diff options
| author | nfenwick <nfenwick@pglaf.org> | 2025-02-06 03:31:22 -0800 |
|---|---|---|
| committer | nfenwick <nfenwick@pglaf.org> | 2025-02-06 03:31:22 -0800 |
| commit | c0c25ccead286a37a0888d134c2fb43ec5bee17d (patch) | |
| tree | fc5ef39a2e5f29470d1f906b83e86bc475934c80 | |
| parent | d1eebb46700dfa854a99757a8037a675204303c7 (diff) | |
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 4 | ||||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 | ||||
| -rw-r--r-- | old/52691-0.txt | 3947 | ||||
| -rw-r--r-- | old/52691-0.zip | bin | 71086 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/52691-h.zip | bin | 77952 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/52691-h/52691-h.htm | 5107 |
7 files changed, 17 insertions, 9054 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..d7b82bc --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,4 @@ +*.txt text eol=lf +*.htm text eol=lf +*.html text eol=lf +*.md text eol=lf diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..ca0cac2 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #52691 (https://www.gutenberg.org/ebooks/52691) diff --git a/old/52691-0.txt b/old/52691-0.txt deleted file mode 100644 index f3788ff..0000000 --- a/old/52691-0.txt +++ /dev/null @@ -1,3947 +0,0 @@ -Project Gutenberg's Homeri Carmina et Cycli Epici Reliquiae, by Homer - -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most -other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of -the Project Gutenberg License included with this eBook or online at -www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you'll have -to check the laws of the country where you are located before using this ebook. - - - -Title: Homeri Carmina et Cycli Epici Reliquiae - Pars Tertia: Hymni - -Author: Homer - -Editor: Ambroise Firmin Didot - -Release Date: August 1, 2016 [EBook #52691] - -Language: Latin - -Character set encoding: UTF-8 - -*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HOMERI CARMINA ET CYCLI *** - - - - -Produced by Carolus Raeticus - - - - - HOMERI CARMINA - - ET CYCLI EPICI RELIQUIÆ. - - - - PARS TERTIA: - - RANARUM ET MURIUM PUGNA. - HYMNI VEL EXORDIA. - EPIGRAMMATA. - - - PARISIIS, - - EDITORE AMBROS. FIRMIN DIDOT, - - INSTITUTI REGII FRANCIÆ TYPOGRAPHO. - SUMPTIBUS ET TYPIS. - - M DCCC XXXVIII. - - - - - - - Transcriber's Note: - -For the creation of this e-book the following texts have been used: - -"Homeri Carmina et Cycli Epici Reliquiae—Graece et Latine cum Indice - Nominum et Rerum" (Parisiis, Editore Ambros. Firmin Didot, 1838) - for the extract from the _Præfatio_ and the Latin text of the - _Hymni_ etc. - -"Le Journal des savants" (Juin 1838, Académie des inscriptions et - belles-lettres (France), ed. Jean Cusson, Paris, p. 377-378) for - some insight into the Latin version. - -All changes applied by the Transcriber to the Latin text are explained -in the footnotes. - -The Latin translation presented in this work was transcribed from a -Greek/Latin edition. It deliberately tries to stay as close as possible -to the Greek original, not only to make the Greek text more accessible, -but also for other reasons which are best explained by a review in the -French magazine "Le Journal des Savants": - - "Les poëmes homériques remontant à une si haute antiquité, et ils ont - été si différemment interprétés par les anciens Grecs eux-mêmes, que - pour donner une idée de ce monument qui nous retrace une nature et des - mœurs si opposées à celles de notre civilisation, il était - indispensable de s'astreindre, dans la traduction latine, à la fidélité - la plus rigoureuse, et à conserver les plus faibles nuances de - construction, de peur de dire autre chose, ou du moins de parler - autrement que ne le fait Homère, et de défigurer ansi la marche libre - et naïve de son langage. On a donc eu raison de conserver l'ancienne - manière de traduire Homère mot pour mot, et même d'étendre - l'application de ce système jusqu'aux limites imposées par la langue - latine. Avant les travaux de Wolf, de Heyne, de Passow, et surtout de - Buttmann, le sens de bien des mots, de bien des phrases, n'avait point - été constaté; c'est ce que la nouvelle traduction a dû faire en - changeant alors en totalité l'ancienne version, et en offrant ainsi le - résumé des travaux les plus récents. Bien des fautes de traduction qui - s'étaient transmises en quelque sorte _traditionellement,_ un grand - nombre d'incorrections, de négligences, restaient dans l'ancienne - version latine, œuvre primitive de Raphael Volaterranus et d'André - Divus; elles ont disparu dans la nouvelle et sont remplacées par une - explication claire et précise. Toutes les fois que pour faciliter - l'intelligence de certains passages difficiles on a dû insérer dans la - traduction des mots nécessaires qui ne se trouvaient pas dans - l'original, on a pris soin de mettre ces mots en caractères italiques. - Partout la diction homérique est conservée scrupuleusement, ainsi que - la marche des périodes. C'est ce qui manquait principalement aux - anciennes traductions; et cependant c'est de la liaison plus ou moins - étroite des membres de chaque phrase que résulte l'appréciation de - l'ancienneté relative des différentes parties des poésies homériques." - - - - - - PRÆFATIO. - -Inceptum nostrum, quo primi in Gallia Græcos scriptores in unius -corporis æquabilitatem redigere aggressi sumus, commendatione et notis -præfationum artibus egere non videtur; sed paucis dicendum est, unde ea -quam elegimus edendi ratio pendeat. Dudum ægre tuleramus quod tot -scriptorum editiones veteribus inquinatæ vitiis vulgo circumferrentur -atque adeo sæpius repeterentur, dum exstarent eorumdem scriptorum -emendatæ et a summis criticis antiquo nitori restitutæ: annon oportuit -illorum ingeniorum, quæ optimi quique nostratium laudibus et imitatione -celebrarunt, opera popularibus nostris exhiberi pura, emendata, quantum -fieri potest libera a depravatione barbariæ quam transierant? Hoc -igitur primum et præcipue curamus, ut non solum ex optimis quæ exstant -editionibus scriptorum quisque exprimatur, sed harum etiam multas -criticis celeberrimis tradidimus denuo examinandas et emendandas; -præterea, ubicumque res videtur postulare, Regiæ Bibliothecæ -manuscriptos imus consultum. Altera cura est, ut ad intelligentiam -quoque scriptorum in Collectione nostra præstemus quod prosit -unicuique: quum enim adnotatio vel præstantissima ex arbitrio denique -pendeat commentatoris, cui plana nonnunquam videbuntur quæ aliis -obscura, _interpretationes latinas_ e regione græcorum ponere -decrevimus, utpote quæ prorsus omnia reddant, non locos selectos -illustrent. Has vero, antequam tradantur typothesis, doctissimi viri -severo examini subjectas accurate corrigunt; nonnullorum scriptorum -plane novæ parantur. Denique multum augeri putavimus editionum -nostrarum utilitatem, si boni _rerum nominumque_ _indices_ adderentur; -nam vel ii qui scriptorem aliquem sæpe legerunt, nonnunquam haud satis -meminere quo in libro ejus quove versu vel capite narretur res qua opus -habent. Ceterum e cura unicuique scriptori impensa referetur in -præfationibus. - -Homeri, ut nunc res sunt, _Wolfiana_ dari debebat recensio, quam ex -Gulielmi Dindorfii editione accurate expressimus. Interpretationes -latinæ, bono ut nobis videtur consilio, in hoc antiquissimo poeta -verbum verbo reddunt, nisi quod sæpe comtas posteriorum more periodos -ingerunt, oppositionibus distinentes, causalibus particulis vincientes, -quæ apud illum ingenue et libere procedunt. Præterea ipsis inhærent -veteris textus græci vitia, et alia quædam ex vertentium incuria nata, -plurima denique in iis vocabulis commissa, quæ recentiorum demum -criticorum et interpretum sollertia explicuit. In postremis ita versati -sumus, ut, quæ dubitatione carere et firmis niti testimoniis -viderentur, ea haud cunctanter repræsentaremus; at ubi dubitationis -aliquid superesset, sequeremur potius antiquorum interpretationem eam -quæ sententiæ aptissima esset. Hoc autem præsertim enisi sumus ut quam -proxime posset latina langua Græcorum vestigia legeremus, quo patris -poetarum membra et motus omnes, quantum per latinam vestem licebat, -conspiciendi præberentur; sed in tali incepto non potuit impediri, quin -nonnulla quæ rarissime sibi indulserunt Latini, hæc translatio offerat -frequentissime; nonnulla etiam quæ argenteam ætatem egrediuntur, recipi -necesse erat: a barbaris tamen verbis et locutionibus sedulo cavimus. -Ita, veteribus licet superstructa, hæc interpretatio pro nova esse -possit. - -[...] - -Reliquum est, ut Tu, benevole Lector, operam huic volumini impensam -æquo animo boni consulas. Vale nobisque fave. - -Parisiis, idibus Octobribus MDCCCXXXVII. - - - - - Table of Contents. - -Ranarum et Murium Pugna. - -Hymni vel Exordia. - - I. In Apollinem. - II. In Mercurium. - III. In Venerem. - IV. In Cererem. - V. In Venerem. - VI. In Bacchum. - VII. In Martem. - VIII. In Dianam. - IX. In Venerem. - X. In Minervam. - XI. In Junonem. - XII. In Cererem. - XIII. In Matrem Deorum. - XIV. In Herculem Leonis-Animo. - XV. In Æsculapium. - XVI. In Dioscuros. - XVII. In Mercurium. - XVIII. In Pana. - XIX. In Vulcanum. - XX. In Apollinem. - XXI. In Neptunum. - XXII. In Jovem. - XXIII. In Vestam. - XXIV. In Musas et Apollinem. - XXV. In Bacchum. - XXVI. In Eundem. - XXVII. In Dianam. - XXVIII. In Minervam. - XXIX. In Vestam et Mercurium. - XXX. In Terram Matrem Omnium. - XXXI. In Solem. - XXXII. In Lunam. - XXXIII. In Dioscuros. - -Epigrammata. - - - - - RANARUM ET MURIUM PUGNA. - - 1 Incipiens primum Musarum cœtum ex Helicone - venire in meum cor oro, gratia cantus, - quem nuper in tabellis mea super genua posui: - certamen immensum, bellico-tumultu-plenum opus Martis, - 5 optans hominibus in aures omnibus immittere, - quomodo mures in ranas, strenue-pugnantes, irruerunt, - Terrigenarum virorum imitantes opera Gigantum: - uti sermo inter mortales erat; tale autem habuit principium. - - Mus aliquando sitibundus, mustelæ periculum elapsus, - 10 prope in lacum tenerum admovit mentum, - aqua se-delectans dulci: eum autem conspexit - lacu-gaudens multisona _rana,_ verbumque locuta-est tale: - - Hospes, quis es? unde venisti ad litus? quis vero tuus genitor? - omnia autem vere dic, ne mentientem te advertam. - 15 Si enim te cognovero amicum dignum, in domum ducam, - donaque tibi dabo hospitalia multa et bona. - Sum autem ego rex Physignathus (buccas inflans), qui per lacum - color, ranarum dux diebus omnibus: - et me pater Peleus (lutosus) olim genuit, Hydromedusæ (aquarum - reginæ) - 20 mixtus in amore apud ripas Eridani. - Sed et te video pulcrumque et fortem præ aliis, - sceptriferum regem, et in bellis pugnatorem - esse: verum age, ocyus tuum genus narra. - - Huic autem rursus Psicharpax (micarum fur) respondebat - dixitque: - 25 cur genus meum inquiris, amice? manifestum est omnibus - hominibusque, diisque, et aereis volucribus. - Psicharpax quidem ego vocor: sum autem filius - Troxartæ (panum rosoris) patris magnanimi: verum mater - _est_ Lichomyle (lingens molas), filia Pternotroctæ (pernarum - rosoris) regis. - 30 Genuit autem in tugurio me, et enutrivit cibariis, - ficubus et nucibus et eduliis omnigenis. - Quomodo vero amicum facias me, ad naturam nulla-re similem? - Tibi quidem enim vita est in aquis; sed mihi, - quæcunque apud homines, rodere mos _est;_ nec me latet - 35 panis ter-pistus in rotundo canistro, - nec placenta extensa, habens multum sesamum _inspersum,_ - non segmen e perna, non jecora induta-alba-tunica (_peritonæo_), - non caseus recens-coagulatus e suavi lacte, - non bonum dulciolum, quod et beati (_divites_) desiderant, - 40 nec quæcunque ad cœnam hominum parant coqui, - ornantes ollas condimentis omnigenis. - Neque unquam ex-bello malum aufugi clamorem, - sed recta pugnam ingrediens, primis-pugnatoribus me-immiscebam. - Non metuo hominem, quamquam magnum corpus gerentem; - 45 sed ad lectum vadens, mordeo _ei_ digitum summum; - et calce prehendi, et quando dolor virum occupavit, - suavis subito aufugit somnus, mordente me. - Verum duo præ-omnibus timeo totam per terram, - accipitrem et mustelam, qui mihi magnum dolorem afferunt, - 50 et decipulam luctuosam, ubi dolosum esse-solet fatum: - plurimum sane mustelam pertimesco, quæ potentissima _est;_ - quæ et foramen-ingredientem, in foramine perquirit. - Non comedo raphanos, non caules, non cucurbitas; - neque brassica viridi pascor, neque apiis: - 55 hæc enim vestra sunt edulia, qui in lacu _vivitis._ - - Ad hæc subridens Physignathus contra locutus-est: - hospes, valde gloriaris de ventre: adsunt et nobis - multa valde in lacu et in terra mirabilia visu. - Anceps enim dedit pascuum ranis Saturnius, - 60 saltare per terram, et in aquis corpus cooperire. - [elementis duplicibus divisas ædes habitare.] - Si autem vis et hæc scire, facile est: - ascende mihi in terga, (tene vero me, ne-quando pereas,) - quo lætus meam in-domum pervenias. - - 65 Sic igitur dixit, et terga præbebat: ille autem inscendebat - citissime, - manus tenens tenerum ad collum, saltu levi. - Et primum qudem gaudebat, quando spectabat vicinos portus, - natatu se-delectans Physignathi; sed quando demum - undis purpureis alluebatur, multum lacrimans, - 70 inutili pœnitentia querebatur; vellebatque comas, - et pedes astringebat ad ventrem; intus vero ei cor - palpitabat _rei_ insolentia, et in terram volebat venire; - graviter autem ingemiscebat, timoris frigidi vi. - Caudam primum extendit in aquis, tanquam remum - 75 trahens, supplicansque diis in terram ut-veniret, - aquis purpureis alluebatur: multum autem clamabat, - et talem dixit sermonem, et ab ore profabatur: - - Non sic in-tergis portavit onus amoris - taurus, quando Europam per undam vexit in Cretam, - 80 ut me natans in-tergis vexit ad domum - rana, elevans palidum corpus in-aqua alba. - - Hydrus autem subito apparebat, horrendum spectaculum - ambobus; erectum vero super aquam habebat collum. - Hunc conspicatus demersit Physignathus, nequaquam cogitans, - 85 qualem socium erat pereuntem derelicturus: - subiit autem profundum lacus, et evitavit fatum nigrum. - Ille vero, ut derelictus-erat, cecidit supinus statim in aquam, - manus autem stringebat, et periens stridebat. - Sæpe quidem submergebatur in aqua, sæpe autem rursus - 90 calcitrans emergebat; fatum vero non licebat effugere; - madentes autem pili, plurimum pondus, trahebant in ipso: - tandem vero periens, tales locutus-est sermones: - - Non latebis dolose, Physignathe, hæc qui-fecisti, - naufragum _me_ dejiciens a corpore, ut a petra. - 95 Non me in terra potior fuisses, pessime, - pancratioque, luctaque, et ad cursum: sed ubi-seduxeras, - in aquam me projecisti. Habet deus vindicem oculum; - pœnam inde lues tu murium exercitui, neque effugies. - - Hoc locutus, exspiravit in aquis: eum autem conspexit - 100 Lichopinax (lingens lances), ripis insidens mollibus; - graviter autem exululavit, currensque annuntiavit muribus. - - Ut vero didicere fatum, subiit ira gravis cunctos. - Et tunc præcones suos jusserunt, sub diluculum - convocare _mures_ ad-concionem in ædes Troxartæ, - 105 patris infelicis Psicharpagis, qui in lacu - supinus extensus-erat mortuo corpore, nec juxta ripas - erat adhuc miser, medio vero innatabat ponto. - Ut autem venere festinantes simul-cum aurora, primus surrexit - Troxartes, super filio iratus, dixitque sermonem: - - 110 O amici, etiamsi solus ego mala multa passus-sum - ex ranis, hæc sors mala omnibus facta-est. - Sum autem nunc infelix, quippe tres filios perdidi. - Et primum quidem occidit corripiens - invisissima mustela, extra foramen deprehensum. - 115 Alterum autem rursus viri crudeles ad mortem duxerunt - recentioribus artibus, ligneo dolo excogitato, - quam decipulam vocant, murium perditricem. - Qui tertius erat, dilectus mihi et matri castæ, - hunc suffocavit Physignathus, in profundum ubi-duxerat. - 120 Sed agite, armemur, et exeamus in ipsas, - corpora ubi-ornaverimus in armis artificiosis. - - Hoc locutus, persuasit, ut-armentur, universis. - [Et hos quidem armavit Mars, belli curam-gerens.] - Ocreas quidem primum circa tibias posuerunt, - 125 confractis fabis viridibus, beneque præparatis, - quas ipsi per noctem ingressi arroserant. - Loricas autem habebant calamo-tectis a coriis, - quos, mustela excoriata, scite fecerunt. - Clypeus autem erat lucernæ medius-umbilicus; ac lancea - 130 _erat_ prælonga acus, totum-æreum opus Martis: - et cassis in temporibus testa nucis. - - Sic quidem mures stabant in armis. Ut autem viderunt - ranæ, emerserunt ex aqua; et in unum locum - profectæ, consilium coegerunt de-bello malo. - 135 Considerantibus autem ipsis, unde hæc seditio, vel quis hic - tumultus, - præco prope venit, gerens sceptrum in manibus, - Tyroglyphi (casei rosoris) filius magnanimi, Embasichytrus - (ingressor ollorum), - nuntians belli malam famam, dixitque sermonem: - - O ranæ, mures vobis minati _me_ misere, - 140 edicturum _vobis_ armari ad bellumque pugnamque. - Viderunt enim in aqua Psicharpaga, quem occidit - vester rex Physignathus. Verum pugnate, - quæcunque inter ranas fortissimæ estis. - - Sic locutus renuntiavit: sermo autem in aures omnium - 145 ingressus turbavit mentes ranarum superbarum. - Accusantibus vero ipsis, Physignathus dixit, assurgens: - - O amici, non occidi ego murem, nec vidi - pereuntem: omnino autem suffocatus-est ludens apud lacum, - natatus ranarum imitans: hi autem pessimi - 150 nunc me accusant, insontem: sed age, consilium - exquiramus, quomodo dolosos mures disperdamus. - Etenim ego dicam, ut mihi videtur esse optimum. - Corporibus instructis in armis stemus cuncti - summas ad ripas, ubi præceps _est_ locus: - 155 quando autem impetu-facto in nos exiverint, - prehensis galeis, quicunque prope obvius venerit, - in lacum ipsos cum illis statim dejiciamus. - Sic enim ubi-suffocarimus _eos_ in aquis, natandi-nescios, - statuemus alacriter de-muribus-occisis hic tropæum. - - 160 Sic igitur locutus, armis indui-fecit universos. - Foliis quidem malvarum tibias suas circumtexerunt; - loricas autem habebant viridibus latis a betis; - folia autem brassicarum in clypeos bene aptaverunt; - _tanquam_ lancea vero, acutus-juncus unicuique longus aptabatur: - 165 et galeæ e-cochleis tenuibus circumtegebant capita. - Armis-munitæ autem steterunt in ripis altis, - quassantes lanceas; ira vero implebantur unaquæque. - - Jupiter autem deos ubi-vocarat in cœlum stellatum, - et belli molem ostenderat, fortesque pugnatores, - 170 multos et magnos, et hastas longas ferentes, - qualis Centaurorum exercitus procedit et Gigantum; - suaviter ridens interrogabat, quinam ranis auxiliatores _sint,_ - vel _qui_ muribus afflictis: et Minervam allocutus-est: - - O filia, muribus nunquid auxiliatura ibis? - 175 etenim tuum per templum semper saltitant omnes, - nidore delectati, et cibariis ex sacrificiis. - - Sic igitur dixit Saturnius: eum autem allocuta-est Minerva: - o pater, haud unquam ego muribus afflictis - venerim auxiliatrix, quoniam mala multa mihi fecerunt, - 180 coronas lædentes, et lucernas, olei gratia. - Hoc autem meam nimis momordit mentem, quale mihi patrarunt: - peplum meum corrosere, quem texui laborans - e trama subtili, et stamen subtile nevi, - foraminaque in-_eo_-fecerunt; at sartor mihi instat, - 185 et valde me urget: hanc ob-causam irata-sum. - [exigitque a-me usuram; hoc autem horridum immortalibus.][TR1] - Mutuata enim texui, et non habeo unde-restituam. - Sed ne sic quidem ranis auxiliari velim. - Sunt enim neque ipsæ mentibus integræ; sed me nuper - 190 ex bello reversam, postquam valde defatigata-eram, - somno indigentem, non siverunt, tumultuantes, - ne parum quidem oculos-claudere; ego vero insomnis jacebam - capite dolens, donec vociferatus-est gallus. - Sed age, desistamus, dii, ab-iis juvandis, - 195 ne-quis nostrûm vulneretur telo acuto, - ne-cujus etiam corpus hasta percutiatur vel gladio; - sunt enim cominus-pugnantes, etiam si deus obvius venerit; - omnes autem de-cœlo delectemur pugnam spectantes. - - Sic igitur dixit: ei autem paruerunt dii alii - 200 omnes, simul vero intrarunt conferti in eum locum. - [Devenerunt autem præcones-duo, signum belli ferentes.] - Et tunc culices, magnas tubas habentes, - terribiliter canebant belli strepitum; cœlitus autem - Jupiter Saturnius intonuit, signum belli mali. - - 205 Primus Hypsiboas (alte-clamans) Lichenora (linctorem) feriit - hasta, - stantem inter primos-pugnatores, in ventrem in medium jecur: - conciditque _is_ pronus, tenerosque pulvere fœdavit crines. - [insonuit cadens et strepuere arma super ipso. - Troglodytes (cavernas subiens) post hunc feriit Peliona - 210 infixitque pectori validam hastam: et lapsum - cepit atra mors; animaque e corpore evolavit. - Seutlæus (betæ esor) inde occidit, icto corde, Embasichytrum: - [at Ocimiden (ocimi esorem) dolor cepit, et icit _illum_ acuto - junco;] - Artophagusque (panis esor) Polyphonum (clamosum) in ventre - feriit: - 215 _qui_ cedidit pronus, animaque membris evolavit. - Limnocharis (lacus amator) vero ut vidit pereuntem Polyphonum, - Troglodyten petra molaris-instar feriit prævertens - cervicem ad medium; et huic nox oculos operuit. - Lichenor autem in-ipsum collimavit hasta splendida, - 220 et feriit _eum,_ neque aberravit, ad jecur. Ut vero vidit - Crambophagus (brassicæ esor), ripis altis incidit fugiens: - sed ne sic quidem cessabat a-pugna, sed feriit ipsum: - _qui_ concidit, nec resurrexit: tingebaturque sanguine lacus - purpureo, ipse autem juxta litus extensus-est, - 225 in-chordis pinguibusque provolutus intestinis. - Tyrophagum his-ipsis in ripis interfecit. - Pternoglyphum vero videns Calaminthius (menthæ amator) in - timorem venit; - saliitque in lacum fugiens, clypeo abjecto. - Philtræum autem interfecit fortis Borborocœtes (in cœno cubans.) - 230 [Hydrocharis porro occidit Pternophagum regem,] - saxo percussum ad sinciput; cerebrum vero - e naribus stillabat; fœdabatur autem sanguine terra. - Lichopinax inde occidit eximium Borborocœten, - hasta adortus; ei vero caligo oculos cooperuit. - 235 Prassophagus (porri esor) autem intuitus, pede traxit - Cnissodiocten (nidoris sectatorem) - in lacuque suffocavit, prehenso manu tendine. - Psicharpax vero pugnabat sociis de mortuis, - et feriit Prassophagum, nondum in-terram quum-ascendisset; - ceciditque _is_ ante ipsum, animaque ad-Orcum ivit. - 240 Pelobates (in cœno gradiens) autem conspicatus, luti pugillum - jecit in ipsum, - et frontem illevit, et excæcabat propemodum. - Iratus-est autem inde ille: arripiensque manu forti - jacentem in campo lapidem gravem, pondus terræ, - eo feriit Pelobaten sub genua: tota autem fracta-est - 245 tibi dextra; cecidit vero _is_ supinus in pulveres. - Craugasides (clamator) autem defendebat et rursus ibat in ipsum: - feriitque eum medium in ventrem; totus autem ei intro - acutus-juncus subiit, humique effundebantur omnia - intestina attractâ sub hasta manu crassa. - 250 Sitophagus (frugum esor) autem, ut vidit in ripis fluvii, - claudicans e bello recedebat; affligebatur vero graviter: - saliitque in fossam, ut effugeret grave exitium. - Troxartes autem feriit Physignathum ad pedem extremum. - [cito vero _is_ afflictus in lacum saliit fugiens.] - 255 Prassæusque (porri esor), ut vidit adhuc semianimem prolapsum, - ivit per primos-pugnatores, et jaculatus-est acuto junco: - nec fregit scutum, sistebatur autem ibidem hastæ cuspis. - Ejus vero feriit galeam eximiam[TR2] ex-olla-quadrata - divinus Origanion (origani amator), imitans ipsum Martem, - 260 qui solus inter ranas fortiter-pugnabat in turba; - irruerunt autem in eum; is vero, ut vidit, non sustinuit - heroas validos, sed subiit profunda paludis. - - Erat autem quidam inter mures juvenis puer, præstans aliis, - cominus-pugnans, carus filius eximii Artepibuli (pani - insidiantis,) - 265 princeps, ipsum Martem repræsentans, strenuus Meridarpax - (frustorum fur). - [qui solus inter mures præstabat pugnando.] - Stetit autem ad lacum glorians, seorsum ab aliis: - jactabatque perditurum _se_ ranarum genus bellicosarum. - Et jam perfecisset, quippe magnum ei robur erat, - 270 nisi cito vidisset pater hominumque deûmque. - Et tunc pereuntes ranas miseratus-est Saturnius; - motoque capite, talem emisit vocem: - - Dii boni! profecto magnum opus in oculis video! - non parum me perculit Meridarpax, ad lacum - 275 trucidare ranas truculenter-minans: sed citissime - Palladem mittamus tumultuosam, vel etiam Martem: - qui ipsum arcebunt a-pugna, validus licet sit. - - Sic igitur dixit Saturnius: Mars autem respondebat sermone: - nec sane Palladis, Saturnie, vis, neque Martis, - 280 valebit a-ranis avertere grave exitium. - Sed age, omnes eamus auxiliatores: vel tuum telum, - [moveatur magnum, Titans-occidens, validissimum,] - quo Titanas occidisti, fortissimos præ omnibus, - quo quondam etiam Capaneum occidisti, immanem virum, - 285 Enceladumque ligasti, et feras gentes Gigantum, - moveatur: ita enim superabitur fortissimus quisque. - - Sic igitur dixit: Saturnius autem dejecit ardens fulmen. - Primum quidem intonuit, magnumque concussit Olympum; - ac deinde fulmen, terribile Jovis telum, - 290 misit contortum; illud autem evolavit e-manu regis. - Omnes quidem terruit jaculatus ranasque muresque, - sed neque sic cessabat murium exercitus, sed adhuc magis - cupiebat depopulatum-ire ranarum genus bellicosarum, - nisi ab Olympo ranas miseratus-fuisset Saturnius, - 295 qui tunc ranis auxiliatores statim misit. - - Venerunt subito tergis-incudum-instar, curvis-ungulis, - oblique-gradientes, tortuosi, forcipibus-circa-ora, pellibus- - testaceis, - ossea-natura, lati-dorso, renitentes in humeris, - vari, longimani, a pectoribus intuentes, - 300 octipedes, bicipites, intractabiles: hi autem vocantur - cancri: qui utique murium caudas oribus abscidebant, - ac pedes et manus; refringebantur vero _in iis_ lanceæ. - Quos etiam formidarunt miseri mures, nec sustinuere; - in fugamque conversi-sunt. Occidebat vero jam sol, - 305 et belli ludus unius-diei peractus-est. - - - [TR1] "immortalibus." -> "immortalibus.]" - [TR2] "e imiam" -> "eximiam" - - - - - HOMERI ET HOMERIDARUM - HYMNI VEL EXORDIA. - - - I. IN APOLLINEM. - - 1 Memor-ero neque obliviscar Apollinis sagittantis, - quem dii per domum Jovis metuunt euntem: - atque _ei_ assurgunt, prope advenienti, - omnes a sedibus, quando splendidos arcus tendit. - 5 Latona autem sola manebat apud Jovem fulmine-gaudentem, - quæ quidem arcumque relaxavit, et occlusit pharetram, - et ei a fortibus humeris manibus sumtum - arcum suspendit ad columnam patris sui, - paxillo de aureo: ipsum vero in solium considere-fecit ducens. - 10 Ei autem inde nectar dedit pater, poculo aureo - invitans carum filium: postea vero dii alii - ibi considunt: gaudet autem veneranda Latona, - quod arcitenentem et fortem filium peperit. - - Salve, o beata Latona, quoniam peperisti præclaros liberos, - 15 Apollinemque regem, et Dianam sagittis-gaudentem; - [hanc quidem in Ortygia, illum vero aspera in Delo,] - acclinata ad latum montem, et Cynthium collem, - proxime palmam, sub Inopi fluentis. - - Quomodo autem te celebrabo, prorsus celebratissimum? - 20 ubique enim tibi, Phœbe, modi contigerunt cantus, - et per continentem vitulorum-nutricem, et per insulas. - - Omnes autem speculæ tibi placere-solent, ac vertices summi - altorum montium, amnesque in-mare profluentes, - litoraque in mare vergentia, portusque maris. - 25 An ut te primum Latona peperit, gaudium mortalibus, - acclinata ad Cyanthium montem, aspera in insula; - Delo in circumflua? utrinque autem unda nigra - exibat in-terram stridule-spirantibus ventis. - Hinc oriundus, omnibus mortalibus impertias, - 30 quotquot Creta intus habet, et populus Athenarum - insulaque Ægina, navibusque-inclyta Eubœa, - Ægæque, Iresiæque, et maritima Peparethus, - Thraciusque Athos, et Pelei summi vertices, - Thraciaque Samus, Idæque montes umbrosi, - 35 Scyrus, et Phocæa, et Autocanæ mons altus, - Imbrusque bene-culta, et Lemnus importuosa, - Lesbusque divina, Macaris sedes Æolionis, - et Chius, quæ insularum fertilissima in mari jacet, - saxosusque Mimas, et Coryci summi vertices, - 40 et Claros splendida, et Æsageæ mons altus, - et Samus aquosa, Mycalæque alti vertices, - Miletusque, Cosque, urbs Meropum hominum, - et Cnidus alta, et Carpathus ventosa, - Naxusque, ac Paros, Rhenæaque saxosa: - 45 tantum _terrarum_ parturiens Jaculatorem obivit Latona, - si qua sibi terrarum filio velit habitacula ponere. - Hæ vero valde tremebant et timebant, neque ulla sustinuit - Phœbum suscipere, etiamsi fertilior esset: - prius quam tandem Delum ascendisset veneranda Latona; - 50 et ipsam interrogans, verbis alatis allocuta-est: - - Dele, an velis sedes esse filii mei, - Phœbi Apollinis, ponereque in _te_ opulentum templum; - alius vero nemo te unquam tanget, nec te honorabit, - nec fertilem-boum te fore puto, nec fertilem-ovium; - 55 nec vindemiam feres, neque plantas plurimas produces. - Si vero Apollinis sagittantis templum habebis, - homines tibi omnes adducent hecatombas, - hic congregati; nidor vero tibi immensus semper _erit,_ - diu, rex, si alas: dii te habeant - 60 manu ab aliena; quoniam non tibi fertile subest solum. - - Sic dixit: gaudebat autem Delus, respondensque allocuta-est: - Latona, gloriosissima filia magni Cœi, - lubens quidem ego partum sagittantis regis - susciperem; graviter enim vere sum malæ-famæ - 65 apud-homines: sic autem admodum-honorata fiam. - Sed hunc tremo, Latona, sermonem, nec te celabo; - valde enim quendam dicunt protervum Apollinem - fore, magnopereque dominaturum immortalibus, - et mortalibus hominibus per almam terram. - 70 Eo graviter timeo in mente et in animo, - ne, quandocunque primum viderit lumen solis, - insulam aspernans, quoniam aspero-solo sum, - pedibus subvertens, trudat maris in pelagus. - Ibi me quidem magna unda in caput abunde semper - 75 inundabit; ille vero aliam terram adibit, quæ placuerit ipsi, - ad-struendum templumque, et lucos arboribus-abundantes; - polypi autem in me thalamos, phocæque nigræ - domicilia facient inculta, inopia civium. - Sed si mihi sustineres, dea, magnum jusjurandum jurare, - 80 hic eum primum constructurum perpulcrum templum, - ut-sit hominum oraculum; at postea - omnes apud homines, quandoquidem multi-nominis-est. - - Sic igitur dixit: Latona vero deorum magnum jusjurandum - juravit: - sciat nunc hæc Terra, et Cœlum latum superne, - 85 et subterlabens Stygis aqua, quod maximum - jusjurandum gravissimumque est beatis diis: - certe utique Phœbi hic odorata erit semper - ara et lucus; honorabit vero te-sane præ omnibus. - - Ac postquam juraratque peregeratque jusjurandum, - 90 Delus quidem valde gaudebat partu jaculatoris regis; - Latona autem novemque-dies et novem noctes insperatis - partus-doloribus confixa-erat. Deæ vero erant intus omnes, - quæcunque summæ erant, Dioneque, Rheaque, - Ichnæaque Themis et sonora Amphitrite, - 95 aliæque immortales, seorsum a-candida-ulnis Junone. - [Sedebat enim _ea_ in ædibus Jovis nubes-cogentis.] - Sola autem non audierat partus-dolorum-præses Ilithyia; - sedebat enim summo in-Olympo sub aureis nubibus, - Junonis consilio candidæ-ulnis; quæ ipsam detinebat - 100 invidia, quando jam filium eximiumque fortemque - Latona paritura pulcra-comis tunc erat. - - Illæ autem Irin emisere bene-habitata ab insula, - ut-adduceret Ilithyiam, pollicitæ magnum monile, - aureis filis consertum, novem-cubitorum; - 105 seorsum autem jusserunt vocare a-candida-ulnis Junone, - ne _ea_ ipsam subinde verbis averteret venientem. - At ubi hoc audierat pedibus-ventosa velox Iris, - profecta-est currens, celeriterque permensa-est totum - intervallum. - Ac postquam pervenit ad-deorum sedem, altum Olympum, - 110 statim inde Ilithyiam, e domo foras - evocatam, verbis alatis allocuta-est, - prorsus sicut jubebant Olympias domos habentes-deæ. - Ei vero inde animum flectebat in pectoribus caris; - iverunt autem pedibus, pavidis columbis incessu similes. - 115 Quando Delum ingressa-est partus-dolorum-præses Ilithyia, - illam tunc demum partus cepit, gestiebatque parere. - Circa palmam vero jecit brachia, genuaque fulcivit - in-prato molli; subrisit autem terra subtus: - prosiliit vero _Apollo_ in lucem; deæ autem ulularunt omnes. - 120 Ibi te, jaculator Phœbe, deæ lavabant aqua pulcra, - caste et pure; fasciaverunt autem in veste candida, - tenui, nova; circumque aureum cingulum jecerunt. - Neque inde Apollinem aurea-cithara lactavit mater; - sed Themis nectarque et ambrosiam gratam - 125 immortalibus manibus propinavit: gaudebat vero Latona, - quod arcitenentem et fortem filium peperit. - - Ac postquam, Phœbe, comedisti immortalem cibum, - non te dein retinebant aurea cingula palpitantem, - neque amplius vincula cohibebant; solvebantur autem ligamina - omnia. - 130 Statim vero inter-immortales-deas dixit Phœbus Apollo: - - Sit mihi citharaque cara et incurvi arcus - oraculoque-edam hominibus Jovis verum consilium. - - Sic fatus, incessit in terra spatiosa - Phœbus intonsus, longe-jaculans; illæ autem omnes - 135 stupebant immortales: auro vero Delus tota - cumulata-erat, aspiciens Jovis Latonæque progeniem; - læta, quod ipsam deus elegit sibi ad-habitacula ponenda - ex-insulis et continente, dilexitque in-animo magis: - floruit, sicut quando vertex montis floribus silvæ. - - 140 At ipse argenteum-arcum-gestans, rex, longe-jaculans Apollo, - interdum quidem Cynthum ascendisti saxosum, - interdum vero rursus insulasque et viros vagans-adibas. - Multa tibi _sunt_ templaque et luci arboribus-abundantes; - omnes autem speculæque caræ, et vertices summi - 145 altorum montium, amnesque in-mare profluentes. - Sed tu Delo, Phœbe, maxime delectaris corde, - ubi tibi talaribus-vestibus induti Iaones congregantur, - ipsis cum liberis et venerandis uxoribus: - hi vero te pugilatuque et saltatione et cantu - 150 memores oblectant, quando instituerint certamen. - Diceret immortales et senii-expertes esse semper _is_ - qui tunc occurreret, quando Iaones conferti essent: - omnium enim videret gratiam, delectaretque-sibi animum, - virosque inspiciens, pulcreque-cinctas mulieres, - 155 navesque veloces, et ipsorum possessiones multas. - Ad _hæc_ autem, hoc magnum miraculum, cujus fama nunquam peribit, - puellæ Deliades, Longe-jaculantis ministræ; - quæ postquam primum quidem Apollinem celebrarint, - rursusque dein Latonamque et Dianam sagittis-gaudentem, - 160 recordati, virorumque antiquorum ac mulierum - hymnum canunt, demulcentque gentes hominum. - Omnium autem hominum voces et strepitum-crotalorum - imitari callent: putaret vero _se_ ipse unusquisque - loqui; adeo illis pulcer aptatus-est cantus. - - 165 Verum agite, propitius-sit Apollo cum Diana, - salvete autem vos omnes; mei vero et postea - mementote, quando aliquis terrestrium hominum - hic roget hospes itinerum-audens _huc_ profectus: - «o puellæ, quisnam vero vobis vir suavissimus cantorum - 170 hic versatur, et quonam delectamini maxime?» - vos autem bene prorsus omnes respondete decenter: - «cæcus vir: habitat vero Chio in saxosa; - cujus omnes in-futurum ceteris-præstant cantus.» - Nos autem vestram famam feremus _ad omnes,_ quantum super terram - 175 hominum versamur per-urbes bene-habitatas: - illi vero accredent, quandoquidem et verum est. - - At ego non desinam longe-jaculantem Apollinem - celebrare argenteum-arcum-gestantem, quem comis-pulcra peperit - Latona. - - O rex, et Lyciam et Mæoniam amabilem, - 180 et Miletum habes, maritimam urbem amœnam: - ipse autem Delo circumfluæ magnopere dominaris. - - Vadit vero canens Latonæ gloriosæ filius - cithara cava ad Pytho saxosam, - immortales vestes habens, odoratas; ipsius autem cithara - 185 aureo a plectro sonum habet amabilem. - Inde vero ad Olympum a terra, tanquam cogitatum, - vadit Jovis ad domum, deorum inter cœtum aliorum: - statim autem immortalibus curæ-est cithara et cantus. - Musæ quidem simul omnes, alternantes voce pulcra, - 190 celebrant inde deorum dona immortalia, atque hominum - ærumnas, quantas habentes sub immortalibus diis, - vivunt imprudentes et inopes-consilii, nec possunt - invenire mortisque medelam et senectutis remedium. - At pulcris-comis Gratiæ, et lætæ Horæ, - 195 Harmoniaque, Hebeque, Jovisque filia Venus, - tripudiant, altera-alterius ad carpum manus tenentes; - inter-has quidem nec turpis ludit, neque humilis, - sed valde magnaque visu, et specie admirabilis, - Diana sagittis-gaudens, educata-simul-cum Apolline. - 200 Inter has porro Mars et speculator Argicida - ludunt; at Phœbus Apollo inter-_eos_-citharam-pulsat, - pulcre et sublimiter gradiens; splendor vero illum circumlucet, - micationesque pedum et bene-netæ vestis. - Ac delectantur animo magno, inspicientes, - 205 Latonaque aureis-comis, et providus Jupiter, - filium carum ludentem inter immortales deos. - - Quomodo proinde te celebrabo, omnino celebratissimum? - an te inter procos canam, et in-amore, - quando ambiens adiisti Azanidem puellam, - 210 una-cum Ischye deo-pari, Elationide equis-præstante? - aut una-cum Phorbante, Triopi genere, aut cum Erechtheo, - aut cum Leucippo, et Leucippi conjuge? - pedes, ille vero cum-equis: non sane Triopus deficiebat - an ut primum oraculum hominibus - 215 quærens per terram ivisti, longe-jaculans Apollo? - - In Pieriam quidem primum ab Olympo descendisti; - Lectonque Emathiamque transibas, et Enianas, - et per Perrhæbos: cito autem in Iaolcum pervenisti, - Cenæumque ascendisti navibus-inclytæ Eubœæ: - 220 stetisti vero in Lelanto campo: qui tibi non placuit in-animo - ad-struendum templumque et lucos arboribus-abundantes. - Inde autem Euripum transgressus, longe-jaculans Apollo, - ascendisti montem divinum, viridem: cito vero venisti ab ipso, - in Mycalessum profectus, et Teumessum herbosam: - 225 Thebæ autem pervenisti in-solum indutum silva: - nondum enim quisquam habitabat mortalium sacra in Thebe: - neque omnino erant semitæ, nec viæ - Thebæ per campum tritici-feracem; sed _eum_ habebat silva. - - Inde vero ulterius ivisti, longe-jaculans Apollo; - 230 in-Onchestumque pervenisti, Neptunium splendidum lucum: - ubi recens-domitus equi-pullus spirat gravatus animo, - trahens currus pulcros; humi autem auriga, præstans licet, - e curru ubi-exsiliit, iter facit: hi vero (_aurigæ_) interim - quidem - vacuos currus quatiunt, imperio remisso. - 235 Si autem currus agant in lucum arboribus-abundantem, - equos quidem curant, illos autem reclinatos sinunt. - Sic enim omnium-primum fas erat: ipsi vero regi _Neptuno_ - supplicant; currum autem dei tunc fatum servat. - - Illinc porro ulterius ivisti, longe-jaculans Apollo; - 240 Cephissumque inde attigisti pulcre-fluentem, - qui ex-Lilæa profundit pulcre-labentem aquam. - Hunc transgressus, Sagittans, et Ocaleen tritici-feracem, - inde in Haliartum pervenisti herbosam. - Ivisti autem ad Telphusam: ibi tibi placuit locus innocuus - 245 ad-struendum templumque et lucos arborosos. - Stetisti vero valde prope eam, et ipsam sermone affatus-es: - - Telphusa, hic demum in-animo-habeo perpulcrum templum, - hominum struere oraculum: qui mihi semper - huc adducent perfectas hecatombas, - 250 tum quotquot Peloponnesum pinguem habent, - tum quotquot Europamque, et circumfluas per insulas _habitant,_ - oraculum-petituri: iis autem ego verum consilium - omnibus edicam, oracula-edens in opulento templo. - - Sic fatus, disposuit fundamenta Phœbus Apollo, - 255 lata et valde longa per-totum: sed intuita - Telphusa corde irata-est, dixitque sermonem: - - Phœbe rex, sagittans, verbum aliquod tibi in mente ponam: - hic quoniam cogitas struere perpulcrum templum, - ut-sit hominibus oraculum; hique tibi semper - 260 huc adducent perfectas hecatombas: - at tibi edicam, tu vero in mente reconde tua: - infestabit te semper strepitus equorum velocium, - aquantesque muli meis sacris ex fontibus. - Hic aliquis hominum malet inspicere - 265 currusque fabrefactos, et velocium strepitum equorum _audire,_ - quam templumque magnum et opes multas, quæ-insint. - Sed si quid demum obtemperaveris, (tu autem potentior et - præstantior - es me, rex, tuaque vis est maxima,) - in Crissa fac _templum,_ sub jugo Parnassi: - 270 ubi nec currus pulcri agitabuntur, nec tibi equorum - velocium strepitus erit bene-structam circa aram. - Sed etiam sic adducant Iepæani dona - hominum inclytæ gentes; tu vero mente gaudio-perfusus - accipe sacra pulcra circumhabitantium hominum. - - 275 Sic locuta, Sagittantis flexit mentem, ut sua ipsius - Telphusæ fama esset super terram, nec-vero Sagittantis. - - Illinc autem ulterius ivisti, longe-jaculans Apollo: - venistique in Phlegyarum virorum urbem contumeliosorum, - qui Jovem non curantes super terra habitabant - 280 in pulcra valle, Cephissium prope lacum. - Inde rapide ascendisti ad jugum ruens; - venistique in Crissam sub Parnasso nivoso, - latus Zephyro obversum: sed desuper - petra suspensa-est; cava autem subtenditur vallis, - 285 aspera; ibi rex constituit Phœbus Apollo - templum facere amabile, dixitque sermonem: - - Hic demum cogito struere perpulcrum templum, - ut-sit hominibus oraculum; qui-quidem mihi semper - huc adducent perfectas hecatombas, - 290 tum quotquot Peloponnesum pinguem habent, - tum quotquot Europamque, et circumfluas per insulas _habitant,_ - oraculum-petituri: iis autem ego verum consilium - omnibus edicam, oracula-edens in opulento templo. - - Sic fatus, disposuit fundamenta Phœbus Apollo, - 295 lata et valde longa per totum; at super ipsis - lapideum limen posuit Trophonius, atque Agamedes, - filii Ergini, cari immortalibus diis: - circùm vero templum condidere innumeræ gentes hominum - politis lapidibus, cantu-celebre ut-esset semper. - 300 Prope autem _erat_ fons pulcre-fluens, ubi dracænam - occidit rex, Jovis filius, a valido arcu, - bene-nutritam, magnam, monstrum ferum, quæ mala multa - hominibus faciebat in terra, multa quidem ipsis, - multaque pecoribus pedes-tendentibus; quippe erat pestis cruenta. - 305 Et aliquando susceptum ab aureum-solium-habente Junone nutriit - gravemque difficilemque Typhaona,damnum mortalibus, - quem olim Juno peperit, irata Jovi patri, - quando jam Saturnius gloriosam genuerat Minervam - e vertice; ac statim irata-est veneranda Juno - 310 atque etiam congregatos inter immortales dixit: - - Audite me, omnesque dii, omnesque deæ, - ut me ignominia-afficere incipit nubes-cogens Jupiter - prior, postquam me uxorem fecit-sibi honesta doctam: - et nunc sine me peperit cæsiis-oculis Minervam, - 315 quæ inter-omnes beatos excellit immortales: - at ille debilis factus-est inter omnes deos, - filius meus, Vulcanus, mutilus pedibus, quem peperi ipsa, - projeci manibus correptum, et injeci lato ponto: - sed ipsum Nerei filia, Thetis argenteis-pedibus, - 320 suscepit, et cum suis sororibus curavit. - Utinam aliud diis gratificata-esset beatis. - Improbe, versute, quid nunc adhuc machinaberis aliud? - quomodo sustinuisti solus gignere cæsiis-oculis Minervam? - non ego peperissem? et tua vocata tamen _uxor_ - 325 eram inter immortales, qui cœlum latum habitant. - Et nunc idcirco ego machinabor, ut nascatur - filius meus, qui inter-deos excellat immortales, - nec tuum dedecorans sacrum lectum, nec meum ipsius, - nec tuo in cubili versabor, sed abs te - 330 procul absens, diis interero immortalibus. - - Sic locuta, seorsum a diis ivit irata animo. - Statim deinde precabatur magnis-oculis veneranda Juno, - manu vero prona percussit terram, et dixit sermonem: - - Auscultate jam mihi, Terra, et Cœlum latum superne, - 335 Titanesque dii, vos sub terra habitantes - Tartarum circa magnum, ex quibus _sunt_ virique diique; - ipsi nunc me omnes audite, et date _mihi_ filium - seorsum a-Jove, nihil quicquam viribus inferiorem illo; - sed is præstantior sit, quantum Saturno late-sonans Jupiter. - - 340 Sic igitur locuta, verberavit terram manu robusta: - motaque-est inde terra alma: illa autem intuita - delectabatur suo in animo: putabat enim perfectum-iri. - Ex hoc jam deinde integrum in annum, - neque unquam ad cubile Jovis ivit providi, - 345 neque unquam ad sedile arte-variegatum, sicut antea quidem - ipsi insidens sapientia meditabatur consilia: - sed ea in templis multum-adoratis manens - oblectabatur suis sacris, magnis-oculis veneranda Juno. - Verum quando jam mensesque et dies exacti-erant, - 350 iterum se-circumvolvente anno, et advenerant horæ, - ipsa peperit nec diis similem, nec mortalibus, - gravemque difficilemque Typhaonem, damnum mortalibus. - Statim hunc prehensum magnis-oculis veneranda Juno - dedit deinde ferens malo malum; eaque (_Pytho_) suscepit. - 355 _Quæ_ sic mala multa faciebat apud inclytas gentes hominum: - quisquis ei occurreret, auferebat eum fatalis dies, - priusquam illi telum immisit rex sagittans Apollo - validum; ea vero doloribus agitata gravibus, - jacebat valde anhelans, volutans-se per solum. - 360 Ingens vero clamor factus-est, immensus: ea autem per silvam - crebro admodum huc et illuc volutabatur, linquebatque animum, - cruentum exspirans; et jactavit-super-_ea_ Phœbus Apollo: - - Hic nunc putresce super terra virorum-altrice; - neque tu-sane vivis malum damnum mortalibus - 365 eris, qui terræ almæ fructum edentes - huc adducent perfectas hecatombas: - neque omnino tibi mortem gravem nec Typhoeus - arcebit, nec Chimæra infausti-nominis, sed te-sane hic - putrefaciet terra nigra et indefessus Hyperion. - - 370 Sic dixit jactans; ei vero caligo oculos obtexit. - Ipsamque ibidem putrefecit sacra vis solis; - ex quo nunc Pytho vocatur: illi autem regem - Pythium vocant ex-re-nominatum, quoniam illic - eo-ipso-in-loco putrefecit monstrum vis acuti solis. - 375 Et tunc sane cognovit sua in mente Phœbus Apollo, - quod se fons pulcre-fluens deceperat: - ivit autem ad Telphusam iratus, celeriterque advenit: - stetit vero valde prope eam, et ipsam sermone allocutus-est: - - Telphusa, non eras meam mentem decipiens, - 380 locum habens amabilem, profusura pulcre-fluentem aquam. - Hic demum et mea fama erit, nec tua solius. - - Dixit, et molem superingessit rex, sagittans Apollo, - petrarum prominentiis, occultavitque fluenta, - atque aram fecit-sibi in luco arboribus-abundante, - 385 prope valde fontem pulcre-fluentem; ibi autem regi - omnes cognomine Telphusio supplicant; - quoniam Telphusæ sacræ dedecoravit fluenta. - Et tunc in animo meditabatur Phœbus Apollo, - quosnam homines sacerdotes sibi-ascisceret; - 390 qui _sibi_ ministri-forent Pytho in saxosa. - - Hæc igitur animo agitans, conspexit in nigro ponto - navem velocem, atque viri inerant multique et boni, - Cretes ex Cnosso Minoia; qui quidem regi - sacraque faciunt, et enuntiant leges - 395 Phœbi Apollinis aureum-arcum-gestantis, quodcunque dixerit - oracula-edens ex lauro, cavitatibus sub Parnassi. - Hi quidem ob mercaturam et opes navi nigra - ad Pylum arenosam, et Pylo-ortos homines, - navigabant; at eis obviam-factus-est Phœbus Apollo, - 400 in pontoque insiliit, corpore delphini assimilatus, - navi veloci, et jacebat monstrum magnumque horrendumque. - Eorum vero nemo in animo cogitarat, neque adverterat, - undecunque commovebat, concutiebatque navalia ligna. - Illi autem tacite in navi sedebant timentes; - 405 neque illi rudentes solvebant cavam per navem nigram, - [nec solvebant velum navis prora-cærulea,] - sed quemadmodum _eam_ primum instruxerant loris, - sic navigabant: præceps autem Notus pone excitabat - navem velocem. Primum vero præternavigabant Maleam, - 410 præterque Laconicam terram, Helosque, maritimam urbem, - advenere, et locum oblectantis-mortales Solis, - Tænarum, ubi pecudes villosæ pascuntur semper - Solis regis; habentque amœnum locum. - Hi quidem deinde illic volebant navem sistere, et egressi - 415 observare magnum miraculum, et oculis videre, - utrum mansurum-esset navis cavæ in-tabulatis monstrum, - an in undam marinam piscosam rursus ruiturum. - Sed non clavis parebat navis bene-fabricata, - verum præter Peloponnesum pinguem tendens - 420 ibat iter: flatu vero rex, sagittans Apollo, - facile dirigebat; ea autem conficiens viam - ad-Arenen pervenit, et Argypheam amœnam, - et Thryum, Alphei vadum, et bene-ædificatum Æpy, - et Pylum arenosam, Pyloque-ortos homines: - 425 ivit porro præter Crunos, et Chalcidem, et præter Dymen, - et præter Elidem divinam, ubi dominantur Epei; - quando ad-Pheras appellebatur, gaudens Jovis vento-secundo, - atque ipsis sub nubibus Ithacæque mons altus apparebat, - Dulichiumque, Sameque, et nemorosa Zacynthus. - 430 Sed quando jam Peloponnesum præterierat omnem, - ac postquam jam Crissæ apparebat sinus immensus, - qui penitus Peloponnesum pinguem dirimit, - venit ventus Zephyrus magnus, serenus, e Jovis consilio, - impetuosus, ingruens ex æthere, ut citissime - 435 navis emetiretur currens maris salsam aquam. - Retrogradi jam deinde ad Auroramque Solemque - navigabant; duxque-erat rex, Jovis filius, Apollo: - pervenerunt vero in Crissam late-conspicuam, vitiferam, - in portum; et arenis appulsa-est pontum-transiens navis. - - 440 Illic navi exsiliit rex, sagittans Apollo, - astro se-assimilans medio die: ab eo vero multæ - scintillæ evolabant, fulgorque ad cœlum pervenit; - in adytum autem subiit per tripodas valde-pretiosos. - Intus deinde ille flammam accendebat, ostentans sua tela, - 445 totam vero Crissam occupabat fulgor: et acclamarunt - Crissæorum uxores, pulcreque-cinctæ filiæ, - Phœbi ob impetum: magnus enim timor ceperat quemque. - Inde vero rursus ad navem, tanquam cogitatum, prosiliit volatu, - viro se-assimilans juvenique fortique, - 450 primum-pubescenti, cæsarie obvolutus latos humeros; - et ipsos compellatos verbis alatis allocutus-est: - - O hospites, quinam estis? unde navigatis humidas vias? - nunquid ob mercaturam, an temere vagamini, - tanquam prædones, super mare? qui quidem vagantur, - 455 animas _periculis_ objectantes, malum alienigenis ferentes? - cur ita sedetis attoniti, neque in terram - egressi-estis, neque arma nigræ navis deposuistis? - hic etenim mos est hominum sollertium, - quandocunque ex ponto ad terram navi nigra - 460 venerint, labore defessi; statim autem ipsos - cibi dulcis circum præcordia desiderium capit. - - Sic dixit; et ipsis fiduciam in pectoribus immisit: - eum et respondens Cretum dux contra allocutus-est: - - Hospes, quippe nequaquam mortalibus similis-videris, - 465 non corpore, neque oris-habitu, sed immortalibus diis, - salveque et magnopere gaude; dii vero tibi prospera dent. - Et mihi hoc dic verum, ut bene sciam: - quis populus, quænam terra _hæc est?_ quinam homines insunt? - alio enim cogitantes navigabamus-per magnum mare, - 470 ad Pylum ex Creta, unde _nos_ genere profitemur esse; - nunc vero huc cum navi devenimus nequaquam lubentes, - reditus appetentes, per-aliud iter, alias vias; - sed aliquis immortalium _nos_ huc duxit nolentes. - - Hos vero respondens allocutus-est sagittans Apollo: - 475 hospites, qui Cnossum arboribus-abundantem incolebatis - antea, at nunc non-amplius reduces iterum eritis - in urbemque amabilem et ædes pulcras quisque, - et ad caras uxores; sed hic opulentum templum - habitabitis meum, multis honorati hominibus. - 480 Sum autem ego Jovis filius, Apollinemque _me_ glorior esse: - vos vero duxi huc super magnam voraginem maris, - nequaquam mala cogitans, sed hic opulentum templum - habitabitis meum, omnibus valde honoratum hominibus: - consiliaque immortalium scietis; quorum voluntate - 485 semper honorabimini perpetuo dies omnes. - Sed agite, sicut ego dixero, parete citissime: - vela quidem primum demittite, solutis loris: - navem autem deinde velocem in litus trahite, - atque opes eximite et arma ex-navi æquali, - 490 et aram facite super litus maris: - ignem vero accendentes, superque _eo_ farinas albas adolentes, - precamini jam postea, astantes circa aram. - Sicut quidem ego primum in obscuro ponto, - me-assimilans delphini, veloci navi insilii: - 495 sic mihi supplicate Delphinio; at ara - ipsa Delphia et conspicua erit semper. - Cœnateque porro inde velocem apud navem nigram, - et libate beatis diis, qui Olympum habitant. - Ac postquam cibi dulcis desiderium exemeritis, - 500 veniteque una mecum, et Iopæana canite, - usquedum ad-locum perveneritis, ubi habebitis opulentum templum. - - Sic dixit; hique ei valde auscultarunt et paruere. - Vela quidem primum demiserunt, solveruntque lora; - malumque receptaculo admoverunt, rudentibus demissum; - 505 egrediebantur vero et ipsi in litus maris. - Ex mari autem in-terram velocem navem sursum traxerunt, - alte super arenas, juxtaque sustentacula longa stravere: - et aram fecerunt super litore maris; - ignemque accendentes, superque _eo_ farinas albas adolentes, - 510 supplicabant, ut jusserat, astantes circa aram. - Cœnam deinde sumserunt velocem apud navem nigram, - et libarunt beatis diis, qui Olympum habitant. - At postquam potus et cibi desiderium exemerant, - profecti-sunt ire; præibatque ipsis rex, Jovis filius, Apollo, - 515 citharam in manibus habens, admirabiliter ludens, - pulcre et sublimiter gradiens: at _terram_ pedibus-pulsantes - sequebantur - Cretes ad Pytho, et Iopæana canebant, - quales _sunt_ Cretum pæanes, quibus quidem Musa - in pectoribus posuit dea suavem cantum. - 520 Indefessi autem collem ascenderunt pedibus, citoque advenere - in-Parnassum, et locum amabilem, ubi inde erant - habitaturi, multis honorati hominibus. - Ostendit vero ducens suum solum et opulentum templum. - Eorum autem commovebatur animus in pectoribus caris: - 525 illumque interrogans Cretum dux contra dicebat: - - O rex, quandoquidem procul ab-amicis et patria terra - _nos_ duxisti (sic fere tuo placitum erat animo), - quomodo et nunc vivemus? hoc te consultare jubemus. - Neque uvæ-verax hæc amabilis _terra-est,_ nec pratis-bonis, - 530 ita-ut inde commode vivamus, et cum hominibus versemur. - - Illos vero subridens affatus-est Jovis filius Apollo: - insipientes homines, miseri, qui curas - cupitis, gravesque labores, et angustias in-animo: - facile verbum vobis dicam, et in mente ponam. - 535 Dextra prorsus quisque habens in manu cultrum, - mactate semper pecora; hæc vero copiosa omnia aderunt, - quanta mihi adduxerint inclytæ gentes hominum: - templum vero custodite, excipiteque gentes hominum - hic se-congregantium: et meum impetum maxime - 540 sive quod vanum verbum fuerit, sive quod opus, - injuriaque, qui mos est mortalium hominum - alii deinde vobis rectores viri erunt, - quibus necessitate subditi-eritis dies omnes. - Dicta-sunt tibi omnia; tu vero in mente tua serva. - - 545 Et tu quidem sic salve, Jovis et Latonæ fili: - verum ego et tui alius meminero cantionis. - - - - - II. IN MERCURIUM. - - 1 Mercurium celebra Musa, Jovis et Majæ filium, - Cyllenen regentem, et Arcadiam pecorosam, - nuntium immortalium, utilium-auctorem, quem peperit Maja - Nympha pulcris-comis, Jovis in amore congressa, - 5 veneranda: beatorum vero deorum subduxit-se e-cœtu, - antrum intus habitans umbrosum: ubi Saturnius - cum-Nympha pulcris-comis miscebatur nocte intempesta, - dum dulcis somnus occuparet candidam-ulnis Junonem, - latens immortalesque deos mortalesque homines. - 10 Sed quando demum magni Jovis mens perfecta-erat, - huicque jam decimus mensis in cœlo stetit: - [inque lucem _eam_ duxerat, insigniaque opera facta-erant:] - tunc peperit filium versutum, blande-decipientem, - prædonem, abactorem boum, ducem somniorum, - 15 noctis speculatorem, forium-observatorem; qui cito erat - ostensurus inclyta opera inter immortales deos. - Matutinus natus, medio die citharam-pulsabat, - vespertinus boves furatus-est longe-jaculantis Apollinis, - quarta _die_ priori, qua ipsum peperit veneranda Maja.[TR1] - 20 Qui et postquam matris ab immortalibus prosiliit membris, - non-amplius diu jacebat manens sacra in vanno (_cunis_): - sed ille exsiliens quærebat boves Apollinis, - limen transgrediens alte-tecti antri, - ibi testudine inventa, acquisivit infinitas opes. - 25 Mercurius sane primum testudinem arte-effecit canoram; - quæ tum ei occurrit ad aulæ fores, - depascens ante ædes floridam herbam, - lente pedibus incedens. Jovis autem utilium-auctor filius - conspicatus risit, et statim sermonem dixit: - - 30 Signum nunc mihi valde utile _accidit:_ haud aspernor. - Salve, specie amabilis, chori-rectrix, convivii socia, - grata quæ-apparuisti: unde hoc pulcrum oblectamentum, - variegata testa, es, testudo in-montibus vivens? - Sed feram te in domum sumtam: utilitas aliqua mihi eris, - 35 nec despicatui-habebo: tu vero me omnium-primum juvabis. - [Domi melius _est_ esse, quoniam noxium foris _esse_.] - Certe enim incantationis damnosæ eris impedimentum - vivens; sin mortua fueris, tunc admodum pulcre canes. - - Sic igitur dixit; et manibus simul ambabus ubi-sustulerat, - 40 rurus introivit domum, ferens amabile oblectamentum. - Ibi exsculpens scalpro cani ferri - muedullam-spinalem exterebravit montanæ testudinis. - Sicut autem quando celere cogitatum per pectus transierit - viri, quem frequentes versant curæ: - 45 [vel quando volvuntur ab oculis lucis-micationes:] - sic simul verbumque et opus moliebatur gloriosus Mercurius. - Fixit autem inde in mensuris sectas arundines calami, - ubi-trajecerat penitus dorsa tecto-lapideo testudinis, - circùm autem pellem extendit bovis consiliis suis, - 50 et brachia imposuit, insuperque jugum (_transtillum_) aptavit - ambobus; - septem vero consonas ovium intendit chordas. - - Ac postquam construxerat secum-portans amabile oblectamentum, - plectro tentabat singulatim; ea autem sub manu - graviter insonuit: deusque pulcre succinebat, - 55 ex tempore periculum-faciens (veluti juvenes - puberes in-conviviis vicissim conviciantur), - de Jove Saturnio, et Maja pulcros-calceos-habente, - quomodo olim consueverant amatoria consuetudine, - suamque ipsius generationem inclytam prædicans, - 60 famulosque celebrabat, et præclaras ædes Nymphæ, - et tripodas per domum, crebrosque lebetas. - Et hæc quidem jam canebat, alia autem mente agitabat. - Et hanc quidem deposuit ferens sacra in vanno, - citharam caram: ipse autem deinde carnium appetens, - 65 prosiliit in speculam odorata ex domo, - moliens dolum altum in mente, qualia quidem homines - prædones agitant obscuræ noctis in hora. - - Sol quidem occidebat sub terra in Oceanum - ipsisque cum-equis et curribus; at Mercurius - 70 Pieriæ advenit currens ad-montes umbrosos, - ubi deorum beatorum boves immortales stabulum habebant, - depascentes prata intemerata, amœna. - Horum tunc Majæ filius, speculator Argicida, - quinquaginta ab-armento avertit boves late-mugientes; - 75 errabundas autem agebat per arenosum locum, - vestigiis reflexis: dolosæ vero non obliviscebatur artis, - e-contrario faciens ungulas priores, posteriores, - posterioresque, priores, et ex-transverso ipse incedebat. - Sandalia autem statim projecit super arenas marinas, - 80 ineffabilia et incomprehensibilia complicabat mirabilia opera - commiscens myricas, et myrteis-similes ramos. - Ex-his tunc colligato recens-florentis fasciculo silvæ, - sine-damno sub pedibus ligavit-sibi sandalia levia, - ipsis cum-foliis, quæ gloriosus Argicida - 85 avulsit a-Pieria _decedens,_ iter-populi declinans, - utpote properans, longum iter in-compendium-agens. - - Eum vero senex animadvertit, struens floridum hortum, - properantem ad-campum, per Onchestum herbosam. - Hunc prior allocutus-est Majæ inclytæ filius: - - 90 O senex, qui plantas fodis incurvus humeris, - certe vino-abundabis, quando hæc omnia _fructum_ ferent. - Et conspicatus, ne conspicatus sis, et surdus _esto,_ etsi- - audieris, - et taceas, quum nihil lædat rem tuam ipsius. - - Tantum locutus, una-agitabat boum fortia capita. - 95 Multos autem montes umbrosos, et valles sonoras, - et campos floridos transiit gloriosus Mercurius. - Obscura autem adjutrix finiebatur divina nox, - maxima-ex parte; citoque mane fiebat operariis-favens: - ac modo in-speculam (_cœlum_) accesserat divina Luna, - 100 Pallantis filia, Megamedidæ regis: - tunc ad Alpheum amnem Jovis validus filius - Phœbi Apollinis boves egit latis-frontibus. - Indomitæ autem pervenere ad stabulum altum, - et lacus, _qui erant_ ante excellens pratum. - 105 Ibi postquam bene herba paverat boves late-mugientes, - et has quidem simul-egit in stabulum, confertas, - lotum carpentes, et roscidum cyperum: - simulque ferebat ligna mula, ignisque agressus-est artem. - Lauri splendidum ramum sumtum decorticavit ferro, - 110 aptum palmæ; sursumque-spirabat calidus vapor. - Mercurius utique primum focum ignemque edidit. - Multa autem sicca ligna humili in fovea - densa sumta imposuit copiosa: emicabat vero flamma - procul spiramen mittens ignis valde ardentis. - 115 Dum autem ignem accendebat vis inclyti Vulcani, - interea valde-mugientes camuras boves trahebat foras - duas prope ignem; vis vero ei erat multa. - Ambas autem in terga humi dejecit anhelantes; - inclinansque volvebat, medullasque perfodiens.[TR2] - 120 Operi vero opus addebat, incidens carnes pingues adipe; - assabat verum verubus transfixa ligneis, - carnes simul et terga honorifica, et nigrum sanguinem, - inclusum in intestinis; reliqua vero ibidem jacebant in solo: - pelles autem extendit aspera in petra, - 125 sicut adhuc nunc secantur, quæquæ ad-diuturnitatem factæ sunt, - diu jam postea et infinite. At deinde - Mercurius gaudens-animo traxit pinguia opera - lævi super loco-plano, et scidit duodecim partes - sorte-distribuendas; perfectumque honorem addidit cuique. - 130 Ibi jus (_esum_) carnium appetebat gloriosus Mercurius; - odor enim illum torquebat, quamquam immortalem, - suavis; sed neque sic eum jubebat animus generosus, - et valde cupientem transmittere per sacrum collum. - Sed hæc quidem deposuit in stabulum altum, - 135 adipem et carnes multas: in-sublime vero statim sustulit, - signum puerilis furti, insuperque ligna sicca colligens, - densa-pedibus, densa-verticibus, ignis domuit æstu. - Ac postquam omnia rite perfecerat deus, - sandalia[TR3] quidem projecit in Alpheum profundis-vorticibus, - 140 carbones autem exstinxit, cineremque amoliebatur nigrum - pernox: pulcra autem lux illucebat Lunæ. - Cyllenes vero statim rursus advenit ad-divinos vertices - matutinus; nec quisquam ei in-longo itinere occurrit - nec deorum beatorum, nec mortalium hominum: - 145 neque canes latrarunt. Jovis autem _filius_ utilium-auctor - Mercurius - incurvatus domus per seram ingressus-est, - auræ autumnali similis, veluti nebula. - Rectaque-progressus ex-antro pervenit ad-opulentum templum, - leviter pedibus incedens: non enim sonitum-edebat, sicut in solo. - 150 Festinanter vero dein cunas adibat gloriosus Mercurius: - fascia circa humeros obvolutus, veluti puer - infans, in palmis juxta poplites velo ludens - jacebat, testudinem amabilem ad lævam manum cohibens. - Matrem vero non latebat deam deus, dixitque _ea_ sermonem: - - 155 Quid tu, versute, _fecisti et_ unde jam noctis in hora - venis, impudentia indute? nunc te omnino puto - vel cito insolubilia vincula circa latera habentem, - Latoidæ sub manibus, per vestibulum exiturum: - vel _eum_ te prehensum mediis in vallibus spoliaturum. - 160 I in-malam-rem, improbe! magnam te pater sevit sollicitudinem - mortalibus hominibus et immortalibus diis. - - Ei vero Mercurius verbis respondit astutis: - mater mea, quid me hæc _loquens_ territas, veluti puerum - infantem, qui valde pauca in animo improba novit, - 165 timidum, et _qui_ matris reformidat increpationes? - At ego artem aggrediar, quæcunque _sit_ optima, - consulens mihi et tibi penitus; neque deos - nos immortales indotati et impasti - hic ibidem manere sustinebimus, ut tu jubes. - 170 Melius _est,_ dies omnes cum immortalibus versari, - divitem, locupletem, spoliis-abundantem; quam domi - antro in obscuro considere; sed honorem - etiam-ego justum adipiscar, quem-scilicet Apollo. - Si autem non dederit pater meus, nempe ego - 175 tentabo: possum prædonum dux esse. - Si autem me exquisiverit Latonæ inclytæ filius, - aliud quiddam ei et majus puto occursurum. - Ibo enim in Pythona, magnam domum perforaturus; - inde affatim tripodas perpulcros atque lebetas - 180 prædabor, et aurum, affatimque splendidum ferrum, - et multam vestem: tu vero videbis, si volueris. - - Sic hi quidem verbis inter se colloquebantur, - filiusque ægidem-tenentis Jovis, et veneranda Maja. - Aurora autem mane-genita, lucem mortalibus afferens, - 185 oriebatur ab Oceano profunde-fluenti: atque Apollo - in-Onchestum pervenit profectus, valde-amabilem lucum - purum late-sonantis Neptuni; ibi senem - repentem invenit, struentem extra viam sepem horti. - Eum prior allocutus-est Latonæ inclytæ filius: - - 190 O senex, Onchesti ruborum-decerptor herbosi, - boves a Pieria quærens huc advenio, - omnes femineas, omnes cornibus camuras, - ex armento: sed taurus pascebatur solus ab aliis, - niger: torvique canes pone sequebantur - 195 quatuor, veluti homines, unanimes; hi quidem relicti-sunt, - et canes et taurus (quod certe valde mirum est); - illæ autem abierunt, sole modo occidente, - ex molli prato, a dulci pascuo. - Hæc mihi dic, senex olim-nate, sicubi vidisti - 200 virum, hisce cum bobus facientem iter. - - Hunc autem senex verbis respondens allocutus-est: - o amice, difficile quidem, quæcunque oculis _quis_ viderit, - omnia dicere: multi enim iter faciunt viatores: - quorum alii quidem mala multa cogitantes, alii vero valde bona, - 205 itant: difficile autem cognoscere est unumquemque. - At ego per-totum diem ad solis occasum - fodiebam circa fertile-solum horti vitiferi: - puerum vero visus-sum, optime, at clare nescio, cernere, - qui puer una boves pulcris-cornibus comitabatur, - 210 infans; habebat autem virgam, flexuoseque incedebat. - [a-tergo vero cohibebat, caputque habebant adversum ipsi.] - - Dixit senex; ille autem ocyus iter faciebat verbo audito; - volucremque videbat patulis-alis; statimque agnovit - prædonem natum Jovis filium Saturnii. - 215 Rapide vero ruit rex, Jovis filius, Apollo - Pylum versus divinam, quærens pedes-trahentes boves, - purpurea nebula coopertus latos humeros: - vestigiaque animadvertit Jaculator,dixitque sermonem: - - Dii-boni! certe magnum miraculum hoc oculis video: - 220 vestigia quidem hæc sunt boum capita-alte-ferentium, - sed retro conversa-sunt in herbosum pratum: - gressus autem nec viri hi sunt, nec mulieris, - nec luporum canorum, neque ursorum, nec leonum: - neque omnino tauri hirsuta-cervice _ea_ credo esse, - 225 qui tam monstrose gradiatur pedibus velocibus: - gravia quidem hinc viæ, verum graviora illinc viæ. - - Sic locutus impetum-cepit rex, Jovis filius, Apollo; - Cyllenesque pervenit ad-montem indutum silva, - petræ in latibulum umbrosum: ubi Nympha - 230 immortalis peperit Jovis filium Saturnii; - odor vero jucundus per montem divinum - spargebatur, multæque pecudes pedes-tendentes pascebant herbam: - ibi tunc festinans descendit per-lapideum limen. - [antrum in obscurum longe-jaculans ipse (_solus_) Apollo.] - - 235 Eum autem ut animadvertit Jovis et Majæ filius, - iratum de bobus, longe jaculantem Apollinem, - fascias intro subiit odoratas, veluti multam - ramorum favillam mollis cinis circumtegit. - Sic Mercurius Sagittantem conspicatus subtrahebat se ipsum: - 240 in breve autem coegit caput, manusque, pedesque, - jam scilicet recens-lotus, provocans dulcem somnum, - ex-venatione: recentemque testudinem sub ala tenebat. - Agnovit autem, neque ignoravit Jovis et Latonæ filius - Nymphamque montanam perpulcram, et carum filium, - 245 puerum parvum, dolosis involutum versutiis. - Circumspiciens vero dein omnem recessum magnæ domus, - tria adyta aperuit, sumta clave splendida, - nectare plena et ambrosia amabili: - multum autem aurumque et argentum intus jacebat, - 250 multaque punicea et alba vestimenta Nymphæ, - qualia deorum beatorum sacræ ædes intus habent. - Ibi postquam perscrutatus-erat recessus magnæ domus - Latoides, verbis allocutus-est gloriosum Mercurium. - - O puer, qui in cunis recubas, indica mihi boves - 255 ocyus; quia facile nos discesserimus-invicem non decenter. - Dejiciam enim te prehensum in Tartarum obscurum, - in caliginem infaustam et ineluctabilem; nec te mater - in lucem, nec pater redimet, sed sub terram - abibis, paucos inter viros præsidens. - - 260 Ei autem Mercurius verbis respondebat astutis: - Latoide, quemnam hunc crudelem sermonem dixisti, - et boves agrestes quærens huc venisti? - non vidi, non rescivi, non alterius sermonem audivi: - non indicarim, non indicii-præmium reportarim. - 265 [nec boum abactori, forti homini, similis-sum.] - Non meum opus hoc; potius vero mihi alia curæ-sunt; - somnus mihi curæ-est, et nostræ lac matris, - fasciasque circa humero habere, et calida lavacra. - Ne quis hoc audiat, unde hæc contentio orta-sit: - 270 et sane magnum miraculum inter immortales fieret, - puerum recens natum per vestibulum exiisse - boves inter agrestes: hoc autem incongrue dicis. - Heri natus-sum: molles vero _mihi_ pedes, asperaque subest terra. - Si autem vis, patris caput, magnum jusjurandum, jurabo: - 275 non ego neque ipse profiteor-me auctorem esse, - nec quenquam alium vidi boum furem vestrarum, - quæcunque illæ boves sunt: famam vero solam audio. - - Sic igitur dixit; et crebro a palpebris micans, - superciliis nictabat, spectans huc et illuc, - 280 longum exsibilans, vanum hunc sermonem audiens. - Eum autem molliter ridens allocutus-est sagittans Apollo: - - O bone, deceptor, dolose, profecto te omnino puto - sæpe perforantem domos habitantibus-commodas, - nocturnum, non unum solum in limine hominem collocaturum, - 285 convasantem per domum sine strepitu, quod-talia dicis; - multos autem agrestes dolore-afficies ovium-pastores, - montis in saltibus, quandocunque carnium appetens - occurreris armentis boum et gregibus ovium. - Sed age, ne ultimumque et postremum somnum dormiveris, - 290 ex cunis descende, atræ noctis socie. - Hoc etenim et postea inter immortales munus habebis, - dux prædonum vocaberis per-dies omnes. - - Sic igitur dixit, et puerum prehensum ferebat Phœbus Apollo. - Ac consilio-inito, tunc fortis Argicida - 295 augurium emisit, sublatus inter manus, - audacem ventris famulum, improbum nuntium; - vehementerque in ipsum sternutavit. Hunc autem Apollo - audiebat, e manibusque humi dejecit gloriosum Mercurium. - Sedebat vero ante _eum,_ etiamsi deproperans iter, - 300 Mercurium conviciis-proscindens, et ipsum sermone allocutus-est: - - Confide, fasciate, Jovis et Majæ fili; - inveniam et postea boum fortia capita, - his auguriis; tu vero rursus viæ dux-eris. - - Sic dixit: at rursus exsiliit celeriter Cyllenius Mercurius, - 305 difficulter incedens: ambas vero ad aures manibus pressit - fasciam, circa humero _ea_ obvolutus, dixitque sermonem: - - Quonam me fers, Sagittans, deorum furiosissime omnium? - nunquid me boum causa sic iratus conturbas? - Dii boni, utinam periisset boum genus: non enim ego - 310 vestras furatus-sum boves, neque alium vidi, - quæcunque sunt boves; famum autem solam audio. - Da vero judicium, et accipe, apud Jovem Saturnium. - - Ac postquam singula distincte disceptaverant - Mercuriusque solivagus, et Latonæ præclarus filius, - 315 diversum animum habentes: hic quidem, vera loquens, - non injuste ob boves prehendebat gloriosum Mercurium: - at ille artibusque et blandis sermonibus - volebat decipere Cylennius Argenteo-arcu-celebrem. - Verum postquam ingeniosus versutum invenit, - 320 festinanter jam deinde _is_ per arenam ibat - ante; at pone Jovis et Latonæ filius. - Statim autem venerunt ad-vertices odorati Olympi, - ad patrem Saturnium, Jovis perpulcri filii: - ibi enim ambobus judicii positæ-erant trutinæ. - 325 Rumor vero occupabat Olympum nivosum; immortalesque - sempiterni congregabantur ad juga Olympi. - Steterunt autem Mercuriusque et argenteo-arcu Apollo - ante Jovis genua; hic vero interrogabat illustrem filium, - Jupiter altitonans, et ipsum sermone allocutus-est: - - 330 Phœbe, unde hanc animo-gratam prædam agis, - puerum recens natum, speciem præconis habentem? - seria hæc res deorum ad cœtum venit. - - Eum autem rursus allocutus-est rex sagittans Apollo: - o pater, profecto cito sermonem audies non levem, - 335 carpens, tanquam _si_ solus ego prædator essem. - Puerum quendam inveni hunc manifestum depeculatorem - Cyllenæ in montibus, multum spatium permensus, - conviciatorem, qualem ego deorum non alium vidi, - nec virorum, quotquot fallaces sunt super terra. - 340 Furatus autem e prato meas boves, abibat agens - vespertinus apud litus multum-sonori maris; - recta Pylum agens; at vestigia _erant_ talia monstrosa - qualia admiraretur _aliquis,_ et illustris dei opera. - Ab-illis etenim bobus in herbosum pratum - 345 contrarios gressus habens pulvis ostendebat niger, - ipse vero hic extra, inexpugnabilis, nec pedibus - nec manibus incedebat per arenosum locum: - sed aliud quoddam consilium habens terebat vias - tam monstrosas, ac-si quis tenuibus quercubus incederet.[TR4] - 350 Quamdiu igitur agitabat per arenosum locum, - facile admodum vestia omnia conspicua-erant in pulvere: - at postquam arenæ magnum callem pertransierat, - invisibilis factus-est statim boum callis, atque etiam ipsius, - locum per solidum. Ipsum vero animadvertit mortalis vir - 355 ad Pylum recta agentem boum genus latis-frontibus. - Ac postquam has quidem in quiete incluserat, - et astute-machinatus-erat per-viam, partim hic, partim illic, - in cunis jacebat, atræ nocti similis, - antro in obscuro ad tenebras; neque ipsum - 360 aquila acute cernens conspexisset: multum autem manibus - lumina confricabat, dolum struens. - Ipse autem statim sermonem diserte dicebat: - «non vidi, non comperi, non alius sermonem audivi: - neque indicarim, neque indicii-præmium reportarim.» - - 365 Enimvero ita fatus considebat Phœbus Apollo: - Mercurius autem ex-altera-parte respondens verbum dixit, - direxitque-se ad Saturnium, deorum rectorem omnium: - - Jupiter pater, profecto ego tibi veritatem dicam: - nam veraxque sum, et nescio mentiri. - 370 Venit ad nostram _domum_ quærens pedes-trahentes boves - hodie, sole modo oriente; - nec deorum beatorum adducebat testes, neque inspectores: - indicare autem jubebat vim per multam: - multumque me minatus-est _se_ conjecturum in Tartarum latum, - 375 quoniam ille quidem tenerum florem habet gloriosæ pubertatis, - at ego hesternus natus-sum (hæc vero novit et ipse), - nequaquam boum abactori, forti viro, similis. - Crede (etenim meus pater carus profiteris esse), - quod non domum egi boves (ita felix sim), - 380 nec limen transgressus-sum; hoc autem vere dico. - Solem vero valde revereor, et deos alios, - et te amo, et hunc veneror; nosti et ipse, - quod non in-noxa sum: magnum vero addo jusjurandum: - non, per hæc immortalium bene-ornata vestibula. - 385 Et aliquando ego huic rependam duram perscrutationem, - etiam fortis licet sit: tu autem junioribus auxiliare. - - Sic dixit innuens-oculis Cyllenius Argicida; - et fasciam habebat super ulna, neque abjiciebat. - Jupiter autem valde risit, videns dolosum puerum, - 390 bene et scite negantem de bobus. - Ambos vero jussit, concordem animum habentes, - quærere; Mercuriumque internuntium ducem-esse, - et ostendere locum cum innocentia animi, - ubi demum absconderat boum fortia capita. - 395 Innuit autem Saturnius, parebatque præclarus Mercurius; - facile enim _ei_ persuadebat Jovis mens ægidem-tenentis. - - Hi vero ambo festinantes, Jovis præclari filii, - ad Pylum arenosum in Alphei vadum venerunt; - ad-agros autem pervenere, et stabulum altum, - 400 _illic_ ubi ei possessiones condebantur noctis in hora. - Tunc Mercurius quidem inde profectus ad lapidem antrum, - in lucem exegit boum fortia capita; - Latoides autem seorsum conspicatus, vidit boum-pelles - petra in alta; citoque interrogabat gloriosum Mercurium: - - 405 Quomodo potuisti, dolose, duas boves jugulare, - sic recens-natus quum-sis, et infans? ipse ego - miror futuram tuam vim; neque omnino te oportet - longe crescere, Cyllenie, Majæ fili. - - Sic dixit; et manibus circumvertebat fortia vincula - 410 viticis; hæ autem sub pedibus in terra statim hærebant - indidem, cum-remora, frontibus-versæ ad-se-invicem, - facileque et omnes in agrestes boves, - Mercurii consiliis dolosi: at Apollo - admiratus-est inspiciens. Tunc fortis Argicida - 415 locum oblique inspexit, crebro oculis-micans, - celare cupiens: Latonæ vero inclytæ filium - facile admodum sedavit longe-jaculantem, ut volebat ipse, - quamquam fortem: sumtaque _cithara_ ad sinistram manum, - plectro tentabat ad numerum; ea vero sub manu - 420 graviter insonuit; risit autem Phœbus Apollo, - gavisus; amabilis vero per præcordia venit sonus - divinæ vocis, et ipsum dulce desiderium cepit, - animo auscultantem: lyra autem amabile ludens, - stabat ille confisus ad lævam, Majæ filius, - 425 Phœbi Apollinis, citoque argute citharam-pulsans - canebat præludens (amabilis vero eum sequebatur vox), - celebrans immortalesque deos, et terram obscuram, - ut primum orti-sunt, et ut sortitus-est portionem quisque. - Mnemosynen quidem primum dearum honorabat cantu, - 430 matrem Musarum; hæc enim sortita-erat Majæ filium; - aliosque secundum dignitatemque, et ut geniti-sunt singuli, - immortales honorabat deos Jovis præclarus filius, - omnia dicens ordine, ad-cubitum _acclinata_ cithara-ludens. - Ei vero amor in pectoribus indomitus cepit animum; - 435 et illum compellans _Apollo_ verbis alatis allocutus-est: - - Bovicida, versute, laboriose, convivii sodalis, - quinquaginta bobus digna hæc excogitasti. - Quiete etiam deinde _nos_ diremtum-iri puto. - Nunc autem age mihi hoc dic, versute Majæ fili, - 440 utrum te ab ortu hæc simul secuta-sunt mira opera - an aliquis immortalium, aut mortalium hominum, - donum _hoc_ illustre dedit, et docuit divinum cantum? - admirabilem enim hanc novam vocem audio, - quam non unquam _me_ puto didicisse, nec quenquam virorum, - 445 nec quenquam immortalium, qui Olympias domos habent, - præter te, prædo, Jovis et Majæ fili. - Quæ _hæc est_ ars, quæ musa difficilium curarum? - quæ via? vere enim simul hæc tria omnia adsunt, - lætitiam, et amorem, et dulcem somnum ut-capiat _quis._ - 450 Etenim ego Musarum Olympiarum _sum_ sectator, - quibus chorique curæ-sunt, et præclarus modus cantionis, - et modulatio florens, et amabilis sonitus tibiarum: - sed nondum quicquam mihi sic in mente aliud curæ-fuit, - qualia juvenum in-festis dextera opera sunt. - 455 [Miror, Jovis fili, hæc, quam amabiliter citharam-pulsas.] - Nunc vero, quia, parvus licet sis, inclyta consilia nosti, - sedeas, o-bone, et orationem lauda seniorum: - nunc enim tibi gloria erit inter deos immortales, - tibique ipsi et matri; hoc autem vere dico: - 460 næ per hoc corneum telum, certe quidem ego te - gloriosum inter immortales et beatum ducam, - daboque præclara dona, et ad extremum non decipiam. - - Ei autem Mercurius verbis respondebat astutis: - interrogas me, Jaculator caute: at ego tibi - 465 artem nostram ingredi nequaquam invideo. - Hodie scies: volo autem tibi mitis esse - consilio et verbis: tu vero mente omnia bene nosti. - Primus enim, Jovis fili, inter immortales sedes, - præstansque fortisque; amatque te providus Jupiter - 470 ex omni æquitate; præbuitque tibi præclara dona, - et honores: te vero aiunt didicisse ex Jovis consilio - vaticiniaque, Jaculator, a Jove, divina omnia. - Et nunc ipse ego filium opulentum cognovi. - Tibi autem promtum est discere, quodcunque cupis. - 475 Sed quoniam tibi animus cupit citharam-pulsare, - modulare et citharam-pulsa, et festivitates cura, - ubi-acceperis a me; tu vero mihi, care, gloriam præbe. - Recte-cane, præ manibus habens canoram sociam, - pulcre et bene pro decore scientem loqui: - 480 securus quidem deinde _eam_ fer ad convivium floridum, - et chorum amabilem, et ad gloriosum ludum, - lætitiam noctisque et diei. Quicunque ipsam - arte et sapientia edoctus exquirat, - eloquens _ea_ omnigena menti grata docet, - 485 facile consuetudinibus gaudens mollibus, - operationem fugiens ærumnosam; quicumque autem ipsam, - insciens quum-sit, primum vehementer exquirat, - incassum sic deinde ventoseque crepuerit. - Tibi autem promtum est discere, quodcunque cupis. - 490 Et tibi ego dabo hanc, Jovis præclare puer. - Nos autem vicissim montisque et equis-pascendis-apti campi - cum-bobus pascua, Jaculator, capiemus agrestibus. - Inde abunde parient boves, cum-tauris mixtæ, - promiscue feminasque et mares: neque omnino te oportet, - 495 lucri cupiens licet sis, nimis-vehementer irasci. - - Sic locutus _eam_ porrexit; accepit vero Phœbus Apollo; - Mercurio autem præbuit habendam scuticam splendidam, - boumque-curas mandabat; suscepit vero Majæ filius, - gavisus: citharam autem ubi-sumserat ad sinistram manum - 500 Latonæ præclarus filius, rex sagittans Apollo, - plectro tentabat ad numerum; ea vero pulcrum _et_ - amabile subsonuit, deusque cantum succinuit. - - Ibi boves quidem deinde ad divinum pratum - vertebant: ipsi autem Jovis perpulcri filii - 505 reversi ad Olympum nivosum contenderunt, - oblectantes-se cithara; gavisusque-est inde providus Jupiter; - ambosque in amicitiam conciliavit; atque Mercurius - Latoiden amavit penitus, sicut adhuc et nunc, - pignus postquam citharam quidem Jaculatori præbuit - 510 amabilem, sciens; is vero ad-cubitum _admota_ cithara-ludebat. - Ipse autem rursus alterius sapientiæ expromsit artem: - fistularum vocem fecit, procul quæ-auditur. - Et tunc Latonius Mercurium sermone allocutus-est: - - Metuo, Majæ fili, internuntie, versute, - 515 ne mihi simul furto-auferas citharam et incurvos arcus. - Honorem enim a Jove habes, permutandi opera - ut-facias hominibus per terram almam. - Sed si mihi sustineres deorum magnum jusjurandum jurare, - vel capite annuens, vel per Stygis validam aquam, - 520 omnia meo animo grata et amica faceres. - - Et tunc Majæ filius pollicitus annuit, - nunquam _se_ furaturum, quæcunque Jaculator possideat, - neu unquam appropinquaturum firmæ _ejus_ domui: at Apollo - Latoides annuit in concordia et amicitia, - 525 neminem _sibi_ cariorem alium inter immortales fore, - nec deum, nec virum, Jovis prolem: Insuper perfectum - internuntium, _inquit,_ immortalium faciam, et simul omnium, - fidum meo animo et honoratum: ac deinde - felicitatis et divitiarum _tibi_ dabo perpulcram virgam, - 530 auream, trium-foliorum, inviolatam, quæ te servabit, - omnes perficiens deos [vias?] verborumque et operum, - bonorum, quæcunque aio _me_ scire ex Jovis consilio. - Vaticinium autem, optime, Jovis-alumne, quod sciscitaris, - nec te fatale est discere, nec quenquam alium - 535 immortalium; hoc enim novit Jovis mens: at ego, - cujus-fidei-commissum-est, annui, et juravi validum jusjurandum, - neminem præter me deûm sempiternorum - alium sciturum Jovis sapiens consilium.[TR5] - Et tu, frater, auream-virgam-gestans, ne me jube - 540 fata indicare, quæcunque meditatur late-sonans Jupiter. - Hominum autem alium lædam, alium juvabo, - sæpe orbe-rediens infinitorum ad-gentes hominum. - Et meo vaticinio fruetur quicunque venerit - cum-voce et alis (_augurio_) perfectarum avium; - 545 hic meo vaticinio fruetur, neque _eum_ decipiam. - Quicunque autem vaniloquis fretus avibus - vaticinium voluerit præter mentem interrogare - nostrum, intelligereque diis plus sempiternis, - _is,_ dico, vanam viam ibit, ego vero dona accipiam. - 550 Aliud autem tibi dicam, Majæ inclytæ fili: - [et Jovis ægidem-tenentis, deorum perutile numen:] - Thriæ enim quædam sunt _Nymphæ,_ sorores natæ, - virgines, velocibus exsultantes alis, - tres: super caput autem conspersæ farina alba, - 555 domicilia habitant sub valle Parnassi, - vaticinii seorsum magistræ, quod apud boves - puer adhuc meditatus-sum; pater vero meus non curabat. - Illinc sane deinde volantes alias aliorsum, - favos depascunt, atque perficiunt singula. - 560 Hæ autem quando bacchantur, depastæ mel recens - lubenter volent veritatem dicere: - sin vero abstinuerint deorum a-suavi cibo, - conantur jam deinde extra viam ducere. - Has tibi deinde do; tu vero accurate inquirens, - 565 tuam ipsius mentem oblecta: et si mortalem virum docueris, - sæpe tuum vaticinium exaudiet, si acciderit. - Hæc habe, Majæ fili, et agrestes pedes-trahentes boves, - equosque cura, et mulos patientes-operum: - et torvis leonibus, et albo-dente suibus, - 570 et canibus, et pecoribus, quæcunque nutrit lata terra, - omnibusque ovibus ut-imperet gloriosus Mercurius; - solus porro ad Orcum perfectus nuntius sit; - qui, indotatus licet sit, dabit donum non minimum. - - Sic Majæ filium rex dilexit Apollo - 575 omnigena amicitia; gratiam autem superaddidit Saturnius. - Cumque-omnibus is mortalibus et immortalibus versatur. - Parum quidem utique juvat, infinite vero decipit, - noctem per obscuram, gentes mortalium hominum. - - Et tu quidem sic salve, Jovis et Majæ fili; - 580 verum ego et tui et alius meminero cantionis. - - - [TR1] "Maja," -> "Maja." - [TR2] "perfodiens" -> "perfodiens." - [TR3] "scandalia" -> "sandalia" - [TR4] "incederet" -> "incederet." - [TR5] "consilium" -> "consilium." - - - - - III. IN VENEREM. - - 1 Musa, mihi dic opera aureæ Veneris, - Cypriæ, quæ diis dulcem cupidinem immisit, - atque domuit gentes mortalium hominum, - avesque aerias, et feras omnes, - 5 tum quot continens multas nutrit, tum quot pontus; - omnibus vero opera curæ-sunt pulce-coronatæ Cythereæ. - - Tres autem _dearum_ non potest flectere animos, nec decipere: - filiam ægidem-tenentis Jovis, cæsiis-oculis Minervam; - non enim ei placuere opera aureæ Veneris; - 10 verum ei bellaque placuerunt et opus Martis, - præliaque, pugnæque, et præclara opera instruere.[TR1] - Prima fabros viros terrestres docuit - facere plaustra, et currus varios ære. - Ipsaque virgenes tenello-corpore in ædibus _manentes_ - 15 præclara opera docuit, in mente _ea_ ponens unicuique. - Neque unquam Dianam aureis-sagittis, tumultuosam, - domat in amore risus-amans Venus. - Etenim ei placuere arcus, et in-montibus feras interficere, - citharæque, chorique, clarique ululatus, - 20 lucique umbrosi, justorumque urbs virorum. - Neque venerandæ puellæ placuere opera Veneris, - Vestæ, quam primam genuit Saturnus versutus, - [atque etiam minimam, consilio Jovis ægidem-tenentis,] - venerandam, quam ambiebant Neptunus et Apollo; - 25 ea autem prorsus noluit, verum rigide abnuit; - juravitque magnum jusjurandum, quod vere perfectum-est, - ubi-tetigerat caput patris Jovis ægidem-tenentis, - virginem _se_ fore per-omnes dies, diva dearum. - Ei vero pater dedit pulcrum donum, pro nuptiis: - 30 atque media in domo exinde residebat, adipe sumta; - omnibus autem in templis deorum honoris-compos est, - et apud omnes mortales deorum primaria est. - - Harum non potest flectere animos, neque decipere; - ceterorum autem nihil est quod-effugerit Venerem, - 35 nec deorum beatorum, nec mortalium hominum: - _quin_ et Jovis mentem seduxit fulmine-gaudentis, - qui maximusque est maximumque sortitus-est honorem: - atque hujus, quando voluerit, prudentem mentem decipiens, - facile miscuit cum-mortalibus mulieribus, - 40 Junonis _eum_ oblivisci-faciens, sororis conjugisque, - quæ longe specie præstantissima _est_ inter immortales deas, - augustissimam vero ipsam genuit Saturnus versutus - materque Rhea; Jupiter vero æterna consilia sciens - venerandam uxorem fecit-sibi honesta doctam. - - 45 Huic autem et ipsi Jupiter dulcem cupidinem injecit animo, - viro cum-mortali ut-misceretur, ut citissime - ne ipsa quidem ab-humano concubitu libera esset, - et _ne_-quando gloriata diceret inter omnes deos, - dulce ridens, risus-amans Venus, - 50 quod _ipsa_ deos miscuerit-cum mortalibus mulieribus, - ac mortales filios genuerint immortalibus, - quodque deas miscuerit-cum mortalibus hominibus. - Anchisæ vero proinde ei dulcem amorem injecit animo, - qui tunc in summis montibus fontibus-irriguæ Idæ - 55 pascebat boves, corpore immortalibus similis. - - Hunc autem deinde conspicata risus-amans Venus - amavit; vehementerque _ejus_ mentem cupido occupavit. - In Cyprum vero profecta, odoratum templum ingrediebatur, - [in Paphum; ubi ei lucus _est,_ et altareque odoratum: - 60 ibi ea ingressa, fores occlusit splendidas:] - illic autem eam Gratiæ lavarunt et unxerunt oleo - immortali, qualia diis gratiam-addunt sempiternis. - [ambrosio, tenui, quod nempe ei suffitum erat.] - Induta vero bene omnes circa corpus vestes pulcras, - 65 auro ornata, risus-amans Venus - contendit ad Trojam, derelicta odorata Cypro, - alte inter nubes velociter faciens iter. - Ad-Idamque venit fontibus-irriguam, matrem ferarum: - ivit vero recta ad-stabulum per montem: ac post ipsam - 70 adulantes canique lupi, torvique leones, - ursæ, pardique veloces, cervorum insatiabiles, - iverunt; eaque inspiciens, in præcordiis oblectabat-sibi animum; - et his in pectora injecit cupidinem; ii autem simul omnes - bini cubuerunt per umbrosos recessus. - 75 Ipsa vero ad tuguria bene-structa pervenit: - invenit autem in-stabulis relictum, solum ab aliis, - Anchisen heroem, ad diis pulcritudinem-habentem. - Ceteri vero simul boves sequebantur pascua per herbosa, - omnes; is autem ad-stabula relictus, solus ab aliis, - 80 versabatur huc et illuc, clare citharam-pulsans. - Stetit vero coram ipso Jovis filia Venus, - virgini indomitæ magnitudine et specie similis; - ne ipsam formidaret in oculis conspicatus. - Anchises autem videns perpendebat, mirabaturque - 85 speciemque, magnitudinemque, et vestimenta splendida. - Peplum enim induerat-sibi splendidiorem ignis fulgore, - habebatque flexiles armillas, fistulasque lucidas; - torques porro circa molle collum perpulcræ erant, - pulcræ, aureæ, variegatæ: et tanquam luna, - 90 pectora circa mollia splendebat, mirabile visu. - Anchisen vero amor cepit; verbumque _is_ ei ex-adverso dixit: - - Salve, regina, quæcunque beatorum has ad-ædes venisti, - Diana, vel Latona, vel aurea Venus, - vel Themis generosa, vel cæsiis-oculis Minerva, - 95 vel forte aliqua Gratiarum, huc venisti, quæ diis - omnibus comites-sunt, et immortales vocantur: - vel aliqua Nympharum, quæ lucos pulcros incolunt: - [aut Nympharum, quæ pulcrum montem hunc habitant,] - et fontes fluviorum, et prata herbosa. - 100 Tibi autem ego in specula, conspicuo in loco, - aram struam, faciamque tibi sacra pulcra - tempestatibus omnibus; tu vero benignum animum habens - da me inter Trojanos illustrem esse virum; - facque in-posterum _mihi_ floridam prolem: at me ipsum - 105 diu bene vivere, et videre lumen solis, - beatum inter cives, et senectutis ad-limen pervenire. - - Ei autem respondebat deinde Jovis filia Venus: - Anchise, gloriosissime terrigenarum hominum, - nulla profecto dea sum: cur me immortalibus assimilas? - 110 sed mortalisque _sum,_ mulierque me peperit mater. - Otreus autem _mihi_ est pater inclytus, si forte audivisti, - qui omni Phrygiæ bene-munitæ imperat, - linguam autem vestramque et nostram probe novi; - Trojana enim domi me nutrix alebat; ea vero perpetuo - 115 parvam _me_ filiam educebat, cara a matre acceptam. - [Sic utique linguam etiam vestram bene novi.] - Nunc autem me abripuit auream-virgam-habens Argicida, - ex choro Dianæ aurea-sagitta-insignis, tumultuosæ: - multæ sane Nymphæ et virgines magna-dote-dignæ - 120 ludebamus; circumque turba infinita coronæ-instar-cingebat: - inde me rapuit auream-virgam-habens Argicida, - multa vero duxit _me_ super culta mortalium hominum, - multamque terram-indivisam et incultam, quam feræ - cruda-vorantes peragrant per umbrosos recessus: - 125 nec pedibus tangere videbar almam terram: - Anchisæ autem me dicebat ad cubilia vocari - ingenuam uxorem, tibique præclaros filios esse-parituram. - Ac postquam ostendit et monuit, ille nempe rursus - immortalium ad gentes abiit, fortis Argicida: - 130 at ego ad-te veni; dura vero mihi aderat necessitas. - Sed te per Jovem supplex-oro, ac parentes - bonos; neque enim mali talem genuissent: - indomitam me ubi-duxeris et inexpertam amoris, - patrique tuo ostende, et matri honesta doctæ, - 135 tuisque fratribus, qui tibi ex-eodem _genere_ nati-sunt, - [non ipsis indigna nurus ero, sed congrua:] - si tibi indigna mulier futura-sim, sive etiam non. - Mitte autem nuntium cito ad Phrygas agiles-equos-habentes, - dicturum patrique meo, et matri, sollicitæ licet: - 140 hi vero tibi aurum abunde, vestitumque textilem - mittent; tu autem multa et præclara excipe dona. - Hæc vero ubi-feceris, epulis-celebra nuptias amabiles, - honorabiles hominibus et immortalibus diis. - - Sic locuta dea, dulcem cupidinem _ei_ injecit animo; - 145 Anchisen autem amor cepit, verbumque _is_ dixit et elocutus-est: - - Si quidem mortalisque es, mulierque te peperit mater, - Otreus vero est _tibi_ pater inclytus, ut narras, - immortalisque gratia internuntii huc venisti, - Mercurii, mea vero uxor vocaberis per-dies omnes; - 150 nemo deinceps deorum, nec mortalium hominum, - hic me cohibebit, donec tuo in-amore congrediar - statim nunc; neque si longe-jaculans ipse Apollo - arcu ab argenteo emiserit _in me_ tela luctuosa. - Velim postea, mulier similis deabus, - 155 tuum cubile ubi-ascendero, introire in Orci domum. - - Sic fatus, prehendit manum: risus-amans autem Venus - reptabat aversa, oculis pulcris dejectis, - ad lectum bene-stratum, ubi antea erat regi - lænis mollibus stratus; at superne - 160 ursorum pelles jacebant, raucisonorumque leonum, - quos ipse occiderat in montibus altis. - Hi vero postquam lectos bene-structos inscenderant, - ornatum quidem illi primum a corpore demsit splendidum, - fibulasque, flexilesque armillas, fistulasque et torques; - 165 solvitque ei cingulum, et vestimenta splendida - exuit, et deposuit in solium argenteis-clavis-distinctum - Anchises: ipse autem deinde, deûm sententia et fato, - cum-immortali concubuit dea mortalis, non plane sciens. - - Quando autem retro ad stabulum vertunt pastores - 170 bovesque et pingues oves pascuis e floridis, - tunc Anchisæ quidem dulcem somnum offudit - suavem; ipsa vero corpore induebat-sibi vestimenta pulcra. - Induta autem bene omnia circa corpus, diva dearum - stetit ad tugurium: ac bene-structam domum - 175 attigit caput; pulcritudo vero genarum effulgebat - immortalis, qualis est pulcre-coronatæ Cythereæ; - e somnoque _eum_ suscitabat, verbumque dixit et elocuta-est: - - Surge, Dardanide; quare jam altum somnum carpis? - et considera, si omnino similis ego videor esse _ei_ - 180 qualem tu me primum oculis advertisti. - - Sic dixit: is vero e somno valde promte auscultavit. - Ut autem vidit collumque et oculos pulcros Veneris: - timuitque, et oculos declinando vertit alio; - iterumque deinde læna cooperuit-sibi pulcros vultus, - 185 et eam precans verbis alatis allocutus-est: - - Statim te ut primum, dea, vidi oculis, - novi, quod dea eras; tu autem non verum dixisti. - Sed te per Jovem supplex-oro ægida-tenentem, - ne me viventem inanem inter homines sinas - 190 habitare, sed miserere: quoniam haud longævus vir - fit, qui cum-deabus concumbit immortalibus. - - Ei vero respondebat deinde Jovis filia Venus: - Anchise, gloriosissime mortalium hominum, - confide, neu quicquam tuo in animo timeas nimis. - 195 Non enim tibi ullus _esse debet_ timor, malum _te_ passurum ex - me quidem, - neque ex aliis beatis; quoniam carus es diis. - Tibi autem erit carus filius, qui inter Trojanos imperabit; - et filii filiis perpetuo enascentur. - Ei vero Æneas nomen erit, quoniam me gravis - 200 habuit dolor, quandoquidem mortalis viri incidi in-lectum. - Diis-similes autem maxime mortalium hominum _erant_ - semper _orti_ a vestro genere formaque specieque. - Nempe flavum quidem Ganymedem providus Jupiter - rapuit, ipsius ob pulcritudinem, ut immortalibus interesset, - 205 atque Jovis in domo diis potum-ministraret, - mirabile visu, omnibus honoratus immortalibus, - aureo ex cratere hauriens nectar rubrum. - Troem vero luctus ingens tenebat mente, neque omnino norat - qua sibi carum filium abripuisset divina procella: - 210 verum hunc deinde lugebat penitus dies omnes. - Et ipsum Jupiter miseratus-est, deditque ei filii pretium, - equos celeripedes, qui immortales ferunt. - Hos ei dono dedit habendos, dixitque singula - Jovis de-consiliis internuntius Argicida, - 215 quod foret _Gan._ immortalis, et senii-expers per-dies omnes. - Ac postquam Jovis ille audierat nuntium, - non-amplius dein lugebat, gavisus-est autem animo intus; - lætusque equis pedibus-ventosis vehebatur. - Ita vero rursus Tithonum aureum-solium-habens rapuit Aurora, - 220 vestri generis, assimilem immortalibus. - Profecta-est autem ire oratura atras-nubes-cogentem Saturnium, - ut-immortalisque esset, et viveret dies omnes; - ei Jupiter annuit, et perfecit votum: - stulta; neque cogitavit in mente veneranda Aurora - 225 pubertatem petere, abradereque senectutem perniciosam. - Eum sane quamdiu quidem habebat valde-amabilis pubertas, - Aurora oblectans-se aureum-solium-habente, mane-genita, - habitabat apud Oceani fluenta, ad terminos terræ: - at postquam primi cani effundebantur capilli - 230 pulcro ex capite generosoque mento, - ejus utique a-lecto abstinebat veneranda Aurora; - ipsum autem demum nutriebat, in ædibus tenens, - ciboque ambrosiaque, et vestimenta pulcra dans. - Sed quando demum prorsus odiosa senectus urgebat, - 235 neque ullum movere membrorum poterat, neque attollere, - hoc ei in animo optimum videbatur consilium: - in thalamo _eum_ deposuit, foresque occlusit splendidas; - ejus vero vox fluit perpetua, neque omnino vis - est, qualis antea erat in flexilibus membris. - 240 Non ego te talem inter immortales optarim - immortalemque esse, et vivere dies omnes. - Sed si quidem talis manens specieque corporeque - vivas, nosterque maritus vocatus sis, - non deinde me dolor densis præcordiis cooperiat. - 245 Nunc vero te quidem cito senectus communis cooperiet - immisericors, quæ deinceps astat hominibus, - perniciosa, laboriosa, quam utique odio-habent etiam dii. - At mihi magnum probrum inter immortales deos - erit per-dies omnes penitus, propter te, - 250 qui antea mea colloquia, et consilia, quibus olim omnes - immortales miscui cum-mortalibus mulieribus, - formidabant; omnes enim mea domabat cogitatio: - nunc vero non-amplius mihi os hiscet fateri - hoc inter immortales; quoniam valde multum mulctata-sum - 255 _damno_ vehementi, non nominando, aberravique mente, - filium vero sub zona mihi-posui, mortalis concubitu-usa. - Illum quidem, ubi jam primum viderit lumen solis, - Nymphæ ipsum nutrient montanæ, profundos-sinus-habentes, - quæ hunc habitant montem magnumque divinumque, - 260 quæ nec mortales, nec immortales comitantur: - diu quidem vivunt, et immortalem cibum comedunt, - atque inter immortales pulcrum chorum exercent. - Cum-his autem Silenique et speculator Argicida, - miscentur in amore, in-recessu speluncarum amabilium. - 265 Cum-his vero simul aut abietes, aut quercus altis-verticibus, - nascentibus ortæ-sunt super terra virorum-altrice, - pulcræ, virentes, in montibus excelsis. - Stant altæ; lucos autem ipsas vocant - immortalium; eas vero nequaquam mortales tondent ferro. - 270 Sed quando demum fatum astiterit mortis, - arescunt quidem primum super terra arbores pulcræ, - cortexque circumcirca-perit, deciduntque rami: - harum autem simul anima relinquit lumen solis. - Hæ quidem meum nutrient apud se filium habentes. - 275 Eum quidem ubi jam primum ceperit valde-amabilis pubertas, - ducent tibi huc deæ, ostendentque filium. - Tibi autem ego, ut hæc in animo omnia persequar, - in quintum annum rursus veniam, filium ducens. - Hunc quidem, ubi jam primum videris germen oculis, - 280 gaudebis videns (valde enim deo-similis erit), - duces vero statim ipsum ad Ilium ventosum. - Si quis autem interrogarit te mortalium hominum, - quænam tibi carum filium sub zona posuit mater, - huic tu dicito memor, ut te jubeo: - 285 dic sane Nymphæ calyci-similibus-oculis progeniem esse, - quæ hunc habitant montem, indutum silva. - Sin effaberis et gloriaberis insipienti animo, - in amore _te_ mixtum-fuisse cum-pulcre-coronata Cytherea, - Jupiter te iratus feriet ardenti fulmine. - 290 Dicta-sunt tibi omnia: tu vero mente tua quum-intellexeris, - contine-te, neu indica; deorum autem verere iram. - - Sic locuta, abripuit-se ad cœlum ventosum. - - Salve, dea, Cypro bene-cultæ imperans; - a-te autem ego exorsus, transibo alium ad hymnum. - - - [TR1] "instuere" -> "instruere" (according to an 1853-edition) - - - - - IV. IN CEREREM. - - 1 Cererem crine-decoram, venerandam deam, ordior canere, - ipsam, et filiam teretem-pedes, quam Pluto - rapuit, dedit autem grave-sonans late-cernens Jupiter, - seorsum a-Cerere aureo-solio-insidente, pulcrum-fructum præbente, - 5 ludentem cum filiabus Oceani pepla-profundo-sinu-indutis, - floresque legentem, rosas et crocum et violas pulcras, - per molle partum, et gladiolos et hyacinthum, - narcissumque, quem produxit fraudem roseæ puellæ - Terra, Jovis voluntate, gratificans Orco, - 10 mire lætum, quo-stupuerunt tunc omnes intuentes, - tam dii immortales quam mortales homines: - cujus adeo ex radice centum capita excreverant, - et fragante odore omne cœlum latum superne - terraque omnis ridebat et salsus æstus æquoris. - 15 Illa vero admirata protendit manus simul ambas, - pulcrum ludicrum ut-sumeret: sed hiavit terra vasta - Nysiis in campis, qua prorupit rex Pluto - equis immortalibus _invectus,_ Saturni nobilis filius. - Rapuit vero invitam _et_ in aureo curru - 20 abstulit ejulantem: clamavit autem intenta voce, - invocans patrem Saturnium summum et potentissimum. - Sed nec immortalium quisquam, nec mortalium hominum - audivit vocem _ejus,_ neque pulcris-manibus sociæ; - nisi quod Persæi filia mitis animum - 25 audivit ex antro, Hecate vitta-tenui-nitida, - et Sol rex, Hyperionis illustris filius, - puellam invocantem patrem Saturnium: hic vero seorsum - sedebat procul a-diis precibus-expetito in templo, - accipiens sacra pulcra a mortalibus hominibus. - - 30 Sed illam coactam abstulit, Jovis consilio, - patruus, multis-imperans Pluto, - equis immortalibus, Saturni nobilis filius. - Quamdiu igitur terramque et cœlum stellatum - videbat dea, et mare æstuans piscosum, - 35 radiosque Solis, et adhuc sperabat matrem venerandam - se-esse-visuram, et genera deorum æternorum: - tamdiu ei spes mulcebat magnum animum, quamvis lugenti. - Resonabant autem montium cacumina et profunda maris - voce immortali: eamque percepit alma mater. - 40 Acer vero ejus animum dolor invasit, et super comis - ambrosiis vittam discidit manibus suis, - cæruleumque velamen ambobus circumjecit humeris, - seque-concitavit, instar volucris, per terram et mare - quærens. Sed illi nemo vera dicere - 45 voluit, neque deorum, neque mortalium hominum, - neque volucrum quæquam illi vera nuntia venit. - Novem deinceps dies per terram alma Ceres - vagabatur, ardentes faces in manibus tenens; - neque unquam ambrosia et nectare dulci - 50 fruebatur mœrens, nec corpus suum immergebat lavacris. - Sed postquam decima ei advenerat lucida aurora, - occurrit ei Hecate, lumen in manibus gerens; - et vero hanc nuntians allocuta-est, et dixit: - - Alma Ceres, tempestiva-adferens, splendida-donis, - 55 quis deorum cœlestium aut mortalium hominum - rapuit Proserpinam, et tuum afflixit animum? - vocem enim audivi, sed non vidi oculis, - quinam esset; at tibi celeriter dico vera omnia. - - Sic dixit Hecate; illi autem non respondit sermone - 60 Rheæ crines-decoræ filia, sed subito cum illa - proripuit-se, ardentes faces in manibus tenens. - Solem vero adierunt, deorum speculatorem atque hominum, - steteruntque ante equos; et rogavit sancta dearum: - - Sol, reverere me deam propter, si unquam tibi - 65 vel verbo vel facto cor et animum hilaravi! - filiam, quam peperi, dulce germen, forma egregiam: - cujus anxiam vocem audivi per aera vacuum, - tanquam violatæ, verum non vidi oculis: - sed (tu enim omnem terram et pelagus - 70 æthere ex sacro despectas radiis) - vere mihi dicas: caram natam, sicubi vidisti, - quisnam absente me rapuerit invitam vi - aufugiens, vel deorum vel etiam mortalium hominum.[TR1] - - Sic dixit; illi autem Hyperionis-filius respondit sermone: - 75 Rheæ crines-decoræ filia, Ceres regina, - audies; certe enim magnopere _te_ veneror, et misereor - lugentis natam proceram: sed nemo alius - causam-habet immortalium, nisi nimbos-ciens Jupiter, - qui eam dedit Orco florentem conjugem, - 80 fratri-suo: ille autem sub tenebras caligantes - raptam equis duxit magna-voce clamantem. - Verum, dea, comprime gravem luctum: minime te decet - temere _et_ frustra indomitam exercere iram; haud te indignus - gener inter immortales multis-imperans Pluto, - 85 frater-germanus et consanguineus; prætereaque honorem - sorte-tulit, quum primum tripartita divisio fieret, - _ut_ cum iis habitet, quorum sortitus-est dominatum. - - Sic locutus, equos increpuit: illi vero territi minis - raptim egerunt celerem currum, extentis-alis ut volucres. - 90 Illi autem dolor gravior et crudelior invasit mentem. - Irataque deinde atris-nubibus-cincto Saturnio, - vitans deorum concilium et altum Olympum - abiit ad hominum urbes et pinguia culta, - formam tegens per-longum tempus: neque ullus virorum - 95 conspiciens _eam_ agnovit, aut profunde-succinctarum mulierum, - ante quam Celei prudentis advenit domum, - qui tum Eleusinis odoræ rex erat. - - Consedit autem prope viam, imo afflicta pectore, - Parthenium ad-puteum, unde hauriebant cives, - 100 sub umbra, quippe superne natus-erat frutex olivæ, - anui grandævæ similis, quæ partu - arcetur, donisque coronas-amantis Veneris: - quales nutrices sunt jura-dantium regum - filiorum, et promæ per ædes sonantes. - 105 Illam autem viderunt Celei Eleusinidæ filiæ, - venientes ad aquam haustu-facilem, ut ferrent - situlis æneis caras ad ædes patris, - quatuor, instar dearum, juventutis flore conspicuæ, - Callidice, et Clisidice, Demoque venusta, - 110 et Callithoe, quæ illarum natu-maxima erat omnium; - neque cognoverunt: difficiles enim dii mortalibus aspectu _sunt._ - Prope autem stantes dictis volantibus compellarunt: - - Quæ, unde es, anus, grandævorum hominum? - quid autem ab urbe secessisti, neque domibus - 115 propinquas? ubi mulieres per ædes umbrosas - simili-ætate, qua tu fere, et juniores esse-solent, - quæ te exciperent-amicis et verbis et factis. - - Sic dixerunt; at verbis respondit sancta dearum: - filiæ dilectæ, quæcunque estis mulierum tenerarum, - 120 salvete: ego vero vobis dicam; haud dedecet - vobis rogantibus vera dicere. - Deo mihi nomen est: hoc enim imposuit alma mater. - Nunc autem ex-Creta supra lata dorsa maris - veni haud cupiens; sed vi invitam cogentes - 125 viri prædatores abduxerunt: hi postea - navem celererm ad-Thoricum appulerunt, ubi mulieres - in-continentem egressæ-sunt frequentes, atque etiam ipsi - cœnam sibi-paraverunt juxta retinacula navis. - Sed mihi non cœnæ dulcis cupidus-erat animus, - 130 clam vero proripiens-me per continentem nigram - effugi superbos dominos, ne forte, me - nullo-emtam-pretio vendentes, mei fruantur pretio. - Ita huc veni errans, neque scio, - quæ tandem terra sit, et quinam incolant. - 135 At vobis omnes Olympias domos tenentes - dent juveniles maritos, et liberos parere, - ut optant parentes: mei autem miseremini, puellæ, - benevole, caræ filiæ, donec ad ædes venero - viri atque mulieris, apud illos operatura - 140 libenter, quæcumque mulieris vetulæ opera esse-solent. - Et puerum recens-natum in ulnis habens - bene nutricarem, et ædes custodirem, - et lectum sternerem in-intimo penetralium firmorum - herilem, et opera (_artes texendi_) docerem mulieres. - - 145 Dixit dea; ei autem continuo respondit virgo indomita, - Callidice, Celei naturam formosissima:[TR2] - - Nutrix, deorum munera, quamvis gravate, necessario - toleramus homines; namque multo potentiores sunt.[TR3] - Hæc vero te plane edocebo, atque nominabo - 150 viros, penes quos hic summum est imperium, - et in-populo _qui_ eminent, et mœnia urbis - tuentur consiliis et justis judiciis: - et Triptolemi sapientis, et Dioclis, - et Polyxeni, et egregii Eumolpi, - 155 et Dolichi, et patris strenui nostri, - horum omnium uxores ædes curant. - Quarum haud ulla te, vel primo aspectu, - formam aspernata, a-domibus arceret, - verum te excipient: nam sane deæ-similis es. - 160 Sin mavis, mane, dum ad ædes patris - eamus, et matri profunde-succinctæ Metaniræ - dicamus hæc omnia ordine, si forte te jusserit - nostram-domum venire, nec aliorum ædes quærere. - In-senectute-genitus ei filius in conclavi solido - 165 sero-natus nutritur, exoptatus et gratissimus. - Si hunc enutrires, et pubertatis metam contingeret, - facile aliqua te videns mulierum tenerarum - _tibi_ invideret: tanta tibi nutricia daret. - - Sic dixit; et hæc annuit capite: illæ vero splendentia - 170 impleta aqua ferebant vasa exsultantes. - Celeriter autem patris venerunt magnam domum, statimque matri - nuntiarunt, quæ viderant atque audiverant. At illa confestim - ire-eas jussit-et arcessere ingente mercede. - Hæ vero, sicut aut cervæ aut vitulæ veris tempore - 175 saliunt per pratum, saturatæ animum pastu, - sic hæ, attollentes peplorum rugas decororum, - properabant ad cavatam plaustris-viam; comæque circum - humeros quassabantur, croceo flori similes. - Invenerunt autem prope viam præclaram deam, ubi antea - 180 reliquerant; et deinceps caras ad ædes patris - duxerunt. Hæc vero pone, imo afflicta pectore, - ibat capite velato, et peplum - cæruleum circum-teneros deæ strepitabat pedes. - Confestimque ad ædes pervenerunt Jovis-alumni Celei, - 185 et perrexerunt per porticum _eo,_ ubi illis veneranda mater - sedebat juxta postem triclinii affabre structi, - infantem sub sinu habens, recens germen: illæ autem ad eam - currebant. At vero hæc limen conscendit pedibus, et ecce! trabem- - tecti - tetigit capite, implevitque fores splendore divino. - 190 Sed illam pudorque et admiratio et pallidus horror cepit; - cessitque ei sellâ, et sedere jussit. - At Ceres, tempestiva-præbens, splendida-donis, - noluit sedere in sella magnifica, - sed tacita constitit, oculos pulcros dejecta: - 195 usque dum ei posuit Iambe honesta - compactum sedile, superque albam injecit pellem. - Ibi considens prætendit-sibi manibus velamen-comarum. - Diu vero vocem-comprimens dolore sedit in sella, - neque ulli aut verbo se-adjunxit, aut facto, - 200 sed sine-risu, non-gustans cibum neque potum, - sedit, desiderio tabescens profunde-succinctæ filiæ: - usque dum facetiis eam Iambe honesta - multum cavillata, commovit dominam castam, - _ut_-rideret-leniter, et hilarem haberet animum: - 205 quæ quidem ei et postea placuit moribus. - Illi autem poculum Metanira porrexit dulci vino - impletum; sed renuit: nam fas sibi _esse_ negavit, - bibere vinum rubens: jussit vero farinam et aquam - dare mixtam ad-bibendum pulegio contrito. - 210 Illa autem misturam confectam deæ porrexit, ut jusserat: - qua accepta, sacro-honore primum-potita-est alma Ceres. - Colloquium vero exorsa-est pulcre-cincta Metanira: - - Salve, mulier! haud enim te ex vilibus opinor parentibus - esse, sed nobilibus; quoniam tibi elucet in-oculis pudor - 215 et gratia, qualis jura-dantium regum. - Sed deorum munera, quamvis gravate, necessario - toleramus homines; nam jugum cervici incumbit. - Jam vero, quum venisti huc, _tibi_ aderunt, quæcunque mihi, - _bona._ - At filium mihi nutri hunc, quem sero-genitum et insperatum - 220 præbuerunt immortales; exoptatissimus autem mihi est. - Si hunc enutrires; et pubertatis metam contingeret, - facile aliqua te videns mulierum tenerarum - _tibi_ invideret: tanta tibi nutricia darem. - - Hanc vero rursus allocuta-est pulcre-coronata Ceres: - 225 et tu, mulier, multum salve! dii autem tibi bona largiantur! - filium vero tibi lubens suscipiam, sicut me jubes, _et_ - nutriam. Neque eum, spero, per-inscitiam nutricis - aut incantatio lædet, aut hypotamnum [_herba magica?_]. - Novi enim remedium multo efficacius hylotomo (_herba_); - 230 novi etiam ad-incantationem[TR4] nocentissimam bonum remedium. - - Sic locuta, fragranti[TR5] _eum_ excepit sinu, - manibusque immortalibus; et lætata-est animo mater. - Sic illa Celei prudentis illustrem filium, - Demophoontem, quem peperit pulcre-cincta Metanira, - 235 enutrivit in ædibus; at ille crevit deo similis, - nec sane panem edens, nec sugens. - - Ceres _eum_[TR6] - ungebat ambrosia, quasi dei progeniem - dulce afflans, et in sinu gestans: - 240 noctu vero occultabat ignis vi, tanquam torrem, - clam caris parentibus. Illis autem magno miraculo fuit, - quanto vigore exortus-sit, diis aspectu similis. - Atque eum factura-erat senii-expertem et immortalem, - nisi per-stultitiam pulcre-cincta Metanira, - 245 nocte observans, fragranti ex thalamo - inspexisset: ejulavit autem, et ambo sibi-percussit femora, - timens suo filio, et magno furore-turbata est mentem, - et lamentans dictis volantibus _eum_ allocuta-est: - - Fili Demophoon, hospita te igne multo - 250 occultat, mihi autem mœrorem et curas tristes efficit. - - Sic dixit ingemens; eamque audiit sancta dearum. - Illi autem irata pulcre-coronata Ceres, - filium carum, quem insperatum in ædibus pepererat, - manibus immortalibus a se deposuit in-terram, - 255 ereptum igni, animum incensa-iris sævissimis, - et simul allocuta-est pulcre-cinctam Metaniram: - - Inscii homines et dementes, neque boni - sortem venturi præsagientes, neque mali! - et tu enim ex-stultitia tua ingens damnum-cepisti. - 260 Testis enim sit deos obstringens, implacabile Stygis flumen! - immortalem tibi et senectæ-expertem per-omne ævum - filium carum factura-eram, et sempiternum largitura honorem: - jam vero non licet _ei_ mortem et sævas-Parcas effugere; - honor autem immortalis semper aderit, quod genibus - 265 nostris exceptus-est, et in ulnis dormivit. - At vero in-progressu-temporum huic, circumvolutis annis, - filii Eleusiniorum bellum et pugnam diram - semper invicem concitabunt per-omne ævum. - Sum autem Ceres honorata, quæ maximum - 270 immortalibus mortalibusque emolumentum et gaudium est. - Sed age, mihi templum magnum, et aram sub eo - condant omnis populus, sub urbe altoque muro, - super Callichorum, in prominente colle. - Orgia autem ipsa ego docebo, ut in-posterum, - 275 rite sacrificantes, meam mentem placetis. - - Sic locuta dea, staturamque et formam mutavit, - senectute dejecta, et circumcirca venustas spirabat, - odorque jucundus fragrantibus a peplis - spargebatur, et procul lux a corpore immortali - 280 effulgebat deæ, flavique capilli fluebant-per humeros, - et splendore implebatur solidum cubiculum, tanquam fulguris: - exiit autem ex ædibus. At illius subito genua soluta-sunt; - et per-longum voce-caruit tempus, neque filium - recordata-est sero-genitum de pavimento tollere. - 285 Hujus autem sorores vocem audierunt miserabilem, - et a bene-stratis lectis desiluerunt: _quarum_ hæc deinde - infantem manibus sublatum suo excepit sinu; - illa ignem accendit; illa autem properavit pedibus teneris, - matrem excitatura fragranti e thalamo. - 290 Congregatæ autem illum circùm lavarunt palpitantem, - amantissime-complectentes: sed ejus non delinitus-est animus; - deteriores enim jam eum habebant altrices ac nutrices. - - Illæ quidem per-totam-noctem venerandam deam placabant, - metu concussæ; at simul aurora illucescente - 295 late-potenti Celeo vere narrabant, - quæcunque jusserat dea, pulcre-coronata Ceres. - Ille vero ad concionem vocans immensum populum, - jussit comas-decoræ Cereri opimum templum - condere et aram, in prominente colle. - 300 Hi autem continuo paruerunt, et obedierunt dictis, - et exstruxere _templum,_ sicut jusserat: illud vero excrevit - divino fato. - Sed postquam absolverant, et destiterant a-labore, - iverunt suam quisque domum. At flava Ceres - ibi considens, cœlicolis seorsum[TR7] ab-omnibus, - 305 permansit, desiderio tabescens alte-cinctæ filiæ. - Gravissimum vero annum supra tellurem feracem - effecit hominibus et crudelissimum; neque ullum terra - semen emisit; abscondebat enim coronis-læta Ceres. - Multaque curva aratra frustra boves traxerunt in arvis, - 310 multumque hordeum albens irritum incidit terræ. - Et sane universum periisset genus voces-articulantium hominum - fame gravi, munerumque celebrato honore - ac victimarum privasset Olympias domos tenentes: - nisi Jupiter sensisset, et in-suo deliberasset animo. - 315 Irin vero primum aureis-alis delabi-jussit ad-vocandam - Cererem crine-decoram et egregia forma. - Dixit; at illa Jovis atris-nubibus-cincto Saturnio - paruit; et intervallum percurrit velociter pedibus. - Adiit autem urbem Eleusinis odoræ, - 320 invenitque in templo Cererem cæruleo-peplo-ornatam; - et eam vocans dictis volantibus allocuta-est: - - Ceres, vocat te pater Jupiter haud-irrita decernens, - ut-venias ad gentes deorum æternorum. - Quare ito, neu caducum sit, quod nuntio, verbum Jovis. - - 325 Sic dixit obsecrans; at hujus non inflectebatur animus. - Rursus deinceps deos felices Jupiter sempiternos - omnes ad-_eam_-legavit; et alius-alium subsequentes - vocabant, et multa dabant insignia dona, - honoresque, quoscunque vellet habere inter immortales deos: - 330 verum haud-quisquam flectere potuit mentem et sententiam - toto-animo irascentis; sed obstinate renuit verbis. - Negavit enim, unquam odorum Olympum - prius se-esse-conscensuram, _aut_ prius terræ fructum emissuram, - quam vidisset oculis suam formosam filiam. - - 335 Quæ postquam audierat grave-sonans late-cernens Jupiter, - in Erebum misit aurea-virga-ornatum Argicidam, - qui, Plutonem mollibus hortatus dictis, - castam Proserpinam ex tenebris caligantibus - in lucem reduceret ad divos; ut, eam mater - 340 oculis videns, poneret iram. - Mercurius autem non renuit, sed continuo subter profunda terræ - velox delapsus-est, relicta sede Olympi. - Et invenit illum regem ædibus intus, - sedentem in toro cum veneranda conjuge, - 345 multa reluctante ob-matris desiderium: sed illa ob intolerabilia - _ausa_ - rebus deorum felicium _grave_ intendebat consilium. - Prope vero accedens _eum_ allocutus-est fortis Argicida: - - Pluto, cærulee-crines, Manibus imperans, - Jupiter me pater jubet inclytam Proserpinam - 350 reducere ex-Erebo ad ipsos; ut, eam mater - oculis videns, iræ et ultionis sævæ - in-immortales finem-faciat: nam grave molitur facinus, - ut-perdat nationes imbecillas terrigenarum hominum, - semen sub terra abscondens, minuensque honores - 355 immortalium; horribilem vero exercet iram, neque diis - se-immiscet, sed seorsum odoro in templo - sedet, Eleusinis arduam-saxis urbem tenens. - - Sic dixit; subrisit autem rex inferorum Pluto - superciliis, neque neglexit Jovis regis mandatum. - 360 Confestimque hortatus-est prudentem Proserpinam: - - I, Proserpina, ad matrem cæruleo-peplo-ornatam, - mitem in pectore animum atque ingenium gerens; - neque mœreas graviter supra-modum præ-aliis. - Haud tibi inter immortales indignus ero maritus, - 365 frater-germanus patris Jovis: _sed_ huc quum-veneris, - domineris omnibus, quæcunque vivunt et moventur, - honoribusque fruaris inter immortales maximis. - Improborum vero pœna erit per-omne tempus, - si qui non victimis tuum animum placant, - 370 rite _sacra_ facientes, justa munera persolventes. - - Sic dixit; at lætata-est prudens Proserpina, - subitoque exsiluit gaudio. Verum ille ei - mali-punici granum dedit edendum dulce clanculum, - ad se tractæ, ne maneret dies omnes - 375 illic apud venerandam Cererem cæruleo-peplo-ornatam. - Equos autem ante currui aureo - subjunxit immortales multis-imperans Pluto. - Illa vero currum conscendit; juxtaque fortis Argicida, - habenas et flagellum capiens manibus suis, - 380 agitavit ex ædibus; illique haud segnes volabant. - Raptimque longa itinera emensi-sunt: neque mare, - neve unda fluminum, neve convalles herbosæ, - equorum immortalium, neve juga, tardaverunt impetum; - sed super illa profundam caliginem sciderunt euntes. - 385 Sistebat vero _currum_ agens, ubi morabatur pulcre-coronata - Ceres, - templum ante odorum. Sed illa ut vidit, - prosiluit, sicut Baccha montis per umbrosam silvam. - Proserpina vero ex-altera-parte.......... - matri suæ ob_viam_............... - 390 desiluit ut-curreret............... - illi autem.................... - .......................... - Nata, nihilne m................ - cibi? Loque................... - 395 sic enim rediens................ - et mecum una et _cum_ patre atris-nubibus-cincto Saturnio - habites, omnibus honorata immortalibus. - Quodsi vero gustasti, denuo profecta sub profunda terræ - deges temporum tertiam _ibi, partem,_ - 400 duas vero apud me et ceteros immortales. - Sed quando floribus terra bene-olentibus vernis - omnigenis viret, tunc ex tenebris caligantibus - rursum ascendes, ingens miraculum diis mortalibusque hominibus. - Et quonam te decepit dolo fortis Pluto? - - 405 Huic contra Proserpina formosa respondit: - equidem tibi, mater, dicam vera omnia. - Quum mihi venisset Mercurius, utilitatum-auctor, nuntius celer, - a patre Saturnio et ceteris cœlitibus, _dicens_ - ut-venirem ex Erebo, quo me oculis videns - 410 finem-faceres in-immortales iræ et ultionis sævæ, - subito ego exsilui gaudio. Ille vero clanculum - injecit mihi mali-punici granum, dulcem escam, - invitamque vi me coegit gustare. - Quomodo autem me raptam, Saturnii arcanum per consultum - 415 patris mei, abstulerit ferens sub profunda terræ, - dicam, et omnia edisseram, ut rogas. - Nos fere omnes per amœnum pratum, - Leucippe, Phænoque, et Electra, et Ianthe, - et Melite, Iacheque, Rhodiaque, Calliroeque, - 420 Melibosisque, Tycheque, et Oycroe rosea, - Chryseisque, Ianiraque, Acasteque, Admeteque, - et Rhodope, Plutoque, et venusta Calypso, - et Styx, Uraniaque, Galaxauraque amanda, - [Pallasque pugnam-excitans, et Diana sagittis-gaudens,] - 425 ludebamus, atque flores carpebamus manibus jucundos, - mistim crocumque mollem, et gladiolos, atque hyacinthum, - et roseos calyces, et lilia, mira visu, - et narcissum, quem produxit, tanquam crocum, lata tellus. - At ego carpebam-mihi gaudens: terra autem subter - 430 hiavit; et inde prosiluit rex fortis Pluto, - abstulitque _me_ sub terram in curru aureo, - multa detrectantem; clamavi autem intenta voce. - Hæc tibi, quanquam tristis, vera omnia narro. - - Sic tum totum diem concordia junctæ animos, - 435 plurimum sibi-vicissim mentem et animum hilarabant, - amantissime-se-complectentes; et a-doloribus requievit animus, - gaudiaque acceperunt invicem et dederunt. - Has autem prope accessit Hecate tenui-vitta-nitida, - multumque complexa-est puellam Cereris castam, - 440 quod sibi ministra et comes fuerat regina. - His vero nuntiam misit grave-sonans late-cernens Jupiter - Rheam crine-decoram, _quæ_ Cererem cæruleo-peplo ornatam - duceret ad gentes deorum; et pollicutus-est honores - se-daturum, quoscunque optaret inter immortales deos; - 445 annuitque ei puellam anni circumvolventis - tertiam partem _fore_ sub tenebris caligantibus, - duas vero apud matrem et ceteros immortales. - Sic dixit; nec recusavit dea Jovis mandata. - Sed repente delapsa Olympi jugis, - 450 in Rarium venit, fertile uber agri - ante, sed tunc minime fertile; verum tacite - jacebat omni-folio-orbum, et abscondebat hordeum albicans, - consilio Cereris pedis-venustæ; sed postea - erat statim longis floriturum aristis, - 455 vere crescente, soli autem pingues sulcos - horrere spicis, illaque in manipulos ligatum-iri. - Huc descendit primum ex æthere vasto; - et libenter se conspexerunt invicem, et lætatæ-sunt animo. - Illam vero sic allocuta-est Rhea tenui-vitta-nitida: - - 460 Veni, nata! vocat te grave-sonans late-cernens Jupiter, - ut-venias ad gentes deorum; et pollicitus-est honores - se-daturum, quoscunque optares inter immortales deos; - annuitque tibi puellam anni circumvolventis - tertiam partem _fore_ sub tenebris caligantibus, - 465 (_duas vero apud te et ceteros_) immortales. - (_Ita promisit futurum_) esse, suoque annuit capite. - Quare eas, nata mea, et pareas, neque nimis - immodice irascaris nubibus-atris-cincto Saturnio; - sed statim fructum augeas vitalem hominibus. - - 470 Sic dixit; neque recusavit pulcre-coronata Ceres; - statimque fructum produxit arvorum glebosorum. - Et omnis foliisque et floribus lata tellus - inhorruit: sed illa abiens jura-dantibus regibus - monstravit, Triptolemoque, et Diocli equûm-domitori, - 475 Eumolpoque forti, Celeoque duci populorum, - ministerium sacrorum, et instituit orgia omnibus, - [Triptolemoque, Polyxenoque, super hosque Diocli,] - sancta, quæ haud fas-est negligere, neque explorare, - neque evulgare; magna enim deorum reverentia reprimit vocem. - 480 Felix, qui illa vidit terrestrium hominum! - qui autem non-initiatus sacris neque particeps _est,_ nunquam - simili - sorte gaudet, mortuus quidem, sub caligine situ-horrida. - - Sed postquam omnia præceperat sancta dearum, - perrexerunt ire in-Olympum, deorum ad cœtum ceterorum. - 485 Ibi autem habitant apud Jovem fulmine-lætum - sanctæ atque venerandæ. Beatissimus, quem illæ - benigne amant terrestrium hominum! - nam statim huic mittunt semper-præsentem in magnas ædes - Plutum, qui hominibus divitias mortalibus largitur. - - 490 At tu, quæ Eleusinis odoræ civitatem tenes, - et Parum circumfluam, Antronemque saxosam, - alma, splendida-donis, tempestiva-adferens, Ceres regina, - ipsa, et filia, pulcerrima Proserpina, - propitia pro cantu vitam jucundam præbe! - 495 verum ego et tui et alius memor-ero cantici. - - [J. H. VOSS.] - - - [TR1] "hominum," -> "hominum." - [TR2] "formosissima;" -> "formosissima:" - [TR3] "sunt" -> "sunt." - [TR4] "ad-incantionem" -> "ad-incantationem" - [TR5] "frangranti" -> "fragranti" - [TR6] In the original text this line is aligned flush right, unclear - why. - [TR7] "seorum" -> "seorsum" (according to an 1853-edition) - - - - - V. IN VENEREM. - - 1 Venerandam, aurea-corona-insignem, pulcram Venerem, - canam; quæ totius Cypri arces sortita-est - in-mari-sitæ, ubi ipsam Zephyri vis humidum spirantis - tulit per undam valde-sonori maris, - 5 spuma in molli. Eam autem aureis-vittis-insignes Horæ - suscepere libenter, circùmque immortales vestes induerunt; - capitique immortali coronam fabrefactam imposuere - pulcram, auream; in perforatis autem auriculis - ornamentum orichalci, aurique pretiosi; - 10 collum vero circa molle, et pectora candida, - monilibus aureis _eam_ ornabant: quibus quidem ipsæ - Horæ ornatæ-sunt aureis-vittis-insignes, quum eunt - ad chorum amabilem deorum et ædes patris. - Verum postquam omnem circa corpus ornatum posuerant, - 15 duxerunt ad immortales; hi vero _eam_ salutabant conspicati, - manibusque datis-excipiebant, et cupierunt quisque - ut-esset _sibi_ ingenua uxor, et _ipse eam_ domum duceret, - speciem admirantes violis-coronatæ Cythereæ. - - Salve, volubilibus-oculis, mellea; da vero in certamine - 20 victoriam huic (_mihi_) auferendam, meumque orna cantum: - at ego et tui et alius meminero cantionis. - - - - - VI. IN BACCHUM. - - 1 De Baccho, Semeles glorioso filio, - memorabo, ut apparuit ad litus maris infructuosi, - promontorio super projecto, juveni viro similis, - primum-pubescenti; pulcræ autem circum-motabantur comæ, - 5 cyaneæ; palliumque circa robustos habebat humeros - purpureum. Cito vero viri bonis-transtris-instructa ex navi - prædones processere celeriter super nigrum pontum, - Tyrrheni; eos autem duxit mala sors: ii vero _eum_ conspicati, - innuerunt sibi-invicem, citoque exsiliere; statim autem prehensum - 10 imposuerunt in sua navi, gavisi corde: - filium enim eum putabant Jovis-alumnorum regum - esse, et vinculis volebant ligare gravibus. - Eum autem non tenebant vincula, vimina vero procul decidebant - a-manibus et pedibus; ipse autem subridens sedebat - 15 oculis cyaneis: gubernator vero ubi-animadvertit, - statim suos socios compellavit, dixitque: - - Miseri, quemnam hunc deum ligatis prehensum, - fortem? neque ferre potest eum navis bene-fabricata. - Aut enim Jupiter hic est, aut argenteum-arcum gestans Apollo, - 20 aut Neptunus: quoniam haud mortalibus hominibus - similis _est,_ sed iis, qui Olympias domos habent. - Sed agite, ipsum dimittamus in continentem nigram - statim; neu manus _ei_ injicite, ne-forte iratus - excitet gravesque ventos et turbinem multum. - - 25 Sic dixit; eum autem dux aspero objurgavit sermone: - Mire, secundum-ventum vide, simulque velum trahe navis, - cuncta armamenta ubi-ceperis: hic vero dein viris curæ-erit. - Spero, aut in-Ægyptum perveniet, aut ille in-Cyprum, - aut ad Hyperboreos, aut _etiam_ ulterius: ad extremum autem - 30 enarrabit aliquando suosque amicos et possessiones omnes, - suosque fratres: quandoquidem nobis _eum_ obtulit deus. - - Sic locutus, malumque et velum trahebat navis. - Inflavit autem ventus medium velum, circùmque inde armamenta - tenderunt: cito vero ipsis apparebant mirifica opera. - 35 Vinum quidem primum velocem per navem nigram - dulce-potu fluebat fragrans, excitabaturque odor - divinus; nautas vero stupor cepit omnes conspicatos. - Statim autem summum ad velum extensa-est - vitis, huc atque illuc: dependebantque multi - 40 racemi; circa malum vero nigra volvebatur hedera, - floribus virescens, pulcerque fructus in _ea_ exortus-erat: - omnes autem scalmi coronas habebant. Ii vero conspicati, - Mediden tum deinde gubernatorem jubebant - terræ appropinquare. Is tamen inter-eos leo factus-est intus, - navi - 45 terribilis in summa, valdeque rugiebat: in media vero - ursam fecit _Bacchus_ hirsuta-cervice, signa ostendens: - surrexit autem _ea_ furibunda; leo vero _stetit_ in tabulato - summo - horrendum torve tuens. Illi autem in puppim fugerunt, - circumque gubernatorem, prudentem animum habentem, - 50 steterunt inde perculsi: is autem repente adortus - ducem cepit: illi vero foras, malum fatum evitantes, - omnes simul saliere, postquam viderunt, in mare divinum, - delphinesque facti-sunt. Gubernatorem vero _is_ miseratus, - tenuit, et ipsum fecit plane-beatum; dixitque sermonem: - - 55 Confide, divine rector, meo grate animo: - sum autem ego Bacchus multisonus, quem peperit mater - Cadmea Semele, Jovis in amore congressa. - - Salve, nate Semeles pulcros-oculos-habentis; neque ullo-modo - licet, - tui quidem obliviscenti, suavem ornare cantum. - - - - - VII. IN MARTEM. - - 1 Mars præpotens, currum-gravans, aurea-galea-insignis, - magnanime, clypeate, urbium-concussor, ære-armate, - manu-fortis, indefesse, hasta-valens, munimen Olympi, - Victoriæ in-bello-felicis pater, adjutor Justitiæ, - 5 adversariis tyranne, justissimorum dux virorum, - fortitudinis sceptrifer, ignitum circulum volvens - ætheris inter septena-vadentia astra: ubi te equi - flammei tertio super orbe semper ferunt: - audi, mortalium auxiliator, dator audacis pubertatis, - 10 leniter demittens lumen desuper in vitam - nostram ac fortitudinem Martiam: utinam possem - depellere malum amarum a meo capite, - et animæ insidiosum retundere in-mente impetum, - animique porro robur acutum cohibere, qui me instiget - 15 ad-pugnam horridam ingrediendam. Sed tu audaciam - da, beate, pacisque ut-maneam in inviolatis legibus, - inimicorum elapsus tumultum, fataque violenta. - - - - - VIII. IN DIANAM. - - 1 Dianam celebra, Musa, sororem Jaculatoris, - virginem sagittis-gaudentem, educatam-simul-cum Apolline, - quæ equos potum-agens ex-juncoso Melete, - celeriter per Smyrnam totum-aureum currum agit - 5 ad Clarum vitiferam; ubi argenteum-arcum-gestans Apollo - sedet, manens jaculatricem Sagittis-gaudentem. - - Et tu quidem sic salve, deæque simul omnes, cantu; - at ego te primum _cano,_ et a te incipio canere; - a te vero ego exorsus transibo alium ad hymnum.[TR1] - - - [TR1] "hymmum" -> "hymnum" - - - - - IX. IN VENEREM. - - 1 In-Cypro-genitam Cytheream canam, quæ mortalibus - blanda dona dat; in amabili autem vultu - semper subridet, et amabilem affert florem. - - Salve, dea, Salamini bene-cultæ imperans, - 5 et toti Cypro; da vero amabilem cantum; - atque ego et tui et alius meminero cantionis. - - - - - X. IN MINERVAM. - - Palladem Minervam, patronam-urbium, incipio canere, - potentem; cui cum Marte curæ-sunt bellica opera, - et quæ-diruuntur urbes, clamorque bellaque: - et liberavit populum _in bellum_ euntemque redeuntemque. - - Salve, dea; da vero nobis fortunam, felicitatemque. - - - - - XI. IN JUNONEM. - - Junonem cano aureo-solio-insidentem, quam peperit Rhea, - immortalem reginam, supereminente specie præditam, - Jovis altisoni sororem, conjugemque, - illustrem, quam omnes beati per latum Olympum - venerantes honorant, pariter-cum Jove gaudente-fulminibus. - - - - - XII. IN CEREREM. - - Cererem pulcris-comis, venerabilem deam, incipio canere, - ipsam, et filiam, præpulcram Proserpinam. - - Salve, dea, et hanc serva urbem; præsis autem cantui. - - - - - XIII. IN MATREM DEORUM. - - 1 Matrem mihi omniumque deorum, omniumque hominum - celebra, Musa arguta, Jovis filia magni: - cui crotalorum tympanorumque sonus, simulque strepitus tibiarum - placuit, ac luporum clangor, torvorumque leonum, - 5 montesque sonori, et silvosi recessus. - - Et tu quidem sic salve deæque simul omnes, cantu. - - - - - XIV. IN HERCULEM LEONIS-ANIMO. - - 1 Herculem, Jovis filium, canam, quem longe præstantissimum - peperit terrestrium, Thebis in amœnis, - Alcmena, mixta cum-nubes-cogente Saturnio; - qui antea quidem per terram immensam ac mare - 5 errans, sub mandatis Eurysthei regis, - multa quidem ipse fecit violenta, multa autem sustinuit: - nunc vero tandem in pulcra sede nivosi Olympi - habitat oblectans-se, et habet pulcram-talis Heben. - - Salve, rex, Jovis fili; da vero virtutemque et felicitatem. - - - - - XV. IN ÆSCULAPIUM. - - Medicum morborum Æsculapium incipio canere, - filium Apollinis, quem peperit divina Coronis - Dotio in campo, filia Phlegyæ regis, - gaudium magnum hominibus, malorum delinitorem dolorum. - - Et tu quidem sic salve, rex; precor autem te cantu. - - - - - XVI. IN DIOSCUROS. - - Castorem et Pollucem cane, Musa arguta, - Tyndaridas, qui ex-Jove Olympio nati-sunt: - quos sub Taygeti verticibus peperit veneranda Leda, - clam subacta a-nubes-atras-cogente Saturnio. - - Salvete, Tyndaridæ, velocium ascensores equorum. - - - - - XVII. IN MERCURIUM. - - 1 Mercurium cano Cyllenium, Argicidam, - Cyllenen regentem, et Arcadiam pecorosam, - nuntium immortalium perutilem, quem peperit Maja, - Atlantis filia, Jovis in amore congressa, - 5 veneranda; beatorum autem deorum vitavit cœtum, - antrum habitans umbrosum; ubi Saturnius - cum-Nympha pulcris-comis miscebatur nocte intempesta, - quando dulcis somnus occupabat candidis-ulnis Junonem; - latebat vero immortalesque deos, mortalesque homines. - - 10 Et tu quidem sic salve, Jovis et Majæ fili: - a te autem ego exorsus transibo alium ad hymnum. - - Salve, Mercuri gratiarum-dator, internuntie, dator bonorum. - - - - - XVIII. IN PANA. - - 1 De Mercurii mihi caro filio dic, Musa, - capripede, bicorni, amante-strepitus, qui per valles - arborosas simul incedit choro-assuetis cum-Nymphis; - quæ quidem excelsæ petræ calcant cacumina - 5 Pana invocantes, pastoralem deum, splendidum-cæsarie, - squalidum, qui omnem collem nivosum sortitus-est, - et vertices montium, et saxosas semitas; - itatque huc atque illuc, per virgulta densa, - interdum quidem fluentis pellectus mollibus; - 10 interdum autem rursus petras inter præcipites ambulat, - summum verticem ovibus-speculandis-aptum conscendens. - Sæpe autem candidis-lapidibus-tectos percurrit montes longos; - sæpeque inter clivos agitavit, feras cædens, - acute cernens: aliquando autem verspertinus clanxit solus, - 15 a-ventione revertens, ab arundiniabus musam modulans - suavem: non hunc sane præcurrerit in cantibus - avis, quæ veris floriferi in foliis - lamentum effundens, emittit suavissimum cantum. - Cum ipso vero tunc Nymphæ montanæ, canoræ, - 20 ambulantes frequenter pedibus ad fontem nigris-aquis - canunt; verticem autem circumsonat montis echo - (deus vero huc et illuc chororum, modo in medium vadens, - micans pedibus obit; tegumentum autem ad terga cruentum - lyncis habet, suavibus oblectans-sibi animum cantibus), - 25 in molli prato; illic crocus et hyacinthus - odorus florens immiscetur indiscriminatim herbæ. - Celebrant autem deos beatos, et latum Olympum: - qualiter Mercurium perutilem, egregium præ-aliis - dicebant, ut ille omnibus diis velox nuntius est. - 30 Et sane is in Arcadiam fontibus-irriguam, matrem ovium, - pervenit, ubi ei lucus Cyllenii est: - illic is, etiamsi deus est, crispas-velleribus oves pascebat - virum apud mortalem. Floruit enim amor tener _eum_ aggressus - cum-Nympha pulcris-comis Dryopis in-amore ut-misceretur: - 35 ac perfecit concubitum juvenilem; peperit vero _ea_ in ædibus - Mercurio carum filium, statim monstrosum visu, - capripedem, bicornem, multo-strepitu-gaudentem, dulce-ridentem; - fugit autem exsiliens, reliquitque puerum nutrix: - metuit enim, ut vidit faciem inamabilem, barbatam. - 40 Hunc vero statim Mercurius perutilis in manus posuit - acceptum: gaudebatque animo supra-modum deus. - Celeriter autem ad immortalium sedes ivit, puero cooperto - pellibus in densis montani leporis; - apud Jovem vero consedit, et ceteros immortales, - 45 ostenditque puerum suum; omnes autem inde animo oblectati-sunt - immortales; præcipue vero Bacchius Dionysus: - Pana vero ipsum vocabant, quod animum omnibus oblectavit. - - Et tu quidem sic salve, rex; precor autem te cantu; - verum ego et tui et alius meminero cantionis. - - - - - XIX. IN VULCANUM. - - 1 Vulcanum sollertissimum cane, Musa arguta, - qui cum Minerva cæsiis-oculis præclara opera - homines docuit in terra; qui antea quidem - in-antris habitabant inter montes, tanquam feræ; - 5 nunc vero per Vulcanum artificem-inclytum opera docti, - facile ævum, integrum in annum, - quieti transigunt in suis ædibus. - - Sed propitius-esto, Vulcane; da autem virtutemque et - felictatem. - - - - - XX. IN APOLLINEM. - - Phœbe, te quidem et cygnus sub alis argute cantat, - ripæ insiliens, amnem propter vorticosum, - Peneum; te vero cantor, habens citharam argutam, - suaviloquus primumque et postremum semper canit. - - Et tu quidem sic salve, rex; placo autem te cantu. - - - - - XXI. IN NEPTUNUM. - - 1 De Neptuno, deo magno, incipio canere, - terræ motore et infructuosi maris, - pontico, qui Heliconem et latas habet Ægas. - Dupliciter tibi, Terræ-quassator, dii honorem divisere, - 5 equorumque domitor ut-sis, servatorque navium. - - Salve, Neptune terram-cingens, cæruleis-crinibus, - et beate, benignum cor habens, navigantibus auxiliare. - - - - - XXII. IN JOVEM. - - Jovem, deorum præstantissimum, canam, et maximum, - late-sonantem, potentem, perfectum; qui cum-Themide, - inclinate sedente, crebra colloquia facit. - - Propitius-esto, late-sonans Saturnie, augustissime, maxime. - - - - - XXIII. IN VESTAM. - - Vesta, quæ regis, Apollinis jaculantis, - Pytho in divina sacram domum tueris, - semper a-tuis cincinnis distillat humidum oleum. - Veni hanc in domum, propitium animum habens, - cum-Jove provido; gratiamque simul præbe cantui. - - - - - XXIV. IN MUSAS ET APOLLINEM. - - 1 A-Musis incipiam, Apollineque, Joveque. - Ex Musis enim, et longe-jaculante Apolline, - viri cantores sunt super terram et citharœdi; - ex Jove autem, reges: is vero felix, quemcunque Musæ - 5 diligunt; suavis ei ab ore fluit vox. - - Salvete, liberi Jovis, et meo honorem-date cantui; - atque ego vestrumque et alius meminero cantionis. - - - - - XXV. IN BACCHUM. - - 1 Hedera-coronatum Bacchum, altisonum, incipio canere, - Jovis ac Semeles inclytæ præclarum filium; - quem alebant pulcris-comis Nymphæ, a patre rege - susceptum sinubus, et sedulo nutriebant, - 5 Nysæ in vallibus: is autem crescebat patris voluntate - antro in fragranti, in-numero-habitus immortalium. - At postquam hunc deæ celebratissimum aluerant, - tunc itabat per silvosos recessus, - hedera et lauro coronatus; simulque sequebantur - 10 Nymphæ; ipse vero dux-erat: strepitusque tenebat immensam silvam. - - Et tu quidem sic salve, uvis-abundans o Bacche; - da autem nos gaudentes ad horas rursus ut-veniamus, - ex horis vero inde in multos annos. - - - - - XXVI. IN EUNDEM. - - *** - 1 alii enim in-Dracano te, alii vero in Icaro ventosa - dicunt, alii in Naxo, Jovis soboles, Insute _Jovis femori,_ - alii te ad Alpheum flumen vorticosum - utero-conceptum Semelen peperisse Jovi fulmine-gaudenti, - 5 alii vero in Thebis, rex, te dicunt natum-esse; - mentientes. Te vero genuit pater hominumque deûmque, - procul ab hominibus, latens candidis-ulnis Junonem. - Est vero aliqua Nysa, summus mons, florens silva, - longe a-Phœnice, prope Ægypti (_Nili_) fluenta, - 10 atque ei statuent simulacra multa in templis. - Ut vero hæc tria _sunt, sic_ tibi omnino tertio-quoque-anno usque - homines facient eximias hecatombas. - - Dixit, et cyaneis superciliis annuit Saturnius: - divinæ autem comæ concutiebantur regis - 15 de capite immortali; magnumque tremefecit Olympum. - - Sic fatus, annuit capite consiliorum-auctor Jupiter. - - Sis-propitius, Iraphiota, mulieribus-furorem incutiens; ac te - poetæ - celebramus incipientes finientesque; neque ullo-modo licet, - tui oblitum, suavis meminisse cantus. - - 20 Et tu quidem ita salve, Bacche Iraphiota, - cum matre Semele, quam vocant Thyonen. - - - - - XXVII. IN DIANAM. - - 1 Dianam cano aurea-sagitta-insignem, tumultuosam, - virginem venerandam, cervos-ferientem, sagittis-gaudentem, - germanam-sororem aureo-ense-insignis Apollinis: - quæ per montes umbrosos, et cacumina ventosa, - 5 venatione oblectans-se, totum-aureum arcum tendit, - emittens luctuosa tela; tremunt autem vertices - altorum montium; sonatque insuper umbrosa silva - graviter a clangore ferarum; horret vero terra, - pontusque piscosus; ea autem validum cor habens, - 10 circumquaque se-vertit, ferarum perdens genus. - Ac postquam oblectata-est ferarum-speculatrix Sagittis-gaudens, - exhilaravitque animum, laxato flexili arcu, - vadit in magnam domum fratris cari, - Phœbi Apollinis, Delphorum ad opulentum populum, - 15 Musarum et Gratiarum pulcrum chorum instauratura. - Ibi postquam-suspendit flexilem arcum et sagittas, - præcedit, venustum circa corpus ornatum habens, - exordiens choros: illæ autem divinam vocem emittentes - celebrant Latonam pulcram-talis, ut peperit liberos - 20 immortalium consilioque et operibus longe optimos. - - Salvete, liberi Jovis et Latonæ comis-pulcræ: - verum ego vestrumque et alius meminero cantionis. - - - - - XXVIII. IN MINERVAM. - - 1 Palladem Minervam, illustrem deam, incipio canere, - cæsiis-oculis, multi-consilii, immite cor habentem, - virginem venerandam, patronam-urbium, robustam, - Tritoniam; quam ipse (_solus_) genuit providus Jupiter - 5 augusto ex capite, bellica arma habentem, - aurea, splendentia; veneratio autem tenebat omnes videntes - immortales. Ea vero ante Jovem ægidem-tenentem - impetuose exsiliit ab immortali capite, - vibrans acutam hastam; magnus autem concutiebatur Olympus - 10 graviter sub impetu Cæsiæ: circum vero terra - horrendum resonuit: commotusque-est inde pontus, - undis purpureis conturbatus; constitit autem salum - repente; stitit vero Hyperionis præclarus filius - equos celeripedes longo tempore, donec puella - 15 demsit-sibi ab immortalibus humeris divina arma, - Pallas Minerva; gavisus-est autem providus Jupiter. - - Et tu quidem sic salve, Jovis nata ægidem-tenentis;[TR1] - verum ego et tui et alius meminero cantionis. - - - [TR1] "agidem-tenentis" -> "ægidem-tenentis" - - - - - XXIX. IN VESTAM ET MERCURIUM. - - 1 Vesta, quæ omnium in ædibus altis - immortaliumque deorum, et humi vadentium hominum - sedem sempiternam sortita-es, antiquum honorem, - pulcrum habens munus et honorem: non enim sine te - 5 convivia _sunt_ mortalibus, ubi non primæ postremæque - Vestæ incipiens libat _quisque_ dulce vinum. - Et tu mihi, Argicida, Jovis et Majæ fili, - nuntie beatorum, auream-virgam-gestans, dator bonorum: - habitatis domos pulcras, cara mentibus invicem - 10 propitius auxiliare, cum venerandaque caraque - Vesta. Ambo enim terrestrium hominum - scientes opera pulcra, menteque comites-estis et pubertate. - - Salve, Saturni filia, tuque et auream-virgam-gestans Mercurius: - verum ego vestrumque et alius meminero cantionis. - - - - - XXX. IN TERRAM MATREM OMNIUM. - - 1 Terram omnium-matrem canam, bene-fundatam, - antiquissimam, quæ alit super solo omnia, quæcumque sunt; - et quæcumque solum divinum permeant, et quæcumque pontum, - et quæcumque volant, hæc aluntur ex te _ortis_ divitiis. - 5 Ex te vero beati-filiis et-fructibus sunt _homines,_ - veneranda: penes te autem est dare vitam et auferre - mortalibus hominibus. Ille vero _est_ felix, quem tu animo - lubens honoraveris: ei copiosa omnia adsunt. - Onustum-est quidem ipsis arvum almum, ac per agros - 10 jumentis abundat; domus autem impletur bonis: - ipsi vero bonis-legibus per urbem pulcris-abundantem-mulieribus - regnant, felicitasque multa et divitiæ sequuntur; - filii vero lætitia recens-florente gloriantur, - virgunculæque choris festivis læto animo - 15 ludentes, persultant flores molles herbæ, _eorum_ - quos tu honoraveris, venerabilis dea, copiosa diva. - - Salve, deorum mater, uxor Cœli stelliferi; - lubensque pro cantu victum animo-gratum præbe: - verum ego et tui et alius meminero cantionis. - - - - - XXXI. IN SOLEM. - - 1 Solem celebrare rursus, Jovis nata, incipe, Musa, - Calliope, lucentem, quem Euryphaessa magnis-oculis - peperit Terræ filio et Cœli stellati. - Duxit enim Euryphaessam inclytam Hyperion, - 5 germanam-sororem, quæ ei peperit pulcros liberos, - Auroramque roseis-cubitis, et pulcris-comis Lunam, - Solemque indefessum, assimilem immortalibus diis; - qui lucet mortalibus, et immortalibus diis, - equis invectus: horrendum vero is tuetur oculis - 10 aurea e galea; clarique radii ab ipso - splendidum nitent; ad temporaque genæ - claræ a capite venustam tenent faciem - longe-lucentem; pulcerque circa corpus fulget vestitus, - textura-tenui, flatu ventorum: subtus autem masculi equi - 15 ubi ille quum-stiterit aureo-jugo currum et equos, - vespertinus mittat per cœlum in-Oceanum. - - Salve, rex, lubens autem victum animo-gratum præbe: - a te vero exorsus celebrabo articulate-loquentium genus virorum - semideorum, quorum opera dii mortalibus ostenderunt. - - - - - XXXII. IN LUNAM. - - 1 Lunam canere patulam-alis (_volantem_) aggredimini, Musæ, - suaviloquæ filiæ Saturnii Jovis, peritæ cantus; - ex qua splendor terram involvit a-cœlo-ostensus, - capite ab immortali; multusque decor suboritur - 5 splendoris fulgentis; nitetque tenebrosus aer - aurea a corona; radii autem in-aere-versantur, - quando ab Oceano, quum-laverit corpus pulcrum, - vestes induta longe-lucentes divina Luna, - ubi-junxit equos ardua-cervice, fulgidos, - 10 rapide ulterius agitavit pulcre-jubatos equos, - vespertina, in-medio-mense, quando plenus-est magnus globus, - splendidissimique radii tunc augescentis sunt - cœlitus; signum autem mortalibus et indicium est. - Cum-hac olim Saturnius mixtus-est amore et concubitu: - 15 hæc vero gravida-facta, Pandiam peperit filiam, - conspicuam formam habentem inter immortales deos. - - Salve, regina, dea candidis-ulnis, divina Luna, - benevola, pulcris-comis; a-te autem incipiens, laudes virorum - canam semideorum, quorum celebrant opera cantores, - 20 Musarum ministri, ab oribus amabilibus. - - - - - XXXIII. IN DIOSCUROS. - - 1 De Dioscuris volubilibus-oculis-præditæ dicite Musæ, - Tyndaridis, Ledæ pulcræ-talis præclaris filiis, - Castoreque equûm-domitore, et irreprehenso Polluce; - quos sub Taygeti vertice, montis magni, - 5 mixta in amore cum-nubes-cogente Saturnio - servatores peperit filios terrestrium hominum, - velociumque navium, quando sæviant procellæ - hiemales per pontum implacabilem; ii vero e navibus - supplicantes vocant Jovis pueros magni, - 10 agnis _mactatis_ albis, fastigia ubi-conscenderint - puppis; eam autem ventusque magnus et unda maris - fecere submersam: hi vero repente apparuerunt - fuscis alis per ætherem properantes, - statim autem gravium ventorum cessare-fecerunt procellas, - 15 fluctusque straverunt albi maris in pelago - nautis, signa bona laboris _navigandi_ ipsis; illi autem - conspicati - gavisi-sunt, cessaruntque ab-ærumnoso labore. - - Salvete, Tyndaridæ, velocium vectores equorum: - verum ego vestrûm et alius meminero cantionis. - - - - - - - EPIGRAMMATA. - - I. AD NEOTICHENSES. - - Reveremini hospitalium-munerum indigum et tecti, - qui urbem altam, Cymes pulcram puellam (_coloniam_), - habitatis, Sædenes radicem extremam alte-comantis, - divinam bibentes aquam sacri fluminis, - Hermi vorticosi, quem immortalis genuit Jupiter. - - - - - II. CYMEN REVERSURUS. - - Mox pedes me referant ad verecundorum urbem virorum: - horum etenim animus benignus _est_ et prudentia eximia. - - - - - III. IN MIDAM. - - 1 Ænea virgo sum, Midæque in sepulcro posita-sum. - Quoad et aqua fluet, et altæ arbores virescent, - solque oriens lucebit, splendidaque luna, - et fluvii labentur, æstuabitque mare: - 5 hoc-ipso in-loco manens, lacrimoso in tumulo, - narrabo prætereuntibus, Midas quod hic sepultus-est. - - - - - IV. AD CYMÆOS. - - 1 Cui me fato fecit pater Jupiter ut-inciderem, - infantem venerandæ in genubus matris _me_ nutriens! - quam olim munierunt consilio Jovis ægidem-tenentis - populi Phriconis, velocium vectores equorum, - 5 fortes, devorantis ignis _simili_ cernentes Marte, - Æoliam Smyrnam, mari-vicinam, ponto-concussam, - per quam pellucida labitur aqua sacri Meletis. - Inde profectæ filiæ Jovis, pulcræ puellæ - volebant celebrare sacram terram et civitatem virorum: - 10 at illi repudiabant divinam vocem, loquelam cantus, - _præ_ dementia. Horum quidem perpessus aliquis cogitet rursus, - quod ipsis opprobrio meam molitus-est malam-sortem. - Fortunam autem ego, quam mihi deus destinavit nascenti, - sustinebo, negata _mihi_ ferens forti animo; - 15 nec-vero omnino mea cara membra manere sacris in viis - Cymes cupiunt, magnus tamen me animus impellit - populum ad externum ire, debilis licet sim. - - - - - V. AD THESTORIDEN. - - Thestoride, mortalibus quum-multa-sint obscura, - nihil tamen obscurius est _ipsa_ mente mortalium. - - - - - VI. NEPTUNO. - - 1 Audi, Neptune validissime, terræ-concussor, - lato imperans ac divino Heliconi: - da auram secundam, et felicem reditum videre - nautis, qui navis deductores ac gubernatores sunt. - 5 Da vero _etiam_ ad radices præcipitis Mimantis - me venientem, verecundis hominibus et justis incidere: - virumque _eum_ ulciscar, qui meam mentem decipiens - læserit Jovem hospitalem, hospitalemque mensam. - - - - - VII. IN URBEM ERYTHRÆAM. - - Veneranda terra, munifica, largitrix suavium divitiarum, - ut tu aliis quidem hominibus profunda (_fertilis_) contigisti, - aliis autem sterilis et aspera, quibus _quidem_ irasceris. - - - - - VIII. AD NAUTAS. - - Nautæ marivagi, invisæ similes Noxæ, - timidis mergis male-æmulam vitam habentes, - reveremini hospitalis Jovis numen, alte-dominantis: - gravis enim _est_ ultio hospitalis Jovis quisquis _eum_ læserit. - - - - - IX. AD EOSDEM. - - Vos, o hospites, ventus corripuit adversus veniens: - sed etiam nunc _me_ recipite, et navigatio erit vobis. - - - - - X. IN PICEAM. - - Alia quædam te, picea, _arbor_ meliorem fructum fundit - Idæ in verticibus cum-multis vallibus, ventosæ. - Ibi ferrum Martis terrestribus hominibus - erit, quum primum eam Cebrenii viri tenebunt. - - - - - XI. AD GLAUCUM CAPRARIUM. - - Glauce, pecudum curator, dictum aliquod tibi in animo ponam: - primum canibus _memento_ victum ad aulæ januas - dare: sic enim satius _est._ Nam is (_canis_) et primus audit - hominem accedentem, et in septa bestiam intrantem. - - - - - XII. IN SACERDOTEM IN SAMO. - - Audi me precantem, juvenes-alens _Apollo,_ da autem mulierem - hanc juvenum renuere amores et lectum: - verum ea delectetur cum-canis senibus, - quorum vigor fractus-est, animus tamen appetit. - - - - - XIII. IN DOMUM TRIBULIUM. - - 1 Viri quidem decus _sunt_ liberi, urbis autem turres, - equi porro campi ornatus, et naves, maris: - divitiæ vero exornant domum: sed augusti _sunt_ reges, - quum-sedent in foro, decus civibus spectatu; - 5 lucente vero igne augustior _est_ domus aspectu. - [die hiberno, quando nives-fundit Saturnius.] - - - - - XIV. CAMINUS SIVE TESTA. - - 1 Si mihi dabitis mercedem, canam, o figuli: - huc-ades, age, Minerva, et tuere manu caminum: - pulcre autem incalescant pocula,[TR1] et omnia canistra, - torreanturque pulcre, et magno pretio potiantur, - 5 multa quidem in foro vendita, multa autem in-viis, - multumque lucrentur _ipsi:_ nobis vero _contingat,_ ut iis - cantemus. - At si ad impudentiam versi mendacia concinnetis, - tum vero convocabo fornaci vastatores, - Syntriba pariter Smaragumque, et Asbetum, et Sabacten, - 10 Omodamumque, qui huic arti mala plurima afferat. - Vasta igni porticum et domos; unaque caminus - totus conteratur, testis multum plorantibus. - Ut malæ equinæ crepant, _sic_ crepet caminus, - omnis intra se testas comminuens. - 15 Huc-ades et Solis filia, venenis-dives Circe, - dira venena sparge, ac perde ipsosque et opera _eorum._ - Huc et _tu,_ Chiron, ducito multos Centauros, - quique Herculis manus effugerunt, quique perierunt: - male tundant hæc opera, concidatque caminus, - 20 ipsi autem plorantes videant facta mala: - _ego_ vero lætabor conspiciens ipsorum infelicem artem. - Qui autem se-inclinaverit _in fornacem inspecturus,_ igne hujus - tota facies - aduratur, ut omnes discant recta facere. - - - - - XV. IRESIONE. - - 1 Domum adivimus viri opulenti, - qui multum potest, multumque superbit dives usque. - Ipsæ patescite, fores: divitæ enim intrabunt - multæ, cumque divitiis etiam lætitia florens, - 5 et pax bona: omnia autem vasa plena fiant, - ac turgida semper in mactram irrepat maza. - [Nunc quidem hordeacam pulcram sesamussam....] - Filii autem uxor carpento vehetur vobis, - mulique portabunt _eam_ veloces ad hanc domum; - 10 ipsa vero telam texat electro insistens. - Redibo tibi, redibo quotannis, ut hirundo. - Sto in vestibulo, nuda pedibus: verum affer cito. - .................... - Quod si quid dederis, _bene est;_ sin minus, non stabimus: - non enim cohabitatum huc venimus. - - - - - XVI. PISCATORIBUS. - - HOMERUS. - - Viri ex Arcadia piscatores, num habemus aliquid? - - PISCATORES. - - Quæcunque cepimus, relinquimus; quæ non cepimus, auferimus. - - HOMERUS. - - Talium enim parentum e sanguine prognati-estis, - nec agris-divitum, nec pecorum greges pascentium. - - - - - IN HOMERI SEPULCRUM. - - Hic sacrum caput terra abscondit, - virorum heroum cantorem, divinum Homerum. - - - - - EX MARGITE. - - Multa sciebat opera, sed male sciebat omnia. - - Plato, _Alcib._ II, p. 147, B. - - Hunc neque fossorem dii fecerant, neque aratorem; - neque in-alia ulla-re institutum; sed omni carebat arte. - - Clem. Al. _Strom._ I, p. 281. - - Musarum famulus et longe-jaculantis Apollinis. - - _Schol._ Aristoph. Pac. 914. - - - [TR1] "popula" -> "pocula" (according to an 1853-edition) - - - - - FINIS. - - - - - -End of Project Gutenberg's Homeri Carmina et Cycli Epici Reliquiae, by Homer - -*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HOMERI CARMINA ET CYCLI *** - -***** This file should be named 52691-0.txt or 52691-0.zip ***** -This and all associated files of various formats will be found in: - http://www.gutenberg.org/5/2/6/9/52691/ - -Produced by Carolus Raeticus - -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed. - -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United -States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive -specific permission. If you do not charge anything for copies of this -eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook -for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, -performances and research. They may be modified and printed and given -away--you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks -not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the -trademark license, especially commercial redistribution. - -START: FULL LICENSE - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country outside the United States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: - - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and - most other parts of the world at no cost and with almost no - restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it - under the terms of the Project Gutenberg License included with this - eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the - United States, you'll have to check the laws of the country where you - are located before using this ebook. - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm web site -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that - -* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation." - -* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works. - -* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - -* You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and The -Project Gutenberg Trademark LLC, the owner of the Project Gutenberg-tm -trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org Section 3. Information about the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is in Fairbanks, Alaska, with the -mailing address: PO Box 750175, Fairbanks, AK 99775, but its -volunteers and employees are scattered throughout numerous -locations. Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt -Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to -date contact information can be found at the Foundation's web site and -official page at www.gutenberg.org/contact - -For additional contact information: - - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works. - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. - -Most people start at our Web site which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. - diff --git a/old/52691-0.zip b/old/52691-0.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index 583e21f..0000000 --- a/old/52691-0.zip +++ /dev/null diff --git a/old/52691-h.zip b/old/52691-h.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index b34a7e1..0000000 --- a/old/52691-h.zip +++ /dev/null diff --git a/old/52691-h/52691-h.htm b/old/52691-h/52691-h.htm deleted file mode 100644 index 856f797..0000000 --- a/old/52691-h/52691-h.htm +++ /dev/null @@ -1,5107 +0,0 @@ -<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.1//EN" - "http://www.w3.org/TR/xhtml11/DTD/xhtml11.dtd"> -<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="en"> -<head> -<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8"/> -<title> -The Project Gutenberg E-text of Hymni, by Homer -</title> -<style type="text/css"> -body { - font-family: Verdana, Geneva, Arial, sans-serif; - font-size: medium; - padding: 10px; -} -p { - font-size:1.1em; - text-align:justify; -} -.fnanchor { /* define look of footnote anchor in body text */ - vertical-align: super; font-size: 9px; - text-decoration: none; /* no underline, blue color is enuff */ - letter-spacing: 0; /* don't space-out in spaced-out headings */ -} -.footnotes { /* division defining a block of footnotes */ - border: solid #808080 1px; /* changed from dashed black */ - position:relative; /* make footnotes block a container for labels */ - width: 100%; /* make it such for IE6 as well (grrrrr) */ - margin-top:3em; /* move down from preceding stanza */ - margin-bottom:6em; /* push following heading down */ -} -.footnotes h3 { /* reduce the visual impact of the FOOTNOTES: line */ - font-size:smaller; font-weight:normal; - text-align: left; margin-top:0.25em; margin-left: 0.25em; -} -.footnote p { /* no first-line indent in a notes block */ - text-indent: 0; -} -.footnote { /* division definining box around any one note */ - font-size: 0.9em; /* smaller font is traditional */ - margin-right: 1em; /* modest fixed margin on right of box */ - margin-left: 3.5em; /* space in which labels reside, see next */ -} -.footnote .label { /* position labels within left margin of footnotes block */ - position: absolute; left:0; /* line up on the left */ - width: 2.75em; /* but make them wide enough for " [825]"*/ - text-align: right; /* and align right about 1em from note text */ -} -p.smaller { - font-size:0.9em; - margin-top: 0.2em; - margin-bottom: 0.2em; -} -p.indented { - padding-left: 20px; - padding-right: 20px; - text-align:justify; - margin-top: 0em; - margin-bottom: 0em; -} -p.footnotes { - padding-left: 20px; - padding-right: 20px; - font-size: 0.9em; -} -li {font-size:1em;} -h1 {text-align:center;} -h2 { - text-align:center; - margin-top: 2em; -} -h3, h4 {text-align:center;} -.indent_1 { - padding-left: 2em; - margin-top: 0em; - margin-bottom: 5px; - color: black; -} -.indent_2 { - padding-left: 4em; - margin-top: 0em; - margin-bottom: 5px; - color: black; } -.indent_3 { - padding-left: 6em; - margin-top: 0em; - margin-bottom: 5px; - color: black; } -.indent_4 { - padding-left: 8em; - margin-top: 0em; - margin-bottom: 5px; - color: black; } -.indent_empty_line { - margin-top: 1em; - margin-bottom: 1em; -} -a:link { - color: black; /* color of footnote links */ -} -a:visited { - color: black; /* color of footnote links */ -} -#output { - /*border: 1px solid black;*/ - color: black; - font-size: medium; - padding-left: 5px; - /* CUSTOMIZE-BEGIN */ - font-size: 1.0em; - /* CUSTOMIZE-END */ -} -table { - border-collapse: collapse; - width: 90%; - color:black; - border: 1px solid black; - margin-left: 20px; -} -tr { - border: 1px solid black; -} -tr.style1 { - /* Display horizontal line below each entry. */ - border-bottom: 1px solid black; -} -tr.style2 { - /* No horizontal line below each entry. */ -} -td { - padding: 5px; - vertical-align: top; - text-align:justify; - border: 1px solid black; -} -td.column1, td.column2 { - width: 50%; - vertical-align: top; -} -a:link { - color: black; -} -a:visited { - color: black; -} -.not_proofread { - color: red; -} -.tr_notes { - color: green; - font-weight: bold; -} -.argument { - margin-top: 1em; - margin-bottom: 2em; - color: black; -} -div.poetry { - text-align: left; - margin-left: 4em; - position: relative; -} -.poetry .stanza { - margin: 1em auto; - /*margin-left: 8em;*/ - margin-bottom: 0.4em; - margin-top: 0; -} -.poetry .verse { - text-indent: -3em; - padding-left: 3em; - margin-bottom: 0; - margin-top: 0; -} - -.poetry .i2 { - text-indent: -2em; -} -.poetry p.lnr { - float: left; - margin-left: -4em; - margin-top: 0.3em; - font-size: 90%; -} -.red { color: red; } -.blue { color: blue; } -.green { color: green; } -blockquote { margin-left: 2em; } -</style> -</head> -<body> - - -<pre> - -Project Gutenberg's Homeri Carmina et Cycli Epici Reliquiae, by Homer - -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most -other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of -the Project Gutenberg License included with this eBook or online at -www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you'll have -to check the laws of the country where you are located before using this ebook. - - - -Title: Homeri Carmina et Cycli Epici Reliquiae - Pars Tertia: Hymni - -Author: Homer - -Editor: Ambroise Firmin Didot - -Release Date: August 1, 2016 [EBook #52691] - -Language: Latin - -Character set encoding: UTF-8 - -*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HOMERI CARMINA ET CYCLI *** - - - - -Produced by Carolus Raeticus - - - - - -</pre> - -<div class="title_page"> -<h1>HOMERI CARMINA</h1> -<h2>ET CYCLI EPICI RELIQUIÆ.</h2> -<p></p> -<p></p> -<h2>PARS TERTIA:</h2> -<h1>RANARUM ET MURIUM PUGNA.<br />HYMNI VEL EXORDIA.<br />EPIGRAMMATA.</h1> -<p></p> -<h2>PARISIIS,</h2> -<p></p> -<h3>EDITORE AMBROS. FIRMIN DIDOT,</h3> -<h4>INSTITUTI REGII FRANCIÆ TYPOGRAPHO.<br />SUMPTIBUS ET TYPIS.</h4> -<p></p> -<h4>M DCCC XXXVIII.</h4> -</div> -<p></p> -<hr /> -<p></p> -<p></p> -<h2>Transcriber's Note:</h2> -<p> For the creation of this e-book the following texts have been used:</p> -<ul> -<li>"Homeri Carmina et Cycli Epici Reliquiae—Graece et Latine cum Indice Nominum et Rerum" (Parisiis, Editore Ambros. Firmin Didot, 1838) for the extract from the <i>Præfatio</i> and the Latin text of the <i>Hymni</i> etc.</li> -<li>"Le Journal des savants" (Juin 1838, Académie des inscriptions et belles-lettres (France), ed. Jean Cusson, Paris, p. 377-378) for some insight into the Latin version.</li> -</ul> -<p> All changes applied by the Transcriber to the Latin text are explained in the footnotes.</p> -<p>The Latin translation presented in this work was transcribed from a Greek/Latin edition. It deliberately tries to stay as close as possible to the Greek original, not only to make the Greek text more accessible, but also for other reasons which are best explained by a review in the French magazine "Le Journal des Savants":</p> -<blockquote> -<p>"Les poëmes homériques remontant à une si haute antiquité, et ils ont été si différemment interprétés par les anciens Grecs eux-mêmes, que pour donner une idée de ce monument qui nous retrace une nature et des mœurs si opposées à celles de notre civilisation, il était indispensable de s'astreindre, dans la traduction latine, à la fidélité la plus rigoureuse, et à conserver les plus faibles nuances de construction, de peur de dire autre chose, ou du moins de parler autrement que ne le fait Homère, et de défigurer ansi la marche libre et naïve de son langage. On a donc eu raison de conserver l'ancienne manière de traduire Homère mot pour mot, et même d'étendre l'application de ce système jusqu'aux limites imposées par la langue latine. Avant les travaux de Wolf, de Heyne, de Passow, et surtout de Buttmann, le sens de bien des mots, de bien des phrases, n'avait point été constaté; c'est ce que la nouvelle traduction a dû faire en changeant alors en totalité l'ancienne version, et en offrant ainsi le résumé des travaux les plus récents. Bien des fautes de traduction qui s'étaient transmises en quelque sorte <i>traditionellement,</i> un grand nombre d'incorrections, de négligences, restaient dans l'ancienne version latine, œuvre primitive de Raphael Volaterranus et d'André Divus; elles ont disparu dans la nouvelle et sont remplacées par une explication claire et précise. Toutes les fois que pour faciliter l'intelligence de certains passages difficiles on a dû insérer dans la traduction des mots nécessaires qui ne se trouvaient pas dans l'original, on a pris soin de mettre ces mots en caractères italiques. Partout la diction homérique est conservée scrupuleusement, ainsi que la marche des périodes. C'est ce qui manquait principalement aux anciennes traductions; et cependant c'est de la liaison plus ou moins étroite des membres de chaque phrase que résulte l'appréciation de l'ancienneté relative des différentes parties des poésies homériques."</p> -</blockquote> -<p><br /></p> -<hr /> -<h2>PRÆFATIO.</h2> -<p> Inceptum nostrum, quo primi in Gallia Græcos scriptores in unius corporis æquabilitatem redigere aggressi sumus, commendatione et notis præfationum artibus egere non videtur; sed paucis dicendum est, unde ea quam elegimus edendi ratio pendeat. Dudum ægre tuleramus quod tot scriptorum editiones veteribus inquinatæ vitiis vulgo circumferrentur atque adeo sæpius repeterentur, dum exstarent eorumdem scriptorum emendatæ et a summis criticis antiquo nitori restitutæ: annon oportuit illorum ingeniorum, quæ optimi quique nostratium laudibus et imitatione celebrarunt, opera popularibus nostris exhiberi pura, emendata, quantum fieri potest libera a depravatione barbariæ quam transierant? Hoc igitur primum et præcipue curamus, ut non solum ex optimis quæ exstant editionibus scriptorum quisque exprimatur, sed harum etiam multas criticis celeberrimis tradidimus denuo examinandas et emendandas; præterea, ubicumque res videtur postulare, Regiæ Bibliothecæ manuscriptos imus consultum. Altera cura est, ut ad intelligentiam quoque scriptorum in Collectione nostra præstemus quod prosit unicuique: quum enim adnotatio vel præstantissima ex arbitrio denique pendeat commentatoris, cui plana nonnunquam videbuntur quæ aliis obscura, <i>interpretationes latinas</i> e regione græcorum ponere decrevimus, utpote quæ prorsus omnia reddant, non locos selectos illustrent. Has vero, antequam tradantur typothesis, doctissimi viri severo examini subjectas accurate corrigunt; nonnullorum scriptorum plane novæ parantur. Denique multum augeri putavimus editionum nostrarum utilitatem, si boni <i>rerum nominumque</i> <i>indices</i> adderentur; nam vel ii qui scriptorem aliquem sæpe legerunt, nonnunquam haud satis meminere quo in libro ejus quove versu vel capite narretur res qua opus habent. Ceterum e cura unicuique scriptori impensa referetur in præfationibus.</p> -<p>Homeri, ut nunc res sunt, <i>Wolfiana</i> dari debebat recensio, quam ex Gulielmi Dindorfii editione accurate expressimus. Interpretationes latinæ, bono ut nobis videtur consilio, in hoc antiquissimo poeta verbum verbo reddunt, nisi quod sæpe comtas posteriorum more periodos ingerunt, oppositionibus distinentes, causalibus particulis vincientes, quæ apud illum ingenue et libere procedunt. Præterea ipsis inhærent veteris textus græci vitia, et alia quædam ex vertentium incuria nata, plurima denique in iis vocabulis commissa, quæ recentiorum demum criticorum et interpretum sollertia explicuit. In postremis ita versati sumus, ut, quæ dubitatione carere et firmis niti testimoniis viderentur, ea haud cunctanter repræsentaremus; at ubi dubitationis aliquid superesset, sequeremur potius antiquorum interpretationem eam quæ sententiæ aptissima esset. Hoc autem præsertim enisi sumus ut quam proxime posset latina langua Græcorum vestigia legeremus, quo patris poetarum membra et motus omnes, quantum per latinam vestem licebat, conspiciendi præberentur; sed in tali incepto non potuit impediri, quin nonnulla quæ rarissime sibi indulserunt Latini, hæc translatio offerat frequentissime; nonnulla etiam quæ argenteam ætatem egrediuntur, recipi necesse erat: a barbaris tamen verbis et locutionibus sedulo cavimus. Ita, veteribus licet superstructa, hæc interpretatio pro nova esse possit.</p> -<p>[...]</p> -<p>Reliquum est, ut Tu, benevole Lector, operam huic volumini impensam æquo animo boni consulas. Vale nobisque fave.</p> -<p>Parisiis, idibus Octobribus MDCCCXXXVII.</p> -<p><br /></p> -<hr /> -<p><br /></p> -<h3>Table of Contents.</h3> -<p></p> -<ul> -<li><a href="#P1-Ranarum-et-Murium-Pugna">Ranarum et Murium Pugna.</a></li> -<li><a href="#P2-Hymni">Hymni vel Exordia.</a> -<ul> -<li><a href="#I-Apollo">I. In Apollinem.</a></li> -<li><a href="#II-Mercurius">II. In Mercurium.</a></li> -<li><a href="#III-Venus">III. In Venerem.</a></li> -<li><a href="#IV-Ceres">IV. In Cererem.</a></li> -<li><a href="#V-Venus-2">V. In Venerem.</a></li> -<li><a href="#VI-Bacchus">VI. In Bacchum.</a></li> -<li><a href="#VII-Mars">VII. In Martem.</a></li> -<li><a href="#VIII-Diana">VIII. In Dianam.</a></li> -<li><a href="#IX-Venus-3">IX. In Venerem.</a></li> -<li><a href="#X-Minerva">X. In Minervam.</a></li> -<li><a href="#XI-Juno">XI. In Junonem.</a></li> -<li><a href="#XII-Ceres-2">XII. In Cererem.</a></li> -<li><a href="#XIII-Mater-Deorum">XIII. In Matrem Deorum.</a></li> -<li><a href="#XIV-Hercules">XIV. In Herculem Leonis-Animo.</a></li> -<li><a href="#XV-Aesculapius">XV. In Æsculapium.</a></li> -<li><a href="#XVI-Dioscuri">XVI. In Dioscuros.</a></li> -<li><a href="#XVII-Mercurius-2">XVII. In Mercurium.</a></li> -<li><a href="#XVIII-Pan">XVIII. In Pana.</a></li> -<li><a href="#XIX-Vulcanus">XIX. In Vulcanum.</a></li> -<li><a href="#XX-Apollo-2">XX. In Apollinem.</a></li> -<li><a href="#XXI-Neptunus">XXI. In Neptunum.</a></li> -<li><a href="#XXII-Juppiter">XXII. In Jovem.</a></li> -<li><a href="#XXIII-Vesta">XXIII. In Vestam.</a></li> -<li><a href="#XXIV-Musae-et-Apollo">XXIV. In Musas et Apollinem.</a></li> -<li><a href="#XXV-Bacchus-2">XXV. In Bacchum.</a></li> -<li><a href="#XXVI-Bacchus-3">XXVI. In Eundem.</a></li> -<li><a href="#XXVII-Diana-2">XXVII. In Dianam.</a></li> -<li><a href="#XXVIII-Minerva-2">XXVIII. In Minervam.</a></li> -<li><a href="#XXIX-Vesta-et-Mercurius">XXIX. In Vestam et Mercurium.</a></li> -<li><a href="#XXX-Terra-Mater-Omnium">XXX. In Terram Matrem Omnium.</a></li> -<li><a href="#XXXI-Sol">XXXI. In Solem.</a></li> -<li><a href="#XXXII-Luna">XXXII. In Lunam.</a></li> -<li><a href="#XXXIII-Dioscuri-2">XXXIII. In Dioscuros.</a></li> -</ul> -</li> -<li><a href="#Epigrammata">Epigrammata.</a></li> -</ul> -<p></p> -<p></p> -<hr /> -<p></p> -<h1><a id="P1-Ranarum-et-Murium-Pugna"></a>RANARUM ET MURIUM PUGNA.</h1> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Incipiens primum Musarum cœtum ex Helicone</p> -<p class="verse">venire in meum cor oro, gratia cantus,</p> -<p class="verse">quem nuper in tabellis mea super genua posui:</p> -<p class="verse">certamen immensum, bellico-tumultu-plenum opus Martis,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">optans hominibus in aures omnibus immittere,</p> -<p class="verse">quomodo mures in ranas, strenue-pugnantes, irruerunt,</p> -<p class="verse">Terrigenarum virorum imitantes opera Gigantum:</p> -<p class="verse">uti sermo inter mortales erat; tale autem habuit principium.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Mus aliquando sitibundus, mustelæ periculum elapsus,</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">prope in lacum tenerum admovit mentum,</p> -<p class="verse">aqua se-delectans dulci: eum autem conspexit</p> -<p class="verse">lacu-gaudens multisona <i>rana,</i> verbumque locuta-est tale:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Hospes, quis es? unde venisti ad litus? quis vero tuus genitor?</p> -<p class="verse">omnia autem vere dic, ne mentientem te advertam.</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">Si enim te cognovero amicum dignum, in domum ducam,</p> -<p class="verse">donaque tibi dabo hospitalia multa et bona.</p> -<p class="verse">Sum autem ego rex Physignathus (buccas inflans), qui per lacum</p> -<p class="verse">color, ranarum dux diebus omnibus:</p> -<p class="verse">et me pater Peleus (lutosus) olim genuit, Hydromedusæ (aquarum reginæ)</p> -<p class="lnr">20</p> -<p class="verse">mixtus in amore apud ripas Eridani.</p> -<p class="verse">Sed et te video pulcrumque et fortem præ aliis,</p> -<p class="verse">sceptriferum regem, et in bellis pugnatorem</p> -<p class="verse">esse: verum age, ocyus tuum genus narra.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Huic autem rursus Psicharpax (micarum fur) respondebat dixitque:</p> -<p class="lnr">25</p> -<p class="verse">cur genus meum inquiris, amice? manifestum est omnibus</p> -<p class="verse">hominibusque, diisque, et aereis volucribus.</p> -<p class="verse">Psicharpax quidem ego vocor: sum autem filius</p> -<p class="verse">Troxartæ (panum rosoris) patris magnanimi: verum mater</p> -<p class="verse"><i>est</i> Lichomyle (lingens molas), filia Pternotroctæ (pernarum rosoris) regis.</p> -<p class="lnr">30</p> -<p class="verse">Genuit autem in tugurio me, et enutrivit cibariis,</p> -<p class="verse">ficubus et nucibus et eduliis omnigenis.</p> -<p class="verse">Quomodo vero amicum facias me, ad naturam nulla-re similem?</p> -<p class="verse">Tibi quidem enim vita est in aquis; sed mihi,</p> -<p class="verse">quæcunque apud homines, rodere mos <i>est;</i> nec me latet</p> -<p class="lnr">35</p> -<p class="verse">panis ter-pistus in rotundo canistro,</p> -<p class="verse">nec placenta extensa, habens multum sesamum <i>inspersum,</i></p> -<p class="verse">non segmen e perna, non jecora induta-alba-tunica (<i>peritonæo</i>),</p> -<p class="verse">non caseus recens-coagulatus e suavi lacte,</p> -<p class="verse">non bonum dulciolum, quod et beati (<i>divites</i>) desiderant,</p> -<p class="lnr">40</p> -<p class="verse">nec quæcunque ad cœnam hominum parant coqui,</p> -<p class="verse">ornantes ollas condimentis omnigenis.</p> -<p class="verse">Neque unquam ex-bello malum aufugi clamorem,</p> -<p class="verse">sed recta pugnam ingrediens, primis-pugnatoribus me-immiscebam.</p> -<p class="verse">Non metuo hominem, quamquam magnum corpus gerentem;</p> -<p class="lnr">45</p> -<p class="verse">sed ad lectum vadens, mordeo <i>ei</i> digitum summum;</p> -<p class="verse">et calce prehendi, et quando dolor virum occupavit,</p> -<p class="verse">suavis subito aufugit somnus, mordente me.</p> -<p class="verse">Verum duo præ-omnibus timeo totam per terram,</p> -<p class="verse">accipitrem et mustelam, qui mihi magnum dolorem afferunt,</p> -<p class="lnr">50</p> -<p class="verse">et decipulam luctuosam, ubi dolosum esse-solet fatum:</p> -<p class="verse">plurimum sane mustelam pertimesco, quæ potentissima <i>est;</i></p> -<p class="verse">quæ et foramen-ingredientem, in foramine perquirit.</p> -<p class="verse">Non comedo raphanos, non caules, non cucurbitas;</p> -<p class="verse">neque brassica viridi pascor, neque apiis:</p> -<p class="lnr">55</p> -<p class="verse">hæc enim vestra sunt edulia, qui in lacu <i>vivitis.</i></p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Ad hæc subridens Physignathus contra locutus-est:</p> -<p class="verse">hospes, valde gloriaris de ventre: adsunt et nobis</p> -<p class="verse">multa valde in lacu et in terra mirabilia visu.</p> -<p class="verse">Anceps enim dedit pascuum ranis Saturnius,</p> -<p class="lnr">60</p> -<p class="verse">saltare per terram, et in aquis corpus cooperire.</p> -<p class="verse">[elementis duplicibus divisas ædes habitare.]</p> -<p class="verse">Si autem vis et hæc scire, facile est:</p> -<p class="verse">ascende mihi in terga, (tene vero me, ne-quando pereas,)</p> -<p class="verse">quo lætus meam in-domum pervenias.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">65</p> -<p class="verse i2"> Sic igitur dixit, et terga præbebat: ille autem inscendebat citissime,</p> -<p class="verse">manus tenens tenerum ad collum, saltu levi.</p> -<p class="verse">Et primum qudem gaudebat, quando spectabat vicinos portus,</p> -<p class="verse">natatu se-delectans Physignathi; sed quando demum</p> -<p class="verse">undis purpureis alluebatur, multum lacrimans,</p> -<p class="lnr">70</p> -<p class="verse">inutili pœnitentia querebatur; vellebatque comas,</p> -<p class="verse">et pedes astringebat ad ventrem; intus vero ei cor</p> -<p class="verse">palpitabat <i>rei</i> insolentia, et in terram volebat venire;</p> -<p class="verse">graviter autem ingemiscebat, timoris frigidi vi.</p> -<p class="verse">Caudam primum extendit in aquis, tanquam remum</p> -<p class="lnr">75</p> -<p class="verse">trahens, supplicansque diis in terram ut-veniret,</p> -<p class="verse">aquis purpureis alluebatur: multum autem clamabat,</p> -<p class="verse">et talem dixit sermonem, et ab ore profabatur:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Non sic in-tergis portavit onus amoris</p> -<p class="verse">taurus, quando Europam per undam vexit in Cretam,</p> -<p class="lnr">80</p> -<p class="verse">ut me natans in-tergis vexit ad domum</p> -<p class="verse">rana, elevans palidum corpus in-aqua alba.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Hydrus autem subito apparebat, horrendum spectaculum</p> -<p class="verse">ambobus; erectum vero super aquam habebat collum.</p> -<p class="verse">Hunc conspicatus demersit Physignathus, nequaquam cogitans,</p> -<p class="lnr">85</p> -<p class="verse">qualem socium erat pereuntem derelicturus:</p> -<p class="verse">subiit autem profundum lacus, et evitavit fatum nigrum.</p> -<p class="verse">Ille vero, ut derelictus-erat, cecidit supinus statim in aquam,</p> -<p class="verse">manus autem stringebat, et periens stridebat.</p> -<p class="verse">Sæpe quidem submergebatur in aqua, sæpe autem rursus</p> -<p class="lnr">90</p> -<p class="verse">calcitrans emergebat; fatum vero non licebat effugere;</p> -<p class="verse">madentes autem pili, plurimum pondus, trahebant in ipso:</p> -<p class="verse">tandem vero periens, tales locutus-est sermones:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Non latebis dolose, Physignathe, hæc qui-fecisti,</p> -<p class="verse">naufragum <i>me</i> dejiciens a corpore, ut a petra.</p> -<p class="lnr">95</p> -<p class="verse">Non me in terra potior fuisses, pessime,</p> -<p class="verse">pancratioque, luctaque, et ad cursum: sed ubi-seduxeras,</p> -<p class="verse">in aquam me projecisti. Habet deus vindicem oculum;</p> -<p class="verse">pœnam inde lues tu murium exercitui, neque effugies.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Hoc locutus, exspiravit in aquis: eum autem conspexit</p> -<p class="lnr">100</p> -<p class="verse">Lichopinax (lingens lances), ripis insidens mollibus;</p> -<p class="verse">graviter autem exululavit, currensque annuntiavit muribus.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Ut vero didicere fatum, subiit ira gravis cunctos.</p> -<p class="verse">Et tunc præcones suos jusserunt, sub diluculum</p> -<p class="verse">convocare <i>mures</i> ad-concionem in ædes Troxartæ,</p> -<p class="lnr">105</p> -<p class="verse">patris infelicis Psicharpagis, qui in lacu</p> -<p class="verse">supinus extensus-erat mortuo corpore, nec juxta ripas</p> -<p class="verse">erat adhuc miser, medio vero innatabat ponto.</p> -<p class="verse">Ut autem venere festinantes simul-cum aurora, primus surrexit</p> -<p class="verse">Troxartes, super filio iratus, dixitque sermonem:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">110</p> -<p class="verse i2"> O amici, etiamsi solus ego mala multa passus-sum</p> -<p class="verse">ex ranis, hæc sors mala omnibus facta-est.</p> -<p class="verse">Sum autem nunc infelix, quippe tres filios perdidi.</p> -<p class="verse">Et primum quidem occidit corripiens</p> -<p class="verse">invisissima mustela, extra foramen deprehensum.</p> -<p class="lnr">115</p> -<p class="verse">Alterum autem rursus viri crudeles ad mortem duxerunt</p> -<p class="verse">recentioribus artibus, ligneo dolo excogitato,</p> -<p class="verse">quam decipulam vocant, murium perditricem.</p> -<p class="verse">Qui tertius erat, dilectus mihi et matri castæ,</p> -<p class="verse">hunc suffocavit Physignathus, in profundum ubi-duxerat.</p> -<p class="lnr">120</p> -<p class="verse">Sed agite, armemur, et exeamus in ipsas,</p> -<p class="verse">corpora ubi-ornaverimus in armis artificiosis.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Hoc locutus, persuasit, ut-armentur, universis.</p> -<p class="verse">[Et hos quidem armavit Mars, belli curam-gerens.]</p> -<p class="verse">Ocreas quidem primum circa tibias posuerunt,</p> -<p class="lnr">125</p> -<p class="verse">confractis fabis viridibus, beneque præparatis,</p> -<p class="verse">quas ipsi per noctem ingressi arroserant.</p> -<p class="verse">Loricas autem habebant calamo-tectis a coriis,</p> -<p class="verse">quos, mustela excoriata, scite fecerunt.</p> -<p class="verse">Clypeus autem erat lucernæ medius-umbilicus; ac lancea</p> -<p class="lnr">130</p> -<p class="verse"><i>erat</i> prælonga acus, totum-æreum opus Martis:</p> -<p class="verse">et cassis in temporibus testa nucis.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic quidem mures stabant in armis. Ut autem viderunt</p> -<p class="verse">ranæ, emerserunt ex aqua; et in unum locum</p> -<p class="verse">profectæ, consilium coegerunt de-bello malo.</p> -<p class="lnr">135</p> -<p class="verse">Considerantibus autem ipsis, unde hæc seditio, vel quis hic tumultus,</p> -<p class="verse">præco prope venit, gerens sceptrum in manibus,</p> -<p class="verse">Tyroglyphi (casei rosoris) filius magnanimi, Embasichytrus (ingressor ollorum),</p> -<p class="verse">nuntians belli malam famam, dixitque sermonem:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> O ranæ, mures vobis minati <i>me</i> misere,</p> -<p class="lnr">140</p> -<p class="verse">edicturum <i>vobis</i> armari ad bellumque pugnamque.</p> -<p class="verse">Viderunt enim in aqua Psicharpaga, quem occidit</p> -<p class="verse">vester rex Physignathus. Verum pugnate,</p> -<p class="verse">quæcunque inter ranas fortissimæ estis.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic locutus renuntiavit: sermo autem in aures omnium</p> -<p class="lnr">145</p> -<p class="verse">ingressus turbavit mentes ranarum superbarum.</p> -<p class="verse">Accusantibus vero ipsis, Physignathus dixit, assurgens:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> O amici, non occidi ego murem, nec vidi</p> -<p class="verse">pereuntem: omnino autem suffocatus-est ludens apud lacum,</p> -<p class="verse">natatus ranarum imitans: hi autem pessimi</p> -<p class="lnr">150</p> -<p class="verse">nunc me accusant, insontem: sed age, consilium</p> -<p class="verse">exquiramus, quomodo dolosos mures disperdamus.</p> -<p class="verse">Etenim ego dicam, ut mihi videtur esse optimum.</p> -<p class="verse">Corporibus instructis in armis stemus cuncti</p> -<p class="verse">summas ad ripas, ubi præceps <i>est</i> locus:</p> -<p class="lnr">155</p> -<p class="verse">quando autem impetu-facto in nos exiverint,</p> -<p class="verse">prehensis galeis, quicunque prope obvius venerit,</p> -<p class="verse">in lacum ipsos cum illis statim dejiciamus.</p> -<p class="verse">Sic enim ubi-suffocarimus <i>eos</i> in aquis, natandi-nescios,</p> -<p class="verse">statuemus alacriter de-muribus-occisis hic tropæum.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">160</p> -<p class="verse i2"> Sic igitur locutus, armis indui-fecit universos.</p> -<p class="verse">Foliis quidem malvarum tibias suas circumtexerunt;</p> -<p class="verse">loricas autem habebant viridibus latis a betis;</p> -<p class="verse">folia autem brassicarum in clypeos bene aptaverunt;</p> -<p class="verse"><i>tanquam</i> lancea vero, acutus-juncus unicuique longus aptabatur:</p> -<p class="lnr">165</p> -<p class="verse">et galeæ e-cochleis tenuibus circumtegebant capita.</p> -<p class="verse">Armis-munitæ autem steterunt in ripis altis,</p> -<p class="verse">quassantes lanceas; ira vero implebantur unaquæque.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Jupiter autem deos ubi-vocarat in cœlum stellatum,</p> -<p class="verse">et belli molem ostenderat, fortesque pugnatores,</p> -<p class="lnr">170</p> -<p class="verse">multos et magnos, et hastas longas ferentes,</p> -<p class="verse">qualis Centaurorum exercitus procedit et Gigantum;</p> -<p class="verse">suaviter ridens interrogabat, quinam ranis auxiliatores <i>sint,</i></p> -<p class="verse">vel <i>qui</i> muribus afflictis: et Minervam allocutus-est:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> O filia, muribus nunquid auxiliatura ibis?</p> -<p class="lnr">175</p> -<p class="verse">etenim tuum per templum semper saltitant omnes,</p> -<p class="verse">nidore delectati, et cibariis ex sacrificiis.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic igitur dixit Saturnius: eum autem allocuta-est Minerva:</p> -<p class="verse">o pater, haud unquam ego muribus afflictis</p> -<p class="verse">venerim auxiliatrix, quoniam mala multa mihi fecerunt,</p> -<p class="lnr">180</p> -<p class="verse">coronas lædentes, et lucernas, olei gratia.</p> -<p class="verse">Hoc autem meam nimis momordit mentem, quale mihi patrarunt:</p> -<p class="verse">peplum meum corrosere, quem texui laborans</p> -<p class="verse">e trama subtili, et stamen subtile nevi,</p> -<p class="verse">foraminaque in-<i>eo</i>-fecerunt; at sartor mihi instat,</p> -<p class="lnr">185</p> -<p class="verse">et valde me urget: hanc ob-causam irata-sum.</p> -<p class="verse">[exigitque a-me usuram; hoc autem horridum immortalibus.]<a id="FNanchor-Ranarum-et-Murium-Pugna-TR1"></a><a href="#Footnote-Ranarum-et-Murium-Pugna-TR1" class="fnanchor">[TR1]</a></p> -<p class="verse">Mutuata enim texui, et non habeo unde-restituam.</p> -<p class="verse">Sed ne sic quidem ranis auxiliari velim.</p> -<p class="verse">Sunt enim neque ipsæ mentibus integræ; sed me nuper</p> -<p class="lnr">190</p> -<p class="verse">ex bello reversam, postquam valde defatigata-eram,</p> -<p class="verse">somno indigentem, non siverunt, tumultuantes,</p> -<p class="verse">ne parum quidem oculos-claudere; ego vero insomnis jacebam</p> -<p class="verse">capite dolens, donec vociferatus-est gallus.</p> -<p class="verse">Sed age, desistamus, dii, ab-iis juvandis,</p> -<p class="lnr">195</p> -<p class="verse">ne-quis nostrûm vulneretur telo acuto,</p> -<p class="verse">ne-cujus etiam corpus hasta percutiatur vel gladio;</p> -<p class="verse">sunt enim cominus-pugnantes, etiam si deus obvius venerit;</p> -<p class="verse">omnes autem de-cœlo delectemur pugnam spectantes.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic igitur dixit: ei autem paruerunt dii alii</p> -<p class="lnr">200</p> -<p class="verse">omnes, simul vero intrarunt conferti in eum locum.</p> -<p class="verse">[Devenerunt autem præcones-duo, signum belli ferentes.]</p> -<p class="verse">Et tunc culices, magnas tubas habentes,</p> -<p class="verse">terribiliter canebant belli strepitum; cœlitus autem</p> -<p class="verse">Jupiter Saturnius intonuit, signum belli mali.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">205</p> -<p class="verse i2"> Primus Hypsiboas (alte-clamans) Lichenora (linctorem) feriit hasta,</p> -<p class="verse">stantem inter primos-pugnatores, in ventrem in medium jecur:</p> -<p class="verse">conciditque <i>is</i> pronus, tenerosque pulvere fœdavit crines.</p> -<p class="verse">[insonuit cadens et strepuere arma super ipso.</p> -<p class="verse">Troglodytes (cavernas subiens) post hunc feriit Peliona</p> -<p class="lnr">210</p> -<p class="verse">infixitque pectori validam hastam: et lapsum</p> -<p class="verse">cepit atra mors; animaque e corpore evolavit.</p> -<p class="verse">Seutlæus (betæ esor) inde occidit, icto corde, Embasichytrum:</p> -<p class="verse">[at Ocimiden (ocimi esorem) dolor cepit, et icit <i>illum</i> acuto junco;]</p> -<p class="verse">Artophagusque (panis esor) Polyphonum (clamosum) in ventre feriit:</p> -<p class="lnr">215</p> -<p class="verse"><i>qui</i> cedidit pronus, animaque membris evolavit.</p> -<p class="verse">Limnocharis (lacus amator) vero ut vidit pereuntem Polyphonum,</p> -<p class="verse">Troglodyten petra molaris-instar feriit prævertens</p> -<p class="verse">cervicem ad medium; et huic nox oculos operuit.</p> -<p class="verse">Lichenor autem in-ipsum collimavit hasta splendida,</p> -<p class="lnr">220</p> -<p class="verse">et feriit <i>eum,</i> neque aberravit, ad jecur. Ut vero vidit</p> -<p class="verse">Crambophagus (brassicæ esor), ripis altis incidit fugiens:</p> -<p class="verse">sed ne sic quidem cessabat a-pugna, sed feriit ipsum:</p> -<p class="verse"><i>qui</i> concidit, nec resurrexit: tingebaturque sanguine lacus</p> -<p class="verse">purpureo, ipse autem juxta litus extensus-est,</p> -<p class="lnr">225</p> -<p class="verse">in-chordis pinguibusque provolutus intestinis.</p> -<p class="verse">Tyrophagum his-ipsis in ripis interfecit.</p> -<p class="verse">Pternoglyphum vero videns Calaminthius (menthæ amator) in timorem venit;</p> -<p class="verse">saliitque in lacum fugiens, clypeo abjecto.</p> -<p class="verse">Philtræum autem interfecit fortis Borborocœtes (in cœno cubans.)</p> -<p class="lnr">230</p> -<p class="verse">[Hydrocharis porro occidit Pternophagum regem,]</p> -<p class="verse">saxo percussum ad sinciput; cerebrum vero</p> -<p class="verse">e naribus stillabat; fœdabatur autem sanguine terra.</p> -<p class="verse">Lichopinax inde occidit eximium Borborocœten,</p> -<p class="verse">hasta adortus; ei vero caligo oculos cooperuit.</p> -<p class="lnr">235</p> -<p class="verse">Prassophagus (porri esor) autem intuitus, pede traxit Cnissodiocten (nidoris sectatorem)</p> -<p class="verse">in lacuque suffocavit, prehenso manu tendine.</p> -<p class="verse">Psicharpax vero pugnabat sociis de mortuis,</p> -<p class="verse">et feriit Prassophagum, nondum in-terram quum-ascendisset;</p> -<p class="verse">ceciditque <i>is</i> ante ipsum, animaque ad-Orcum ivit.</p> -<p class="lnr">240</p> -<p class="verse">Pelobates (in cœno gradiens) autem conspicatus, luti pugillum jecit in ipsum,</p> -<p class="verse">et frontem illevit, et excæcabat propemodum.</p> -<p class="verse">Iratus-est autem inde ille: arripiensque manu forti</p> -<p class="verse">jacentem in campo lapidem gravem, pondus terræ,</p> -<p class="verse">eo feriit Pelobaten sub genua: tota autem fracta-est</p> -<p class="lnr">245</p> -<p class="verse">tibi dextra; cecidit vero <i>is</i> supinus in pulveres.</p> -<p class="verse">Craugasides (clamator) autem defendebat et rursus ibat in ipsum:</p> -<p class="verse">feriitque eum medium in ventrem; totus autem ei intro</p> -<p class="verse">acutus-juncus subiit, humique effundebantur omnia</p> -<p class="verse">intestina attractâ sub hasta manu crassa.</p> -<p class="lnr">250</p> -<p class="verse">Sitophagus (frugum esor) autem, ut vidit in ripis fluvii,</p> -<p class="verse">claudicans e bello recedebat; affligebatur vero graviter:</p> -<p class="verse">saliitque in fossam, ut effugeret grave exitium.</p> -<p class="verse">Troxartes autem feriit Physignathum ad pedem extremum.</p> -<p class="verse">[cito vero <i>is</i> afflictus in lacum saliit fugiens.]</p> -<p class="lnr">255</p> -<p class="verse">Prassæusque (porri esor), ut vidit adhuc semianimem prolapsum,</p> -<p class="verse">ivit per primos-pugnatores, et jaculatus-est acuto junco:</p> -<p class="verse">nec fregit scutum, sistebatur autem ibidem hastæ cuspis.</p> -<p class="verse">Ejus vero feriit galeam eximiam<a id="FNanchor-Ranarum-et-Murium-Pugna-TR2"></a><a href="#Footnote-Ranarum-et-Murium-Pugna-TR2" class="fnanchor">[TR2]</a> ex-olla-quadrata</p> -<p class="verse">divinus Origanion (origani amator), imitans ipsum Martem,</p> -<p class="lnr">260</p> -<p class="verse">qui solus inter ranas fortiter-pugnabat in turba;</p> -<p class="verse">irruerunt autem in eum; is vero, ut vidit, non sustinuit</p> -<p class="verse">heroas validos, sed subiit profunda paludis.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Erat autem quidam inter mures juvenis puer, præstans aliis,</p> -<p class="verse">cominus-pugnans, carus filius eximii Artepibuli (pani insidiantis,)</p> -<p class="lnr">265</p> -<p class="verse">princeps, ipsum Martem repræsentans, strenuus Meridarpax (frustorum fur).</p> -<p class="verse">[qui solus inter mures præstabat pugnando.]</p> -<p class="verse">Stetit autem ad lacum glorians, seorsum ab aliis:</p> -<p class="verse">jactabatque perditurum <i>se</i> ranarum genus bellicosarum.</p> -<p class="verse">Et jam perfecisset, quippe magnum ei robur erat,</p> -<p class="lnr">270</p> -<p class="verse">nisi cito vidisset pater hominumque deûmque.</p> -<p class="verse">Et tunc pereuntes ranas miseratus-est Saturnius;</p> -<p class="verse">motoque capite, talem emisit vocem:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Dii boni! profecto magnum opus in oculis video!</p> -<p class="verse">non parum me perculit Meridarpax, ad lacum</p> -<p class="lnr">275</p> -<p class="verse">trucidare ranas truculenter-minans: sed citissime</p> -<p class="verse">Palladem mittamus tumultuosam, vel etiam Martem:</p> -<p class="verse">qui ipsum arcebunt a-pugna, validus licet sit.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic igitur dixit Saturnius: Mars autem respondebat sermone:</p> -<p class="verse">nec sane Palladis, Saturnie, vis, neque Martis,</p> -<p class="lnr">280</p> -<p class="verse">valebit a-ranis avertere grave exitium.</p> -<p class="verse">Sed age, omnes eamus auxiliatores: vel tuum telum,</p> -<p class="verse">[moveatur magnum, Titans-occidens, validissimum,]</p> -<p class="verse">quo Titanas occidisti, fortissimos præ omnibus,</p> -<p class="verse">quo quondam etiam Capaneum occidisti, immanem virum,</p> -<p class="lnr">285</p> -<p class="verse">Enceladumque ligasti, et feras gentes Gigantum,</p> -<p class="verse">moveatur: ita enim superabitur fortissimus quisque.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic igitur dixit: Saturnius autem dejecit ardens fulmen.</p> -<p class="verse">Primum quidem intonuit, magnumque concussit Olympum;</p> -<p class="verse">ac deinde fulmen, terribile Jovis telum,</p> -<p class="lnr">290</p> -<p class="verse">misit contortum; illud autem evolavit e-manu regis.</p> -<p class="verse">Omnes quidem terruit jaculatus ranasque muresque,</p> -<p class="verse">sed neque sic cessabat murium exercitus, sed adhuc magis</p> -<p class="verse">cupiebat depopulatum-ire ranarum genus bellicosarum,</p> -<p class="verse">nisi ab Olympo ranas miseratus-fuisset Saturnius,</p> -<p class="lnr">295</p> -<p class="verse">qui tunc ranis auxiliatores statim misit.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Venerunt subito tergis-incudum-instar, curvis-ungulis,</p> -<p class="verse">oblique-gradientes, tortuosi, forcipibus-circa-ora, pellibus-testaceis,</p> -<p class="verse">ossea-natura, lati-dorso, renitentes in humeris,</p> -<p class="verse">vari, longimani, a pectoribus intuentes,</p> -<p class="lnr">300</p> -<p class="verse">octipedes, bicipites, intractabiles: hi autem vocantur</p> -<p class="verse">cancri: qui utique murium caudas oribus abscidebant,</p> -<p class="verse">ac pedes et manus; refringebantur vero <i>in iis</i> lanceæ.</p> -<p class="verse">Quos etiam formidarunt miseri mures, nec sustinuere;</p> -<p class="verse">in fugamque conversi-sunt. Occidebat vero jam sol,</p> -<p class="lnr">305</p> -<p class="verse">et belli ludus unius-diei peractus-est.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<div class="fn"> -<p> -<a id="Footnote-Ranarum-et-Murium-Pugna-TR1"></a><a href="#FNanchor-Ranarum-et-Murium-Pugna-TR1"><span class="label">[TR1]</span></a> "immortalibus." → "immortalibus.]"<br /> -<a id="Footnote-Ranarum-et-Murium-Pugna-TR2"></a><a href="#FNanchor-Ranarum-et-Murium-Pugna-TR2"><span class="label">[TR2]</span></a> "e imiam" → "eximiam"<br /> -</p> -</div> -<p></p> -<hr /> -<p></p> -<h2><a id="P2-Hymni"></a>HOMERI ET HOMERIDARUM</h2> -<h1>HYMNI VEL EXORDIA.</h1> -<p></p> -<h2><a id="I-Apollo"></a>I. IN APOLLINEM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Memor-ero neque obliviscar Apollinis sagittantis,</p> -<p class="verse">quem dii per domum Jovis metuunt euntem:</p> -<p class="verse">atque <i>ei</i> assurgunt, prope advenienti,</p> -<p class="verse">omnes a sedibus, quando splendidos arcus tendit.</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">Latona autem sola manebat apud Jovem fulmine-gaudentem,</p> -<p class="verse">quæ quidem arcumque relaxavit, et occlusit pharetram,</p> -<p class="verse">et ei a fortibus humeris manibus sumtum</p> -<p class="verse">arcum suspendit ad columnam patris sui,</p> -<p class="verse">paxillo de aureo: ipsum vero in solium considere-fecit ducens.</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">Ei autem inde nectar dedit pater, poculo aureo</p> -<p class="verse">invitans carum filium: postea vero dii alii</p> -<p class="verse">ibi considunt: gaudet autem veneranda Latona,</p> -<p class="verse">quod arcitenentem et fortem filium peperit.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salve, o beata Latona, quoniam peperisti præclaros liberos,</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">Apollinemque regem, et Dianam sagittis-gaudentem;</p> -<p class="verse">[hanc quidem in Ortygia, illum vero aspera in Delo,]</p> -<p class="verse">acclinata ad latum montem, et Cynthium collem,</p> -<p class="verse">proxime palmam, sub Inopi fluentis.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Quomodo autem te celebrabo, prorsus celebratissimum?</p> -<p class="lnr">20</p> -<p class="verse">ubique enim tibi, Phœbe, modi contigerunt cantus,</p> -<p class="verse">et per continentem vitulorum-nutricem, et per insulas.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Omnes autem speculæ tibi placere-solent, ac vertices summi</p> -<p class="verse">altorum montium, amnesque in-mare profluentes,</p> -<p class="verse">litoraque in mare vergentia, portusque maris.</p> -<p class="lnr">25</p> -<p class="verse">An ut te primum Latona peperit, gaudium mortalibus,</p> -<p class="verse">acclinata ad Cyanthium montem, aspera in insula;</p> -<p class="verse">Delo in circumflua? utrinque autem unda nigra</p> -<p class="verse">exibat in-terram stridule-spirantibus ventis.</p> -<p class="verse">Hinc oriundus, omnibus mortalibus impertias,</p> -<p class="lnr">30</p> -<p class="verse">quotquot Creta intus habet, et populus Athenarum</p> -<p class="verse">insulaque Ægina, navibusque-inclyta Eubœa,</p> -<p class="verse">Ægæque, Iresiæque, et maritima Peparethus,</p> -<p class="verse">Thraciusque Athos, et Pelei summi vertices,</p> -<p class="verse">Thraciaque Samus, Idæque montes umbrosi,</p> -<p class="lnr">35</p> -<p class="verse">Scyrus, et Phocæa, et Autocanæ mons altus,</p> -<p class="verse">Imbrusque bene-culta, et Lemnus importuosa,</p> -<p class="verse">Lesbusque divina, Macaris sedes Æolionis,</p> -<p class="verse">et Chius, quæ insularum fertilissima in mari jacet,</p> -<p class="verse">saxosusque Mimas, et Coryci summi vertices,</p> -<p class="lnr">40</p> -<p class="verse">et Claros splendida, et Æsageæ mons altus,</p> -<p class="verse">et Samus aquosa, Mycalæque alti vertices,</p> -<p class="verse">Miletusque, Cosque, urbs Meropum hominum,</p> -<p class="verse">et Cnidus alta, et Carpathus ventosa,</p> -<p class="verse">Naxusque, ac Paros, Rhenæaque saxosa:</p> -<p class="lnr">45</p> -<p class="verse">tantum <i>terrarum</i> parturiens Jaculatorem obivit Latona,</p> -<p class="verse">si qua sibi terrarum filio velit habitacula ponere.</p> -<p class="verse">Hæ vero valde tremebant et timebant, neque ulla sustinuit</p> -<p class="verse">Phœbum suscipere, etiamsi fertilior esset:</p> -<p class="verse">prius quam tandem Delum ascendisset veneranda Latona;</p> -<p class="lnr">50</p> -<p class="verse">et ipsam interrogans, verbis alatis allocuta-est:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Dele, an velis sedes esse filii mei,</p> -<p class="verse">Phœbi Apollinis, ponereque in <i>te</i> opulentum templum;</p> -<p class="verse">alius vero nemo te unquam tanget, nec te honorabit,</p> -<p class="verse">nec fertilem-boum te fore puto, nec fertilem-ovium;</p> -<p class="lnr">55</p> -<p class="verse">nec vindemiam feres, neque plantas plurimas produces.</p> -<p class="verse">Si vero Apollinis sagittantis templum habebis,</p> -<p class="verse">homines tibi omnes adducent hecatombas,</p> -<p class="verse">hic congregati; nidor vero tibi immensus semper <i>erit,</i></p> -<p class="verse">diu, rex, si alas: dii te habeant</p> -<p class="lnr">60</p> -<p class="verse">manu ab aliena; quoniam non tibi fertile subest solum.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic dixit: gaudebat autem Delus, respondensque allocuta-est:</p> -<p class="verse">Latona, gloriosissima filia magni Cœi,</p> -<p class="verse">lubens quidem ego partum sagittantis regis</p> -<p class="verse">susciperem; graviter enim vere sum malæ-famæ</p> -<p class="lnr">65</p> -<p class="verse">apud-homines: sic autem admodum-honorata fiam.</p> -<p class="verse">Sed hunc tremo, Latona, sermonem, nec te celabo;</p> -<p class="verse">valde enim quendam dicunt protervum Apollinem</p> -<p class="verse">fore, magnopereque dominaturum immortalibus,</p> -<p class="verse">et mortalibus hominibus per almam terram.</p> -<p class="lnr">70</p> -<p class="verse">Eo graviter timeo in mente et in animo,</p> -<p class="verse">ne, quandocunque primum viderit lumen solis,</p> -<p class="verse">insulam aspernans, quoniam aspero-solo sum,</p> -<p class="verse">pedibus subvertens, trudat maris in pelagus.</p> -<p class="verse">Ibi me quidem magna unda in caput abunde semper</p> -<p class="lnr">75</p> -<p class="verse">inundabit; ille vero aliam terram adibit, quæ placuerit ipsi,</p> -<p class="verse">ad-struendum templumque, et lucos arboribus-abundantes;</p> -<p class="verse">polypi autem in me thalamos, phocæque nigræ</p> -<p class="verse">domicilia facient inculta, inopia civium.</p> -<p class="verse">Sed si mihi sustineres, dea, magnum jusjurandum jurare,</p> -<p class="lnr">80</p> -<p class="verse">hic eum primum constructurum perpulcrum templum,</p> -<p class="verse">ut-sit hominum oraculum; at postea</p> -<p class="verse">omnes apud homines, quandoquidem multi-nominis-est.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic igitur dixit: Latona vero deorum magnum jusjurandum juravit:</p> -<p class="verse">sciat nunc hæc Terra, et Cœlum latum superne,</p> -<p class="lnr">85</p> -<p class="verse">et subterlabens Stygis aqua, quod maximum</p> -<p class="verse">jusjurandum gravissimumque est beatis diis:</p> -<p class="verse">certe utique Phœbi hic odorata erit semper</p> -<p class="verse">ara et lucus; honorabit vero te-sane præ omnibus.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Ac postquam juraratque peregeratque jusjurandum,</p> -<p class="lnr">90</p> -<p class="verse">Delus quidem valde gaudebat partu jaculatoris regis;</p> -<p class="verse">Latona autem novemque-dies et novem noctes insperatis</p> -<p class="verse">partus-doloribus confixa-erat. Deæ vero erant intus omnes,</p> -<p class="verse">quæcunque summæ erant, Dioneque, Rheaque,</p> -<p class="verse">Ichnæaque Themis et sonora Amphitrite,</p> -<p class="lnr">95</p> -<p class="verse">aliæque immortales, seorsum a-candida-ulnis Junone.</p> -<p class="verse">[Sedebat enim <i>ea</i> in ædibus Jovis nubes-cogentis.]</p> -<p class="verse">Sola autem non audierat partus-dolorum-præses Ilithyia;</p> -<p class="verse">sedebat enim summo in-Olympo sub aureis nubibus,</p> -<p class="verse">Junonis consilio candidæ-ulnis; quæ ipsam detinebat</p> -<p class="lnr">100</p> -<p class="verse">invidia, quando jam filium eximiumque fortemque</p> -<p class="verse">Latona paritura pulcra-comis tunc erat.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Illæ autem Irin emisere bene-habitata ab insula,</p> -<p class="verse">ut-adduceret Ilithyiam, pollicitæ magnum monile,</p> -<p class="verse">aureis filis consertum, novem-cubitorum;</p> -<p class="lnr">105</p> -<p class="verse">seorsum autem jusserunt vocare a-candida-ulnis Junone,</p> -<p class="verse">ne <i>ea</i> ipsam subinde verbis averteret venientem.</p> -<p class="verse">At ubi hoc audierat pedibus-ventosa velox Iris,</p> -<p class="verse">profecta-est currens, celeriterque permensa-est totum intervallum.</p> -<p class="verse">Ac postquam pervenit ad-deorum sedem, altum Olympum,</p> -<p class="lnr">110</p> -<p class="verse">statim inde Ilithyiam, e domo foras</p> -<p class="verse">evocatam, verbis alatis allocuta-est,</p> -<p class="verse">prorsus sicut jubebant Olympias domos habentes-deæ.</p> -<p class="verse">Ei vero inde animum flectebat in pectoribus caris;</p> -<p class="verse">iverunt autem pedibus, pavidis columbis incessu similes.</p> -<p class="lnr">115</p> -<p class="verse">Quando Delum ingressa-est partus-dolorum-præses Ilithyia,</p> -<p class="verse">illam tunc demum partus cepit, gestiebatque parere.</p> -<p class="verse">Circa palmam vero jecit brachia, genuaque fulcivit</p> -<p class="verse">in-prato molli; subrisit autem terra subtus:</p> -<p class="verse">prosiliit vero <i>Apollo</i> in lucem; deæ autem ulularunt omnes.</p> -<p class="lnr">120</p> -<p class="verse">Ibi te, jaculator Phœbe, deæ lavabant aqua pulcra,</p> -<p class="verse">caste et pure; fasciaverunt autem in veste candida,</p> -<p class="verse">tenui, nova; circumque aureum cingulum jecerunt.</p> -<p class="verse">Neque inde Apollinem aurea-cithara lactavit mater;</p> -<p class="verse">sed Themis nectarque et ambrosiam gratam</p> -<p class="lnr">125</p> -<p class="verse">immortalibus manibus propinavit: gaudebat vero Latona,</p> -<p class="verse">quod arcitenentem et fortem filium peperit.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Ac postquam, Phœbe, comedisti immortalem cibum,</p> -<p class="verse">non te dein retinebant aurea cingula palpitantem,</p> -<p class="verse">neque amplius vincula cohibebant; solvebantur autem ligamina omnia.</p> -<p class="lnr">130</p> -<p class="verse">Statim vero inter-immortales-deas dixit Phœbus Apollo:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sit mihi citharaque cara et incurvi arcus</p> -<p class="verse">oraculoque-edam hominibus Jovis verum consilium.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic fatus, incessit in terra spatiosa</p> -<p class="verse">Phœbus intonsus, longe-jaculans; illæ autem omnes</p> -<p class="lnr">135</p> -<p class="verse">stupebant immortales: auro vero Delus tota</p> -<p class="verse">cumulata-erat, aspiciens Jovis Latonæque progeniem;</p> -<p class="verse">læta, quod ipsam deus elegit sibi ad-habitacula ponenda</p> -<p class="verse">ex-insulis et continente, dilexitque in-animo magis:</p> -<p class="verse">floruit, sicut quando vertex montis floribus silvæ.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">140</p> -<p class="verse i2"> At ipse argenteum-arcum-gestans, rex, longe-jaculans Apollo,</p> -<p class="verse">interdum quidem Cynthum ascendisti saxosum,</p> -<p class="verse">interdum vero rursus insulasque et viros vagans-adibas.</p> -<p class="verse">Multa tibi <i>sunt</i> templaque et luci arboribus-abundantes;</p> -<p class="verse">omnes autem speculæque caræ, et vertices summi</p> -<p class="lnr">145</p> -<p class="verse">altorum montium, amnesque in-mare profluentes.</p> -<p class="verse">Sed tu Delo, Phœbe, maxime delectaris corde,</p> -<p class="verse">ubi tibi talaribus-vestibus induti Iaones congregantur,</p> -<p class="verse">ipsis cum liberis et venerandis uxoribus:</p> -<p class="verse">hi vero te pugilatuque et saltatione et cantu</p> -<p class="lnr">150</p> -<p class="verse">memores oblectant, quando instituerint certamen.</p> -<p class="verse">Diceret immortales et senii-expertes esse semper <i>is</i></p> -<p class="verse">qui tunc occurreret, quando Iaones conferti essent:</p> -<p class="verse">omnium enim videret gratiam, delectaretque-sibi animum,</p> -<p class="verse">virosque inspiciens, pulcreque-cinctas mulieres,</p> -<p class="lnr">155</p> -<p class="verse">navesque veloces, et ipsorum possessiones multas.</p> -<p class="verse">Ad <i>hæc</i> autem, hoc magnum miraculum, cujus fama nunquam peribit,</p> -<p class="verse">puellæ Deliades, Longe-jaculantis ministræ;</p> -<p class="verse">quæ postquam primum quidem Apollinem celebrarint,</p> -<p class="verse">rursusque dein Latonamque et Dianam sagittis-gaudentem,</p> -<p class="lnr">160</p> -<p class="verse">recordati, virorumque antiquorum ac mulierum</p> -<p class="verse">hymnum canunt, demulcentque gentes hominum.</p> -<p class="verse">Omnium autem hominum voces et strepitum-crotalorum</p> -<p class="verse">imitari callent: putaret vero <i>se</i> ipse unusquisque</p> -<p class="verse">loqui; adeo illis pulcer aptatus-est cantus.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">165</p> -<p class="verse i2"> Verum agite, propitius-sit Apollo cum Diana,</p> -<p class="verse">salvete autem vos omnes; mei vero et postea</p> -<p class="verse">mementote, quando aliquis terrestrium hominum</p> -<p class="verse">hic roget hospes itinerum-audens <i>huc</i> profectus:</p> -<p class="verse">«o puellæ, quisnam vero vobis vir suavissimus cantorum</p> -<p class="lnr">170</p> -<p class="verse">hic versatur, et quonam delectamini maxime?»</p> -<p class="verse">vos autem bene prorsus omnes respondete decenter:</p> -<p class="verse">«cæcus vir: habitat vero Chio in saxosa;</p> -<p class="verse">cujus omnes in-futurum ceteris-præstant cantus.»</p> -<p class="verse">Nos autem vestram famam feremus <i>ad omnes,</i> quantum super terram</p> -<p class="lnr">175</p> -<p class="verse">hominum versamur per-urbes bene-habitatas:</p> -<p class="verse">illi vero accredent, quandoquidem et verum est.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> At ego non desinam longe-jaculantem Apollinem</p> -<p class="verse">celebrare argenteum-arcum-gestantem, quem comis-pulcra peperit Latona.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> O rex, et Lyciam et Mæoniam amabilem,</p> -<p class="lnr">180</p> -<p class="verse">et Miletum habes, maritimam urbem amœnam:</p> -<p class="verse">ipse autem Delo circumfluæ magnopere dominaris.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Vadit vero canens Latonæ gloriosæ filius</p> -<p class="verse">cithara cava ad Pytho saxosam,</p> -<p class="verse">immortales vestes habens, odoratas; ipsius autem cithara</p> -<p class="lnr">185</p> -<p class="verse">aureo a plectro sonum habet amabilem.</p> -<p class="verse">Inde vero ad Olympum a terra, tanquam cogitatum,</p> -<p class="verse">vadit Jovis ad domum, deorum inter cœtum aliorum:</p> -<p class="verse">statim autem immortalibus curæ-est cithara et cantus.</p> -<p class="verse">Musæ quidem simul omnes, alternantes voce pulcra,</p> -<p class="lnr">190</p> -<p class="verse">celebrant inde deorum dona immortalia, atque hominum</p> -<p class="verse">ærumnas, quantas habentes sub immortalibus diis,</p> -<p class="verse">vivunt imprudentes et inopes-consilii, nec possunt</p> -<p class="verse">invenire mortisque medelam et senectutis remedium.</p> -<p class="verse">At pulcris-comis Gratiæ, et lætæ Horæ,</p> -<p class="lnr">195</p> -<p class="verse">Harmoniaque, Hebeque, Jovisque filia Venus,</p> -<p class="verse">tripudiant, altera-alterius ad carpum manus tenentes;</p> -<p class="verse">inter-has quidem nec turpis ludit, neque humilis,</p> -<p class="verse">sed valde magnaque visu, et specie admirabilis,</p> -<p class="verse">Diana sagittis-gaudens, educata-simul-cum Apolline.</p> -<p class="lnr">200</p> -<p class="verse">Inter has porro Mars et speculator Argicida</p> -<p class="verse">ludunt; at Phœbus Apollo inter-<i>eos</i>-citharam-pulsat,</p> -<p class="verse">pulcre et sublimiter gradiens; splendor vero illum circumlucet,</p> -<p class="verse">micationesque pedum et bene-netæ vestis.</p> -<p class="verse">Ac delectantur animo magno, inspicientes,</p> -<p class="lnr">205</p> -<p class="verse">Latonaque aureis-comis, et providus Jupiter,</p> -<p class="verse">filium carum ludentem inter immortales deos.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Quomodo proinde te celebrabo, omnino celebratissimum?</p> -<p class="verse">an te inter procos canam, et in-amore,</p> -<p class="verse">quando ambiens adiisti Azanidem puellam,</p> -<p class="lnr">210</p> -<p class="verse">una-cum Ischye deo-pari, Elationide equis-præstante?</p> -<p class="verse">aut una-cum Phorbante, Triopi genere, aut cum Erechtheo,</p> -<p class="verse">aut cum Leucippo, et Leucippi conjuge?</p> -<p class="verse">pedes, ille vero cum-equis: non sane Triopus deficiebat</p> -<p class="verse">an ut primum oraculum hominibus</p> -<p class="lnr">215</p> -<p class="verse">quærens per terram ivisti, longe-jaculans Apollo?</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> In Pieriam quidem primum ab Olympo descendisti;</p> -<p class="verse">Lectonque Emathiamque transibas, et Enianas,</p> -<p class="verse">et per Perrhæbos: cito autem in Iaolcum pervenisti,</p> -<p class="verse">Cenæumque ascendisti navibus-inclytæ Eubœæ:</p> -<p class="lnr">220</p> -<p class="verse">stetisti vero in Lelanto campo: qui tibi non placuit in-animo</p> -<p class="verse">ad-struendum templumque et lucos arboribus-abundantes.</p> -<p class="verse">Inde autem Euripum transgressus, longe-jaculans Apollo,</p> -<p class="verse">ascendisti montem divinum, viridem: cito vero venisti ab ipso,</p> -<p class="verse">in Mycalessum profectus, et Teumessum herbosam:</p> -<p class="lnr">225</p> -<p class="verse">Thebæ autem pervenisti in-solum indutum silva:</p> -<p class="verse">nondum enim quisquam habitabat mortalium sacra in Thebe:</p> -<p class="verse">neque omnino erant semitæ, nec viæ</p> -<p class="verse">Thebæ per campum tritici-feracem; sed <i>eum</i> habebat silva.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Inde vero ulterius ivisti, longe-jaculans Apollo;</p> -<p class="lnr">230</p> -<p class="verse">in-Onchestumque pervenisti, Neptunium splendidum lucum:</p> -<p class="verse">ubi recens-domitus equi-pullus spirat gravatus animo,</p> -<p class="verse">trahens currus pulcros; humi autem auriga, præstans licet,</p> -<p class="verse">e curru ubi-exsiliit, iter facit: hi vero (<i>aurigæ</i>) interim quidem</p> -<p class="verse">vacuos currus quatiunt, imperio remisso.</p> -<p class="lnr">235</p> -<p class="verse">Si autem currus agant in lucum arboribus-abundantem,</p> -<p class="verse">equos quidem curant, illos autem reclinatos sinunt.</p> -<p class="verse">Sic enim omnium-primum fas erat: ipsi vero regi <i>Neptuno</i></p> -<p class="verse">supplicant; currum autem dei tunc fatum servat.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Illinc porro ulterius ivisti, longe-jaculans Apollo;</p> -<p class="lnr">240</p> -<p class="verse">Cephissumque inde attigisti pulcre-fluentem,</p> -<p class="verse">qui ex-Lilæa profundit pulcre-labentem aquam.</p> -<p class="verse">Hunc transgressus, Sagittans, et Ocaleen tritici-feracem,</p> -<p class="verse">inde in Haliartum pervenisti herbosam.</p> -<p class="verse">Ivisti autem ad Telphusam: ibi tibi placuit locus innocuus</p> -<p class="lnr">245</p> -<p class="verse">ad-struendum templumque et lucos arborosos.</p> -<p class="verse">Stetisti vero valde prope eam, et ipsam sermone affatus-es:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Telphusa, hic demum in-animo-habeo perpulcrum templum,</p> -<p class="verse">hominum struere oraculum: qui mihi semper</p> -<p class="verse">huc adducent perfectas hecatombas,</p> -<p class="lnr">250</p> -<p class="verse">tum quotquot Peloponnesum pinguem habent,</p> -<p class="verse">tum quotquot Europamque, et circumfluas per insulas <i>habitant,</i></p> -<p class="verse">oraculum-petituri: iis autem ego verum consilium</p> -<p class="verse">omnibus edicam, oracula-edens in opulento templo.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic fatus, disposuit fundamenta Phœbus Apollo,</p> -<p class="lnr">255</p> -<p class="verse">lata et valde longa per-totum: sed intuita</p> -<p class="verse">Telphusa corde irata-est, dixitque sermonem:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Phœbe rex, sagittans, verbum aliquod tibi in mente ponam:</p> -<p class="verse">hic quoniam cogitas struere perpulcrum templum,</p> -<p class="verse">ut-sit hominibus oraculum; hique tibi semper</p> -<p class="lnr">260</p> -<p class="verse">huc adducent perfectas hecatombas:</p> -<p class="verse">at tibi edicam, tu vero in mente reconde tua:</p> -<p class="verse">infestabit te semper strepitus equorum velocium,</p> -<p class="verse">aquantesque muli meis sacris ex fontibus.</p> -<p class="verse">Hic aliquis hominum malet inspicere</p> -<p class="lnr">265</p> -<p class="verse">currusque fabrefactos, et velocium strepitum equorum <i>audire,</i></p> -<p class="verse">quam templumque magnum et opes multas, quæ-insint.</p> -<p class="verse">Sed si quid demum obtemperaveris, (tu autem potentior et præstantior</p> -<p class="verse">es me, rex, tuaque vis est maxima,)</p> -<p class="verse">in Crissa fac <i>templum,</i> sub jugo Parnassi:</p> -<p class="lnr">270</p> -<p class="verse">ubi nec currus pulcri agitabuntur, nec tibi equorum</p> -<p class="verse">velocium strepitus erit bene-structam circa aram.</p> -<p class="verse">Sed etiam sic adducant Iepæani dona</p> -<p class="verse">hominum inclytæ gentes; tu vero mente gaudio-perfusus</p> -<p class="verse">accipe sacra pulcra circumhabitantium hominum.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">275</p> -<p class="verse i2"> Sic locuta, Sagittantis flexit mentem, ut sua ipsius</p> -<p class="verse">Telphusæ fama esset super terram, nec-vero Sagittantis.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Illinc autem ulterius ivisti, longe-jaculans Apollo:</p> -<p class="verse">venistique in Phlegyarum virorum urbem contumeliosorum,</p> -<p class="verse">qui Jovem non curantes super terra habitabant</p> -<p class="lnr">280</p> -<p class="verse">in pulcra valle, Cephissium prope lacum.</p> -<p class="verse">Inde rapide ascendisti ad jugum ruens;</p> -<p class="verse">venistique in Crissam sub Parnasso nivoso,</p> -<p class="verse">latus Zephyro obversum: sed desuper</p> -<p class="verse">petra suspensa-est; cava autem subtenditur vallis,</p> -<p class="lnr">285</p> -<p class="verse">aspera; ibi rex constituit Phœbus Apollo</p> -<p class="verse">templum facere amabile, dixitque sermonem:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Hic demum cogito struere perpulcrum templum,</p> -<p class="verse">ut-sit hominibus oraculum; qui-quidem mihi semper</p> -<p class="verse">huc adducent perfectas hecatombas,</p> -<p class="lnr">290</p> -<p class="verse">tum quotquot Peloponnesum pinguem habent,</p> -<p class="verse">tum quotquot Europamque, et circumfluas per insulas <i>habitant,</i></p> -<p class="verse">oraculum-petituri: iis autem ego verum consilium</p> -<p class="verse">omnibus edicam, oracula-edens in opulento templo.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic fatus, disposuit fundamenta Phœbus Apollo,</p> -<p class="lnr">295</p> -<p class="verse">lata et valde longa per totum; at super ipsis</p> -<p class="verse">lapideum limen posuit Trophonius, atque Agamedes,</p> -<p class="verse">filii Ergini, cari immortalibus diis:</p> -<p class="verse">circùm vero templum condidere innumeræ gentes hominum</p> -<p class="verse">politis lapidibus, cantu-celebre ut-esset semper.</p> -<p class="lnr">300</p> -<p class="verse">Prope autem <i>erat</i> fons pulcre-fluens, ubi dracænam</p> -<p class="verse">occidit rex, Jovis filius, a valido arcu,</p> -<p class="verse">bene-nutritam, magnam, monstrum ferum, quæ mala multa</p> -<p class="verse">hominibus faciebat in terra, multa quidem ipsis,</p> -<p class="verse">multaque pecoribus pedes-tendentibus; quippe erat pestis cruenta.</p> -<p class="lnr">305</p> -<p class="verse">Et aliquando susceptum ab aureum-solium-habente Junone nutriit</p> -<p class="verse">gravemque difficilemque Typhaona,damnum mortalibus,</p> -<p class="verse">quem olim Juno peperit, irata Jovi patri,</p> -<p class="verse">quando jam Saturnius gloriosam genuerat Minervam</p> -<p class="verse">e vertice; ac statim irata-est veneranda Juno</p> -<p class="lnr">310</p> -<p class="verse">atque etiam congregatos inter immortales dixit:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Audite me, omnesque dii, omnesque deæ,</p> -<p class="verse">ut me ignominia-afficere incipit nubes-cogens Jupiter</p> -<p class="verse">prior, postquam me uxorem fecit-sibi honesta doctam:</p> -<p class="verse">et nunc sine me peperit cæsiis-oculis Minervam,</p> -<p class="lnr">315</p> -<p class="verse">quæ inter-omnes beatos excellit immortales:</p> -<p class="verse">at ille debilis factus-est inter omnes deos,</p> -<p class="verse">filius meus, Vulcanus, mutilus pedibus, quem peperi ipsa,</p> -<p class="verse">projeci manibus correptum, et injeci lato ponto:</p> -<p class="verse">sed ipsum Nerei filia, Thetis argenteis-pedibus,</p> -<p class="lnr">320</p> -<p class="verse">suscepit, et cum suis sororibus curavit.</p> -<p class="verse">Utinam aliud diis gratificata-esset beatis.</p> -<p class="verse">Improbe, versute, quid nunc adhuc machinaberis aliud?</p> -<p class="verse">quomodo sustinuisti solus gignere cæsiis-oculis Minervam?</p> -<p class="verse">non ego peperissem? et tua vocata tamen <i>uxor</i></p> -<p class="lnr">325</p> -<p class="verse">eram inter immortales, qui cœlum latum habitant.</p> -<p class="verse">Et nunc idcirco ego machinabor, ut nascatur</p> -<p class="verse">filius meus, qui inter-deos excellat immortales,</p> -<p class="verse">nec tuum dedecorans sacrum lectum, nec meum ipsius,</p> -<p class="verse">nec tuo in cubili versabor, sed abs te</p> -<p class="lnr">330</p> -<p class="verse">procul absens, diis interero immortalibus.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic locuta, seorsum a diis ivit irata animo.</p> -<p class="verse">Statim deinde precabatur magnis-oculis veneranda Juno,</p> -<p class="verse">manu vero prona percussit terram, et dixit sermonem:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Auscultate jam mihi, Terra, et Cœlum latum superne,</p> -<p class="lnr">335</p> -<p class="verse">Titanesque dii, vos sub terra habitantes</p> -<p class="verse">Tartarum circa magnum, ex quibus <i>sunt</i> virique diique;</p> -<p class="verse">ipsi nunc me omnes audite, et date <i>mihi</i> filium</p> -<p class="verse">seorsum a-Jove, nihil quicquam viribus inferiorem illo;</p> -<p class="verse">sed is præstantior sit, quantum Saturno late-sonans Jupiter.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">340</p> -<p class="verse i2"> Sic igitur locuta, verberavit terram manu robusta:</p> -<p class="verse">motaque-est inde terra alma: illa autem intuita</p> -<p class="verse">delectabatur suo in animo: putabat enim perfectum-iri.</p> -<p class="verse">Ex hoc jam deinde integrum in annum,</p> -<p class="verse">neque unquam ad cubile Jovis ivit providi,</p> -<p class="lnr">345</p> -<p class="verse">neque unquam ad sedile arte-variegatum, sicut antea quidem</p> -<p class="verse">ipsi insidens sapientia meditabatur consilia:</p> -<p class="verse">sed ea in templis multum-adoratis manens</p> -<p class="verse">oblectabatur suis sacris, magnis-oculis veneranda Juno.</p> -<p class="verse">Verum quando jam mensesque et dies exacti-erant,</p> -<p class="lnr">350</p> -<p class="verse">iterum se-circumvolvente anno, et advenerant horæ,</p> -<p class="verse">ipsa peperit nec diis similem, nec mortalibus,</p> -<p class="verse">gravemque difficilemque Typhaonem, damnum mortalibus.</p> -<p class="verse">Statim hunc prehensum magnis-oculis veneranda Juno</p> -<p class="verse">dedit deinde ferens malo malum; eaque (<i>Pytho</i>) suscepit.</p> -<p class="lnr">355</p> -<p class="verse"><i>Quæ</i> sic mala multa faciebat apud inclytas gentes hominum:</p> -<p class="verse">quisquis ei occurreret, auferebat eum fatalis dies,</p> -<p class="verse">priusquam illi telum immisit rex sagittans Apollo</p> -<p class="verse">validum; ea vero doloribus agitata gravibus,</p> -<p class="verse">jacebat valde anhelans, volutans-se per solum.</p> -<p class="lnr">360</p> -<p class="verse">Ingens vero clamor factus-est, immensus: ea autem per silvam</p> -<p class="verse">crebro admodum huc et illuc volutabatur, linquebatque animum,</p> -<p class="verse">cruentum exspirans; et jactavit-super-<i>ea</i> Phœbus Apollo:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Hic nunc putresce super terra virorum-altrice;</p> -<p class="verse">neque tu-sane vivis malum damnum mortalibus</p> -<p class="lnr">365</p> -<p class="verse">eris, qui terræ almæ fructum edentes</p> -<p class="verse">huc adducent perfectas hecatombas:</p> -<p class="verse">neque omnino tibi mortem gravem nec Typhoeus</p> -<p class="verse">arcebit, nec Chimæra infausti-nominis, sed te-sane hic</p> -<p class="verse">putrefaciet terra nigra et indefessus Hyperion.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">370</p> -<p class="verse i2"> Sic dixit jactans; ei vero caligo oculos obtexit.</p> -<p class="verse">Ipsamque ibidem putrefecit sacra vis solis;</p> -<p class="verse">ex quo nunc Pytho vocatur: illi autem regem</p> -<p class="verse">Pythium vocant ex-re-nominatum, quoniam illic</p> -<p class="verse">eo-ipso-in-loco putrefecit monstrum vis acuti solis.</p> -<p class="lnr">375</p> -<p class="verse">Et tunc sane cognovit sua in mente Phœbus Apollo,</p> -<p class="verse">quod se fons pulcre-fluens deceperat:</p> -<p class="verse">ivit autem ad Telphusam iratus, celeriterque advenit:</p> -<p class="verse">stetit vero valde prope eam, et ipsam sermone allocutus-est:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Telphusa, non eras meam mentem decipiens,</p> -<p class="lnr">380</p> -<p class="verse">locum habens amabilem, profusura pulcre-fluentem aquam.</p> -<p class="verse">Hic demum et mea fama erit, nec tua solius.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Dixit, et molem superingessit rex, sagittans Apollo,</p> -<p class="verse">petrarum prominentiis, occultavitque fluenta,</p> -<p class="verse">atque aram fecit-sibi in luco arboribus-abundante,</p> -<p class="lnr">385</p> -<p class="verse">prope valde fontem pulcre-fluentem; ibi autem regi</p> -<p class="verse">omnes cognomine Telphusio supplicant;</p> -<p class="verse">quoniam Telphusæ sacræ dedecoravit fluenta.</p> -<p class="verse">Et tunc in animo meditabatur Phœbus Apollo,</p> -<p class="verse">quosnam homines sacerdotes sibi-ascisceret;</p> -<p class="lnr">390</p> -<p class="verse">qui <i>sibi</i> ministri-forent Pytho in saxosa.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Hæc igitur animo agitans, conspexit in nigro ponto</p> -<p class="verse">navem velocem, atque viri inerant multique et boni,</p> -<p class="verse">Cretes ex Cnosso Minoia; qui quidem regi</p> -<p class="verse">sacraque faciunt, et enuntiant leges</p> -<p class="lnr">395</p> -<p class="verse">Phœbi Apollinis aureum-arcum-gestantis, quodcunque dixerit</p> -<p class="verse">oracula-edens ex lauro, cavitatibus sub Parnassi.</p> -<p class="verse">Hi quidem ob mercaturam et opes navi nigra</p> -<p class="verse">ad Pylum arenosam, et Pylo-ortos homines,</p> -<p class="verse">navigabant; at eis obviam-factus-est Phœbus Apollo,</p> -<p class="lnr">400</p> -<p class="verse">in pontoque insiliit, corpore delphini assimilatus,</p> -<p class="verse">navi veloci, et jacebat monstrum magnumque horrendumque.</p> -<p class="verse">Eorum vero nemo in animo cogitarat, neque adverterat,</p> -<p class="verse">undecunque commovebat, concutiebatque navalia ligna.</p> -<p class="verse">Illi autem tacite in navi sedebant timentes;</p> -<p class="lnr">405</p> -<p class="verse">neque illi rudentes solvebant cavam per navem nigram,</p> -<p class="verse">[nec solvebant velum navis prora-cærulea,]</p> -<p class="verse">sed quemadmodum <i>eam</i> primum instruxerant loris,</p> -<p class="verse">sic navigabant: præceps autem Notus pone excitabat</p> -<p class="verse">navem velocem. Primum vero præternavigabant Maleam,</p> -<p class="lnr">410</p> -<p class="verse">præterque Laconicam terram, Helosque, maritimam urbem,</p> -<p class="verse">advenere, et locum oblectantis-mortales Solis,</p> -<p class="verse">Tænarum, ubi pecudes villosæ pascuntur semper</p> -<p class="verse">Solis regis; habentque amœnum locum.</p> -<p class="verse">Hi quidem deinde illic volebant navem sistere, et egressi</p> -<p class="lnr">415</p> -<p class="verse">observare magnum miraculum, et oculis videre,</p> -<p class="verse">utrum mansurum-esset navis cavæ in-tabulatis monstrum,</p> -<p class="verse">an in undam marinam piscosam rursus ruiturum.</p> -<p class="verse">Sed non clavis parebat navis bene-fabricata,</p> -<p class="verse">verum præter Peloponnesum pinguem tendens</p> -<p class="lnr">420</p> -<p class="verse">ibat iter: flatu vero rex, sagittans Apollo,</p> -<p class="verse">facile dirigebat; ea autem conficiens viam</p> -<p class="verse">ad-Arenen pervenit, et Argypheam amœnam,</p> -<p class="verse">et Thryum, Alphei vadum, et bene-ædificatum Æpy,</p> -<p class="verse">et Pylum arenosam, Pyloque-ortos homines:</p> -<p class="lnr">425</p> -<p class="verse">ivit porro præter Crunos, et Chalcidem, et præter Dymen,</p> -<p class="verse">et præter Elidem divinam, ubi dominantur Epei;</p> -<p class="verse">quando ad-Pheras appellebatur, gaudens Jovis vento-secundo,</p> -<p class="verse">atque ipsis sub nubibus Ithacæque mons altus apparebat,</p> -<p class="verse">Dulichiumque, Sameque, et nemorosa Zacynthus.</p> -<p class="lnr">430</p> -<p class="verse">Sed quando jam Peloponnesum præterierat omnem,</p> -<p class="verse">ac postquam jam Crissæ apparebat sinus immensus,</p> -<p class="verse">qui penitus Peloponnesum pinguem dirimit,</p> -<p class="verse">venit ventus Zephyrus magnus, serenus, e Jovis consilio,</p> -<p class="verse">impetuosus, ingruens ex æthere, ut citissime</p> -<p class="lnr">435</p> -<p class="verse">navis emetiretur currens maris salsam aquam.</p> -<p class="verse">Retrogradi jam deinde ad Auroramque Solemque</p> -<p class="verse">navigabant; duxque-erat rex, Jovis filius, Apollo:</p> -<p class="verse">pervenerunt vero in Crissam late-conspicuam, vitiferam,</p> -<p class="verse">in portum; et arenis appulsa-est pontum-transiens navis.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">440</p> -<p class="verse i2"> Illic navi exsiliit rex, sagittans Apollo,</p> -<p class="verse">astro se-assimilans medio die: ab eo vero multæ</p> -<p class="verse">scintillæ evolabant, fulgorque ad cœlum pervenit;</p> -<p class="verse">in adytum autem subiit per tripodas valde-pretiosos.</p> -<p class="verse">Intus deinde ille flammam accendebat, ostentans sua tela,</p> -<p class="lnr">445</p> -<p class="verse">totam vero Crissam occupabat fulgor: et acclamarunt</p> -<p class="verse">Crissæorum uxores, pulcreque-cinctæ filiæ,</p> -<p class="verse">Phœbi ob impetum: magnus enim timor ceperat quemque.</p> -<p class="verse">Inde vero rursus ad navem, tanquam cogitatum, prosiliit volatu,</p> -<p class="verse">viro se-assimilans juvenique fortique,</p> -<p class="lnr">450</p> -<p class="verse">primum-pubescenti, cæsarie obvolutus latos humeros;</p> -<p class="verse">et ipsos compellatos verbis alatis allocutus-est:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> O hospites, quinam estis? unde navigatis humidas vias?</p> -<p class="verse">nunquid ob mercaturam, an temere vagamini,</p> -<p class="verse">tanquam prædones, super mare? qui quidem vagantur,</p> -<p class="lnr">455</p> -<p class="verse">animas <i>periculis</i> objectantes, malum alienigenis ferentes?</p> -<p class="verse">cur ita sedetis attoniti, neque in terram</p> -<p class="verse">egressi-estis, neque arma nigræ navis deposuistis?</p> -<p class="verse">hic etenim mos est hominum sollertium,</p> -<p class="verse">quandocunque ex ponto ad terram navi nigra</p> -<p class="lnr">460</p> -<p class="verse">venerint, labore defessi; statim autem ipsos</p> -<p class="verse">cibi dulcis circum præcordia desiderium capit.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic dixit; et ipsis fiduciam in pectoribus immisit:</p> -<p class="verse">eum et respondens Cretum dux contra allocutus-est:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Hospes, quippe nequaquam mortalibus similis-videris,</p> -<p class="lnr">465</p> -<p class="verse">non corpore, neque oris-habitu, sed immortalibus diis,</p> -<p class="verse">salveque et magnopere gaude; dii vero tibi prospera dent.</p> -<p class="verse">Et mihi hoc dic verum, ut bene sciam:</p> -<p class="verse">quis populus, quænam terra <i>hæc est?</i> quinam homines insunt?</p> -<p class="verse">alio enim cogitantes navigabamus-per magnum mare,</p> -<p class="lnr">470</p> -<p class="verse">ad Pylum ex Creta, unde <i>nos</i> genere profitemur esse;</p> -<p class="verse">nunc vero huc cum navi devenimus nequaquam lubentes,</p> -<p class="verse">reditus appetentes, per-aliud iter, alias vias;</p> -<p class="verse">sed aliquis immortalium <i>nos</i> huc duxit nolentes.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Hos vero respondens allocutus-est sagittans Apollo:</p> -<p class="lnr">475</p> -<p class="verse">hospites, qui Cnossum arboribus-abundantem incolebatis</p> -<p class="verse">antea, at nunc non-amplius reduces iterum eritis</p> -<p class="verse">in urbemque amabilem et ædes pulcras quisque,</p> -<p class="verse">et ad caras uxores; sed hic opulentum templum</p> -<p class="verse">habitabitis meum, multis honorati hominibus.</p> -<p class="lnr">480</p> -<p class="verse">Sum autem ego Jovis filius, Apollinemque <i>me</i> glorior esse:</p> -<p class="verse">vos vero duxi huc super magnam voraginem maris,</p> -<p class="verse">nequaquam mala cogitans, sed hic opulentum templum</p> -<p class="verse">habitabitis meum, omnibus valde honoratum hominibus:</p> -<p class="verse">consiliaque immortalium scietis; quorum voluntate</p> -<p class="lnr">485</p> -<p class="verse">semper honorabimini perpetuo dies omnes.</p> -<p class="verse">Sed agite, sicut ego dixero, parete citissime:</p> -<p class="verse">vela quidem primum demittite, solutis loris:</p> -<p class="verse">navem autem deinde velocem in litus trahite,</p> -<p class="verse">atque opes eximite et arma ex-navi æquali,</p> -<p class="lnr">490</p> -<p class="verse">et aram facite super litus maris:</p> -<p class="verse">ignem vero accendentes, superque <i>eo</i> farinas albas adolentes,</p> -<p class="verse">precamini jam postea, astantes circa aram.</p> -<p class="verse">Sicut quidem ego primum in obscuro ponto,</p> -<p class="verse">me-assimilans delphini, veloci navi insilii:</p> -<p class="lnr">495</p> -<p class="verse">sic mihi supplicate Delphinio; at ara</p> -<p class="verse">ipsa Delphia et conspicua erit semper.</p> -<p class="verse">Cœnateque porro inde velocem apud navem nigram,</p> -<p class="verse">et libate beatis diis, qui Olympum habitant.</p> -<p class="verse">Ac postquam cibi dulcis desiderium exemeritis,</p> -<p class="lnr">500</p> -<p class="verse">veniteque una mecum, et Iopæana canite,</p> -<p class="verse">usquedum ad-locum perveneritis, ubi habebitis opulentum templum.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic dixit; hique ei valde auscultarunt et paruere.</p> -<p class="verse">Vela quidem primum demiserunt, solveruntque lora;</p> -<p class="verse">malumque receptaculo admoverunt, rudentibus demissum;</p> -<p class="lnr">505</p> -<p class="verse">egrediebantur vero et ipsi in litus maris.</p> -<p class="verse">Ex mari autem in-terram velocem navem sursum traxerunt,</p> -<p class="verse">alte super arenas, juxtaque sustentacula longa stravere:</p> -<p class="verse">et aram fecerunt super litore maris;</p> -<p class="verse">ignemque accendentes, superque <i>eo</i> farinas albas adolentes,</p> -<p class="lnr">510</p> -<p class="verse">supplicabant, ut jusserat, astantes circa aram.</p> -<p class="verse">Cœnam deinde sumserunt velocem apud navem nigram,</p> -<p class="verse">et libarunt beatis diis, qui Olympum habitant.</p> -<p class="verse">At postquam potus et cibi desiderium exemerant,</p> -<p class="verse">profecti-sunt ire; præibatque ipsis rex, Jovis filius, Apollo,</p> -<p class="lnr">515</p> -<p class="verse">citharam in manibus habens, admirabiliter ludens,</p> -<p class="verse">pulcre et sublimiter gradiens: at <i>terram</i> pedibus-pulsantes sequebantur</p> -<p class="verse">Cretes ad Pytho, et Iopæana canebant,</p> -<p class="verse">quales <i>sunt</i> Cretum pæanes, quibus quidem Musa</p> -<p class="verse">in pectoribus posuit dea suavem cantum.</p> -<p class="lnr">520</p> -<p class="verse">Indefessi autem collem ascenderunt pedibus, citoque advenere</p> -<p class="verse">in-Parnassum, et locum amabilem, ubi inde erant</p> -<p class="verse">habitaturi, multis honorati hominibus.</p> -<p class="verse">Ostendit vero ducens suum solum et opulentum templum.</p> -<p class="verse">Eorum autem commovebatur animus in pectoribus caris:</p> -<p class="lnr">525</p> -<p class="verse">illumque interrogans Cretum dux contra dicebat:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> O rex, quandoquidem procul ab-amicis et patria terra</p> -<p class="verse"><i>nos</i> duxisti (sic fere tuo placitum erat animo),</p> -<p class="verse">quomodo et nunc vivemus? hoc te consultare jubemus.</p> -<p class="verse">Neque uvæ-verax hæc amabilis <i>terra-est,</i> nec pratis-bonis,</p> -<p class="lnr">530</p> -<p class="verse">ita-ut inde commode vivamus, et cum hominibus versemur.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Illos vero subridens affatus-est Jovis filius Apollo:</p> -<p class="verse">insipientes homines, miseri, qui curas</p> -<p class="verse">cupitis, gravesque labores, et angustias in-animo:</p> -<p class="verse">facile verbum vobis dicam, et in mente ponam.</p> -<p class="lnr">535</p> -<p class="verse">Dextra prorsus quisque habens in manu cultrum,</p> -<p class="verse">mactate semper pecora; hæc vero copiosa omnia aderunt,</p> -<p class="verse">quanta mihi adduxerint inclytæ gentes hominum:</p> -<p class="verse">templum vero custodite, excipiteque gentes hominum</p> -<p class="verse">hic se-congregantium: et meum impetum maxime</p> -<p class="lnr">540</p> -<p class="verse">sive quod vanum verbum fuerit, sive quod opus,</p> -<p class="verse">injuriaque, qui mos est mortalium hominum</p> -<p class="verse">alii deinde vobis rectores viri erunt,</p> -<p class="verse">quibus necessitate subditi-eritis dies omnes.</p> -<p class="verse">Dicta-sunt tibi omnia; tu vero in mente tua serva.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">545</p> -<p class="verse i2"> Et tu quidem sic salve, Jovis et Latonæ fili:</p> -<p class="verse">verum ego et tui alius meminero cantionis.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="II-Mercurius"></a>II. IN MERCURIUM.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Mercurium celebra Musa, Jovis et Majæ filium,</p> -<p class="verse">Cyllenen regentem, et Arcadiam pecorosam,</p> -<p class="verse">nuntium immortalium, utilium-auctorem, quem peperit Maja</p> -<p class="verse">Nympha pulcris-comis, Jovis in amore congressa,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">veneranda: beatorum vero deorum subduxit-se e-cœtu,</p> -<p class="verse">antrum intus habitans umbrosum: ubi Saturnius</p> -<p class="verse">cum-Nympha pulcris-comis miscebatur nocte intempesta,</p> -<p class="verse">dum dulcis somnus occuparet candidam-ulnis Junonem,</p> -<p class="verse">latens immortalesque deos mortalesque homines.</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">Sed quando demum magni Jovis mens perfecta-erat,</p> -<p class="verse">huicque jam decimus mensis in cœlo stetit:</p> -<p class="verse">[inque lucem <i>eam</i> duxerat, insigniaque opera facta-erant:]</p> -<p class="verse">tunc peperit filium versutum, blande-decipientem,</p> -<p class="verse">prædonem, abactorem boum, ducem somniorum,</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">noctis speculatorem, forium-observatorem; qui cito erat</p> -<p class="verse">ostensurus inclyta opera inter immortales deos.</p> -<p class="verse">Matutinus natus, medio die citharam-pulsabat,</p> -<p class="verse">vespertinus boves furatus-est longe-jaculantis Apollinis,</p> -<p class="verse">quarta <i>die</i> priori, qua ipsum peperit veneranda Maja.<a id="FNanchor-Hymnus-II-TR1"></a><a href="#Footnote-Hymnus-II-TR1" class="fnanchor">[TR1]</a></p> -<p class="lnr">20</p> -<p class="verse">Qui et postquam matris ab immortalibus prosiliit membris,</p> -<p class="verse">non-amplius diu jacebat manens sacra in vanno (<i>cunis</i>):</p> -<p class="verse">sed ille exsiliens quærebat boves Apollinis,</p> -<p class="verse">limen transgrediens alte-tecti antri,</p> -<p class="verse">ibi testudine inventa, acquisivit infinitas opes.</p> -<p class="lnr">25</p> -<p class="verse">Mercurius sane primum testudinem arte-effecit canoram;</p> -<p class="verse">quæ tum ei occurrit ad aulæ fores,</p> -<p class="verse">depascens ante ædes floridam herbam,</p> -<p class="verse">lente pedibus incedens. Jovis autem utilium-auctor filius</p> -<p class="verse">conspicatus risit, et statim sermonem dixit:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">30</p> -<p class="verse i2"> Signum nunc mihi valde utile <i>accidit:</i> haud aspernor.</p> -<p class="verse">Salve, specie amabilis, chori-rectrix, convivii socia,</p> -<p class="verse">grata quæ-apparuisti: unde hoc pulcrum oblectamentum,</p> -<p class="verse">variegata testa, es, testudo in-montibus vivens?</p> -<p class="verse">Sed feram te in domum sumtam: utilitas aliqua mihi eris,</p> -<p class="lnr">35</p> -<p class="verse">nec despicatui-habebo: tu vero me omnium-primum juvabis.</p> -<p class="verse">[Domi melius <i>est</i> esse, quoniam noxium foris <i>esse</i>.]</p> -<p class="verse">Certe enim incantationis damnosæ eris impedimentum</p> -<p class="verse">vivens; sin mortua fueris, tunc admodum pulcre canes.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic igitur dixit; et manibus simul ambabus ubi-sustulerat,</p> -<p class="lnr">40</p> -<p class="verse">rurus introivit domum, ferens amabile oblectamentum.</p> -<p class="verse">Ibi exsculpens scalpro cani ferri</p> -<p class="verse">muedullam-spinalem exterebravit montanæ testudinis.</p> -<p class="verse">Sicut autem quando celere cogitatum per pectus transierit</p> -<p class="verse">viri, quem frequentes versant curæ:</p> -<p class="lnr">45</p> -<p class="verse">[vel quando volvuntur ab oculis lucis-micationes:]</p> -<p class="verse">sic simul verbumque et opus moliebatur gloriosus Mercurius.</p> -<p class="verse">Fixit autem inde in mensuris sectas arundines calami,</p> -<p class="verse">ubi-trajecerat penitus dorsa tecto-lapideo testudinis,</p> -<p class="verse">circùm autem pellem extendit bovis consiliis suis,</p> -<p class="lnr">50</p> -<p class="verse">et brachia imposuit, insuperque jugum (<i>transtillum</i>) aptavit ambobus;</p> -<p class="verse">septem vero consonas ovium intendit chordas.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Ac postquam construxerat secum-portans amabile oblectamentum,</p> -<p class="verse">plectro tentabat singulatim; ea autem sub manu</p> -<p class="verse">graviter insonuit: deusque pulcre succinebat,</p> -<p class="lnr">55</p> -<p class="verse">ex tempore periculum-faciens (veluti juvenes</p> -<p class="verse">puberes in-conviviis vicissim conviciantur),</p> -<p class="verse">de Jove Saturnio, et Maja pulcros-calceos-habente,</p> -<p class="verse">quomodo olim consueverant amatoria consuetudine,</p> -<p class="verse">suamque ipsius generationem inclytam prædicans,</p> -<p class="lnr">60</p> -<p class="verse">famulosque celebrabat, et præclaras ædes Nymphæ,</p> -<p class="verse">et tripodas per domum, crebrosque lebetas.</p> -<p class="verse">Et hæc quidem jam canebat, alia autem mente agitabat.</p> -<p class="verse">Et hanc quidem deposuit ferens sacra in vanno,</p> -<p class="verse">citharam caram: ipse autem deinde carnium appetens,</p> -<p class="lnr">65</p> -<p class="verse">prosiliit in speculam odorata ex domo,</p> -<p class="verse">moliens dolum altum in mente, qualia quidem homines</p> -<p class="verse">prædones agitant obscuræ noctis in hora.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sol quidem occidebat sub terra in Oceanum</p> -<p class="verse">ipsisque cum-equis et curribus; at Mercurius</p> -<p class="lnr">70</p> -<p class="verse">Pieriæ advenit currens ad-montes umbrosos,</p> -<p class="verse">ubi deorum beatorum boves immortales stabulum habebant,</p> -<p class="verse">depascentes prata intemerata, amœna.</p> -<p class="verse">Horum tunc Majæ filius, speculator Argicida,</p> -<p class="verse">quinquaginta ab-armento avertit boves late-mugientes;</p> -<p class="lnr">75</p> -<p class="verse">errabundas autem agebat per arenosum locum,</p> -<p class="verse">vestigiis reflexis: dolosæ vero non obliviscebatur artis,</p> -<p class="verse">e-contrario faciens ungulas priores, posteriores,</p> -<p class="verse">posterioresque, priores, et ex-transverso ipse incedebat.</p> -<p class="verse">Sandalia autem statim projecit super arenas marinas,</p> -<p class="lnr">80</p> -<p class="verse">ineffabilia et incomprehensibilia complicabat mirabilia opera</p> -<p class="verse">commiscens myricas, et myrteis-similes ramos.</p> -<p class="verse">Ex-his tunc colligato recens-florentis fasciculo silvæ,</p> -<p class="verse">sine-damno sub pedibus ligavit-sibi sandalia levia,</p> -<p class="verse">ipsis cum-foliis, quæ gloriosus Argicida</p> -<p class="lnr">85</p> -<p class="verse">avulsit a-Pieria <i>decedens,</i> iter-populi declinans,</p> -<p class="verse">utpote properans, longum iter in-compendium-agens.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Eum vero senex animadvertit, struens floridum hortum,</p> -<p class="verse">properantem ad-campum, per Onchestum herbosam.</p> -<p class="verse">Hunc prior allocutus-est Majæ inclytæ filius:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">90</p> -<p class="verse i2"> O senex, qui plantas fodis incurvus humeris,</p> -<p class="verse">certe vino-abundabis, quando hæc omnia <i>fructum</i> ferent.</p> -<p class="verse">Et conspicatus, ne conspicatus sis, et surdus <i>esto,</i> etsi-audieris,</p> -<p class="verse">et taceas, quum nihil lædat rem tuam ipsius.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Tantum locutus, una-agitabat boum fortia capita.</p> -<p class="lnr">95</p> -<p class="verse">Multos autem montes umbrosos, et valles sonoras,</p> -<p class="verse">et campos floridos transiit gloriosus Mercurius.</p> -<p class="verse">Obscura autem adjutrix finiebatur divina nox,</p> -<p class="verse">maxima-ex parte; citoque mane fiebat operariis-favens:</p> -<p class="verse">ac modo in-speculam (<i>cœlum</i>) accesserat divina Luna,</p> -<p class="lnr">100</p> -<p class="verse">Pallantis filia, Megamedidæ regis:</p> -<p class="verse">tunc ad Alpheum amnem Jovis validus filius</p> -<p class="verse">Phœbi Apollinis boves egit latis-frontibus.</p> -<p class="verse">Indomitæ autem pervenere ad stabulum altum,</p> -<p class="verse">et lacus, <i>qui erant</i> ante excellens pratum.</p> -<p class="lnr">105</p> -<p class="verse">Ibi postquam bene herba paverat boves late-mugientes,</p> -<p class="verse">et has quidem simul-egit in stabulum, confertas,</p> -<p class="verse">lotum carpentes, et roscidum cyperum:</p> -<p class="verse">simulque ferebat ligna mula, ignisque agressus-est artem.</p> -<p class="verse">Lauri splendidum ramum sumtum decorticavit ferro,</p> -<p class="lnr">110</p> -<p class="verse">aptum palmæ; sursumque-spirabat calidus vapor.</p> -<p class="verse">Mercurius utique primum focum ignemque edidit.</p> -<p class="verse">Multa autem sicca ligna humili in fovea</p> -<p class="verse">densa sumta imposuit copiosa: emicabat vero flamma</p> -<p class="verse">procul spiramen mittens ignis valde ardentis.</p> -<p class="lnr">115</p> -<p class="verse">Dum autem ignem accendebat vis inclyti Vulcani,</p> -<p class="verse">interea valde-mugientes camuras boves trahebat foras</p> -<p class="verse">duas prope ignem; vis vero ei erat multa.</p> -<p class="verse">Ambas autem in terga humi dejecit anhelantes;</p> -<p class="verse">inclinansque volvebat, medullasque perfodiens.<a id="FNanchor-Hymnus-II-TR2"></a><a href="#Footnote-Hymnus-II-TR2" class="fnanchor">[TR2]</a></p> -<p class="lnr">120</p> -<p class="verse">Operi vero opus addebat, incidens carnes pingues adipe;</p> -<p class="verse">assabat verum verubus transfixa ligneis,</p> -<p class="verse">carnes simul et terga honorifica, et nigrum sanguinem,</p> -<p class="verse">inclusum in intestinis; reliqua vero ibidem jacebant in solo:</p> -<p class="verse">pelles autem extendit aspera in petra,</p> -<p class="lnr">125</p> -<p class="verse">sicut adhuc nunc secantur, quæquæ ad-diuturnitatem factæ sunt,</p> -<p class="verse">diu jam postea et infinite. At deinde</p> -<p class="verse">Mercurius gaudens-animo traxit pinguia opera</p> -<p class="verse">lævi super loco-plano, et scidit duodecim partes</p> -<p class="verse">sorte-distribuendas; perfectumque honorem addidit cuique.</p> -<p class="lnr">130</p> -<p class="verse">Ibi jus (<i>esum</i>) carnium appetebat gloriosus Mercurius;</p> -<p class="verse">odor enim illum torquebat, quamquam immortalem,</p> -<p class="verse">suavis; sed neque sic eum jubebat animus generosus,</p> -<p class="verse">et valde cupientem transmittere per sacrum collum.</p> -<p class="verse">Sed hæc quidem deposuit in stabulum altum,</p> -<p class="lnr">135</p> -<p class="verse">adipem et carnes multas: in-sublime vero statim sustulit,</p> -<p class="verse">signum puerilis furti, insuperque ligna sicca colligens,</p> -<p class="verse">densa-pedibus, densa-verticibus, ignis domuit æstu.</p> -<p class="verse">Ac postquam omnia rite perfecerat deus,</p> -<p class="verse">sandalia<a id="FNanchor-Hymnus-II-TR3"></a><a href="#Footnote-Hymnus-II-TR3" class="fnanchor">[TR3]</a> quidem projecit in Alpheum profundis-vorticibus,</p> -<p class="lnr">140</p> -<p class="verse">carbones autem exstinxit, cineremque amoliebatur nigrum</p> -<p class="verse">pernox: pulcra autem lux illucebat Lunæ.</p> -<p class="verse">Cyllenes vero statim rursus advenit ad-divinos vertices</p> -<p class="verse">matutinus; nec quisquam ei in-longo itinere occurrit</p> -<p class="verse">nec deorum beatorum, nec mortalium hominum:</p> -<p class="lnr">145</p> -<p class="verse">neque canes latrarunt. Jovis autem <i>filius</i> utilium-auctor Mercurius</p> -<p class="verse">incurvatus domus per seram ingressus-est,</p> -<p class="verse">auræ autumnali similis, veluti nebula.</p> -<p class="verse">Rectaque-progressus ex-antro pervenit ad-opulentum templum,</p> -<p class="verse">leviter pedibus incedens: non enim sonitum-edebat, sicut in solo.</p> -<p class="lnr">150</p> -<p class="verse">Festinanter vero dein cunas adibat gloriosus Mercurius:</p> -<p class="verse">fascia circa humeros obvolutus, veluti puer</p> -<p class="verse">infans, in palmis juxta poplites velo ludens</p> -<p class="verse">jacebat, testudinem amabilem ad lævam manum cohibens.</p> -<p class="verse">Matrem vero non latebat deam deus, dixitque <i>ea</i> sermonem:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">155</p> -<p class="verse i2"> Quid tu, versute, <i>fecisti et</i> unde jam noctis in hora</p> -<p class="verse">venis, impudentia indute? nunc te omnino puto</p> -<p class="verse">vel cito insolubilia vincula circa latera habentem,</p> -<p class="verse">Latoidæ sub manibus, per vestibulum exiturum:</p> -<p class="verse">vel <i>eum</i> te prehensum mediis in vallibus spoliaturum.</p> -<p class="lnr">160</p> -<p class="verse">I in-malam-rem, improbe! magnam te pater sevit sollicitudinem</p> -<p class="verse">mortalibus hominibus et immortalibus diis.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Ei vero Mercurius verbis respondit astutis:</p> -<p class="verse">mater mea, quid me hæc <i>loquens</i> territas, veluti puerum</p> -<p class="verse">infantem, qui valde pauca in animo improba novit,</p> -<p class="lnr">165</p> -<p class="verse">timidum, et <i>qui</i> matris reformidat increpationes?</p> -<p class="verse">At ego artem aggrediar, quæcunque <i>sit</i> optima,</p> -<p class="verse">consulens mihi et tibi penitus; neque deos</p> -<p class="verse">nos immortales indotati et impasti</p> -<p class="verse">hic ibidem manere sustinebimus, ut tu jubes.</p> -<p class="lnr">170</p> -<p class="verse">Melius <i>est,</i> dies omnes cum immortalibus versari,</p> -<p class="verse">divitem, locupletem, spoliis-abundantem; quam domi</p> -<p class="verse">antro in obscuro considere; sed honorem</p> -<p class="verse">etiam-ego justum adipiscar, quem-scilicet Apollo.</p> -<p class="verse">Si autem non dederit pater meus, nempe ego</p> -<p class="lnr">175</p> -<p class="verse">tentabo: possum prædonum dux esse.</p> -<p class="verse">Si autem me exquisiverit Latonæ inclytæ filius,</p> -<p class="verse">aliud quiddam ei et majus puto occursurum.</p> -<p class="verse">Ibo enim in Pythona, magnam domum perforaturus;</p> -<p class="verse">inde affatim tripodas perpulcros atque lebetas</p> -<p class="lnr">180</p> -<p class="verse">prædabor, et aurum, affatimque splendidum ferrum,</p> -<p class="verse">et multam vestem: tu vero videbis, si volueris.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic hi quidem verbis inter se colloquebantur,</p> -<p class="verse">filiusque ægidem-tenentis Jovis, et veneranda Maja.</p> -<p class="verse">Aurora autem mane-genita, lucem mortalibus afferens,</p> -<p class="lnr">185</p> -<p class="verse">oriebatur ab Oceano profunde-fluenti: atque Apollo</p> -<p class="verse">in-Onchestum pervenit profectus, valde-amabilem lucum</p> -<p class="verse">purum late-sonantis Neptuni; ibi senem</p> -<p class="verse">repentem invenit, struentem extra viam sepem horti.</p> -<p class="verse">Eum prior allocutus-est Latonæ inclytæ filius:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">190</p> -<p class="verse i2"> O senex, Onchesti ruborum-decerptor herbosi,</p> -<p class="verse">boves a Pieria quærens huc advenio,</p> -<p class="verse">omnes femineas, omnes cornibus camuras,</p> -<p class="verse">ex armento: sed taurus pascebatur solus ab aliis,</p> -<p class="verse">niger: torvique canes pone sequebantur</p> -<p class="lnr">195</p> -<p class="verse">quatuor, veluti homines, unanimes; hi quidem relicti-sunt,</p> -<p class="verse">et canes et taurus (quod certe valde mirum est);</p> -<p class="verse">illæ autem abierunt, sole modo occidente,</p> -<p class="verse">ex molli prato, a dulci pascuo.</p> -<p class="verse">Hæc mihi dic, senex olim-nate, sicubi vidisti</p> -<p class="lnr">200</p> -<p class="verse">virum, hisce cum bobus facientem iter.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Hunc autem senex verbis respondens allocutus-est:</p> -<p class="verse">o amice, difficile quidem, quæcunque oculis <i>quis</i> viderit,</p> -<p class="verse">omnia dicere: multi enim iter faciunt viatores:</p> -<p class="verse">quorum alii quidem mala multa cogitantes, alii vero valde bona,</p> -<p class="lnr">205</p> -<p class="verse">itant: difficile autem cognoscere est unumquemque.</p> -<p class="verse">At ego per-totum diem ad solis occasum</p> -<p class="verse">fodiebam circa fertile-solum horti vitiferi:</p> -<p class="verse">puerum vero visus-sum, optime, at clare nescio, cernere,</p> -<p class="verse">qui puer una boves pulcris-cornibus comitabatur,</p> -<p class="lnr">210</p> -<p class="verse">infans; habebat autem virgam, flexuoseque incedebat.</p> -<p class="verse">[a-tergo vero cohibebat, caputque habebant adversum ipsi.]</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Dixit senex; ille autem ocyus iter faciebat verbo audito;</p> -<p class="verse">volucremque videbat patulis-alis; statimque agnovit</p> -<p class="verse">prædonem natum Jovis filium Saturnii.</p> -<p class="lnr">215</p> -<p class="verse">Rapide vero ruit rex, Jovis filius, Apollo</p> -<p class="verse">Pylum versus divinam, quærens pedes-trahentes boves,</p> -<p class="verse">purpurea nebula coopertus latos humeros:</p> -<p class="verse">vestigiaque animadvertit Jaculator,dixitque sermonem:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Dii-boni! certe magnum miraculum hoc oculis video:</p> -<p class="lnr">220</p> -<p class="verse">vestigia quidem hæc sunt boum capita-alte-ferentium,</p> -<p class="verse">sed retro conversa-sunt in herbosum pratum:</p> -<p class="verse">gressus autem nec viri hi sunt, nec mulieris,</p> -<p class="verse">nec luporum canorum, neque ursorum, nec leonum:</p> -<p class="verse">neque omnino tauri hirsuta-cervice <i>ea</i> credo esse,</p> -<p class="lnr">225</p> -<p class="verse">qui tam monstrose gradiatur pedibus velocibus:</p> -<p class="verse">gravia quidem hinc viæ, verum graviora illinc viæ.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic locutus impetum-cepit rex, Jovis filius, Apollo;</p> -<p class="verse">Cyllenesque pervenit ad-montem indutum silva,</p> -<p class="verse">petræ in latibulum umbrosum: ubi Nympha</p> -<p class="lnr">230</p> -<p class="verse">immortalis peperit Jovis filium Saturnii;</p> -<p class="verse">odor vero jucundus per montem divinum</p> -<p class="verse">spargebatur, multæque pecudes pedes-tendentes pascebant herbam:</p> -<p class="verse">ibi tunc festinans descendit per-lapideum limen.</p> -<p class="verse">[antrum in obscurum longe-jaculans ipse (<i>solus</i>) Apollo.]</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">235</p> -<p class="verse i2"> Eum autem ut animadvertit Jovis et Majæ filius,</p> -<p class="verse">iratum de bobus, longe jaculantem Apollinem,</p> -<p class="verse">fascias intro subiit odoratas, veluti multam</p> -<p class="verse">ramorum favillam mollis cinis circumtegit.</p> -<p class="verse">Sic Mercurius Sagittantem conspicatus subtrahebat se ipsum:</p> -<p class="lnr">240</p> -<p class="verse">in breve autem coegit caput, manusque, pedesque,</p> -<p class="verse">jam scilicet recens-lotus, provocans dulcem somnum,</p> -<p class="verse">ex-venatione: recentemque testudinem sub ala tenebat.</p> -<p class="verse">Agnovit autem, neque ignoravit Jovis et Latonæ filius</p> -<p class="verse">Nymphamque montanam perpulcram, et carum filium,</p> -<p class="lnr">245</p> -<p class="verse">puerum parvum, dolosis involutum versutiis.</p> -<p class="verse">Circumspiciens vero dein omnem recessum magnæ domus,</p> -<p class="verse">tria adyta aperuit, sumta clave splendida,</p> -<p class="verse">nectare plena et ambrosia amabili:</p> -<p class="verse">multum autem aurumque et argentum intus jacebat,</p> -<p class="lnr">250</p> -<p class="verse">multaque punicea et alba vestimenta Nymphæ,</p> -<p class="verse">qualia deorum beatorum sacræ ædes intus habent.</p> -<p class="verse">Ibi postquam perscrutatus-erat recessus magnæ domus</p> -<p class="verse">Latoides, verbis allocutus-est gloriosum Mercurium.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> O puer, qui in cunis recubas, indica mihi boves</p> -<p class="lnr">255</p> -<p class="verse">ocyus; quia facile nos discesserimus-invicem non decenter.</p> -<p class="verse">Dejiciam enim te prehensum in Tartarum obscurum,</p> -<p class="verse">in caliginem infaustam et ineluctabilem; nec te mater</p> -<p class="verse">in lucem, nec pater redimet, sed sub terram</p> -<p class="verse">abibis, paucos inter viros præsidens.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">260</p> -<p class="verse i2"> Ei autem Mercurius verbis respondebat astutis:</p> -<p class="verse">Latoide, quemnam hunc crudelem sermonem dixisti,</p> -<p class="verse">et boves agrestes quærens huc venisti?</p> -<p class="verse">non vidi, non rescivi, non alterius sermonem audivi:</p> -<p class="verse">non indicarim, non indicii-præmium reportarim.</p> -<p class="lnr">265</p> -<p class="verse">[nec boum abactori, forti homini, similis-sum.]</p> -<p class="verse">Non meum opus hoc; potius vero mihi alia curæ-sunt;</p> -<p class="verse">somnus mihi curæ-est, et nostræ lac matris,</p> -<p class="verse">fasciasque circa humero habere, et calida lavacra.</p> -<p class="verse">Ne quis hoc audiat, unde hæc contentio orta-sit:</p> -<p class="lnr">270</p> -<p class="verse">et sane magnum miraculum inter immortales fieret,</p> -<p class="verse">puerum recens natum per vestibulum exiisse</p> -<p class="verse">boves inter agrestes: hoc autem incongrue dicis.</p> -<p class="verse">Heri natus-sum: molles vero <i>mihi</i> pedes, asperaque subest terra.</p> -<p class="verse">Si autem vis, patris caput, magnum jusjurandum, jurabo:</p> -<p class="lnr">275</p> -<p class="verse">non ego neque ipse profiteor-me auctorem esse,</p> -<p class="verse">nec quenquam alium vidi boum furem vestrarum,</p> -<p class="verse">quæcunque illæ boves sunt: famam vero solam audio.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic igitur dixit; et crebro a palpebris micans,</p> -<p class="verse">superciliis nictabat, spectans huc et illuc,</p> -<p class="lnr">280</p> -<p class="verse">longum exsibilans, vanum hunc sermonem audiens.</p> -<p class="verse">Eum autem molliter ridens allocutus-est sagittans Apollo:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> O bone, deceptor, dolose, profecto te omnino puto</p> -<p class="verse">sæpe perforantem domos habitantibus-commodas,</p> -<p class="verse">nocturnum, non unum solum in limine hominem collocaturum,</p> -<p class="lnr">285</p> -<p class="verse">convasantem per domum sine strepitu, quod-talia dicis;</p> -<p class="verse">multos autem agrestes dolore-afficies ovium-pastores,</p> -<p class="verse">montis in saltibus, quandocunque carnium appetens</p> -<p class="verse">occurreris armentis boum et gregibus ovium.</p> -<p class="verse">Sed age, ne ultimumque et postremum somnum dormiveris,</p> -<p class="lnr">290</p> -<p class="verse">ex cunis descende, atræ noctis socie.</p> -<p class="verse">Hoc etenim et postea inter immortales munus habebis,</p> -<p class="verse">dux prædonum vocaberis per-dies omnes.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic igitur dixit, et puerum prehensum ferebat Phœbus Apollo.</p> -<p class="verse">Ac consilio-inito, tunc fortis Argicida</p> -<p class="lnr">295</p> -<p class="verse">augurium emisit, sublatus inter manus,</p> -<p class="verse">audacem ventris famulum, improbum nuntium;</p> -<p class="verse">vehementerque in ipsum sternutavit. Hunc autem Apollo</p> -<p class="verse">audiebat, e manibusque humi dejecit gloriosum Mercurium.</p> -<p class="verse">Sedebat vero ante <i>eum,</i> etiamsi deproperans iter,</p> -<p class="lnr">300</p> -<p class="verse">Mercurium conviciis-proscindens, et ipsum sermone allocutus-est:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Confide, fasciate, Jovis et Majæ fili;</p> -<p class="verse">inveniam et postea boum fortia capita,</p> -<p class="verse">his auguriis; tu vero rursus viæ dux-eris.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic dixit: at rursus exsiliit celeriter Cyllenius Mercurius,</p> -<p class="lnr">305</p> -<p class="verse">difficulter incedens: ambas vero ad aures manibus pressit</p> -<p class="verse">fasciam, circa humero <i>ea</i> obvolutus, dixitque sermonem:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Quonam me fers, Sagittans, deorum furiosissime omnium?</p> -<p class="verse">nunquid me boum causa sic iratus conturbas?</p> -<p class="verse">Dii boni, utinam periisset boum genus: non enim ego</p> -<p class="lnr">310</p> -<p class="verse">vestras furatus-sum boves, neque alium vidi,</p> -<p class="verse">quæcunque sunt boves; famum autem solam audio.</p> -<p class="verse">Da vero judicium, et accipe, apud Jovem Saturnium.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Ac postquam singula distincte disceptaverant</p> -<p class="verse">Mercuriusque solivagus, et Latonæ præclarus filius,</p> -<p class="lnr">315</p> -<p class="verse">diversum animum habentes: hic quidem, vera loquens,</p> -<p class="verse">non injuste ob boves prehendebat gloriosum Mercurium:</p> -<p class="verse">at ille artibusque et blandis sermonibus</p> -<p class="verse">volebat decipere Cylennius Argenteo-arcu-celebrem.</p> -<p class="verse">Verum postquam ingeniosus versutum invenit,</p> -<p class="lnr">320</p> -<p class="verse">festinanter jam deinde <i>is</i> per arenam ibat</p> -<p class="verse">ante; at pone Jovis et Latonæ filius.</p> -<p class="verse">Statim autem venerunt ad-vertices odorati Olympi,</p> -<p class="verse">ad patrem Saturnium, Jovis perpulcri filii:</p> -<p class="verse">ibi enim ambobus judicii positæ-erant trutinæ.</p> -<p class="lnr">325</p> -<p class="verse">Rumor vero occupabat Olympum nivosum; immortalesque</p> -<p class="verse">sempiterni congregabantur ad juga Olympi.</p> -<p class="verse">Steterunt autem Mercuriusque et argenteo-arcu Apollo</p> -<p class="verse">ante Jovis genua; hic vero interrogabat illustrem filium,</p> -<p class="verse">Jupiter altitonans, et ipsum sermone allocutus-est:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">330</p> -<p class="verse i2"> Phœbe, unde hanc animo-gratam prædam agis,</p> -<p class="verse">puerum recens natum, speciem præconis habentem?</p> -<p class="verse">seria hæc res deorum ad cœtum venit.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Eum autem rursus allocutus-est rex sagittans Apollo:</p> -<p class="verse">o pater, profecto cito sermonem audies non levem,</p> -<p class="lnr">335</p> -<p class="verse">carpens, tanquam <i>si</i> solus ego prædator essem.</p> -<p class="verse">Puerum quendam inveni hunc manifestum depeculatorem</p> -<p class="verse">Cyllenæ in montibus, multum spatium permensus,</p> -<p class="verse">conviciatorem, qualem ego deorum non alium vidi,</p> -<p class="verse">nec virorum, quotquot fallaces sunt super terra.</p> -<p class="lnr">340</p> -<p class="verse">Furatus autem e prato meas boves, abibat agens</p> -<p class="verse">vespertinus apud litus multum-sonori maris;</p> -<p class="verse">recta Pylum agens; at vestigia <i>erant</i> talia monstrosa</p> -<p class="verse">qualia admiraretur <i>aliquis,</i> et illustris dei opera.</p> -<p class="verse">Ab-illis etenim bobus in herbosum pratum</p> -<p class="lnr">345</p> -<p class="verse">contrarios gressus habens pulvis ostendebat niger,</p> -<p class="verse">ipse vero hic extra, inexpugnabilis, nec pedibus</p> -<p class="verse">nec manibus incedebat per arenosum locum:</p> -<p class="verse">sed aliud quoddam consilium habens terebat vias</p> -<p class="verse">tam monstrosas, ac-si quis tenuibus quercubus incederet.<a id="FNanchor-Hymnus-II-TR4"></a><a href="#Footnote-Hymnus-II-TR4" class="fnanchor">[TR4]</a></p> -<p class="lnr">350</p> -<p class="verse">Quamdiu igitur agitabat per arenosum locum,</p> -<p class="verse">facile admodum vestia omnia conspicua-erant in pulvere:</p> -<p class="verse">at postquam arenæ magnum callem pertransierat,</p> -<p class="verse">invisibilis factus-est statim boum callis, atque etiam ipsius,</p> -<p class="verse">locum per solidum. Ipsum vero animadvertit mortalis vir</p> -<p class="lnr">355</p> -<p class="verse">ad Pylum recta agentem boum genus latis-frontibus.</p> -<p class="verse">Ac postquam has quidem in quiete incluserat,</p> -<p class="verse">et astute-machinatus-erat per-viam, partim hic, partim illic,</p> -<p class="verse">in cunis jacebat, atræ nocti similis,</p> -<p class="verse">antro in obscuro ad tenebras; neque ipsum</p> -<p class="lnr">360</p> -<p class="verse">aquila acute cernens conspexisset: multum autem manibus</p> -<p class="verse">lumina confricabat, dolum struens.</p> -<p class="verse">Ipse autem statim sermonem diserte dicebat:</p> -<p class="verse">«non vidi, non comperi, non alius sermonem audivi:</p> -<p class="verse">neque indicarim, neque indicii-præmium reportarim.»</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">365</p> -<p class="verse i2"> Enimvero ita fatus considebat Phœbus Apollo:</p> -<p class="verse">Mercurius autem ex-altera-parte respondens verbum dixit,</p> -<p class="verse">direxitque-se ad Saturnium, deorum rectorem omnium:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Jupiter pater, profecto ego tibi veritatem dicam:</p> -<p class="verse">nam veraxque sum, et nescio mentiri.</p> -<p class="lnr">370</p> -<p class="verse">Venit ad nostram <i>domum</i> quærens pedes-trahentes boves</p> -<p class="verse">hodie, sole modo oriente;</p> -<p class="verse">nec deorum beatorum adducebat testes, neque inspectores:</p> -<p class="verse">indicare autem jubebat vim per multam:</p> -<p class="verse">multumque me minatus-est <i>se</i> conjecturum in Tartarum latum,</p> -<p class="lnr">375</p> -<p class="verse">quoniam ille quidem tenerum florem habet gloriosæ pubertatis,</p> -<p class="verse">at ego hesternus natus-sum (hæc vero novit et ipse),</p> -<p class="verse">nequaquam boum abactori, forti viro, similis.</p> -<p class="verse">Crede (etenim meus pater carus profiteris esse),</p> -<p class="verse">quod non domum egi boves (ita felix sim),</p> -<p class="lnr">380</p> -<p class="verse">nec limen transgressus-sum; hoc autem vere dico.</p> -<p class="verse">Solem vero valde revereor, et deos alios,</p> -<p class="verse">et te amo, et hunc veneror; nosti et ipse,</p> -<p class="verse">quod non in-noxa sum: magnum vero addo jusjurandum:</p> -<p class="verse">non, per hæc immortalium bene-ornata vestibula.</p> -<p class="lnr">385</p> -<p class="verse">Et aliquando ego huic rependam duram perscrutationem,</p> -<p class="verse">etiam fortis licet sit: tu autem junioribus auxiliare.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic dixit innuens-oculis Cyllenius Argicida;</p> -<p class="verse">et fasciam habebat super ulna, neque abjiciebat.</p> -<p class="verse">Jupiter autem valde risit, videns dolosum puerum,</p> -<p class="lnr">390</p> -<p class="verse">bene et scite negantem de bobus.</p> -<p class="verse">Ambos vero jussit, concordem animum habentes,</p> -<p class="verse">quærere; Mercuriumque internuntium ducem-esse,</p> -<p class="verse">et ostendere locum cum innocentia animi,</p> -<p class="verse">ubi demum absconderat boum fortia capita.</p> -<p class="lnr">395</p> -<p class="verse">Innuit autem Saturnius, parebatque præclarus Mercurius;</p> -<p class="verse">facile enim <i>ei</i> persuadebat Jovis mens ægidem-tenentis.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Hi vero ambo festinantes, Jovis præclari filii,</p> -<p class="verse">ad Pylum arenosum in Alphei vadum venerunt;</p> -<p class="verse">ad-agros autem pervenere, et stabulum altum,</p> -<p class="lnr">400</p> -<p class="verse"><i>illic</i> ubi ei possessiones condebantur noctis in hora.</p> -<p class="verse">Tunc Mercurius quidem inde profectus ad lapidem antrum,</p> -<p class="verse">in lucem exegit boum fortia capita;</p> -<p class="verse">Latoides autem seorsum conspicatus, vidit boum-pelles</p> -<p class="verse">petra in alta; citoque interrogabat gloriosum Mercurium:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">405</p> -<p class="verse i2"> Quomodo potuisti, dolose, duas boves jugulare,</p> -<p class="verse">sic recens-natus quum-sis, et infans? ipse ego</p> -<p class="verse">miror futuram tuam vim; neque omnino te oportet</p> -<p class="verse">longe crescere, Cyllenie, Majæ fili.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic dixit; et manibus circumvertebat fortia vincula</p> -<p class="lnr">410</p> -<p class="verse">viticis; hæ autem sub pedibus in terra statim hærebant</p> -<p class="verse">indidem, cum-remora, frontibus-versæ ad-se-invicem,</p> -<p class="verse">facileque et omnes in agrestes boves,</p> -<p class="verse">Mercurii consiliis dolosi: at Apollo</p> -<p class="verse">admiratus-est inspiciens. Tunc fortis Argicida</p> -<p class="lnr">415</p> -<p class="verse">locum oblique inspexit, crebro oculis-micans,</p> -<p class="verse">celare cupiens: Latonæ vero inclytæ filium</p> -<p class="verse">facile admodum sedavit longe-jaculantem, ut volebat ipse,</p> -<p class="verse">quamquam fortem: sumtaque <i>cithara</i> ad sinistram manum,</p> -<p class="verse">plectro tentabat ad numerum; ea vero sub manu</p> -<p class="lnr">420</p> -<p class="verse">graviter insonuit; risit autem Phœbus Apollo,</p> -<p class="verse">gavisus; amabilis vero per præcordia venit sonus</p> -<p class="verse">divinæ vocis, et ipsum dulce desiderium cepit,</p> -<p class="verse">animo auscultantem: lyra autem amabile ludens,</p> -<p class="verse">stabat ille confisus ad lævam, Majæ filius,</p> -<p class="lnr">425</p> -<p class="verse">Phœbi Apollinis, citoque argute citharam-pulsans</p> -<p class="verse">canebat præludens (amabilis vero eum sequebatur vox),</p> -<p class="verse">celebrans immortalesque deos, et terram obscuram,</p> -<p class="verse">ut primum orti-sunt, et ut sortitus-est portionem quisque.</p> -<p class="verse">Mnemosynen quidem primum dearum honorabat cantu,</p> -<p class="lnr">430</p> -<p class="verse">matrem Musarum; hæc enim sortita-erat Majæ filium;</p> -<p class="verse">aliosque secundum dignitatemque, et ut geniti-sunt singuli,</p> -<p class="verse">immortales honorabat deos Jovis præclarus filius,</p> -<p class="verse">omnia dicens ordine, ad-cubitum <i>acclinata</i> cithara-ludens.</p> -<p class="verse">Ei vero amor in pectoribus indomitus cepit animum;</p> -<p class="lnr">435</p> -<p class="verse">et illum compellans <i>Apollo</i> verbis alatis allocutus-est:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Bovicida, versute, laboriose, convivii sodalis,</p> -<p class="verse">quinquaginta bobus digna hæc excogitasti.</p> -<p class="verse">Quiete etiam deinde <i>nos</i> diremtum-iri puto.</p> -<p class="verse">Nunc autem age mihi hoc dic, versute Majæ fili,</p> -<p class="lnr">440</p> -<p class="verse">utrum te ab ortu hæc simul secuta-sunt mira opera</p> -<p class="verse">an aliquis immortalium, aut mortalium hominum,</p> -<p class="verse">donum <i>hoc</i> illustre dedit, et docuit divinum cantum?</p> -<p class="verse">admirabilem enim hanc novam vocem audio,</p> -<p class="verse">quam non unquam <i>me</i> puto didicisse, nec quenquam virorum,</p> -<p class="lnr">445</p> -<p class="verse">nec quenquam immortalium, qui Olympias domos habent,</p> -<p class="verse">præter te, prædo, Jovis et Majæ fili.</p> -<p class="verse">Quæ <i>hæc est</i> ars, quæ musa difficilium curarum?</p> -<p class="verse">quæ via? vere enim simul hæc tria omnia adsunt,</p> -<p class="verse">lætitiam, et amorem, et dulcem somnum ut-capiat <i>quis.</i></p> -<p class="lnr">450</p> -<p class="verse">Etenim ego Musarum Olympiarum <i>sum</i> sectator,</p> -<p class="verse">quibus chorique curæ-sunt, et præclarus modus cantionis,</p> -<p class="verse">et modulatio florens, et amabilis sonitus tibiarum:</p> -<p class="verse">sed nondum quicquam mihi sic in mente aliud curæ-fuit,</p> -<p class="verse">qualia juvenum in-festis dextera opera sunt.</p> -<p class="lnr">455</p> -<p class="verse">[Miror, Jovis fili, hæc, quam amabiliter citharam-pulsas.]</p> -<p class="verse">Nunc vero, quia, parvus licet sis, inclyta consilia nosti,</p> -<p class="verse">sedeas, o-bone, et orationem lauda seniorum:</p> -<p class="verse">nunc enim tibi gloria erit inter deos immortales,</p> -<p class="verse">tibique ipsi et matri; hoc autem vere dico:</p> -<p class="lnr">460</p> -<p class="verse">næ per hoc corneum telum, certe quidem ego te</p> -<p class="verse">gloriosum inter immortales et beatum ducam,</p> -<p class="verse">daboque præclara dona, et ad extremum non decipiam.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Ei autem Mercurius verbis respondebat astutis:</p> -<p class="verse">interrogas me, Jaculator caute: at ego tibi</p> -<p class="lnr">465</p> -<p class="verse">artem nostram ingredi nequaquam invideo.</p> -<p class="verse">Hodie scies: volo autem tibi mitis esse</p> -<p class="verse">consilio et verbis: tu vero mente omnia bene nosti.</p> -<p class="verse">Primus enim, Jovis fili, inter immortales sedes,</p> -<p class="verse">præstansque fortisque; amatque te providus Jupiter</p> -<p class="lnr">470</p> -<p class="verse">ex omni æquitate; præbuitque tibi præclara dona,</p> -<p class="verse">et honores: te vero aiunt didicisse ex Jovis consilio</p> -<p class="verse">vaticiniaque, Jaculator, a Jove, divina omnia.</p> -<p class="verse">Et nunc ipse ego filium opulentum cognovi.</p> -<p class="verse">Tibi autem promtum est discere, quodcunque cupis.</p> -<p class="lnr">475</p> -<p class="verse">Sed quoniam tibi animus cupit citharam-pulsare,</p> -<p class="verse">modulare et citharam-pulsa, et festivitates cura,</p> -<p class="verse">ubi-acceperis a me; tu vero mihi, care, gloriam præbe.</p> -<p class="verse">Recte-cane, præ manibus habens canoram sociam,</p> -<p class="verse">pulcre et bene pro decore scientem loqui:</p> -<p class="lnr">480</p> -<p class="verse">securus quidem deinde <i>eam</i> fer ad convivium floridum,</p> -<p class="verse">et chorum amabilem, et ad gloriosum ludum,</p> -<p class="verse">lætitiam noctisque et diei. Quicunque ipsam</p> -<p class="verse">arte et sapientia edoctus exquirat,</p> -<p class="verse">eloquens <i>ea</i> omnigena menti grata docet,</p> -<p class="lnr">485</p> -<p class="verse">facile consuetudinibus gaudens mollibus,</p> -<p class="verse">operationem fugiens ærumnosam; quicumque autem ipsam,</p> -<p class="verse">insciens quum-sit, primum vehementer exquirat,</p> -<p class="verse">incassum sic deinde ventoseque crepuerit.</p> -<p class="verse">Tibi autem promtum est discere, quodcunque cupis.</p> -<p class="lnr">490</p> -<p class="verse">Et tibi ego dabo hanc, Jovis præclare puer.</p> -<p class="verse">Nos autem vicissim montisque et equis-pascendis-apti campi</p> -<p class="verse">cum-bobus pascua, Jaculator, capiemus agrestibus.</p> -<p class="verse">Inde abunde parient boves, cum-tauris mixtæ,</p> -<p class="verse">promiscue feminasque et mares: neque omnino te oportet,</p> -<p class="lnr">495</p> -<p class="verse">lucri cupiens licet sis, nimis-vehementer irasci.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic locutus <i>eam</i> porrexit; accepit vero Phœbus Apollo;</p> -<p class="verse">Mercurio autem præbuit habendam scuticam splendidam,</p> -<p class="verse">boumque-curas mandabat; suscepit vero Majæ filius,</p> -<p class="verse">gavisus: citharam autem ubi-sumserat ad sinistram manum</p> -<p class="lnr">500</p> -<p class="verse">Latonæ præclarus filius, rex sagittans Apollo,</p> -<p class="verse">plectro tentabat ad numerum; ea vero pulcrum <i>et</i></p> -<p class="verse">amabile subsonuit, deusque cantum succinuit.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Ibi boves quidem deinde ad divinum pratum</p> -<p class="verse">vertebant: ipsi autem Jovis perpulcri filii</p> -<p class="lnr">505</p> -<p class="verse">reversi ad Olympum nivosum contenderunt,</p> -<p class="verse">oblectantes-se cithara; gavisusque-est inde providus Jupiter;</p> -<p class="verse">ambosque in amicitiam conciliavit; atque Mercurius</p> -<p class="verse">Latoiden amavit penitus, sicut adhuc et nunc,</p> -<p class="verse">pignus postquam citharam quidem Jaculatori præbuit</p> -<p class="lnr">510</p> -<p class="verse">amabilem, sciens; is vero ad-cubitum <i>admota</i> cithara-ludebat.</p> -<p class="verse">Ipse autem rursus alterius sapientiæ expromsit artem:</p> -<p class="verse">fistularum vocem fecit, procul quæ-auditur.</p> -<p class="verse">Et tunc Latonius Mercurium sermone allocutus-est:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Metuo, Majæ fili, internuntie, versute,</p> -<p class="lnr">515</p> -<p class="verse">ne mihi simul furto-auferas citharam et incurvos arcus.</p> -<p class="verse">Honorem enim a Jove habes, permutandi opera</p> -<p class="verse">ut-facias hominibus per terram almam.</p> -<p class="verse">Sed si mihi sustineres deorum magnum jusjurandum jurare,</p> -<p class="verse">vel capite annuens, vel per Stygis validam aquam,</p> -<p class="lnr">520</p> -<p class="verse">omnia meo animo grata et amica faceres.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Et tunc Majæ filius pollicitus annuit,</p> -<p class="verse">nunquam <i>se</i> furaturum, quæcunque Jaculator possideat,</p> -<p class="verse">neu unquam appropinquaturum firmæ <i>ejus</i> domui: at Apollo</p> -<p class="verse">Latoides annuit in concordia et amicitia,</p> -<p class="lnr">525</p> -<p class="verse">neminem <i>sibi</i> cariorem alium inter immortales fore,</p> -<p class="verse">nec deum, nec virum, Jovis prolem: Insuper perfectum</p> -<p class="verse">internuntium, <i>inquit,</i> immortalium faciam, et simul omnium,</p> -<p class="verse">fidum meo animo et honoratum: ac deinde</p> -<p class="verse">felicitatis et divitiarum <i>tibi</i> dabo perpulcram virgam,</p> -<p class="lnr">530</p> -<p class="verse">auream, trium-foliorum, inviolatam, quæ te servabit,</p> -<p class="verse">omnes perficiens deos [vias?] verborumque et operum,</p> -<p class="verse">bonorum, quæcunque aio <i>me</i> scire ex Jovis consilio.</p> -<p class="verse">Vaticinium autem, optime, Jovis-alumne, quod sciscitaris,</p> -<p class="verse">nec te fatale est discere, nec quenquam alium</p> -<p class="lnr">535</p> -<p class="verse">immortalium; hoc enim novit Jovis mens: at ego,</p> -<p class="verse">cujus-fidei-commissum-est, annui, et juravi validum jusjurandum,</p> -<p class="verse">neminem præter me deûm sempiternorum</p> -<p class="verse">alium sciturum Jovis sapiens consilium.<a id="FNanchor-Hymnus-II-TR5"></a><a href="#Footnote-Hymnus-II-TR5" class="fnanchor">[TR5]</a></p> -<p class="verse">Et tu, frater, auream-virgam-gestans, ne me jube</p> -<p class="lnr">540</p> -<p class="verse">fata indicare, quæcunque meditatur late-sonans Jupiter.</p> -<p class="verse">Hominum autem alium lædam, alium juvabo,</p> -<p class="verse">sæpe orbe-rediens infinitorum ad-gentes hominum.</p> -<p class="verse">Et meo vaticinio fruetur quicunque venerit</p> -<p class="verse">cum-voce et alis (<i>augurio</i>) perfectarum avium;</p> -<p class="lnr">545</p> -<p class="verse">hic meo vaticinio fruetur, neque <i>eum</i> decipiam.</p> -<p class="verse">Quicunque autem vaniloquis fretus avibus</p> -<p class="verse">vaticinium voluerit præter mentem interrogare</p> -<p class="verse">nostrum, intelligereque diis plus sempiternis,</p> -<p class="verse"><i>is,</i> dico, vanam viam ibit, ego vero dona accipiam.</p> -<p class="lnr">550</p> -<p class="verse">Aliud autem tibi dicam, Majæ inclytæ fili:</p> -<p class="verse">[et Jovis ægidem-tenentis, deorum perutile numen:]</p> -<p class="verse">Thriæ enim quædam sunt <i>Nymphæ,</i> sorores natæ,</p> -<p class="verse">virgines, velocibus exsultantes alis,</p> -<p class="verse">tres: super caput autem conspersæ farina alba,</p> -<p class="lnr">555</p> -<p class="verse">domicilia habitant sub valle Parnassi,</p> -<p class="verse">vaticinii seorsum magistræ, quod apud boves</p> -<p class="verse">puer adhuc meditatus-sum; pater vero meus non curabat.</p> -<p class="verse">Illinc sane deinde volantes alias aliorsum,</p> -<p class="verse">favos depascunt, atque perficiunt singula.</p> -<p class="lnr">560</p> -<p class="verse">Hæ autem quando bacchantur, depastæ mel recens</p> -<p class="verse">lubenter volent veritatem dicere:</p> -<p class="verse">sin vero abstinuerint deorum a-suavi cibo,</p> -<p class="verse">conantur jam deinde extra viam ducere.</p> -<p class="verse">Has tibi deinde do; tu vero accurate inquirens,</p> -<p class="lnr">565</p> -<p class="verse">tuam ipsius mentem oblecta: et si mortalem virum docueris,</p> -<p class="verse">sæpe tuum vaticinium exaudiet, si acciderit.</p> -<p class="verse">Hæc habe, Majæ fili, et agrestes pedes-trahentes boves,</p> -<p class="verse">equosque cura, et mulos patientes-operum:</p> -<p class="verse">et torvis leonibus, et albo-dente suibus,</p> -<p class="lnr">570</p> -<p class="verse">et canibus, et pecoribus, quæcunque nutrit lata terra,</p> -<p class="verse">omnibusque ovibus ut-imperet gloriosus Mercurius;</p> -<p class="verse">solus porro ad Orcum perfectus nuntius sit;</p> -<p class="verse">qui, indotatus licet sit, dabit donum non minimum.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic Majæ filium rex dilexit Apollo</p> -<p class="lnr">575</p> -<p class="verse">omnigena amicitia; gratiam autem superaddidit Saturnius.</p> -<p class="verse">Cumque-omnibus is mortalibus et immortalibus versatur.</p> -<p class="verse">Parum quidem utique juvat, infinite vero decipit,</p> -<p class="verse">noctem per obscuram, gentes mortalium hominum.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Et tu quidem sic salve, Jovis et Majæ fili;</p> -<p class="lnr">580</p> -<p class="verse">verum ego et tui et alius meminero cantionis.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<div class="fn"> -<p> -<a id="Footnote-Hymnus-II-TR1"></a><a href="#FNanchor-Hymnus-II-TR1"><span class="label">[TR1]</span></a> "Maja," → "Maja."<br /> -<a id="Footnote-Hymnus-II-TR2"></a><a href="#FNanchor-Hymnus-II-TR2"><span class="label">[TR2]</span></a> "perfodiens" → "perfodiens."<br /> -<a id="Footnote-Hymnus-II-TR3"></a><a href="#FNanchor-Hymnus-II-TR3"><span class="label">[TR3]</span></a> "scandalia" → "sandalia"<br /> -<a id="Footnote-Hymnus-II-TR4"></a><a href="#FNanchor-Hymnus-II-TR4"><span class="label">[TR4]</span></a> "incederet" → "incederet."<br /> -<a id="Footnote-Hymnus-II-TR5"></a><a href="#FNanchor-Hymnus-II-TR5"><span class="label">[TR5]</span></a> "consilium" → "consilium."<br /> -</p> -</div> -<p></p> -<h2><a id="III-Venus"></a>III. IN VENEREM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Musa, mihi dic opera aureæ Veneris,</p> -<p class="verse">Cypriæ, quæ diis dulcem cupidinem immisit,</p> -<p class="verse">atque domuit gentes mortalium hominum,</p> -<p class="verse">avesque aerias, et feras omnes,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">tum quot continens multas nutrit, tum quot pontus;</p> -<p class="verse">omnibus vero opera curæ-sunt pulce-coronatæ Cythereæ.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Tres autem <i>dearum</i> non potest flectere animos, nec decipere:</p> -<p class="verse">filiam ægidem-tenentis Jovis, cæsiis-oculis Minervam;</p> -<p class="verse">non enim ei placuere opera aureæ Veneris;</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">verum ei bellaque placuerunt et opus Martis,</p> -<p class="verse">præliaque, pugnæque, et præclara opera instruere.<a id="FNanchor-Hymnus-III-TR1"></a><a href="#Footnote-Hymnus-III-TR1" class="fnanchor">[TR1]</a></p> -<p class="verse">Prima fabros viros terrestres docuit</p> -<p class="verse">facere plaustra, et currus varios ære.</p> -<p class="verse">Ipsaque virgenes tenello-corpore in ædibus <i>manentes</i></p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">præclara opera docuit, in mente <i>ea</i> ponens unicuique.</p> -<p class="verse">Neque unquam Dianam aureis-sagittis, tumultuosam,</p> -<p class="verse">domat in amore risus-amans Venus.</p> -<p class="verse">Etenim ei placuere arcus, et in-montibus feras interficere,</p> -<p class="verse">citharæque, chorique, clarique ululatus,</p> -<p class="lnr">20</p> -<p class="verse">lucique umbrosi, justorumque urbs virorum.</p> -<p class="verse">Neque venerandæ puellæ placuere opera Veneris,</p> -<p class="verse">Vestæ, quam primam genuit Saturnus versutus,</p> -<p class="verse">[atque etiam minimam, consilio Jovis ægidem-tenentis,]</p> -<p class="verse">venerandam, quam ambiebant Neptunus et Apollo;</p> -<p class="lnr">25</p> -<p class="verse">ea autem prorsus noluit, verum rigide abnuit;</p> -<p class="verse">juravitque magnum jusjurandum, quod vere perfectum-est,</p> -<p class="verse">ubi-tetigerat caput patris Jovis ægidem-tenentis,</p> -<p class="verse">virginem <i>se</i> fore per-omnes dies, diva dearum.</p> -<p class="verse">Ei vero pater dedit pulcrum donum, pro nuptiis:</p> -<p class="lnr">30</p> -<p class="verse">atque media in domo exinde residebat, adipe sumta;</p> -<p class="verse">omnibus autem in templis deorum honoris-compos est,</p> -<p class="verse">et apud omnes mortales deorum primaria est.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Harum non potest flectere animos, neque decipere;</p> -<p class="verse">ceterorum autem nihil est quod-effugerit Venerem,</p> -<p class="lnr">35</p> -<p class="verse">nec deorum beatorum, nec mortalium hominum:</p> -<p class="verse"><i>quin</i> et Jovis mentem seduxit fulmine-gaudentis,</p> -<p class="verse">qui maximusque est maximumque sortitus-est honorem:</p> -<p class="verse">atque hujus, quando voluerit, prudentem mentem decipiens,</p> -<p class="verse">facile miscuit cum-mortalibus mulieribus,</p> -<p class="lnr">40</p> -<p class="verse">Junonis <i>eum</i> oblivisci-faciens, sororis conjugisque,</p> -<p class="verse">quæ longe specie præstantissima <i>est</i> inter immortales deas,</p> -<p class="verse">augustissimam vero ipsam genuit Saturnus versutus</p> -<p class="verse">materque Rhea; Jupiter vero æterna consilia sciens</p> -<p class="verse">venerandam uxorem fecit-sibi honesta doctam.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">45</p> -<p class="verse i2"> Huic autem et ipsi Jupiter dulcem cupidinem injecit animo,</p> -<p class="verse">viro cum-mortali ut-misceretur, ut citissime</p> -<p class="verse">ne ipsa quidem ab-humano concubitu libera esset,</p> -<p class="verse">et <i>ne</i>-quando gloriata diceret inter omnes deos,</p> -<p class="verse">dulce ridens, risus-amans Venus,</p> -<p class="lnr">50</p> -<p class="verse">quod <i>ipsa</i> deos miscuerit-cum mortalibus mulieribus,</p> -<p class="verse">ac mortales filios genuerint immortalibus,</p> -<p class="verse">quodque deas miscuerit-cum mortalibus hominibus.</p> -<p class="verse">Anchisæ vero proinde ei dulcem amorem injecit animo,</p> -<p class="verse">qui tunc in summis montibus fontibus-irriguæ Idæ</p> -<p class="lnr">55</p> -<p class="verse">pascebat boves, corpore immortalibus similis.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Hunc autem deinde conspicata risus-amans Venus</p> -<p class="verse">amavit; vehementerque <i>ejus</i> mentem cupido occupavit.</p> -<p class="verse">In Cyprum vero profecta, odoratum templum ingrediebatur,</p> -<p class="verse">[in Paphum; ubi ei lucus <i>est,</i> et altareque odoratum:</p> -<p class="lnr">60</p> -<p class="verse">ibi ea ingressa, fores occlusit splendidas:]</p> -<p class="verse">illic autem eam Gratiæ lavarunt et unxerunt oleo</p> -<p class="verse">immortali, qualia diis gratiam-addunt sempiternis.</p> -<p class="verse">[ambrosio, tenui, quod nempe ei suffitum erat.]</p> -<p class="verse">Induta vero bene omnes circa corpus vestes pulcras,</p> -<p class="lnr">65</p> -<p class="verse">auro ornata, risus-amans Venus</p> -<p class="verse">contendit ad Trojam, derelicta odorata Cypro,</p> -<p class="verse">alte inter nubes velociter faciens iter.</p> -<p class="verse">Ad-Idamque venit fontibus-irriguam, matrem ferarum:</p> -<p class="verse">ivit vero recta ad-stabulum per montem: ac post ipsam</p> -<p class="lnr">70</p> -<p class="verse">adulantes canique lupi, torvique leones,</p> -<p class="verse">ursæ, pardique veloces, cervorum insatiabiles,</p> -<p class="verse">iverunt; eaque inspiciens, in præcordiis oblectabat-sibi animum;</p> -<p class="verse">et his in pectora injecit cupidinem; ii autem simul omnes</p> -<p class="verse">bini cubuerunt per umbrosos recessus.</p> -<p class="lnr">75</p> -<p class="verse">Ipsa vero ad tuguria bene-structa pervenit:</p> -<p class="verse">invenit autem in-stabulis relictum, solum ab aliis,</p> -<p class="verse">Anchisen heroem, ad diis pulcritudinem-habentem.</p> -<p class="verse">Ceteri vero simul boves sequebantur pascua per herbosa,</p> -<p class="verse">omnes; is autem ad-stabula relictus, solus ab aliis,</p> -<p class="lnr">80</p> -<p class="verse">versabatur huc et illuc, clare citharam-pulsans.</p> -<p class="verse">Stetit vero coram ipso Jovis filia Venus,</p> -<p class="verse">virgini indomitæ magnitudine et specie similis;</p> -<p class="verse">ne ipsam formidaret in oculis conspicatus.</p> -<p class="verse">Anchises autem videns perpendebat, mirabaturque</p> -<p class="lnr">85</p> -<p class="verse">speciemque, magnitudinemque, et vestimenta splendida.</p> -<p class="verse">Peplum enim induerat-sibi splendidiorem ignis fulgore,</p> -<p class="verse">habebatque flexiles armillas, fistulasque lucidas;</p> -<p class="verse">torques porro circa molle collum perpulcræ erant,</p> -<p class="verse">pulcræ, aureæ, variegatæ: et tanquam luna,</p> -<p class="lnr">90</p> -<p class="verse">pectora circa mollia splendebat, mirabile visu.</p> -<p class="verse">Anchisen vero amor cepit; verbumque <i>is</i> ei ex-adverso dixit:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salve, regina, quæcunque beatorum has ad-ædes venisti,</p> -<p class="verse">Diana, vel Latona, vel aurea Venus,</p> -<p class="verse">vel Themis generosa, vel cæsiis-oculis Minerva,</p> -<p class="lnr">95</p> -<p class="verse">vel forte aliqua Gratiarum, huc venisti, quæ diis</p> -<p class="verse">omnibus comites-sunt, et immortales vocantur:</p> -<p class="verse">vel aliqua Nympharum, quæ lucos pulcros incolunt:</p> -<p class="verse">[aut Nympharum, quæ pulcrum montem hunc habitant,]</p> -<p class="verse">et fontes fluviorum, et prata herbosa.</p> -<p class="lnr">100</p> -<p class="verse">Tibi autem ego in specula, conspicuo in loco,</p> -<p class="verse">aram struam, faciamque tibi sacra pulcra</p> -<p class="verse">tempestatibus omnibus; tu vero benignum animum habens</p> -<p class="verse">da me inter Trojanos illustrem esse virum;</p> -<p class="verse">facque in-posterum <i>mihi</i> floridam prolem: at me ipsum</p> -<p class="lnr">105</p> -<p class="verse">diu bene vivere, et videre lumen solis,</p> -<p class="verse">beatum inter cives, et senectutis ad-limen pervenire.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Ei autem respondebat deinde Jovis filia Venus:</p> -<p class="verse">Anchise, gloriosissime terrigenarum hominum,</p> -<p class="verse">nulla profecto dea sum: cur me immortalibus assimilas?</p> -<p class="lnr">110</p> -<p class="verse">sed mortalisque <i>sum,</i> mulierque me peperit mater.</p> -<p class="verse">Otreus autem <i>mihi</i> est pater inclytus, si forte audivisti,</p> -<p class="verse">qui omni Phrygiæ bene-munitæ imperat,</p> -<p class="verse">linguam autem vestramque et nostram probe novi;</p> -<p class="verse">Trojana enim domi me nutrix alebat; ea vero perpetuo</p> -<p class="lnr">115</p> -<p class="verse">parvam <i>me</i> filiam educebat, cara a matre acceptam.</p> -<p class="verse">[Sic utique linguam etiam vestram bene novi.]</p> -<p class="verse">Nunc autem me abripuit auream-virgam-habens Argicida,</p> -<p class="verse">ex choro Dianæ aurea-sagitta-insignis, tumultuosæ:</p> -<p class="verse">multæ sane Nymphæ et virgines magna-dote-dignæ</p> -<p class="lnr">120</p> -<p class="verse">ludebamus; circumque turba infinita coronæ-instar-cingebat:</p> -<p class="verse">inde me rapuit auream-virgam-habens Argicida,</p> -<p class="verse">multa vero duxit <i>me</i> super culta mortalium hominum,</p> -<p class="verse">multamque terram-indivisam et incultam, quam feræ</p> -<p class="verse">cruda-vorantes peragrant per umbrosos recessus:</p> -<p class="lnr">125</p> -<p class="verse">nec pedibus tangere videbar almam terram:</p> -<p class="verse">Anchisæ autem me dicebat ad cubilia vocari</p> -<p class="verse">ingenuam uxorem, tibique præclaros filios esse-parituram.</p> -<p class="verse">Ac postquam ostendit et monuit, ille nempe rursus</p> -<p class="verse">immortalium ad gentes abiit, fortis Argicida:</p> -<p class="lnr">130</p> -<p class="verse">at ego ad-te veni; dura vero mihi aderat necessitas.</p> -<p class="verse">Sed te per Jovem supplex-oro, ac parentes</p> -<p class="verse">bonos; neque enim mali talem genuissent:</p> -<p class="verse">indomitam me ubi-duxeris et inexpertam amoris,</p> -<p class="verse">patrique tuo ostende, et matri honesta doctæ,</p> -<p class="lnr">135</p> -<p class="verse">tuisque fratribus, qui tibi ex-eodem <i>genere</i> nati-sunt,</p> -<p class="verse">[non ipsis indigna nurus ero, sed congrua:]</p> -<p class="verse">si tibi indigna mulier futura-sim, sive etiam non.</p> -<p class="verse">Mitte autem nuntium cito ad Phrygas agiles-equos-habentes,</p> -<p class="verse">dicturum patrique meo, et matri, sollicitæ licet:</p> -<p class="lnr">140</p> -<p class="verse">hi vero tibi aurum abunde, vestitumque textilem</p> -<p class="verse">mittent; tu autem multa et præclara excipe dona.</p> -<p class="verse">Hæc vero ubi-feceris, epulis-celebra nuptias amabiles,</p> -<p class="verse">honorabiles hominibus et immortalibus diis.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic locuta dea, dulcem cupidinem <i>ei</i> injecit animo;</p> -<p class="lnr">145</p> -<p class="verse">Anchisen autem amor cepit, verbumque <i>is</i> dixit et elocutus-est:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Si quidem mortalisque es, mulierque te peperit mater,</p> -<p class="verse">Otreus vero est <i>tibi</i> pater inclytus, ut narras,</p> -<p class="verse">immortalisque gratia internuntii huc venisti,</p> -<p class="verse">Mercurii, mea vero uxor vocaberis per-dies omnes;</p> -<p class="lnr">150</p> -<p class="verse">nemo deinceps deorum, nec mortalium hominum,</p> -<p class="verse">hic me cohibebit, donec tuo in-amore congrediar</p> -<p class="verse">statim nunc; neque si longe-jaculans ipse Apollo</p> -<p class="verse">arcu ab argenteo emiserit <i>in me</i> tela luctuosa.</p> -<p class="verse">Velim postea, mulier similis deabus,</p> -<p class="lnr">155</p> -<p class="verse">tuum cubile ubi-ascendero, introire in Orci domum.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic fatus, prehendit manum: risus-amans autem Venus</p> -<p class="verse">reptabat aversa, oculis pulcris dejectis,</p> -<p class="verse">ad lectum bene-stratum, ubi antea erat regi</p> -<p class="verse">lænis mollibus stratus; at superne</p> -<p class="lnr">160</p> -<p class="verse">ursorum pelles jacebant, raucisonorumque leonum,</p> -<p class="verse">quos ipse occiderat in montibus altis.</p> -<p class="verse">Hi vero postquam lectos bene-structos inscenderant,</p> -<p class="verse">ornatum quidem illi primum a corpore demsit splendidum,</p> -<p class="verse">fibulasque, flexilesque armillas, fistulasque et torques;</p> -<p class="lnr">165</p> -<p class="verse">solvitque ei cingulum, et vestimenta splendida</p> -<p class="verse">exuit, et deposuit in solium argenteis-clavis-distinctum</p> -<p class="verse">Anchises: ipse autem deinde, deûm sententia et fato,</p> -<p class="verse">cum-immortali concubuit dea mortalis, non plane sciens.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Quando autem retro ad stabulum vertunt pastores</p> -<p class="lnr">170</p> -<p class="verse">bovesque et pingues oves pascuis e floridis,</p> -<p class="verse">tunc Anchisæ quidem dulcem somnum offudit</p> -<p class="verse">suavem; ipsa vero corpore induebat-sibi vestimenta pulcra.</p> -<p class="verse">Induta autem bene omnia circa corpus, diva dearum</p> -<p class="verse">stetit ad tugurium: ac bene-structam domum</p> -<p class="lnr">175</p> -<p class="verse">attigit caput; pulcritudo vero genarum effulgebat</p> -<p class="verse">immortalis, qualis est pulcre-coronatæ Cythereæ;</p> -<p class="verse">e somnoque <i>eum</i> suscitabat, verbumque dixit et elocuta-est:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Surge, Dardanide; quare jam altum somnum carpis?</p> -<p class="verse">et considera, si omnino similis ego videor esse <i>ei</i></p> -<p class="lnr">180</p> -<p class="verse">qualem tu me primum oculis advertisti.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic dixit: is vero e somno valde promte auscultavit.</p> -<p class="verse">Ut autem vidit collumque et oculos pulcros Veneris:</p> -<p class="verse">timuitque, et oculos declinando vertit alio;</p> -<p class="verse">iterumque deinde læna cooperuit-sibi pulcros vultus,</p> -<p class="lnr">185</p> -<p class="verse">et eam precans verbis alatis allocutus-est:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Statim te ut primum, dea, vidi oculis,</p> -<p class="verse">novi, quod dea eras; tu autem non verum dixisti.</p> -<p class="verse">Sed te per Jovem supplex-oro ægida-tenentem,</p> -<p class="verse">ne me viventem inanem inter homines sinas</p> -<p class="lnr">190</p> -<p class="verse">habitare, sed miserere: quoniam haud longævus vir</p> -<p class="verse">fit, qui cum-deabus concumbit immortalibus.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Ei vero respondebat deinde Jovis filia Venus:</p> -<p class="verse">Anchise, gloriosissime mortalium hominum,</p> -<p class="verse">confide, neu quicquam tuo in animo timeas nimis.</p> -<p class="lnr">195</p> -<p class="verse">Non enim tibi ullus <i>esse debet</i> timor, malum <i>te</i> passurum ex me quidem,</p> -<p class="verse">neque ex aliis beatis; quoniam carus es diis.</p> -<p class="verse">Tibi autem erit carus filius, qui inter Trojanos imperabit;</p> -<p class="verse">et filii filiis perpetuo enascentur.</p> -<p class="verse">Ei vero Æneas nomen erit, quoniam me gravis</p> -<p class="lnr">200</p> -<p class="verse">habuit dolor, quandoquidem mortalis viri incidi in-lectum.</p> -<p class="verse">Diis-similes autem maxime mortalium hominum <i>erant</i></p> -<p class="verse">semper <i>orti</i> a vestro genere formaque specieque.</p> -<p class="verse">Nempe flavum quidem Ganymedem providus Jupiter</p> -<p class="verse">rapuit, ipsius ob pulcritudinem, ut immortalibus interesset,</p> -<p class="lnr">205</p> -<p class="verse">atque Jovis in domo diis potum-ministraret,</p> -<p class="verse">mirabile visu, omnibus honoratus immortalibus,</p> -<p class="verse">aureo ex cratere hauriens nectar rubrum.</p> -<p class="verse">Troem vero luctus ingens tenebat mente, neque omnino norat</p> -<p class="verse">qua sibi carum filium abripuisset divina procella:</p> -<p class="lnr">210</p> -<p class="verse">verum hunc deinde lugebat penitus dies omnes.</p> -<p class="verse">Et ipsum Jupiter miseratus-est, deditque ei filii pretium,</p> -<p class="verse">equos celeripedes, qui immortales ferunt.</p> -<p class="verse">Hos ei dono dedit habendos, dixitque singula</p> -<p class="verse">Jovis de-consiliis internuntius Argicida,</p> -<p class="lnr">215</p> -<p class="verse">quod foret <i>Gan.</i> immortalis, et senii-expers per-dies omnes.</p> -<p class="verse">Ac postquam Jovis ille audierat nuntium,</p> -<p class="verse">non-amplius dein lugebat, gavisus-est autem animo intus;</p> -<p class="verse">lætusque equis pedibus-ventosis vehebatur.</p> -<p class="verse">Ita vero rursus Tithonum aureum-solium-habens rapuit Aurora,</p> -<p class="lnr">220</p> -<p class="verse">vestri generis, assimilem immortalibus.</p> -<p class="verse">Profecta-est autem ire oratura atras-nubes-cogentem Saturnium,</p> -<p class="verse">ut-immortalisque esset, et viveret dies omnes;</p> -<p class="verse">ei Jupiter annuit, et perfecit votum:</p> -<p class="verse">stulta; neque cogitavit in mente veneranda Aurora</p> -<p class="lnr">225</p> -<p class="verse">pubertatem petere, abradereque senectutem perniciosam.</p> -<p class="verse">Eum sane quamdiu quidem habebat valde-amabilis pubertas,</p> -<p class="verse">Aurora oblectans-se aureum-solium-habente, mane-genita,</p> -<p class="verse">habitabat apud Oceani fluenta, ad terminos terræ:</p> -<p class="verse">at postquam primi cani effundebantur capilli</p> -<p class="lnr">230</p> -<p class="verse">pulcro ex capite generosoque mento,</p> -<p class="verse">ejus utique a-lecto abstinebat veneranda Aurora;</p> -<p class="verse">ipsum autem demum nutriebat, in ædibus tenens,</p> -<p class="verse">ciboque ambrosiaque, et vestimenta pulcra dans.</p> -<p class="verse">Sed quando demum prorsus odiosa senectus urgebat,</p> -<p class="lnr">235</p> -<p class="verse">neque ullum movere membrorum poterat, neque attollere,</p> -<p class="verse">hoc ei in animo optimum videbatur consilium:</p> -<p class="verse">in thalamo <i>eum</i> deposuit, foresque occlusit splendidas;</p> -<p class="verse">ejus vero vox fluit perpetua, neque omnino vis</p> -<p class="verse">est, qualis antea erat in flexilibus membris.</p> -<p class="lnr">240</p> -<p class="verse">Non ego te talem inter immortales optarim</p> -<p class="verse">immortalemque esse, et vivere dies omnes.</p> -<p class="verse">Sed si quidem talis manens specieque corporeque</p> -<p class="verse">vivas, nosterque maritus vocatus sis,</p> -<p class="verse">non deinde me dolor densis præcordiis cooperiat.</p> -<p class="lnr">245</p> -<p class="verse">Nunc vero te quidem cito senectus communis cooperiet</p> -<p class="verse">immisericors, quæ deinceps astat hominibus,</p> -<p class="verse">perniciosa, laboriosa, quam utique odio-habent etiam dii.</p> -<p class="verse">At mihi magnum probrum inter immortales deos</p> -<p class="verse">erit per-dies omnes penitus, propter te,</p> -<p class="lnr">250</p> -<p class="verse">qui antea mea colloquia, et consilia, quibus olim omnes</p> -<p class="verse">immortales miscui cum-mortalibus mulieribus,</p> -<p class="verse">formidabant; omnes enim mea domabat cogitatio:</p> -<p class="verse">nunc vero non-amplius mihi os hiscet fateri</p> -<p class="verse">hoc inter immortales; quoniam valde multum mulctata-sum</p> -<p class="lnr">255</p> -<p class="verse"><i>damno</i> vehementi, non nominando, aberravique mente,</p> -<p class="verse">filium vero sub zona mihi-posui, mortalis concubitu-usa.</p> -<p class="verse">Illum quidem, ubi jam primum viderit lumen solis,</p> -<p class="verse">Nymphæ ipsum nutrient montanæ, profundos-sinus-habentes,</p> -<p class="verse">quæ hunc habitant montem magnumque divinumque,</p> -<p class="lnr">260</p> -<p class="verse">quæ nec mortales, nec immortales comitantur:</p> -<p class="verse">diu quidem vivunt, et immortalem cibum comedunt,</p> -<p class="verse">atque inter immortales pulcrum chorum exercent.</p> -<p class="verse">Cum-his autem Silenique et speculator Argicida,</p> -<p class="verse">miscentur in amore, in-recessu speluncarum amabilium.</p> -<p class="lnr">265</p> -<p class="verse">Cum-his vero simul aut abietes, aut quercus altis-verticibus,</p> -<p class="verse">nascentibus ortæ-sunt super terra virorum-altrice,</p> -<p class="verse">pulcræ, virentes, in montibus excelsis.</p> -<p class="verse">Stant altæ; lucos autem ipsas vocant</p> -<p class="verse">immortalium; eas vero nequaquam mortales tondent ferro.</p> -<p class="lnr">270</p> -<p class="verse">Sed quando demum fatum astiterit mortis,</p> -<p class="verse">arescunt quidem primum super terra arbores pulcræ,</p> -<p class="verse">cortexque circumcirca-perit, deciduntque rami:</p> -<p class="verse">harum autem simul anima relinquit lumen solis.</p> -<p class="verse">Hæ quidem meum nutrient apud se filium habentes.</p> -<p class="lnr">275</p> -<p class="verse">Eum quidem ubi jam primum ceperit valde-amabilis pubertas,</p> -<p class="verse">ducent tibi huc deæ, ostendentque filium.</p> -<p class="verse">Tibi autem ego, ut hæc in animo omnia persequar,</p> -<p class="verse">in quintum annum rursus veniam, filium ducens.</p> -<p class="verse">Hunc quidem, ubi jam primum videris germen oculis,</p> -<p class="lnr">280</p> -<p class="verse">gaudebis videns (valde enim deo-similis erit),</p> -<p class="verse">duces vero statim ipsum ad Ilium ventosum.</p> -<p class="verse">Si quis autem interrogarit te mortalium hominum,</p> -<p class="verse">quænam tibi carum filium sub zona posuit mater,</p> -<p class="verse">huic tu dicito memor, ut te jubeo:</p> -<p class="lnr">285</p> -<p class="verse">dic sane Nymphæ calyci-similibus-oculis progeniem esse,</p> -<p class="verse">quæ hunc habitant montem, indutum silva.</p> -<p class="verse">Sin effaberis et gloriaberis insipienti animo,</p> -<p class="verse">in amore <i>te</i> mixtum-fuisse cum-pulcre-coronata Cytherea,</p> -<p class="verse">Jupiter te iratus feriet ardenti fulmine.</p> -<p class="lnr">290</p> -<p class="verse">Dicta-sunt tibi omnia: tu vero mente tua quum-intellexeris,</p> -<p class="verse">contine-te, neu indica; deorum autem verere iram.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic locuta, abripuit-se ad cœlum ventosum.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salve, dea, Cypro bene-cultæ imperans;</p> -<p class="verse">a-te autem ego exorsus, transibo alium ad hymnum.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<div class="fn"> -<p> -<a id="Footnote-Hymnus-III-TR1"></a><a href="#FNanchor-Hymnus-III-TR1"><span class="label">[TR1]</span></a> "instuere" → "instruere" (according to an 1853-edition)<br /> -</p> -</div> -<p></p> -<h2><a id="IV-Ceres"></a>IV. IN CEREREM.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Cererem crine-decoram, venerandam deam, ordior canere,</p> -<p class="verse">ipsam, et filiam teretem-pedes, quam Pluto</p> -<p class="verse">rapuit, dedit autem grave-sonans late-cernens Jupiter,</p> -<p class="verse">seorsum a-Cerere aureo-solio-insidente, pulcrum-fructum præbente,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">ludentem cum filiabus Oceani pepla-profundo-sinu-indutis,</p> -<p class="verse">floresque legentem, rosas et crocum et violas pulcras,</p> -<p class="verse">per molle partum, et gladiolos et hyacinthum,</p> -<p class="verse">narcissumque, quem produxit fraudem roseæ puellæ</p> -<p class="verse">Terra, Jovis voluntate, gratificans Orco,</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">mire lætum, quo-stupuerunt tunc omnes intuentes,</p> -<p class="verse">tam dii immortales quam mortales homines:</p> -<p class="verse">cujus adeo ex radice centum capita excreverant,</p> -<p class="verse">et fragante odore omne cœlum latum superne</p> -<p class="verse">terraque omnis ridebat et salsus æstus æquoris.</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">Illa vero admirata protendit manus simul ambas,</p> -<p class="verse">pulcrum ludicrum ut-sumeret: sed hiavit terra vasta</p> -<p class="verse">Nysiis in campis, qua prorupit rex Pluto</p> -<p class="verse">equis immortalibus <i>invectus,</i> Saturni nobilis filius.</p> -<p class="verse">Rapuit vero invitam <i>et</i> in aureo curru</p> -<p class="lnr">20</p> -<p class="verse">abstulit ejulantem: clamavit autem intenta voce,</p> -<p class="verse">invocans patrem Saturnium summum et potentissimum.</p> -<p class="verse">Sed nec immortalium quisquam, nec mortalium hominum</p> -<p class="verse">audivit vocem <i>ejus,</i> neque pulcris-manibus sociæ;</p> -<p class="verse">nisi quod Persæi filia mitis animum</p> -<p class="lnr">25</p> -<p class="verse">audivit ex antro, Hecate vitta-tenui-nitida,</p> -<p class="verse">et Sol rex, Hyperionis illustris filius,</p> -<p class="verse">puellam invocantem patrem Saturnium: hic vero seorsum</p> -<p class="verse">sedebat procul a-diis precibus-expetito in templo,</p> -<p class="verse">accipiens sacra pulcra a mortalibus hominibus.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">30</p> -<p class="verse i2"> Sed illam coactam abstulit, Jovis consilio,</p> -<p class="verse">patruus, multis-imperans Pluto,</p> -<p class="verse">equis immortalibus, Saturni nobilis filius.</p> -<p class="verse">Quamdiu igitur terramque et cœlum stellatum</p> -<p class="verse">videbat dea, et mare æstuans piscosum,</p> -<p class="lnr">35</p> -<p class="verse">radiosque Solis, et adhuc sperabat matrem venerandam</p> -<p class="verse">se-esse-visuram, et genera deorum æternorum:</p> -<p class="verse">tamdiu ei spes mulcebat magnum animum, quamvis lugenti.</p> -<p class="verse">Resonabant autem montium cacumina et profunda maris</p> -<p class="verse">voce immortali: eamque percepit alma mater.</p> -<p class="lnr">40</p> -<p class="verse">Acer vero ejus animum dolor invasit, et super comis</p> -<p class="verse">ambrosiis vittam discidit manibus suis,</p> -<p class="verse">cæruleumque velamen ambobus circumjecit humeris,</p> -<p class="verse">seque-concitavit, instar volucris, per terram et mare</p> -<p class="verse">quærens. Sed illi nemo vera dicere</p> -<p class="lnr">45</p> -<p class="verse">voluit, neque deorum, neque mortalium hominum,</p> -<p class="verse">neque volucrum quæquam illi vera nuntia venit.</p> -<p class="verse">Novem deinceps dies per terram alma Ceres</p> -<p class="verse">vagabatur, ardentes faces in manibus tenens;</p> -<p class="verse">neque unquam ambrosia et nectare dulci</p> -<p class="lnr">50</p> -<p class="verse">fruebatur mœrens, nec corpus suum immergebat lavacris.</p> -<p class="verse">Sed postquam decima ei advenerat lucida aurora,</p> -<p class="verse">occurrit ei Hecate, lumen in manibus gerens;</p> -<p class="verse">et vero hanc nuntians allocuta-est, et dixit:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Alma Ceres, tempestiva-adferens, splendida-donis,</p> -<p class="lnr">55</p> -<p class="verse">quis deorum cœlestium aut mortalium hominum</p> -<p class="verse">rapuit Proserpinam, et tuum afflixit animum?</p> -<p class="verse">vocem enim audivi, sed non vidi oculis,</p> -<p class="verse">quinam esset; at tibi celeriter dico vera omnia.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic dixit Hecate; illi autem non respondit sermone</p> -<p class="lnr">60</p> -<p class="verse">Rheæ crines-decoræ filia, sed subito cum illa</p> -<p class="verse">proripuit-se, ardentes faces in manibus tenens.</p> -<p class="verse">Solem vero adierunt, deorum speculatorem atque hominum,</p> -<p class="verse">steteruntque ante equos; et rogavit sancta dearum:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sol, reverere me deam propter, si unquam tibi</p> -<p class="lnr">65</p> -<p class="verse">vel verbo vel facto cor et animum hilaravi!</p> -<p class="verse">filiam, quam peperi, dulce germen, forma egregiam:</p> -<p class="verse">cujus anxiam vocem audivi per aera vacuum,</p> -<p class="verse">tanquam violatæ, verum non vidi oculis:</p> -<p class="verse">sed (tu enim omnem terram et pelagus</p> -<p class="lnr">70</p> -<p class="verse">æthere ex sacro despectas radiis)</p> -<p class="verse">vere mihi dicas: caram natam, sicubi vidisti,</p> -<p class="verse">quisnam absente me rapuerit invitam vi</p> -<p class="verse">aufugiens, vel deorum vel etiam mortalium hominum.<a id="FNanchor-Hymnus-IV-TR1"></a><a href="#Footnote-Hymnus-IV-TR1" class="fnanchor">[TR1]</a></p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic dixit; illi autem Hyperionis-filius respondit sermone:</p> -<p class="lnr">75</p> -<p class="verse">Rheæ crines-decoræ filia, Ceres regina,</p> -<p class="verse">audies; certe enim magnopere <i>te</i> veneror, et misereor</p> -<p class="verse">lugentis natam proceram: sed nemo alius</p> -<p class="verse">causam-habet immortalium, nisi nimbos-ciens Jupiter,</p> -<p class="verse">qui eam dedit Orco florentem conjugem,</p> -<p class="lnr">80</p> -<p class="verse">fratri-suo: ille autem sub tenebras caligantes</p> -<p class="verse">raptam equis duxit magna-voce clamantem.</p> -<p class="verse">Verum, dea, comprime gravem luctum: minime te decet</p> -<p class="verse">temere <i>et</i> frustra indomitam exercere iram; haud te indignus</p> -<p class="verse">gener inter immortales multis-imperans Pluto,</p> -<p class="lnr">85</p> -<p class="verse">frater-germanus et consanguineus; prætereaque honorem</p> -<p class="verse">sorte-tulit, quum primum tripartita divisio fieret,</p> -<p class="verse"><i>ut</i> cum iis habitet, quorum sortitus-est dominatum.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic locutus, equos increpuit: illi vero territi minis</p> -<p class="verse">raptim egerunt celerem currum, extentis-alis ut volucres.</p> -<p class="lnr">90</p> -<p class="verse">Illi autem dolor gravior et crudelior invasit mentem.</p> -<p class="verse">Irataque deinde atris-nubibus-cincto Saturnio,</p> -<p class="verse">vitans deorum concilium et altum Olympum</p> -<p class="verse">abiit ad hominum urbes et pinguia culta,</p> -<p class="verse">formam tegens per-longum tempus: neque ullus virorum</p> -<p class="lnr">95</p> -<p class="verse">conspiciens <i>eam</i> agnovit, aut profunde-succinctarum mulierum,</p> -<p class="verse">ante quam Celei prudentis advenit domum,</p> -<p class="verse">qui tum Eleusinis odoræ rex erat.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Consedit autem prope viam, imo afflicta pectore,</p> -<p class="verse">Parthenium ad-puteum, unde hauriebant cives,</p> -<p class="lnr">100</p> -<p class="verse">sub umbra, quippe superne natus-erat frutex olivæ,</p> -<p class="verse">anui grandævæ similis, quæ partu</p> -<p class="verse">arcetur, donisque coronas-amantis Veneris:</p> -<p class="verse">quales nutrices sunt jura-dantium regum</p> -<p class="verse">filiorum, et promæ per ædes sonantes.</p> -<p class="lnr">105</p> -<p class="verse">Illam autem viderunt Celei Eleusinidæ filiæ,</p> -<p class="verse">venientes ad aquam haustu-facilem, ut ferrent</p> -<p class="verse">situlis æneis caras ad ædes patris,</p> -<p class="verse">quatuor, instar dearum, juventutis flore conspicuæ,</p> -<p class="verse">Callidice, et Clisidice, Demoque venusta,</p> -<p class="lnr">110</p> -<p class="verse">et Callithoe, quæ illarum natu-maxima erat omnium;</p> -<p class="verse">neque cognoverunt: difficiles enim dii mortalibus aspectu <i>sunt.</i></p> -<p class="verse">Prope autem stantes dictis volantibus compellarunt:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Quæ, unde es, anus, grandævorum hominum?</p> -<p class="verse">quid autem ab urbe secessisti, neque domibus</p> -<p class="lnr">115</p> -<p class="verse">propinquas? ubi mulieres per ædes umbrosas</p> -<p class="verse">simili-ætate, qua tu fere, et juniores esse-solent,</p> -<p class="verse">quæ te exciperent-amicis et verbis et factis.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic dixerunt; at verbis respondit sancta dearum:</p> -<p class="verse">filiæ dilectæ, quæcunque estis mulierum tenerarum,</p> -<p class="lnr">120</p> -<p class="verse">salvete: ego vero vobis dicam; haud dedecet</p> -<p class="verse">vobis rogantibus vera dicere.</p> -<p class="verse">Deo mihi nomen est: hoc enim imposuit alma mater.</p> -<p class="verse">Nunc autem ex-Creta supra lata dorsa maris</p> -<p class="verse">veni haud cupiens; sed vi invitam cogentes</p> -<p class="lnr">125</p> -<p class="verse">viri prædatores abduxerunt: hi postea</p> -<p class="verse">navem celererm ad-Thoricum appulerunt, ubi mulieres</p> -<p class="verse">in-continentem egressæ-sunt frequentes, atque etiam ipsi</p> -<p class="verse">cœnam sibi-paraverunt juxta retinacula navis.</p> -<p class="verse">Sed mihi non cœnæ dulcis cupidus-erat animus,</p> -<p class="lnr">130</p> -<p class="verse">clam vero proripiens-me per continentem nigram</p> -<p class="verse">effugi superbos dominos, ne forte, me</p> -<p class="verse">nullo-emtam-pretio vendentes, mei fruantur pretio.</p> -<p class="verse">Ita huc veni errans, neque scio,</p> -<p class="verse">quæ tandem terra sit, et quinam incolant.</p> -<p class="lnr">135</p> -<p class="verse">At vobis omnes Olympias domos tenentes</p> -<p class="verse">dent juveniles maritos, et liberos parere,</p> -<p class="verse">ut optant parentes: mei autem miseremini, puellæ,</p> -<p class="verse">benevole, caræ filiæ, donec ad ædes venero</p> -<p class="verse">viri atque mulieris, apud illos operatura</p> -<p class="lnr">140</p> -<p class="verse">libenter, quæcumque mulieris vetulæ opera esse-solent.</p> -<p class="verse">Et puerum recens-natum in ulnis habens</p> -<p class="verse">bene nutricarem, et ædes custodirem,</p> -<p class="verse">et lectum sternerem in-intimo penetralium firmorum</p> -<p class="verse">herilem, et opera (<i>artes texendi</i>) docerem mulieres.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">145</p> -<p class="verse i2"> Dixit dea; ei autem continuo respondit virgo indomita,</p> -<p class="verse">Callidice, Celei naturam formosissima:<a id="FNanchor-Hymnus-IV-TR2"></a><a href="#Footnote-Hymnus-IV-TR2" class="fnanchor">[TR2]</a></p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Nutrix, deorum munera, quamvis gravate, necessario</p> -<p class="verse">toleramus homines; namque multo potentiores sunt.<a id="FNanchor-Hymnus-IV-TR3"></a><a href="#Footnote-Hymnus-IV-TR3" class="fnanchor">[TR3]</a></p> -<p class="verse">Hæc vero te plane edocebo, atque nominabo</p> -<p class="lnr">150</p> -<p class="verse">viros, penes quos hic summum est imperium,</p> -<p class="verse">et in-populo <i>qui</i> eminent, et mœnia urbis</p> -<p class="verse">tuentur consiliis et justis judiciis:</p> -<p class="verse">et Triptolemi sapientis, et Dioclis,</p> -<p class="verse">et Polyxeni, et egregii Eumolpi,</p> -<p class="lnr">155</p> -<p class="verse">et Dolichi, et patris strenui nostri,</p> -<p class="verse">horum omnium uxores ædes curant.</p> -<p class="verse">Quarum haud ulla te, vel primo aspectu,</p> -<p class="verse">formam aspernata, a-domibus arceret,</p> -<p class="verse">verum te excipient: nam sane deæ-similis es.</p> -<p class="lnr">160</p> -<p class="verse">Sin mavis, mane, dum ad ædes patris</p> -<p class="verse">eamus, et matri profunde-succinctæ Metaniræ</p> -<p class="verse">dicamus hæc omnia ordine, si forte te jusserit</p> -<p class="verse">nostram-domum venire, nec aliorum ædes quærere.</p> -<p class="verse">In-senectute-genitus ei filius in conclavi solido</p> -<p class="lnr">165</p> -<p class="verse">sero-natus nutritur, exoptatus et gratissimus.</p> -<p class="verse">Si hunc enutrires, et pubertatis metam contingeret,</p> -<p class="verse">facile aliqua te videns mulierum tenerarum</p> -<p class="verse"><i>tibi</i> invideret: tanta tibi nutricia daret.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic dixit; et hæc annuit capite: illæ vero splendentia</p> -<p class="lnr">170</p> -<p class="verse">impleta aqua ferebant vasa exsultantes.</p> -<p class="verse">Celeriter autem patris venerunt magnam domum, statimque matri</p> -<p class="verse">nuntiarunt, quæ viderant atque audiverant. At illa confestim</p> -<p class="verse">ire-eas jussit-et arcessere ingente mercede.</p> -<p class="verse">Hæ vero, sicut aut cervæ aut vitulæ veris tempore</p> -<p class="lnr">175</p> -<p class="verse">saliunt per pratum, saturatæ animum pastu,</p> -<p class="verse">sic hæ, attollentes peplorum rugas decororum,</p> -<p class="verse">properabant ad cavatam plaustris-viam; comæque circum</p> -<p class="verse">humeros quassabantur, croceo flori similes.</p> -<p class="verse">Invenerunt autem prope viam præclaram deam, ubi antea</p> -<p class="lnr">180</p> -<p class="verse">reliquerant; et deinceps caras ad ædes patris</p> -<p class="verse">duxerunt. Hæc vero pone, imo afflicta pectore,</p> -<p class="verse">ibat capite velato, et peplum</p> -<p class="verse">cæruleum circum-teneros deæ strepitabat pedes.</p> -<p class="verse">Confestimque ad ædes pervenerunt Jovis-alumni Celei,</p> -<p class="lnr">185</p> -<p class="verse">et perrexerunt per porticum <i>eo,</i> ubi illis veneranda mater</p> -<p class="verse">sedebat juxta postem triclinii affabre structi,</p> -<p class="verse">infantem sub sinu habens, recens germen: illæ autem ad eam</p> -<p class="verse">currebant. At vero hæc limen conscendit pedibus, et ecce! trabem-tecti</p> -<p class="verse">tetigit capite, implevitque fores splendore divino.</p> -<p class="lnr">190</p> -<p class="verse">Sed illam pudorque et admiratio et pallidus horror cepit;</p> -<p class="verse">cessitque ei sellâ, et sedere jussit.</p> -<p class="verse">At Ceres, tempestiva-præbens, splendida-donis,</p> -<p class="verse">noluit sedere in sella magnifica,</p> -<p class="verse">sed tacita constitit, oculos pulcros dejecta:</p> -<p class="lnr">195</p> -<p class="verse">usque dum ei posuit Iambe honesta</p> -<p class="verse">compactum sedile, superque albam injecit pellem.</p> -<p class="verse">Ibi considens prætendit-sibi manibus velamen-comarum.</p> -<p class="verse">Diu vero vocem-comprimens dolore sedit in sella,</p> -<p class="verse">neque ulli aut verbo se-adjunxit, aut facto,</p> -<p class="lnr">200</p> -<p class="verse">sed sine-risu, non-gustans cibum neque potum,</p> -<p class="verse">sedit, desiderio tabescens profunde-succinctæ filiæ:</p> -<p class="verse">usque dum facetiis eam Iambe honesta</p> -<p class="verse">multum cavillata, commovit dominam castam,</p> -<p class="verse"><i>ut</i>-rideret-leniter, et hilarem haberet animum:</p> -<p class="lnr">205</p> -<p class="verse">quæ quidem ei et postea placuit moribus.</p> -<p class="verse">Illi autem poculum Metanira porrexit dulci vino</p> -<p class="verse">impletum; sed renuit: nam fas sibi <i>esse</i> negavit,</p> -<p class="verse">bibere vinum rubens: jussit vero farinam et aquam</p> -<p class="verse">dare mixtam ad-bibendum pulegio contrito.</p> -<p class="lnr">210</p> -<p class="verse">Illa autem misturam confectam deæ porrexit, ut jusserat:</p> -<p class="verse">qua accepta, sacro-honore primum-potita-est alma Ceres.</p> -<p class="verse">Colloquium vero exorsa-est pulcre-cincta Metanira:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salve, mulier! haud enim te ex vilibus opinor parentibus</p> -<p class="verse">esse, sed nobilibus; quoniam tibi elucet in-oculis pudor</p> -<p class="lnr">215</p> -<p class="verse">et gratia, qualis jura-dantium regum.</p> -<p class="verse">Sed deorum munera, quamvis gravate, necessario</p> -<p class="verse">toleramus homines; nam jugum cervici incumbit.</p> -<p class="verse">Jam vero, quum venisti huc, <i>tibi</i> aderunt, quæcunque mihi, <i>bona.</i></p> -<p class="verse">At filium mihi nutri hunc, quem sero-genitum et insperatum</p> -<p class="lnr">220</p> -<p class="verse">præbuerunt immortales; exoptatissimus autem mihi est.</p> -<p class="verse">Si hunc enutrires; et pubertatis metam contingeret,</p> -<p class="verse">facile aliqua te videns mulierum tenerarum</p> -<p class="verse"><i>tibi</i> invideret: tanta tibi nutricia darem.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Hanc vero rursus allocuta-est pulcre-coronata Ceres:</p> -<p class="lnr">225</p> -<p class="verse">et tu, mulier, multum salve! dii autem tibi bona largiantur!</p> -<p class="verse">filium vero tibi lubens suscipiam, sicut me jubes, <i>et</i></p> -<p class="verse">nutriam. Neque eum, spero, per-inscitiam nutricis</p> -<p class="verse">aut incantatio lædet, aut hypotamnum [<i>herba magica?</i>].</p> -<p class="verse">Novi enim remedium multo efficacius hylotomo (<i>herba</i>);</p> -<p class="lnr">230</p> -<p class="verse">novi etiam ad-incantationem<a id="FNanchor-Hymnus-IV-TR4"></a><a href="#Footnote-Hymnus-IV-TR4" class="fnanchor">[TR4]</a> nocentissimam bonum remedium.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic locuta, fragranti<a id="FNanchor-Hymnus-IV-TR5"></a><a href="#Footnote-Hymnus-IV-TR5" class="fnanchor">[TR5]</a> <i>eum</i> excepit sinu,</p> -<p class="verse">manibusque immortalibus; et lætata-est animo mater.</p> -<p class="verse">Sic illa Celei prudentis illustrem filium,</p> -<p class="verse">Demophoontem, quem peperit pulcre-cincta Metanira,</p> -<p class="lnr">235</p> -<p class="verse">enutrivit in ædibus; at ille crevit deo similis,</p> -<p class="verse">nec sane panem edens, nec sugens.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Ceres <i>eum</i><a id="FNanchor-Hymnus-IV-TR6"></a><a href="#Footnote-Hymnus-IV-TR6" class="fnanchor">[TR6]</a></p> -<p class="verse">ungebat ambrosia, quasi dei progeniem</p> -<p class="verse">dulce afflans, et in sinu gestans:</p> -<p class="lnr">240</p> -<p class="verse">noctu vero occultabat ignis vi, tanquam torrem,</p> -<p class="verse">clam caris parentibus. Illis autem magno miraculo fuit,</p> -<p class="verse">quanto vigore exortus-sit, diis aspectu similis.</p> -<p class="verse">Atque eum factura-erat senii-expertem et immortalem,</p> -<p class="verse">nisi per-stultitiam pulcre-cincta Metanira,</p> -<p class="lnr">245</p> -<p class="verse">nocte observans, fragranti ex thalamo</p> -<p class="verse">inspexisset: ejulavit autem, et ambo sibi-percussit femora,</p> -<p class="verse">timens suo filio, et magno furore-turbata est mentem,</p> -<p class="verse">et lamentans dictis volantibus <i>eum</i> allocuta-est:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Fili Demophoon, hospita te igne multo</p> -<p class="lnr">250</p> -<p class="verse">occultat, mihi autem mœrorem et curas tristes efficit.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic dixit ingemens; eamque audiit sancta dearum.</p> -<p class="verse">Illi autem irata pulcre-coronata Ceres,</p> -<p class="verse">filium carum, quem insperatum in ædibus pepererat,</p> -<p class="verse">manibus immortalibus a se deposuit in-terram,</p> -<p class="lnr">255</p> -<p class="verse">ereptum igni, animum incensa-iris sævissimis,</p> -<p class="verse">et simul allocuta-est pulcre-cinctam Metaniram:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Inscii homines et dementes, neque boni</p> -<p class="verse">sortem venturi præsagientes, neque mali!</p> -<p class="verse">et tu enim ex-stultitia tua ingens damnum-cepisti.</p> -<p class="lnr">260</p> -<p class="verse">Testis enim sit deos obstringens, implacabile Stygis flumen!</p> -<p class="verse">immortalem tibi et senectæ-expertem per-omne ævum</p> -<p class="verse">filium carum factura-eram, et sempiternum largitura honorem:</p> -<p class="verse">jam vero non licet <i>ei</i> mortem et sævas-Parcas effugere;</p> -<p class="verse">honor autem immortalis semper aderit, quod genibus</p> -<p class="lnr">265</p> -<p class="verse">nostris exceptus-est, et in ulnis dormivit.</p> -<p class="verse">At vero in-progressu-temporum huic, circumvolutis annis,</p> -<p class="verse">filii Eleusiniorum bellum et pugnam diram</p> -<p class="verse">semper invicem concitabunt per-omne ævum.</p> -<p class="verse">Sum autem Ceres honorata, quæ maximum</p> -<p class="lnr">270</p> -<p class="verse">immortalibus mortalibusque emolumentum et gaudium est.</p> -<p class="verse">Sed age, mihi templum magnum, et aram sub eo</p> -<p class="verse">condant omnis populus, sub urbe altoque muro,</p> -<p class="verse">super Callichorum, in prominente colle.</p> -<p class="verse">Orgia autem ipsa ego docebo, ut in-posterum,</p> -<p class="lnr">275</p> -<p class="verse">rite sacrificantes, meam mentem placetis.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic locuta dea, staturamque et formam mutavit,</p> -<p class="verse">senectute dejecta, et circumcirca venustas spirabat,</p> -<p class="verse">odorque jucundus fragrantibus a peplis</p> -<p class="verse">spargebatur, et procul lux a corpore immortali</p> -<p class="lnr">280</p> -<p class="verse">effulgebat deæ, flavique capilli fluebant-per humeros,</p> -<p class="verse">et splendore implebatur solidum cubiculum, tanquam fulguris:</p> -<p class="verse">exiit autem ex ædibus. At illius subito genua soluta-sunt;</p> -<p class="verse">et per-longum voce-caruit tempus, neque filium</p> -<p class="verse">recordata-est sero-genitum de pavimento tollere.</p> -<p class="lnr">285</p> -<p class="verse">Hujus autem sorores vocem audierunt miserabilem,</p> -<p class="verse">et a bene-stratis lectis desiluerunt: <i>quarum</i> hæc deinde</p> -<p class="verse">infantem manibus sublatum suo excepit sinu;</p> -<p class="verse">illa ignem accendit; illa autem properavit pedibus teneris,</p> -<p class="verse">matrem excitatura fragranti e thalamo.</p> -<p class="lnr">290</p> -<p class="verse">Congregatæ autem illum circùm lavarunt palpitantem,</p> -<p class="verse">amantissime-complectentes: sed ejus non delinitus-est animus;</p> -<p class="verse">deteriores enim jam eum habebant altrices ac nutrices.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Illæ quidem per-totam-noctem venerandam deam placabant,</p> -<p class="verse">metu concussæ; at simul aurora illucescente</p> -<p class="lnr">295</p> -<p class="verse">late-potenti Celeo vere narrabant,</p> -<p class="verse">quæcunque jusserat dea, pulcre-coronata Ceres.</p> -<p class="verse">Ille vero ad concionem vocans immensum populum,</p> -<p class="verse">jussit comas-decoræ Cereri opimum templum</p> -<p class="verse">condere et aram, in prominente colle.</p> -<p class="lnr">300</p> -<p class="verse">Hi autem continuo paruerunt, et obedierunt dictis,</p> -<p class="verse">et exstruxere <i>templum,</i> sicut jusserat: illud vero excrevit divino fato.</p> -<p class="verse">Sed postquam absolverant, et destiterant a-labore,</p> -<p class="verse">iverunt suam quisque domum. At flava Ceres</p> -<p class="verse">ibi considens, cœlicolis seorsum<a id="FNanchor-Hymnus-IV-TR7"></a><a href="#Footnote-Hymnus-IV-TR7" class="fnanchor">[TR7]</a> ab-omnibus,</p> -<p class="lnr">305</p> -<p class="verse">permansit, desiderio tabescens alte-cinctæ filiæ.</p> -<p class="verse">Gravissimum vero annum supra tellurem feracem</p> -<p class="verse">effecit hominibus et crudelissimum; neque ullum terra</p> -<p class="verse">semen emisit; abscondebat enim coronis-læta Ceres.</p> -<p class="verse">Multaque curva aratra frustra boves traxerunt in arvis,</p> -<p class="lnr">310</p> -<p class="verse">multumque hordeum albens irritum incidit terræ.</p> -<p class="verse">Et sane universum periisset genus voces-articulantium hominum</p> -<p class="verse">fame gravi, munerumque celebrato honore</p> -<p class="verse">ac victimarum privasset Olympias domos tenentes:</p> -<p class="verse">nisi Jupiter sensisset, et in-suo deliberasset animo.</p> -<p class="lnr">315</p> -<p class="verse">Irin vero primum aureis-alis delabi-jussit ad-vocandam</p> -<p class="verse">Cererem crine-decoram et egregia forma.</p> -<p class="verse">Dixit; at illa Jovis atris-nubibus-cincto Saturnio</p> -<p class="verse">paruit; et intervallum percurrit velociter pedibus.</p> -<p class="verse">Adiit autem urbem Eleusinis odoræ,</p> -<p class="lnr">320</p> -<p class="verse">invenitque in templo Cererem cæruleo-peplo-ornatam;</p> -<p class="verse">et eam vocans dictis volantibus allocuta-est:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Ceres, vocat te pater Jupiter haud-irrita decernens,</p> -<p class="verse">ut-venias ad gentes deorum æternorum.</p> -<p class="verse">Quare ito, neu caducum sit, quod nuntio, verbum Jovis.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">325</p> -<p class="verse i2"> Sic dixit obsecrans; at hujus non inflectebatur animus.</p> -<p class="verse">Rursus deinceps deos felices Jupiter sempiternos</p> -<p class="verse">omnes ad-<i>eam</i>-legavit; et alius-alium subsequentes</p> -<p class="verse">vocabant, et multa dabant insignia dona,</p> -<p class="verse">honoresque, quoscunque vellet habere inter immortales deos:</p> -<p class="lnr">330</p> -<p class="verse">verum haud-quisquam flectere potuit mentem et sententiam</p> -<p class="verse">toto-animo irascentis; sed obstinate renuit verbis.</p> -<p class="verse">Negavit enim, unquam odorum Olympum</p> -<p class="verse">prius se-esse-conscensuram, <i>aut</i> prius terræ fructum emissuram,</p> -<p class="verse">quam vidisset oculis suam formosam filiam.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">335</p> -<p class="verse i2"> Quæ postquam audierat grave-sonans late-cernens Jupiter,</p> -<p class="verse">in Erebum misit aurea-virga-ornatum Argicidam,</p> -<p class="verse">qui, Plutonem mollibus hortatus dictis,</p> -<p class="verse">castam Proserpinam ex tenebris caligantibus</p> -<p class="verse">in lucem reduceret ad divos; ut, eam mater</p> -<p class="lnr">340</p> -<p class="verse">oculis videns, poneret iram.</p> -<p class="verse">Mercurius autem non renuit, sed continuo subter profunda terræ</p> -<p class="verse">velox delapsus-est, relicta sede Olympi.</p> -<p class="verse">Et invenit illum regem ædibus intus,</p> -<p class="verse">sedentem in toro cum veneranda conjuge,</p> -<p class="lnr">345</p> -<p class="verse">multa reluctante ob-matris desiderium: sed illa ob intolerabilia <i>ausa</i></p> -<p class="verse">rebus deorum felicium <i>grave</i> intendebat consilium.</p> -<p class="verse">Prope vero accedens <i>eum</i> allocutus-est fortis Argicida:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Pluto, cærulee-crines, Manibus imperans,</p> -<p class="verse">Jupiter me pater jubet inclytam Proserpinam</p> -<p class="lnr">350</p> -<p class="verse">reducere ex-Erebo ad ipsos; ut, eam mater</p> -<p class="verse">oculis videns, iræ et ultionis sævæ</p> -<p class="verse">in-immortales finem-faciat: nam grave molitur facinus,</p> -<p class="verse">ut-perdat nationes imbecillas terrigenarum hominum,</p> -<p class="verse">semen sub terra abscondens, minuensque honores</p> -<p class="lnr">355</p> -<p class="verse">immortalium; horribilem vero exercet iram, neque diis</p> -<p class="verse">se-immiscet, sed seorsum odoro in templo</p> -<p class="verse">sedet, Eleusinis arduam-saxis urbem tenens.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic dixit; subrisit autem rex inferorum Pluto</p> -<p class="verse">superciliis, neque neglexit Jovis regis mandatum.</p> -<p class="lnr">360</p> -<p class="verse">Confestimque hortatus-est prudentem Proserpinam:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> I, Proserpina, ad matrem cæruleo-peplo-ornatam,</p> -<p class="verse">mitem in pectore animum atque ingenium gerens;</p> -<p class="verse">neque mœreas graviter supra-modum præ-aliis.</p> -<p class="verse">Haud tibi inter immortales indignus ero maritus,</p> -<p class="lnr">365</p> -<p class="verse">frater-germanus patris Jovis: <i>sed</i> huc quum-veneris,</p> -<p class="verse">domineris omnibus, quæcunque vivunt et moventur,</p> -<p class="verse">honoribusque fruaris inter immortales maximis.</p> -<p class="verse">Improborum vero pœna erit per-omne tempus,</p> -<p class="verse">si qui non victimis tuum animum placant,</p> -<p class="lnr">370</p> -<p class="verse">rite <i>sacra</i> facientes, justa munera persolventes.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic dixit; at lætata-est prudens Proserpina,</p> -<p class="verse">subitoque exsiluit gaudio. Verum ille ei</p> -<p class="verse">mali-punici granum dedit edendum dulce clanculum,</p> -<p class="verse">ad se tractæ, ne maneret dies omnes</p> -<p class="lnr">375</p> -<p class="verse">illic apud venerandam Cererem cæruleo-peplo-ornatam.</p> -<p class="verse">Equos autem ante currui aureo</p> -<p class="verse">subjunxit immortales multis-imperans Pluto.</p> -<p class="verse">Illa vero currum conscendit; juxtaque fortis Argicida,</p> -<p class="verse">habenas et flagellum capiens manibus suis,</p> -<p class="lnr">380</p> -<p class="verse">agitavit ex ædibus; illique haud segnes volabant.</p> -<p class="verse">Raptimque longa itinera emensi-sunt: neque mare,</p> -<p class="verse">neve unda fluminum, neve convalles herbosæ,</p> -<p class="verse">equorum immortalium, neve juga, tardaverunt impetum;</p> -<p class="verse">sed super illa profundam caliginem sciderunt euntes.</p> -<p class="lnr">385</p> -<p class="verse">Sistebat vero <i>currum</i> agens, ubi morabatur pulcre-coronata Ceres,</p> -<p class="verse">templum ante odorum. Sed illa ut vidit,</p> -<p class="verse">prosiluit, sicut Baccha montis per umbrosam silvam.</p> -<p class="verse">Proserpina vero ex-altera-parte..........</p> -<p class="verse">matri suæ ob<i>viam</i>...............</p> -<p class="lnr">390</p> -<p class="verse">desiluit ut-curreret...............</p> -<p class="verse">illi autem....................</p> -<p class="verse">..........................</p> -<p class="verse i2"> Nata, nihilne m................</p> -<p class="verse">cibi? Loque...................</p> -<p class="lnr">395</p> -<p class="verse">sic enim rediens................</p> -<p class="verse">et mecum una et <i>cum</i> patre atris-nubibus-cincto Saturnio</p> -<p class="verse">habites, omnibus honorata immortalibus.</p> -<p class="verse">Quodsi vero gustasti, denuo profecta sub profunda terræ</p> -<p class="verse">deges temporum tertiam <i>ibi, partem,</i></p> -<p class="lnr">400</p> -<p class="verse">duas vero apud me et ceteros immortales.</p> -<p class="verse">Sed quando floribus terra bene-olentibus vernis</p> -<p class="verse">omnigenis viret, tunc ex tenebris caligantibus</p> -<p class="verse">rursum ascendes, ingens miraculum diis mortalibusque hominibus.</p> -<p class="verse">Et quonam te decepit dolo fortis Pluto?</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">405</p> -<p class="verse i2"> Huic contra Proserpina formosa respondit:</p> -<p class="verse">equidem tibi, mater, dicam vera omnia.</p> -<p class="verse">Quum mihi venisset Mercurius, utilitatum-auctor, nuntius celer,</p> -<p class="verse">a patre Saturnio et ceteris cœlitibus, <i>dicens</i></p> -<p class="verse">ut-venirem ex Erebo, quo me oculis videns</p> -<p class="lnr">410</p> -<p class="verse">finem-faceres in-immortales iræ et ultionis sævæ,</p> -<p class="verse">subito ego exsilui gaudio. Ille vero clanculum</p> -<p class="verse">injecit mihi mali-punici granum, dulcem escam,</p> -<p class="verse">invitamque vi me coegit gustare.</p> -<p class="verse">Quomodo autem me raptam, Saturnii arcanum per consultum</p> -<p class="lnr">415</p> -<p class="verse">patris mei, abstulerit ferens sub profunda terræ,</p> -<p class="verse">dicam, et omnia edisseram, ut rogas.</p> -<p class="verse">Nos fere omnes per amœnum pratum,</p> -<p class="verse">Leucippe, Phænoque, et Electra, et Ianthe,</p> -<p class="verse">et Melite, Iacheque, Rhodiaque, Calliroeque,</p> -<p class="lnr">420</p> -<p class="verse">Melibosisque, Tycheque, et Oycroe rosea,</p> -<p class="verse">Chryseisque, Ianiraque, Acasteque, Admeteque,</p> -<p class="verse">et Rhodope, Plutoque, et venusta Calypso,</p> -<p class="verse">et Styx, Uraniaque, Galaxauraque amanda,</p> -<p class="verse">[Pallasque pugnam-excitans, et Diana sagittis-gaudens,]</p> -<p class="lnr">425</p> -<p class="verse">ludebamus, atque flores carpebamus manibus jucundos,</p> -<p class="verse">mistim crocumque mollem, et gladiolos, atque hyacinthum,</p> -<p class="verse">et roseos calyces, et lilia, mira visu,</p> -<p class="verse">et narcissum, quem produxit, tanquam crocum, lata tellus.</p> -<p class="verse">At ego carpebam-mihi gaudens: terra autem subter</p> -<p class="lnr">430</p> -<p class="verse">hiavit; et inde prosiluit rex fortis Pluto,</p> -<p class="verse">abstulitque <i>me</i> sub terram in curru aureo,</p> -<p class="verse">multa detrectantem; clamavi autem intenta voce.</p> -<p class="verse">Hæc tibi, quanquam tristis, vera omnia narro.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic tum totum diem concordia junctæ animos,</p> -<p class="lnr">435</p> -<p class="verse">plurimum sibi-vicissim mentem et animum hilarabant,</p> -<p class="verse">amantissime-se-complectentes; et a-doloribus requievit animus,</p> -<p class="verse">gaudiaque acceperunt invicem et dederunt.</p> -<p class="verse">Has autem prope accessit Hecate tenui-vitta-nitida,</p> -<p class="verse">multumque complexa-est puellam Cereris castam,</p> -<p class="lnr">440</p> -<p class="verse">quod sibi ministra et comes fuerat regina.</p> -<p class="verse">His vero nuntiam misit grave-sonans late-cernens Jupiter</p> -<p class="verse">Rheam crine-decoram, <i>quæ</i> Cererem cæruleo-peplo ornatam</p> -<p class="verse">duceret ad gentes deorum; et pollicutus-est honores</p> -<p class="verse">se-daturum, quoscunque optaret inter immortales deos;</p> -<p class="lnr">445</p> -<p class="verse">annuitque ei puellam anni circumvolventis</p> -<p class="verse">tertiam partem <i>fore</i> sub tenebris caligantibus,</p> -<p class="verse">duas vero apud matrem et ceteros immortales.</p> -<p class="verse">Sic dixit; nec recusavit dea Jovis mandata.</p> -<p class="verse">Sed repente delapsa Olympi jugis,</p> -<p class="lnr">450</p> -<p class="verse">in Rarium venit, fertile uber agri</p> -<p class="verse">ante, sed tunc minime fertile; verum tacite</p> -<p class="verse">jacebat omni-folio-orbum, et abscondebat hordeum albicans,</p> -<p class="verse">consilio Cereris pedis-venustæ; sed postea</p> -<p class="verse">erat statim longis floriturum aristis,</p> -<p class="lnr">455</p> -<p class="verse">vere crescente, soli autem pingues sulcos</p> -<p class="verse">horrere spicis, illaque in manipulos ligatum-iri.</p> -<p class="verse">Huc descendit primum ex æthere vasto;</p> -<p class="verse">et libenter se conspexerunt invicem, et lætatæ-sunt animo.</p> -<p class="verse">Illam vero sic allocuta-est Rhea tenui-vitta-nitida:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">460</p> -<p class="verse i2"> Veni, nata! vocat te grave-sonans late-cernens Jupiter,</p> -<p class="verse">ut-venias ad gentes deorum; et pollicitus-est honores</p> -<p class="verse">se-daturum, quoscunque optares inter immortales deos;</p> -<p class="verse">annuitque tibi puellam anni circumvolventis</p> -<p class="verse">tertiam partem <i>fore</i> sub tenebris caligantibus,</p> -<p class="lnr">465</p> -<p class="verse">(<i>duas vero apud te et ceteros</i>) immortales.</p> -<p class="verse">(<i>Ita promisit futurum</i>) esse, suoque annuit capite.</p> -<p class="verse">Quare eas, nata mea, et pareas, neque nimis</p> -<p class="verse">immodice irascaris nubibus-atris-cincto Saturnio;</p> -<p class="verse">sed statim fructum augeas vitalem hominibus.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">470</p> -<p class="verse i2"> Sic dixit; neque recusavit pulcre-coronata Ceres;</p> -<p class="verse">statimque fructum produxit arvorum glebosorum.</p> -<p class="verse">Et omnis foliisque et floribus lata tellus</p> -<p class="verse">inhorruit: sed illa abiens jura-dantibus regibus</p> -<p class="verse">monstravit, Triptolemoque, et Diocli equûm-domitori,</p> -<p class="lnr">475</p> -<p class="verse">Eumolpoque forti, Celeoque duci populorum,</p> -<p class="verse">ministerium sacrorum, et instituit orgia omnibus,</p> -<p class="verse">[Triptolemoque, Polyxenoque, super hosque Diocli,]</p> -<p class="verse">sancta, quæ haud fas-est negligere, neque explorare,</p> -<p class="verse">neque evulgare; magna enim deorum reverentia reprimit vocem.</p> -<p class="lnr">480</p> -<p class="verse">Felix, qui illa vidit terrestrium hominum!</p> -<p class="verse">qui autem non-initiatus sacris neque particeps <i>est,</i> nunquam simili</p> -<p class="verse">sorte gaudet, mortuus quidem, sub caligine situ-horrida.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sed postquam omnia præceperat sancta dearum,</p> -<p class="verse">perrexerunt ire in-Olympum, deorum ad cœtum ceterorum.</p> -<p class="lnr">485</p> -<p class="verse">Ibi autem habitant apud Jovem fulmine-lætum</p> -<p class="verse">sanctæ atque venerandæ. Beatissimus, quem illæ</p> -<p class="verse">benigne amant terrestrium hominum!</p> -<p class="verse">nam statim huic mittunt semper-præsentem in magnas ædes</p> -<p class="verse">Plutum, qui hominibus divitias mortalibus largitur.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">490</p> -<p class="verse i2"> At tu, quæ Eleusinis odoræ civitatem tenes,</p> -<p class="verse">et Parum circumfluam, Antronemque saxosam,</p> -<p class="verse">alma, splendida-donis, tempestiva-adferens, Ceres regina,</p> -<p class="verse">ipsa, et filia, pulcerrima Proserpina,</p> -<p class="verse">propitia pro cantu vitam jucundam præbe!</p> -<p class="lnr">495</p> -<p class="verse">verum ego et tui et alius memor-ero cantici.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> [J. H. VOSS.]</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<div class="fn"> -<p> -<a id="Footnote-Hymnus-IV-TR1"></a><a href="#FNanchor-Hymnus-IV-TR1"><span class="label">[TR1]</span></a> "hominum," → "hominum."<br /> -<a id="Footnote-Hymnus-IV-TR2"></a><a href="#FNanchor-Hymnus-IV-TR2"><span class="label">[TR2]</span></a> "formosissima;" → "formosissima:"<br /> -<a id="Footnote-Hymnus-IV-TR3"></a><a href="#FNanchor-Hymnus-IV-TR3"><span class="label">[TR3]</span></a> "sunt" → "sunt."<br /> -<a id="Footnote-Hymnus-IV-TR4"></a><a href="#FNanchor-Hymnus-IV-TR4"><span class="label">[TR4]</span></a> "ad-incantionem" → "ad-incantationem"<br /> -<a id="Footnote-Hymnus-IV-TR5"></a><a href="#FNanchor-Hymnus-IV-TR5"><span class="label">[TR5]</span></a> "frangranti" → "fragranti"<br /> -<a id="Footnote-Hymnus-IV-TR6"></a><a href="#FNanchor-Hymnus-IV-TR6"><span class="label">[TR6]</span></a> In the original text this line is aligned flush right, unclear why.<br /> -<a id="Footnote-Hymnus-IV-TR7"></a><a href="#FNanchor-Hymnus-IV-TR7"><span class="label">[TR7]</span></a> "seorum" → "seorsum" (according to an 1853-edition)<br /> -</p> -</div> -<p></p> -<h2><a id="V-Venus-2"></a>V. IN VENEREM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Venerandam, aurea-corona-insignem, pulcram Venerem,</p> -<p class="verse">canam; quæ totius Cypri arces sortita-est</p> -<p class="verse">in-mari-sitæ, ubi ipsam Zephyri vis humidum spirantis</p> -<p class="verse">tulit per undam valde-sonori maris,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">spuma in molli. Eam autem aureis-vittis-insignes Horæ</p> -<p class="verse">suscepere libenter, circùmque immortales vestes induerunt;</p> -<p class="verse">capitique immortali coronam fabrefactam imposuere</p> -<p class="verse">pulcram, auream; in perforatis autem auriculis</p> -<p class="verse">ornamentum orichalci, aurique pretiosi;</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">collum vero circa molle, et pectora candida,</p> -<p class="verse">monilibus aureis <i>eam</i> ornabant: quibus quidem ipsæ</p> -<p class="verse">Horæ ornatæ-sunt aureis-vittis-insignes, quum eunt</p> -<p class="verse">ad chorum amabilem deorum et ædes patris.</p> -<p class="verse">Verum postquam omnem circa corpus ornatum posuerant,</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">duxerunt ad immortales; hi vero <i>eam</i> salutabant conspicati,</p> -<p class="verse">manibusque datis-excipiebant, et cupierunt quisque</p> -<p class="verse">ut-esset <i>sibi</i> ingenua uxor, et <i>ipse eam</i> domum duceret,</p> -<p class="verse">speciem admirantes violis-coronatæ Cythereæ.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salve, volubilibus-oculis, mellea; da vero in certamine</p> -<p class="lnr">20</p> -<p class="verse">victoriam huic (<i>mihi</i>) auferendam, meumque orna cantum:</p> -<p class="verse">at ego et tui et alius meminero cantionis.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="VI-Bacchus"></a>VI. IN BACCHUM.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> De Baccho, Semeles glorioso filio,</p> -<p class="verse">memorabo, ut apparuit ad litus maris infructuosi,</p> -<p class="verse">promontorio super projecto, juveni viro similis,</p> -<p class="verse">primum-pubescenti; pulcræ autem circum-motabantur comæ,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">cyaneæ; palliumque circa robustos habebat humeros</p> -<p class="verse">purpureum. Cito vero viri bonis-transtris-instructa ex navi</p> -<p class="verse">prædones processere celeriter super nigrum pontum,</p> -<p class="verse">Tyrrheni; eos autem duxit mala sors: ii vero <i>eum</i> conspicati,</p> -<p class="verse">innuerunt sibi-invicem, citoque exsiliere; statim autem prehensum</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">imposuerunt in sua navi, gavisi corde:</p> -<p class="verse">filium enim eum putabant Jovis-alumnorum regum</p> -<p class="verse">esse, et vinculis volebant ligare gravibus.</p> -<p class="verse">Eum autem non tenebant vincula, vimina vero procul decidebant</p> -<p class="verse">a-manibus et pedibus; ipse autem subridens sedebat</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">oculis cyaneis: gubernator vero ubi-animadvertit,</p> -<p class="verse">statim suos socios compellavit, dixitque:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Miseri, quemnam hunc deum ligatis prehensum,</p> -<p class="verse">fortem? neque ferre potest eum navis bene-fabricata.</p> -<p class="verse">Aut enim Jupiter hic est, aut argenteum-arcum gestans Apollo,</p> -<p class="lnr">20</p> -<p class="verse">aut Neptunus: quoniam haud mortalibus hominibus</p> -<p class="verse">similis <i>est,</i> sed iis, qui Olympias domos habent.</p> -<p class="verse">Sed agite, ipsum dimittamus in continentem nigram</p> -<p class="verse">statim; neu manus <i>ei</i> injicite, ne-forte iratus</p> -<p class="verse">excitet gravesque ventos et turbinem multum.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">25</p> -<p class="verse i2"> Sic dixit; eum autem dux aspero objurgavit sermone:</p> -<p class="verse">Mire, secundum-ventum vide, simulque velum trahe navis,</p> -<p class="verse">cuncta armamenta ubi-ceperis: hic vero dein viris curæ-erit.</p> -<p class="verse">Spero, aut in-Ægyptum perveniet, aut ille in-Cyprum,</p> -<p class="verse">aut ad Hyperboreos, aut <i>etiam</i> ulterius: ad extremum autem</p> -<p class="lnr">30</p> -<p class="verse">enarrabit aliquando suosque amicos et possessiones omnes,</p> -<p class="verse">suosque fratres: quandoquidem nobis <i>eum</i> obtulit deus.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic locutus, malumque et velum trahebat navis.</p> -<p class="verse">Inflavit autem ventus medium velum, circùmque inde armamenta</p> -<p class="verse">tenderunt: cito vero ipsis apparebant mirifica opera.</p> -<p class="lnr">35</p> -<p class="verse">Vinum quidem primum velocem per navem nigram</p> -<p class="verse">dulce-potu fluebat fragrans, excitabaturque odor</p> -<p class="verse">divinus; nautas vero stupor cepit omnes conspicatos.</p> -<p class="verse">Statim autem summum ad velum extensa-est</p> -<p class="verse">vitis, huc atque illuc: dependebantque multi</p> -<p class="lnr">40</p> -<p class="verse">racemi; circa malum vero nigra volvebatur hedera,</p> -<p class="verse">floribus virescens, pulcerque fructus in <i>ea</i> exortus-erat:</p> -<p class="verse">omnes autem scalmi coronas habebant. Ii vero conspicati,</p> -<p class="verse">Mediden tum deinde gubernatorem jubebant</p> -<p class="verse">terræ appropinquare. Is tamen inter-eos leo factus-est intus, navi</p> -<p class="lnr">45</p> -<p class="verse">terribilis in summa, valdeque rugiebat: in media vero</p> -<p class="verse">ursam fecit <i>Bacchus</i> hirsuta-cervice, signa ostendens:</p> -<p class="verse">surrexit autem <i>ea</i> furibunda; leo vero <i>stetit</i> in tabulato summo</p> -<p class="verse">horrendum torve tuens. Illi autem in puppim fugerunt,</p> -<p class="verse">circumque gubernatorem, prudentem animum habentem,</p> -<p class="lnr">50</p> -<p class="verse">steterunt inde perculsi: is autem repente adortus</p> -<p class="verse">ducem cepit: illi vero foras, malum fatum evitantes,</p> -<p class="verse">omnes simul saliere, postquam viderunt, in mare divinum,</p> -<p class="verse">delphinesque facti-sunt. Gubernatorem vero <i>is</i> miseratus,</p> -<p class="verse">tenuit, et ipsum fecit plane-beatum; dixitque sermonem:</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">55</p> -<p class="verse i2"> Confide, divine rector, meo grate animo:</p> -<p class="verse">sum autem ego Bacchus multisonus, quem peperit mater</p> -<p class="verse">Cadmea Semele, Jovis in amore congressa.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salve, nate Semeles pulcros-oculos-habentis; neque ullo-modo licet,</p> -<p class="verse">tui quidem obliviscenti, suavem ornare cantum.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="VII-Mars"></a>VII. IN MARTEM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Mars præpotens, currum-gravans, aurea-galea-insignis,</p> -<p class="verse">magnanime, clypeate, urbium-concussor, ære-armate,</p> -<p class="verse">manu-fortis, indefesse, hasta-valens, munimen Olympi,</p> -<p class="verse">Victoriæ in-bello-felicis pater, adjutor Justitiæ,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">adversariis tyranne, justissimorum dux virorum,</p> -<p class="verse">fortitudinis sceptrifer, ignitum circulum volvens</p> -<p class="verse">ætheris inter septena-vadentia astra: ubi te equi</p> -<p class="verse">flammei tertio super orbe semper ferunt:</p> -<p class="verse">audi, mortalium auxiliator, dator audacis pubertatis,</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">leniter demittens lumen desuper in vitam</p> -<p class="verse">nostram ac fortitudinem Martiam: utinam possem</p> -<p class="verse">depellere malum amarum a meo capite,</p> -<p class="verse">et animæ insidiosum retundere in-mente impetum,</p> -<p class="verse">animique porro robur acutum cohibere, qui me instiget</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">ad-pugnam horridam ingrediendam. Sed tu audaciam</p> -<p class="verse">da, beate, pacisque ut-maneam in inviolatis legibus,</p> -<p class="verse">inimicorum elapsus tumultum, fataque violenta.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="VIII-Diana"></a>VIII. IN DIANAM.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Dianam celebra, Musa, sororem Jaculatoris,</p> -<p class="verse">virginem sagittis-gaudentem, educatam-simul-cum Apolline,</p> -<p class="verse">quæ equos potum-agens ex-juncoso Melete,</p> -<p class="verse">celeriter per Smyrnam totum-aureum currum agit</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">ad Clarum vitiferam; ubi argenteum-arcum-gestans Apollo</p> -<p class="verse">sedet, manens jaculatricem Sagittis-gaudentem.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Et tu quidem sic salve, deæque simul omnes, cantu;</p> -<p class="verse">at ego te primum <i>cano,</i> et a te incipio canere;</p> -<p class="verse">a te vero ego exorsus transibo alium ad hymnum.<a id="FNanchor-Hymnus-VIII-TR1"></a><a href="#Footnote-Hymnus-VIII-TR1" class="fnanchor">[TR1]</a></p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<div class="fn"> -<p> -<a id="Footnote-Hymnus-VIII-TR1"></a><a href="#FNanchor-Hymnus-VIII-TR1"><span class="label">[TR1]</span></a> "hymmum" → "hymnum"<br /> -</p> -</div> -<p></p> -<h2><a id="IX-Venus-3"></a>IX. IN VENEREM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> In-Cypro-genitam Cytheream canam, quæ mortalibus</p> -<p class="verse">blanda dona dat; in amabili autem vultu</p> -<p class="verse">semper subridet, et amabilem affert florem.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salve, dea, Salamini bene-cultæ imperans,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">et toti Cypro; da vero amabilem cantum;</p> -<p class="verse">atque ego et tui et alius meminero cantionis.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="X-Minerva"></a>X. IN MINERVAM.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Palladem Minervam, patronam-urbium, incipio canere,</p> -<p class="verse">potentem; cui cum Marte curæ-sunt bellica opera,</p> -<p class="verse">et quæ-diruuntur urbes, clamorque bellaque:</p> -<p class="verse">et liberavit populum <i>in bellum</i> euntemque redeuntemque.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salve, dea; da vero nobis fortunam, felicitatemque.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XI-Juno"></a>XI. IN JUNONEM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Junonem cano aureo-solio-insidentem, quam peperit Rhea,</p> -<p class="verse">immortalem reginam, supereminente specie præditam,</p> -<p class="verse">Jovis altisoni sororem, conjugemque,</p> -<p class="verse">illustrem, quam omnes beati per latum Olympum</p> -<p class="verse">venerantes honorant, pariter-cum Jove gaudente-fulminibus.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XII-Ceres-2"></a>XII. IN CEREREM.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Cererem pulcris-comis, venerabilem deam, incipio canere,</p> -<p class="verse">ipsam, et filiam, præpulcram Proserpinam.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salve, dea, et hanc serva urbem; præsis autem cantui.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XIII-Mater-Deorum"></a>XIII. IN MATREM DEORUM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Matrem mihi omniumque deorum, omniumque hominum</p> -<p class="verse">celebra, Musa arguta, Jovis filia magni:</p> -<p class="verse">cui crotalorum tympanorumque sonus, simulque strepitus tibiarum</p> -<p class="verse">placuit, ac luporum clangor, torvorumque leonum,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">montesque sonori, et silvosi recessus.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Et tu quidem sic salve deæque simul omnes, cantu.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XIV-Hercules"></a>XIV. IN HERCULEM LEONIS-ANIMO.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Herculem, Jovis filium, canam, quem longe præstantissimum</p> -<p class="verse">peperit terrestrium, Thebis in amœnis,</p> -<p class="verse">Alcmena, mixta cum-nubes-cogente Saturnio;</p> -<p class="verse">qui antea quidem per terram immensam ac mare</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">errans, sub mandatis Eurysthei regis,</p> -<p class="verse">multa quidem ipse fecit violenta, multa autem sustinuit:</p> -<p class="verse">nunc vero tandem in pulcra sede nivosi Olympi</p> -<p class="verse">habitat oblectans-se, et habet pulcram-talis Heben.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salve, rex, Jovis fili; da vero virtutemque et felicitatem.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XV-Aesculapius"></a>XV. IN ÆSCULAPIUM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Medicum morborum Æsculapium incipio canere,</p> -<p class="verse">filium Apollinis, quem peperit divina Coronis</p> -<p class="verse">Dotio in campo, filia Phlegyæ regis,</p> -<p class="verse">gaudium magnum hominibus, malorum delinitorem dolorum.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Et tu quidem sic salve, rex; precor autem te cantu.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XVI-Dioscuri"></a>XVI. IN DIOSCUROS.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Castorem et Pollucem cane, Musa arguta,</p> -<p class="verse">Tyndaridas, qui ex-Jove Olympio nati-sunt:</p> -<p class="verse">quos sub Taygeti verticibus peperit veneranda Leda,</p> -<p class="verse">clam subacta a-nubes-atras-cogente Saturnio.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salvete, Tyndaridæ, velocium ascensores equorum.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XVII-Mercurius-2"></a>XVII. IN MERCURIUM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Mercurium cano Cyllenium, Argicidam,</p> -<p class="verse">Cyllenen regentem, et Arcadiam pecorosam,</p> -<p class="verse">nuntium immortalium perutilem, quem peperit Maja,</p> -<p class="verse">Atlantis filia, Jovis in amore congressa,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">veneranda; beatorum autem deorum vitavit cœtum,</p> -<p class="verse">antrum habitans umbrosum; ubi Saturnius</p> -<p class="verse">cum-Nympha pulcris-comis miscebatur nocte intempesta,</p> -<p class="verse">quando dulcis somnus occupabat candidis-ulnis Junonem;</p> -<p class="verse">latebat vero immortalesque deos, mortalesque homines.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse i2"> Et tu quidem sic salve, Jovis et Majæ fili:</p> -<p class="verse">a te autem ego exorsus transibo alium ad hymnum.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salve, Mercuri gratiarum-dator, internuntie, dator bonorum.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XVIII-Pan"></a>XVIII. IN PANA.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> De Mercurii mihi caro filio dic, Musa,</p> -<p class="verse">capripede, bicorni, amante-strepitus, qui per valles</p> -<p class="verse">arborosas simul incedit choro-assuetis cum-Nymphis;</p> -<p class="verse">quæ quidem excelsæ petræ calcant cacumina</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">Pana invocantes, pastoralem deum, splendidum-cæsarie,</p> -<p class="verse">squalidum, qui omnem collem nivosum sortitus-est,</p> -<p class="verse">et vertices montium, et saxosas semitas;</p> -<p class="verse">itatque huc atque illuc, per virgulta densa,</p> -<p class="verse">interdum quidem fluentis pellectus mollibus;</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">interdum autem rursus petras inter præcipites ambulat,</p> -<p class="verse">summum verticem ovibus-speculandis-aptum conscendens.</p> -<p class="verse">Sæpe autem candidis-lapidibus-tectos percurrit montes longos;</p> -<p class="verse">sæpeque inter clivos agitavit, feras cædens,</p> -<p class="verse">acute cernens: aliquando autem verspertinus clanxit solus,</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">a-ventione revertens, ab arundiniabus musam modulans</p> -<p class="verse">suavem: non hunc sane præcurrerit in cantibus</p> -<p class="verse">avis, quæ veris floriferi in foliis</p> -<p class="verse">lamentum effundens, emittit suavissimum cantum.</p> -<p class="verse">Cum ipso vero tunc Nymphæ montanæ, canoræ,</p> -<p class="lnr">20</p> -<p class="verse">ambulantes frequenter pedibus ad fontem nigris-aquis</p> -<p class="verse">canunt; verticem autem circumsonat montis echo</p> -<p class="verse">(deus vero huc et illuc chororum, modo in medium vadens,</p> -<p class="verse">micans pedibus obit; tegumentum autem ad terga cruentum</p> -<p class="verse">lyncis habet, suavibus oblectans-sibi animum cantibus),</p> -<p class="lnr">25</p> -<p class="verse">in molli prato; illic crocus et hyacinthus</p> -<p class="verse">odorus florens immiscetur indiscriminatim herbæ.</p> -<p class="verse">Celebrant autem deos beatos, et latum Olympum:</p> -<p class="verse">qualiter Mercurium perutilem, egregium præ-aliis</p> -<p class="verse">dicebant, ut ille omnibus diis velox nuntius est.</p> -<p class="lnr">30</p> -<p class="verse">Et sane is in Arcadiam fontibus-irriguam, matrem ovium,</p> -<p class="verse">pervenit, ubi ei lucus Cyllenii est:</p> -<p class="verse">illic is, etiamsi deus est, crispas-velleribus oves pascebat</p> -<p class="verse">virum apud mortalem. Floruit enim amor tener <i>eum</i> aggressus</p> -<p class="verse">cum-Nympha pulcris-comis Dryopis in-amore ut-misceretur:</p> -<p class="lnr">35</p> -<p class="verse">ac perfecit concubitum juvenilem; peperit vero <i>ea</i> in ædibus</p> -<p class="verse">Mercurio carum filium, statim monstrosum visu,</p> -<p class="verse">capripedem, bicornem, multo-strepitu-gaudentem, dulce-ridentem;</p> -<p class="verse">fugit autem exsiliens, reliquitque puerum nutrix:</p> -<p class="verse">metuit enim, ut vidit faciem inamabilem, barbatam.</p> -<p class="lnr">40</p> -<p class="verse">Hunc vero statim Mercurius perutilis in manus posuit</p> -<p class="verse">acceptum: gaudebatque animo supra-modum deus.</p> -<p class="verse">Celeriter autem ad immortalium sedes ivit, puero cooperto</p> -<p class="verse">pellibus in densis montani leporis;</p> -<p class="verse">apud Jovem vero consedit, et ceteros immortales,</p> -<p class="lnr">45</p> -<p class="verse">ostenditque puerum suum; omnes autem inde animo oblectati-sunt</p> -<p class="verse">immortales; præcipue vero Bacchius Dionysus:</p> -<p class="verse">Pana vero ipsum vocabant, quod animum omnibus oblectavit.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Et tu quidem sic salve, rex; precor autem te cantu;</p> -<p class="verse">verum ego et tui et alius meminero cantionis.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XIX-Vulcanus"></a>XIX. IN VULCANUM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Vulcanum sollertissimum cane, Musa arguta,</p> -<p class="verse">qui cum Minerva cæsiis-oculis præclara opera</p> -<p class="verse">homines docuit in terra; qui antea quidem</p> -<p class="verse">in-antris habitabant inter montes, tanquam feræ;</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">nunc vero per Vulcanum artificem-inclytum opera docti,</p> -<p class="verse">facile ævum, integrum in annum,</p> -<p class="verse">quieti transigunt in suis ædibus.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sed propitius-esto, Vulcane; da autem virtutemque et felictatem.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XX-Apollo-2"></a>XX. IN APOLLINEM.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Phœbe, te quidem et cygnus sub alis argute cantat,</p> -<p class="verse">ripæ insiliens, amnem propter vorticosum,</p> -<p class="verse">Peneum; te vero cantor, habens citharam argutam,</p> -<p class="verse">suaviloquus primumque et postremum semper canit.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Et tu quidem sic salve, rex; placo autem te cantu.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XXI-Neptunus"></a>XXI. IN NEPTUNUM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> De Neptuno, deo magno, incipio canere,</p> -<p class="verse">terræ motore et infructuosi maris,</p> -<p class="verse">pontico, qui Heliconem et latas habet Ægas.</p> -<p class="verse">Dupliciter tibi, Terræ-quassator, dii honorem divisere,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">equorumque domitor ut-sis, servatorque navium.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salve, Neptune terram-cingens, cæruleis-crinibus,</p> -<p class="verse">et beate, benignum cor habens, navigantibus auxiliare.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XXII-Juppiter"></a>XXII. IN JOVEM.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Jovem, deorum præstantissimum, canam, et maximum,</p> -<p class="verse">late-sonantem, potentem, perfectum; qui cum-Themide,</p> -<p class="verse">inclinate sedente, crebra colloquia facit.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Propitius-esto, late-sonans Saturnie, augustissime, maxime.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XXIII-Vesta"></a>XXIII. IN VESTAM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Vesta, quæ regis, Apollinis jaculantis,</p> -<p class="verse">Pytho in divina sacram domum tueris,</p> -<p class="verse">semper a-tuis cincinnis distillat humidum oleum.</p> -<p class="verse">Veni hanc in domum, propitium animum habens,</p> -<p class="verse">cum-Jove provido; gratiamque simul præbe cantui.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XXIV-Musae-et-Apollo"></a>XXIV. IN MUSAS ET APOLLINEM.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> A-Musis incipiam, Apollineque, Joveque.</p> -<p class="verse">Ex Musis enim, et longe-jaculante Apolline,</p> -<p class="verse">viri cantores sunt super terram et citharœdi;</p> -<p class="verse">ex Jove autem, reges: is vero felix, quemcunque Musæ</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">diligunt; suavis ei ab ore fluit vox.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salvete, liberi Jovis, et meo honorem-date cantui;</p> -<p class="verse">atque ego vestrumque et alius meminero cantionis.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XXV-Bacchus-2"></a>XXV. IN BACCHUM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Hedera-coronatum Bacchum, altisonum, incipio canere,</p> -<p class="verse">Jovis ac Semeles inclytæ præclarum filium;</p> -<p class="verse">quem alebant pulcris-comis Nymphæ, a patre rege</p> -<p class="verse">susceptum sinubus, et sedulo nutriebant,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">Nysæ in vallibus: is autem crescebat patris voluntate</p> -<p class="verse">antro in fragranti, in-numero-habitus immortalium.</p> -<p class="verse">At postquam hunc deæ celebratissimum aluerant,</p> -<p class="verse">tunc itabat per silvosos recessus,</p> -<p class="verse">hedera et lauro coronatus; simulque sequebantur</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">Nymphæ; ipse vero dux-erat: strepitusque tenebat immensam silvam.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Et tu quidem sic salve, uvis-abundans o Bacche;</p> -<p class="verse">da autem nos gaudentes ad horas rursus ut-veniamus,</p> -<p class="verse">ex horis vero inde in multos annos.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XXVI-Bacchus-3"></a>XXVI. IN EUNDEM.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> ***</p> -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse">alii enim in-Dracano te, alii vero in Icaro ventosa</p> -<p class="verse">dicunt, alii in Naxo, Jovis soboles, Insute <i>Jovis femori,</i></p> -<p class="verse">alii te ad Alpheum flumen vorticosum</p> -<p class="verse">utero-conceptum Semelen peperisse Jovi fulmine-gaudenti,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">alii vero in Thebis, rex, te dicunt natum-esse;</p> -<p class="verse">mentientes. Te vero genuit pater hominumque deûmque,</p> -<p class="verse">procul ab hominibus, latens candidis-ulnis Junonem.</p> -<p class="verse">Est vero aliqua Nysa, summus mons, florens silva,</p> -<p class="verse">longe a-Phœnice, prope Ægypti (<i>Nili</i>) fluenta,</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">atque ei statuent simulacra multa in templis.</p> -<p class="verse">Ut vero hæc tria <i>sunt, sic</i> tibi omnino tertio-quoque-anno usque</p> -<p class="verse">homines facient eximias hecatombas.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Dixit, et cyaneis superciliis annuit Saturnius:</p> -<p class="verse">divinæ autem comæ concutiebantur regis</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">de capite immortali; magnumque tremefecit Olympum.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sic fatus, annuit capite consiliorum-auctor Jupiter.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Sis-propitius, Iraphiota, mulieribus-furorem incutiens; ac te poetæ</p> -<p class="verse">celebramus incipientes finientesque; neque ullo-modo licet,</p> -<p class="verse">tui oblitum, suavis meminisse cantus.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="lnr">20</p> -<p class="verse i2"> Et tu quidem ita salve, Bacche Iraphiota,</p> -<p class="verse">cum matre Semele, quam vocant Thyonen.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XXVII-Diana-2"></a>XXVII. IN DIANAM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Dianam cano aurea-sagitta-insignem, tumultuosam,</p> -<p class="verse">virginem venerandam, cervos-ferientem, sagittis-gaudentem,</p> -<p class="verse">germanam-sororem aureo-ense-insignis Apollinis:</p> -<p class="verse">quæ per montes umbrosos, et cacumina ventosa,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">venatione oblectans-se, totum-aureum arcum tendit,</p> -<p class="verse">emittens luctuosa tela; tremunt autem vertices</p> -<p class="verse">altorum montium; sonatque insuper umbrosa silva</p> -<p class="verse">graviter a clangore ferarum; horret vero terra,</p> -<p class="verse">pontusque piscosus; ea autem validum cor habens,</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">circumquaque se-vertit, ferarum perdens genus.</p> -<p class="verse">Ac postquam oblectata-est ferarum-speculatrix Sagittis-gaudens,</p> -<p class="verse">exhilaravitque animum, laxato flexili arcu,</p> -<p class="verse">vadit in magnam domum fratris cari,</p> -<p class="verse">Phœbi Apollinis, Delphorum ad opulentum populum,</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">Musarum et Gratiarum pulcrum chorum instauratura.</p> -<p class="verse">Ibi postquam-suspendit flexilem arcum et sagittas,</p> -<p class="verse">præcedit, venustum circa corpus ornatum habens,</p> -<p class="verse">exordiens choros: illæ autem divinam vocem emittentes</p> -<p class="verse">celebrant Latonam pulcram-talis, ut peperit liberos</p> -<p class="lnr">20</p> -<p class="verse">immortalium consilioque et operibus longe optimos.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salvete, liberi Jovis et Latonæ comis-pulcræ:</p> -<p class="verse">verum ego vestrumque et alius meminero cantionis.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XXVIII-Minerva-2"></a>XXVIII. IN MINERVAM.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Palladem Minervam, illustrem deam, incipio canere,</p> -<p class="verse">cæsiis-oculis, multi-consilii, immite cor habentem,</p> -<p class="verse">virginem venerandam, patronam-urbium, robustam,</p> -<p class="verse">Tritoniam; quam ipse (<i>solus</i>) genuit providus Jupiter</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">augusto ex capite, bellica arma habentem,</p> -<p class="verse">aurea, splendentia; veneratio autem tenebat omnes videntes</p> -<p class="verse">immortales. Ea vero ante Jovem ægidem-tenentem</p> -<p class="verse">impetuose exsiliit ab immortali capite,</p> -<p class="verse">vibrans acutam hastam; magnus autem concutiebatur Olympus</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">graviter sub impetu Cæsiæ: circum vero terra</p> -<p class="verse">horrendum resonuit: commotusque-est inde pontus,</p> -<p class="verse">undis purpureis conturbatus; constitit autem salum</p> -<p class="verse">repente; stitit vero Hyperionis præclarus filius</p> -<p class="verse">equos celeripedes longo tempore, donec puella</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">demsit-sibi ab immortalibus humeris divina arma,</p> -<p class="verse">Pallas Minerva; gavisus-est autem providus Jupiter.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Et tu quidem sic salve, Jovis nata ægidem-tenentis;<a id="FNanchor-Hymnus-XXVIII-TR1"></a><a href="#Footnote-Hymnus-XXVIII-TR1" class="fnanchor">[TR1]</a></p> -<p class="verse">verum ego et tui et alius meminero cantionis.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<div class="fn"> -<p> -<a id="Footnote-Hymnus-XXVIII-TR1"></a><a href="#FNanchor-Hymnus-XXVIII-TR1"><span class="label">[TR1]</span></a> "agidem-tenentis" → "ægidem-tenentis"<br /> -</p> -</div> -<p></p> -<h2><a id="XXIX-Vesta-et-Mercurius"></a>XXIX. IN VESTAM ET MERCURIUM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Vesta, quæ omnium in ædibus altis</p> -<p class="verse">immortaliumque deorum, et humi vadentium hominum</p> -<p class="verse">sedem sempiternam sortita-es, antiquum honorem,</p> -<p class="verse">pulcrum habens munus et honorem: non enim sine te</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">convivia <i>sunt</i> mortalibus, ubi non primæ postremæque</p> -<p class="verse">Vestæ incipiens libat <i>quisque</i> dulce vinum.</p> -<p class="verse">Et tu mihi, Argicida, Jovis et Majæ fili,</p> -<p class="verse">nuntie beatorum, auream-virgam-gestans, dator bonorum:</p> -<p class="verse">habitatis domos pulcras, cara mentibus invicem</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">propitius auxiliare, cum venerandaque caraque</p> -<p class="verse">Vesta. Ambo enim terrestrium hominum</p> -<p class="verse">scientes opera pulcra, menteque comites-estis et pubertate.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salve, Saturni filia, tuque et auream-virgam-gestans Mercurius:</p> -<p class="verse">verum ego vestrumque et alius meminero cantionis.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XXX-Terra-Mater-Omnium"></a>XXX. IN TERRAM MATREM OMNIUM.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Terram omnium-matrem canam, bene-fundatam,</p> -<p class="verse">antiquissimam, quæ alit super solo omnia, quæcumque sunt;</p> -<p class="verse">et quæcumque solum divinum permeant, et quæcumque pontum,</p> -<p class="verse">et quæcumque volant, hæc aluntur ex te <i>ortis</i> divitiis.</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">Ex te vero beati-filiis et-fructibus sunt <i>homines,</i></p> -<p class="verse">veneranda: penes te autem est dare vitam et auferre</p> -<p class="verse">mortalibus hominibus. Ille vero <i>est</i> felix, quem tu animo</p> -<p class="verse">lubens honoraveris: ei copiosa omnia adsunt.</p> -<p class="verse">Onustum-est quidem ipsis arvum almum, ac per agros</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">jumentis abundat; domus autem impletur bonis:</p> -<p class="verse">ipsi vero bonis-legibus per urbem pulcris-abundantem-mulieribus</p> -<p class="verse">regnant, felicitasque multa et divitiæ sequuntur;</p> -<p class="verse">filii vero lætitia recens-florente gloriantur,</p> -<p class="verse">virgunculæque choris festivis læto animo</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">ludentes, persultant flores molles herbæ, <i>eorum</i></p> -<p class="verse">quos tu honoraveris, venerabilis dea, copiosa diva.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salve, deorum mater, uxor Cœli stelliferi;</p> -<p class="verse">lubensque pro cantu victum animo-gratum præbe:</p> -<p class="verse">verum ego et tui et alius meminero cantionis.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XXXI-Sol"></a>XXXI. IN SOLEM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Solem celebrare rursus, Jovis nata, incipe, Musa,</p> -<p class="verse">Calliope, lucentem, quem Euryphaessa magnis-oculis</p> -<p class="verse">peperit Terræ filio et Cœli stellati.</p> -<p class="verse">Duxit enim Euryphaessam inclytam Hyperion,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">germanam-sororem, quæ ei peperit pulcros liberos,</p> -<p class="verse">Auroramque roseis-cubitis, et pulcris-comis Lunam,</p> -<p class="verse">Solemque indefessum, assimilem immortalibus diis;</p> -<p class="verse">qui lucet mortalibus, et immortalibus diis,</p> -<p class="verse">equis invectus: horrendum vero is tuetur oculis</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">aurea e galea; clarique radii ab ipso</p> -<p class="verse">splendidum nitent; ad temporaque genæ</p> -<p class="verse">claræ a capite venustam tenent faciem</p> -<p class="verse">longe-lucentem; pulcerque circa corpus fulget vestitus,</p> -<p class="verse">textura-tenui, flatu ventorum: subtus autem masculi equi</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">ubi ille quum-stiterit aureo-jugo currum et equos,</p> -<p class="verse">vespertinus mittat per cœlum in-Oceanum.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salve, rex, lubens autem victum animo-gratum præbe:</p> -<p class="verse">a te vero exorsus celebrabo articulate-loquentium genus virorum</p> -<p class="verse">semideorum, quorum opera dii mortalibus ostenderunt.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XXXII-Luna"></a>XXXII. IN LUNAM.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Lunam canere patulam-alis (<i>volantem</i>) aggredimini, Musæ,</p> -<p class="verse">suaviloquæ filiæ Saturnii Jovis, peritæ cantus;</p> -<p class="verse">ex qua splendor terram involvit a-cœlo-ostensus,</p> -<p class="verse">capite ab immortali; multusque decor suboritur</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">splendoris fulgentis; nitetque tenebrosus aer</p> -<p class="verse">aurea a corona; radii autem in-aere-versantur,</p> -<p class="verse">quando ab Oceano, quum-laverit corpus pulcrum,</p> -<p class="verse">vestes induta longe-lucentes divina Luna,</p> -<p class="verse">ubi-junxit equos ardua-cervice, fulgidos,</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">rapide ulterius agitavit pulcre-jubatos equos,</p> -<p class="verse">vespertina, in-medio-mense, quando plenus-est magnus globus,</p> -<p class="verse">splendidissimique radii tunc augescentis sunt</p> -<p class="verse">cœlitus; signum autem mortalibus et indicium est.</p> -<p class="verse">Cum-hac olim Saturnius mixtus-est amore et concubitu:</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">hæc vero gravida-facta, Pandiam peperit filiam,</p> -<p class="verse">conspicuam formam habentem inter immortales deos.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salve, regina, dea candidis-ulnis, divina Luna,</p> -<p class="verse">benevola, pulcris-comis; a-te autem incipiens, laudes virorum</p> -<p class="verse">canam semideorum, quorum celebrant opera cantores,</p> -<p class="lnr">20</p> -<p class="verse">Musarum ministri, ab oribus amabilibus.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<p></p> -<h2><a id="XXXIII-Dioscuri-2"></a>XXXIII. IN DIOSCUROS.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> De Dioscuris volubilibus-oculis-præditæ dicite Musæ,</p> -<p class="verse">Tyndaridis, Ledæ pulcræ-talis præclaris filiis,</p> -<p class="verse">Castoreque equûm-domitore, et irreprehenso Polluce;</p> -<p class="verse">quos sub Taygeti vertice, montis magni,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">mixta in amore cum-nubes-cogente Saturnio</p> -<p class="verse">servatores peperit filios terrestrium hominum,</p> -<p class="verse">velociumque navium, quando sæviant procellæ</p> -<p class="verse">hiemales per pontum implacabilem; ii vero e navibus</p> -<p class="verse">supplicantes vocant Jovis pueros magni,</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">agnis <i>mactatis</i> albis, fastigia ubi-conscenderint</p> -<p class="verse">puppis; eam autem ventusque magnus et unda maris</p> -<p class="verse">fecere submersam: hi vero repente apparuerunt</p> -<p class="verse">fuscis alis per ætherem properantes,</p> -<p class="verse">statim autem gravium ventorum cessare-fecerunt procellas,</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">fluctusque straverunt albi maris in pelago</p> -<p class="verse">nautis, signa bona laboris <i>navigandi</i> ipsis; illi autem conspicati</p> -<p class="verse">gavisi-sunt, cessaruntque ab-ærumnoso labore.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Salvete, Tyndaridæ, velocium vectores equorum:</p> -<p class="verse">verum ego vestrûm et alius meminero cantionis.</p> - -</div> - -</div> - -<p><br /></p> -<hr /> -<p><br /></p> -<h1><a id="Epigrammata"></a>EPIGRAMMATA.</h1> -<p></p> -<h2>I. AD NEOTICHENSES.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Reveremini hospitalium-munerum indigum et tecti,</p> -<p class="verse">qui urbem altam, Cymes pulcram puellam (<i>coloniam</i>),</p> -<p class="verse">habitatis, Sædenes radicem extremam alte-comantis,</p> -<p class="verse">divinam bibentes aquam sacri fluminis,</p> -<p class="verse">Hermi vorticosi, quem immortalis genuit Jupiter.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>II. CYMEN REVERSURUS.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Mox pedes me referant ad verecundorum urbem virorum:</p> -<p class="verse">horum etenim animus benignus <i>est</i> et prudentia eximia.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>III. IN MIDAM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Ænea virgo sum, Midæque in sepulcro posita-sum.</p> -<p class="verse">Quoad et aqua fluet, et altæ arbores virescent,</p> -<p class="verse">solque oriens lucebit, splendidaque luna,</p> -<p class="verse">et fluvii labentur, æstuabitque mare:</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">hoc-ipso in-loco manens, lacrimoso in tumulo,</p> -<p class="verse">narrabo prætereuntibus, Midas quod hic sepultus-est.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>IV. AD CYMÆOS.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Cui me fato fecit pater Jupiter ut-inciderem,</p> -<p class="verse">infantem venerandæ in genubus matris <i>me</i> nutriens!</p> -<p class="verse">quam olim munierunt consilio Jovis ægidem-tenentis</p> -<p class="verse">populi Phriconis, velocium vectores equorum,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">fortes, devorantis ignis <i>simili</i> cernentes Marte,</p> -<p class="verse">Æoliam Smyrnam, mari-vicinam, ponto-concussam,</p> -<p class="verse">per quam pellucida labitur aqua sacri Meletis.</p> -<p class="verse">Inde profectæ filiæ Jovis, pulcræ puellæ</p> -<p class="verse">volebant celebrare sacram terram et civitatem virorum:</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">at illi repudiabant divinam vocem, loquelam cantus,</p> -<p class="verse"><i>præ</i> dementia. Horum quidem perpessus aliquis cogitet rursus,</p> -<p class="verse">quod ipsis opprobrio meam molitus-est malam-sortem.</p> -<p class="verse">Fortunam autem ego, quam mihi deus destinavit nascenti,</p> -<p class="verse">sustinebo, negata <i>mihi</i> ferens forti animo;</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">nec-vero omnino mea cara membra manere sacris in viis</p> -<p class="verse">Cymes cupiunt, magnus tamen me animus impellit</p> -<p class="verse">populum ad externum ire, debilis licet sim.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>V. AD THESTORIDEN.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Thestoride, mortalibus quum-multa-sint obscura,</p> -<p class="verse">nihil tamen obscurius est <i>ipsa</i> mente mortalium.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>VI. NEPTUNO.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Audi, Neptune validissime, terræ-concussor,</p> -<p class="verse">lato imperans ac divino Heliconi:</p> -<p class="verse">da auram secundam, et felicem reditum videre</p> -<p class="verse">nautis, qui navis deductores ac gubernatores sunt.</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">Da vero <i>etiam</i> ad radices præcipitis Mimantis</p> -<p class="verse">me venientem, verecundis hominibus et justis incidere:</p> -<p class="verse">virumque <i>eum</i> ulciscar, qui meam mentem decipiens</p> -<p class="verse">læserit Jovem hospitalem, hospitalemque mensam.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>VII. IN URBEM ERYTHRÆAM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Veneranda terra, munifica, largitrix suavium divitiarum,</p> -<p class="verse">ut tu aliis quidem hominibus profunda (<i>fertilis</i>) contigisti,</p> -<p class="verse">aliis autem sterilis et aspera, quibus <i>quidem</i> irasceris.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>VIII. AD NAUTAS.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Nautæ marivagi, invisæ similes Noxæ,</p> -<p class="verse">timidis mergis male-æmulam vitam habentes,</p> -<p class="verse">reveremini hospitalis Jovis numen, alte-dominantis:</p> -<p class="verse">gravis enim <i>est</i> ultio hospitalis Jovis quisquis <i>eum</i> læserit.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>IX. AD EOSDEM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Vos, o hospites, ventus corripuit adversus veniens:</p> -<p class="verse">sed etiam nunc <i>me</i> recipite, et navigatio erit vobis.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>X. IN PICEAM.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Alia quædam te, picea, <i>arbor</i> meliorem fructum fundit</p> -<p class="verse">Idæ in verticibus cum-multis vallibus, ventosæ.</p> -<p class="verse">Ibi ferrum Martis terrestribus hominibus</p> -<p class="verse">erit, quum primum eam Cebrenii viri tenebunt.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>XI. AD GLAUCUM CAPRARIUM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Glauce, pecudum curator, dictum aliquod tibi in animo ponam:</p> -<p class="verse">primum canibus <i>memento</i> victum ad aulæ januas</p> -<p class="verse">dare: sic enim satius <i>est.</i> Nam is (<i>canis</i>) et primus audit</p> -<p class="verse">hominem accedentem, et in septa bestiam intrantem.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>XII. IN SACERDOTEM IN SAMO.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Audi me precantem, juvenes-alens <i>Apollo,</i> da autem mulierem</p> -<p class="verse">hanc juvenum renuere amores et lectum:</p> -<p class="verse">verum ea delectetur cum-canis senibus,</p> -<p class="verse">quorum vigor fractus-est, animus tamen appetit.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>XIII. IN DOMUM TRIBULIUM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Viri quidem decus <i>sunt</i> liberi, urbis autem turres,</p> -<p class="verse">equi porro campi ornatus, et naves, maris:</p> -<p class="verse">divitiæ vero exornant domum: sed augusti <i>sunt</i> reges,</p> -<p class="verse">quum-sedent in foro, decus civibus spectatu;</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">lucente vero igne augustior <i>est</i> domus aspectu.</p> -<p class="verse">[die hiberno, quando nives-fundit Saturnius.]</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>XIV. CAMINUS SIVE TESTA.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Si mihi dabitis mercedem, canam, o figuli:</p> -<p class="verse">huc-ades, age, Minerva, et tuere manu caminum:</p> -<p class="verse">pulcre autem incalescant pocula,<a id="FNanchor-P3-Epigrammata-TR1"></a><a href="#Footnote-P3-Epigrammata-TR1" class="fnanchor">[TR1]</a> et omnia canistra,</p> -<p class="verse">torreanturque pulcre, et magno pretio potiantur,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">multa quidem in foro vendita, multa autem in-viis,</p> -<p class="verse">multumque lucrentur <i>ipsi:</i> nobis vero <i>contingat,</i> ut iis cantemus.</p> -<p class="verse">At si ad impudentiam versi mendacia concinnetis,</p> -<p class="verse">tum vero convocabo fornaci vastatores,</p> -<p class="verse">Syntriba pariter Smaragumque, et Asbetum, et Sabacten,</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">Omodamumque, qui huic arti mala plurima afferat.</p> -<p class="verse">Vasta igni porticum et domos; unaque caminus</p> -<p class="verse">totus conteratur, testis multum plorantibus.</p> -<p class="verse">Ut malæ equinæ crepant, <i>sic</i> crepet caminus,</p> -<p class="verse">omnis intra se testas comminuens.</p> -<p class="lnr">15</p> -<p class="verse">Huc-ades et Solis filia, venenis-dives Circe,</p> -<p class="verse">dira venena sparge, ac perde ipsosque et opera <i>eorum.</i></p> -<p class="verse">Huc et <i>tu,</i> Chiron, ducito multos Centauros,</p> -<p class="verse">quique Herculis manus effugerunt, quique perierunt:</p> -<p class="verse">male tundant hæc opera, concidatque caminus,</p> -<p class="lnr">20</p> -<p class="verse">ipsi autem plorantes videant facta mala:</p> -<p class="verse"><i>ego</i> vero lætabor conspiciens ipsorum infelicem artem.</p> -<p class="verse">Qui autem se-inclinaverit <i>in fornacem inspecturus,</i> igne hujus tota facies</p> -<p class="verse">aduratur, ut omnes discant recta facere.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>XV. IRESIONE.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="lnr">1</p> -<p class="verse i2"> Domum adivimus viri opulenti,</p> -<p class="verse">qui multum potest, multumque superbit dives usque.</p> -<p class="verse">Ipsæ patescite, fores: divitæ enim intrabunt</p> -<p class="verse">multæ, cumque divitiis etiam lætitia florens,</p> -<p class="lnr">5</p> -<p class="verse">et pax bona: omnia autem vasa plena fiant,</p> -<p class="verse">ac turgida semper in mactram irrepat maza.</p> -<p class="verse">[Nunc quidem hordeacam pulcram sesamussam....]</p> -<p class="verse">Filii autem uxor carpento vehetur vobis,</p> -<p class="verse">mulique portabunt <i>eam</i> veloces ad hanc domum;</p> -<p class="lnr">10</p> -<p class="verse">ipsa vero telam texat electro insistens.</p> -<p class="verse">Redibo tibi, redibo quotannis, ut hirundo.</p> -<p class="verse">Sto in vestibulo, nuda pedibus: verum affer cito.</p> -<p class="verse">....................</p> -<p class="verse">Quod si quid dederis, <i>bene est;</i> sin minus, non stabimus:</p> -<p class="verse">non enim cohabitatum huc venimus.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>XVI. PISCATORIBUS.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse">HOMERUS.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse">Viri ex Arcadia piscatores, num habemus aliquid?</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse">PISCATORES.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse">Quæcunque cepimus, relinquimus; quæ non cepimus, auferimus.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse">HOMERUS.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse">Talium enim parentum e sanguine prognati-estis,</p> -<p class="verse">nec agris-divitum, nec pecorum greges pascentium.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>IN HOMERI SEPULCRUM.</h2> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse i2"> Hic sacrum caput terra abscondit,</p> -<p class="verse">virorum heroum cantorem, divinum Homerum.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<h2>EX MARGITE.</h2> -<p></p> -<div class="poetry"> - -<div class="stanza"> - -<p class="verse">Multa sciebat opera, sed male sciebat omnia.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Plato, <i>Alcib.</i> II, p. 147, B.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse">Hunc neque fossorem dii fecerant, neque aratorem;</p> -<p class="verse">neque in-alia ulla-re institutum; sed omni carebat arte.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> Clem. Al. <i>Strom.</i> I, p. 281.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse">Musarum famulus et longe-jaculantis Apollinis.</p> -</div> -<div class="stanza"> -<p class="verse i2"> <i>Schol.</i> Aristoph. Pac. 914.</p> - -</div> - -</div> - -<p></p> -<div class="fn"> -<p> -<a id="Footnote-P3-Epigrammata-TR1"></a><a href="#FNanchor-P3-Epigrammata-TR1"><span class="label">[TR1]</span></a> "popula" → "pocula" (according to an 1853-edition)<br /> -</p> -</div> -<p></p> -<h2>FINIS.</h2> - - - - - - - -<pre> - - - - - -End of Project Gutenberg's Homeri Carmina et Cycli Epici Reliquiae, by Homer - -*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HOMERI CARMINA ET CYCLI *** - -***** This file should be named 52691-h.htm or 52691-h.zip ***** -This and all associated files of various formats will be found in: - http://www.gutenberg.org/5/2/6/9/52691/ - -Produced by Carolus Raeticus - -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed. - -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United -States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive -specific permission. If you do not charge anything for copies of this -eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook -for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, -performances and research. They may be modified and printed and given -away--you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks -not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the -trademark license, especially commercial redistribution. - -START: FULL LICENSE - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country outside the United States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: - - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and - most other parts of the world at no cost and with almost no - restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it - under the terms of the Project Gutenberg License included with this - eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the - United States, you'll have to check the laws of the country where you - are located before using this ebook. - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm web site -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that - -* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation." - -* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works. - -* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - -* You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and The -Project Gutenberg Trademark LLC, the owner of the Project Gutenberg-tm -trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org Section 3. Information about the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is in Fairbanks, Alaska, with the -mailing address: PO Box 750175, Fairbanks, AK 99775, but its -volunteers and employees are scattered throughout numerous -locations. Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt -Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to -date contact information can be found at the Foundation's web site and -official page at www.gutenberg.org/contact - -For additional contact information: - - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works. - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. - -Most people start at our Web site which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. - - - -</pre> - -</body> -</html> |