion, kaj ni iru tagmanĝi ĉe via fratino. Reveninte hejmen, -ni, tuj hodiaŭ vespere, distranĉigos la drapon, timante ian -malfeliĉaĵon. - -SINJORINO PATELIN. Ni foriru! sed mi timas, ke morgaŭ matene -fariĝos ĉi tie bela bruego. - -Finiĝas la unua akto. - - - - -AKTO DUA - - -SCENO UNUA - -GUILLAUME (sola); poste PATELIN. - -GUILLAUME. Ordema homo devas resumi ĉiumatene ĉion, kion li -intencas fari dum la tago. Mi pripensu iom. Unue, mi estas ricevonta -je la kvina horo de sinjoro Patelin tricent skudojn, kiujn ŝuldis -lia mortinta patro; plue, tridek skudojn por ses ulnoj da drapo, -kiujn hieraŭ li kunportis el ĉi tie; _item_, tagmanĝi ĉe li -anseron, kuiritan de lia edzino; poste, prezentiĝi pro juĝa voko -antaŭ la juĝiston kontraŭ Agnelet, pri cent dudek ŝafoj, kiujn li -forŝtelis de mi. Mi pensas, ke mi forgesas nenion? (Ekrigardas sian -poŝhorloĝon.) Diablo! la horo jam pasis de longe, kaj mi ne vidas -la atendaton. Mi iru al li.... Ne, homo tiel akurata ne forgesos -siajn vortojn.... Tamen li havas mian drapon, kaj mi scias nenion pri -li. Kion mi faros? Mi ŝajnigu, ke mi vizitas lin, kaj mi eksciu -tion, kio okazas (aŭskultas ĉe la pordo de Patelin). Mi aŭdas, -ke li kalkulas mian monon.... (Flaras.) Mi flaras la kuiradon de l' -ansero.... Mi frapu! - -PATELIN (en la domo.) Mia edzino! mi-a ed-zi-no!!.... - -GUILLAUME (al si.) Ĝi estas li mem. - -PATELIN. Mal-fer-mu la por-don!... Jen estas l' a-po-te-kis-to!.... - -GUILLAUME. L' apotekisto? - -PATELIN. Li alportas vomilon!.... vo-mi-lon!! - -GUILLAUME. Vomilon? Iu estas malsana ĉe li; eble mi ne rekonis -lian voĉon tra la pordo. Mi frapu pli forte! (frapegas.) - -PATELIN. Mal-bo-nu-li-no! Mask-ha-van-ti-no!! Ĉu vi tuj malfermos? - - -SCENO II - -GUILLAUME, SINJORINO PATELIN. - -SINJORINO PATELIN, mallaŭte. Ha! ĉu estas vi, sinjor' -Guillaume? - -GUILLAUME. Jes, ĝi estas mi; vi estas kredeble sinjorino Patelin? - -SINJORINO PATELIN. Jes, via servantino. Senkulpigu, sinjoro, ke mi -timas paroli laŭte. - -GUILLAUME. Ho! parolu laŭ via plaĉo! Mi venas al sinjoro Patelin. - -SINJORINO PATELIN. Pli mallaŭte, sinjoro! - -GUILLAUME. He! kial mallaŭte? Mi venas viziti lin. - -SINJORINO PATELIN. Eĉ pli mallaŭte, mi petas! - -GUILLAUME. Tiel mallaŭte, kiel plaĉos al vi; sed estas necese, ke -mi lin vizitu. - -SINJORINO PATELIN. Ho ve! ĉu la mizerulo estas vizitebla? - -GUILLAUME. Kial? kio okazis al li de hieraŭ? - -SINJORINO PATELIN. De hieraŭ? Ho ve! sinjor' Guillaume, jam ok -tagojn li ne ekmoviĝetis el la lito! - -GUILLAUME. El la lito? tamen hieraŭ li venis al mi. - -SINJORINO PATELIN. Li? al vi? - -GUILLAUME. Jes, li al mi! kaj li estis gajema kaj sanega. - -SINJORINO PATELIN. Ha! sinjoro, la lastan nokton vi certe sonĝis -tion! - -GUILLAUME. Je Dio! vi ŝercas! mi sonĝis? Ĉu mi sonĝis ankaŭ -pri la ses ulnoj da drapo, kiujn li forportis? - -SINJORINO PATELIN. Ses ulnoj da drapo? - -GUILLAUME. Jes, da drapo kaŝtankolora. Kaj pri la ansero, kiu -estas tagmanĝota, ĉu mi sonĝis ankaŭ? - -SINJORINO PATELIN. La momento tute ne konvenas por ridi! - -GUILLAUME. Por ridi? mil diabloj! mi ne ridas, mi tute ne volas -ridi! Mi certigas, ke hieraŭ li forportis sub sia robo ses ulnojn da -drapo. - -SINJORINO PATELIN. Ho ve! la kompatinda! plaĉu al Dio, ke li estu -povinta fari tion! Ha! sinjor' Guillaume, li suferis hieraŭ pro -cerba sangalfluo, kiu enĵetis lin en deliron, en kiu li estas -ankoraŭ. - -GUILLAUME. Mil tondroj! vi mem deliras, kaj mi decide volas paroli -kun li. - -SINJORINO PATELIN. Ho! estante tiel malsana, li ne povas havi -interparoladon. Ni sidigis lin en brakseĝon apud la pordo, dum la -repretigo de lia lito. Se vi vidus lin, vi kompatus. - -GUILLAUME. Bone! mi kompatus! (Volas eniri domen.) Kiel ajn li -estas, mi volas lin vidi, aŭ.... - -SINJORINO PATELIN (interrompas kaj stariĝas antaŭ la pordo). -Ha! ne malfermu la pordon, vi mortigus mian edzon. Kelkfoje li volas -forkuradi.... (Sinjoro Patelin aperas kaj alkuras kun ĉifonaĵoj -ĉirkaŭ la kapo.) Ha! jen li ekforkuras!! - - -SCENO III - -PATELIN, SINJORINO PATELIN, GUILLAUME. - -SINJORINO PATELIN. Mi antaŭdiris tion. Nun helpu al mi, por ke mi -lin rekaptu.... Mia malfeliĉa edzeto! Sidiĝu ĉi tien! (ŝi -alŝovas brakseĝon). - -PATELIN. Aj! Aj! mia kapo! - -GUILLAUME. Efektive, jen estas homo kompatinda. Tamen li ŝajnas la -sama, kiun mi vidis hieraŭ.... Mi vidu pli proksime.... Sinjor' -Patelin, mi vin salutas. - -PATELIN. Bonan tagon, sinjor' Anodin. - -GUILLAUME. Sinjor' Anodin? - -SINJORINO PATELIN. Li imagas, ke vi estas l' apotekisto. Foriru! - -GUILLAUME. Mi ne volas foriri...... (Al Patelin). Sinjoro, ĉu vi -memoras, ke hieraŭ.... - -PATELIN. Jes, mi ordonis, ke oni konservu por vi.... - -GUILLAUME. Bone! li rememoras! - -PATELIN. Plenan glason da mia urino. - -GUILLAUME. Urinon mi ne bezonas!! - -PATELIN. Edzino, montru ĝin al sinjor' Anodin.... Li vidos, ĉu mi -havas ian malsaneron en miaj urintuboj. - -GUILLAUME. Urintuboj!... Sinjoro, mi petas, ke vi pagu al mi. - -PATELIN. Ĉu vi povus iom maldensigi miajn elpuraĵojn? Ili estas -malmolaj kiel fero kaj nigraj kiel via barbo. - -GUILLAUME. Ta, ta, ta! vi elpagas al mi per bela mono! - -SINJORINO PATELIN. He! sinjoro, mi petas, ke vi eliru. - -GUILLAUME. Bagateloj! Ĉu vi volas tuj elkalkuli mian monon? mi -volas, ke vi pagu al mi! - -PATELIN. Plu ne donu al mi tiajn malbongustajn pilolojn; ili -preskaŭ eltiris la animon el mia korpo. - -GUILLAUME. Ha! multe pli bone estus, se ili eltirus mian drapon el -viaj manoj! - -PATELIN. Edzino, edzino, forpelu tiujn nigrajn papiliojn, kiuj -flirtas ĉirkaŭ mi! Vidu, kiel ili suprenflugadas!.... - -GUILLAUME. Mi vidas nenion. - -SINJORINO PATELIN. Ĉu vi ne komprenas, ke li deliras? Foriru! - -GUILLAUME. Neniel! mi volas monon! - -PATELIN. La kuracistoj mortigis min per siaj drogoj. - -GUILLAUME. Li ne deliras plu! mi tuj parolos kun li. Sinjor' -Patelin? - -PATELIN. Sinjoroj, mi paroladas por Homero!... - -GUILLAUME. Por Homero? - -PATELIN. Kontraŭ la nimfo Kalipso! - -GUILLAUME. Kalipso? Je l' diablo! Kio estas tio? - -SINJORINO PATELIN. Li deliras, mi diras. Eliru, foriru, mi petas. - -GUILLAUME. Mi volas resti. - -PATELIN. La pastro de Kronido.... La Koribantoj.... Vidu!.. Li ĝin -ekkaptis.... li forportas!... Katon! Katon!... Ĝi forprenas mian -lardon! - -GUILLAUME. Diru! kiam vi estos sufiĉe longe delirinta, ĉu vi -elpagos miajn tridek skudojn? - -PATELIN. Ŝia groto ne resonis plu per la dolĉa kanto de ŝia -voĉo! - -GUILLAUME (al si). Ĉu eble mi erarus pri la vera persono? - -SINJORINO PATELIN. He! sinjoro, permesu, ke tiu malfeliĉulo -ripozu. - -GUILLAUME. Atendu iom, eble li trankviliĝos. Li rigardas min, -kvazaŭ alparolonta. - -PATELIN. Ha! Sinjor' Guillaume.... - -GUILLAUME (al Sinjorino Patelin). Ho! li rekonas min! (al -Patelin) Kio estas? - -PATELIN. Senkulpigu min.... - -GUILLAUME. (al Sinjorino Patelin). Vi vidas, ke li ekrememoras! - -PATELIN (al sinjoro Guillaume). Ĉar, estante dek kvin tagojn en -tiu ĉi urbeto, mi ne faris ankoraŭ viziton al vi. - -GUILLAUME (al si). Diablo! pli bone mi esperis.... (Laŭte) -Tamen hieraŭ.... - -PATELIN. Jes, hieraŭ, por senkulpigi min, mi sendis al vi -juĝoficiston el mia amikaro.... - -GUILLAUME (al si). Diablo! juĝoficisto forprenis mian drapon! Ho -ve! mian drapon mi ne rehavos plu!... (Laŭte) Sed tio estas -mensogo; vi mem havas mian drapon; la pruvo estas.... - -SINJORINO PATELIN. He! sinjoro, se vi parolos kun li pri aferoj, vi -lin mortigos. - -GUILLAUME. Ne maltrankviliĝu.... (al Sinjoro Patelin). La pruvo -estas, ke via mortinta patro ŝuldis al la mia tricent skudojn. Per -la diablo! mi ne foriros sen mia mono! - -PATELIN. La juĝistaro rimarkos, mi petas, ke la piriko estas -antikva danco.... tra la la! Ni dancu! (ĉirkaŭprenas kaj dancigas -Sinjoron Guillaume.) Ni dancu! Baptanino mia, kiam mi dancas.... - -GUILLAUME. Ho! mi senfortiĝas! sed mi volas monon. - -PATELIN (al si). Ha! mi fine forpelos vin! (Laŭte) Edzino, -edzino, mi ekaŭdas ŝtelistojn, kiuj malfermas nian pordon; ĉu vi -aŭdas? Ni aŭskultu! ni silentiĝu! ni aŭskultadu!... Jen estas -ili.... Ilin mi vidas... Ha! friponoj, mi vin forpuŝos de tie ĉi! -Halebardon! halebardon! (Li ekprenas halebardon apud la pordo kaj -reiras.) Ŝtelistoj! ŝtelistoj! - -GUILLAUME (al si). Je Dio! estas danĝere tie ĉi. Ho ve! ĉiuj -ŝtelas de mi, unu drapon, alia ŝafojn. Nu, antaŭ ol mi venĝos min -al unu, mi tuj penos pro la pendigo de l' alia (foriras). - -SINJORINO PATELIN. Bone! jen li forestas! mi eliras. Sed restu -ankoraŭ momenton, eble okaze li revenos. - -PATELIN (imagas ke Sinjoro Guillaume revenas). Li revenas! -Ŝtelistoj!! Ha! Ĝi estas sinjor' Bartolin; li ekvidis min. - - -SCENO IV - -BARTOLIN, PATELIN. - -BARTOLIN. Kiu krias pri ŝtelistoj? Kia bruego antaŭ mia pordo! -Kia konfuzo! Ĉu estas vi, baptano? - -PATELIN. Jes, mi kiu.... - -BARTOLIN. Vi tiel bele vestita? - -PATELIN. Mi imagis ke.... - -BARTOLIN. Advokato!.... kun bataliloj? - -PATELIN. Mi ekaŭdis..... - -BARTOLIN. _Militant causarum patroni._ - -PATELIN. Mi aŭdis kvazaŭ ŝtelistoj perfortus mian pordon. - -BARTOLIN. Perforti pordon _coram judice_? - -PATELIN. Jes, mi imagis, ke ŝtelistoj..... - -BARTOLIN. Oni devas esplori..... - -PATELIN. Sed ne estis ŝtelistoj! - -BARTOLIN. Alvoki atestantojn..... - -PATELIN. Atestantojn? kontraŭ kiu? - -BARTOLIN. Kaj ilin pendigi! - -PATELIN. Kiun pendigi? - -BARTOLIN. Nenia indulgo estu por la ŝtelistoj! - -PATELIN. Mi ripetas, ne estis ŝtelistoj, kaj mi iluziis. - -BARTOLIN. Ha! se estas tiel, _cedant arma togæ_. Deprenu tiun -halebardon, surmetu vian robon, kaj venu en la juĝejon, kie mi -prezidos post unu horo. (Deiras.) - -PATELIN. Tion mi faros. Mi devas paroladi por ia paŝtisto, pri -kiu Colette parolis kun mi. Jen li venas. Mi ellasu tiun ĉi -armilaron, kaj mi revenu rapide. (Eniras hejmen.) - - -SCENO V - -COLETTE, AGNELET. - -COLETTE. Vi bezonas advokaton lertegan kaj ruzegan, kiu per -artifikaĵo gajnos vian proceson; en la tuta urbeto nur Sinjor' -Patelin povas tion plenumi. - -AGNELET. Mi elprovis lian lertecon kune kun mia mortinta frato, -antaŭ kelke da tempo. Sed mi ne scias, kiel mi faros nun, forgesinte -pagi al li. - -COLETTE. Eble li ne rememoros pri tio; plie, ne diru al li, ke vi -servas al Sinjor' Guillaume; eble li rifuzus paroladi kontraŭ li. - -AGNELET. Mi parolos nur pri mia mastro, ne dirante lian nomon, kaj -li pensos, ke mi servas ankoraŭ al la mastro, ĉe kiu mi loĝis, -kiam ni gefianĉiĝis. - -COLETTE (vidas Patelin'on revenantan). Jen via advokato, adiaŭ. -(Ŝi eliras.) - - -SCENO VI - -PATELIN, AGNELET. - -PATELIN. Ha! mi konas ĉi tiun sentaŭgulon. Ĉu vi ne estas la -fianĉo de mia servistino Colette? - -AGNELET. Jes, Sinjoro, jes. - -PATELIN. Vi estis du fratoj, kiujn mi savis de l' punlaboroj: unu -el du ne pagis al mi. - -AGNELET. Mia frato! - -PATELIN. Vi ambaŭ malsaniĝis elirante el la malliberejo: unu el -vi ambaŭ mortis. - -AGNELET. Ne mi! - -PATELIN. Kredeble! - -AGNELET. Tamen mi estis pli malsana ol mia frato. Nun mi petas vin, -ke vi proparoladu por mi kontraŭ mia mastro. - -PATELIN. Ĉu via mastro estas la apuda farmisto? - -AGNELET. Li ne loĝas malproksime; mi pagos al vi multe. - -PATELIN. Nepre! Nu, rakontu vian aferon, nenion kaŝante. - -AGNELET. Eksciu do, ke mia bona mastro malmulte pagas al mi; tial, -por plenigi mian salajron ne malutilante al li, mi faras negocetojn -kun buĉisto, honesta homo. - -PATELIN. Kiajn negocetojn? - -AGNELET. Kun via permeso, mi antaŭgardas la ŝafojn de l' morto -per malsano. - -PATELIN. Tio ne estas kulpo. Per kia rimedo? - -AGNELET. Ĝi ne malplaĉu al vi, mi buĉas ilin, kiam ili estas tuj -mortontaj. - -PATELIN. Efika kuracilo! Sed ĉu vi ne buĉas ilin intence, por ke -via mastro pensu: ili mortas de malsano kaj estas forĵetindaj; tiel, -vendinte ilin, vi proprigas al vi ilian prezon. - -AGNELET. Tion diras mia dolĉa mastro, ĉar ian nokton, post la -enfermo de l' ŝafoj, li vidis min prenantan unu.... Ĉu mi devas -ĉion konfesi? - -PATELIN. Jes, se vi volas, ke mi defendu vin. - -AGNELET. Ian nokton do, li vidis, ke mi prenas ŝafon, dikan, -sanegan, kvankam ne elektinte. Mi ne sciis, kion fari..... Mi -submetis delikate mian tranĉilon al ĝia gorĝo... Mi ne scias, kiel -tio fariĝis..... sed ĝi tuj mortis..... - -PATELIN. Mi komprenas.... Ĉu estis okulvidanto? - -AGNELET. Mia mastro estis kaŝita en la ŝafejo; li certigis, ke mi -faris tiel same kun la cent dudek ŝafoj mankantaj. Kaj vi devas -scii, ke tiu homo diras ĉiam la veron. Li elbategis min, kiel vi -vidas, tiel forte, ke mi devos borigi mian kranion. Tial mi petas, ke -vi, estante advokato, vi aranĝu la aferojn tiel, ke vi malpravigu -lin kaj pravigu min, por ke mi havu nenian malprofiton. - -PATELIN. Mi komprenas vian aferon. Estas du metodoj. Per la unua, -vi ne elspezos eĉ unu moneron. - -AGNELET. Ni elektu la unuan, mi petas. - -PATELIN. Ĝi estu. Ĉu via propraĵo estas tute mona? - -AGNELET. Jes. - -PATELIN. Kaŝu ĝin zorgeme. - -AGNELET. Mi tre kaŝos. - -PATELIN. Via mastro devos vole-nevole pagi ĉiujn elspezojn de l' -proceso. - -AGNELET. Des pli bone! - -PATELIN. Kaj vi ne elspezos eĉ unu monereton. - -AGNELET. Tion mi deziras. - -PATELIN. Necese estos (se li volos) ke li pendigu vin. - -AGNELET. Ni elektu la duan rimedon, mi petas. - -PATELIN. Jen. Oni tuj alvokos vin antaŭ la juĝiston. - -AGNELET. Estas vere. - -PATELIN. Memoru bone pri tio ĉi. - -AGNELET. Mi havas bonegan memoron. - -PATELIN. Pri kio ajn vi estos demandita, ĉu de la juĝisto, ĉu de -l' advokato de via mastro, ĉu de mi mem, respondu nur per tio, kion -ĉiutage blekadas viaj lanbestoj. Ĉu vi scios bone elparoli ilian -lingvaĵon kaj imiti ŝafblekon? - -AGNELET. Ne malfacile! - -PATELIN. La batvundoj, kiujn vi ricevis sur la kapon, permesas al -mi elpensi ian artifikaĵon, kiu eble senkulpigos vin; sed mi volas, -ke poste vi bone pagu al mi. - -AGNELET. Nepre al vi estos pagite! - -PATELIN. Sinjoro Bartolin tuj venos pro la juĝa ofico; ne forgesu -reveni tien ĉi; mi ankaŭ ĉeestos. Adiaŭ!...... kaj alportu la -monon! - -AGNELET. Servanto mi estas.... Kiel maloportune nun vivas la -honestuloj! - -Finiĝas la dua akto. - - - - -AKTO TRIA - - -SCENO UNUA - -BARTOLIN, PATELIN. - -BARTOLIN. Nun la procesantoj povas aperi. - -PATELIN (mallaŭte al Agnelet). Al ĉiu ajn demando nur tiel -respondu, kiel mi instruis vin. - -BARTOLIN (al Patelin). Kiu estas tiu? - -PATELIN. Paŝtisto elbatita de sia mastro; tuj post la juĝo, li -iros al ĥirurgiisto por borigi sian kranion. - -BARTOLIN. Ni atendu la kontraŭulon, lian konfidaton aŭ lian -advokaton. Sed pri kio venas Sinjor' Guillaume? - - -SCENO II - -BARTOLIN, GUILLAUME, PATELIN, AGNELET. - -GUILLAUME (al Bartolin). Mi venas por defendi mem mian aferon. - -PATELIN (mallaŭte al Agnelet). Ha! perfidulo! ĉu kontraŭ -Sinjor' Guillaume?..... - -AGNELET. Jes, kontraŭ mia bona mastro. - -PATELIN (al si). Mi penu foriĝi. - -GUILLAUME. Diablo! kiu estas ĉi tiu? - -PATELIN. Sinjoro, mi paroladas nur kontraŭ advokato. - -GUILLAUME. Advokaton mi ne bezonas..... (Al si mem) Ŝajnas, -kvazaŭ li estus mia homo. - -PATELIN. Mi eliras. - -BARTOLIN. Restu kaj proparolu! - -PATELIN. Sed, sinjoro..... - -BARTOLIN. Mi ordonas, ke vi restu; mi volas, ke almenaŭ unu -advokato ĉeestu en mia juĝa seanco. Se vi eliros, mi forstrekos -vian nomon el la tabelo de l' advokataro. - -PATELIN (kaŝas sian vizaĝon per naztuko; al si). Mi kaŝu mian -vizaĝon plej lerte. - -BARTOLIN. Sinjor' Guillaume, ĉar vi estas la plendanto, ekparolu. - -GUILLAUME. Vi eksciu, Sinjoro, ke tiu malnoblulo.... - -BARTOLIN. Ne insultu! - -GUILLAUME. Nu,.... ke tiu rabisto..... - -BARTOLIN. Nomu lin per lia aŭ per la profesia nomo. - -GUILLAUME. Unuvorte mi diros, Sinjoro, ke tiu malbonega paŝtisto -ŝtelis de mi cent dudek ŝafojn. - -PATELIN. Tio estas tute sen pruvo! - -BARTOLIN. Ĉu vi suferas, advokato? - -PATELIN. Jes, pro dentodoloro. - -BARTOLIN. Des pli malbone. Daŭrigu! - -GUILLAUME (al si). Dio! tiu advokato iom similas al mia drapamanto. - -BARTOLIN. Kian pruvon vi havas pri la ŝtelo? - -GUILLAUME. Kian pruvon? Mi vendis al li hieraŭ..... mi komisiis al -li la gardon de ses ulnoj da..... de ses centoj da ŝafoj, kaj nun -mia brutaro konsistas nur el kvarcent okdek ŝafoj. - -PATELIN. Mi neas la fakton. - -GUILLAUME (al si). Vere, se mi ne estus ĵus vidinta la alian en -deliro, mi pensus, ke jen estas mia homo. - -BARTOLIN. Forgesu vian homon, kaj pruvu la fakton. - -GUILLAUME. Mi pruvas per mia drapo...., mi intencis diri: per mia -spezlibro. Kio fariĝis el la ses ulnoj...., el la cent dudek ŝafoj, -kiuj forestas el mia brutaro? - -PATELIN. Mi neas, ne pri la persono: _Non est quæstio de -persona_. Sed mi certigas, ke la ŝafoj mortis de infekta malsano. -Kion vi respondas pri tio? - -GUILLAUME. Mi respondas, kun via permeso, ke tio estas mensogo, ke -li forprenis sub..... ke li buĉadis kaj vendadis ilin, kaj hieraŭ -mi..... (Al si) Ĉielo! estas li mem! (Laŭte.) Jes, mi vendis al -li ses.... ses.... Mi surprizis lin nokte, dum li buĉis ŝafon. - -PATELIN (Al Bartolin). Li tute mensogas, Sinjoro, por ke li -senkulpigu sin pri la bategado de tiu ĉi malfeliĉa paŝtisto, kiu -tuj post la juĝo devos borigi sian kranion. - -GUILLAUME. Nu, via juĝa Moŝto, nenio estas pli vera; estas li -mem, jes; hieraŭ li forprenis el mia butiko ses ulnojn da drapo, -kaj, hodiaŭ matene, anstataŭ pagi al mi tridek skudojn..... - -BARTOLIN. Kial do, per la diablo! vi nun parolas pri ses ulnoj da -drapo kaj tridek skudoj? La afero estas, ĉu ne vere? pri ŝafoj -ŝtelitaj. - -GUILLAUME. Prava vi estas, Sinjoro, dirante, ke ĝi estas alia -afero; pri ĝi ni parolos poste. Tamen mi tute ne trompiĝas. Eksciu -do, ke mi estis kaŝita en la ŝafejo..... (Al si) Ho! Jen estas -li, sen ia dubo! (Al Sinjoro Bartolin.) Mi ja estis kaŝita en la -ŝafejo. Mi ekvidis tiun sentaŭgulon enirantan, li sidiĝis tien, li -prenis dikan ŝafon..... kaj..... per belaj vortoj li tiel lerte -ĉirkaŭlogis min, ke li forportis ses ulnojn..... - -BARTOLIN. Ses ulnojn da ŝafo? - -GUILLAUME. Ne, da drapo!.... Li!.... La homon forportu la diablo! - -BARTOLIN. Forlasu la drapon kaj la homon, kaj revenu al viaj -ŝafoj. - -GUILLAUME. Mi revenas. Tiu do sentaŭgulo, elpreninte el sia poŝo -sian tranĉilon.... mi intencas diri mian drapon, jes? mian.....; -ne, elpreninte sian tranĉilon...., li..... li..... ĝin metis -tiamaniere sub sian robon, kaj ĝin forportis en sian domon; kaj -hodiaŭ matene, anstataŭ elpagi miajn tridek skudojn, li neas al mi -drapon kaj monon. - -PATELIN (ridegas). Ha! ha! ha! - -BARTOLIN. Revenu al viaj ŝafoj! al viaj ŝafoj!! - -PATELIN. Ha! ha! ha! - -BARTOLIN. Vi tute malsaĝiĝas, Sinjor' Guillaume. Ĉu vi ne -sonĝas? - -PATELIN. Vi aŭdas, ke li parolas sensence! - -GUILLAUME. Mi parolas tre sence, Sinjoro. Li ŝtelis de mi cent -dudek ŝafojn, kaj, hodiaŭ matene, anstataŭ pagi al mi tridek -skudojn por ses ulnoj da drapo kaŝtankolora, li elpagis al mi per -nigraj papilioj..... nimfo Kalipso..... tra la la!..... mia -baptanino, kiam mi dancas..... Ĉu mi memoras, per la diablo, kiajn -absurdaĵojn li ankoraŭ kantadis? - -PATELIN. Ha! ha! ha! li frenezas! li frenezas! - -BARTOLIN. Efektive. Aŭskultu, Sinjor' Guillaume, ĉiuj juĝistaroj -en la regno kunigitaj ne komprenus ion el via afero. Vi kulpigas tiun -ĉi paŝtiston pro la ŝtelo de viaj cent dudek ŝafoj, kaj vi -intermiksadas ses ulnojn da drapo, tridek skudojn, nigrajn papiliojn, -kaj cent tielajn sensencaĵojn. Nu! ankoraŭ mi la lastan fojon -ripetas: revenu al viaj ŝafoj, aŭ mi tuj liberigos tiun ĉi -paŝtiston. Sed, por ke ni ŝparu iom da tempo, mi mem demandados -lin. Proksimiĝu! kiel vi estas nomata? - -AGNELET. Bee!..... - -GUILLAUME. Li mensogas! li estas nomata Agnelet! - -BARTOLIN. Agnelet aŭ Bee, tute egale. Respondu; ĉu vere tiu -sinjoro komisiis al vi la gardon de sescent ŝafoj? - -AGNELET. Bee!..... - -BARTOLIN. Kio! Ĉu eble la timo antaŭ la juĝisto konfuzas viajn -pensojn? Aŭskultu! ne timu! Ĉu vere Sinjor' Guillaume surprizis vin -nokte, dum vi buĉis ŝafon? - -AGNELET. Bee!..... - -BARTOLIN. Ho! Kion signifas ĉi tio? - -PATELIN. Elbatite sur la kapon, li perdis iom la saĝon. - -BARTOLIN. Ha! tre kulpa vi estas, Sinjor' Guillaume. - -GUILLAUME. Mi, kulpa? Ho ve! unu ŝtelas mian drapon, la alia miajn -ŝafojn, ĉi tiu pagas al mi per bagateloj, tiu per ŝafblekoj, kaj -plie, per la diablo, mi estos kulpa! - -BARTOLIN. Jes, kulpa. Estas malpermesate bati, precipe sur la -kapon. - -GUILLAUME. He! mil diabloj! estis nokte; kiam mi frapas, mi frapas -ĉien ajn! - -PATELIN. Li konfesas sian kulpon! Sinjoro, _habemus confitentem -reum_. - -GUILLAUME. Ho! frue-malfrue, _konfitareum_'ulo, vi pagos por -mia drapo, aŭ la diablo forprenos vin! - -BARTOLIN. Ankoraŭ pri la drapo! Oni mokas la juĝistaron! La -paŝtisto estu liberigita el la proceso, nenion pagante. - -GUILLAUME. Mi plendos al pli alta juĝistaro.... Kaj vin, via -fripona moŝto, mi rekaptos. (Foriras.) - -PATELIN. Nun, vi danku lian juĝan moŝton. - -AGNELET. Bee!... Bee!.... - -BARTOLIN. Sufiĉas! Rapidu al la ĥirurgiisto, malfeliĉegulo. (Eliras.) - - -SCENO III - -PATELIN, AGNELET. - -PATELIN. Nu, dank' al mia lerteco mi vin elliberigis kaj savis de -l' pendigilo. Nun decas, ke vi pagu al mi, laŭ via promeso. - -AGNELET. Bee! - -PATELIN. Jes, vian rolon vi mirege ludis. Sed nun mi postulas -monon. Ĉu vi aŭdas? - -AGNELET. Bee! - -PATELIN. He! forlasu vian beeon! Ne estas plu laŭtempe; ni -ĉeestas nur ambaŭ. Ĉu vi tuj plenumos vian promeson kaj pagos al -mi altpreze? - -AGNELET. Bee! - -PATELIN. Kio? fripono; ĉu min trompos ŝafo homvestita? Mil -diabloj! vi pagu al mi, aŭ.... - -(Agnelet forkuras.) - - -SCENO IV - -PATELIN, COLETTE. - -(Colette eniras funebre vestita.) - -COLETTE. He! lasu lin, sinjoro. Nun la afero estas tute aliigita. - -PATELIN. Kiel do? - -COLETTE. Pro la batoj, kiujn ŝajne li ricevis sur la kapon, ni -elpensis nepran rimedon, por ke sinjor' Guillaume permesu la edziĝon -de sia filo kun via filino. Ĉu tiamaniere vi ne estus bone pagita? - -PATELIN. Ĉu eble? sed pro kiu vi surmetis funebran veston? - -COLETTE. Agnelet diris al la juĝisto, ke li iros al ĥirurgiisto: -li mortis dum la operacio, kaj sinjoro Guillaume estas la mortiginto. - -PATELIN. Ha! mi ekvidas la artifikon. Jes, mi komprenas. - -COLETTE. Nur helpu nin; mi tuj plendos al la juĝisto. (Eliras.) - -PATELIN (sola). Efektive; ĵus vidinte Agnelet'on tiel -batvunditan, la juĝisto konvinkiĝos senpene, ke li mortis; kaj -feliĉe sinjoro Guillaume kulpigis sin mem. Mi konfesas, ke tiu -paŝtisto estas ruza fripono: li trompis eĉ min, kiu kelkfoje -trompas la aliajn. Sed mi pardonos al li, se dank' al lia lerteco mi -povos edzinigi je riĉulo mian filinon. - - -SCENO V - -BARTOLIN, PATELIN, COLETTE. - -BARTOLIN (al Colette). Kion vi diras? la malfeliĉulon! Kiel -rapidege li mortis! - -PATELIN. Tion scias la tuta urbeto. Kiel unumomente okazas la -malfeliĉaĵoj! - -COLETTE (ŝajnigas sin plorkrii.) Hi! hi! hi! - -PATELIN (al Bartolin). Kompatinda fraŭlino! Malbone estos al -sinjoro Guillaume. - -BARTOLIN. Mi punos la kulpulon; ne ploru tiom! - -COLETTE. Li estis mia fianĉo! ho! ho! ho! - -BARTOLIN. Konsolu vin, ĉar li ne estis ankoraŭ via edzo. - -COLETTE. Se li estus mia edzo, mi ne tiom plorus! hu! hu! hu! - -BARTOLIN. La kulpulo estos punata; jam, laŭ via plendo, mi -ordonis, ke li estu arestita. Oni tuj alkondukos lin tien ĉi. Tamen -pro la formo mi iros kaj vizitos la malvivulon. Vi diras, ke li -kuŝas ĉe via onklo la ĥirurgiisto? Mi tuj revenos. (Eliras.) - -PATELIN. Li divenos la artifikon, ne trovinte la malvivulon. - -COLETTE. Ne timu, ĉar mia onklo interkonsentis kun ni, kaj -Agnelet aranĝis sur lito ian kapegon, kiu forigos lin rapidege. - -PATELIN. Sed iu en la urbeto renkontos eble Agnelet'on. - -COLETTE. Li estas kaŝita en la fojnejo de najbaro, kaj li eliros -nur post la plenumo de l' edziĝo. - - -SCENO VI - -BARTOLIN, PATELIN, COLETTE. - -BARTOLIN (al Patelin.) Neniam en mia vivo mi vidis homan kapon -tiel kontuzitan; ĝi estas tute difektita per la batoj aŭ la -kranioborado, kaj tute ne konservas la homan formon. Mi ne povis -elporti tian vidon, ne deturnante la okulojn. - -COLETTE (ŝajnigas sin plorkrii). Ha! ha! ha! - -PATELIN (al Bartolin). Mi domaĝas la malfeliĉan sinjoron -Guillaume. Kia bonulo li estis! Kiel agrable estis komercadi kun li! - -BARTOLIN. Mi ankaŭ domaĝas lin. Sed kion fari? Jen estas homo -mortinto, kies fianĉino postulas, ke mi kondamnu la mortiginton. - -PATELIN. Colette, ĉu utilos al vi, ke li estu pendigita? Ĉu ne -estus pli bone por vi....? - -COLETTE. Ho ve! sinjoro, mi estas nek profitama nek venĝema; kaj -se estus ia honesta rimedo.... Vi scias, kiom mi amas mian -mastrineton, vian filinon, la baptofilinon de sinjoro Bartolin. - -BARTOLIN. Mia baptofilino? Nu, ĉu tio koncernas ŝin? - -COLETTE. Valère, la sola filo de sinjoro Guillaume, ŝin amindumas; -sed lia patro malpermesas la edziĝon. Tiel lertaj vi estas ambaŭ! -Ĉu ne estus ia artifiko, por ke ĉiuj estu kontentigitaj? - -BARTOLIN (al Patelin.) Jes, tiu fraŭlino forlasu sian -persekuton, kondiĉe ke sinjoro Guillaume permesu la edziĝon. - -COLETTE. Kiel mirige elpensite! - -PATELIN. Tio estas la indulga metodo. - -BARTOLIN. Antaŭ ol li malliberiĝos, li estos alkondukita al mi; -mi parolos kun li pri tio. Ĉu vi konsentas, sinjor' Patelin? - -PATELIN. He! mi ne intencis ankoraŭ edzinigi mian filinon.... -tamen.... por savi sinjoron Guillaume de l' morto.... Fine mi -permesos, mi kunhelpos; mi bedaŭrus, se homo estus pendigita pro mi. - -BARTOLIN. Jen, oni alkondukas lin.... (Al Colette.) Vi rapidu -enterigi sekrete la malvivulon, ĉar oni kulpigus min pro manko al -mia juĝa devo. - -PATELIN. Mi pro la formo redaktigos kontrakteton, kiun vi igos lin -subskribi, mi petas. (Eliras.) - - -SCENO VII - -BARTOLIN, GUILLAUME, DU POLICANOJ. - -(Du policanoj enkondukas Guillaume'on.) - -BARTOLIN. Jen vi alvenas! Nu, ĉu vi scias, sinjor' Guillaume, kial -vi estas arestita? - -GUILLAUME. Jes, ĉar tiu fripono Agnelet diras, ke li mortis. - -BARTOLIN. Efektive li mortis. Mi vidis la malvivulon, kaj vi -konfesis mem vian kulpon. - -GUILLAUME. La diablo min forportu! - -BARTOLIN. Nu, mi havas proponon por fari al vi. Dependas nur de vi, -ke vi tute liberiĝu kaj revenu en vian domon. - -GUILLAUME. Nur de mi? Adiaŭ do! - -BARTOLIN. Ho! atendu! Antaŭe mi devas ekscii, ĉu vi preferas la -edziĝon de via filo ol la pendigilon. - -GUILLAUME. Bela propono! Mi preferas nek unun nek la alian. - -BARTOLIN. Mi tuj klarigos miajn vortojn. Vi mortigis Agnelet'on, -ĉu ne vere? - -GUILLAUME. Mi batis lin. Ke li mortis, li estas kulpa! - -BARTOLIN. Vi mem estas kulpa! Aŭskultu; Sinjoro Patelin havas -filinon belan, virteman.... - -GUILLAUME. Kaj tiel malriĉegan kiel li! - -BARTOLIN. Ŝin amindumas via filo. - -GUILLAUME. Tio ne tuŝas min! - -PATELIN. La fianĉino de l' mortigito forlasos sian persekuton, se -vi permesos ilian edziĝon. - -GUILLAUME. Mi ne permesas! - -BARTOLIN (al la policanoj). Forkonduku lin en la malliberejon! - -GUILLAUME. En la malliberejon? Diablo! Permesu almenaŭ, ke mi iru -hejmen, kaj mi diru, ke oni ne atendu min. - -BARTOLIN (al la policanoj). Vi atentu, ke li ne forkuru. - - -SCENO VIII - -PATELIN, BARTOLIN, GUILLAUME, VALÈRE, HENRIETTE, COLETTE, du -policanoj. - -PATELIN (al Bartolin). Jen la kontrakto (Al Guillaume.) -Sinjoro, pro via malfeliĉo, mia tuta familio venas proponi al vi -siajn servojn. - -GUILLAUME (al si). Kiom da Patelin'anoj! - -BARTOLIN. Nu, jen estas ĉiuj procesantoj; interklarigu vian -aferon. Ĉu vi deziras eliri el implikaĵo? - -GUILLAUME. Sendube! - -BARTOLIN. Subskribu tiun ĉi kontrakton. - -GUILLAUME. Mi tute rifuzas. - -BARTOLIN (al la policanoj). En la malliberejon, kun ĉenoj sur -liajn piedojn! - -GUILLAUME. Ĉenoj sur miajn piedojn! Diablo! kiel severege! - -BARTOLIN. Ĉi tio estas ankoraŭ nenio; mi tuj igos turmentegi vin. - -GUILLAUME. La turmentego! - -BARTOLIN. Jes, turmentego ordinara kaj eksterordinara; kaj poste vi -estos nepre pendigita. - -GUILLAUME. Pendigita! Kompaton! - -BARTOLIN. Subskribu do! se vi prokrastos eĉ unu momenton, vi -pereos; mi ne povos plu vin savi de l' morto. - -GUILLAUME. Ĉielo! (Li subskribas la kontrakton.) Al kio mi estas -devigata! - -BARTOLIN. Mi aŭdis faman kuraciston dirantan, ke la batvundoj sur -la kapon estas ege danĝeraj... (Post la subskribo.) Bone estas: mi -ĵetos fajren la procesan skribaĵaron, kaj pri tio mi tre gratulas -vin. - -GUILLAUME. Ha! mi faris hodiaŭ belegajn negocojn! - -PATELIN. La honoro de nia parenciĝo.... - -GUILLAUME. Al vi kostas malmulte! - -VALÈRE. Mia patro, mi certigas.... - -GUILLAUME. Iru al la diablo! - -HENRIETTE. Sinjoro, mi tre bedaŭras.... - -GUILLAUME. Mi ankaŭ bedaŭras! - -COLETTE. Kion vi donos al mi anstataŭ mia fianĉo? - -GUILLAUME. La ŝafojn, kiujn li ŝtelis de mi! - - -SCENO IX - -La samaj, AGNELET, KAMPARANO. - -(Eniras Kamparano kun Agnelet.) - -KAMPARANO (al Agnelet). Marŝu! marŝu! laŭ ordono de l' reĝo! - -AGNELET. Kompaton! - -GUILLAUME. Ha! perfidulo! vi do ne mortis? Mi vin sufoku! ĝi ne -kostos plie al mi! - -BARTOLIN. Atendu! El kie venas tiu fantomo? - -KAMPARANO. Mi trovis tiun ŝteliston en mia fojnejo; tial, mi -alkondukas lin en la malliberejon. - -BARTOLIN (al Agnelet). Kio? la batvundoj sur la kapon tute -malaperis? - -AGNELET. Efektive. - -BARTOLIN. Kion do oni vidigis al mi en lito, ĉe la ĥirurgiisto? - -AGNELET. Bovidan kapon, sinjoro. - -GUILLAUME (al Bartolin). Nu, ĉar li ne mortis, redonu al mi la -kontrakton, ke mi disŝiru ĝin. - -BARTOLIN. Estas juste. - -PATELIN (al Guillaume). Jes, kondiĉe ke vi repagos al mi dekmil -skudojn pro la repreno de via promeso. - -GUILLAUME. Dekmil skudojn! Devigate mi forlasas la aferon. Sed ĉu -vi pagos al mi la tricent skudojn de via mortinta patro? - -PATELIN. Jes, se vi prezentos lian ŝuldan bileton. - -GUILLAUME. Lian bileton?..... Kaj pri la ses ulnoj da drapo? - -PATELIN (ridas). Tio estos la edziĝa donaco. - -GUILLAUME. Edziĝo? Ĉu almenaŭ mi gustumos la anseron? - -PATELIN. Ni ĝin tagmanĝis. - -GUILLAUME. Vi ĝin tagmanĝis? Ho! tiu krimulo pagos anstataŭ -aliaj kaj estos pendigita! - -VALÈRE. Mia patro, fine mi devas konfesi, ke Agnelet faris ĉion -laŭ mia ordono. - -GUILLAUME. Ho ve! ho ve! bone ja oni pagis al mi por mia drapo kaj -miaj ŝafoj! - -FINO - - - -ENHAVO - - Personaro 4 - Akto unua 5 - Akto dua 19 - Akto tria 30 - - - - - TUTMONDA JARLIBRO ESPERANTISTA - ENHAVANTA LA - Adresaron de D-o ZAMENHOF - -Tiu jarlibro eliros ĉiujare en la monato marto. Ĝi enhavos: 1e -Sciigojn plenajn pri ĉiuj societoj propagandaj proesperantaj; 2e -_la adresaron de la novaj Esperantistoj_ de D-o Zamenhof; 3e -Nomaron kaj adresaron de multaj novaj kaj malnovaj esperantistoj, -ordigitaj laŭ landoj kaj urboj; 4e Sciigojn pri la ĵurnaloj kaj -gazetaj esperantistaj; 5e Plenan nomaron de ĉiuj verkoj aŭ -lernolibroj diverslingvaj esperantaj; 6e adresojn de komercistoj -uzantaj la lingvon Esperanto. - -La enskribo estas senpaga, esceptite por la Komercaj reklamoj. - -Sendi ĉiujn eblajn sciigojn al - - S-o DE MÉNIL - _46, boulevard Magenta_ - PARIS (10e) - - - -KOLEKTO ESPERANTA APROBITA de D-o ZAMENHOF - -FRANCUJO, ANGLUJO, ITALUJO, HISPANUJO, GERMANUJO POLUJO, DANUJO - - FRANCUJO - HACHETTE kaj K-o - _79, boulevard Saint-Germain, PARIS_ - - 1. Grammaire et Exercices de la langue internationale «Esperanto», - par M. L. de Beaufront. Un vol. in-16, br. 1 50 - 1 _bis._ Corrigé de Grammaire et Exercices de la langue internationale - «Esperanto», par M. L. de Beaufront. Un vol. in-16, br. » 75 - 2. Dictionnaire Esperanto-Français, par M. L. de Beaufront. - Un vol. in-16, broché 1 50 - 3. Dictionnaire Français-Esperanto, par M. L. de Beaufront. - Un vol. in-16, br. (_En préparation_). - 4. Vocabulaire Français-Esperanto, publié avec des notions de - grammaire et un Vocabulaire abrégé Esperanto-Français, par MM. - Th. Cart, professeur agrégé de l' Université, M. Merckens et - P. Berthelot. Un vol. in-16, br. 2 50 - 5. Commentaire sur la grammaire Esperanto, par M. L. de Beaufront. - Un vol. in-16, br. 2 » - 6. L'Esperanto en dix leçons, par Th. Cart et M. Pagnier. Un vol. - in-16, broché » 75 - 6 _bis._ Corrigés des Exercices de l'Esperanto en dix leçons, par - MM. Th. Cart et M. Procureur. Un vol. in-16, br. » 50 - 7. Premières leçons d'Esperanto, par M. Th. Cart. Br. in-16 » 30 - 8. Texte synthétique des règles, préfixes, suffixes, expressions - de l'Esperanto, avec traduction française en regard, par M. L. - de Beaufront. Un vol. in-16, br. » 50 - 9. Thèmes d'application, _Lexicologie, Syntaxe, Formation des mots - de l'Esperanto_, avec le vocabulaire des mots employés, par M. L. - de Beaufront. Un vol. in-16, br. 2 » - (Cet ouvrage a pour corrigé _Ekzercoj de Aplikado_ indiqué ci-dessous). - - L'Esperanto, seule vraie solution de la langue internationale - auxiliaire, _brochure de propagande_, Broch. in-16 » 15 - -TEKSTOJ EN ESPERANTO - - Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, de L. Zamenhof 3 50 - Ekzercoj de Aplikado, _Leksikologio, Sintakso, Vortfarado - Esperantaj_, de L. de Beaufront 1 » - Esperantaj prozaĵoj 2 50 - Hamleto, dramo de Shakespeare tradukita de D-ro Zamenhof, - _nova eldono_ 2 » - Leibniz. Monadologio, traduko de S-o Boirac, rektoro de l' - Akademio de Dijon » 60 - Diversaĵoj, rakontetoj tradukitaj de S-oj Lallemant kaj Beau 1 25 - Komercaj leteroj, de P. Berthelot kaj Ch. Lambert » 50 - - ANGLUJO - «REVIEW of REVIEWS» - _Mowbray House, Norfolk street, LONDON, W. C._ - - First lessons in Esperanto, by Th. Cart and Joseph Rhodes 6 pence. - Esperanto: The Student's complete Text-Book, with two - vocabularies by J. C. O'Connor B. A. 1s 7d - Esperanto-English dictionary, by A. Motteau. - English-Esperanto dictionary, by J. C. O'Connor B. A. 2s 6d - English-Esperanto dictionary, by Joseph Rhodes and John Ellis - (_in preparation_). - - ITALUJO - RAFFAELLO GIUSTI - _53, Via Vittorio Emanuele, LIVORNO_ - - Prime lezioni d'Esperanto de Th. Cart e Alb. Gallois 0l 40 - Grammatica della lingua internazionale Esperanto di L. de - Beaufront, tradotta da G. Puccinelli (_in preparazione_). - Dizionario Esperanto-Italiano (_in preparazione_). - Dizionario Italiano-Esperanto (_in preparazione_). - - HISPANUJO - J. ESPASA - _579, Calle de las Cortes, BARCELONA_ - - Primeras lecciones de Esperanto de Th. Cart y L. Villanueva 0p 40 - Gramática y Ejercicios de Esperanto de Villanueva y Inglada. - Diccionario Esperanto y Española de Villanueva y Inglada. - - GERMANUJO - MÖLLER & BOREL - _Prinzen-strasse, 95, BERLIN_ - - Anfangsgründe der Esperanto-Sprache, von Th. Cart und Hermann - Jürgensen M 0 30 - Wörterbuch Deutsch-Esperanto (_in Druck_). - Wörterbuch Esperanto-Deutsch (_in Vorbereitung_). - Grammatik und Übungsbuch der Esperanto-Sprache (_in Vorbereitung_). - - POLUJO - M. ARCT - _53, Nowy Swiat, WARSZAWA_ - - Gramatik og Övelser Esperanto » » - - DANUJO - ANDR.-FRED. HÖST & SÖN - _KJÖBENHAVN_ - - Dansk-Esperanto Ordbog » » - Esperanto-Dansk Ordbog » » - -1186-03.--Coulommiers. Imp. Paul BRODARD.--2-04. - - -Teksto de librokovrilo: - -KOLEKTO ESPERANTA aprobita de D-o ZAMENHOF - -BRUEYS kaj PALAPRAT - -Advokato Patelin - -TRIAKTA PROZA KOMEDIO - -(1706) - - ESPERANTIGITA DE - M.-J. EVROT - Subdirektoro de la Liceo en Grenoble. - -FRANCUJO.--HACHETTE et Cie, _PARIS_. - - ANGLUJO.--«REVIEW of REVIEWS», _LONDON_. - DANUJO.--ANDR.-FRED. HÖST & SÖN, _KJOBENHAVN_. - GERMANUJO.--MÖLLER & BOREL, _BERLIN_. - HISPANUJO.--J. ESPASA, _BARCELONA_. - ITALUJO.--RAFFAELLO GIUSTI, _LIVORNO_. - POLUJO.--M. ARCT, _WARSZAWA_. - - - - -Noto de transskribinto: - -Mi silente ĝustigis etajn interpunkciajn erarojn, kaj registris -aliajn ŝanĝojn per html-aj komentoj. Ankaŭ originalajn paĝkomencojn -mi simile registris. - - - - - - -End of the Project Gutenberg EBook of Advokato Patelin, by -David Augustin de Brueys and Jean Palaprat - -*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ADVOKATO PATELIN *** - -***** This file should be named 52876-0.txt or 52876-0.zip ***** -This and all associated files of various formats will be found in: - http://www.gutenberg.org/5/2/8/7/52876/ - -Produced by Andrew Sly, Marc Vanden Bempt and the Online -Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net - - -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed. - -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United -States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive -specific permission. If you do not charge anything for copies of this -eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook -for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, -performances and research. They may be modified and printed and given -away--you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks -not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the -trademark license, especially commercial redistribution. - -START: FULL LICENSE - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country outside the United States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: - - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and - most other parts of the world at no cost and with almost no - restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it - under the terms of the Project Gutenberg License included with this - eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the - United States, you'll have to check the laws of the country where you - are located before using this ebook. - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm web site -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that - -* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation." - -* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works. - -* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - -* You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and The -Project Gutenberg Trademark LLC, the owner of the Project Gutenberg-tm -trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org Section 3. Information about the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is in Fairbanks, Alaska, with the -mailing address: PO Box 750175, Fairbanks, AK 99775, but its -volunteers and employees are scattered throughout numerous -locations. Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt -Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to -date contact information can be found at the Foundation's web site and -official page at www.gutenberg.org/contact - -For additional contact information: - - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works. - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. - -Most people start at our Web site which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. - |