NormalizeHEADmain

1 files changed, 0 insertions, 2646 deletions

diff --git a/old/51690-0.txt b/old/51690-0.txt
deleted file mode 100644
index 5f2e78e..0000000
--- a/old/51690-0.txt
+++ /dev/null
@@ -1,2646 +0,0 @@
-The Project Gutenberg EBook of Elektitaj fabloj de J. de La Fontaine, by 
-Jean de La Fontaine
-
-This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most
-other parts of the world at no cost and with almost no restrictions
-whatsoever.  You may copy it, give it away or re-use it under the terms of
-the Project Gutenberg License included with this eBook or online at
-www.gutenberg.org.  If you are not located in the United States, you'll have
-to check the laws of the country where you are located before using this ebook.
-
-Title: Elektitaj fabloj de J. de La Fontaine
-
-Author: Jean de La Fontaine
-
-Translator: G. Vaillant
-
-Release Date: April 7, 2016 [EBook #51690]
-
-Language: Esperanto
-
-Character set encoding: UTF-8
-
-*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ELEKTITAJ FABLOJ--J. DE LA FONTAINE ***
-
-
-
-
-Produced by Andrew Sly and the Online Distributed
-Proofreading Team at http://www.pgdp.net (This book was
-produced from scanned images of public domain material
-from the Google Books project.)
-
-
-
-
-
-
-
-  ELEKTITAJ FABLOJ
-  DE
-  J. DE LA FONTAINE
-
-  ESPERANTIGITAJ
-  DE
-  G. VAILLANT
-
-Profesoro en la liceo de Angulemo.
-
-DUA ELDONO
-
-  PARIS
-  LIBRAIRIE HACHETTE ET Cie
-  79, BOULEVARD SAINT-GERMAIN, 79
-
-1906
-
-Tous droits réservés.
-
-
-
-AL SINJORO L. DE BEAUFRONT
-
-UNUA FRANCA PROTAGONISTO DE ESPERANTO
-
-  KAJ
-  AL SIA SINDONEMA KAJ SIMPATIA KOLEGO
-  CARLO BOURLET
-
-TIUN ĈI VERKETON DANKE DEDIĈIS
-
-G. Vaillant.
-
-
-
-
-TABELO DE LA ENHAVO
-
-  Antaŭparolo                                v
-  Vivo de Ezopo                             11
-  Al lia moŝto la princa                    23
-
-LIBRO UNUA
-
-     I. La cikado kaj la formiko            24
-    II. La korvo kaj la vulpo               25
-   III. La rano kaj la bovo                 25
-    IV. La du muloj                         26
-     V. La lupo kaj la hundo                27
-    VI. La bovino, la kaprino kaj la
-          ŝafino kuniĝitaj kun la leono     28
-   VII. La bissako                          29
-  VIII. La hirundo kaj la birdetoj          30
-    IX. La urbrato kaj la kamprato          32
-     X. La lupo kaj la ŝafido               33
-    XI. La ŝtelistoj kaj l' azeno           34
-   XII. La Morto kaj la malfeliĉulo         35
-  XIII. La Morto kaj la arbohakisto         35
-   XIV. La vulpo kaj la cikonio             36
-    XV. La knabo kaj la instruisto          37
-   XVI. La koko kaj la perlo                38
-  XVII. La burdoj kaj la mielmuŝoj          39
- XVIII. La kverko kaj la kano               40
-
-LIBRO DUA
-
-     I. Kunsido de ratoj                    42
-    II. La vulpo havanta proceson kontraŭ
-          la vulpo antaŭ la simio           43
-   III. La du bovoviroj kaj la rano         44
-    IV. La hundino kaj ŝia kunulino         44
-     V. La leono kaj la muŝeto              45
-    VI. L' azeno ŝarĝita de spongoj kaj
-          l' azeno ŝarĝita de salo          47
-   VII. La leono kaj la rato                48
-  VIII. La kolombo kaj la formiko           48
-    IX. La leporo kaj la ranoj              49
-     X. La koko kaj la vulpo                50
-    XI. La korvo volanta imiti la aglon     51
-   XII. La pavo plendanta al Junono         52
-  XIII. La leono kaj la azeno ĉasantaj      53
-
-LIBRO TRIA
-
-     I. La muelisto, lia filo kaj l' azeno  55
-    II. La membroj kaj la stomako           57
-   III. La lupo fariĝinta paŝtisto          59
-    IV. La ranoj petantaj reĝon             60
-
-
-
-
-ANTAŬPAROLO
-
-
-Jam multaj tradukoj de la ĉefaj verkoj literaturaj, precipe
-_Hamleto_ de Shakespeare, _Kaino_ de Byron, _Iliado_ de Homero,
-_La Gefratoj_ de Göthe, _La Neĝa Blovado_ de Puŝkin, _Unua
-Brandfaristo_ de Tolstoï, k. t. p., elpruvis en maniero nediskutebla,
-ke Esperanto tre taŭgas por la literaturo. Tia rezultato estas
-gravega. Ĝi efektive plivastigos la kampon kaj la rolon de la nova
-lingvo internacia, kaj altiros pli grandan nombron da adeptoj el tiuj
-personoj, kiuj, ne estante komercistoj nek vojaĝantoj, povas kredi,
-ke malofte ili havos okazon uzadi Esperanton.
-
-Ni do pensis, ke provante esperantigi _La Fablojn_ de La Fontaine
-(_La Fonten_), ni helpos al la plivastigo de la Zamenhofa lingvo
-kaj povos allogi al nia afero kelke da niaj samlandanoj.
-
-Sed nun kiamaniere traduki tiujn ĉi fablojn? Per prozo aŭ per
-versoj rimitaj?
-
-Certe la prozo permesas al la tradukanto sekvi la tekston pli
-laŭvorte kaj forlasi nenian detalon; sed ĝi estas peza, iafoje
-malgracia kaj la plej ofte malresponda al la fabla stilo rapida,
-kvazaŭ flugila, kaj kies indo konsistas ne sole en la vortoj sed
-ankaŭ en la ritmeco.
-
-Per versoj rimitaj? Sed ĉe tia okazo mil malfacilaĵoj, preskaŭ
-nevenkeblaj, kontraŭstaras antaŭ la tradukanto. Oni sciu efektive,
-ke Esperanto kalkulas apenaŭ kvardek aŭ kvindek vortfiniĝojn
-diferencajn, dum la franca lingvo posedas almenaŭ cent kvindek da
-tiuj. Plie en Esperanto la substantivoj preskaŭ solaj havas la
-finiĝojn _o_, _on_, _oj_, _ojn_; la verboj--la finiĝojn _as_,
-_is_, _os_, _us_, k. t. p. Sekve preskaŭ ĉiam ia substantivo
-devas rimiĝi kun alia substantivo; verbo--kun verbo; nominativo,
-akuzativo--kun nominativo, akuzativo; tempo de estanteco--kun tempo
-de estanteco, k. t. p. sed ĉe la lingvo franca, la finiĝoj estas
-tiel multaj, ke ia vorto, kia ajn ĝi estas, povas rimiĝi kun vorto
-el speco la plej diferenca. Fine en Esperanto la rimo ne estas bona
-ĉe la vortoj multsilabaj, se ĝi ne konsistas el du silaboj
-samsonaj. Voli do esperantigi versaĵon francan per versoj rimitaj,
-ĝi estas penadi ludi sur instrumento dukorda pecon muzikan
-aranĝitan por violono kvarkorda.
-
-Sed feliĉe, se Esperanto ne povas batali kun la franca poezio pri la
-rimo, ĝi revenĝe triumfas facile pri unu alia punkto. Ĝi efektive,
-dank' al sia maniero de akcentado de silaboj, povas verki versojn
-ritmigitajn el ritmoj la plej diversaj. Oni povas diri, ke en tiu ĉi
-rilato, ĝia liro posedas tiom da kordoj kiom la liroj greka kaj
-latina. Ĝi ja povas ankaŭ soni harmonie per versoj iambaj,
-troĥeaj, daktilaj, amfibraĥaj, hekzametraj, pentametraj, k. t. p.
-
-Tia diverseco de metroj poeziaj al ni permesis traduki verse la
-fablojn Lafontenajn, ne deviĝante elturmenti la tekston kaj
-dekliniĝi malproksimen de la originalo. Dank' al la fleksebleco de
-tiuj ĉi metroj, ni penadis reprodukti, kiel eble plej multe, la
-mezuritan longecon, tio estas la saman nombron silaban de la versoj
-francaj.
-
-Ni aldonas tie ĉi kelkajn mallongigitajn klarigojn pri la
-versofarado esperanta, por la legontoj de kiuj ĝi ne estas sufiĉe
-konata.
-
-
-Versaĵo estas ĉiu verko skribita laŭ certa _ritmo_. Ritmo en la
-versoj estas harmonia kaj laŭtakta alternado de silaboj akcentitaj
-kaj neakcentitaj[1] en tia maniero, ke de unu akcentita silabo ĝis
-la alia en la elparolado pasas ĉiam egala mezuro da tempo.
-
-Krom ritmo, versaĵo ordinare (kvankam ne ĉiam) havas ankoraŭ
-_rimojn_, t. e. egalsonan finiĝadon de la versoj[2].
-
-Versaĵo povas havi rimojn (versoj rimitaj) aŭ esti sen rimoj
-(versoj blankaj); sed _ritmon_ ĝi _nepre_ devas havi, ĉar rimita
-parolo sen ritmo estas nur rimaĵo, sed ne versaĵo.
-
-La kuniĝo de unu silabo akcentita kun unu aŭ kelkaj silaboj
-neakcentitaj estas nomata _piedo_.
-
-La plej uzataj piedoj estas _troĥeo_[3] ˉ˘, _iambo_ ˘ˉ, _daktilo_
-ˉ˘˘, _amfibraĥo_ ˘ˉ˘, _anapesto_ ˘˘ˉ.
-
-Versaĵo povas esti skribita aŭ per piedoj _unuspecaj_ (ekzemple
-versaĵo iamba, kiu konsistas sole el iamboj, daktila, kiu konsistas
-el daktiloj, k. t. p.), aŭ per piedoj _miksitaj_. (En la lasta okazo,
-en la piedoj malplisilabaj la silaboj estas elparolataj iom pli
-longe, por ke ilia mezurtempo estu egala al la mezurtempo de la
-piedoj plisilabaj).
-
-Ekzemploj de versoj.
-
-1. Troĥeo:
-
-  Su̅r lă | ka̅mpŏ, | fo̅r dĕ l' |mo̅ndŏ,
-  A̅ntaŭ̆ | no̅ktŏ | de̅ sŏ|me̅rŏ,
-  A̅mĭ|ki̅nŏ | e̅n lă | ro̅ndŏ
-  Ka̅ntăs | ka̅ntŏn | pri̅ l' ĕs|pe̅rŏ
-
-(Liro de Esperantistoj, paĝo 10.)
-
-2. Iambo:
-
-  Ĕn ni̅g|ră no̅k|tŏ tu̅|tĕ so̅|lĕ
-  Mĭ sta̅|răs ga̅r|dŏn se̅n|păro|lĕ;
-  Ĕra̅răs fo̅r | lă pe̅n|sŏ mi̅|ă
-  Ăl mi̅|ă do̅|mŏ fa̅|mĭli̅|ă
-
-(Liro p. 20.)
-
-3. Daktilo:
-
-  Sa̅rkăs knă|bi̅nŏ kă|na̅bŏn
-  A̅pŭd ĝăr|de̅nŏ sĭn|jo̅ră;
-  Ŝi̅n ălaŭ̆|de̅tŏ dĕ|ma̅ndăs:
-  «Ki̅ăl vĭ | ti̅ŏm dŏ|lo̅ră?»
-
-(Liro p. 112.)
-
-4. Amfibraĥo:
-
-  Ĕn me̅zŏ | dĕ no̅ktŏ, | ĕn blu̅ă | ĉĭe̅lŏ,
-  Trăflu̅gĭs | kăj ka̅ntĭs | plĕj be̅lă | ănĝe̅lŏ.
-  Kăj nu̅bŏj | kăj ste̅lŏj | kăj lu̅n' ĕn | ĭra̅dŏ
-  Ăte̅ntĭs | kŭn ĝo̅jŏ | jĕ l' sa̅nktă | kănta̅dŏ.
-
-(Liro p. 32.)
-
-5. Anapesto:
-
-  Mĭ răko̅n|tĭs ăl ma̅|rŏ sĕnbo̅r|dă
-  Prĭ lă gra̅n|dăj tŭrme̅n|tŏj ĕn ko̅|rŏ,
-  Kăj pĕr bru̅|ŏ măllaŭ̅|tă dĕ l' o̅n|dŏj
-  Ĝĭ rĕspo̅n|dĭs ăl mi̅ | kŭn făvo̅|rŏ.
-
-(Liro p. 106.)
-
-6. Versoj mikspiedaj:
-
-Ĉar la reciprokaj kombinoj de diversaj piedoj povas esti tre multaj,
-tial ankaŭ la specoj de versoj mikspiedaj estas multaj. Ni donos tie
-ĉi nur kelkajn ekzemplojn:
-
-_a_) Mikspiedaj versoj _tipaj_, en kiuj en la tuta versaĵo la
-kombinoj estas faritaj laŭ severe difinita _ordo_, ekzemple:
-
-  Fo̅rtĕ nĭ | sta̅rŭ|, fra̅tŏj ă|ma̅tăj,
-    Pŏr ni̅ă | sa̅nktă | ăfe̅rŏ!
-  Ni̅ bătă|la̅dŭ | ku̅nĕ tĕ|na̅tăj
-    Pĕr u̅nŭ | be̅lă | ĕspe̅rŏ!
-
-(Liro p. 7.)
-
-  Ĕn vĕspe̅r|ŏ sŏme̅r|ă || vŏjĕvo̅|dŏ kŏle̅|ră
-    Ăl lă he̅j|mă kăste̅|lŏ răpi̅|da̅s;
-  Ăl lă li̅|tŏ ĕdzi̅|nă || kŭn tĕru̅|rŏ sĕnfi̅|nă
-    Lĭ ălve̅|năs,--nĕni̅|ŭn lĭ vi̅|dăs.
-
-(Liro p. 12.)
-
-_b_) Mikspiedaj versoj _sentipaj_. Ekzemple:
-
-  Gu̅tŏ dĕ | plu̅vŏ | ĕnfa̅lĭs | fo̅jĕ
-    Ĕn gra̅ndăn | prŏfu̅ndăn | ma̅rŏn.
-  Ho̅! ĝĭ | fo̅rtĕ | ĕkkri̅ĭs | mălgo̅jĕ,
-    Vĭda̅ntĕ | lă va̅stăn | ăkva̅rŏn.
-
-(Liro p. 70.)
-
-La longeco de versoj povas esti:
-
-_a_) Ĉiam _egala_. Ekzemple:
-
-  Supre staras sur la mondo
-  La silenta kapeleto,
-  En la valo, ĉe la fonto,
-  Ĝoje kantas paŝtisteto.
-
-(Liro p. 22.)
-
-Tie ĉi la tuta versaĵo konsistas el versoj 8-silabaj;
-
-_b_) _Tipe malegala_, se versoj de unu longeco laŭ severe
-difinita tipo alternas kun versoj de alia longeco. Ekzemple:
-
-  Trĕ ĉa̅rmĕ | ĝĭ lu̅mĭs, | lă su̅nŏ | răva̅ntă,
-    Ĕn mi̅ă | dĕ vi̅vŏ | măte̅nŏ;
-  En brusto kuraĝo kaj forto bolanta,
-    Espero kaj kredo en pleno.
-
-(Liro p. 23.)
-
-En tiu ĉi versaĵo post ĉiu verso 12-silaba iras verso 9-silaba.
-
-  Ho, mia kor', ne batu maltrankvile,
-    El mia brusto nun ne saltu for!
-  Jam teni min ne povas mi facile,
-      Ho, mia kor'!
-
-(Liro p. 11.)
-
-En tiu ĉi tuta versaĵo la versoj ripetiĝas ĝis la fino egale en
-la sekvanta ordo: verso 11-silaba, v. 10-silaba, v. 11-silaba, v.
-4-silaba.
-
-_c_) _Sentipe malegala._ Ekzemple:
-
-    I̅ăm lă | kve̅rkŏ | di̅rĭs ăl | ka̅nŏ:           (10 silaboj)
-  «Vĭ ha̅văs | lă ra̅jtŏn | kŭlpi̅gĭ | nătu̅rŏn:   (12 silaboj)
-    Bĭrde̅tŏ | po̅r vĭ | ŝa̅rĝ' ĕstăs | pe̅ză;       (10 silaboj)
-      Vĕnte̅tŏ, | se̅ ĕkblŏ|va̅ntĕ                     (8 silaboj)
-  Ĝĭ nu̅r ĕk|sŭlki̅găs | lă su̅prŏn | dĕ l' a̅kvŏ, (12 silaboj)
-      Lă vi̅ăn | ka̅pŏn | flĕksi̅găs.                  (8 silaboj)
-
-(_Fabloj de La Fontaine, p. 40_)
-
-Angulemo, la 26an de Aŭgusto 1903.
-
-
-[1] En aliaj lingvoj oni distingas silabojn _longajn_ kaj _mallongajn_.
-
-[2] La egalsoneco devas nepre komenciĝi de la _lasta akcentita vokalo_.
-Tiel ekzemple la vorto _kor'_ povas rimiĝi kun _for_, _komenco_ povas
-rimiĝi kun _potenco_, sed oni ne povas rimi ekzemple _veturi_ kun _fari_,
-kvankam ambaŭ finiĝas per _i_ kaj eĉ per _ri_.
-
-[3] Per ˉ ni signifas silabon akcentitan kaj per ˘ silabon neakcentitan.
-En aliaj lingvoj tiuj ĉi signoj montras silabojn longajn kaj mallongajn.
-
-
-
-
-VIVO DE EZOPO FRIGILANDANO[4]
-
-
-... Ezopo estis Frigilandano, el urbeto nomata Armorium. Li naskiĝis
-ĉirkaŭ la kvindeksepa olimpiado, ducent jarojn proksimume post la
-fondo de Romo. Oni ne povas diri ĉu li estis prava danki al la
-naturo, aŭ ĝin kulpigi; ĉar, donante al li tre belan spriton, ĝi
-lin naskis malbelforma kun vizaĝo malplaĉa, apenaŭ havanta homan
-figuron, kaj ĝi eĉ al li rifuzis la uzadon de la parolo. Kun tiaj
-malbonaĵoj, eĉ se li ne estis pro sia naskiĝo difinita por esti
-sklavo, li ne povis ne fariĝi tia. Cetere lia animo ĉiam sin
-montris libera kaj sendependa de la sorto.
-
-Lia unua mastro lin sendis al la kampoj por plugi la teron, ĉu tial
-ke li juĝis lin malkapabla je ia alia laboro, ĉu por formovi for si
-objekton tiel malĉarman. Tiam okazis, ke al ĉi tiu mastro, kiam li
-iris viziti sian kampodomon, kampanaro donis figojn. Li ilin trovis
-belaj kaj ilin tre zorge apartigis, ordonante al sia servanto, nomata
-Agatopus, alporti ilin al li ĉe la foriro de la bano. La hazardo
-volis, ke Ezopo havis aferon en la loĝejo. Tuj kiam li estis
-enirinta, Agatopus uzis la okazon kaj manĝis la figojn kune kun
-kelke da siaj kamaradoj, kaj je tiu ĉi friponaĵo li kulpigis
-Ezopon, ne kredante, ke ĉi tiu povos sin senkulpigi, tiel li
-balbutadis kaj ŝajnis idiota. La punoj kiujn uzadis la antikvuloj
-kontraŭ siaj sklavoj estis kruelegaj, kaj tia kulpo tre puninda. La
-malfeliĉa Ezopo sin ĵetis al la piedoj de sia mastro, kaj,
-parolante per gestoj kiel eble plej klare li povis, li komprenigis,
-ke li kiel favoron petas nur, ke la puno por momento prokrastiĝu.
-Ĉi tiun favoron ricevinte, li iris serĉi akvon varmetan, ĝin
-trinkis antaŭ sia sinjoro, metis siajn fingrojn en la buŝon kaj,
-sin vomiginte, nur ĉi tiun akvon elĵetis. Kiam li estis
-senkulpiginta sin tiamaniere, li konsilis, ke oni devigu la aliajn
-fari tiel. Ĉiuj miris, ĉar ne estis kredeble, ke Ezopo povas
-elpensi tian rimedon. Agatopus kaj liaj kamaradoj ne ŝajnis
-surprizitaj. Ili, kiel la Frigilandano, trinkis akvon kaj metis la
-fingrojn en la buŝon, sed evitis singardeme enigi ilin tro
-profunden. La akvo tamen efikis kaj videbligis la figojn ankoraŭ
-tute krudajn kaj tute ruĝajn. Per tia rimedo Ezopo sin savis, kaj
-liaj kulpigintoj estis duoble punitaj pro sia manĝegemo kaj pro sia
-malboneco. La tagon morgaŭan, kiam la mastro estis foririnta,
-kelkaj vojaĝantoj erariĝintaj--iuj diras, ke ili estis pastroj de
-Diano--petegis, en nomo de Zeŭso gastama, Ezopon, kiu faris sian
-kutiman laboron, montri al ili la vojon por iri al la urbo. Ezopo
-unue devigis ilin ripozi sub la ombro; poste prezentinte al ili
-manĝeton, li volis esti ilia gvidanto kaj lasis ilin nur kiam li
-estis metinta ilin sur la bonan vojon. Apenaŭ Ezopo estis forlasinta
-ilin, kiam pro la varmo kaj la laciĝo li ekdormis. Dum sia dormo, li
-sonĝis, ke la Fortuno, starante antaŭ li, lian langon malligas kaj
-per tia rimedo al li donacas ĉi tiun arton, kies rajte li estas
-nomata elpensinto. Pro tia aventuro ĝojigite, li subite vekiĝis:
-«Kio ĝi estas? li diris vekiĝante; mia voĉo liberiĝis; mi
-elparolas facile _rastilon_, _plugilon_ kaj kion ajn mi volas.»
-El tiu ĉi mirindaĵo okazis, ke li estis aĉetita de alia mastro.
-Efektive, ĉar ia servisto, nomata Zenas, kiu havis la oficon de
-registristo kaj de observisto de la sklavoj, estis batinta unu el
-ili troege pro kulpo kiu ne estis puninda tiel, Ezopo ne povis ne
-riproĉi lin, kaj al li minacis, ke liaj malbonaj agoj fariĝos
-sciataj. Zenas, por deturni la danĝeron kaj venĝi al Ezopo, iris
-diri al la mastro, ke ia miregindaĵo okazis en la domo: la
-Frigilandano retrovis, la parolon, sed la malbonulo ĝin uzadas nur
-por blasfemi kaj por malbone paroli pri sia sinjoro. La mastro ĝin
-kredis kaj eĉ plie faris, ĉar li al Zenas donis Ezopon, kun
-libereco agi kun li laŭ sia volo. Ia komercisto iris viziti Zenason
-revenintan al la kampoj kaj demandis ĉu por mono li volas provizi
-lin je porta besto. «Ne, diris Zenas, mi ne havas rajton fari tion;
-sed se vi volas, al vi mi vendos unu el niaj sklavoj.» Ĉe tiuj ĉi
-vortoj, li venigis Ezopon: «Ĉu, diris la aĉetanto, vi volas
-min moki, proponante al mi aĉeti tiun ĉi personon? Li ŝajnas
-felsako.» Tuj kiam la aĉetanto estis tiel parolinta, li foriris
-duone murmurante, duone ridante pri tiu ĉi bela objekto. Ezopo lin
-revokis kaj diris: «Min aĉetu sentime; mi ne estos senutila al vi.
-Se vi havas infanojn kriemajn kaj malbonemajn, mia vido ilin
-silentigos: oni minacos min al ili kiel beston.» Tiu ĉi mokaĵo
-plaĉis al la aĉetanto. Li do aĉetis nian Frigilandanon por tri
-oboloj, kaj ridante li diris: «Dioj estu laŭdataj! En vero mi ne
-faris grandan akiron, sed ne elpezis grandan monon.»
-
-Inter aliaj komercaĵoj, ĉi tiu komercisto vendadis sklavojn, kaj
-pro tio okazis, ke irante Efezon por ilin ekvendi, li disdonis
-al ili, laŭ ilia ofico kaj iliaj fortoj, kion ili devis portadi
-por la bezonoj de la vojaĝo. Ezopo petis, ke oni atentu lian
-malgrandkreskon; cetere li estas novaveninto kaj oni devas agi
-dolĉe kun li. «Vi nenion portos, se vi volas», al li diris liaj
-kamaradoj. Ezopo, por montri sian kuraĝon, volis porti ŝarĝon kiel
-la aliaj. Oni do lasis lin elekti; li prenis la pankorbon; ĝi
-estis la ŝarĝo la plej peza. Ĉiuj pensis, ke li ĝin prenis pro
-malspriteco; sed tuj ĉe la tagmanĝo la pankorbo estis malplenigita
-kaj tiom malpliiĝis la ŝarĝo de l' Frigilandano. La samo okazis
-la vesperon kaj la morgaŭan tagon, tiel bone ke post du tagoj li
-marŝis senŝarĝe. Oni admiris la saĝon kaj la kalkulon de tia persono.
-
-Siaflanke la komercisto elvendis ĉiujn siajn sklavojn, esceptinte
-gramatikiston, kantiston kaj Ezopon, kiujn li alkondukis Samoson por
-vendi. Antaŭ ol ilin konduki sur la vendoplacon, li vestigis la du
-unuajn kiel eble plej dece, por doni al la komercaĵo, laŭ la kutimo
-de ĉiu vendisto, la plej belan ŝajnon. Kontraŭe Ezopo vestiĝis je
-sako kaj metiĝis inter siaj du kunuloj por doni al ili pli multe da
-brilo. Multaj aĉetantoj sin prezentis, inter aliaj filozofo nomata
-Ksantus. Li demandis la gramatikiston kaj la kantiston kion ili
-scias fari. «Ĉion», ili respondis. Ĝi ridigis la Frigilandanon, oni
-povas imagi en kia maniero. Planudo[5] rakontas, ke la vidantoj
-preskaŭ forkuris, tiel malbele li grimacis. La vendisto postulis por
-sia kantisto mil obolojn, por sia gramatikisto tri mil, kaj promesis,
-se oni aĉetis unu el ili, aldoni Ezopon senpage. La tro granda prezo
-de la gramatikisto kaj de la kantisto maldecidigis Ksantuson, sed
-por ke li ne revenu al hejmo nenion aĉetinte, liaj lernantoj al li
-konsilis aĉeti ĉi tiun duonhometon, kiu estis ridinta en maniero
-tiel ĉarma: lin oni faros timigilo; li amuzos la vidantojn per sia
-mieno. Ksantus lasis sin konvinki kaj aĉetis Ezopon por sesdek
-oboloj. Antaŭ ol lin aĉeti, li demandis lin por kio li taŭgos,
-kiel li estis demandinta liajn kamaradojn. «Por nenio, respondis
-Ezopo, ĉar la du aliaj detenis ĉion por si mem.» La komizoj de la
-limdepagejo liberigis Ksantuson de la limimpostoj kaj donis kvitancon
-senpage.
-
-... Ian tagon de provizvendo, Ksantus, kiu intencis regali siajn
-amikojn, ordonis al Ezopo aĉeti tion, kio estos la plej bona, kaj
-nenion alian. «Mi vin instruos, diris en si mem la Frigilandano,
-precizigi kion vi deziras, ne konfidante al la decido de sklavo.»
-Li do aĉetis nur langojn, kiujn li preparigis kun saŭcoj ĉiuspecaj:
-la unua manĝaĵo, la dua, la tria, ĉiuj konsistis el langoj. La
-invititoj laŭdis unue la elekton de tia manĝaĵo; sed fine ĝi
-tedis al ili. «Ĉu mi ne ordonis al vi, diris Ksantus, aĉeti tion,
-kio estos la plej bona?--Nu! kio estas pli bona ol la lango? rediris
-Ezopo. Ĝi estas la ligilo de la vivo societa, la ŝlosilo de la
-sciencoj, la organo de la vero kaj de la prudento: dank' al ĝi oni
-konstruas kaj malsovaĝigas la urbojn; oni instruas, oni konvinkas,
-oni regas ĉe la kolektiĝoj, oni plenumas la ĉefan el la devoj, kiu
-estas laŭdi la diojn.--Nu! diris Ksantus, kiu intencis lin konfuzi,
-aĉetu morgaŭ tion, kio estas plej malbona: tiuj samaj invititoj
-venos al mi, kaj mi volas alie regali ilin.»
-
-La morgaŭan tagon, Ezopo ankoraŭ aranĝigis nur langojn, dirante,
-ke la lango estas la plej malbona objekto, kiu ekzistas en la mondo.
-Ĝi estas la patrino de ĉiuj disputoj, la nutristino de la procesoj,
-la kaŭzo de la malpacoj kaj de la militoj. Ĝi ja estas la organo de
-la vero, sed same ĝi estas la organo de la eraro, kaj, kio estas pli
-malbona, de la kalumnio. Dank' al ĝi oni detruas la urbojn, oni
-instigas la homojn al malbonaj aferoj. Ĝi vere laŭdas la diojn, sed
-ankaŭ ĝi blasfemas ilian potencon. Iu el la ĉeestantoj diris al
-Ksantus, ke vere tiu ĉi servisto estas tre utila al li; ĉar li
-scias kiel eble plej bone ekzercadi la paciencon de filozofo.
-
-... Cetere, ne sole kun sia mastro, sed ankaŭ kun aliaj, Ezopo
-trovis okazon ridi kaj diri spritaĵojn. Ksantus estis sendita lin en
-ian lokon; sur vojo li renkontis magistratanon, kiu lin demandis,
-kien li iras. Ĉu pro distreco, ĉu pro alia kaŭzo, li respondis, ke
-li ne scias. La magistratano, taksante tian respondon malestimema kaj
-nerespekta, kondukigis lin al la malliberejo. «Ĉu vi ne vidas, li
-diris al la kondukantoj, ke mi bone respondis? Ĉu mi sciis, ke oni
-alkondukos min tien, kien mi iras?» La magistratano lin lasis
-foriri, kaj pensis, ke Ksantus estas feliĉa havante sklavon tiel
-plenspritan.
-
-Ksantus siaflanke per tio vidis, kiel profite estas por li ne
-liberigi Ezopon kaj kiom da honoro donas al li la posedo de tia
-sklavo. Ian tagon, kiam li drinkadis kune kun siaj lernantoj, Ezopo,
-kiu servis ilin, vidis, ke la vinvaporoj jam plivarmigas la cerbojn
-de la instruatoj kaj ankaŭ de la profesoro. «La drinkado, li diris,
-havas tri gradojn: unue la volupton, due la ebriecon, trie la
-furiozon.» Oni mokis lian diron, kaj oni daŭrigis malplenigi la
-vinpotojn. Ksantus tiom eltrinkis, ke li perdis la prudenton kaj
-fanfaronis, ke li eltrinkos la maron. Ĝi ridigis la ĉeestantojn.
-Ksantus ree certigis tion, kion li estis dirinta, kaj vetis je sia
-domo, ke li eltrinkos la tutan maron, kaj kiel garantion pro la veto
-li donis la ringon, kiun li havis sur la fingro.
-
-La tagon sekvantan, kiam la vaporoj vinaj estis forigitaj, Ksantus
-treege miris ne plu trovante sian ringon, kiun li multe ŝatis. Ezopo
-al li diris, ke ĝi estas perdita kaj ankaŭ la domo, dank' al la
-veto, kiun li estis farinta. La filozofo tre maltrankviliĝis; li
-petegis Ezopon trovi rimedon, por eltiri lin el embaraso. Ezopo
-elpensis la jenan:
-
-Kiam alvenis la tago difinita por la plenumo de la veto, la tuta
-popolo de Samos alkuris al la bordo de la maro por apudesti
-al la honto de la filozofo. Tiu el liaj lernantoj, kiu estis
-kontraŭvetinta, jam triumfis. Ksantus diris al la kolektiĝo:
-«Sinjoroj, mi vetis vere, ke mi eltrinkos la tutan maron, sed ne la
-riveregojn kiuj eniras en ĝin; sekve tiu, kiu kontraŭvetis, deturnu
-ilian kuradon kaj mi faros tion, kion mi fanfaronis fari.» Ĉiuj
-miris la rimedon kiun Ksantus trovis por foriri honore el tiel
-malbona afero. La lernanto konfesis, ke li estas venkita, kaj petis
-sian instruiston al li pardoni. Ksantuson oni rekondukis al lia domo
-kun aplaŭdoj.
-
-Kiel rekompencon Ezopo de li petis la liberecon. Ksantus rifuzis ĝin
-al li kaj diris, ke la tempo por lin liberigi ne venis ankoraŭ; se
-tamen la dioj ordonos, li konsentos je tio; sed li, Ezopo, devas
-atenti la unuan antaŭsignon, kiun li rimarkos ĉe la foriro de la
-loĝejo; se li estos feliĉa, se ekzemple du kornikoj antaŭ liaj
-okuloj sin prezentos, li havos liberecon; se li vidos nur unu,
-li restos sklavo. Ezopo tuj foriris. Lia mastro loĝis izole kaj
-kredeble ĉe loko kovrita de grandaj arboj. Apenaŭ foririnte, nia
-Frigilandano ekvidis du kornikojn, kiuj flugis sur la plej altan
-arbon. Li iris raporti pri tio ĉi al sia mastro, kiu volis vidi mem,
-ĉu li diras la veron. Antaŭ ol Ksantus alvenis, unu el la kornikoj
-forflugis. «Ĉu ĉiam vi trompos min? diris la mastro al Ezopo; oni
-lin vergu». Dum la frapado, oni venis inviti Ksantuson al ia
-festeno; li promesis alesti. «Ho ve! ekkriis Ezopo, la antaŭsignoj
-estas tre mensogemaj! Mi, kiu vidis du kornikojn, estas vergata;
-mia mastro, kiu vidis nur unu, estas invitata al edziĝa festeno».
-Tiu ĉi spritaĵo tiel plaĉis al Ksantus, ke li ordonis ĉesi vergi
-Ezopon; sed la liberecon li ne povis decidiĝi al li doni, kvankam li
-promesadis ĉe diversaj okazoj.
-
-... Post kelke da tempo, Krezus, reĝo de Lidilando, anoncigis al la
-Samoslandanoj, ke ili devas fariĝi liaj depagantoj; alie li submetos
-ilin per la armiloj. La plimulto opiniis, ke oni devas obei lin.
-Ezopo al ili diris, ke la Fortuno prezentas du vojojn al la homoj:
-unu de libereco, malglata kaj dorna en la komenco, sed poste tre
-agrabla; la alia de sklaveco, kies komencoj estas pli facilaj
-sed daŭrigo netolerebla. Per tio li sufiĉe klare konsilis al la
-Samoslandanoj defendi sian sendependecon. Ili resendis la ambasadoron
-de Krezus, ne kontentiginte lian peton.
-
-Krezus sin preparis ataki ilin. La ambasadoro al li diris, ke dum ĉi
-tiuj havos kun si Ezopon, li ne facile submetos ilin, pro la konfido,
-kiun ili havas je la saĝo de tiu persono. Krezus al ili alsendis
-postuli lin, kun promeso lasi al ili la liberecon, se ili liveros
-lin al li. La ĉefuloj de la urbo taksis ĉi tiujn kondiĉojn tre
-akcepteblaj kaj ne kredis, ke ilia trankvileco kostos tro kare, se
-ili aĉetos ĝin liverante Ezopon. La Frigilandano ŝanĝigis ilian
-intencon, rakontante, ke la ŝafinoj, farinte pactraktaĵon kun la
-lupoj, donis al ili siajn hundojn kiel garantiulojn. Kiam ili ne
-havis plu defendantojn, la lupoj ilin sufokis kun pli malgranda
-peno ol antaŭe. Ĉi tiu apologo efikis kaj la Samoslandanoj prenis
-decidon tute kontraŭan je tiu, kiun ili estis prenintaj. Ezopo tamen
-volis iri al Krezus, kaj diris, ke li estos pli utila al ili, se li
-ĉeestos ĉe la reĝo, ol se li restos en Samos.
-
-Kiam Krezus vidis lin, li miris, ke persono tiel malforta estis
-tiel malhelpinta al li. «Kio do! jen estas tiu, dank' al kiu oni
-kontraŭstaras miajn volaĵojn!» ekkriis li. Ezopo sin ĵetis al
-liaj piedoj: «Homo ia, li diris, kaptadis akridojn; cikado troviĝis
-sub lia mano. Li estis jam mortigonta ĝin kune kun la akridoj:
-«Kion mi faris al vi? ĝi diris al ĉi tiu homo: mi ne mordetas
-viajn grenojn; mi ne kaŭzas ian domaĝon al vi; ĉe mi vi trovos nur
-la voĉon, kiun mi uzas tre senkulpe.» Granda reĝo, mi estas simila
-al ĉi tiu cikado: nur la voĉon mi havas kaj ĝin mi ne uzis por
-ofendi vin.» Krezus, tuŝite de admiro kaj de kompato, ne sole lin
-pardonis, sed, pro sia ŝato al Ezopo, li ne maltrankviligis la
-Samoslandanojn.
-
-En la tiama tempo, la Frigilandano verkis siajn fablojn, kiujn li
-lasis al la reĝo de Lidilando, kaj li estis sendita de li al la
-Samoslandanoj, kiuj al li donis grandajn honorojn. Al li venis ankaŭ
-la deziro vojaĝi kaj iri tra la mondo, interparolante pri diversaj
-aferoj kun tiuj, kiujn oni nomis filozofoj. En fino li akiris grandan
-influon ĉe Licerus, reĝo de Babilono. La tiamaj reĝoj alsendadis
-unuj al la aliaj problemojn por solvi pri ĉiuspecaj objektoj, kun
-kondiĉo doni tributon aŭ depagon, laŭ tio se oni respondis bone
-aŭ malbone al la demandoj proponitaj. Ĉe tiuj okazoj, Licerus,
-dank' al la helpo de Ezopo, ĉiam venkadis, kaj fariĝis glora inter
-la aliaj, tiel per solvado, tiel per proponado de problemoj.
-
-En tiu tempo, nia Frigilandano edziĝis, kaj, ĉar li ne havis ian
-naskiton, li filigis junulon el nobla naskiĝo, nomatan Enus, kiu lin
-pagis per maldankeco. Ĝin sciiĝinte, Ezopo lin forpelis.
-
-Ĉi tiu, por sin venĝi, falsis leterojn per kiuj ŝajnis, ke Ezopo
-interkomuniĝis kun la reĝoj konkurantoj de Licerus. Tiu ĉi,
-konvinkita per la sigelo kaj la subskribo de ĉi tiuj leteroj,
-ordonis al unu el siaj oficiroj, nomata Hermipus, mortigi la perfidan
-Ezopon, sen serĉado de pli grandaj pruvoj. Tiu ĉi Hermipus, estante
-amiko de la Frigilandano, al li savis la vivon, kaj, nesciate de
-ĉiuj, lin nutris longe en tombo, ĝis Nektenabo, reĝo de Egiptlando,
-konvinkite, ke Ezopo mortis, kredis, ke li povos fari Licerus'on
-sia depaganto. Li kuraĝis lin elvoki al vetbatalo, dirante, ke tiu
-ĉi ne povos alsendi arĥitekturistojn kapablajn konstrui turon
-en la aero, kaj samtempe homon ian pretan respondi al demandoj
-ĉiuspecaj. Licerus leginte la leterojn, ilin konigis al la plej
-lertaj de sia regno, sed ĉiuj staris senrespondaj; tial la reĝo
-bedaŭris Ezopon. Tiam Hermipus al li diris, ke tiu ĉi ne estas
-mortinta, kaj lin venigis. La Frigilandano estis tre bone akceptita,
-sin senkulpigis kaj pardonis al Enus. Pri la letero de la reĝo de
-Egiptujo li nur ridis kaj sciigis, ke li alsendos en printempo
-la arĥitekturistojn kaj la respondonton al ĉiuspecaj demandoj.
-Licerus redonis al Ezopo ĉiujn liajn bienojn kaj al li liverigis
-Enus'on por fari kun li kion li volos. Ezopo lin akceptis kiel
-sian naskiton, kaj, anstataŭ lin puni, al li rekomendis honori la
-diojn kaj la princon; fariĝi terura por la malamikoj; bone agi
-kun sia edzino, tamen ne malkovrante al ŝi siajn sekretojn; paroli
-malmulte kaj forpeli la babilemajn; ne senkuraĝiĝi pro malfeliĉo;
-pripensi pri la estonteco, ĉar pli bone estas riĉigi la malamikojn
-per sia morto, ol ĝeni la amikojn dum sia vivo; precipe ne envii la
-feliĉon nek la virtojn de aliaj, ĉar per tio oni malutilas al si
-mem. Enus, tuŝite de tiaj admonoj kaj de la boneco de Ezopo, kvazaŭ
-ia sago estus eniĝinta en lian koron, mortis post malmulte da tempo.
-
-Rilate al la vetbatalo de Nektenabo, Ezopo elektis aglidojn
-kiujn--ĝi estas malmulte kredebla--li instruis porti aparte en la
-aeron korbon, en kiu kuŝis juna infano. En la printempo sekvanta,
-li foriris Egiptujon kun tiuj ĉi preparaĵoj, alportante grandan
-admiron kaj sciemon pro sia intenco al la popoloj, ĉe kiuj li
-trapasis. Nektenabo, kiu estis alsendita la enigmon, nur tial ke li
-kredis al la morto de Ezopo, treege surpriziĝis de lia alveno. Ĝin
-li ne atendis, kaj ja li neniam estus elvokinta Licerus'on al tia
-vetbatalo, se li estus kredinta, ke vivas Ezopo. Li demandis, ĉu la
-Frigilandano alkondukis la arĥitekturistojn kaj la respondonton.
-Ezopo diris, ke la respondonto estas li mem kaj ke li vidigos la
-arĥitekturistojn, kiam li estos sur la loko. Oni eliris en la
-kamparon, kie la agloj levis aeren la korbojn kun la junaj infanoj
-ekkriantaj, ke oni donu al ili morteron, ŝtonojn kaj lignon. «Vi
-vidas, diris Ezopo al Nektenabo, mi trovis la laboristojn, vi al
-ili liveru materialojn.» Nektenabo konfesis, ke Licerus estas la
-venkinto. Li tamen proponis al Ezopo la jenon: «Mi havas ĉevalinojn
-en Egiptujo, kiuj aŭdas la blekon de la ĉevaloj estantaj apud
-Babilono. Kion vi povas respondi al tio?» La Frigilandano prokrastis
-sian respondon ĝis la morgaŭa tago, kaj kiam li estis reveninta al
-la domo, li ordonis al infanoj kapti katon kaj konduki ĝin tra la
-stratoj, ĝin batante. La Egiptoj, kiuj adoras tiun ĉi beston, estis
-treege skandalitaj de tia maniero agi kun ĝi. Ili ĝin fortiris el
-la manoj de la infanoj, kaj iris plendi al la reĝo. Oni venigis la
-Frigilandanon antaŭ li. «Ĉu vi ne scias, ke tiu ĉi besto estas
-unu el niaj dioj? Kial do vi agas tiel kun ĝi?»--Tial ke ĝi
-ofendis Licerus'on, ĉar, la lastan nokton, ĝi sufokis unu treege
-kuraĝan el liaj kokoj, kiu kantadis je ĉiuj horoj.--Vi mensogas,
-rediris la reĝo; ĉu povas esti, ke tiu ĉi kato faris en tiel
-malmulte da tempo tiel longan vojaĝon?--Kaj ĉu povas esti,
-respondis Ezopo, ke viaj ĉevalinoj aŭdas de tiel malproksime niajn
-ĉevalojn blekantajn?»
-
-Post tio la reĝo venigis el Heliopolis kelkajn personojn
-lertspritajn kaj klerajn pri la enigmaj demandoj. Li al ili donis
-grandan festenon, al kiu li invitis la Frigilandanon. Dum la manĝo,
-ili demandis Ezopon pri diversaj aferoj, kaj inter aliaj pri la
-jena: Estas granda templo apogita sur kolono ĉirkaŭita de dekdu
-urboj; ĉiu el ili havas tridek arkokolonojn, kaj ĉirkaŭ tiuj ĉi
-arkokolonoj promenas unu post la alia du virinoj, la unu blanka kaj
-la alia nigra. «Al tia demando, diris Ezopo, eĉ la malgrandaj
-infanoj povus respondi. La templo estas la mondo; la kolono--la jaro;
-la urboj--la monatoj; kaj la arkokolonoj--la tagoj, ĉirkaŭ kiuj
-promenadas alterne la tago kaj la nokto.»
-
-La tagon morgaŭan, Nektenabo kunvenigis ĉiujn siajn amikojn: «Ĉu
-vi, li diris, toleros, ke duonhomo, ke malbelformulo faros, ke
-Licerus gajnos la premion kaj mi havos la konfuziĝon kiel lotaĵon.»
-Unu el ili havis la ideon peti Ezopon, ke li faru al ili demandojn
-pri aferoj, pri kiuj ili neniam aŭdis.
-
-Ezopo skribis kontrakton, per kiu Nektenabo konfesis ŝuldi du mil
-talentojn al Licerus. La kontrakto estis metita en la manojn de
-Nektenabo tute sigelita. Antaŭ ol oni ĝin malfermis, la amikoj de
-la princo certigis, ke la afero enhavita en ĉi tiu skribaĵo estas
-konita de ili. Kiam oni estis malferminta ĝin, Nektenabo ekkriis:
-«Ĝi estas la plej granda malveraĵo en la mondo; mi prenas kiel
-atestantojn vin ĉiujn tiom, kiom vi estas.--Vere estas, diris ili,
-ke neniam ni aŭdis pri tio.--Mi do, rediris Ezopo, respondis al via
-demando.» Nektenabo lin resendis kun multe da donacoj por li kaj por
-lia mastro.
-
-... El la ĉefaj urboj kie li haltis, Delfo estis unu. La Delfanoj
-lin aŭskultis volonte, sed ne donis honorojn al li. Ezopo, ofendita
-de tia malŝato, ilin komparis al bastono naĝanta sur la ondo; oni
-imagas de malproksime, ke ĝi estas io grandega; de proksime oni
-vidas, ke ĝi estas nenio. La komparon li pagis multekoste. Efektive
-la Delfanoj pro tio sentis tian malamon kaj tian deziron de
-venĝo--aliparte ili timis esti mallaŭditaj de li--ke ili decidis
-forrabi al li la vivon. Por bone sukcesi, ili kaŝis en liajn vestojn
-unu el siaj sanktaj vazoj, konvinkite, ke per tia rimedo ili pruvos,
-ke li estas kulpa je ŝtelo kaj malpiegaĵo, kaj tiamaniere oni lin
-kondamnos al la morto.
-
-Kiam li estis foririnta de Delfo kaj preninta la vojon al Focidlando,
-la Delfanoj alkuris kiel homoj en granda embaraso. Ili kulpigis lin,
-ke li rabis ilian vazon. Ezopo ĝin neis kun ĵuroj; oni serĉis en
-liaj pakaĵoj kaj la vazo estis trovita. Malgraŭ ĉio, kion povis
-diri Ezopo, oni kun li agis kiel kun krimulo malnoblega. Li estis
-rekondukita Delfon, ŝarĝita de katenoj, metita en malliberejon, kaj
-poste kondamnita esti deĵetita de altaĵo. Neniel al li utilis sin
-defendi per siaj kutimaj armiloj kaj rakonti siajn apologojn: la
-Delfanoj ilin mokis.
-
-«La rano, li diris al ili, invitis la raton viziti ĝin. Por ke tiu
-ĉi povu trairi la ondon, la rano aligis ĝin al sia piedo. Tuj kiam
-la rato estis sur la ondo, ĝi volis ĝin altiri funden, kun intenco
-ĝin dronigi kaj el ĝi fari manĝon. Dum la rato baraktis sur la
-ondo, rabobirdo ĝin ekvidis, rapidis sur ĝin kaj forportinte ĝin
-kun la rano, kiu ne povis sin disigi, ĝi manĝis unu kaj la alian.
-Tiamaniere, Delfanoj abomenaj, iu pli potenca ol vi min venĝos: mi
-pereos, sed vi pereos ankaŭ.
-
-Kiam oni kondukis lin al la ekzekuto, li trovis rimedon por forkuri,
-kaj eniris en malgrandan templeton dediĉitan al Apolo. La Delfanoj
-lin eltiris el ĝi: «Vi malrespektas tiun ci rifuĝejon, li diris,
-tial ke ĝi estas malgranda templeto; sed tago venos kiam via
-malboneco ne trovos rifuĝejon sendanĝeran, ne eĉ en la temploj.
-Tiel al vi okazos kiel al la aglo, kiu, spite la petoj de la skarabo,
-forportis leporon kiu estis rifuĝinta ĉe ĝi: la posteularo de la
-aglo pro tio estis punita ĝis ĉe la brusto de Zeŭso.» La Delfanoj,
-malmulte tuŝite de ĉiuj tiuj ekzemploj, lin deĵetis de altaĵo.
-
-Malmulton da tempo post lia morto, pesto fortega multanombre pereigis
-la Delfanojn. Ili demandis la orakolon, ĉu per ia rimedo ili povos
-kvietigi la koleron de la dioj. La orakolo respondis, ke ili ĝin
-kvietigos nur sole se ili elpagos sian krimegon kaj kontentigos la
-ombranimon de Ezopo. Tuj piramido estis konstruita. Ne sole la dioj
-montris kiom tia krimo al ili malplaĉas; sed la homoj ankaŭ venĝis
-la mortigon de sia saĝulo. Efektive la Grekoj alsendis komisarojn
-per serĉadi la mortigintojn kaj ilin punis severege.
-
-
-[4] Oni scias ke tiu ĉi verketo estas teksaĵo da legendoj
-kaj fabeloj pli aŭ malpli verŝajnaj, sed preskaŭ tiel konitaj kiel
-la fabloj mem.
-
-[5] Monaĥo greka kiu verkis la biografion de Ezopo.
-
-
-
-
-FABLOJ
-
-DE
-
-J. DE LA FONTAINE
-
-
-
-
-Al lia moŝto la princa.
-
-  Mi kantas keroulojn kreitajn de Ezopo,
-  De kiuj l' historio, se eĉ nur imagita,
-  Veraĵojn kun utilaj instruoj konigadas.
-  En mia libro ĉio parolas, eĉ la fiŝoj,
-  Kaj tia parolado konvenas al la homoj,
-  Ĉar mi la bestojn uzas por homojn instruadi.
-
-
-
-
-LIBRO I
-
-
-I.--La cikado kaj la formiko.
-
-  Cikado kantadinte
-    Someron tutan,
-  Troviĝis senproviza
-  Ĉe l' veno de l' malvarmo:
-  Nenia plu peceto
-  Da muŝo aŭ vermeto.
-  Ĝi iris tre malsata
-  Proksimen al formiko,
-  Petante, ke ĝi pruntu
-  Grenerojn por vivadi
-  Ĝis nova la somero.
-  «Per mia best-honoro,
-  Ĝi diris, al vi tutan
-  La sumon kun procento
-  Mi pagos post la vintro.»
-  Sed estas ne pruntema
-  Formiko: tio estas
-  Malbono lia sola.
-  «Vi, kion do faradis,
-  Ĝi diris, dum varm' estis?
-  --Tra l' nokto kaj tra l' tago,
-  Kantadis mi senĉese.
-  --Vi kantis! mi tre ĝojas;
-  Nun iru do dancadi.»
-
-
-II.--La korvo kaj la vulpo.
-
-    Sinjoro korv', sur arbo sidante,
-    En sia beko tenis fromaĝon.
-    Per la odoro vulp' allogite,
-      Tiele al li parolis:
-    «Bonegan tagon, moŝto la korva!
-  Ho! kiel gracia kaj bela vi ŝajnas!
-      Mi ne mensogas: se voĉon
-      Al la plumaro similan
-    Vi havas, vere el la loĝantoj
-  De la arbaretoj vi estas Fenikso».
-  Aŭdinte, la korvo tremetas pro ĝojo,
-    Kaj sian belan voĉon por montri,
-    Ĝi larĝe sian bekon malfermas,
-    Kaj lasas fali sian kaptaĵon.
-  La vulpo ĝin prenis kaj diris: «Sinjoro,
-    Eksciu vi, ke vivas flatisto
-  Per helpo de kiu lin volas aŭskulti;
-  Sendube fromaĝon ĉi tio meritas.»
-      Konfuza kaj tre hontanta,
-    Ĵuris la korvo, sed tro malfrue,
-  Ke de nun neniu ĝin trompos tiele.
-
-
-III.--La rano kaj la bovo.
-
-      Raneto bovon ekvidis
-      Ŝajnantan al ĝi belkreska.
-  Ĝi, kiel oveto apenaŭ diketa,
-  Ĵaluze penadas, kaj sin plilarĝigas,
-  Kaj sin plilongigas, por ke la bestegon
-      Dike ĝi povu egali;
-  Kaj poste ĝi diris: «Rigardu, fratino,
-  Ĉu tio sufiĉas? Ĉu mi jam sukcesis?
-  --Ne--Sed nun?--Neniel--Mi fine egalas?
-    --Ne, tute ne.» La besto maldika
-    Ŝvelis tiele, ke ĝi elkrevis.
-
-  Multege da homoj ne estas pli saĝaj:
-  Malriĉa penadas imiti riĉulon;
-    Princo senpova havas kortegon;
-    Volas markizo havi palacon.
-
-
-IV.--La du muloj.
-
-  Du muloj vojiris, la unu avenon,
-  L' alia la monon de l' fisko portante.
-  Ĉi tiu, fiera de ŝarĝ' tiel bela,
-      Marŝis levante la kapon
-    Kaj tintigante sian tintilon.
-      Sed jen rabistoj alvenas,
-    Kiuj, la monon ŝteli volante,
-  Sin tuj sur la mulon de l' fisko surĵetas,
-  Kaj ĝin per la brido haltigas perforte.
-      La mulo sin defendante
-  Bategojn ricevis: ĝi plendas, ĝi ĝemas:
-  «Ĉu tian, ĝi diras, meritis mi sorton?
-    Tiu ĉi mulo, kiu min sekvas,
-    El la danĝero sin mem eltiris,
-  Sed en ĝin mi falas, kaj jam ekpereas,
-    --Amiko, diris ĝia kunulo,
-  Ne ĉiam utilas altrangon okupi;
-      Se, kiel mi, vi mem estus
-      Servinta nur mueliston,
-    Vi nun ne estus tiel malsana.
-
-
-V.--La lupo kaj la hundo.
-
-    Lupo nur ostojn havis kaj felon,
-    Ĉar akurate gardis la hundoj.
-  Jen tiu ĉi lupo renkontas korthundon
-  Tre belan, brilharan kaj ankaŭ tre fortan,
-      Kiu tra kampoj vagadis.
-    Ataki ĝin kaj pece disŝiri
-    Sinjoro lupo tute deziris;
-    Sed bataladi estis necese,
-      Kaj tiel forta kaj granda
-    Estis la besto, ke ĝi tre povis
-      Sentime sin mem defendi.
-    Tial humile sin proksimiĝas
-  La lupo, komencas interparoladon,
-      Kaj laŭdas ĝin pro la ĝia
-    Bonstato kiun ĝi tute miras.
-    «Bela sinjoro, diris la hundo,
-  Vi, kiel mi, grasa fariĝi nun povas.
-    Lasu l' arbarojn, al mi vi kredu;
-    Ĉar tie estas viaj la fratoj
-  Malĝojaj, mizeraj, senhavaj vagistoj,
-    Kiujn atendas mort' pro malsato.
-    Ĉar kio estas certa por lupoj?
-  Neniam facila, sentima festeno;
-      Nenio sen batalado.
-  Min sekvu: vivadon pli bonan vi havos.
-  --Sed, lup' diris, kion faradi mi devos?
-  --Ho! preskaŭ nenion, respondis la hundo;
-  Forpeli la homojn portantajn bastonon
-      Kaj petadantajn almozon,
-  Flatadi domanojn, la mastron karesi,
-      Kaj estos via salajro
-  Multege da bonaj kaj sukaj manĝaĵoj:
-  Restaĵoj de kokoj, restaĵoj de ŝafoj,
-    Kaj ankaŭ multaj dolĉaj karesoj.»
-    Jam feliĉaĵon la lup' imagas
-      Kiu ĝin dolĉe plorigas.
-  Irante, la kolon de l' hundo ĝi vidis
-  Senharan--«Sed kio ĝi estas, ĝi diris?
-    --Nenio--Tamen?--Ho! bagatelo!
-    --Pli klare diru--La ĉirkaŭkolo,
-    Per kiu estas mi alligata,
-    Kion vi vidas eble ekkaŭzis.
-  --Ligata! rediris la lupo, libere
-  Ĉu vi ne kuradas?--Ne, sed ĝi negrava.
-      --Mi tiel grava ĝin taksas,
-  Ke viajn festenojn mi tute ne volas,
-    Kaj pro tiela prezo trezoron
-  Mi certe ne volus.» Ĉe tiuj ĉi vortoj,
-  La lupo forkuris kaj kuras ankoraŭ.
-
-
-VI.--La bovino, la kaprino kaj la ŝafino kuniĝitaj kun la leono.
-
-  Bovino, kaprin' kaj fratino ilia
-    Ŝafin' kuniĝis iam kun forta
-  Leon', grandsinjoro de la ĉirkaŭaĵo,
-  Kaj faris komunaj profitojn kaj perdojn.
-  Jen cervo kaptiĝis en ret' de l' kaprino.
-    Ĝi alvenigis siajn kunulojn.
-  Ĉe l' veno ilia, per l' ungoj kalkulis
-    Tuj la leon' kaj diris: «Ni estas
-  Kvar por partopreni en tiu ĉasaĵo.»
-  Ĝi tiam kvarpece distranĉis la cervon
-  Kaj prenis por sia la moŝto la parton
-  Unuan, dirante: «Ĝi estas por mi mem,
-    Ĉar mi nomata estas leono;
-  Al mi apartenas la dua per rajto
-  De ĉiuj konita, la rajt' de l' plej forta;
-  Estante pli pova mi volas la trian;
-    Se unu el vi tuŝos la kvaran;
-      Mi tuje ĝin mortsufokos.»
-
-
-VII.--La bissako.[6]
-
-    Zeŭs' iam diris: «Antaŭ la mia
-    Moŝto ekstaru ĉiuj vivantoj.
-  Se iu ne estas kontenta je sia
-  Korpformo, li povas ĝin diri sentime;
-    Mi lian korpon aliformigos.
-  Vi venu, simio, ĉar rajt' estas al vi
-  Paroli unue. Ĉi tiujn do bestojn
-  Rigardu; iliajn belformojn kun viaj
-   Komparu; ĉu vi nun estas kontenta?
-  --Mi, kial ne? diris ĝi; ĉu do ne havas
-    Mi kvar piedojn kiel l' aliaj?
-  Neniam kritikis mi mian portreton.
-  Sed frat' mia, l' urso, ja estas fuŝita:
-  Konsilas mi ĝin sin neniam pentrigi.»
-  La urso alpaŝis--sendube ĝi plendis--
-  Kontraŭe: ĝi sian korpformon tre laŭdis,
-  Kaj la elefanton kritikis, dirante,
-    Ke estus bone fari pli longa
-    La ĝian voston, iom eltranĉi
-  El ĝiaj oreloj kaj aliformigi
-  Ĉi tiun masegon malbelan kaj pezan.
-    La elefanto, kvankam prudenta
-    Bestego, ne pli saĝe parolis,
-  Ĝi trovis ke, laŭ opinio la ĝia,
-    Moŝto balena estas tro dika.
-  Formik' mallongecon al pulo riproĉis,
-  Kredante, ke estas ĝi granda koloso.
-  Zeŭs' ilin forsendis je si mem kontentajn
-  Kaj unujn l' aliajn interkritikintajn.
-    Sed pli malsaĝa estis ankoraŭ
-  La gento la homa. Ĉar ĉiuj ni, linkoj
-    Por la aliaj, talpoj por ni mem,
-  Ni ĉion al ni, al aliaj nenion
-    Pardonas. Ne per sama okulo
-      Nin kaj l' aliajn ni vidas.
-    La Mondkreinto kreis nin ĉiujn
-    Bissakportantoj: postan la poŝon
-  Li faris por niaj difektoj, l' antaŭan
-   Por la difektoj de l' homoj aliaj.
-
-
-[6] Bissako (bis-sako) = sako kun du poŝoj.
-
-
-
-VIII.--La hirundo kaj la birdetoj.
-
-  En siaj vojaĝoj hirund' estis multon
-    Lerninta: kiu multon vidadis,
-      Povas pri multo memori.
-    Ĉi tiu sciis antaŭsentadi
-    La fulmotondron eĉ plej malgrandan,
-    Kaj antaŭ ol ĝi estis krevonta,
-    Ĝin ĝi anoncis al la maristoj.
-  Okazis, ke kiam kanabo semiĝas,
-  Ĝi vidis plugiston kovrantan per semo
-  Multege da sulkoj. «Ĝi al mi ne plaĉas,
-  Ekdiris ĝi al la birdetoj; mi povos
-  Forflugi aŭ vivi en lok' malproksima;
-  Sed kion vi faros? Ĉu vidas vi manon
-    Tra la aero travojirantan?
-    Nu! tio, kion ĝi nun disŝutas,
-  Al vi mem tre baldaŭ pereon alportos;
-    Ĉar ĉe l' somera tempo naskiĝos
-      Kaptiloj por vin envolvi,
-      Aŭ retoj por vin ekkapti;
-    Per unu vorto, multaj maŝinoj
-  Por vin ĉu mortigi, ĉu malliberigi.
-  Atentu! minacas la pat' aŭ la kaĝo;
-      Tial do, al mi vi kredu,
-      Ekmanĝu tiun ĉi semon.»
-  La birdoj ĝin mokis, ĉar ili tra l' kampoj
-      Trovis tro bonan paŝtaĵon.
-    Kiam verdiĝis la kanabejo,
-  Hirund' diris: «Herbon post herbo elŝiru
-    Kion produktis tiu ĉi semo
-      La malbenita, alie
-    Certega estas via pereo.»
-  --Malbonaĵ-profeto kaj babilemega!
-    Ĉiuj ekkriis, belan oficon
-    Al ni vi trudas! Pli ol mil birdoj
-    Estus necesaj por senherbigi
-      Tiun ĉi tutan kantonon.»
-    Kiam kanabo plenmaturiĝis,
-  Hirundo aldonis: «Ĝi estas ne bona;
-    Sem' malutila frue grandiĝas.
-  Sed, ĉar ĝis nun oni min kredis neniel,
-  Tuj kiam vi vidos, ke tero de semo
-    Kovriĝos, kaj ke la vilaĝanoj
-  Ne sin okupante je siaj la grenoj,
-    Faros militon al la birdetoj;
-  Tuj kiam kaptiloj kaj retoj ekkaptos
-  La birdojn, de loko al loko ne flugu,
-  Restadu en hejmo, aŭ flugu fremdlanden;
-  Imitu l' anasojn, koturnojn aŭ gruojn;
-      Sed, kiel ni, vi ne povas
-    Transpasi l' ondojn kaj la dezertojn,
-    Nek al aliaj mondoj alflugi.
-  Por vi do rimed' sola estas senriska:
-  En kavon de muro vin mem tuj enfermu.»
-    Jen la birdetoj, lacaj ĝin aŭdi,
-    Ĉiuj ekpepis tiel konfuze
-    Kiel Trojanoj, kiam Kasandro
-      La buŝon nur ekmalfermis.
-    La sama sorto ilin atingis,
-  Ĉar sklavoj fariĝis sennombraj birdetoj.
-
-  Ni sekvas nur niajn la proprajn instinktojn,
-    Kaj la malbonon ni nur atentas
-      Kiam ĝi estas veninta.
-
-
-IX.--La urbrato kaj la kamprato.
-
-  Gastama urborato,
-  En manier' afabla,
-  Invitis kamporaton
-  Al bonaj manĝrestaĵoj.
-
-  Sur Turkan tapiŝeton
-  Metiĝis la manĝaro.
-  Nur Dio scias kiom
-  Elĝojis la du fratoj!
-
-  La manĝo estis bona
-  Kaj granda l' apetito;
-  Sed iu ilin ĝenis,
-  Dum ili ĝoje manĝis.
-
-  Ĉe l' pordo de la ĉambro
-  Ekaŭdis ili bruon.
-  Urbrato tuj forkuras;
-  Amiko ĝia sekvas.
-
-  Sed jen la bruo ĉesas;
-  Revenas tuj la ratoj,
-  Kaj diras la urbano:
-  «Ni finu la rostaĵon.
-
-  --Ne, diris la alia;
-  Vi morgaŭ al mi venu;
-  Vi tie ja ne trovos
-  Festenon tute reĝan;
-
-  Sed ĝenas min nenio;
-  Sentime mi manĝadas.
-  Adiaŭ: for plezuron,
-  Se timo ĝin malhelpas!»
-
-
-X.--La lupo kaj la ŝafido.
-
-  Tro ofte triumfas la vol' de pli forta.
-      Tion per fablo ni pruvos.
-
-  En akvo kuranta ektrinkis ŝafido;
-  Alvenis la lupo, serĉante ĉasaĵon
-    Kaj pro malsato tien allogite.
-    «Kial la akvon ci malpurigas?
-      Kolere diris la besto:
-    Al mi ci pagos cian sentimon.
-    --Sinjoro, diris la ŝafideto,
-    Ne koleriĝu la via moŝto;
-      Sed volu vi konsideri,
-    Ke en la fluo je dudek paŝoj
-  Pli sube ol vi mi min sensoifigas,
-      Kaj sekve vian trinkaĵon
-    Mi malpurigi tute ne povas.
-  --Ĝin ci malpurigas, respondis la lupo,
-  Kaj ci min kritikis la jaron pasintan.
-  --Sed kiel, rediris la ŝafo, ĝin fari
-  Mi povis? Mi tiam ne estis naskita:
-  Mi suĉas ankoraŭ la mian patrinon.
-    --Se ci ne povis, frat' cia faris.
-  --Mi fraton ne havas--El ciaj parencoj
-    Unu do faris, ĉar min ne multe
-  Indulgas vi mem, kaj paŝtitoj kaj hundoj.
-    Nun, kiel oni diris, min venĝi
-  Mi devas.» Tuj ĝi la ŝafidon forportis
-  Kaj manĝis sen ia riproĉ' konscienca.
-
-
-XI.--La ŝtelistoj kaj la azeno.
-
-  Azenon ŝtelinte sin interbatadis
-    Du sentaŭguloj: unu ĝin gardi
-    Volis, l' alia volis ĝin vendi.
-  Dum la pugnobatoj flugetis, kaj penis
-    La du ŝtelistoj sin mem defendi,
-      Alvenas tria rabisto,
-      Kiu la beston forkaptas.
-
-    L' azeno estas ofte provinco,
-    Kiun envias iaj regnestroj,
-  Ĉu Turka, Hungara, ĉu eĉ Transsilvana,
-  Kaj multajn aliajn mi povus elnombri,
-    Tiom da tiaj princoj troviĝas!
-  Sed ofte l' akiro ne estas por ili,
-    Ĉar ilin kvara princo pacigas,
-  Prenante por si mem l' azenon ŝtelitan.
-
-
-XII.--La Morto kaj la malfeliĉulo.
-
-    Senĉese ia malfeliĉulo
-      Al help' alvokis la Morton.
-  «Ho Mort'! kiel bela, li diris, vi ŝajnas!
-    Tuj venu fini mian mizeron.»
-  Venante la Mort' kredis lin kontentigi.
-  Ĝi puŝas la pordon, eniras, sin montras:
-  «Ho! kion mi vidas? for tian objekton!
-  Li diris, ho! kiel ĝi estas malbela,
-  Kaj kiom al mi da terur' ĝi alportas!
-  Ho Mort'! ne alpaŝu! Ho Mort'! tuj foriru!»
-
-      Meceno estis spritega;
-    Li diris: «Faru min unubraka,
-  Senkrura, podagra kaj kripla, se nur mi
-  Vivados, mi estos sufiĉe kontenta.»
-  Ĝin, Morto, aŭskultu kaj venu neniam.
-
-
-XIII.--La Morto kaj la arbohakisto.
-
-  De multaj branĉaĵoj kovrite, sub pezo
-  De ŝarĝ' sia kaj de la jaroj ĝemante
-    Kaj kurbigite, arbohakisto
-  Multpeze marŝadis kaj sian dometon
-  De fum' nigrigitan, penadis atingi.
-  En fino lacega pro pen' kaj doloro,
-  Demetas li sian branĉfaskon kaj plendas
-    Je sia sorto malfeliĉega.
-  «Ĉu unu plezuron mi ĝuis tra l' vivo?
-  Ĉu hom' pli malriĉa sur tero vivadas?
-  Neniam ripozon, ne ĉiam eĉ panon
-  Mi havas! L' edzino, l' infanoj, l' impostoj,
-    La kreditoro kun la servuto
-  Plenigas je zorgoj la mian vivadon.»
-  Li vokas la Morton. Ĉi tiu tuj venas,
-    Kaj ekdemandas, kion li volas:
-    «Al mi, li diris, helpu reŝarĝi
-  Ĉi tiun branĉaron: ĝi estos ne longa.»
-
-    La Mort' ĉesigas ĉian doloron,
-      Sed ĝin neniam alvoku:
-  Toleri suferon prefere ol morton,
-      Estas la homa devizo.
-
-
-XIV.--La vulpo kaj la cikonio.
-
-    Iam la vulpo manĝon preparis
-      Kaj cikonion invitis.
-  La manĝ' estis simpla kaj tute senriĉa:
-  Ĝi havis nur pecon viandan en saŭco
-    Fluida, ĉar ĝi vivis avare.
-    La saŭc' en teleron estis verŝita;
-  Eĉ unu guteton ne povis ekkapti
-    La cikonio; sed la ruzulo
-  Rapide englutis la tutan manĝaĵon.
-    Post kelkaj tagoj, la cikonio,
-  Volante sin venĝi, invitis la vulpon.
-  «Volonte, ĝi diris, ĉar kun la amikoj
-  Mi ĉiam agadas senceremonie.»
-  En horo dirita, ĝi kuris al domo
-    De l' cikonio sia la gasto;
-    La afablecon ĝian tre laŭdis,
-      Kaj trovis la vespermanĝon
-    Tre ĝustatempe elkuirita.
-  Ĝi ĝojis pro la bonodor' de l' viando
-  Pecete hakita kaj ŝajne bongusta;
-    Ĉar--tio estas tute kredebla--
-  Kun grandapetito ĝi estis veninta.
-    La cikonio la hakitaĵon
-  En vazon mallarĝan kaj longan enmetis.
-  La beko de l' bird' en ĝin povis eniri,
-  Sed estis pli dika la buŝo de l' vulpo.
-  Ĝi hejmen malsate revenis, hontante
-  Simile al vulp' de kokino kaptita,
-    Kaj mallevante siajn orelojn
-    Kun sia vosto inter la kruroj.
-
-    Trompantoj, por vi tion mi skribas:
-  Trompinte, vi estos tutsame trompitaj.
-
-
-XV.--La Knabo kaj la instruisto.
-
-  En jena fablo volas mi konigi
-  De malsaĝulo la riproĉojn vanajn.
-
-  Sur bordo de rivero petolante,
-  En l' akvon iam falis juna knabo.
-  Salik', feliĉe por li, tie estis,
-  Kies branĉaĵo, dank' al la ĉielo,
-  Lin savis; ĉar al branĉo de l' arbeto
-  Li sin alkroĉis. Pasas instruisto;
-  La knab' ekkrias: «Helpu, mi pereas!»
-  La lernejestro tiam sin turnante,
-  Malĝustatempe, kun gravega voĉo,
-  Lin ekriproĉas: «Ho! la sentaŭgulo!
-  Li diris, vidu kien lin deĵetis
-  Malsaĝo lia: iru do nun zorgi
-  Friponojn tiajn! Kiel malfeliĉaj
-  Ja estas la gepatroj, kiuj devas
-  Observi ĉiam tiajn petolulojn!
-  Kiom da peno ili havas!» Ĉion
-  Dirinte, li al bord' la knabon portis.
-
-  Ĉi tie multajn homojn mi kritikas,
-  Ĉar en la fablo povas rekoniĝi
-  La babilema, kaj la kritikema,
-  Kaj ankaŭ la pedanta scienculo.
-  Popolon grandan ĉiuj certe faras,
-  Ĉar tiujn rasojn benis la Kreinto.
-  En ĉiuj la aferoj ili serĉas
-  Okazon por ekzerci sian langon.
-  --«Amiko mia! el danĝer' min tiru;
-  Ci poste faros cian paroladon!»
-
-
-XVI.--La koko kaj la perlo.
-
-  Perleton koko trovis
-  Kaj ĝin al juvelisto
-  Najbara ĝi tuj portis.
-  «Mi trovas ĝin belega,
-  Ĝi diris, sed grenero
-  Pli bona estus por mi.»
-
-  Manskribon nesciulo
-  Heredis; ĝin li portis
-  Proksimen al libristo.
-  «Mi trovas ĝin plenscia,
-  Li diris, sed monero
-  Pli bona estus por mi.»
-
-
-XVII.--La burdoj kaj la mielmuŝoj.
-
-  Laŭ sia labor' laboristo taksiĝas.
-
-  Mielaj tavoloj forlase troviĝis.
-    Jen ilin burdoj ekpetis;
-    Sed tuj protestis abeloj,
-  Kaj vespon elektis por juĝi l' aferon.
-  Ne estis facile dekreton eldoni,
-      Ĉar la atestantoj certigis,
-  Ke ĉirkaŭ l' tavoloj bestetoj flugemaj,
-  Zumemaj, longetaj, brunflavaj kaj tiaj
-    Kiel l' abeloj longe vidiĝis.
-    Sed kio? estis signoj similaj
-    Ĉe la burdaro. Embarasite,
-  La vesp' informiĝon denove farigis.
-      Kaj, por sciiĝi pli bone,
-      Ĝi formikaron aŭskultis;
-  Sed la afero ne povis klariĝi.
-  «Por kio, mi petas, ekdiris abelo
-      Tre saĝa, taŭgas ĉi tio?
-    Ekkomencite de ses monatoj,
-    En sama stato staras l' afero,
-  Kaj dume perdiĝas la mieltavoloj.
-  Jam temp' estas ke la juĝisto rapidu;
-    Ĉu l' urson li ne lekis sufiĉe?[7]
-  Sen tiom da vortoj, da kontraŭparoloj,
-      Skribaĵoj kaj transskribaĵoj,
-      Laboru ni kaj la burdoj;
-    Vidiĝos, kiu kun dolĉmielo
-    Povas konstrui ĉelojn artplenajn.»
-  Rifuzis la burdoj, montrante per tio,
-  Ke art' tia scion ilian superas,
-      Kaj la mielajn tavolojn
-    La vesp' aljuĝis al l' abelaro.
-
-    Se nur tiele ĉiuj procesoj
-    Juĝiĝus, laŭ la Turka metodo!
-    La simpla saĝo estus leĝaro,
-    Kaj la elspezoj plimalgrandiĝus.
-  Sed nun daŭrigante procesojn longege,
-  Nin oni ŝteladas, rabadas, senigas;
-  En fin' la juĝisto englutas la ostron,
-  Kaj restas nur ŝeloj por la procesintoj.
-
-
-[7] Esprimo proverba signifanta «daŭrigi tre longe ian proceson».
-
-
-XVIII.--La kverko kaj la kano.
-
-    Iam la kverko diris al kano:
-  «Vi havas la rajton kulpigi naturon:
-    Birdeto por vi ŝarĝ' estas peza;
-      Venteto, se ekblovante
-  Ĝi nur eksulkigas la supron de l' akvo,
-      La vian kapon fleksigas;
-  Dum mia fruntego, al Alpoj simila,
-  Ne sole haltigas la sunajn radiojn,
-    Sed de l' ventego batojn elmokas.
-    Bloveto por vi estas ventego;
-    Blovego ŝajnas al mi zefiro.
-  Se vi nur naskiĝus sub la foliaro
-    Per kiu mi kovras la proksimaĵon,
-      Suferus vi pli malmulte:
-      Mi gardus vin de l' ventego.
-      Sed vi plej ofte naskiĝas
-  Ĉe l' bordoj malsekaj de l' regnoj de l' vento.
-  Por vi tre maljusta do ŝajnas naturo.
-  --La via kompato, respondis l' arbeto,
-  El kor' bona venas; sed estu sentima:
-  La ventoj pli multe vin ol min turmentas;
-      Fleksiĝas mi, ne rompiĝas.
-    Ĝis nun vi venkis batojn iliajn,
-      Sed ni la finon atendu.»
-  Ĉe tiuj ĉi vortoj, alkuras el maro
-  Naskit' la plej forta de l' norda ventego:
-  La arb' kontraŭstaras, flegsiĝas l' arbeto;
-  Kun forto pli granda reblovas la vento,
-      Kaj plifortiĝas tiele,
-    Ke elradikas tute l' arbegon,
-   Kies kapego ĉielon atingis
-  Kaj ĝis la Tartaro aliris piedoj.
-
-
-
-
-LIBRO II
-
-
-I.--Kunsido de ratoj.
-
-    Kato, nomata Lardomanĝulo,
-      Ekstermis tiel la ratojn,
-  Ke preskaŭ neniu el ili vidiĝis,
-    Tiom ĝi estis entombiginta.
-  La supervivantoj, kaŝataj en truoj,
-  Apenaŭ kvarone satigis malsaton,
-  Kaj, ĉe l' malfeliĉa ratar', Lardmanĝulo
-  Taksiĝis ne kato, sed vera diablo.
-  Jen iam la besto ruzega foriris
-  En la ĉirkaŭaĵon por serĉi edzinon.
-    Dum la bruego kiun ĝi faris
-  Kun sia katino, la ratoj kunsidis
-   En unu angulo por konsiliĝi
-    Pri la malbono ilin premanta.
-    La prezidanto, saĝa persono,
-  Tuj ekopiniis, ke estas necese
-  Alligi tintilon al kolo de l' kato,
-    «Ĉar tiel, kiam ĝi ekmilitos,
-  Ni, sonon aŭdante, sub teron forrampos;
-    Ĝi estas sola bona rimedo.»
-    Ĉiuj laŭdegis la prezidanton,
-  Ĉar ŝajnis al ĉiuj nenio pli bona.
-  Sed kiu do volos alligi tintilon?
-  «Ne iros mi, diris la unu, mi tiel
-  Malsaĝa ne estus.--Ne povas mi, diris
-  Alia»; kaj tiel okazis, ke oni
-  Foriris, nenion farinte.--Mi vidis
-  Multegajn kunsidojn tiele senfruktajn,
-  Kunsidojn ne ratajn, sed ja de monaĥoj,
-      Kaj ankaŭ de kanonikoj.
-
-  Se estas necese nur ion decidi,
-    La konsilantoj estas sennombraj;
-  Sed se necesiĝas decidon plenumi,
-      Neniu plu sin proponas.
-
-
-II.--La lupo havanta proceson kontraŭ la vulpo antaŭ la simio.
-
-  Lup' diris, ke ŝtel' ĉe ĝi estis farita,
-  Kaj vulpon najbaran, sufiĉe friponan,
-      Kiel ŝtelinton kulpigis.
-    Antaŭ simion ambaŭ kunvenis,
-  Kaj sen advokato diskutis l' aferon.
-  Neniam Temis', laŭ simia memoro,
-    Juĝis proceson tiel konfuzan.
-    Ŝvitis sur sia seĝ' la juĝanto.
-  La du procesantoj protestis, kriegis,
-  Kontraŭparoladis, sin interinsultis.
-  En fin' la juĝanto ekdiris: «Amikoj,
-  De longe mi konas la vian malicon:
-    Ambaŭ vi pagos monan la punon,
-  Ĉar, lupo, ci plendas nenion perdinte,
-  Kaj, vulpo, ci prenis l' objekton petitan.
-
-  Laŭ nia juĝanto, ne povas erari,
-    Kiu kondamnas la malvirtulon.
-
-
-III.--La du bovoviroj kaj la rano.
-
-    Du bovoviroj kontraŭbatalis
-  Por havi bovinon kun la reĝpotenco.
-      Pro tio rano ĝemadis.
-    «Kial vi plendas? demandis iu
-    El la popolo koakblekanta.
-      --Ĉu vi ne vidas, ĝi diris,
-    Ke ĉe la fino de la batalo,
-      L' unu ekzilos l' alian,
-  Kaj ĝin el la verdaj kamparoj forpelos?
-    Ĝi ne plu reĝos en la herbejoj,
-  Kaj venos reĝadi en marĉajn la kanojn,
-    Kaj sub piedoj siaj nin premos;
-    Unu post unu ni do suferos
-    Pro la batalo pri la bovino.
-
-    Timo tiela estis bonsenca,
-    Ĉar en la marĉojn venis la bovo
-    Sin kaŝi, kie ranojn, po dudek
-    En ĉiu horo ĝi dispremegis.
-    Ho ve! ĝi montras, ke ĉiutempe
-      La malgranduloj elpagas
-    La malsaĝaĵojn de l' potenculoj.
-
-
-IV.--La hundino kaj ŝia kunulino.
-
-    Hundino, baldaŭ idojn naskonte
-    Kaj ne sciante kien demeti
-    Ŝarĝon tiele gravan, fervore
-  Petegis hundinon alian al ŝi tuj
-      Prunti ŝian dometon,
-  Kaj tien l' estonta patrin' sin enfermas.
-  Post kelke da temp' la mastrino revenas;
-  Sed petas l' alia semajnon ankoraŭ:
-  La idoj, ŝi diris, apenaŭ ekmarŝas.
-    La kunulino je ĝi konsentas,
-  Kaj ĉe la limtempo denove ŝi petas
-  La siajn dometon, kameron kaj liton.
-    Jen la hundino montras la dentojn,
-  Kaj diras: «Tuj mi kun la miaj foriros,
-      Se vi nin povos forpeli.»
-    La idoj estis jam tute grandaj.
-
-  Vi ĉiam bedaŭros bonfaron al homo
-  Malbona: por ion pruntitan repreni,
-      Vi devos uzi la batojn,
-  Vi devos procesi, vi devos batali.
-    Lasu lin meti ĉe vi piedon
-    Tre baldaŭ kvar li estos metinta.
-
-
-V.--La leono kaj la muŝeto.
-
-  «Forflugu, insekto senforta, besteto
-  De l' ter' elkraĉita.» Tiele leono
-    Parolis iam al la muŝeto.
-  Ĉi tiu tuj ĝin al batalo elvokis:
-    «Ĉu pensas vi, ĝi diris, ke via
-    La reĝa nomo min tre timigas?
-    Multe pli ol vi bov' estas forta;
-    Mi ĝin laŭ mia volo kondukas.»
-  Tuj ĝi, trumpetisto kaj same heroo,
-      Ekzumas por la atako,
-    Kaj, malantaŭen ekforfluginte,
-    Jen ĝi subite sur la leonon
-    Sin ĵetas kaj ĝin ekfrenezigas;
-    Jam la bestego ŝaŭmon el buŝo,
-  Fajretojn el siaj okuloj elĵetas,
-  Kaj forte blekegas. Jam ĉiuj ĉirkaŭe
-      Forkuras, ĉiuj sin kaŝas,
-    Jam ĉie regas granda teruro,
-  Kaj tian timegon elfaras muŝeto.
-  La muŝ' la leonon centloke atakas,
-  Jen pikas la dorson, jen pikas la buŝon,
-      Jen en la nazon eniras.
-  De l' best' la kolero fariĝas grandega,
-  Dum la malamik' nevidebla triumfas
-    Kaj ridas; ĉar per ungoj kaj dentoj
-  Sin mem la bestego sangade disŝiras,
-    Sur siajn flankojn brue frapadas
-  La voston, kaj vane batadas l' aeron.
-  Sed baldaŭ pro sia koler' kaj laceco
-    Ĝi falas: jen ĝi preskaŭ pereis.
-  Venkinte, l' insekto glorege forfluĝas,
-    Kaj kiel zumis ĝi por l' atako,
-    Tiel ekzumas ĝi pro la venko.
-    Dum ĝin ĝi kuras ĉien anonci,
-  Jen ĝi aranean renkontas kaptilon,
-    Kie ĝi ankaŭ morton renkontas.
-
-  Sed kion instruas la fablo? Unue,
-    La malamikoj la plej malgrandaj
-    Estas tre ofte la plej teruraj,
-  Kaj due, la sin el grava danĝero
-  Tirinta, en ia sengrava pereas.
-
-
-VI.--La azeno ŝarĝita de spongoj kaj la azeno ŝarĝita de salo.
-
-  Azenkondukisto, kun vip' en la mano,
-      Kondukis, kiel princo romana,
-      Du bestojn longegorelajn.
-  La unu, ŝarĝite de spongoj, marŝadis
-  Rapide; l' alia penade vojiris,
-      Kvazaŭ ĝi portus botelojn.
-  Ĝi estis ŝarĝita de salo. Tra montoj,
-  Tra valoj kaj vojoj, ĉi tiuj migrantoj
-  En fin' transirejon riveran alvenis,
-  Kaj en embaraso tre granda sin trovis.
-  La mastr', kiu tien jam estis veninta,
-  Sur la spongportantan azenon sursaltis,
-  Antaŭen pelante la beston alian,
-    Kiu, volante agi laŭvole,
-      En kavon baldaŭ enfalis,
-  Sur l' akvon revenis, kaj fine sin savis;
-    Ĉar ĝi al bordo penis alnaĝi,
-    Kaj tiel bone sin fluidigis
-    La sal', ke tute liberigite,
-  La best' plu nenion eksentis sur ŝultroj.
-    La spongportanta, kiel ŝafido
-  La plej imitema, ĝin volis imiti.
-    Jen ĝis la kolo ĝi en la akvon
-  Eniras, kaj kun si fortiras la mastron
-    Kaj la spongŝarĝon. Ili triope
-    Trinkis multege, ĉar hom' kaj besto
-    Glutis la ondon kiel la spongoj.
-    Tiuj ĉi tiel pezaj fariĝis,
-  Ke l' bordon l' azeno ne povis atingi.
-      Ĝin ĉirkaŭprenis la mastro
-    Kun tim' de morto neevitebla.
-    Al helpo venis iu--ne estas
-    Tre grave diri kiu--sufiĉas,
-    Ke per ĉi tio oni komprenas,
-  Ke sama agad' ne konvenas al ĉiuj.
-    Tiun ĉi punkton volis mi pruvi.
-
-
-VII.--La leono kaj la rato.
-
-VIII.--La kolombo kaj la formiko.
-
-    Laŭ via povo helpu al ĉiuj:
-  Vi ofte bezonos pli ol vi malgrandan.
-      Tion elpruvos du fabloj,
-    Ĉar de ĝi multaj estas la pruvoj.
-
-    Sub la piedojn de la leono
-  El tero malsaĝe eliris la rato.
-  La reĝo de l' bestoj, ĉe tiu okazo,
-  Kompata sin montris kaj lasis ĝin vivi.
-  Ĉi tiu bonfaro ne estis perdita,
-      Kvankam ne ŝajnas kredeble,
-    Ke al leono rat' povas helpi.
-    Sed elirinte el la arbaroj,
-  Ĉi tiu leono kaptiĝis en retoj,
-    Kiujn blekegoj ĝiaj ne povis
-  Disrompi. La rato alkuras, la maŝojn
-  Mordetas kaj tiel penadas, ke fine
-      La beston ĝi liberigas.
-
-    La pacienco kune kun tempo
-  Pli multe prosperas ol fort' kun kolero.
-
-      El pli malgrandaj bestetoj
-      Elvenas pruvo l' alia.
-  Dum trinkis kolombo en ond' de rivero,
-  Okaze formiko enfalis en l' akvon.
-    Kaj en ĉi tiu maro grandega
-  Penadas, sed vane, reveni al bordo.
-  Tuj al ĝi la birdo kompate alflugas,
-  Kaj ĵetas en l' ondon trunketon de herbo,
-  Sur kiun rampante, l' insekto dronanta
-  Sin savas per helpo de tiu ŝipeto.
-  Ĉe tiu momento, plugisto alvenas,
-    Marŝante per la nudaj piedoj.
-      Tiu ĉi havis pafarkon.
-  Tuj kiam li vidas la birdon Venusan,
-  Li volas ĝin havi en sia bolpoto.
-    Dum ĝin mortigi li sin preparas,
-   Jen pikas formiko lian kalkanon.
-    La vilaĝano turnas la kapon;
-  Ekaŭdas la birdo kaj tuje forflugas,
-  Kaj kun ĝi forflugas la manĝo de l' homo;
-      Li sen kolomb' vespermanĝis.
-
-
-IX.--La leporo kaj la ranoj.
-
-    Lepor' en hejmo sia revadis,
-    --Ĉar kion hejme fari, se oni
-  Ne revas?--Ĝi sin per ĉagreno konsumis:
-    Tiu ĉi besto estas malĝoja,
-    Kaj la timego ĝin elmordetas.
-      «La timemuloj, ĝi diris,
-      Ja estas tre malfeliĉaj,
-  Ĉar ili nenion manĝadas profite;
-  Neniam plezuro, senĉese teruroj:
-  Jen estas la mia vivado. Pro timo
-    La malbenita, nur la okulojn
-    Duonfermante povus mi dormi.
-    --Vin mem korektu, diros saĝulo.
-      --Ĉu povas tim' korektiĝi?
-    En ver' mi kredas, ke mem la homoj,
-    Kiel mi, timas.» Tiel rezonis
-    Nia leporo, kaj ĝi samtempe
-    Ĉion spione ĉirkaŭrigardis;
-    Maltrankvilega kaj sendecida
-  Ĝi estis: bloveto, brueto, ombreto,
-    Ĉio ajn ĝin ekfebrigis.
-    Tion ĉi nun pripensante,
-  La besto malĝoja ekaŭdis brueton;
-    Tuj ĝi forkuris al rifuĝejo,
-  Kaj baldaŭ alvenis al bord' de lageto.
-  Jen ranoj ensaltas en l' ondojn, jen ranoj
-   En grotojn siajn profundajn reiras.
-  «Ho! ho! ĝi ekkriis, mi faras ja tion,
-    Kion al mi mem faras aliaj!
-  Mi ekaperante timigas aliajn;
-  Mi al la ranaro alportas teruron!
-  De kie tiela kuraĝ' al mi venas?
-    Ĉu povas esti? bestoj min timas!
-    Ĉu do mi estas militfulmulo?
-  Mi vidas--sur tero timul' ĉiam trovas
-  Timulon ankoraŭ pli ol li timeman.»
-
-
-X.--La koko kaj la vulpo.
-
-    Sur arba branĉo, kiel gardanto,
-    Sidis maljuna koko tre ruza.
-  «Amik', diris vulpo kun dolĉa voĉeto,
-    Inter ni tute ĉesis milito;
-    Ĉie nun regas paco facila;
-    Mi venas al vi tion anonci.
-  Al mi do alflugu, por ke mi vin kisu;
-      Mi petas, vi ne prokrastu,
-  Ĉar longan vojaĝon mi devas hodiaŭ
-    Fari senmanke; vi kun la viaj
-    Povos sentime viajn aferojn
-    Zorgadi: al vi frate ni helpos,
-    Kaj, pro la ĝojo de tia paco,
-  Hodiaŭ vespere fajregojn bruligos.
-      Dume alflugu ricevi
-  La kison amikan de amo la frata.
-  --Amiko, respondis la koko, nenion
-  Mi povis sciiĝi pli bonan ol tiun
-  Anoncon agrablan de paco komuna,
-    Kaj mia ĝojo estas duobla,
-  Ke ĝuste de vi mi pri tio ekscias.
-  Mi vidas du hundojn, sendube senditajn
-    Por ekanonci tiun sciigon;
-    Ili rapidas kaj tuj ĉi tien
-  Alvenos; mi teren deflugas; ni frate
-    Ĉiuj ekpovos nin interkisi.
-      --Adiaŭ, diris la vulpo,
-    Mi devas multajn bestojn viziti,
-  Ni fojon alian elfestos la pacon.»
-    Tuj rapidege ĝi tra la kampoj
-      Forkuras, tre malkontenta
-      Je sia ruzo senfrukta,
-    Kaj en si mem la koko maljuna
-      Ridas pro ĝia timego;
-    Ĉar estas plezuro trompi trompinton.
-
-
-XI.--La korvo volanta imiti la aglon.
-
-    La birdo Zeŭsa iam ŝafidon
-  Aeren forportis. Ĉi tion vidinte,
-  La korv' pli malforta, sed tiom manĝema,
-      Tuje ĝin volis imiti.
-    Ĝi flugas ĉirkaŭ la ŝafidaro
-  Kaj ŝafon elektas plej grasan, plej belan
-    El ĉiuj, ŝafon por diofero,
-    Kaj elnutritan por buŝoj diaj.
-    Ĝin rigardante la korv' ekdiris:
-  «Ne scias mi, kia bonmamo vin nutris,
-  Sed korp' via ŝajnas en stato mirinda;
-    Por mi vi estos bona regalo.»
-    Sur la ŝafidon tuj ĝi deflugas;
-      Sed ŝafa la kreitaĵo
-  Pli pezis ol unu fromaĝo, kaj plie
-    Ĝia ŝaflano estis densega
-    Kaj preskaŭ tiel miksita
-    Kiel la barbo de Polifemo.
-  Ĝi tiel detenis la ungojn de l' korvo,
-  Ke tute ne povis la birdo forflugi.
-  Ĝin prenas paŝtisto, ĝin metas en kaĝon
-  Kaj donas al knaboj, por sin amuzadi.
-
-  Ni devas mezuri la nian fortecon:
-  Pereas ŝtelist' se rabisto fariĝas.
-    La imitado estas trompado:
-    Estas danĝere por tiraneto
-  Se agas li kiel la grandpotenculoj,
-  Kaj kie la vesp' pasas, restas la kulo.
-
-
-XII.--La pavo plendanta al Junono
-
-  Pav' al Junono iris por plendi.
-  «Diin', ĝi diris, ja ne senprave
-    Mi plendas kaj murmuradas.
-  La voĉo, kiun vi al mi donis,
-  Malplaĉas al la tuta naturo,
-  Dum la najtingalo, birdeto senforta,
-  Sonore kaj ĉarme kantadas eĉ nokte,
-    Kaj de l' printempo estas ornamo.»
-      Junon' kolere respondis:
-    «Birdo ĵaluza, kiu silenti
-      Devus, ĉu havas vi rajton
-    Envii voĉon la najtingalan,
-    Vi, kiu portas ĉirkaŭ la kolo
-    La ĉielarkon plej belkoloran,
-  Vi, kiu fiere marŝadas, vi, kiu
-  Malvolvas la voston plej riĉan kaj ŝajnas
-      Butiko de juvelisto?
-    Ĉu estas ia birdo sur tero
-  Pli bone ol vi mem farita por plaĉi.
-    Best' ĉiu ĉiajn indojn ne havas,
-    Al vi ni donis ecojn diversajn.
-  La unuj grandecon kaj forton ricevas;
-  Falk' estas malpeza kaj agl' plenkuraĝa;
-    Korvo utilas por l' antaŭsignoj;
-  Korniko konigas malbonojn venontajn;
-    Ĉiuj je sia voĉ' kontentiĝas.
-  Vi ĉesu do plendi, alie je via
-    Plumaro mi vin pune senigos.»
-
-
-XIII.--La leono kaj la azeno ĉasantaj.
-
-    La reĝ' de l' bestoj iam intencis
-   Ĉasadi: ĝi festis sian nomtagon.
-  Sed ĉasas leon' ne paserojn, sed aprojn
-  Fortegajn, gazelojn kaj cervojn belkreskajn.
-    Por ĝin helpadi ĝi alvenigis
-      L' azenon voĉo-Stentoran.
-  Ĉi tiun ĝi uzis en lok' de ĉaskorno.
-  Ĝin do de branĉaĵoj kovritan postene
-  Ĝi lokis kaj al ĝi ordonis blekegi,
-    Pensante, ke ĉe tia blekego
-  La plej kuraĝegaj forkuros pro timo;
-  Ĉar ili certege ne povos suferi
-      La tondron de ĝia voĉo.
-  L' aero resonis de bruo terura;
-  Timego ekkaptis l' arbarajn logantojn,
-  Kaj ĉiuj forkuris kaj nepre subfalis
-    Ĉiuj sub l' ungojn de la leono.
-    «Ĉu mi ne faris bonan servadon?
-  Ekkriis l' azeno, por si mem prenante
-    Tutan la gloron.--Jes, la leono
-  Respondis; ci ja tre kuraĝe blekegis;
-    Se mi ne konus cin mem kaj cian
-    La rason, mi mem tute timiĝus.»
-    L' azeno, kvankam rajte mokita,
-  Ekvolis koleri, sed ĝi ne kuraĝis;
-  Ĉar kiu do povus suferi azenon
-  Fieran: naturo ne faris ĝin tia.
-
-
-
-
-LIBRO III
-
-
-I.--La muelisto, lia filo kaj la azeno.
-
-  Mi legis, ke naiva muelisto
-  Kaj lia filo, unu jam maljuna,
-  Infan' la dua, ne el plej malgrandaj,
-  Sed kvindekjara knabo, se memoro
-  Min mem ne trompas, iam al foiro
-  Kuniris vendi la azenon sian.
-  Por ke belŝajna kaj pli aĉetinda
-  La besto estu, la piedojn ĝiajn
-  Kunligis ili kaj ĝin alpendigis,
-  Kaj poste ili portis kiel lustron;
-  Malkleraj ambaŭ kaj tutnaivegaj!
-  Per rido eksplodegis la unua
-  Kiu ĝin vidis. «Kian, li ekkriis,
-  Ŝercaĵon tiuj ĉi intencas ludi?
-  El tiuj tri la plej azeno certe
-  Ne estas tiu, kiun oni pensas»
-  Aŭdinte, sian malklerecon vidas
-  La muelisto; sur piedojn ĝiajn
-  Tuj la azenon sian li ekmetas,
-  Kaj ĝin antaŭe marŝi li devigas.
-  La besto, kiu tute ĝojis iri
-  Alie, plendas siamaniere.
-  La muelist' ĉi tion ne atentas,
-  Kaj, la naskiton sian rajdiginte,
-  Li malantaŭe sekvas. Tri vendistoj
-  Alvenas, kiuj ĝin malplaĉa trovas,
-  Kaj tuj la plej maljuna laŭte diras:
-  «Ho ho! desaltu, vi junulo, kiu
-  Vojiras kun lakeo barbogriza:
-  Vi devas sekvi kaj l' alia rajdi.
-  --Sinjoroj, volas mi vin kontentigi,»
-  La patro diris. Lia fil' desaltas,
-  Kaj la maljuna rampas sur la beston.
-  Sed pasas tri fraŭlinoj; unu diras:
-  «Hontinde estas, ke la filo lamas,
-  Dum patro lia, kvazaŭ episkopo
-  Sidante, rajdas tre senzorge kiel
-  Bovido, kaj prudenta esti pensas.
-  --En aĝo mia, diris la rajdanto,
-  Ne estas plu bovidoj. Vian iron
-  Daŭrigu, vi fraŭlino, al mi kredu.»
-  Post multe da mokaĵoj kun pasantoj
-  Interŝanĝitaj, kredis la maljuna,
-  Ke li malprava estas. Sur l' azenon
-  Malantaŭ si la knabon li sidigis.
-  Post tridek paŝoj tion ekkritikas
-  Anaro tria: «Tiuj ĉi rajdantoj,
-  Ekkrias unu, tre malsaĝaj estas:
-  La besto ne plu povas marŝi, baldaŭ
-  Ĝi mortos per iliaj batoj! Fi!
-  Tiele ŝarĝi malfeliĉan beston!
-  Ĉu ili ne kompatas je maljuna
-  Servisto? Nun sendube ili iras
-  Foiron por ekvendi ĝian felon!
-  --Pro Dio, diris la maljuna, kapon
-  Malsaĝan havas kiu ĉiujn homojn
-  Kaj sian patron volas kontentigi!
-  Ni tamen per rimedo ia provu
-  Prosperi.» Tuj desaltas ambaŭ teren,
-  Kaj la azen' trankvile antaŭmarŝas.
-  Renkontas ilin iu kaj li diras:
-  «Ĉu modo estas, ke azeno iru
-  Senĝene, dum la mastro sin mem ĝenas?
-  Sed kiu el du devas sin lacigi,
-  Ĉu l' besto, ĉu la mastro? Mi konsilas,
-  Ke tiuj ĉi en keston multekostan
-  Nun ĝin enmetu. Ambaŭ siajn ŝuojn
-  Eluzas, por pli longe sian beston
-  Konservi. Bela trio da azenoj!
-  --Azen' mi estas, tion mi konfesas,
-  La muelisto diris; sed de nun
-  Ĉu oni min kritikos, ĉu min laŭdos,
-  Ĉu ion, ĉu nenion oni diros,
-  Laŭ mia kapo mi agadi volas.»
-  Li faris tiel, kaj li faris bone.
-
-
-II.--La membroj kaj la stomako.
-
-    Pri kelkaj punktoj reĝa potenco
-  Similas al homa stomako. Se fartas
-  Malbone ĝi, tuta la korpo malsanas.
-
-    Lacaj penadi por ĝi, la membroj
-    Decidis vivi nobelsinjore,
-    Senfare, kiel moŝt' la stomaka.
-    «Ĝi, diris ili, de la aero,
-    Kiel ni, vivu. Ni ĉiuj ŝvitas,
-    Penas simile al portaj bestoj;
-  Por kiu? Por ĝi, sed por ni sen profito.
-  Per nia zorgado ni nutris ĝin solan;
-  Ni ĉesu labori, laŭ ĝia ekzemplo.»
-    Tuj senprokraste ĉesas la manoj
-    Preni, la brakoj agi, la kruroj
-    Marŝadi; ĉiuj al la stomako
-  Ekdiris, ke sian nutraĵon ĝi serĉu.
-    Tian eraron ili tre baldaŭ
-  Bedaŭris, senfortaj tuj ekfariĝante;
-  La sango ne plu renoviĝis en koro;
-  La membroj suferis; fortec' detruiĝis.
-    Per tio vidis la ribelantoj,
-  Ke la senokupa ŝajnanto laboras
-  Pli ol ili por la komuna profito.
-
-  Ĝi povas figuri la reĝan potencon,
-  Ĉar ĝi egalparte ricevas kaj donas.
-    Por ĝi laboras ĉiu kaj el ĝi
-    Ĉiu nutraĵon sian eltiras.
-  Ĝi al laboristoj donigas salajron,
-  Ĝi pagas juĝistojn, riĉigas vendistojn,
-  Defendas plugistojn, elnutras soldatojn,
-  Disdonas milloke donacojn sennombrajn,
-    Provizas sola tutan la regnon.
-  Ĝin Menenio komprenigis.
-    De la senato volis disiĝi
-  La popolamaso, dirante, ke sola
-  Ĉi tiu posedas potencon, trezorojn,
-  Honorojn, dum al ĝi nur restas malbonoj,
-  Tributoj, impostoj, militaj klopodoj.
-    Ekster la muroj staris l' amaso
-  Kaj landon alian intencis serĉadi.
-    Sed Menenio al ĝi elmontris,
-    Ke ĝi similas al homaj membroj,
-  Kaj per apologo de ĉiuj konita,
-    Al ĝia devo ĝin rekondukis.
-
-
-III.--La lupo fariĝinta paŝtisto.
-
-    Kaptante jam nur parton malgrandan
-      Da ŝafoj de l' najbaraĵo,
-    Lup' volis uzi la ruzon vulpan,
-      Kaj novan rolon ludadi.
-  Ĝi, kiel gardist', sur sin metas mantelon,
-  Kaj longan bastonon paŝtistan ekprenas
-      Kune kun fluto duobla.
-    Por sian ruzon tute plenumi,
-  Volonte ĝi skribus sur sian ĉapelon:
-  «Gilo' mi estas, la paŝtisteto
-      De tiu ĉi ŝafidaro»
-      Tiele sin maskinte
-  Kaj siajn piedojn antaŭajn metante
-    Sur la bastonon, Gilo' la falsa
-      Senbrue sin proksimigas.
-    Gilo' la vera sur herb' kuŝante
-      Dormis tiam profunde,
-  Kaj dormis la hundo, kaj ankaŭ la fluto;
-    Tutsame dormis multe da ŝafoj.
-    Ne vekis ilin la hipokritulo
-    Kaj por facile povi la ŝafojn
-      Al sia hejm' alkonduki,
-  Ĝi volis, jam kiel paŝtisto vestite,
-      Ankaŭ paŝtiste paroli.
-      Sed tio ĝin pereigis.
-    Ĉar ĝi ne povis bone imiti
-  La voĉon paŝtistan, sed tutan l' arbaron
-  Plenigis per bruo de sia la voĉo,
-  Kaj tiel konigis la artifikaĵon.
-    Tia bruego ĉiujn ekvekas,
-  La hundon, la ŝafojn kaj la ŝafgardiston.
-  Ĉe tia tumulto la lup' malfeliĉa,
-    Pro la mantelo tute ĝenite,
-  Ne povis forkuri nek sin mem defendi.
-
-    La friponuloj ĉie enfalas
-  En iajn kaptilojn de si preparitajn.
-    Kiu ajn estas lup' agu lupe;
-    Estas ĉi tio pli sendanĝera.
-
-
-IV.--La ranoj petantaj reĝon.
-
-    De l' demokrata stat' lacigite,
-      La ranoj kriis tiele,
-  Ke sub monarkpovon Zeŭs' ilin submetis,
-    Kaj el ĉielo reĝon paceman
-    Alsendis, kiu tiel bruegis
-    Falante, ke la tuta anaro
-      Iris sin kaŝi sub l' ondojn,
-    Ĉu en la junkojn, ĉu en la kanojn,
-  Ĉu en la kavaĵojn de sin la marĉo,
-    Ne kuraĝante dum longa tempo
-  Vizaĝe rigardi ĉi tiun ŝajnantan
-      Al ĝi terura giganto.
-      Ĉi tiu estis trabeto,
-    Kies graveco per tim' plenigis
-    L' unuan, kiu, por ĝin ekvidi,
-   Kuraĝis forlasi sian kavaĵon.
-    Ĝi do analĝis, sed tremegante;
-    Dua, kaj poste tria ĝin sekvis,
-  Kaj baldaŭ alvenis anaro sennombra,
-    Kiu fariĝis tiel senĝena,
-  Ke ĝi sur la ŝultrojn de l' reĝo sursaltis.
-  La bona moŝt' reĝa ĉi tion suferas,
-  Kaj ĉiam kuŝadas senmove. La ranoj
-  Disrompas per plendoj la kapon de Zeŭso;
-    «Al ni alsendu reĝon plenmovan.»
-    La reĝ' de l' dioj gruon alsendis,
-      Kiu tuj ilin buĉadas,
-  Manĝadas kaj glutas laŭ sia plezuro.
-    Jen la ranaro plendas denove.
-  «Sed, diras la dio, ĉu via deziro
-  Nin volas submeti sub siajn la leĝojn?
-    La saĝ' ordonis al vi konservi
-    Vian unuan vivmanieron;
-  Sed ĝin ne farinte, vi devis akcepti
-    Senplende reĝon bonan, kvietan.
-    Estu do je ĉi tiu kontentaj,
-  Timante, ke venos tiran' pli kruela.»
-
-
-
-
-KOLEKTO ESPERANTA APROBITA DE D-o ZAMENHOF
-
-FRANCUJO.--HACHETTE kaj K-o, 79, Boul. St-Germain, Paris
-
-
-LIVRES D'ÉTUDE
-
-  Grammaire et Exercices de la langue Esperanto, par
-    L. de Beaufront.                                            1 50
-  Corrigé de Grammaire et Exercices de la langue Esperanto,
-    par L. de Beaufront.                                        » 75
-  Commentaire sur la grammaire Esperanto, par L. de Beaufront.  2  »
-  Texte synthétique des règles, préfixes, suffixes, expressions
-    de l'Esperanto, traduction française en regard,
-    par L. de Beaufront.                                        » 50
-  Thèmes d'application, Lexicologie, Syntaxe, Formation des
-    mots de l'Esperanto, vocabulaire des mots employés, par
-    L. de Beaufront.                                            2  »
-  Cours commercial d'Esperanto, par Marissiaux.                 1 50
-  Corrigé des exercices du Cours commercial d'Esperanto,
-    par M. Marissiaux.                                          1  »
-  L'Esperanto en dix leçons, par Th. Cart et Pagnier.           » 75
-  Corrigé des Exercices de l'Esperanto en dix leçons,
-    par Th. Cart et M. Procureur.                               » 50
-  Premières leçons d'Esperanto, par Th. Cart.                   » 30
-  Dictionnaire Esperanto-Français, par L. de Beaufront.         1 50
-  Structure du dictionnaire Esperanto. Réponse à beaucoup
-    d'objections. (Teksto esperanta kaj franca),
-    par L. de Beaufront.                                        » 30
-  Vocabulaire Français-Esperanto et Vocabulaire abrégé
-    Esperanto-Français, par Th. Cart, M. Merckens et
-    P. Berthelot.                                               2 50
-  Vocabulaire des mots spéciaux à la philatélie,
-    par R. Lemaître.                                            » 40
-
-TEKSTOJ EN ESPERANTO
-
-  Brueys et Palaprat. _Advokato Patelin_, tradukita de J. Evrot.   » 75
-  Diversaĵoj, rakontetoj tradukitaj de S-oj Lallemant kaj Beau.    1 25
-  Ekzercoj de Aplikado, Leksikologio, Sintakso, Vortfarado
-    Esperantaj, de L. de Beaufront.                                1  »
-  Esperantaj prozaĵoj, de diversaj aŭtoroj. 2 50
-  Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, de D-ro Zamenhof. 3 50
-  Fundamento de Esperanto, de D-ro Zamenhof.                       3  »
-  Godineau. _La Kolorigisto-aerveturanto_.                         » 30
-  Hamleto, dramo de Shakespeare tradukita de D-ro Zamenhof,
-    _nova eldono_.                                                 2  »
-  Komercaj leteroj, de P. Berthelot kaj Ch. Lambert.               » 50
-  Kondukanto de l' interparolado kaj korespondado kun aldonita
-    Antologio Internacia, de Grabowski.                            2  »
-  Kurso tutmonda, de E. Gasse.                                     » 75
-  Labiche et Legouvé. _Cikado ĉe Formikoj_, unuakta komedio.       » 60
-  La Fontaine. _Elektitaj Fabloj_, esperantigitaj de G. Vaillant.  » 75
-  La Komerca sekretario, de Ros Sudria.                            » 50
-  Leibniz. _Monadologio_, tradukita de E. Boirac.                  » 60
-  Maistre (X. de). _Vojaĝo interne de mia Ĉambro_,
-    tradukita de S. Meyer.                                         » 75
-  Matematika terminaro kaj krestomatio, de R. Bricard.             » 75
-  Molière. _L' Avarulo_, tradukita de S. Meyer.                    » 75
-  Orzesko. _La interrompita kanto_, tradukita de Kabe.             »  »
-  Norman. _Poŝlibro Internacia_, por Aferistoj, Turistoj, K. C.    2  »
-  Perrault (Ch.) _Rakontoj pri Feinoj_, tradukitaj de
-    Sinjorino Sarpy.                                               1  »
-  Rakontoj kaj Fabeloj (el Esperantaj Prozaĵoj).                   » 25
-  Sieroŝevski (Vaclav). _La Fundo de l' mizero_,
-    tradukita de Kabe.                                             » 75
-  Virgilio. _Eneido_, kantoj I et II, tradukita de D-ro Vallienne. » 60
-
-
-
-A LA MÊME LIBRAIRIE
-
-
-Tutmonda Jarlibro Esperantista
-
-ENHAVANTA LA
-
-Adresarojn de D-ro ZAMENHOF
-
-1905
-
-Cet annuaire paraît tous les ans dans le courant de mars. Il
-contient: plus de 20 000 adresses d'Espérantistes dans le monde
-entier, les renseignements les plus complets sur les Sociétés de
-propagation, les livres, les journaux, les publications de toute
-nature en Esperanto.
-
-Un volume grand in-16, broché ...... 2 fr. 50
-
-
-Internacia Scienca Revuo
-
-Revue mensuelle scientifique rédigée
-
-EN ESPERANTO
-
-Paraissant depuis le 1er Janvier 1904
-
-
-COMITÉ DE PATRONAGE:
-
-Société française de physique, Société internationale des
-Électriciens, MM. Adelsköld, Appell, d'Arsonval, Baudoin de
-Courtenay, Becquerel, Berthelot, Bouchard, Brouardel, Deslandres,
-G-al Sébert, membres de diverses académies.
-
-  RÉDACTION:
-  P. FRUICTIER
-  27, boulevard Arago,
-  _PARIS_
-
-  ADMINISTRATION:
-  HACHETTE & K-o
-  79, boulevard Saint-Germain,
-  _PARIS_
-
-ABONNEMENT ANNUEL
-
-France ..... 6 fr. 50 | Etranger ..... 7 fr.
-
-UN NUMÉRO: 60 centimes.
-
-
-Dr Helte.--Pri la Teorio de l' Jonoj ...... » 30
-
-Mendelejev.--Provo de Kemia Kompreno de l' Monda Etero ...... » 30
-
-
-
-
-ANGLUJO.--REVIEW of REVIEWS, Norfolk street, LONDON, W. C.
-
-  First lessons in Esperanto. by Th. Cart and J. Rhodes      6 pence.
-  Esperanto: The Student's complete Text-Book, with two
-    vocabularies by J. C. O'Connor Ph. Dr. M. A.                1s 6d
-  Esperanto-English dictionary, by A. Motteau.                  2s 6d
-  English-Esperanto dictionary, by J. C. O'Connor Ph. Dr. M. A. 2s 6d
-  English-Esperanto dictionary, by J. Rhodes and J. Ellis
-    (_in preparation_).
-  Grammar and exercises of the International Language Esperanto,
-    by Richard H. Geoghegan.                                    1s 6d
-  Dickens, Kristnaska sonorado (A Christmas Carol),
-    tradukita de M. Vestcott.                                   1s »
-
-BELGUJO--HOLANDUJO.--A.-J. WITTERYCK-DELPLACE, 4, Nouvelle Promenade,
-BRUGES
-
-  Het Esperanto in tien lessen, door A.-J. Witteryck naar
-    Cart et Pagnier.                                            » 50
-  Paĝoj el la Flandra Literaturo, tradukitaj de D-ro
-    Seynaeve et D-ro Van Melckebeke.                            1 50
-
-BULGARUJO.--KLUBO «STELO», PLOVDIV
-
-  Esperanto en 10 lecionoj, de Cart et Pagnier.                 1  »
-  Unuaj lecionoj, de Cart et Atanasov.                          » 40
-  Propaganda folio.                                             » 10
-
-DANUJO.--ANDR.-FRED. HÖST & SÖN, Bredgade, 35, KJÖBENHAVN
-
-  Esperanto-Dansk-Norsk Ordbog, af F. Skeel-Giörling        Kr. 3 50
-  Grammatik.                                                    »  »
-  Dansk-Esperanto Ordbog.                                       »  »
-
-GERMANUJO.--MÖLLER & BOREL, Prinzenstrasse, 95, BERLIN
-
-  Anfangsgründe der Esperanto-Sprache, von Th. Cart
-    und Hermann Jürgensen.                                    M 0 30
-  Vollständiges Lehrbuch der Esperanto-Sprache, von J. Borel. M 1 20
-  Wörterbuch Deutsch-Esperanto, von Dr Zamenhof.              M 2  »
-  Wörterbuch Esperanto-Deutsch, von H. Jürgensen.             M 1 80
-  Schlüssel zum Lehrbuch der Esperanto-Sprache, von J. Borel. M 0 50
-  Pri unu speco de Kurbaj linioj, von Profesor A. Dombrovski. M 0 50
-  Lernolibro de Esperanta Stenografio, (laŭ sistemo
-    Stolze-Schrey) de F. Schneeberger.                        M 0 80
-
-HISPANUJO.--J. ESPASA, 579, Calle de las Cortes. BARCELONA
-
-  Primeras lecciones de Esperanto de Th. Cart
-    y L. Villanueva.                                          P 0 40
-  Manual y Ejercicios de la lengua internacional Esperanto,
-    por V. Inglada Ors y A. L. Villanueva.                    P 3  »
-  Vocabulario Esperanto-Español y Español-Esperanto, por
-    Inglada Ors y Villanueva.                                 P 6  »
-
-ITALUJO.--RAFFAELLO GIUSTI, 53, Via Vittorio Emanuele, LIVORNO
-
-  Prime lezioni d'Esperanto de Th. Cart e Alb. Gallois.         0 40
-  Grammatica della lingua internazionale Esperanto di
-    L. de Beaufront, tradotta da G. Puccinelli.                 1 50
-  L'Esperanto in dieci lezioni, di Cart e Gallois.              » 75
-  Dizionario Esperanto-Italiano, de J. Puccinelli (_in preparazione_).
-  Dizionario Italiano-Esperanto, de J. Meozzini (_in preparazione_).
-
-POLUJO.--M. ARCT, 53, Nowy Swiat, WARSZAWA
-
-  Esperanto: Czecs I. Gramatyka i ćwiczenia, Dr L. Zamenhof. R. 0 25
-  ---- Czecs II. Slownik                                     R. 0 15
-
-PORTUGALUJO.--BRAZILUJO
-
-  Primeiras liçôes de Esperanto, do professor Th. Cart, trad.
-    portugueza de A.-C. Coutinho, Paris, Hachette.              » 40
-
-SVEDUJO.--Esperantoförening, STOCKHOLM
-
-  Esperanto-Svensk ordbok, de P. Ahlberg.                   Kr: 1 75
-
-OUVRAGES DIVERS
-
-  Tutmonda jarlibro esperantista por 1905                       2 50
-  Couturat (L.) et Leau (L.).--Histoire de la
-    langue universelle.                                        10  »
-  -- Extraits de l'Histoire de la langue universelle.           1  »
-  Lafarge (G.).--Nécessité de l'adoption d'une langue
-    internationale auxiliaire.                                  1  »
-  Sacré (E.).--L'Esperanto.                                     1  »
-  Thiaucourt (C.).--Dernière conférence sur la Langue
-    Internationale Esperanto                                    1  »
-  Premier manuel de la langue auxiliaire Esperanto              » 10
-
-1709-05.--Coulommiers. Imp. Paul BRODARD.--1-06.
-
-
-
-Notoj de transskribinto:
-
-Diversajn preserarojn de la originalo mi senrimarke ĝustigis. Mi
-translokigis la tabelon de enhavo al la komenco de la teksto, kaj
-movis ĉiujn la reklamojn al la fino.
-
-
-
-
-
-
-End of the Project Gutenberg EBook of Elektitaj fabloj de J. de La Fontaine, by 
-Jean de La Fontaine
-
-*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ELEKTITAJ FABLOJ--J. DE LA FONTAINE ***
-
-***** This file should be named 51690-0.txt or 51690-0.zip *****
-This and all associated files of various formats will be found in:
-        http://www.gutenberg.org/5/1/6/9/51690/
-
-Produced by Andrew Sly and the Online Distributed
-Proofreading Team at http://www.pgdp.net (This book was
-produced from scanned images of public domain material
-from the Google Books project.)
-
-Updated editions will replace the previous one--the old editions will
-be renamed.
-
-Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright
-law means that no one owns a United States copyright in these works,
-so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United
-States without permission and without paying copyright
-royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part
-of this license, apply to copying and distributing Project
-Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm
-concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark,
-and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive
-specific permission. If you do not charge anything for copies of this
-eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook
-for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports,
-performances and research. They may be modified and printed and given
-away--you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks
-not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the
-trademark license, especially commercial redistribution.
-
-START: FULL LICENSE
-
-THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
-PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
-
-To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
-distribution of electronic works, by using or distributing this work
-(or any other work associated in any way with the phrase "Project
-Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full
-Project Gutenberg-tm License available with this file or online at
-www.gutenberg.org/license.
-
-Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project
-Gutenberg-tm electronic works
-
-1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
-electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
-and accept all the terms of this license and intellectual property
-(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
-the terms of this agreement, you must cease using and return or
-destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your
-possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a
-Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound
-by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the
-person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph
-1.E.8.
-
-1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
-used on or associated in any way with an electronic work by people who
-agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
-things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
-even without complying with the full terms of this agreement. See
-paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
-Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this
-agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm
-electronic works. See paragraph 1.E below.
-
-1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the
-Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection
-of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual
-works in the collection are in the public domain in the United
-States. If an individual work is unprotected by copyright law in the
-United States and you are located in the United States, we do not
-claim a right to prevent you from copying, distributing, performing,
-displaying or creating derivative works based on the work as long as
-all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope
-that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting
-free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm
-works in compliance with the terms of this agreement for keeping the
-Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily
-comply with the terms of this agreement by keeping this work in the
-same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when
-you share it without charge with others.
-
-1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
-what you can do with this work. Copyright laws in most countries are
-in a constant state of change. If you are outside the United States,
-check the laws of your country in addition to the terms of this
-agreement before downloading, copying, displaying, performing,
-distributing or creating derivative works based on this work or any
-other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no
-representations concerning the copyright status of any work in any
-country outside the United States.
-
-1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
-
-1.E.1. The following sentence, with active links to, or other
-immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear
-prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work
-on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the
-phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed,
-performed, viewed, copied or distributed:
-
-  This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
-  most other parts of the world at no cost and with almost no
-  restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it
-  under the terms of the Project Gutenberg License included with this
-  eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the
-  United States, you'll have to check the laws of the country where you
-  are located before using this ebook.
-
-1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is
-derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not
-contain a notice indicating that it is posted with permission of the
-copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in
-the United States without paying any fees or charges. If you are
-redistributing or providing access to a work with the phrase "Project
-Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply
-either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or
-obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm
-trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.
-
-1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
-with the permission of the copyright holder, your use and distribution
-must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any
-additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms
-will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works
-posted with the permission of the copyright holder found at the
-beginning of this work.
-
-1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
-License terms from this work, or any files containing a part of this
-work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
-
-1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
-electronic work, or any part of this electronic work, without
-prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
-active links or immediate access to the full terms of the Project
-Gutenberg-tm License.
-
-1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
-compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including
-any word processing or hypertext form. However, if you provide access
-to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format
-other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official
-version posted on the official Project Gutenberg-tm web site
-(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense
-to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means
-of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain
-Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the
-full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1.
-
-1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
-performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
-unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
-
-1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
-access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works
-provided that
-
-* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
-  the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
-  you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed
-  to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has
-  agreed to donate royalties under this paragraph to the Project
-  Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid
-  within 60 days following each date on which you prepare (or are
-  legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty
-  payments should be clearly marked as such and sent to the Project
-  Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in
-  Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg
-  Literary Archive Foundation."
-
-* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
-  you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
-  does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
-  License. You must require such a user to return or destroy all
-  copies of the works possessed in a physical medium and discontinue
-  all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm
-  works.
-
-* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of
-  any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
-  electronic work is discovered and reported to you within 90 days of
-  receipt of the work.
-
-* You comply with all other terms of this agreement for free
-  distribution of Project Gutenberg-tm works.
-
-1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project
-Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than
-are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing
-from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and The
-Project Gutenberg Trademark LLC, the owner of the Project Gutenberg-tm
-trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below.
-
-1.F.
-
-1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
-effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
-works not protected by U.S. copyright law in creating the Project
-Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm
-electronic works, and the medium on which they may be stored, may
-contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate
-or corrupt data, transcription errors, a copyright or other
-intellectual property infringement, a defective or damaged disk or
-other medium, a computer virus, or computer codes that damage or
-cannot be read by your equipment.
-
-1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
-of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
-Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
-Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
-liability to you for damages, costs and expenses, including legal
-fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
-LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
-PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
-TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
-LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
-INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
-DAMAGE.
-
-1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
-defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
-receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
-written explanation to the person you received the work from. If you
-received the work on a physical medium, you must return the medium
-with your written explanation. The person or entity that provided you
-with the defective work may elect to provide a replacement copy in
-lieu of a refund. If you received the work electronically, the person
-or entity providing it to you may choose to give you a second
-opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If
-the second copy is also defective, you may demand a refund in writing
-without further opportunities to fix the problem.
-
-1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
-in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO
-OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT
-LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
-
-1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
-warranties or the exclusion or limitation of certain types of
-damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement
-violates the law of the state applicable to this agreement, the
-agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or
-limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or
-unenforceability of any provision of this agreement shall not void the
-remaining provisions.
-
-1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
-trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
-providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in
-accordance with this agreement, and any volunteers associated with the
-production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm
-electronic works, harmless from all liability, costs and expenses,
-including legal fees, that arise directly or indirectly from any of
-the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this
-or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or
-additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any
-Defect you cause.
-
-Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
-
-Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
-electronic works in formats readable by the widest variety of
-computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It
-exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations
-from people in all walks of life.
-
-Volunteers and financial support to provide volunteers with the
-assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
-goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
-remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
-and permanent future for Project Gutenberg-tm and future
-generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see
-Sections 3 and 4 and the Foundation information page at
-www.gutenberg.org
-
-
-
-Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
-
-The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
-501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
-state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
-Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
-number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by
-U.S. federal laws and your state's laws.
-
-The Foundation's principal office is in Fairbanks, Alaska, with the
-mailing address: PO Box 750175, Fairbanks, AK 99775, but its
-volunteers and employees are scattered throughout numerous
-locations. Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt
-Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to
-date contact information can be found at the Foundation's web site and
-official page at www.gutenberg.org/contact
-
-For additional contact information:
-
-    Dr. Gregory B. Newby
-    Chief Executive and Director
-    gbnewby@pglaf.org
-
-Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
-Literary Archive Foundation
-
-Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
-spread public support and donations to carry out its mission of
-increasing the number of public domain and licensed works that can be
-freely distributed in machine readable form accessible by the widest
-array of equipment including outdated equipment. Many small donations
-($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
-status with the IRS.
-
-The Foundation is committed to complying with the laws regulating
-charities and charitable donations in all 50 states of the United
-States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
-considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
-with these requirements. We do not solicit donations in locations
-where we have not received written confirmation of compliance. To SEND
-DONATIONS or determine the status of compliance for any particular
-state visit www.gutenberg.org/donate
-
-While we cannot and do not solicit contributions from states where we
-have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
-against accepting unsolicited donations from donors in such states who
-approach us with offers to donate.
-
-International donations are gratefully accepted, but we cannot make
-any statements concerning tax treatment of donations received from
-outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
-
-Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
-methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
-ways including checks, online payments and credit card donations. To
-donate, please visit: www.gutenberg.org/donate
-
-Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works.
-
-Professor Michael S. Hart was the originator of the Project
-Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be
-freely shared with anyone. For forty years, he produced and
-distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of
-volunteer support.
-
-Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
-editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in
-the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not
-necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper
-edition.
-
-Most people start at our Web site which has the main PG search
-facility: www.gutenberg.org
-
-This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
-including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
-subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
-