initial commit of ebook 46456HEADmain

2 files changed, 10281 insertions, 0 deletions

diff --git a/old/20140730-46456-8.txt b/old/20140730-46456-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..ae787f4
--- /dev/null
+++ b/old/20140730-46456-8.txt
@@ -0,0 +1,10281 @@
+The Project Gutenberg EBook of Mysterium Arcae Boulé, by Burton E. Stevenson
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Mysterium Arcae Boulé
+
+Author: Burton E. Stevenson
+
+Translator: Arcadius Avellanus
+
+Release Date: July 30, 2014 [EBook #46456]
+
+Language: Latin
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MYSTERIUM ARCAE BOULÉ ***
+
+
+
+
+Produced by Carolus Raeticus
+
+
+
+
+            MOUNT HOPE CLASSICS
+                 VOL. III
+
+
+
+          MYSTERIUM ARCAE BOULÉ
+
+
+
+    Opus Anglice scripsit BURTON E. STEVENSON,
+	Latine interpretatus est ARCADIVS AVELLANVS.
+
+
+
+                NEW YORK CITY
+                37 Wall Street
+
+
+
+                COPYRIGHT BY
+            E. PARMALEE PRENTICE
+                    1916.
+
+
+
+LATIN PRESS PRINTING CO., 336 W. GIRARD AVE., PHILADELPHIA, PA.
+
+
+
+For permission to publish this Latin version of "The Mystery of the
+Boulé Cabinet" I take pleasure in expressing my thanks to Mr. Burton E.
+Stevenson, the author of the story, and to Messrs. Dodd, Mead & Company,
+the owners of the English copyright.
+
+_E. Parmalee Prentice._
+
+37 Wall St., New York City, N. Y.
+
+
+
+INDEX CAPITUM
+
+ CAPUT      I: Prolubium Callentis
+ CAPUT     II: Prima Tragoedia
+ CAPUT    III: Manus Vulnerata
+ CAPUT     IV: Fulmen
+ CAPUT      V: Grady Operam Confert
+ CAPUT     VI: Mulier in Causa
+ CAPUT    VII: Rogers Percellitur
+ CAPUT   VIII: Cautelae
+ CAPUT     IX: Hariolationes circa Aenigma
+ CAPUT      X: Praeparationes
+ CAPUT     XI: Oculi Ardentes
+ CAPUT    XII: Godfrey Exterritus
+ CAPUT   XIII: Egregius quidam Salutator
+ CAPUT    XIV: Matrona Velata
+ CAPUT     XV: Arcanum Franci Ignoti
+ CAPUT    XVI: Philippi Vantine Salutator
+ CAPUT   XVII: Herus Armand Comparet
+ CAPUT  XVIII: Ego et Arca Boulé Separamur
+ CAPUT    XIX: "Mors!"
+ CAPUT     XX: Effugium
+ CAPUT    XXI: Godfrey Fabulam Poeticam Texit
+ CAPUT   XXII: Crochard ille Invincibilis
+ CAPUT  XXIII: Hero Pigot Obviam imus
+ CAPUT   XXIV: Secretum Arcae
+ CAPUT    XXV: Adamantes Michaelovitch
+ CAPUT   XXVI: Sors Heri Pigot
+ CAPUT  XXVII: Actus Dramatis Ultimus
+ CAPUT XXVIII: Crochard Epilogum Scribit
+
+
+
+MYSTERIUM ARCAE BOULÉ
+
+
+
+CAPUT I
+
+Prolubium Callentis.[1]
+
+
+"Eho!" exclamo ego interea dum auscultatorium[2] telephoni scriptoriae
+[3] meae nuntium excepturus deiungo.
+
+"Herus[4] Vantine cupit tecum, mi Here, colloqui," nuntiat puer
+apparitor.
+
+"Bene est," et interim audio nexús strepitum.
+
+"Tune is es, mi Lester?" vox quaerit Philippi Vantine.
+
+"Ego sum. Ergo iam domum venisti?"
+
+"Heri adveni. Poterisne per otium hodie ad mecum prandendum venire?"
+
+"Libenter faciam," respondi, sic et sensi, quod Philippum Vantine
+nunquam non plurimi feci.
+
+"Itaque prima cum dimidio[5] te domi opperiar."
+
+Sic ergo evenit ut post unius horae spatium versus Compitum Washington,
+paullo supra eum locum Plateae, ubi vetustae aedes Vantinianae stabant,
+perambularem. Hae fere iam erant solae quae ex antiquiori rerum ordine
+usque superfuerunt, nam impetus negotiorum e viis contiguis ipsam
+Plateam iam dudum invadere, incolatumque delicatiorem illinc exigere, ac
+versus superiores urbis partes compellere coepit. In locum privatarum
+aedium bibulis lapidibus fuscis constratarum, iam celsa sufficiebantur
+aedificia officiis negotiisque apta; nec nisi hic et illic passim rarae
+superstitabant familiae, ceu obfirmatum ac pervicax agmen novissimum,
+adventantem hostem minaciter excepturum.
+
+Philippus Vantine unus horum fuit. Natus in ea domo est quam modo
+incolebat, in qua se et moriturum aiebat. Nec cuiquam hac in re ut
+placeret studendum ei erat, nisi sibi, quod coelebs solus vivebat, atque
+augescentem strepitum pulveresque viciniae diuturnis peregrinationibus
+solebat compensare. Etiam modo peregri domum venit.
+
+Haud abs re erit hic uno labore indolis eius adumbrationem absolvere.
+Vantine aetate circiter quinquagenarius erat, re familiari commoda,
+artium quodammodo callens, qui antiquam supellectilem domesticam
+conquirere et coemere solebat, aliquanto erraticus--quamquam post
+descriptum vocabulum distinguendum censeo, et uno tantum sensu eum sic
+vocari posse, nempe, quod spretis multis irritamentis, coelebs manere
+satius duxerit. Mulierculae nupturientes iam pridem cessarunt eum in
+ullo numero habere; matres cum filiabus nubilibus nomen eius ominoso
+capitis nutu praeteriverunt. His praesertim auctricibus factum est ut
+ipse famá erratici notaretur. Rationes tamen quae eum ad solitariam
+degendam vitam induxerant, iurisconsultos suos nullo modo
+affecerunt--quod quidem iurisconsultorum munus nostrum consortium per
+multos annos gerebat, cuius administratio pedetentim tota in manus meas
+devenit.
+
+Opus haud erat nimis arduum, quod plerumque e pactis locationum
+exscribendis, cogendis locariis, e locandis sortibus,[6] et e
+componendis levioribus contentionibus, et iurgiis cum inquilinis
+consistebat--in quibus omnibus plena nobis decernendi facultas concessa
+erat. Subinde tamen necesse erat clientem nostrum, siquod negotium
+consueto gravius tractandum erat, vel ad subsignanda interdum documenta,
+adire et consulere, atque occasionibus istiusmodi, collocutionibus, quae
+negotia acta sequi solebant, nunquam non delectari consuevi; nam Vantine
+sermone delectabilis erat, cognitionem hominum mundique multis
+peregrinationibus doctus, habituque ingenii lepidi ac perspicacis,
+prorsusque sui, ornatus erat.
+
+Ut aedes ingressus pileum baculumque pedisequo suo porrexeram, ipse mihi
+obviam venit, et alter alteri ex corde manus tetendimus. Ut aspectu eius
+ego delectabar, sic et eum meo gavisum esse arbitror. Optima videbatur
+uti valetudine, soleque erat ex itinere ustus.
+
+"Iter tibi salubre fuisse palam est," alloquor eum ego.
+
+"Fuit equidem," assentitur ipse, "nunquam melius valui. Verum accede,
+discumbentes commodius agemus. Est res quaedam paullo nodosior, quam tu
+pro me enodare poteris."
+
+Post haec eum in studium suum comitatus sum, ubi, prope ad humilem
+fenestram, duo erant ad mensam accubitus parati.
+
+"Merendam hic parandam curavi," causam dum discumbimus Vantine explicat,
+"quod istud revera solum est hac in domo amoenum cubiculum relictum.
+Nisi fundum illum contiguum ego possiderem, domus haec nulla esset. Nunc
+nubiscalpia[7] satis distinere queo, ut subinde iubare solis frui nobis
+liceat. Quin et colum aereum instrui curavi, fenestrasque geminatas in
+cubiculis ad strepitus arcendos; et sic tuto dicere queo me hic
+perseverare posse."
+
+"Satis intelligo in novam domum commigrare quam averseris," dixi illi.
+
+Vantine gestu mimorum respondit:
+
+"Nova mihi domus ferenda non esset. Huic sum assuetus; ubi quidque quod
+in ea sit, notum habeo; quorsum me in ea vertam, scio. Hic me crevisse
+nosti; et, ut ita dicam, in diem senescimus, eademque ratione
+assuetudines eiusmodi pluris facimus. Praeterea, nova domus novam
+exigeret instructionem, novam supellectilem--"
+
+Cessavit paullo, et in cubiculo circumspexit. Quaeque pars supellectilis
+opus fuit artificis, suae artis peritissimi.
+
+"Si recte auguror, dum peregrinabaris iterum aliquid novi invenisti,"
+aio illi, "ita enim soles. Fortuna tibi semper arridet."
+
+"Sic, sane--et hoc est cur te consulere optabam. Senas vel octonas res
+mecum retuli; eas tibi confestim ostendam. Cunctae sunt scitulae, una
+autem ipsa pulchritudo est. Imo plus ea est--opus singularis artificii
+est. Verum, pro mala fortuna, non meum est."
+
+"Quid ais! non est tuum?"
+
+"Non est, nec scio cuius est. Si scirem, praestinarem. Et hoc est quod
+te meo nomine facere velim. Est autem ea arca Boulé--parem cuius vidi
+nunquam."
+
+"Undenam importata?" quaero ex eo magis magisque stupens.
+
+"Parisiis, estque ad me directa. Unam tantum causam mihi fingere queo,
+convasatores nempe Parisiacos errasse, arcam alterius cuiusdam mihi
+mittendo, meam autem alteri."
+
+"Emisti igitur unam?"
+
+"Emi unam, sed ea non pervenit. At illa huic comparata nugae merae sunt.
+Homo meus Parks heri eam e portoria accepit. Siquidem in indicatione mea
+ut arca Boulé indicta erat, sed error usque eo detulit, donec ipsa arca
+huc delata evasataque est."
+
+"An in portoria erat cratibus soluta?"
+
+"Non erat; enimvero per tot annos merces importare consuevi, ut
+portitoribus satis constaret me furem haud esse."
+
+"Haec profecto laus est," subnecto ego. "His tamen temporibus iam cuncta
+evertunt et eviscerant."
+
+"Fortasse indicio acti, ut suspicor. Intra!" pulsui in foribus
+respondens.
+
+Foribus apertis, pedisequus Vantine intrat.
+
+"Vir, mi Here, te convenire cupit," ait ille, pagellamque nomenclatoriam
+[8] hero porrigit.
+
+Vantine pagellam incurie contuetur.
+
+"Non novi eum," inquit, "miror quid ille velit."
+
+"Convenire te vult, mi Here, et admodum quidem, ut paret."
+
+"Quamnam ob rem?"
+
+"Equidem rationem, mi Here, elicere nequivi, sed rem urgere existimo."
+
+"Nequisti elicere? Quonam, Parks, haec tendunt?"
+
+"Hominem eum Francum esse censeo, sed utut res sit, Anglice non satis
+callet. Aspectu haud multum prodit, mi Here--centenos eius similes
+Lutetiae ante caffarias[9] circumsedentes per platearum longitudines
+videre solebam, ad hauriendum cyathum cami[10] totum insumentes tempus
+pomeridianum."
+
+Aliquid in mentem Vantine incidisse videbatur, iterumque intuetur
+pagellam. Tum meditabundus in mensam deposuit.
+
+"Visne foras eum expediam, mi Here?" rogat denique Parks.
+
+"Id noli!" paululum dubitans respondit Vantine. "Rogabis eum ut modicum
+exspectare velit," interea pagellam iuxta patinam suam reponens.
+
+"Mihi crede, mi Lester," pergit ille, postquam Parks discesserat, "quum
+hoc mane arcam visum descenderam, vix oculis meis credere poteram. Quid
+quamque supellectilem prae caeteris maxime commendaret scire me putabam,
+attamen arcam eiusmodi vel exsistere non somniavi. Pulcherrima quam mihi
+unquam videre contigit, in Louvre est. Haec autem in aula Ludovicea
+Quartodecimana, a laevo ad ingressum stat. Ea ipsius Ludovici olim erat.
+Sine accuratiori indagine utique certo scire nequeo, suspicor tamen,
+pulchra ut sit, ad normam huius esse factam."
+
+Parumper conticuit, meque oculis micantibus flammaque succensis hominis
+callentis.
+
+"Haud mihi certo constat utrum idioma tuum satis calleam," retuli ego.
+"Quidnam sonat 'ad normam esse factam?'"
+
+"Supellex Boulé," explicat ipse, "plerumque fit ex ebeno, testudine
+variegato ac musivo, in aere diversi generis incrustata. Opus autem
+crustandi ad amussim fieri debebat, quod ut fieret, artificem duas
+lamnas eiusdem magnitudinis et crassitiei adhibere oportebat, alteram
+petalum, testudinem alteram, delineavit vero superiorem, excidit autem
+simul utramque. Sic duo crusta effecta sunt, primigenium cum fundo
+testitudinaceo aereisque capulis; atque gemellum, redditivum petalum cum
+musivo testitudinaceo. Primigenium reapse est opus artificis in
+effectibus meditatum ac delineatum; redditivum autem e norma casu
+oriundum, ab eo non speciatim meditatum. Nuncne tenes?"
+
+"Sic puto," respondi. "Ita fere res est ac si Michael Angelus, quum
+primum quamdam imaginem albo delineavisset in fundo nigro, tentamini in
+charta paginam supposuisset fuliginosam, unoque opere et simulacrum eius
+nigrum in albo effecisset."
+
+"Prorsus ita. Primigenium igitur ut ars in pretio est. Utique et
+redditivum saepe eximium est, tamen gradu quodam humiliori."
+
+"Id satis perspicio," respondi.
+
+"Nunc vero, mi Lester," pergit Vantine, oculis magis magisque
+scintillantibus, "si recte suspicor--si Magnus ille Ludovicus contentus
+fuit illo redditivo huius arcae pro longis aulis Versalibus, quem
+existimas originariam possidere?"
+
+Quid ei in mente esset, perspexi.
+
+"Quamdamne amicarum intelligis?"
+
+"Id intelligo, scireque puto quae illa fuerit--Matrona ea fuit de
+Montespan."
+
+Stupefactus eum contuebar, ut ipse in sella reclinatus in me subridebat.
+
+"At," obverto illi, "certus esse non potes--"
+
+"Recte mones," assentitur protinus, "certo scire nequeo. Hoc est, probare
+non possum. Est tamen quoddam--ut ita dicam--testimonium accessorium,
+ut, ni fallor, vos iurisperiti appellatis. Boulé atque Montespan illa
+circa hoc idem tempus in summitate suae gloriae fulgebant, mihique
+facile persuadeo coruscam hanc mulierculam illustri artifici
+demandavisse ut plane istiusmodi arcam sibi conficeret."
+
+"Revera, mi Vantine," refero ego, "ne somniavi quidem te poesi tantum
+posse. Spiritum mihi eripis."
+
+Ad haec verba aliquantum erubuit, vidique quam e corde locutus esset.
+
+"Furor potiendi conquisitorem subinde abripit," fatur ipse, "Quid tamen
+loquar, scire me arbitror. Primum quidem quam potero arcam minutissime
+explorabo. Fortasse aliquid reperiam--monogramma alicubi delitescere
+debet. Id abs te flagito ut Armand et Fils, Via Templi, qui mihi hanc
+vendiderant, telegraphema mittas, disquirasque quis huius arcae dominus
+sit, eamque pro me emas."
+
+"Fortasse dominus vendere nolet," obverto ego.
+
+"Imo vendet. Nihil est quin emi possit--pretio."
+
+"Aisne tu hanc arcam te empturum quovis pretio?"
+
+"Aio, profecto."
+
+"Atqui certe sunt aliqui limites."
+
+"Quin nulli sunt."
+
+"Statues dumtaxat ubi incipiendum sit," respondi. "De his enim rebus
+mihi prorsus nihil compertum est."
+
+"Est," inquit Vantine, "fac te incepturum denis millibus centussium[11]
+Francicorum. Cave nimis avidi videamur. Ob hoc ipsum, quod ego nimis sum
+avidus, rem tibi exsequendam concredo. Mihi enim ipsi non confido."
+
+"Altera vero extremitas?"
+
+"Nulla alia est extremitas. Proprie loquendo, utique est, quod opes meae
+limitibus haud carent; non tamen existimo futurum ut quingenta millia
+francorum te excedere oporteat."
+
+Spiritus mihi haesit.
+
+"Aisne tu te centum millia centussium Americanorum in istam arcam
+insumere paratum esse?"
+
+Vantine nutu probat.
+
+"Forte et plusculum. Si dominus recuset, antequam negotiationem dirimas,
+fac me certiorem. Quodammodo circa hanc rem insanio, ut opinor--omnes
+conquisitores insaniunt. Verum eam arcam concupivi, nec me quidquam ab
+ea habenda arcebit."
+
+Nihil respondi. Oculos modo in eum defixi. Renidendo obtutum meum
+excepit.
+
+"Te, Lester mi, idem de me sentire perspicio," inquit. "Mei causa times.
+Nec te culpo--at veni et vide."
+
+Surgens itaque, me comite e cubiculo egressus est, ac per gradus
+descendit; sed in inferiori ambitu constitit.
+
+"Fortasse aequius esset," inquit, "si peregrinum eum prius convenirem.
+Illic, in aula musica, aliquot novas invenies imagines--paucis minutis
+tibi adero."
+
+Ego igitur eo ire coepi, ipse autem laevorsum sub fornicatu transivit.
+
+Momento temporis post acrem audivi vagitum, tum suam vocem me
+appellantem.
+
+"Lester, veni huc!" clamat ille.
+
+In ambitu retro curro, et conclave, quod eum intrare vidi, intro. Ipse
+interius, prope ad fores stabat.
+
+"Specta modo illuc," fatur singulari quodam vocis aculeo, tremula manu
+aliquid atri in tabulato iacens indicans.
+
+Parumper secedens melius ut viderem, cor mihi aegrum edidit pulsum;
+aliquid enim ibi iacens cadaver erat humanum.
+
+[1] Gnari, periti.
+
+[2] Pars telephoni, quam ad excipiendum sermonem ad aurem attollimus.
+
+[3] _Scriptoriae_, subaudi: _mensae_.
+
+[4] Non ignoro hanc alloquendi formam a moribus Romanorum alienam esse;
+at hic non Romani sed Americani, Americano more loquuntur et agunt;
+proinde: _Si fueris Romae, Romano vivito more, Si fueris alibi vivito,
+sicut ibi!_
+
+[5] _Prima cum dimidio_, subaudi _hora_.
+
+[6] Romano sensu mercatorio _sors_ sive _caput_, i.e. pecunia in
+negotium locata; sensu moderno etiam _charta_ mercatilis quae exhibet
+quantam quis pecuniam in negotium locaverit, uti per sortes ferroviarum,
+fabricarum, caeterorum negotiorum, quae chartae mercatiles in
+_basilicis_ sive locis, ubi mercimonia emutantur, per _arilatores_
+emuntur et venduntur.
+
+[7] Aedificia celsa, vicenum tricenumque contignationum, ab Americanis
+per iocum "coeliscalpia" vocitantur; nobis, exemplo Titánum doctis,
+sufficiat, eadem _nubiscalpia_ appellare.
+
+[8] Chartulam quadratam, nomen ádvenae ferentem.
+
+[9] Tabernas, ubi _caffa_, Arabibus _cahva_, sorbillatur.
+
+[10] Vulgo _cerevisiae_.
+
+[11] Centussis Americanus = $1.00; Francicus = circiter una quinta
+huius.
+
+
+
+
+CAPUT II
+
+Prima Tragoedia.
+
+
+Vel unico ictu oculi satis clarum erat hominem mortuum esse. Nulla in eo
+vultu livido vita latere poterat, aut vero in oculis vitro similibus.
+
+"Cave eum attrectes," moneo eum, quod Vantine iam accedere parabat. "Iam
+sero est."
+
+Eum itaque retraxi, ac paulisper ambo trementes stabamus, ut fere
+semper, quum subito in conspectum mortis incurrimus.
+
+"Quisnam ille est?" tandem quaerito.
+
+"Nescio," rauce respondit Vantine. "Nunquam eum antea vidi." Inde ad
+tintinnabulum ostii regressus, acriter pulsat. Tum, "Parks," prosequitur
+severe, ut hic per fores in conspectum venerat, "quidnam hic gestum
+est?"
+
+"Gestum, mi Here?" verbum repetit Parks stupefactus non modo verbo sed
+et voce qua prolatum erat. "Prorsus nihil scio quid--"
+
+Tum convulsum cadaver ei sub oculos cecidit, quo protinus obmutuit,
+oculi patescere, os patere.
+
+"Ecquis iste est?" quaerit herus acriter. "Ut quid iste hic est?"
+
+"Hem--hem," aegre balbutit Parks, "ille iste est qui hic et
+praestolabatur, mi Here."
+
+"Aisne tu eum hac in domo caesum fuisse?" instat Vantine.
+
+"Certe ipse vivus intravit, Here mi," respondet Parks magis interea ad
+se reversus. "Fieri potest eum nihil nisi quietum quaesivisse locum ubi
+se perimere posset. Animo aliquantum excitus fuit."
+
+"Sane profecto," probat Vantine cum suspirio ex allevatione, "iusta
+videtur explicatio. Tamen utinam alium locum sibi elegisset. Existimo,
+mi Lester, nos decuriam lictoriam[1] appellare oportere."
+
+"Sic et ego puto," inquam, "aeque ac mortuarium inquisitorem. Satius
+fortasse erit ut haec penes me linquas. Conclave hoc obserabimus, nec
+domo quisquam usque eo dum lictores adveniant excedet."
+
+"Dictum bene," multum sublevatus ait Vantine. "Dabo operam" ait cito
+discedens, dum ego ad telephonum accessi, evocavique decuriam lictoriam,
+et quid accidisset, edocui.
+
+Minutis vicenis post tintinnabulum ostii personuit. Parks ostium
+aperuit, et quatuor viros intromisit.
+
+"Heus, eccum te, mi Simmonds," inquam, eum affatus qui primus ingressus
+est, utpote quem velut decurionem agentum[2] e declarato Mysterio
+Marathonico agnoveram. A tergo eius stabat Inquisitor Mortuarius,
+Goldberger, quem iam alias bis conveneram; tertius autem, qui vultu
+quaerebundo in me renidens intrabat, fuit Iacobus Godfrey, genialis
+relator diurni _Record_. Denique quartus lictor erat paludatus, qui
+iussu Simmonds ad ostium custos constitit.
+
+"Ita, revera," inquit Godfrey ut manus tendimus, "casu cum Simmonds
+colloquebar, quum accitu evocabamur tuo, ac satius duxi ipse quoque
+advenire. Quidnam rei est?"
+
+"Haud plus suicidio, ni fallor," reseravique fores in conclave ducentes,
+ubi cadaver iacebat.
+
+Simmonds, Goldberger, Godfreyque intraverunt. Ego secutus fores clausi.
+
+"Nihil hic turbatum est," moneo eos. "Cadaver nemo contrectavit."
+
+Simmonds nutu probavit, ac speculabundus in conclavi circumspexit; sed
+oculi Godfrey, ut animadverti, in vultum cadaveris erant defixi.
+Goldberger se in genua demisit iuxta corpus mortui, inspectabat oculos,
+et digitis carpum mortui laevum palpabat. In pedes erectus, stans
+spectabat cadaver, ego autem oculos eius comitatus, situm cadaveris
+accuratius observavi quam primo stringoris cadaveris inventi momento.
+
+Iacebat autem cadaver in latere dextro, semipronum, dextro brachio sub
+se flexo, laeva autem manu in tabulato, supra caput, in pugnum stricta.
+Genua sursum erant contracta, ac veluti spasmo convulsa; vultus autem
+horridum in modum erat torvus quasi sub cute purpurá tinctus esset,
+sanguisque subito rigore congelasset. Oculi late patebant, quorum
+obtutus rigidus non parum addebat terrori atque dolori e vultu
+manifesto. In summa, aspectus hic haud erat gratus, prohinc post brevem
+moram oculos non sine tremore animi reluctantis averti.
+
+Mortuarius in Simmonds respicit.
+
+"Causa mortis haud procul quaerenda," fatur ille. "Utique venenum."
+
+"Utique," annuit Simmonds.
+
+"At quod genus?" quaeritat Godfrey.
+
+"Id examinis erit declarare," ait ille; tum iterum proclinat ad vultum
+torvum mortui paullo accuratius inspiciendum.
+
+"Licet mihi asserere indicia haud esse communia."
+
+Godfrey humeros motabat.
+
+"Numquis aliter asseruit?" refert ipse, quo facto, ad dispiciendum in
+conclavi se convertit.
+
+"Quid tu, Here Lester, super hac re habes quod dicas?" quaeritat
+Goldberger.
+
+Quae scivi cuncta edisserui--quemadmodum Parks adventum peregrini
+retulerit, quí ego cum Vantine descenderim, quí Vantine me
+appellaverit ac, postremo, quí Parks cadaver idem cum advena esse
+declaraverit.
+
+"Estne quidquam quod hac de re coniectes?" quaerit Goldberger.
+
+"Nihil nisi quod causam huc veniendi simulatam putem--nempe hunc
+peregrinum tutum quaesivisse locum, ubi mortem nullis testibus sibi
+adscicere liceret."
+
+"Quantum temporis intercessit inter nuntium a Parks allatum, vestrumque
+cum Vantine descensum?"
+
+"Dimidium fortasse horae."
+
+Goldberger nutu probat.
+
+"Citemus Parks," iubet ille.
+
+Pansa igitur ianua Parks qui in infimo gradu sedebat, inclamando
+accersivi.
+
+Conclave intrantem Parks Goldberger sollertiori cura intuitus est; sed
+dubio circa Parks haud erat ullus locus. Nam ipse in servitiis Vantine
+denos octonos aut iam exegerat annos, atque indiciorum caculae probi ac
+fidi prorsus erat plenus.
+
+"Nostine hunc hominem?" quaerit Goldberger, cadaver gestu indicans.
+
+"Non novi, Here," respondet Parks. "Nunquam ante circiter unam horam eum
+vidi quam Rogers me e diaeta devocaverat, aliquem hic esse significando
+qui herum Vantine convenire vellet."
+
+"Quisnam est Rogers?"
+
+"Pedisequus ille est, Here. Ille est qui tinnitu ostii evocatus apertum
+ivit."
+
+"Quidnam tum evenit?"
+
+"Ego pagellam eius nomenclatoriam ad herum Vantine detuli."
+
+"Num herus Vantine novit hominem?"
+
+"Non novit; proin causam eius adventus sciscitatus est."
+
+"_Quonam_ ergo proposito venit?"
+
+"Nescio, mi Here; Anglice fere nihil sciebat--Francum eum fuisse puto."
+
+Goldberger iterum deorsum in cadaver spectabat et caput motabat.
+
+"Prosequere!" ait ille.
+
+"Is vero tam erat animo concitus," pergit Parks, "ut vel quod parum
+Anglice sciverit, ei excidisset."
+
+"Qua de causa eum concitatum fuisse iudicavisti?"
+
+"Ita balbutivit, ita oculi scintillabant. Inde putavi eum intravisse, ut
+hic mortem suicidio oppeteret--nec mirarer si reperires eum alicunde
+evasisse. Quodammodo in mentem mihi venit satius fore eum exigere, quam
+pagellam eius hero Vantine exhibere--utinam ita fecissem--at vero
+pagellam eius ad herum Vantine detuli, herus vero Vantine eum per me
+considere iussit atque se opperiri, prohinc iterum descendi, hominem huc
+intromisi, herumque Vantine mox adventurum ei dixi, quo facto, Rogers et
+ego ad prandendum recessimus, ibique ad tinnitum usque nolae sedebamus,
+tum ego huc accessi, ubi herum Vantine praestolantem reperi."
+
+"Aisne tu te Rogersque discessisse, atque hunc peregrinum hic solum
+reliquisse?"
+
+"Triclinium famulorum, Here, in extrema fauce est. Ianuam apertam
+reliquimus ut prospectus nobis per longitudinem faucium in atrium usque
+ostii pateret. Si e conclavi egressus esset, nobis eum videre
+licuisset."
+
+"Nec est ipse in ambitum egressus dum vos ibi morabimini?"
+
+"Non est."
+
+"Quisquamne intravit?"
+
+"Nemo quisquam; ostium seram fert recellentem. Extrinsecus nisi clavi
+reserari nequit."
+
+"Certo igitur tibi constat, dum tu atque Rogers ibi sedebatis neminem
+aut ingredi aut egredi potuisse."
+
+"Ne posticá quidem ianuá, mi Here; nam ad egrediendum illac,
+triclinium, ubi nos sedebamus, debet transiri."
+
+"Ubi interim erant caeteri famuli?"
+
+"Coca erat in culina, Here. Dies autem hodiernus ancillae feriatus est."
+
+Mortuarius conticuit. Godfrey atque Simmonds taciti auscultaverunt eius
+disquisitiones, neuter tamen erat iners. Isti interea conclave molliter
+perambulabant, introspexerunt per ianuam apertam cubiculum contiguum,
+tentarunt pessulos fenestrarum, ac, denique, tapetas quoque minutatim
+indagaverunt.
+
+"Ad quem usum adhibetur cubiculum contiguum?" quaerit Godfrey, digito
+ianuam eius indicans.
+
+"Id modo genus est fornicis," respondit Parks. "Herus Vantine modo est
+ex Europa reversus, et nos ibi evasavimus quasdam res quas ipse peregri
+praestinaverat."
+
+"Haec, puto, sufficient," fatur Goldberger post brevem moram. "Velis,
+rogo, herum Vantine intromittere."
+
+Parks prodivit, ac minuto post Vantine intravit. Ipse ea quae ego et
+Parks fassi sumus, confirmavit, unicam tamen rem addidit.
+
+"En hic est pagella nomenclatoria hominis," ait, manuque rigidam
+chartulam quadratam obtulit.
+
+Goldberger cepit pagellam, aspexit, tum adstanti Simmonds porrexit.
+
+"Id haud multum prodit," ait hic, traditque Godfrey. Ego trans humerum
+eius aspexi, vidique in chartula hunc unum versiculum esse incisum:
+
+M. THÉOPHILE D'AURELLE
+
+"Nisi quod Francus est, ut Parks prodidit," inquit Godfrey. "Id vel de
+vestimenti lineamentis clarum est."
+
+"Aeque ac de modo tonsurae crinium," subiungit Goldberger. "Aisne tu, mi
+Here Vantine, te eum non novisse?"
+
+"Eum, quantum sciam," respondit Vantine, "nunquam antehac conspexi.
+Nomen mihi penitus ignotum est."
+
+"Tum, igitur," fatur Goldberger, iterum recepta, sacculoque commissá
+chartulá, "iuvabit fortasse cadaver in grabatum sublevare prope ad
+fenestram, contentaque sacculorum videre."
+
+Homo gracilioris erat staturae, ita ut Simmonds et Goldberger soli, sine
+labore, tollerent, et grabato imponerent. Vidi interea Godfrey per locum
+in tapeta vacuefactum circumspectare.
+
+"Unum praesertim scire cuperem," ait post moram, "si homullus hic
+venenum sumpsit, quonam e vasculo id fecerit? Ubinam est theca, aut
+phiala, aut quid aliud?"
+
+"Est fortasse in palmo," putat Simmonds, dextramque eius sublevat, quae
+ad latus grabati dependebat.
+
+Ubi vero hanc in iubar solis tollit, acriter exclamat:
+
+"Cernitedum!" quo dicto manum sic vertit ut eam omnes videre possemus.
+
+Erat autem ea tumida et fusco suffusa.
+
+"Vide hoc," ait Simmonds, "eum aliquid percussit," et duas graviores
+puncturas in manu conversa, paullo supra digitorum iuncturas ostendit,
+unde aliquot guttulae sanguinis manaverant quae iam siccatae erant.
+
+Stupore concitatus Godfrey leni voce mutit, et ad accuratius
+inspiciendum vulnus prorsum proclinavit. Tum serio vultu ad nos
+conversus,
+
+"Homo iste," inquit voce submissa, "non hausit venenum, sed caesus
+fuit!"
+
+[1] _Decuria_ est locus et officina, ubi _decurio_, sive praefectus
+lictorum, negotium securitatis civium administrat. _Lictores_ sunt servi
+publici, custodes pacis publicae.[2] _Agentes_ sunt _speculatores_, vel
+_curiosi_, quorum est secreta malefacta indagare, retegere atque
+compéscere.
+
+
+
+
+CAPUT III
+
+Manus Vulnerata.
+
+
+"Caesus fuit!" repetit verba Godfrey certitudinis quadam conscientiá,
+ad quae verba paullo arctius nos conglobávimus, prae detestatione
+facinoris trementes. Mors nunquam non est horrenda, suicidium horrorem
+auget; homicidium coronidem imponit. Omnes itaque silentio obruti
+stetimus, oculis patulis, quasi fascinio manús, quam Simmonds nobis
+praetendebat, constricti, atque minutis illis vulneribus, decolore
+carne, maleque ominantibus maculis coagulati sanguinis in circuitu
+decurrentis, cinctis. Tum Goldberger, profundo spiritu ducto, eandem
+quae meum animum subiverat cogitationem his reddidit verbis:
+
+"Hem, res ista morsui colubri est similis!" fatur voce per stuporem
+exacutá.
+
+Ac revera ita parebat. Duae illae minutulae puncturae, vix dimidio
+pollice seiunctae, a colubro certe poterant infligi.
+
+Quod in conclavi celeri contuitu circumspectavimus, et quod algidus
+horror per media dorsa nostra sursum repebat, nobis invitis fiebant; ego
+tamen et Godfrey atque Simmonds--excusari poteramus quodam lethali
+colubro, qui memoriá nostrá certe nunquam abolebitur. Nos itaque alter
+in alterum contra stimulum renidebamus, alter alterum intuentes.
+
+"Equidem ego anguem fuisse non censeo," fatur Godfrey, iterum supra
+vulnus inclinatus. "Age modo, Here Goldberger, olfacta," suadet.
+
+Mortuarius nasum propius ad vulneratam manum applicat et olfactat.
+
+"Amygdala amara olet!" pronuntiat.
+
+"Quod acidum Borussicum sonat," interpretatur Godfrey, "non autem virus
+anguineum." Tum paullo conticuit oculis in vulnus tumidae manus defixis.
+Et nos luminibus deiectis stetimus, nec dubito quin et caeteri, ut ipse
+ego, animos discruciarent, quo nempe modo viam ex his ambagibus reperire
+possent. "Licet et coniectare vulnus ab ipso se illatum esse," mussat
+secum Godfrey.
+
+Goldberger opinionem derisit. Sine dubio aenigma insolubile nervos suos
+irritavit.
+
+"Haud est moris apud plerosque fuscinulam manui propriae infigere,
+sicque sibi mortem consciscere," cum ironia respondit.
+
+"Nec id assero," blande refert Godfrey, "arguere tamen iuvat ex mea
+parte nos necdum scire utrum hic de suicidio agatur; perspicuum tamem
+mihi est, quidquid sit, esse prater morem."
+
+Ludibrio etiam severiori redarguit Goldberger:
+
+"Num ullus relatorum _Record_ unquam reperit casum qui _more consueto_
+acciderit?" quaeritabat.
+
+Petitio haec satis erat gravis sub qua licebat Godfrey ad otium
+ingemiscere. Secundum sententiam enim _Record_ nulla erant nova nisi
+insolita atque stupenda, unde per se sequebatur relatores _Record_
+semper enisos fuisse ut omnia in insueta ac stupenda, detrimento
+reliquae partis dicendorum, inflarent; caeterum, nec hoc raro, ut
+vereor, quum particularia deessent, ea prorsus e nihilo
+comminiscerentur.
+
+Ipse adeo Godfrey, nec semel, reus existimabatur ingenio exuberanti suo
+figmenta comminiscendi. Nec abest suspitio eum, deposito munere, copias
+agentum reliquisse, seque diurno _Record_ in servitium dedidisse. Quod
+enim in priori munere in numero defectús haberi poterat, in posteriori
+maximo merito adscribi licebat; certe constat eum summum successum esse
+assecutum.
+
+Caeterum lectores monitos esse volo me haec non censurae causa memorare.
+Cum Godfrey etenim mihi intimá contigit familiaritate uti, quod casu
+coniunctissimi inter nos facti sumus inde a temporibus soluti Holladay
+arcani, indeque eius sagacitatem nunquam non ex corde maximi feci, aeque
+ac fiduciam sui inconcussam, celeremque res perspiciendi facultatem. Ita
+ipse sua imaginandi facultate uti consuevit, ut ego saepe mecum
+reputarem quanto plus lictores nostri acumine possent, si quadam parte
+huius ingenii praediti essent; saepius etiam comperi huius ope eos
+multum delectari; caeteroquin sua cum iis prisca coniunctio, fidaque in
+amicitiis perseverantia, quas tunc temporis conciliaverat, accessum ad
+ea loca sibi comparaverunt, quae aliis, minus fortunatis relatoribus
+haud patérent. Actum quemlibet minus probandum nunquam eum commisisse
+memini, nunquam enim causam sibi iniustam visam propugnavit, facta sibi
+confisa nunquam evulgavit, nec quod ementitum cognovit unquam loco veri
+venditavit. Insuper quidam sensus lepóris sodalem eum reddidit
+optatissimum, atque haec eius indoles in causa esse videbatur quare
+telum Mortuarii Goldberger tam bono animo subridens excepisset.
+
+"Victum nos mereri oportere tu satis nosti," ipse respondit. "Hunc
+probissime quam possumus meremur. Quidnam _tibi_, Simmonds, videtur?"
+
+"Ego quidem," ait Simmonds, qui si facultate imaginandi vel maxime
+pollebat, nunquam prodidit, "puncturas illas pusillas in manu casu
+tantum factas esse censeo. Effici autem diversissimis modis poterant.
+Fortasse cadens manum rei alicui illisit; fortasse in fibula quadam eam
+scariphavit; denique forte pustulas ibi cultello aperuit."
+
+"Quid tum eum morte affecit?" quaerit Godfrey.
+
+"Venenum--et hoc in stomacho eius est. Ibi id reperiemus."
+
+"Quid de odore?" Godfrey instat.
+
+"Aliquantulum eius, phialam ad labia attollendo, in vestes suas casu
+dispersit. Poterat puncturas eas iam antea in manu habuisse, quas dein
+venenum inflammavit. Aut vero e malo sanguinis laboravit."
+
+Goldberger nutu haec probavit, quae Godfrey iuxta stans leni risu
+excepit.
+
+"Nonne aenigmata facile solvuntur?" quaesivit tandem.
+
+"Oppido facilius est causam simplicem naturaeque congruam reperire quam
+repugnantem, longeque petitam--uti si quaeratur, quí unus alterum,
+manus eius scariphando, occidere possit," regerit Goldberger. "Tu
+existimare videris hunc casum fuisse. Hoc enim paullo ante
+asseveravisti."
+
+"Fortasse paullo nimis praeceps fui," fatetur Godfrey; ego vero
+suspicabar eum, quaeque sua sententia fuisset, in ea perstaturum. "Nulla
+equidem ego theoremata, usquedum quid certi habeam cui insistam,
+conflabo. Facta suicidium suadent; verum si acidum Borussicum hauserit,
+ubi est phiala? Annon etiam eam deglutivit?"
+
+"Fortasse eam in aliquo sacculorum reperiemus," putat Simmonds.
+
+Sic admonitus Goldberger ad perquirendos mortui sacculos perrexit.
+Indumenta e viliori materia facta, nec admodum nova fuerunt, ita ut
+vivus parumper tenuiorem parebat aspectum prae se tulisse. Interior
+sacculus tunicae crumenam celabat cum duabus tesseris argentariis, una
+decentussium,[1] quincentussium altera, in alia vero crumenula, quam in
+sacculo braccarum gerebat, inventi sunt duo vel tres centusses in nummis
+argenteis, atque quatuor quinari, Francici. Praeterea, in maiori crumena
+quinae senaeque in uno loculo eiusdem conditae pagellae nomenclatoriae
+varia nomina ferentes, nulla tamen ferebat suum, reperiebantur. Uni
+earum titulus Vantine inscriptus fuit graphide.
+
+Nullae litterae, nullae schedae, nullum scriptum documentum cuiuscunque
+generis in sacculis inventae sunt; caeterae res erant eiusmodi, quas
+quiscunque in sacculis gestare posset--horologiolum nullius pretii,
+cultellus, semivacuus sacciculus nicotianae[2] Francicae, pugillus
+chartularum pro volvellis,[3] quaternae aut quinae claves in annulo,
+mucinium sericeum, ac fortasse aliae nugae, quarum memoria mihi iam
+excidit--sed prorsus nulla res, quis ipse fuisset, nos docere posset.
+
+"Remulcandum[4] itaque nobis Parisios erit," monet Simmonds. "Nam ille
+Francus est citra dubium--id enim vel mucinium sericeum probat.
+
+"Sic, sane--quin et sua amica idem demonstrat," ait Godfrey.
+
+"Quid? sua amica?"
+
+In responsum Godfrey ostentat horologiolum, quod rimabatur. Aperuerat
+etenim illud, et in facie capsulae interiori effigiem reperit
+photographicam--effigiem mulierculae, nigris patulisque oculis, labellis
+spissioribus, vultuque ovato--et vultus naturá adeo Franciscus erat, ut
+nulli errori daretus locus.
+
+"Ancillam dixerim alicuius matronae," interpretatur Godfrey, effigie
+iterum inspecta. "Scitula et venustula quondam, sed primam iuventutem
+longe egressa, consultum videtur iudicasse aliquem virum beare, statu se
+inferiorem--quin et e re sua familiari eundem suffulcire, ut eum sibi
+devinciret. Esse igitur videtur muliercula cum vita multiplici anteacta,
+futurá nullá."
+
+"O, siste ea," impatiens rumpit loquelam Goldberger; "fac comparcas tua
+epigrammata pro _Record_. Nos facta quaerimus."
+
+Rubore his verbis suffusus Godfrey horologiolum deposuit.
+
+"Est sane unum factum quod tu praeterivisse videris," quiete ipse
+refert, "id tamen praeter omne dubium probat hunc nullo casu fortuito
+huc errasse. Quin is consulto huc venit, nec proin mortem sibi inferre
+in animo habere potuit."
+
+"Quinam hoc tibi notum?" dubius postulat eum Goldberger.
+
+Godfrey tollit crumenam, aperit, pagellamque sublevat. "Iam tenes quid
+in dorso huius scriptum sit--nomen heri Vantine, numerusque domus eius.
+Nonne hoc evincit misellum hunc Neo Eboracum, herum Vantine visum
+consulto venisse?"
+
+"Fortasse herum Vantine eum occidisse innuere vis," fatur Goldberger per
+sarcasmum.
+
+"Id minime," refert Godfrey; "ipsi ne tempus quidem suppetebat. Tu, mi
+Here Vantine, utique intelliges," renidens in eum fatur, qui haec omnia
+praesens non sine conturbatione animi auscultabat, "nos ea nunc
+pertractare quae evenire poterant. Te hunc nullo pacto interimere
+potuisse iam Lester satis comprobavit, quum nos docuisset, inde a primo
+huius in tuam domum ingressu usque ad tempus inventi cadaveris tecum una
+fuisse, demptis iis paucis momentis, quae inter tuum in hocce conclave
+ingressum, atque clamorem, quo eum appellaveras, intercesserunt. Tu ergo
+extra quaestionem es."
+
+"Habeo tibi gratiam," paullo frigidius respondit Vantine.
+
+"Tum, ut opinor, Parks id fecisse putas," ait Goldberger.
+
+"Parks id facere potuisse haud negaverim," seriuscule assentitur
+Godfrey.
+
+"Ineptiae!" interpellat Vantine impatiens. "Nihil nostro Parks est
+rectius--is comitem per octennium mihi se praestitit."
+
+"Certe sunt ineptiae," approbat Goldberger. "Ineptiari etenim est
+asseverare hunc a quocunque homine fuisse occisum. Ipse se occidit.
+Intelligemus aenigma quum sciverimus quis iste ipse fuerit--zelotypia
+fortasse, fortasse nihil nisi mala fortuna--non enim speciem fert
+hominis opulenti."
+
+"Remulcabo Parisios," ait Simmonds. "Si iste illinc est, mox
+experiemur."
+
+"Satius esset arceram[5] si accerseres curaresque ut cadaver in
+conditorium[6] deferretur," monet Goldberger. "Illic enim aliquis eum
+certe agnoscet. Nam cras magna illic erit turba, siquidem diurna cras
+hac re affluent--"
+
+"_Record_ dumtaxat rem hanc affatim pertractabit," Godfrey confirmat.
+
+"Ego autem inquisitionem in posterum diem indicam," pergit Goldberger.
+"Interim ad medicum examen instituendum medicum meum extemplo submittam.
+Si stomachus huius ullo veneno infectus sit, protinus comperiemus."
+
+Godfrey siluit, quid tamen secum in mente volverit satis perspexi. Sic
+ipse ratiocinabatur: si iste mortuus veneno interiit, vasculum unde id
+sumere poterat, nullum erat repertum. Eadem cogitatio sine dubio
+Simmonds quoque mentem occupabat, nam postquam lictorem arceram
+accersere iusserat, ex ambitu in conclave redivit, adhibitá suá
+faculá electricá, omnem opaciorem conclavis angulum explorare coepit.
+Godfrey eadem re se occupabat, nullo tamen fructu. Tum Godfrey manum
+sauciam minutissimá curá inspiciebat, dum Goldberger haec videns vix
+celare poterat quam impatienter rem ferret, ac tandem ad ianuam
+accessit.
+
+"Ego vero iam abeundum esse censeo," fatur ille. "At ego perquam cupio
+scire, mi Here Mortuarie, quid medicus tuus reperturus sit."
+
+"Ille venenum reperiet sine dubio," asserit Goldberger omni certitudine.
+
+"Fortasse reperiet," concedit Godfrey. "Res mirae hoc in mundo eveniunt.
+Erisne domi tuae hac vespera, Lester?"
+
+"Ita spero," respondi.
+
+"Usquene in Marathon habitas?"
+
+"Usque ibi habito, contubernio quartodecimo."
+
+"Te visum fortasse decurram," inquit, et pauca post momenta audivimus
+sonitum ostii a Parks, qui eum emiserat, clausi.
+
+"Godfrey vir bonus est," monet Goldberger, "sed non parum poeticus.
+Nullum est scelus in quo ipse non mysteria rimetur, quum tamen crimina
+nihil nisi acta bellualia sint. Vel hunc licet casum contempleris. Vides
+hominem sese occidisse; Godfrey nobis persuadere vult mortem e
+scariphatione manús provenisse. Non, Hercle, in orbe terrarum est
+venenum quod hominem tam cito enecet--quoniam eum mortuum concidisse
+oportebat antequam ex conclavi ad opem invocandam excessisset. Si id
+acidum Borussicum fuerit, oportet eum id deglutivisse. Memineris hunc in
+isto conclavi haud plus quindenis aut vicenis minutis exegisse, et ab
+hero Vantine iam penitus mortuum esse inventum. Homines non tam facile
+moriuntur--non e scariphicatione manús. Quin nequaquam facile
+moriuntur. Mirum plane est quam difficile sit hominem necare--quantopere
+anima, aut quidquid id tibi vocare placeat, corpori inhaerescat, vitaque
+perduret."
+
+"Quinam interpretaberis titulum in pagella, Here Goldberger?" quaero ab
+eo.
+
+"Mihi persuasum est hunc misellum cum hero Vantine revera aliquod
+negotium habuisse; fortasse pecuniam mutuam volebat petere, aut opem ab
+eo impetrare, ac dum exspectabat, rem missam fecisse, mortemque
+conscivisse. Titulus ille cum suicidio prorsus nihil habet commune, ut
+mea fert opinio. Addam praeterea si hoc non suicidium est, casum esse
+maxime insolitum omnium qui unquam mihi sub oculos ceciderunt."
+
+"Sic, sane," inquam. "Si non suicidium est, protinus inter saxum et mare
+haeremus."
+
+"Prorsus ita," nutu impense assentitur Goldberger. "En arceram!"
+subiungit, ut nola personuit.
+
+Vespillones cum feretro intrant, cadaver imponunt et evehunt. Goldberger
+tantum moratus est dum res cadaveri detractas collegit.
+
+"Vos autem," inquit ad nos conversus, "in inquisitione testimonia
+perhibebitis: ita et Parks atque Rogers. Servabitur autem ea perendie,
+verosimiliter hora decima; sed de hora iam certiores vos faciam."
+
+"Statues bene," respondi, "aderimus;" quibus dictis Goldberger nobis
+valedixit, domoque discessit. "Ego autem," hero Vantine dixi, "aequum
+censeo ut ad officinam regrediar; alioquin vicissim nostri ad decuriam
+recurrent ut me eruant. Hui!" exclamo horologiolo inspecto, "iam est
+post horam quartam."
+
+"Ergo pro officina iam sero es," monet Vantine. "Rectius igitur feceris
+si mecum in diaetam ad libandum pocillum ascendes. Praeterea est etiam
+de quo tecum agere velim."
+
+"Tamen nostros in officina certiores fieri cupio me usque in vivis
+esse," respondi illi, dein, appellatis meis officii sociis, nequid
+adversi mihi accidisse timerent, eos docui. Fateor tamen eorum
+sollicitudinem haud fuisse admodum gravem.
+
+"Post tantas diei vicissitudines me quodam fulcimento egere sentio,"
+fatur Vantine, dum interea cameram penuariam aperit. "Fac tibi prospice,
+sume quidquid velis, non enim vereor idgenus res tibi esse prorsus
+insuetas--"
+
+"Nempe homines mortuos circum nos iacere?" leni quaero risu. "Non
+hoc--tamen ea res non est tam consueta ut opinari videris."
+
+"Dic mihi, Lester," fatur serio me vultu contuitus, "tune revera putas
+misellum illum huc intrasse eo solo consilio ut se hic clanculum
+occideret?"
+
+"Equidem id minime credo," respondi.
+
+"Quid ergo huc venit?"
+
+"Sententiam Goldberger enixe probo--famá tuae liberalitatis eum
+allectum, tuam opem flagitatum ad te venisse, et dum te praestolabatur
+spem eum deseruisse--"
+
+"Sibique mortem adscivisse?" explet Vantine.
+
+Coepi dubitare. Interea miratus reperi animum mihi sensim dubium
+irrepere.
+
+"Ausculta modo, mi Lester," fatur Vantine serio, "fac eum non sese
+occidisse, quid tum ei accidit?"
+
+"Dii soli norunt," spe relictus respondi. "Id a me ipso iterum iterumque
+quaesivi, quin responsum proprium reddere potuissem. Hoc idem respondi
+Goldberger, esse nos inter saxum et mare. Sed si quisquam par sit id
+perspiciendo, certe is Godfrey est."
+
+Vantine ex imo videbatur motus animo. Semel iterumque perambulavit
+cubiculum, tum ante me constitit oculis in me defixis.
+
+"Dic, sodes, mi Lester," inquit, "num sententiae Godfrey assentiris,
+fieri posse ut minutum illud in manu vulnus causa mortis esse possit?"
+
+"Nonne absurdum esse videtur? At Godfrey ad divinandas istiusmodi res
+ingenio pollet."
+
+"Ergo tu _credis_?"
+
+Idem a me ipse quaesivi priusquam respondissem.
+
+"Ita, sane, et ego credo," tandem fassus sum.
+
+Dein Vantine fronte rugata, oculis demissis, iterum obambulare coepit.
+
+"Lester mi," tandem fatur, "quaedam me suspitio tenet illum aliquo
+negotio, quod arcam Boulé respicere poterat, ad me visum venisse, nempe
+quam tibi iam memoravi. Haec fortasse eius erat."
+
+"Id vix probabile putandum," negavi ego, "multo enim tenuioris videbatur
+sortis."
+
+"Tamen nunc memini pagellam eius quum aspexeram cogitationem eius
+generis animo mihi obrepisse, et Vantine eum ob id per Parks exspectare
+iussisse."
+
+"Fieri certe potest," fatebar. "Id tamen haud tolleret causam, quare
+animo concitatus fuisset. Et hac re admoneor," subiunxi, "remulcale me
+necdum misisse."
+
+"Poteris vesperi commode. Cras mane id reddetur. Verum tu arcam nondum
+vidisti. Veni, descendamus visum."
+
+Deorsum gradus se ducem praestitit. Parks nobis in fauce ima occurrit,
+et,
+
+"Delecti relatorum foris te exspectant," inquit. "Nuntiant se te
+necessario convenire debere."
+
+Vantine motu prodidit se invitum esse.
+
+"Dic illis me omnino negare sive me, sive famulos meos, convenire eos
+velle," Vantine respondit. "Siquid scire velint, a decuria lictorum
+requirant."
+
+"Ut iubes, mi Here," respondit Parks, aversusque dentibus albis ridebat.
+
+Vantine progressus in conclave, in quo cadaver infortunati Franci
+repereramus, inde ingressus est cubiculum huic contiguum. Varia ibi erat
+supellex numero quinae aut senae, et ut aspectus rerum prodebat, modo
+tantum evasatae, atque, ignarus ut rerum istius generis eram, opus haud
+fuit ut me doceret quae arca Boulé esset, nam haec ita caeteras
+excellebat, ut Matrona quondam Montespan in aula Versalibus eminere,
+cunctisque dominari necesse erat.
+
+Per aliquot momenta eam contemplabar, nam sine dubitatione opus id erat
+artis consummatae, opere intestinario infinito, crustoque testaceo ita
+tectum ac decoratum, ut paene fidem excederet. Tamen iam nunc ingenue
+fateri mihi licebit me id non tanti, quanti par erat, fecisse. Ratio
+ornandi florida aevi Ludovici Quartidecimi atque Quindecimi mihi
+nequaquam arridebat; praeterea etiam parum sum rerum callens ad ea
+admiranda, quae animum meum haud attingunt. Vereor itaque ne Vantine me
+aequo frigidiorem expertus sit.
+
+Nihil vicissim frigoris in modo erat quo ipse arcam contemplabatur. Nam
+oculi eius insueto ac peregrino quodam fulgore admirantis micabant;
+digitis sursum deorsumque superficiem operis intestini ac testudinacei
+palpans, reverentia quadam pertractabat; forulos minutos gratia mei
+prorsus eadem vultús solemnitate eductabat, qua amicus quidam meus suum
+Kilmarnock Burns de pegmate depromere solet; clariores eius curvaturas
+manu mihi indicabat eadem curá qua uti solemus in disserendo de opere,
+idque interpretando, artificis immortalis. Denique quum videret nulla a
+me responsa se elicere posse, substitit.
+
+"Tu non magnopere videris hac re teneri," fatur me adspectans.
+
+"Id meá, non arcae culpá fit," fateor ei. "Non sum ea re imbutus; et
+parum de artibus calleo, fortasse."
+
+Vultu erubuit ut quispiam posset, cuius uxori aliquis se praesente
+malediceret, atque e cubili, me comitante, protinus excessit.
+
+"Memineris, mi Lester," tandem severiori fatur voce, dum ansam ostii
+tenens paulisper morabatur, "nullam circa praestinandam illam pro me
+arcam tergiversationem intercedere debere. Mihi eam eripi ne siveris.
+Omnium maxime serio loquor."
+
+"Eam tibi eripi non sinam," pollicebar illi. "Fortasse etiam proderit me
+non adeo captum ea re fuisse."
+
+"Primum quam quidquam novi circa hanc rem resciveris, fac me illico
+certiorem," quibus dictis ostium pro me pandit.
+
+Primum pedibus mihi domum ire in animo fuit; sed quum in Plateam
+diversus sursum ambulare inciperem, grex mihi obviam factus est
+puellarum ex officinis fabrilibus effusarum, quae in vicinia sitae
+erant. Aliquantum obluctari tentavi, postremo tamen nutu pilentum
+meritorium accersivi, et mox suspirio allevationis ducto, in pulvinari
+reclinavi. Iam gaudio mihi fuit vel e domo Vantine evasisse: aliquid
+enim ibi animum mihi obrutum tenebat, et universim male me habui. Miror
+utrum Vantine penitus apud se fuerit. Potestne quisquam sui esse compos,
+qui centum millia centussium ad praestinandum frustulum supellectilis
+erogare non dubitet? Praesertim homo qui tantum dispendium aequo animo
+vix ferre possit. Statum et magnitudinem rei familiaris Vantine prorsus
+perspectam habui; at centum millia reditum eius annuum superaverunt. Tum
+etiam mecum subrisi. Utique Vantine, quum eos extremos limites
+erogationi statuit, iocabatur solum. Arca una decimá eius summae
+praestinari poterat, ad summum. Et usque ridebam quum pilento egressus
+aurigam exsolvi, et ad cubiculum meum ascendi.
+
+[1] _Decentussus_ = $10; _tessera argentaria_, pecunia chartacea;
+_quincentusses_ = $5; _quinarius_ Francicus = 1c, monetá Americaná.
+
+[2] Id quod vulgo _tabaccum_ vocatur.
+
+[3] _Volvella_ convolutum chartaceum est, quod nicotianá caesá
+referctum, fumatorum, praesertim iuvenilium, delectamentum est.
+
+[4] _Remulcum_, rectius, _rymulcum_, idem atque _óra_, hoc est, funis
+vectorius navalis, hic autem, funis telegraphicus subaquaneus;
+_remulcare_, verbum inde deductum, sub mari telegraphema mittere.
+Institutum Romanis ignotum, verbum notum.
+
+[5] Est currus ad vectandos aegrotos et mortuos.
+
+[6] Locus est ubi cadavera pro tempore conduntur.
+
+
+
+
+CAPUT IV
+
+Fulmen.
+
+
+Hora circiter octava demum evenit ut Godfrey ianuam meam leniter
+pulsaret, et quum eum admisissem e micantibus eius oculis facile
+hariolari poteram eum quaedam nova attulisse.
+
+"Diu haud queo morari," fatur ipse. "Oportebit me in officinam
+properare, novaque perscripta parumper expolire." Attamen convolvulum
+[1] a me prolatum non recusavit, locumque in artisellio e regione mihi
+occupavit.
+
+Habitus Godfrey novi, itaque moram patienter tuli dum convolvulum probe
+accensum adaptatumque sensi, tum--
+
+"Ergo?" quaero eum.
+
+"Nonne nunc, uti olim, mi Lester?" et in me renidebat. "Quotiesnam hoc
+in cubiculo ad consultandum convenimus? Quot convolvulorum iacturam tibi
+intuli?"
+
+"Novissime ne dimidium quidem satis," respondi. "Hinc per menses
+abfuisti."
+
+"Pro certo scivi me huc serius aut tardius recursurum, tibi enim fortuna
+favet, casusque optimi semper ad te confluunt. Atque, Lester mi, non
+dubito asseverare nullum prorsus omnium tam praeclare ominatum esse quam
+est iste novissimus. Modo is perduret--nimium tamen sperare haud decet."
+
+"Nullus dubito te huic eventui describendo fuisse intentum."
+
+"Otiatus minime sum, et nunc iam incipio mecum contentus esse. Medicus
+mortuarii vix ante dimidiam horam examen medicum absolvit."
+
+"Ergo?" verbum repeto.
+
+"Stomachus omnibus numeris perfectus et illaesus repertus est. Prorsus
+nullum vestigium ullius veneni prodidit."
+
+Tum pandiculans in sella reclinavit, fumum gyrantem versus lacunar
+efflavit, animoque vagus, subridens oculis fumum exsurgentem sequebatur.
+
+"Bellum pro amico nostro Goldberger spectaculum," inquit post aliquantum
+morae.
+
+"Quidnam rei est cum Goldberger? Nonne hoc postmeridiem aegre se erga te
+gessit?"
+
+"Mirum non est. Ipse homo Grady est, nos autem Grady infensi sumus.
+Grady ad regendam decuriam agentum non valet--munere velut nepos Tammany
+potitus est--ipse bardus est, et ut suspicor, haud sincerus. _Record_
+edixit eum facessere oportere."
+
+"Ergo absque dubio, et _facesset_," interpretatus sum ego.
+
+"Nihil certius," probat Godfrey prorsus serio, "et hoc etiam mox.
+Interea tamen arduum opus mihi imminet, sui enim patroni nesciunt
+quorsum se vertant. Quum tamen semel elisus fuerit, cuncta iterum
+prosperabunt."
+
+Quod de Grady nihil me attinebat, ad institutum nostrum reverti.
+
+"Quin, Godfrey," eum appello, "Si venenum in causa non fuit, quid fuit?"
+
+"At _fuit_ venenum."
+
+"Manuine iniectum?"
+
+Capite annuit.
+
+"At Goldberger ait nullum dari venenum quod ita adhiberi, tamque cito
+effectum sortiri queat."
+
+"Recte quidem Goldberger," probat Godfrey; "est tamen venenum ignotum
+quod queat--factum probat."
+
+"Ergo non morsus anguineus?"
+
+"Nullo pacto; venenum anguineum non tam cito necat--ne trigonocephalus
+quidem. Misellus ille fere eodem loco ubi ictus erat concidit."
+
+"Ecquid tum fuit?"
+
+Godfrey iterum erectus sedebat. Iam non ridebat. Vultu erat admodum
+serio.
+
+"Hoc ipsum est quod explorare pergo, mi Lester," inquit; "atque hoc est
+problema quod mihi ad solvendum praeposui--et bellum quidem. Unum
+dumtaxat est certum--homullus ille caesus est interventu extraneo, non
+suo. Gutta una, vel plus, veneni fuit ingesta sanguini eius ope
+ferramenti cuiusdam tamquam acus subcutaneae; atque venenum fuit tam
+virulentum, ut fere ictu oculi paralysin cordis induceret. Tamen hoc non
+adeo mirum est quam videri potest. Sanguis enim e manu in cor quaternis
+quinisque minutis secundis recurrit."
+
+"At tu iam dixisti venenum idgenus nullum dari, quod tam celeriter
+necaret."
+
+"Nullum nobis notum esse dixi. Verum non tam certo mihi constat utrum
+Catharinae de Medicis non fuerit."
+
+"Quidnam habet Catharina de Medicis commune cum re ista?"
+
+"Nihil--nisi quod antea quod factum est, fieri iterum possit," respondit
+ille. "Antiquae illae fabulae absque dubio fuerunt exaggeratae; tamen
+paene certum est reginam Navarrae manutiis venenatis fuisse exstinctam,
+Ducem Andinum odore rosae, Principem denique Portianum fumo venenatae
+lampadis. Casus vero hic nequaquam tantopere extra rerum ordinem
+putandus est."
+
+"Sic profecto," probo ego in silentium relapsus tremens; est enim quid
+horribile ac reformidabile circa veneficos.
+
+"Denique," prosequitur Godfrey, "est in hac re quod nec ego, nec tu, nec
+quisquam rationis compos credet, hunc nempe Francum, Diis notum
+unde--Parisiis fortasse--titulo Vantine obtento, domum eius
+exquisivisse, eo viam reperisse eo solo consilio ut illic sese
+occideret. Ipse aliud quid negotii habebat, et in eo exsequendo morte
+est affectus."
+
+"Reperistine quis ipse fuerit?"
+
+"Non reperi; nullo in diversorio nomen eius relatum est; consul
+Francicus ne fando quidem unquam de eo audivit; nullae societates
+Francicae sodalem eum agnoscunt; in centuria Francica fuit ignotus.
+Quasi e nubibus delapsus esse videtur. Remulcavimus officinae nostrae
+Parisiacae, ut illi indagarent; hac vespera responsum exspectamus. Sed
+etiam siquis Theophilus d'Aurelle fuisset repereremus nihil nobis
+prodesset."
+
+"Eccur?" quaero ab eo.
+
+"Manifestum siquidem est id non suum nomen fuisse."
+
+"Perge, mi Godfrey, narra ex ordine," dixi ei in me renidenti; "mihi
+enim non est clarum."
+
+"Atqui satis liquet. Quinque pagellas in sacculo habebat, nullas pares.
+Sextam, nullo fortasse delectu submisit Vantine."
+
+Tum, utique, perspexi, nec aliter sensi quam doctus Hispanus videtur
+sensisse quum Columbus ovum in fundum statuisset. Hoc exemplo meo
+Godfrey iterum ridere coepit.
+
+"Verus ille d'Aurelle, quiscunque is reperietur fuisse," subiungit ipse,
+"poterit nos iuvare. Sin aliter, decuria lictoria Parisiaca nobis
+succurret. Mensurae Bertillonianae hominis mortui remulco ei missae
+sunt. At ne hoc quidem iuvabit, si nunquam captus fuerit. Sed consilia
+eius ne tum quidem eruemus, donec aliquid de eo clare constiterit.
+
+"At, mi Godfrey," rogo eum, "demus te scire quis is fuerit, quid negotii
+cum Vantine ei intercesserit--demus denique te recte divinare quis et
+cur occiderit eum--dic, sodes, quínam id factum sit. Hoc est quod me
+ludit. Quínam id factum est?"
+
+"A!" refert Godfrey. "Hic est nervus rei! Quí id factum sit? Iam te
+monui bellum hunc esse casum, mi Lester. Exspecta paulisper dum Parisii
+eloquantur!"
+
+"Hoc admoneor," inquam me erigens, "mihi quoque Parisios remulcandum
+esse negotio quodam ipsius Vantine."
+
+"Eodemne isto negotio?"
+
+"Non isto; institores eius illinc supellectilem ei, quae non sua est,
+permiserunt. Hunc errorem cum iis me componere iussit."
+
+Pulso nolae puerum atriensem accersivi, albulam[2] remulcalem petivi,
+atque nuntium ad Armand & Filium misi eos de errore edocturus, nomenque
+domini arcae, quae modo apud Vantine est, ab iis postulavi. Dum ego huic
+rei operam dabam, Godfrey meditabundus fumansque sedebat oculis nihil
+cernentibus, et in inane fixis; sed quum ego iterum consederam, fumamque
+[3] ad colloquium prosequendum accenderam, somnia sua excussit, pileoque
+[4] sumpto in pedes se erexit.
+
+"Me iterum natinari[5] oportet," fatur. "Hic sedere, theoremataque
+texere plane nihil proderit donec tuta iaciamus fundamenta, quibus
+aliquid instruere possimus."
+
+"Una saltem in re Goldberger non erravit," inquam. "Post tuum discessum
+ostendit nobis cuncta scelera non esse poesin, sed mera acta bellualia.
+Fortasse hoc--"
+
+Telephonus me appellavit.
+
+"Heus," respondi sublato auscultatorio.
+
+"Tune is es, Here Lester?" quaerit vox.
+
+"Ego sum."
+
+"Hic Parks est," protinusque sensi vocem eius, quae tremula et rauca
+erat quodam animi impulsu, me non agnovisse. "Here mi, possesne huc, in
+domum, extemplo venire?"
+
+"Possum," respondi miratus, "si id magni referat. Herusne Vantine me
+vult?"
+
+"Omnes te volumus!" refert vox, et in singultum erumpit. "Per Deos
+immortales, Here Lester, veni confestim."
+
+"Bene," respondi sine ulteriori verbigeratione, intellexi enim eum iam
+nullo modo esse sui compotem. "Aliquid apud Vantine accidisse videtur,"
+docebam Godfrey, ut auscultatorium appendi. "Parks paene extra se est,
+meque illico advenire flagitat," et sine mora sumo pileum laenamque[6]
+discessurus.
+
+"Visne etiam ego tecum eam?" rogat Godfrey.
+
+Pressus quidem ut eram rerum gravitate, risui temperare, audita
+quaestione, et modo eam ponendi, non poteram.
+
+"Satius fortasse feceris," respondi. "Invitatio prorsus serio sonabat."
+
+Tollenone[7] uná descendimus, ac tria minuta post digam[8] meritoriam
+intercepimus, et ortum versus, sub itinere, versus Plateam, ferebamur.
+Interea rorare coepit, ac bitumen pavimenti speculi nigri more micabat,
+luminibus in eo depictis huc et illuc vacillantibus. Viae prope erant
+inanes, quod theatrorum frequentiae iam dissipatae erant, sicque Plateam
+nacti, in eaque deorsum versi, digarius scintillarium suum adegit,
+nosque versus Quartamdecimam Viam ita ferebamur, ut celeritas mihi
+canonum urbis conditiones in mentem revocaret. Sed nullus lictor se
+ingessit, et sic quinque minutis post ante aedes Vantine appulsi
+constitimus.
+
+Parks videbatur in fastigio graduum me opperiens stetisse, nam paene
+antequam diga nostra constitisset, ipse halitans decucurrit. Ope luminum
+Plateae vultum eius animadverti, dum digario tessellam[9] argentariam
+tradebam, ac fere me obstupefecit.
+
+"Tune is es, mi Here Lester?" halitat ipse. "Dii te ament! Quam me
+delectat hic te videre--!"
+
+Brachium eius contrectavi.
+
+"Erige sis te mi homo!" solor eum. "Noli dilabi. Fare nunc--quid
+accidit?"
+
+Omnium nervorum contentione se composuit.
+
+"Iam tibi ostendam, mi Here," quibus verbis sursum gradus cucurrit, et
+per vestibulum ad fores conclavis, ubi cadaver Franci inveneramus,
+antecessit.
+
+"En, illic, mi Here!" ait singultans. "Intra illic!" ipse autem parieti
+se applicuit, dum ego conclave ingressus sum.
+
+Conclave luminibus erat collustratum, meique oculi pro momento occoecati
+splendore, primum nihil fere discernere poterant. Coecutiens vidi
+Godfrey proruere, seque in genua prosternere.
+
+Tunc oculi mei claruerunt, vidique in ipso puncto loci, ubi d'Aurelle
+exspiraverat, alterum corpus--anne fuit idem, eodem quodam arcano modo
+repositum, ut tragoediam, postmeridiem ante oculos nostros actam,
+repaesentaremus?
+
+Memini me proclinatum ut vultum eius contuerer--
+
+Vultus erat Philippi Vantine.
+
+Minutum temporis elabi oportebat dum ego ibi stabam attonitus et
+tremens. Conscius quodammodo fui Godfrey examen instituere. Tum vocem
+eius audivi:
+
+"Mortuus ipse est!" inquit.
+
+Tum pro momento silentium est factum.
+
+"Cerne hoc, Lester!" acrem audivi vocem Godfrey et mandatoriam. "Per
+omnes Deos Deasque, aspice hoc!"
+
+Godfrey genibus insistens aliquid sublatum tenebat.
+
+"Cernedum istud!" iterum me inclamat.
+
+Manum mortui sublatam ostentans tenebat; manus erat dextra; manus tumida
+et decolor. Eius in obverso, paullo supra digitorum iuncturas, duo
+minuta erant vulnera, e quibus paucae guttae sanguinis manabant.
+
+Ut vero stupens contemplabar, spectaculum cadaverosum, vix propriis
+fisus oculis, vocem audivi semi-suffocatam pone me, iterum iterumque
+repetentem:
+
+"Illa mulier est quae hoc patravit! Illa mulier patravit. Dii eam
+perdant! Illa mulier hoc fecit!"
+
+[1] _Convolvulus_, praeter sensum consuetum apud Latinos modernos
+nicotianam significat in modum digiti convolutam, cuius accensi fumum
+exsugimus, sive _fumamus_.
+
+[2] _Albula_, charta, cui nihil inscriptum est, sed ad inscribendum
+parata. _Album_ Romanis notum.
+
+[3] _Fumam_ vocant Latini moderni vasculum, quod nicotianá referciunt,
+accendunt, fumumque per _sugibulum_ exsugunt.
+
+[4] _Pileus_ tegumentum est capitis, plerumque e _coactili_ factum.
+
+[5] _Natinari, satagere_, esse negotiosum; est Romanum.
+
+[6] _Laena_, tunica superior, levior.
+
+[7] _Tolleno_, machinamentum, quod homines, vel onera, in sublime
+tollit, aut demittit; est Romanum.
+
+[8] Romani duos equos iunctos _bigam_, tres, _trigam_, quatuor
+_quadrigam_ appellarunt; ego currum, cui nulli equi iuncti sunt, ideoque
+quasi _de_iuncti existimantur, _digam_ voco.--_Meritoriam_, hoc in
+sensu, est Romanum.
+
+[9] _Tessella argentaria_ vel _tessera_, ut supra (Cap. iii), est
+pecunia chartacea, quam argentariae evulgant.--_Argentaria_ est taberna,
+cui pecunias nostras concredimus; Romanum est.
+
+
+
+
+CAPUT V
+
+Grady Operam Confert.
+
+
+Quae dehinc gesta sint haud clare memini. Tanto me stringore afflictum
+sensi, ut vix satis virium colligere possem quo vel ad sellam propinquam
+me referre, ibique considere valerem, ubi sedendo oculis vagis atram rem
+in stragulo prostratam contemplabar. Persuadere mihi conabar me victimam
+esse larvae cuiusdam et ab incubone opprimi; haec omnia a propriis
+nervis meis, laboribus perstrictis induci, ac brevi me allevatum iri.
+Nullus revera dubito quin nimium laboris pertulerim; otio me egere ac
+recreatione; esto, iam dabo operam . . .
+
+Et tamen per omne id tempus satis intellexi non larvam, non incubonem me
+premere, sed patentem claramque veritatem; Philippum Vantine esse
+extinctum--a muliere caesum. Quisnam id mihi dixit? Tum etiam memini
+vocem singultantem . . .
+
+Bini aut terni aliqui in conclave venerunt--Parks et alii famuli, ni
+fallor; audivi vocem Godfrey mandata varia edentem; denique aliquis
+sublato ad labia mea poculo me bibere iussit. Eram tamquam automaton;
+inde tussire ac sputare, beneficum calorem percipere; tum iterum amplius
+bibi. Postea iterum vidi Godfrey mihi imminentem stare.
+
+"Meliusne nunc te habes?" sciscitabatur.
+
+Nutu capitis respondi.
+
+"Nec miror te esse excussum tanto infortunio," pergit, "et ego aegre
+pedibus sto. Interim famulos medicum Vantine accersere iussi--sed ille
+nihil prodesse poterit."
+
+"Reverane ipse mortuus est?" quaero mussans, oculis meis super
+contractam ac prostratam rem quiescentibus, quae paullo ante Philippus
+erat Vantine.
+
+"Prorsus ita uti ille alter."
+
+Tum coepi meminisse; prehenso igitur eius brachio, eum ad me detraxi.
+
+"Godfrey mi," susurro ei, "cuiusnam vox illa fuit--aut somniavine--de
+quadam muliere?"
+
+"Non somniavisti--is Rogers fuit--ipse fere insanit. Simul atque ad se
+rediverit, historiam eius eliciemus."
+
+Interim aliquis eum prope ad ianuam sevocavit, dum ego solus relictus,
+oculis in inani vagabar. Fuitne ergo mulier in vitam Vantine implexa! Ea
+fortasse in causa fuit quare uxorem non duxisset. Miror quae foeda
+arcana in lucem protractanda sint!
+
+Verum si mulier occiderit Vantine, eandem ipsam necesse est et d'Aurelle
+occidisse. Ubinam ipsa latuit? E quibusnam insidiis ictum intulit?
+
+Circumspexi conclave, ut tremor me incesserat. Trepidus surrexi de
+sella, palpansque ad fores accessi. Godfrey me venientem audivit,
+circumvertit se, vultuque meo conspecto ad me venit, et brachio meo
+prehenso me fulsit.
+
+"Quidnam te angit, Lester?" quaerit.
+
+"Sustinere hic non possum," halitavi. "Nimium est horridum."
+
+"Relaxa tuum animum! Prodi huc, sume alterum pocillum."
+
+Eduxit me igitur in ambitum, atque oblatum alterum pocillum brisaei[1]
+me quodammodo mihi restituit. Pudebat me ignaviae meae, verum ubi vultum
+Godfrey conspexi, vidi quam et ille palleret.
+
+"Fac et tu pocillo sumpto tibi consulas," eum monui.
+
+Mox audivi obbam[2] super pocillo clangere.
+
+"Non memini quo unquam tempore ipse ego sic efflictus fuerim," ait
+deposito pocillo inani. "Adeo ista res fuit taetra ita improvisa--et tum
+Rogers partem furentis agit. A, denique hic est medicus," subiungit,
+quum ostium panditur, et Parks medicum intromittit.
+
+Doctorem Hughes utique novi, salutem illi nutu reddidi, atque cum eo et
+Godfrey in anterius intravi cubiculum. Verum ego necdum satis ad me
+redii, nec plus quam considere valebam eumque intueri, dum ipse genibus
+insistens cadaver inspexit, seque de morte hominis certiorem facere
+conabatur. Deinde audivi Godfrey ei cuncta quae sciebat narrare, dum
+Hughes dubitabundus auscultabat.
+
+"At vero hoc absurdum est, ut satis scis," obtestatur medicus, postquam
+Godfrey conticuit. "Res istiusmodi hic, Neo Eboraci, non fiunt.
+Florentiae, Medio Aevo, fortasse; sed non hic, saeculo vicesimo!"
+
+"Vix vel ego meis sensibus fidem habeo," assentitur Godfrey. "Verum hic
+vidi hodie postmeridiem Francum iacentem, nunc vero hic est Vantine."
+
+"Eodem loco?"
+
+"Ipso sane eodem, tam accurata quam discernere queo."
+
+"Caesus eodem modo?"
+
+"Prorsus eodem modo caesus."
+
+Reversus Hughes ad corpus, manum sauciam iterum magna cura contemplatus
+est.
+
+"Quod genus ferramenti, te iudice, Here Godfrey, videtur hoc vulnus
+inflixisse?" coepit medicus quaestiones instituere.
+
+"Ferramentum acutum cum duobus dentibus. Meo quidem iudicio denticuli
+tubulorum instar vacui sunt, velut acus subcutanea, atque in fundo
+vulnerum guttam, vel duas, reliquerunt veneni. Ut vides, vena est
+scissa.
+
+"Video," ait Hughes. "Manus hic loci vix posset perfodi quin aliqua vena
+incideretur. Una vel altera denticulorum id certe faceret."
+
+"Inde colligo quare duo sint denticuli instituti; nec me falli puto."
+
+"At tu certe satis nosti nullum exsistere venenum quod tam cito necet?"
+quaerit Hughes.
+
+Godfrey eum curiose contuetur.
+
+"Vix pauca momenta ante ipse tu memoravisti Florentiam," monet eum. "Te
+innuisse existimo idgenus venenum illic olim exstitisse?"
+
+"Aliquid eiusmodi, fortasse," assentitur Hughes. "Verba mea solum
+spontanea fuerunt, tamen cogitationes istiusmodi mentem meam percurrisse
+non negaverim."
+
+"Aio igitur venenum, quod Florentiae quinque ex his saeculis exstiterat,
+hodie hic exstare. En eius rei argumentum;" et Godfrey cadaver manu
+indicavit.
+
+Hughes profundum traxit spiritum e stupore horroreque genitum.
+
+"Verum quod tartareum genus instrumentum illud vulnus intulit?" voce
+fere petili, nervisque paene solutis clamavit. "Praesertim autem quisnam
+id librat?"
+
+His dictis circumspectabat conclave ac si explorare posse speraret
+magnam ac potentem manum ad feriendum levatam. Tandem tremens se
+composuit.
+
+"Ignoscite," denique fatur, sudorem e fronte manantem extergens,
+"equidem rebus istiusmodi assuetus non sum; quin et metuo--revera, me
+perterritum sentio," leni risu, non plane hilari, subiunxit.
+
+"Ita et ego," addit Godfrey; "ita et Lester; ita quisque alius. Nec te
+pudeat oportet."
+
+"Arcanum rei est," pergit Hughes, qui suos animi affectus tentabat
+explicare, "quod mihi terrorem incutit--aliquid in ista re praeter
+naturam est--aliquo modo quod capere nequeam. Nam quí evenit ut
+victimarum uterque in manu recta ictus sit? Cur non in manu laeva? Cur
+in manu vel maxime?"
+
+Godfrey desperans, vulsu humerorum respondit.
+
+"Id potissimum est quod nobis solvendum erit," inquit.
+
+"Necesse erit nobis lictores invocare," suadet Hughes. "Fortasse ii
+solvere valebunt."
+
+Godfrey leni dubitantis risu represso respondit:
+
+"Opportunitas saltem illis tribuenda est; visne id fieri curem?"
+
+"Volo," inquit Hughes, "et hoc statim fieri iuvabit. Quo citius huc
+pervenerint, eo erit melius."
+
+"Faciam sine mora," et his verbis e conclavi excessit.
+
+Hughes in grabato, prope ad fenestram, gravi pondere consedit,
+frontemque sudantem manu tremula iterum detersit. Mortuis tractandis
+ipse tam erat assuetus--sed morte decora sublatis, morte in lecto, aut
+vero e quacunque causa iusta et probe intellecta provenienti. Verum
+mors, hac in terrifica et arcana specie, trepidatione eum perculit;
+causam mortis idgenus capere non poterat, et ob id attonitus stupuit.
+Ipse medicus erat, suumque fuit res tales intelligere; et tamen ecce
+casum mortis, qui ipsius peritiam ratione causae ita elusit, quam
+cuiuscunque e trivio. Eventum tam praeter ordinem eum ad propriam
+scientiam addubitandam, examinique substernendam adegit--quod quidem
+optimum quemque nostrum confunderet.
+
+Dimidia ista hora certe erat acerba. Hughes usque in grabato sedebat
+graviter spirans, oculis in solum fixis, fortasse propriam inscitiam
+meditatus, fortasse dubiis vexatus, utrum rectene hactenus semper an
+perperam hoc vel illud aegris praescripsisset. Quod quidem ad me
+attinet, ego de amico meo morte sublato meditabar. Memoriá tenebam
+Philippum Vantine, ut mihi semper fuit cognitus--virum nempe comem,
+lepidum, vere Christianum. Reputabam mecum suaves eius oculos, ut me,
+etiam paucis ab hinc horis, amice contueri consueverint; audire mihi
+videbar vocem eius, palpare manus mihi porrectas. Ut vir tantus et talis
+hunc in modum interimi, feriri a secreto sicario, armato telo venenato.
+
+Mulier! Mens mea continuo ad hanc rem recurrit. Mulier! Venenum semper
+mulierum fuit telum. Sed quaenam illa? Et quí evasit? Ubinam delituit?
+Quonam modo valuit tam accurate ferire? Ac praeprimis quamnam ob rem
+Philippum Vantine prae omnibus suam victimam selegerit--Philippum
+Vantine, qui nullam unquam mulierem vilipenderat--tum pausam feci.
+Perspexi enim me revera, praeterquam quod ipsi placuit mihi enuntiare,
+de Vantine nihil novi. Parks sciet. Tum iterum cogitati me pudere
+coepit. Num illud secretum nobis eruendum erit? Num ille ad prodendum
+suum herum adigendus erit?
+
+Vultus meus rubore flagrabat. Nullo pacto; id non faciemus--id
+turpissimum esset.
+
+Foribus apertis Godfrey intrabat. Nunc iam non erat solus. Simmonds et
+Goldberger eum comitabantur, quorum vultus prodebant eos haud minus quam
+me agitatos ac dubios esse. Etiam tertius quis cum iis erat, quem ego
+non noram; sed mox intellexi eum Freylinghuisen, medicum mortuarii esse.
+
+Hi omnes cadaver inspexerunt, Freylinghuisen autem genibus fultus manum
+sauciam inspiciebat; tum iuxta doctorem Hughes consedit, et paullo post
+eos submissa voce colloqui audivimus cuius disceptationis materiam
+substratam facile coniectare poteramus. Ego et id facile hariolari
+poteram de qua re Godfrey et Goldberger in ulteriori angulo
+disseruerint; attamen minus hariolari quibam quare Goldberger, loco
+aliquid agendi, sursum deorsumque in conclavi ambularet, mystacesque
+torsitaret sollicite, et horologiolum semel iterumque aspectaret.
+Aliquem exspectare videbatur, sed non ante intellexi quam viginti minuta
+post, quis is esset. Foribus tunc apertis vir quidam intromissus est
+humilioris staturae, vultu rubente, spissis strictimque putatis
+mystacibus, oculis residentibus, praeterque consuetudinem micantibus.
+Ingressus conclave circumspexit et capitis nutu Goldberger consalutato,
+quaerebundus me aspexit.
+
+"En hic tibi sisto Herum Lester; Delectus Lictorius Grady," fatur
+Goldberger, quum denique intellexi administrum ipsum a decuria agentum
+advenisse, ut casum totum sua in persona administraret.
+
+"Herus Lester, consultor iuris heri Vantine," subiunxit in explicationem
+mortuarius.
+
+"Te, mi Here Lester, novisse gaudeo," dixit paucis Grady.
+
+"Nunc autem," fatur mortuarius, "ad rem occipiendam parati sumus."
+
+"Necdum," negat minus civiliter Grady. "Primum relatoribus facultatem
+faciemus recedendi," fatur Grady, transpectando in Godfrey, e regione
+sedentem, cuius vultus obnubilare coepit.
+
+Ipse et ego rubore perfundebar, iamiamque obtestabar, sed Godfrey gestu
+ut silerem me permovit.
+
+"Valet, mi Lester," inquit Godfrey, "Herus Grady iure utitur suo.
+Discedam--usque dum ipse me invocaverit."
+
+"Diu tum exspectabis," risu sarcastico regerit Grady.
+
+"Quo diutius exspectavero, hoc erit pro te, Here Grady, deterius,"
+quiete refert Godfrey, tum pandit ostium, excedit, clauditque pone se.
+
+Grady coccineo rubore stupens post eum respectabat paululum, dein se
+composito haud facili nisu, se denique ad mortuarium convertit.
+
+"Omnia rite constituta sunt, Here Goldberger," fatur, tandem, et ad
+processum observandum consedit.
+
+Mihi, doctoribusque Hughes et Freylinghuisen pauca suffecerunt minuta ad
+cuncta quae de hac priorique tragoedia scivimus evolvenda. Grady iam ad
+minuta tenere videbatur omnia quae ad mortem d'Aurelle spectabant, nam,
+nisi quod subinde capite annuit, relata excepit quin nos interpellaret.
+
+"Nonne, Here Simmonds, habes elenchum omnium in hac domo famulorum?"
+quaerit ab eo post relata finita.
+
+"Habeo," refert ille, et elenchum illi tradidit.
+
+"Hem," mussat ipse elencho viso. "Quini eorum. Quidquamne tibi de iis
+notum?"
+
+"Hi cuncti multos annos apud herum Vantine exegerunt, mi Here,"
+respondit Simmonds. "Quantum mihi constat, omnes sunt bene morati."
+
+"Quisnam eorum reperit cadaver Vantine?"
+
+"Parks, ut puto," respondi ego; "etiam ipse me accersivit."
+
+"Satius erit eum citare," inquit Grady, dum interea elenchum plicatum in
+sacculum condidit.
+
+Parks intravit non parum haesitabundus; sed quaestionibus Grady clare et
+compositus respondit. Primum quae post meridiem evenerant narravit, dein
+ad eventus vespertinos evolvendos perrexit.
+
+"Herus Vantine coenam domi sumpsit, mi Here," narrat Parks. "Si recte
+memini, dapinatum est horá septimá. Finivit paullo post horam septimam
+cum dimidio. Ego eum non vidi, quoniam in cubiculo eius eram occupatus
+res varias, uti et vestes eius disponendo. Sed ipse iubebat Rogers--"
+
+"Nihil ad te quid ipse Rogers iusserat," incidit Grady. "Id tantum narra
+quod tu scis."
+
+"Etiam bene, mi Here," refert Parks mansuete. "Copiosis detinebar
+agendis--quod, ut scis, heri ex Europa redivimus--itaque prosequebar
+opus res recondendi, et quaeque ad sua loca disponendi, donec iam
+octavam cum dimidio praeterivisse oportebat, quum Rogers me vocantem
+audivi. Domum flagrare autumabam, proin celeriter descendi. Illic stabat
+Rogers in ambitu, velut qui spectrum viderat. Ipse gravius spirabat, et
+versus hunc locum digitum porrigebat, ego introspexi, vidique herum
+Vantine hic iacentem--"
+
+Vox eius in fauce haerebat, tamen post pausam effecit ut paulatim
+prosequi posset.
+
+"Tunc per telephonum accersivi herum Lester," subdidit, "et haec est
+summa omnium quae scio."
+
+"Satis est," ait Grady. "Haec pro praesenti sufficient. Mitte Rogers
+intro."
+
+Vultus Rogers conclave intrantis stringore quodam me affecit, quod
+hominem fere efflictum prodebat. Homo ipse erat annorum circiter
+quinquagenúm, iam canester, vultu raso, plerumque e bona valetudine
+rubicundo. At nunc facies sua erat livida, genae sulcatae ac depressae,
+oculi sanguine suffusi et haesitantes. Intra conclave potius volvebatur
+quam itabat, atque una manu, acsi suffocari timeret, gulam premebat.
+
+"Praebe illi sellam!" iubet Grady, atque Simmonds protulit unam, illi
+supposuit, ipseque iuxta eam constitit. "Nunc, mi homo," pergit Grady,
+"fac ut te componas. Interim tamen, quid rei sit eloquere! Numquamne
+antea hominem mortuum vidisti?"
+
+"Id nequaquam refert," halitat Rogers. "Id nihil est--quamquam hominem
+caesum antehac vidi nunquam."
+
+"Quid?" acriter quaerit Grady. "Num illum alium hoc postmeridiem non
+vidisti?"
+
+"Ea alia res est," gemit Rogers. "Eum non novi. Caeterum et iam putavi
+eum sese occidisse. Omnes ita putavimus."
+
+"Atqui Vantine idem fecisse non putas?"
+
+"Scio eum id non fecisse," ait Rogers, dum vox sua in petilem exsurgebat
+vagitum. "Illa mulier id fecit. Dii eam perdant. Ipsa id patravit!
+Sciebam eam tale quid scelesti moliri quum eam intromiseram!"
+
+[1] _Brisaeum_ voco temetum, e _brisa_, destillatum. _Brisa_ autem est
+id, quod ex uvis expressis superest. Vapores brisae igni subictae, in
+retortis tubis sub aqua refrigerati vasculis guttatim excipiuntur,
+vocanturque _spiritus_; qui si e brisa sit, vocabitur _brisaeus_; si e
+vino, vel potius e _faece_ vini, _vinaceus_; si e secali, _secálinus_,
+potus Anglis gratissimus, et sic deinceps. Medici Anglici _spiritum
+frumenti_ inepte appellant, Germani autem aeque inepte _vinum ustum_,
+nisi Germani vinum _urant_, nos coquimus, aut destillamus. Vinaceum
+Franci de nomine urbis suae _Conaci_ appellant.
+
+[2] Est lagena aquaria vitrea.
+
+
+
+
+CAPUT VI
+
+Mulier in Causa.
+
+
+Iam coepit prodire; secretum quamlibet sordidum, quamvis turpe,
+revelandum erat. Vidi vultum Grady torvis lineamentis compositum; audire
+erat fremitus caeterorum, ut audirent prorsum enitentium.
+
+Grady e sacculo lagenulam protulit, eamque aperuit.
+
+"Sume sis haustum ex hoc," affatur Rogers, eamque illi in manus tradit.
+
+Satis clare audivi lagenulam dentibus eius allidi, ut eam ori suo avide
+applicuit, atque ternos aut quaternos sumpsit haustus.
+
+"Gratias, mi Here," retulit Rogers dum lagenulam domino restituit.
+Vultus aliquantum coloris induere coepit; animadvertere tamen putabam
+alium modo in oculis eius esse obtutum--nam in locum horroris timor
+successit.
+
+Interim Grady capsulam orificii lagenulae non sine magna cura cochleatim
+intorsit, ipsamque sacculo recondidit. Rogers tamen toto hoc tempore eum
+furtim observabat, subinde os suum, automati instar, tremula manu
+tersitabat.
+
+"Nunc itaque, Rogers," incipit Grady, "sumere tibi otium te volo, et
+cuncta minutatim edisserere quae hic hac vespera evenerunt. Tu enim
+asseruisti mulierem istam rem patravisse. Perge igitur, memento tamen
+satis otii tibi suppetere."
+
+"Itaque, mi Here," fari pergit Rogers tractim, veluti qui verba sua
+caute ponderat, "herus Vantine post coenam, circa horam septimam cum
+dimidio prodivit--fortasse etiam paullo tardius--meque hic et in
+cubiculo contiguo cuncta lumina accendere iussit. Ut vides hic lumina
+sunt spiritus anthracini[1] et electrica; ego cuncta accendi. Ipse
+interea in musicarium,[2] ad adversum ambitús intravit. Post lumina
+accensa et ego intravi significavique lumina esse accensa. Eum imaginem,
+quam modo emerat, spectantem reperi, sed ea protinus missa, huc in
+ambitum prodivit.
+
+"'Nolo turbari, Rogers,'" mihi dixit, ac protinus huc intravit, foresque
+post se clausit.
+
+"Fortasse vicena minuta post nola ostii continnivit, ego ostium aperui,
+vidique mulierem in fastigio gradús stantem."
+
+Rogers paululum conticuit, ac semel iterumque glutivit, acsi faux illi
+arida esset, vidique digitos eius nervose convelli.
+
+"Novistine eam?" quaerit Grady.
+
+Rogers collare suum vellicando solvere nervose satagebat.
+
+"Non ego, mi Here, nunquam eam antea vidi," rauce respondit.
+
+"Describe sis eam."
+
+Rogers clausit oculos acsi memoriam recolligere vellet.
+
+"Ipsa spissam ricam[3] gerebat, mi Here, ideo nec satis accurate eam
+vidi; primum tamen quod mihi praesertim innotuit, oculi erant--et hi
+ardere, meque plane penetrare parebant. Facies pone velum candicabat,
+satisque vidi labia rubere--aspectum eius, mi Here, inde ab initio
+aspernabar."
+
+"Quí erat induta?"
+
+"Atrá stolá, tam parum quadratá[4] ut illico animadverterem antequam
+locuta esset Francam eam esse."
+
+"A," miratus ait Grady, "ipsa igitur Franca erat!"
+
+"Ita, sane; tamen paululum etiam Anglice callebat. Herum Vantine paucis
+volebat. Docui eam herum Vantine negotiis detineri. Tum aliquid celeri
+lingua de necessitate dictitabat herum Vantine conveniendi, interea
+tamen non cessavit se per ostium me invito insinuare, donec stupens
+animadverti eam iam intra vestibulum esse, quum demum uno pulsu valvam
+[5] mihi eripuit, eamque clausit. Num, Here, hunc agendi modum matronae
+esse arbitraris?"
+
+"Minimeque equidem ita dixerim," assentitur Grady. "Verum, perge,
+scitoque tempus nos non urgere."
+
+Rogers interim in sua rediit, et iam fere volubili sermone disserebat.
+
+"'Attende, rogo, mea matrona,' inquam, 'satis nos hic discrimine hodie
+distracti eramus Franciculis, proin si non confestim te hinc auferes
+pacate, iam faxo ut eiiciare.'
+
+"'Oportet me herom Vangtine convenire,' instat illa celeri lingua.
+'Herom Vangtine necessario convenire debeo. Omnino eum convenire debeo.'
+
+"'Ego vero te hinc necessario exigam,' dixi illi, brachiumque eius
+prehendi. Ad haec ipsa eiulare, seque mihi e manibus eripere coepit; sed
+ego eam iterum prehendi, sed eodem momento herus Vantine pandit fores,
+et in ambitum egressus est.
+
+"'Quid haec omnia sibi volunt, Rogers?' quaerit herus. 'Quid mulieris
+ista est?'
+
+"Priusquam tamen ego respondere poteram, fera illa felis iam ad eum
+convolavit, longamque loquelae Francicae scatebram profundere coepit, ut
+mirarer, quí vel spiritum ducere potuisset. Atque herus Vantine primum
+stupens loquelam eius excipit, tum favore quodam audivit, et denique huc
+eam intro invitavit, foresque post se clausit, ac nihil amplius de ipsis
+vidi."
+
+"Num significare vis te mulierem non foras emisisse?" quaerit Grady.
+
+"Hoc ipsum significo. Si hero Vantine placuit cum illa colloqui, erat
+bene; suam rem agebat, non meam; proinde redivi in penuariam,[6] ut
+cocae in repurgandis instrumentis cibariis auxilio essem, quoque momento
+tintinnabulo audiendo paratus. At non tinniit, itaque circiter dimidia
+hora post iterum exivi in ambitum ut testis discedentis mulieris essem;
+atque praeterivi fores huius conclavis, sed audivi nihil; tum processi
+ad ostium, quod magno meo stupore pessulatum non esse reperi."
+
+"Tu fortasse pessulum obdere ipse neglexisti," ait Grady.
+
+"Ostium será recidivá est instructum, mi Here; quum mulier impulsu
+adegit valvam, sera clausa est, audivi recidere."
+
+"Certusne de ea re es?"
+
+"De nihilo certior, mi Here."
+
+"Quid postmodum egisti?"
+
+"Obseravi ostium, pessulum obdidi, ac per ambitum retro ambulare coepi.
+Quodam tamen modo sollicitum anxiumque me sensi, prohinc ante fores
+constiti et auscultare coepi, sed nihil audivi; tum leniter pulsavi, sed
+responsum nullum tuli; dein elatius pulsavi, dum cor mihi surrigi et in
+faucem subsultare minitabatur. Ast usque nullum accepi responsum, ac tum
+demum nihil pensi faciens fores aperui et introspexi--ac primum quod
+mihi sub oculos cecidit, ipse erat--"
+
+Rogers subito conticuit, iterumque gulam suam palpavit.
+
+"Iam brevi valebo, Here," ait gravi halitu. "Id me subinde opprimit."
+
+"Nihil urget," solatur eum Grady, et quum meatus spiritús allevatus
+est, "Narra, sodes, quid tum fecisti?"
+
+"Tantopere pavitavi, mi Here, ut vix pedibus consistere valerem; tamen
+ad imum gradum magno conatu perveni, et Parks inclamavi, qui protinus
+currens descendit--et hoc totum est quantum memini, mi Here."
+
+"Mulier non hic interfuit?"
+
+"Minime."
+
+"Perquisivistine penetralia?"
+
+"Non feci; quandoquidem ostium non obpessulatum reperi, satis scivi eam
+discessisse. Ostium ipsa non impulit, verita ne ego audirem."
+
+"Hoc quidem verosimile sonat," probat Grady. "At quid te inducit ad
+credendum eam heri Vantine necem intulisse?"
+
+"Hem, mi Here," Rogers tractim respondet, "iam fateor me non oportuisse
+id asseverare; verum ostio ita reperto, dein sic invento hero Vantine,
+me quodammodo supplantatum sensi--non revera sciebam quid tum loquerer.
+
+"Iamne non idem nunc sentis?" acriter quaerit Grady.
+
+"Nescio, mi Here, quid cogitem."
+
+"Tu asseverasti te eam mulierem antea nunquam vidisse?"
+
+"Nunquam vidi."
+
+"Unquamne ea hic antea fuit?"
+
+"Non, quantum ego sciam. Primum enim quaesivit utrum herus Vantine hac
+in domo habitaret."
+
+Grady capite annuit.
+
+"Optime factum, Rogers," inquit. "Proxime locum tibi in cohorte nostra
+lictoria assignabo. Agnosceresne mulierem si eam iterum videres?"
+
+Rogers respondere dubitabat.
+
+"Nollem pro certo affirmare, Here," respondit denique. "Fortasse possem,
+fortasse non."
+
+"Rubra labella, facies candida, micantesque oculi haud tuta sunt indicia
+sequenda," monet Grady. "Numquid accuratius eam describere non posses?"
+
+"Vereor ut possim, Here. Nihil nisi generalia indicia de lineamentis
+mulieris perspicere poteram."
+
+"Tu etiam fateris te ista cubicula non exploravisse?"
+
+"Non feci, non enim intravi ianuam."
+
+"Cur non?"
+
+"Metui."
+
+"Metuisti?"
+
+"Sane, mi Here, etiamnum metuo hic esse."
+
+"Parksne huc intravit?"
+
+"Non fecit; eum haud aliter quam me sentire puto."
+
+"Quínam tum scivisti Vantine mortuum esse? Cur non tentavisti illi
+succurrere?"
+
+"Intuitus satis sufficiebat ad intelligendum opem nulli fore usui,"
+respondit Rogers, respiciens in rem convulsam in solo iacentem, non sine
+manifesto horrore.
+
+Grady eum pro momento acri obtutu conspexit, sed nulla subesse causa
+videbatur quare narrationem hominis in dubium vocaret. Dein Delectus
+Lictorius in conclavi circumspexit.
+
+"Est hic aliquid quod capere nequeo," dein fatur, "et hoc est, quid
+Vantine cunctis his luminibus indiguerit. Quidnam ipse hic agitabat."
+
+"Pro certe scire, mi Here, utique non possum; attamen existimo eum
+congeriem variarum quas ex Europa importaverat supellectilium
+aspectabat. Ut tibi cognitum, ipse conquisitor callens harum rerum fuit.
+Sunt quinque aut sex eiusmodi res in cubiculo proximo."
+
+Sine verbo Grady surrexit, transivitque in cubiculum contiguum, nos vero
+post eum; Rogers tantum remansit ubi sederat. Memini me per humerum
+respexisse vidisseque quam ipse sese in sella conglobaverit, acsi grande
+quoddam onus eum oppressisset quamprimum nos terga verteramus.
+
+Memoria Rogers tamen mihi in conspectu rerum ante nos positarum cito
+excidit.
+
+Cubiculum interius splendore luminum erat perfusum, supellex autem sine
+ordine erat disiecta, prorsus ut ego antea hodie videram. Una tantum res
+erat loco suo dimota, ea autem erat arca Boulé.
+
+Haec ad medium usque cubiculum erat promota, et in plenissimum fulgorem
+luminum candelabri collocata. Illic ea stabat radians sua arroganti
+pulchritudine, prorsus res per se sola.
+
+Quisnam adiuvit Vantine in eum locum arcam movendo? quaerebam ab ipso me
+miratus. Nec Parks nec Rogers memorarunt se id fecisse. Hinc me retro in
+conclave converti.
+
+Rogers usque in sella sedebat contractus et prorsum inclinans, vultu
+palmis obtecto, et quum eum in humero attrectavi nervoso motu eum
+contremuisse sensi.
+
+"O, tune is es, mi Here Lester?" quaerit profundo spiritu. "Ignosce
+mihi, iam nec sum ipse ego."
+
+"Perspicio," respondi illi leniter, animum eius demulcens, "nec miror.
+Quaerere tantum volebam--tune ullam supellectilem in eo cubiculo movere
+iuvisti?"
+
+"Anne movere iuverim, mi Here?"
+
+"Mutare scillicet locum hoc postmeridiem ullius supellectilis?"
+
+"Non ego; ne ullam quidem earum rerum, mi Here, attrectavi."
+
+"Bene igitur est," respondi, retroque in alterum vertor cubiculum.
+
+Vantine mihi ipse memoravit se primo quoque tempore opportuno arcam
+exploraturum ad minutas partes; memini etiam quemadmodum oculi sibi
+arcam aspectando refulsissent; quemadmodum manus sibi opus musivum
+mulcendo tremuissent. Nullum igitur esse potest dubium quin huic
+explorationi fuerit intentus quum clamorem mulieris audiverit, et in
+ambitum, quid ibi ageretur compertum, exiverit.
+
+Tum ipse cum muliere anticum intravit cubiculum; ipse fores clausit, ac
+tum . . .
+
+Animum meum, causam caedis atque explicationem quaerentem extemplo
+subiit, sed ut ineptam et absurdam dimisi.
+
+In acerrimo ad me compescendum mecum luctamine manibus a tergo strictis,
+et, ceu fascinio venenosi colubri rigens, steti, oculis patulis in arcam
+defixis; etenim certum existimavi aditum ad mysterium illic delitescere.
+
+
+
+[1] _Anthrax, -acis_, m., adiectivum, _anthrácinus, -a, -um_, vocabula
+Graeco-Latina a Romanis (Varro, Vitruvius) paullo diverso sensu usurpata
+Graecis tamen _carbonem_ et _carbonaceum_ significant. Quum tamen
+_carbo_ lignum ustum sit Graeco vocabulo Latini moderni lapides fossiles
+nigros significant, quibus in furnis fornacibusque urendis ad
+calefaciendum utimur. Multi, etiam accuratius _lithanthracem_ eandem rem
+vocant. Ea eadem materia excocta _spiritus_ prodit, qui accensus, lumen
+profundit. Hunc spiritum vocamus _anthrácinum_, vel _lithantrácinum_.
+
+[2] Subaudi _cubiculum_.
+
+[3] Est genus _veli_, quo mulieres vultum tegunt.
+
+[4] _Quadrare_, proprie, est efficere ut aliquid quatuor angulos habeat;
+ulterius dicitur de quacunque re, praesertim de veste, quae nec largior,
+nec arctior est quam esse convenit.
+
+[5] Ostia (portae, ianuae) nonnunquam e duobus dimidiis constant;
+utrumque dimidium vocatur _valva_.
+
+[6] Subaudi _cameram_.
+
+
+
+
+CAPUT VII
+
+Rogers Percellitur.
+
+
+Grady, Simmonds et Goldberger interea cubiculum isthoc accuratius
+exploraverunt, animos enim eorum suspitio subire coepit secretum huius
+tragoediae alicubi intra quatuor huius muros delitescere; verum ego eos
+minus sollicite observavi, quod animus mihi circa eam rem languescere
+coepit. Persuasum etiam mihi erat eos ad revelandum arcanum necquidquam
+reperturos. Etiam audivi Grady dicentem nullam aliam esse ianuam nisi
+eam quae hoc cubiculum cum altero iungat, et etiam uncos fenestrarum eos
+vestigare vidi.
+
+"Has fenestras nemo levaverit quin totam concitet domum," ait Grady,
+digito indicans tortilia,[1] postes fenestrarum comitantia.
+"Suscitabula sunt praedonia."[2]
+
+Sic itaque certior factus se ibi nihil amplius reperire posse, Simmonds
+cum caeteris in anticum recessit cubiculum.
+
+"Nunc vero," Grady allocutus Rogers, "caeteram domum vellemus
+explorare." Hic interea in sella iterum erectus, sibique restitutus,
+sedebat. Proinde omnes hi viri simul in ambitum prodiverunt. Ipse ego
+cum medicis Hughes et Freylinghuisen in conclavi permansi. Hi duo
+interim cadaver sublevarunt, et in grabatum collocarunt, navo et
+accuratiori instituto examine. Ego corde gravi consedi eosque
+consultantes observavi.
+
+Ludibrio fortunae attribuendum putavi ut Philippus Vantine victima
+moreretur ardoris sui erga has res flagrantis, e quibus tantam animi
+voluptatem percipere solebat; et tamen hanc fuisse veram suae mortis
+causam mihi sensim persuadere coepi. Negandum quidem non erat varios
+incidisse eventus qui huic conceptui ac theoriae repugnare viderentur,
+atque theoria ipsa paene efferata et absurda iudicari posset; tamen ea
+ceu radius luminis claritatem in tenebris diffundere quis negaverit?
+Hanc cogitationem in animo meo iterum iterumque revolvitavi eo consilio
+ut eventus diei in concordiam conciliarem--fateor tamen haud cum
+uberrimo fructu. Denique vox Freylinghuisen me e somniis meis evocavit.
+
+"Uterque casus," inquit, "prorsus est idem. Indicia omnino sunt eadem.
+Certo scio futurum ut paralysin cordis medullaeque spinae dorsi hoc in
+casu reperturi simus, ut in altero reperimus. Uterque eodem veneno est
+extinctus."
+
+"Vellesne circa naturam veneni opinionem periclitari?" collega Hughes
+quaerebat.
+
+"Quaedam species acidi hydrocyanici est, ut puto--id enim odor prodit;
+sed quinquagies virulentior existimanda quam acidum hydrocyanicum."
+
+Deinceps in disceptationem de probabilibus eius acidi speciebus
+descenderunt, sermo tamen eorum terminis technicis ita abstrusis scatere
+coepit, ut sensum colloquii eorum assequi non possem. Freylinghuisen has
+res utique in promptu habebat--examina siquidem 'post mortem' victus
+eius erat quotidianus, nec dubitandum est quin exinde a novissimo casu
+suo in hanc inquisitionem se accingens, quippe in quo enitére
+satagebat, si etiam e rubigine memoriae laboravisset, se exterserit.
+Licebat mihi animadvertere eum ex ostentatione suae coram Hughes
+peritiae haud parum oblectamenti percepisse, qui quidem ex exercitanda
+apud familias locupletum mediciná illustris proventum sibi comparare
+solebat longe fructuosiorem quam quo Freylinghuisen par erat,
+toxicologiae haudquaquam esse poterat ita peritus ut medicus mortuarii.
+
+Medicis usque disceptantibus duo speculatores et mortuarius reversi
+sunt, atque Doctoris Freylinghuisen explicationem casús silentes
+auscultaverunt. Vultus Grady fuscus prorsus nihil prodebat quid sibi in
+animo versaretur, sed Simmonds plane conturbatus esse videbatur. Satis
+etiam clare ex aspectu eius constabat nihil repertum fuisse quod arcano
+lumen affundere posset; atque nunc, ubi sua de suicidio coniectura
+concussa iacéret, in invia se deductum sensit. Idem de Grady
+existimavi, verum ipse ita sibi temperare par erat, ut nihil omnino
+proderet.
+
+Mortuarius duos medicos paucis sevocavit, et cum iis voce submissa
+colloquebatur. Tum ad Grady se convertit:
+
+"Doctor Freylinghuisen asserit examine 'post mortem' opus non esse,"
+inquit. "Indicia mortis omni numero eadem esse cum indiciis mortis
+alterius hominis, qui post meridiem hic occisus est. Utrumque eodem
+genere mortis sublatum esse in dubium revocari non posse. Item ad
+relationem eiusdem tenoris perscribendam se paratum esse ait."
+
+"Bene res se habet," probat Grady. "Poterit itaque cadaver cognatis
+tradi."
+
+"Nulli sunt cognati," interpello ego; "saltem consanguinei nulli.
+Vantine suae prosapiae fuit ultimus. Casu teneo nostrum consortium
+exsecutorem sui esse testamenti, proinde, si nihil obstet, bonorum
+omnium administrationem suscipiam."
+
+"Placet, Here Lester," iterum probat Grady, ac me contuitus, "Notaene
+tibi sunt leges testamenti?" quaerit.
+
+"Sunt notae."
+
+"Ex obtutu harum conditionum quemquamne cognovisti cui Vantine mors
+beneficio esse posset?"
+
+"Licere mihi arbitror tibi has leges revelare," respondi illi post pauca
+momenta. "Demptis paucis legatis pro suis famulis, cuncta sua bona Museo
+Metropolitano relicta sunt."
+
+"Per longiusne tempus illi consultor fuisti?"
+
+"Per multos annos iurium consultores ei fuimus."
+
+"Unquamne audivisti illi quemquam infensum fuisse?"
+
+"Nunquam," absque mora illi respondi; "quantum ego sciam, nemo quisquam
+inter mortales illi infensus fuit."
+
+"Ut credo, ipse uxorem nunquam duxit?"
+
+"Nunquam."
+
+"Quantum tibi cognitum, fuitne unquam cum muliere implicatus?"
+
+"Nunquam," repetivi. "Mirabar admodum quum fabulam Rogers audivi."
+
+"Tu ergo, quae illa mulier fuerit ne suspicari quidem potes?"
+
+"Utinam possem, peropto," respondi e corde.
+
+"Habeo tibi gratiam, Here Lester," quibus dictis Grady se ad Simmonds
+convertit. "Equidem," inquit, "nihil amplius hic percipio quod agere
+possimus." Tum subiunxit: "Unum tamen est, mi Here Lester, quod te
+rogatum esse vellem. Velis nempe famulos cunctos hic servare usque post
+finitam inquisitionem. Si putares aliquid obesse quo id minus facere
+posses, ius utique nobis est eos detinere--"
+
+"Id minime expedire puto," refero ego. "Eorum ad inquisitionem
+sistendorum ipse me vadem praestabo."
+
+"Inquisitionem oportebit me unum diem prorogare," ait Goldberger.
+"Consultum etenim duxi ut Doctor Freylinghuisen cras eius rei
+experimenta institueret. Praeterea et ostendendum nobis erit quis
+d'Aurelle fuerit, his autem viris munus praestitutum esse videtur
+mulierem illam reperiendi--"
+
+Grady oculos suos in Goldberger coniecit velut qui sibi nimium garrire
+videbatur, quo perspecto mortuarius protinus conticuit. Post haec isti
+quatuor parum in domo morati, illinc discesserunt.
+
+Doctor Hughes ad pauca dicenda superstitavit.
+
+"Satius erit libitinarium[3] confestim advocare," inquit, "ratum non
+est rem diu differre."
+
+Statim intellexi quo haec facerent. Iam enim vultus maculas decolores ac
+foedas exhibere coepit.
+
+"Si ita libeat" inquit, "ego sub itinere domum huc eum mittere potero."
+Pro ista eius humanitate ei gratias egi.
+
+Ostio post eum clauso sonitum pedum in gradibus audivi, conspexique
+Godfrey aequo animo descendentem.
+
+"Pauca ante minuta huc intravi," fatur Godfrey in explicationem, quum me
+mirantem conspexit, "atque in diaeta circumspexi. Ibi nihil est. Quam
+scite administravit res noster Grady?"
+
+"Satis scite; sed si quidquam divinavit, vultus eius certe non
+prodidit."
+
+"Vultus eius nunquam quidquam prodit, quia quod prodat habet nihil. Hunc
+contuitum Sibyllinum diu exercuit, usque dum vulgus mirum eum iudicaret.
+Revera tamen ipse bucco bardus et inscius est."
+
+"O, tu, Godfrey, nugaris," obtestabar, "tu eum praeiudicas. Ipse certe
+ad rerum radices penetravit. Age, scisne fabulam Rogers?"
+
+"De illa muliere? Profecto. Rogers mihi eam ante adventum Grady
+retulit."
+
+"Te, Hercle, nullum amisisse tempus puto," iocor cum eo.
+
+"Id nunquam facere solitus sum," ait blande. "Nunc autem probabo tibi
+Grady bucconem et obesae esse naris. Ipse iam totum audivit testimonium;
+numquid tamen scit quae ea mulier fuerit?"
+
+"Utique nescit," respondi ei oculis in eum levatis. "Num tu id scire
+innuere vis? Tum et ego bucco sum!"
+
+"Mi bone Lester," obtestatur Godfrey, "tu agens non es--id non tui
+negotii est; at Grady est; aut saltem ita putatur; atque securitas huius
+urbis, ut loci habitationis, magna ex parte e veritate huius propositi
+pendet. Virtute huius opinionis factus ipse est vicarius delectus
+decuriae lictoriae, itaque praefectus officii."
+
+"Tu itaque innuere vis te _scire_ quae illa fuerit?"
+
+"Satis certe me scire mihi videor--et ad id probandum redii. Ubi est
+Rogers?"
+
+"Si vis, nolam pulsabo, eumque advocabo," inquam, quod et feci, et ipse
+mox advenit.
+
+"Pulsavistine nolam, mi Here?" quaerit ipse.
+
+Rogers usque e nervis laborabat, plus tamen sui compos erat quam antea,
+tempore postmeridiano.
+
+"Pulsavi," illi respondi, "herus Godfrey tecum colloqui cupit."
+
+Animadvertere arbitrabar eum sensim expalluisse; certe metus in contuitu
+suo quo amicum meum aspiciebat discerni poterat. Sed Godfrey, de sua re
+certus, leniter subridebat.
+
+"Satius fortasse esset sua erga relatores munia edocere, nonne putas, mi
+Lester?"
+
+"Erga quos relatores?" quaero ego.
+
+"Omnes caeteros, utique. Mox enim istam domum obsidebunt. Itaque Rogers,
+ad ostium eos excipies, accessum cunctis negabis; dices eos hic nihil
+novi comperire posse, oportereque eos nova a decuria lictoria sibi
+comparare. Doce eos Delectum Grady has res administrare, nec dubium esse
+quin ille cum iis libenter acturus sit. Probasne haec, Lester?"
+
+"Probo, mi Ulysses," subridens respondi.
+
+"Nunc autem," pergit Godfrey accuratius Rogers observans, "habeo hic
+effigiem quam te aspicere velim. Unquamne hanc personam antea vidisti?"
+quibus verbis effigiem impressam Rogers tradit.
+
+Hic primum anceps dubitabat, denique tamen effigiem tremula accepit
+manu. Iterum formido eum occupavit; tum effigiem ad lucem sublevat,
+advertit oculos . . .
+
+"Prehende eum, Lester!" inclamat me Godfrey prorsumque ad Rogers ruit.
+
+Rogers enim efferate iterum suum prehendit collare, dimidio se
+circumvertit, gravique sonitu corruit. Brachia Godfrey casum leniverunt,
+at ego nimium stupefactus rigui.
+
+"Cito afferto aquam!" acri voce mandat Godfrey Parks modo sursum
+currenti. "Rogers necopinato aeger factus est."
+
+Tum autem, interea dum Parks in ambitu retro currit, video Godfrey
+distringere collare hominis intermortui, temporaque eius utrimque
+acriter defricare.
+
+"Sperare iuvat hunc non apoplexia tactum," mussat secum, "revera non
+oportebat me eum ita perstringere."
+
+Verba haec me quoque ad proprios sensus revocarunt; dein proclinans,
+effigiem e manu Rogers prolapsam sustuli. Tum et ego quasi mecum
+mussando leniter exclamavi ut oculos aquilos, labia pleniora, faciem
+ovariam--eandem quam d'Aurelle secum in horologiolo suo
+gesserat--conspexi.
+
+[1] _Tórtile, -is_, n., filum vocamus metallicum quodlibet.
+
+[2] Apparatus electricus, qui incolas domús clangore aut tinnitu
+_suscitat_ et evocat, si praedones fenestras aut ianuas témerent.
+
+[3] Cuius negotium est mortuos sepelire.
+
+
+
+
+CAPUT VIII
+
+Cautelae.
+
+
+At non apoplexia eum prostravit. Parks, quum pauca momenta post cum
+poculo aquae phialaque in altera manu propere reversus erat, nos id
+docuit.
+
+"Impetus hi non sunt illi insueti," inquit. "Est ista res genus
+vertiginis. Praebe illi paucas guttas ex hoc."
+
+Dein exturata[1] phiala, eam Godfrey porrexit. E vaporibus sensi eam
+rem speciem ammoniae esse. Momento post Rogers, quasi spasmo laborans,
+auram captare coepit.
+
+"Mox satis valebit," monet Parks optima sperans. "Tamen eum tam male se
+habere nunquam antea vidi."
+
+"Haud aequum est eum in constrato linquere," monet Godfrey.
+
+"Est sella pulvinata[2] in conclavi musicario," suggerit Parks, nos
+itaque tres hominem inconscium eo detulimus.
+
+Tum ego et Godfrey considentes vigilavimus dum ad vitam halitando
+eluctabatur.
+
+"Revera ipse nobis haud multum poterit prodesse," putabat Godfrey.
+"Quin, profecto, dubito fore ut nobis quidquam revelare possit aut
+velit. Caeterum vultus eius quum effigiem primum aspexit, quantum nos
+scire iuvabat, satis prodidit."
+
+Sic commonefactus effigiem e sacculo, quo immiseram, exprompsi iterumque
+aspexi.
+
+"Undenam id comparavisti?" ab eo quaero.
+
+"Photographus lictorius plura eius fecit exempla. Istud unum eorum est."
+
+"Sed unde suspicatus es duas has mulieres unam eandemque esse?"
+
+"Vix scio," respondit meditabundus. "Utraque est Franca--Rogers
+memorabat labia rubra; verosimile quodammodo videbatur. Herus Grady cras
+quaedam in _Record_ reperiet quae ipse ignorat. Verum id illi fere
+contingere solet. Id tamen modo fiet cum vindicta. Eho," sibi nunc
+interloquitur, "amicus noster sensim ad se redit."
+
+Rogers contuitus animadverti oculos eius patere. Miratus nos intuebatur
+acsi quaereret qui nos essemus. Godfrey brachium suum capiti eius
+subiecit, poculumque aquae labiis eius admovit.
+
+"Accipe haustum huius," ait illi, et Rogers sponte sua iussum fecit, per
+labrum poculi miratus eum aspectans. "Quinam tute habes?"
+
+"Aequo debilius," refert Rogers paene susurrans. "Fuine impetu
+correptus?"
+
+"Aliquid idgenus factum," mite refert Godfrey; "at noli angi. Mox bene
+te habebis."
+
+"Quidnam me eo impulit?" quaerit Rogers eodem stupore eum intuitus. Tum
+vultus eius in purpureum versus est, et eum iterum relapsurum putavi.
+Post pauca tamen momenta halitationis quietus iacebat. "Nunc memini,"
+inquit, "sine ut effigiem eam iterum contuear."
+
+Porrexi illi. Manus eius ita tremebant, ut et effigiem vix tenere
+posset, vidi tamen ad se sustinendum omnibus viribus eum enisum fuisse,
+proin eam satis prospero eventu ad oculos levavit, ac sine motu animi
+aspexit.
+
+"Novistine eam?" quaerit Godfrey.
+
+Rogers summo meo stupore nutu capitis negavit.
+
+"Nunquam eam antehac vidi," mutiit. "Primum quum effigiem aspexi novisse
+me eam existimavi; at haec non eadem mulier est."
+
+"Num tu revera asseverare vis," acriter quaerit Godfrey, "istam non
+eandem esse mulierem quae hac vespera herum Vantine visum venerat?"
+
+Rogers iterum nutu negavit.
+
+"Minime omnino," obtestatur ille; "haec nequaquam eadem mulier est. Ista
+enim aetate minor est."
+
+Godfrey nihil respondit; sed consedit oculisque prosequebatur Rogers,
+dum hic iacens effigiem spectabat, quum interim vultus ei mollescere
+coepit quasi tenerae cuiusdam memoriae afflatu.
+
+"Agedum, Rogers," denique hortabar eum. "Satius tibi erit cuncta quae
+scis prodere. Si ista mulier eadem est, fatere."
+
+"Iam, mi Here Lester, quae scivi fassus sum," respondit Rogers, sed
+obtutu oculos meos devitavit. "Et perquam me male habeo. Satius existimo
+me in lectum conferre."
+
+"Id sane praestabit," statim assentitur Godfrey. "Parks tibi aderit;" et
+manum ad recipiendam effigiem protendit.
+
+Rogers eam satis invitus reddidit. Interim labia aperuit, acsi quid
+dicere haberet; sed iterum clausit, ac pedetentim se Parks opitulante
+erexit.
+
+"Valete, mei Heri, faustamque vobis precor noctem," fatur mansuete,
+seque opera Parks e medio sustulit.
+
+"Ecce!" dico Godfrey, "quid tibi hac de re videtur?"
+
+"Utique mentitur. Iuvabit nos comperire quare mentiatur, facereque ut
+resipiscat. Caeterum sera iam est nox--officina me praestolatur. Unum,
+verbum mi Lester--cave Rogers evadat."
+
+"Faciam ut sub oculis sit," illi promisi. "Ego vero haud puto eum
+effugere audere. Quin et fieri potest eum verum dixisse. Nec profecto
+credo ullam mulierem quidquam commune cum utralibet morte habuisse."
+
+Godfrey, ut iam erat discessurus, se vertit, meque intuetur.
+
+"Quis ergo id patravit?" quaerit.
+
+"Nemo."
+
+"Quid? ergone putas utrumque sibi tam absono modo mortem adscivisse?"
+
+"Non puto; non erant suicidia--caesi sunt--sed non manu humana--saltem
+non datá operá." Hic conticui concius me sine spe fluctuare. "Tibi
+nunc, Godfrey, explicare nequeo," dixi, me quasi purgans. "Necdum mihi
+hactenus ad penitus excogitandum otium suppetivit. Tantulum tibi pro uno
+die sufficiet."
+
+"Recte mones," ait in me renidens, "habeo satis pro uno die. Nunc iam
+vale. Sub itinere versus domum circa mediam noctem, si res tunc
+finivero, te visam."
+
+Suspirio respondi. Sollertia Godfrey mihi subinde taedium afferebat. Iam
+cupidissimus quietis eram, et tamen multa supererant curanda. Ille,
+tametsi sciebam eum laboribus plenum diem exegisse, munusque ei
+historiae plurium antium[3] diurni exscribendae usque imminere, tamen
+erat viribus recens.
+
+"Recte statuis," respondi. "Si lumen in fenestra mea videris, ascende.
+Sin minus, me decubuisse scito; si vero me suscitaveris, te occidam."
+
+"Leges pacti probo," ridens respondit, dum illi ostium pandi.
+
+Ut in ambitu revertor, Parks mihi occurrit.
+
+"Rogers in lectum condidi," mihi retulit. "Cras mane ille iterum
+valebit. Ipse tamen homo curiosus est."
+
+"Quam diu eum novisti, Parks?"
+
+"Quinque annos ipse apud Vantine exegit. Haud multum de eo scio; est
+ipse homo taciturnus; non multa propalat, cuncta secum sollicitus
+meditatur. Caeterum munia sua probe persolvit, nisi subinde, ut modo,
+fit ut intermoriatur nescio quo impetu."
+
+"Parks," dixi subito, "aliquid ex te quaeram. Herum Vantine amicum meum
+fuisse, meque eum semper summi fecisse, nosti. Fac edissere, quid de
+ista quam Rogers de muliere narravit fabula, quid porro de una alteraque
+eiusmodi re, ubi de muliere sermo est, quid de his cunctis tibi
+videatur? Num tota ista res aliquo vero fundamento nititur?"
+
+"Prosus null, mi Here," ait Parks graviter. "Pro hero Vantine octo et
+ultra annos caculam[4] egi, et per omne id tempus inter illum
+mulierculasque ullas nihil prosus intercessit. Mihi quodammodo fingebam
+eum aliquam quondam heram dilexisse, illa tamen mortua est--nec scio
+unde mihi hoc finxerim; verumtamen, ex quo ego eum noveram, mulierem
+nunquam conspexit--saltem non eo modo."
+
+"Gratiam tibi habeo, Parks," dixi illi magno pondere levatus. "Tot et
+tanta hodie sustinui, sed hoc me sustinere non posse sensi; nunc vero--"
+
+"Ignosce, Here," fatur vox a cubito meo; "iam cuncta apparata habemus."
+
+Fere conterritus me verti vidique homunculum vultu rasum illic stantem,
+ut manus molliter confricabat, meque blande aspiciebat.
+
+"Vespillo,[5] mi Here," explicat Parks, quum me stupentem videt. "Ipse
+interea advenit dum tu et herus Godfrey in musicario morabimini. Doctor
+Hughes eum misit."
+
+"Sic res se habet," confirmat homullus; "nosque cadaver pro capulo
+paratum habemus. Id et aspectu pulchrum est, opus tamen arduo labore
+perfecimus. Venenone, obsecro, fuit ille interemptus?"
+
+"Ita fuit," respondi quodam taedio, "veneno extinctus."
+
+"Genus vírulentissimi veneni id fuit profecto; nec dixerim nos nimis
+mature advenisse. Quonam vis cadaver collocemus?"
+
+"Cur non ibi ubi modo est relinquatur?" quaero impatiens.
+
+"Esto ut iubes, mi Here," assensus fatur homo, quum ipse caeterique,
+magno meo levamine, cum libitinario discesserunt.
+
+"Nunc vero," alloquor Parks, "est aliquid quod tibi dicere velim. Eamus
+aliquo et consideamus."
+
+"Quid si in studium ascenderimus, mi Here? Tu non parum videris esse
+confectus, si fas sit ita loqui. Licebitne mihi aliquid ad gustandum
+afferre?"
+
+"Brisaeum acidulatum,"[6] inquam, "si ita placet, etiam pro te."
+
+"Libenter faciam, Here mi," et pauca minuta post eodem in cubiculo e
+regione invicem sedebamus, ubi non multis horis ante herus Vantine eodem
+potu me recreaverat. Dum Parks mihi exadversum residebat, ego mecum
+reputavi quid ei dicturus essem. Hominem magni feci, scivi enim me illi
+confidere posse. Utcunque periculum rei me facere oportuit.
+
+"Nunc denique, Parks," iterum orsus, seposito pocillo, "quod tibi dicere
+habeo res grandis ac seria est, nec ulli prodideris. Scio te hero
+Vantine perquam fuisse devotum--iam et libet fateri eum in suo
+testamento tui memorem fuisse--nec ullo pacto dubito quin tu paratus sis
+ad eruendam arcanum suae mortis omnem tuam operam conferre."
+
+"Nihil quidquam mihi adeo cordi est," ait Parks avide. "E corde eum
+dilexi. Interitum eius gravius fert nemo."
+
+Facile perspexi quae iactura mors ista pro Parks fuisset, quae quidem
+eum etiam magis quam me affecit, nam ille non modo amicum, verum etiam
+victum amisit, unde eum iam maiori cum sympathia prosecutus sum.
+
+"Qui tui sensus sit, accurate perspicio," inquam, "unde et tuam operam
+magis expeto. Causam suae mortis vago quodam modo suspicor; at hoc nimis
+vagum est," subiunxi, quod animadverti oculos eius exspectatione
+dilatari; "tam profecto vagum et ambiguum ut verbis concredere vix
+audeam. Hoc unum tamen haud vereor dicere--arcanum, quidquid id sit, in
+antico cubiculo, ubi cadavera reperta sunt, aut vero in contiguo, ubi
+supellex condita est, originem habet. Ea cubicula será occludam, teque
+operam dare volo videre nequis te ignaro eo penetret."
+
+"Non admodum videtur verosimile quemquam eo penetrare velle, mi Here,"
+ait Parks amare subridens.
+
+"At mihi non tam certe constat," inquam ego serio, ac dissentiens. "Quin
+ego in ea sum sententia ut aliquem eo intrare admodum cupidum esse
+putem. Quis ille sit, aut quid ibi velit, minime scio; sed ego curam
+tibi committo ut eum arceas, atque si te teste eo penetrare velit, eum
+capias."
+
+"Confide mihi de ea re, mi Here," protinus respondet Parks. "Quid me vis
+facere?"
+
+"Ante fores conclavis camam[7] te collocare, et hac nocte illic te
+dormire volo. Dein cras videro quas ulteriores cautelas instituere
+necessarium putem."
+
+"Bene est, mi Here," assentitur Parks. "Camam sine mora eo statuam."
+
+"Una amplius res superest," pergo ego. "Mortuariuo mea propria fide
+spopondi neminem domesticorum hinc ante inquisitionem factam
+discessurum. Ni fallor, licebit illis fidere?"
+
+"Licebit, Here. Dabo operam ut rei gravitatem perspiciant."
+
+"Praesertim Rogers," subiunxi eum contuitus.
+
+"Teneo, mi Here," refert Parks tranquille.
+
+"Factum recte. Nunc ergo descendamus eaque cubicula occludamus."
+
+Cubicula usque luminibus splendebant; ad limen tamen uterque nostrum
+paucillum haesitabat. Nam in medio feretrum[8] stabat in constrato
+tegete opertum aliquid celans, cuius lineamenta horridi quid suadebant.
+Verum ego me composui et intravi. Et Parks secutus fores clausit.
+
+Anticum cubiculum duas habebat fenestras, posticum autem, cornu domús,
+habebat tres. Cunctae erant obseratae; verumtamen tabellulae vitreae
+absurdissime fragiles obices mihi videbantur adversum quemlibet qui
+revera intrare vellet.
+
+"Num nulli foruli lignei ad tegendas has fenestras usquam exstant?"
+quaero.
+
+"Quin exstant; heri tantum sublati et in carpusculum[9] reconditi sunt.
+Visne eos referam?"
+
+"Satius puto," respondi. "Egesne ullius operá?"
+
+"Non egeo; haud sunt graves. Si hic praestolaberis dum ego foris eos
+pependero, tu intrinsece uncos instringes."
+
+"Recte statuis," probavi eius propositum, et Parks prodiit.
+
+Interea ego posticum cubiculum intravi, et ante arcam Boulé constiti.
+Mihi quidem haec petulantia quadam se ostentare videbatur tanto fulgore
+luminum perfusa, singula frustula operis intestinarii mille radiis
+luminum reverberatis corusca. Species ea erat iactabunda, species vanae
+ostentatricis, aliorum observationis cupidae--prorsus ut hera quondam
+Montespan animo fingi possit, ut in ambitu speculario Versalibus solita
+sit sese iactans vestium susurro comitata, corporeque, conscia
+venustatis, nutans decursare. Sed et aliquid minax, sinistrum ac
+pestiferum--
+
+Audivi interea strepitum circa fenestram, vidique simul Parks forulorum
+unum in locum sublevare. Statim et ego, quadro[10] fenestrae levato,
+pessula gravia forulorum in vaginas suas impressi, quadra demisi atque
+obseravi. Reliquae quoque duae fenestrae pari modo clausae sunt, ac
+postea ultimum circumspectans, lumina deverti. Fenestrae quoque antici
+cubiculi ad eundem modum forulis obditae et obseratae sunt, et hac curá
+solutus suspiravi plane conscius neminem iam hic invadere posse. Parks,
+denique, ante unicas fores cubante locum ab omni ingressu tutum fere
+iudicavi.
+
+Denique antequam lumina deverteram ad staturam in feretro accessi
+prostratam, levavi velamen, atque vultum amici mei demortui ultimum
+aspexi. Vultus iam non amplius fuit fixis oculis terribilis, sed
+placidus et tranquillus tamquam dormientis paene renidens. Oculis
+humectatis fauceque arctata faciem iterum contexi, lumina restinxi,
+conclavique excessi. Parks camam baiulans in ambitu me convenit, eamque
+ante foras transversum collocavit.
+
+"Ecce, sic," ait, "certe nemo me inscio et invito in istud conclave
+intrabit."
+
+"Factum bene," respondi; tum cogitatum subito mihi incidit. "Heus,
+Parks," alloquor eum, "verumne est hic in singulis fenestris suscitabula
+praedonia[11] esse?"
+
+"Verum est. Nola una tinnit in cubiculo heri Vantine, altera in meo,
+tertia autem in decuria lictoria."
+
+"Operanturne?"
+
+"Operantur; herus Vantine ipse tentavit hac vespera ante coenam."
+
+"Cur vero non sonabat quum ego fenestram levavi?" quaero.
+
+Parks risit.
+
+"Quia diverticulum[12] seiunxi," respondit, "quum ad efferendos forulos
+prodii. Diverticulum est in ferrea pyxide in muro, pone gradus. Muneris
+mei est nexuram quaque vespera, antequam cubitum eam, provertere."
+
+Allevatus susperavi.
+
+"Estne nexura proversa nunc?"
+
+"Est, sane, mi Here. Post ea quae narraveras haud erat verosimile id
+oblitum me iri."
+
+"Ratum etiam esset te armare," suasi.
+
+"Habeo mecum sclopellum."[13]
+
+"Egregie est. Nec eo uti dubites. Nunc domum me conferam lassus praeter
+modum."
+
+"Visne pilentum meritorium accersam?"
+
+"Noli; ambulatio salubris erit. Cras te conveniam."
+
+Adiuvante Parks laenam indui, ipse vero ostium pro me pandit. Paucis
+post momentis quum respexi vidi eum usque in fastigio graduum stantem,
+atque post me prospectantem. Probe intellexi eius animum, quam noluerit
+in eam morte infestam domum regredi; ego contra spiritum liberum ductavi
+conscius ex ea egressum me esse.
+
+[1] Apertá, subere extracto.
+
+[2] Sella cum _pulvillo_, aut _pulvinari_; ille tolli potest, hoc non
+potest; utrumque genus setá, vel alio tomento efferctum est ad molliter
+sedendum.
+
+[3] _Columellas_ diurnorum (ephemeridum) sic rectius vocari arbitror;
+_antes, ántium_ ordines, strias, strigas Latine, sonant.
+
+[4] _Cácula, -ae_, m., pedisequus, famulus a látere.
+
+[5] _Vespillo, -nis_, m., est adiutor Libitinarii in adornandis ac
+sepeliendis mortuis.
+
+[6] Aquam fossilem, vel metallicam, _acidulam_, sive per adiectivum
+_-us, -a, -um_, sive per nomen _acidula, -ae_, vocamus; itaque
+_acidulare_ et _acidulatum_ adhibeo ad indicandum actum quodlibet
+temetum _acidulá_ temperandi, ut Europaei diluunt vinum apud Anglos
+_brisaeum_ et secálinum.
+
+[7] Est lectulus, hic, portátilis.
+
+[8] Est supellex, cui cadaver, aut _capulus_, in quo cadaver iacet,
+imponitur, aut quo idem in humeris _fertur_.
+
+[9] _Carpusculus, -i_, ea pars domus quae sub terra est.
+
+[10] _Quadrum, -i_, hic loci, opus ligneum fenestrae est.
+
+[11] _Suscitabulum praedonium_ voco apparatum electricum, qui, si
+praedones, infractores, aut quislibet rei ignarus fenestras, vel ianuam,
+ita munitam temeret, tinnitu, vel clangore alacri incolas evocat, e
+somno _suscitat_, et decuriam quoque lictorum simili strepore evocat.
+
+[12] Per _diverticulum_ hic intelligo tabulam in qua claves fixae sunt
+electricae, quarum ope fluxus, sive meatus electricus inducitur et ad
+arbitrium sistitur.
+
+[13] Arma manualia igniaria sunt duorum generum: alterum _sclopetum_,
+quod est maius, _sclopellum_ est alterum, minus, cuiusmodi in saccis aut
+vaginis coriaceis geritur.
+
+
+
+
+CAPUT IX
+
+Hariolationes circa Aenigma.
+
+
+Ambulatio sursum versum mihi profuit. Pluvia iam cessavit, atque aura
+ita sensus afficiebat acsi in recentem saporem purumque odorem fuisset
+elutrita.[1] Magnos eius haustus respiravi, unde sensus fatigii,
+pressurae, viriumque iacturae pedetentim dissipatus est. Nihil
+properavi--quin etiam de itinere me in Compitum Madison diverti, et in
+molem aedificii Laevigatorii Ferri[2] respexi, quod radiis lunae
+collustratum speciem eboris caesi referebat albicans et purum--atque
+media nox iam pridem praeterivit quum ego ad Marathonem perveni. Higgins
+ostiarius iam ostium exterius sera occludere parabat, ac post pauca
+minuta me in tollenone convenit.
+
+"Est vir quidam qui te praestolatur," affatur me, ubi vectaculum[3]
+sursum ruere coepit. "Herus Godfrey is est. Vix dena minuta ante hic
+attigit. Memorabat te eum exspectare, proin in tua cubicula eum admisi."
+
+"Fecisti amice," respondi, et iam iterum de indefessis viribus Godfrey
+cogitavi.
+
+Eum in artisellio volutantem et in me renidentem intrans reperi.
+
+"Higgins me docuit te necdum revenisse," fatur velut in explicationem,
+"itaque hic te aliquantum exspectare ratum duxi ea lege, ut, si admodum
+lassus non esses, aliquantum verbigeraremur. Sin vero aliter, dic sodes,
+et ego me e medio tollam protinus."
+
+"Lassus non sum," respondi laenam meam pendens. "Quin valentiorem me
+sentio quam una hora ante."
+
+"Non me latebat tunc te tantum non confectum esse."
+
+"Quínam tu sospes perduravisti, Godfrey?" quaero ex eo, dum e regione
+sibi sedem capiebam. "Tu defessus minime videris."
+
+"Sum tamen," ait, "paucillum. Sed fultus sum cerebro stulto, quod corpus
+usque eo dum quid ad agendum supersit, sopiri non sinit. Quum vero haec
+perfecta sunt, corpus relaxat, quod instar vacerrae somno mergitur. Modo
+accurate novi me hac nocte somno probe frui usque eo non posse, donec
+scitum theorema tuum mihi concredideris. Praeterea et ego habeo pauca
+tibi quae tradam."
+
+"Perge igitur!" hortor eum.
+
+"Remulcale paullo ante meum ex officina discessum Parisiis accepimus.
+Herus ille Theophilus d'Aurelle fidicen est Caffariae[4] Parisiacae.
+Hac vespera more solito suis fidibus cecinit, fieri itaque nullo pacto
+potest ut ipse cadaver iaceat in conditorio Neo Eboraci. Insuper, quanto
+ipsi notum, nullus amicorum eius in America est. Absque dubio posse eum
+per effigiem mortui, quis ille fuerit, declarare censeo, cuius exemplar
+iam viae commisimus, sed nova ante senos aut octonos dies percipere haud
+possumus. Sed ego recte hariolatus sum--nomen hominis non est
+d'Aurelle."
+
+"Ais tu effigiem eius te habere?"
+
+"Habeo, hoc postmeridiem aliquot fieri iussi. En unam. Tibi serves;
+aliquando usui tibi esse poterit."
+
+Accepi pagellam, et ut speculabar vultum in ea depictum coepi
+intelligere torva lineamenta, quae postmeridiem videram, nullum mihi
+praebuisse verum hominis eiusque aspectús conceptum. Nunc oculi clausi,
+lineamentaque composita erant atque placida, verum etiam ipsa mors haud
+illi commodavit certam dignitatem. Vultus erat hominis levis et
+licentiosi, cauponarum asseclae, ut Parks dixerat--gyrovagi[5]
+platearum, hominis indolentis, qui in nulla non turpitudinis fraudisque
+ima descendere paratus esse videretur. Ego saltem sic existimavi.
+
+"Is mihi certe imae sortis homo esse videtur," me observans ait Godfrey.
+"Aliquis parasitorum sine labore et quaestu, qui Parisiis haud rari
+sunt. Tabernariae et ancillae proclives in eos sunt."
+
+"Recte te aestimare censeo," affirmo ego: "verumtamen, si eius fuit
+sortis, perspicere haud queo quid negotii ei cum Philippo Vantine esse
+poteruit."
+
+"Nec ego; verum et aliae res complures sunt quas haud plus capio. Omnes
+nos coecutimus, mi Lester; haec reputastine? Prorsus coecutimus."
+
+"Cogitavi de ea re," respondi tractim.
+
+"Quis ille homullus fuerit, sine dubio, suo tempore
+declarabimus--fortasse citius quam exspectamus, cuncta enim diurna
+matutina effigiem eius divulgabunt, atque si hic, Neo Eboraci, notus
+fuerit vel maxime, aliquis eum agnoscet. Quum noverimus quis fuerit,
+verosimile erit et negotium eius cum Vantine nos divinare posse. Perinde
+reperiemus quae mulier illa sit quae hac vespera Vantine viserit--quod
+nihil est nisi amplior Rogers vexatio donec fateatur, quum haud erit
+difficile eam exquirere, suaque secreta elicere. Insuper et cognoscemus
+quare Rogers eam tegat et tueatur. Haec omnia parum erunt ardua. Sed
+quum haec omnia perfecerimus, omniaque facta ad manus erunt, vereor ne
+ista omnia haud sint ullius momenti."
+
+"Ullius momenti?" repeto ego. "At vero certe--quondam."
+
+"Nullius momenti, siquidem has res non quaerimus. Id rescire volumus
+quemadmodum Vantine et hic Francus ignotus caesi fuerint. Atque hoc
+ipsum est, certo scio, quod nec vir, nec mulier, neque Rogers, nec
+quisquam cui obviam facti sumus, declaraverit. Omni huic rei humana
+sublatet persona, quam ne suspicari quidem novimus, et quae quo demum
+modo eruenda sit, prorsus ignoro. Aenigma mihi est, paene terret me; est
+tamquam umbra minax, quam nemo prehendere queat."
+
+Momentum temporis silebamus; dein tempus esse arbitrabar ut et ego
+eloquerer.
+
+"Godfrey," fari coepi, "quod modo tibi dicturus sum, per fidem dictum
+existimes velim, nec nisi facultate a me concessa edixeris. Spondesne?"
+
+"Quin prosequere!" ait me contuitus.
+
+"Enimvero me scire arbitror quemadmodum hi duo viri caesi sint.
+Audidum."
+
+Narravi illi deinceps historiam arcae Boulé; recolui sententiam Vantine
+cuius ea primum fuerit; memoravi pretium quod ipse pro ea solvere
+paratus fuerit; explicui longiuscule discrimen inter primarium et
+redditivum, ac repetivi eius assertum hanc esse primigeniam et
+artificium indubitatum. Longe ante quam ego finiveram Godfrey exta
+artisellium fuit, vultus eius rubore perfusus, oculi ardebant, atque in
+cubiculo sursum ac deorsum ambulabat.
+
+"Praeclarum!" mussitabat interdum. "Ingens! Quem et qualem efficeret
+casum, Lester!" clamabat ante sellam meam consistens, meque veluti
+lumine gloriae irradiabat iam narrationem absolventem. "Unicum quoque
+est et hinc praeclarum. Tam est unica fabula quam ista arca Boulé!"
+
+"Iamne nunc tu quoque perspicis?" quaesivi aegre aliquantum quod
+coniectura mea tam esset perspicua.
+
+"Num perspiciam?" quaerit in sellam recidens. "Quis nisi coecus non
+videat? Utut tamen sit, ob res sic collatas fidem auctoris tibi tribuo.
+Tot enim nostrum--uti Grady!--ita ratiocinari nequeunt, nec quae negligi
+queant internoscere valent. Sic, secundum Grady, quod Vantine in
+possessionem arcae Boulé casu venit, verosimile esset factum
+negligendum, atque hoc ipsum factum est omnium caeterorum essentia. Et
+tu solus id perspexisti."
+
+"At tu quoque id cito intellexisti," inquam, "primum quam tibi innui."
+
+"Ita quidem, sed tu sic retulisti ut rei gravitas esset manifesta. Non
+capere haud poteram. Puto etiam utrumque nostrum paene idem de ea re
+sentire. Nempe," hic digitis coepit numerare. "Arca occultum forulum
+continet. Si enim ea revera Matronae de Montespan fuerit, carere eo non
+poterat--ipsa ea re egebat prorsus ita ut ipsa reticula egebat in
+supparis, aut gemmatis nodulis in manutiis. Forulus is, quoniam fortasse
+documenta pretio haud aestimanda contenturus erat, veluti litteras
+regias amatorias--quin etiam plus si idgenus litterae ab alio viro
+erant!--condigne custodiendus erat, ideoque mechanisma effingendum erat
+ad compungendum quemlibet aperire tentantem et ad venenum tam lethale
+illi instillandum, ut praesentem inferret mortem. Rectene hactenus
+sentio?"
+
+"Rectius nemo," annui, "tam clare ne ipse quidem mihi anteposui. Perge!"
+
+"Convenit ergo inter nos," prosequitur Godfrey, "negotium illius Franci
+ignoti cum Vantine aliquem nexum cum ista arca habuisse."
+
+"Ipse Vantine ita putavit," interpono ego. "Ipse enim mihi postea dixit
+ob hanc ipsam rem se hunc convenire non recusasse."
+
+"Quadrat! Recta hinc illatio est nos a vero haud abesse. Negotium ergo
+Franci ad arcam forulumque occultum attinebat. Solus relictus, arcam in
+contiguo cubiculo conclavi conspicatus, forulum aperire tentavit,
+fuitque occisus."
+
+"Prorsus ita," approbo ego; "quid vero de Vantine?"
+
+"Mors Vantine vix tam facile explicabitur. Haud absurde suspicabimur et
+mulierem eodem negotio arcae ductam venisse. Ipsa quoque occultum
+forulum volebat aperire, et re ibidem celatá potiri--quod quidem certum
+videtur ex eius cum priori advena familiaritate.
+
+"Usquene credis eius fuisse effigiem quam ille in horologiolo gessit?"
+
+"Id pro certo scio. Sed quí accidit ut Vantine occideretur? Num mulier
+fato prioris monita Vantine ad tentandum forulum consulto induxerit, ne
+sibi periclitandum esset? An vero ipsa quoque ignara mechanismatis fuit?
+Praesertim vero cum successune ipsa res in arca clausas subduxerit?"
+
+"Miror quid arca celet," curiosus quaerito ego.
+
+"A, utinam id sciremus!"
+
+"Fortasse mulier id ne curavit quidem. Vantine ipse mihi dixit se arcam
+accuratissime exploraturum. Nec dubito quin ipse hoc ipsum agitasset,
+quum interventu mulieris turbatus esset. Fieri quoque potest ipsum se
+hanc e domo emisisse, tum vero ad arcam regressum, postquam ipsa
+discessisset, in forulum occultum incidisse."
+
+"Ita, sane; id quoque fieri poterat. Verumtamen mecum fateberis utrumque
+hunc fere in modum, ut modo descripseram, occisum fuisse."
+
+"Recte mones. Nihil prorsus puto dubitandum."
+
+"Obstant quidem nonnulla--nec parum gravia. Sententia haec declarat
+quidem modum utriusque necis, perinde explicat similitudinem vulnerum;
+ostendit porro quare utraque plaga in recta manu, paullo infra
+iuncturas, inflicta sit; explicat denique quare cadavera eodem reperta
+sint loco, siquidem uterque eorum opem quaesitum iverat. Verum, primo
+loco, si Francus forulum evulserit, quisnam eundem clausit?"
+
+"Fortasse manu remota forulus ipse se clausit."
+
+"Et iterum sese clausit postquam Vantine aperuerit?"
+
+"Etiam."
+
+"Mechanisma scitissimum id esse oportet."
+
+"At id fieri saltem potest."
+
+"Quid id fieri posse neget? Meminisse nos convenit veneficos eius aevi
+ingeniosissimos fuisse. Ea fuerunt tempora gloriae La Voisin atque
+Marquise Brinvilliers ab Elixi, et Orcus noverit quot aliorum artis
+huius peritorum, qui Catharinam de Medicis in Franciam secuti sint. Haec
+ergo omnia fieri certe poterant. Unum tamen est quod fieri non possit,
+atque hoc est venenum, quod si ita ingestum est ut hic ingestum esse
+credimus, liquidum esse oportet, recens esse, semperque ad adhibendum
+paratum in ea arca servari per plus quam tercentos annos. Atqui id ante
+saecula exsiccatum esse oportebat. Nec mechanisma tam diu integrum
+perduraret, admodum enim argutum ac delicatum id esse oportet. Proinde
+oleo subinde oblini repararique deberet. Si choragium[6] id
+impellit--nec capio quid aliud id impulerit--choragium debebat subinde
+renovari et intendi."
+
+"Tum?" quaero, silentio ab eo facto.
+
+"Tum clarum est forulum aliquid recentioris celare quam litteras
+Ludovici Quartidecimi amatorias. Mechanisma arcae novissime debebat in
+ordinem redigi. Sed a quo, et quamobrem? Istud est arcanum quod se nobis
+ad solvendum offert--est autem propositio praestantissima. Dein est
+aliud quod obstat," pergit ille. "Francus ille novit aliquid de illo
+forulo occulto, quia, ut nostra fert sententia, aperuit eum, et occisus
+est. Cur fuit ille ignarus veneni?"
+
+Hoc vere poterat obverti, et quo plus de ea re cogitavi, eo gravius
+videbatur obstaculum.
+
+"Fortasse," ait denique Godfrey, "d'Aurelle solus erat acturus, a turba
+segregatus--"
+
+"Turba?"
+
+"Certe hic turba subest. Hoc molimentum certe opus est complurium. Dux
+autem istius turbae magno est ingenio! Miror utrum capias quanti ingenii
+ipse sit! Reputa modo: Ipse perspectum habet secretum foruli arcae
+Matronae de Montespan, sed praeprimis ipse novit secretum veneni--veneni
+Mediceorum! Capisne, mi Lester, quanti hoc sit?"
+
+"Quid, tandem?" quaesivi, quod Godfrey me iam superabat.
+
+"Hoc indicatur insignem eum esse malefactorem--revera egregium
+malefactorem--talem, qualem scelera nulla latent. Animadverte sis. Is
+solus novit secretum huius veneni; unus suorum gregem deserit,
+proditionem suam vitá luit. Ille est mens, caeteri instrumenta tantum!"
+
+"Ergo tu non credis arcam casu ad Vantine missam esse?"
+
+"Casune? Minime gentium! Quin pars fuit integrans propositi--eximii
+propositi!"
+
+"Etiamne id potes mihi declarare?" quaero ex eo quadam ironia, nam haud
+diffiteor mihi visum esse Godfrey se phantasia suá abripi passum esse.
+
+Bono animo subridens me conspexit.
+
+"Haec omnia utique fabulas texere est," ingenue fassus est. "Ego primus
+id agnosco. Nihil nisi enim rationem theorematis nostri ad naturalem
+finem sum prosecutus. At fieri etiam potest nos a recto tramite prorsus
+aberrasse. Fortasse d'Aurelle, aut quidquid aliud nomen eius fuerit,
+casu tantum fortuito, tamquam blatta in flammam candelae, eo
+incidit.--Quod ad molimen ipsum attinet--coniectura mea nonnisi est.
+Quid tandem si ego et tu indicia deteximus audacis latrocinii--"
+
+Subito conticuit, expalluit, mox iterum erubuit.
+
+"Quidnam rei, Godfrey?" quaesivi, quod aspectus eius me exterruit.
+
+Reclinatus in sella, oculos palmis obtexit. Vidi quam hi tremerent, quam
+ipse toto corpore tremeret.
+
+"Exspectadum!" ait raucus. "Exspecta modo!" Mox se erigens, dum vultus
+angore rigebat, "Lester mi!" clamat voce petili prae pavore: "Arca non
+custoditur!"
+
+"Imo custoditur," respondi. "De ea dumtaxat re cogitavi!"
+
+Narravi illi dein quibus cautelis eam custodiri providissem. Non sine
+suspirio allevatus me audivit.
+
+"Factum optime," inquit. "Parks haud magno esset praesidio, ex mea
+sententia, si res in contrarium currerent; existimo tamen arcam tutam
+esse--hac nocte. Antequam tamen proxima nox obrepat, Lester mi, ipsi nos
+inspiciemus."
+
+"Inspiciemus?"
+
+"Sic, Hercle, forulum occultum exploraturi!"
+
+Quasi fascinio tactus illum contueor, sed animo recellens.
+
+"Et reperiemus," subiunxit.
+
+"D'Aurelle et Vantine repererunt eum," musso ego spissius.
+
+"Et tum?"
+
+"Uterque est mortuus!"
+
+"Nos non occidet. Nos eam rem muniti obibimus, mi Lester. Dens ille
+venenatus incassum feriet--"
+
+"Noli!" clamo ego in sellam me revulso. "Ego--ego, inquam, id facere
+nequeo, Godfrey. Me ignavum non esse Diis notum--at non illud!"
+
+"Tum tu me facientem spectabis," inquit.
+
+"Id etiam deterius esset."
+
+"At ego paratus ero, Lester. Nullum erit periculum. Sume animum! Quin
+res idgenus vix ulli in vita semel contingit--evertere occultum forulum
+matronae de Montespan! Sic profecto!" subiungit oculis micantibus, "et
+ut insimul malefactori nostri aevi audacissimo nos ipsos aequas
+praebeamus obices!"
+
+Risus eius petilis index suae erat concitationis.
+
+"Dein, scisne, mi Lester, quid in eo forulo reperturi simus? At hoc--est
+profecto mera coniectura--coniectura coecissima, sed si sit vera--si
+vera sit!"
+
+E sella sua exsiliit labra mandens, toto tremens corpore. Intra pauca
+tamen momenta requievit.
+
+"Utut sit, Lester, nonne mihi non deeris? Veniesne?"
+
+Mori eius quasi magico obluctari haud poteram. Praeterea--occultus
+forulus Matronae de Montespan erat evertendus! Obices ipsos nos eramus
+aevi nostri summo malefactori posituri! Quanta discrimina!
+
+"Adero," respondi celeri haustu aeris; "veniam!"
+
+Vultu hilari me in humero conpalpavit.
+
+"Id te facturum novi! Ergo vesperi crastino.--Te accersurus horá
+septimá tibi adero. Coenabimus una--ac tum, euge, grande illud arcanum!
+Conventumne?"
+
+"Conventum!" respondi.
+
+Sumptis laena pileoque ad ianuam accessit.
+
+"Quaedam quae fieri debeant supersunt," inquit; "lorica illa parari
+debebit--atque ratio procedendi, ut scis, excogitanda. Vale, igitur,
+faustam tibi precor noctem--ad hodiernam usque vesperam!"
+
+Eo denique digresso mox ianuam pone se claudi strepitumque gressuum
+pedetentim evanescere audivi. Horologiolum tum aspexi: hora fere erat
+secunda.
+
+Paene vertiginosus decubui. Quies tamen mea horridis somniis erat
+turbata, somniis--de colubro qui fulgidis oculis, dentibusque veneno
+stillantibus ad feriendum mihi imminens se erigebat.
+
+[1] Lavata.
+
+[2] _Ferrum laevigatorium_ vocamus triquetram, vel triangulum ferreum
+solidum, quo lotrices ac vestiplicae lineas vestes elutas, amylo
+tinctas, parumque aqua, ne nimis rigidae essent, conspersas, ad
+ustulandum calido, planant ac _laevigant_. Est Neo Eboraci in compito,
+ubi Via Tertia et Vigesima Plateam Quintam et Latamviam intersecat, ac
+per iocum, ob vagam similitudinem, eo nomine vocitatur.
+
+[3] _Vectaculum_ quidquid vehitur, rite appellamus: hic loci cavea est,
+quae cum caetero machinamento _tolleno_ appellatur post Vitruvium.
+
+[4] Popinae in urbibus Europaeis, quo otiosi cyathos caffae nigrae aut
+flore lactis temperatae sorbillatum, fumatum, diurnaque lectum commeant.
+
+[5] Qui sine negotio, proinde sine certo proventu ac domicilio vias
+pererrat, vitam incertam ac parasiticam ducens.
+
+[6] Est chalybs, in spiram tortus, qui horologia impellit.
+
+
+
+
+CAPUT X
+
+Praeparationes.
+
+
+Postero mane evigilanti mihi prima incidit cogitatio de Parks, quod e
+dictis actisque Godfrey quaedam sollicitudo animum mihi incessit ne
+Parks in graviori versaretur discrimine quam sive ipsi sive mihi visum
+esset. Quamobrem haud parum levaminis mihi attulit, quum appellanti per
+telephonum vox Parks mihi respondisset.
+
+"Hic herus Lester est," inquam eum allocutus. "Prosperene omnia?"
+
+"Omnia salva, mi Here," ipse respondit. "Perfractor egregius ille sit,
+qui nunc hic invadere tentet."
+
+"Quínam?" quaero.
+
+"Relatores domum undique obsident. Persuasum sibi habere videntur alium
+quem hodie hic occisum iri."
+
+Haec quidem ridendo protulit, mihi tamen hic conceptus non tam iocosus
+esse videbatur.
+
+"Id futurum haud spero," statim respondi. "Cave quemquam relatorum
+intromiseris, aut cum iis colloquaris. Responde illis se ad decuriam
+lictoriam sciscitatum conferre oportere. Si vero te nimis vexent, fac me
+certiorem, et ego statim lictorem submittam."
+
+"Teneo, mi Here!"
+
+"Insuper, Parks."
+
+"Audio, Here."
+
+"Neminem omnino in domum admiseris--quidquid demum velit--nisi ab heris
+Grady, Simmonds, aut Goldberger comitatus veniat. Neminem tibi ignotum
+intromiseris. Siquid insoliti evenerit, me edocueris. Cautem te hac in
+re esse velim."
+
+"Calleo, Here mi."
+
+"Qui valet Rogers?" quaero.
+
+"Multo melius. Volebat quidem surgere, sed ego monendum eum putavi
+satius sibi esse in lecto perseverare, neque res administrare velle. Eum
+locum sibi potiorem esse existimavi."
+
+"Recte factum," assentior ei. "Illic eum dum potes continebis. Si fieri
+poterit succedente die et ego veniam; sub vesperum tamen ego et Godfrey
+pro certo aderimus. Interim siquid me velis, hic in officina me
+evocabis."
+
+"Statutum bene, mi Here," respondit suspenso auscultatorio.
+
+Relata de eventibus a Godfrey facta in diurno nunc demum ientans
+lectitavi, probeque animadverti clandestinas in Delectum Grady
+allusiones:
+
+ HERI VANTINE SALUTATRIX IGNOTA
+ (Grady velis animadvertere)
+
+Nec obscure significabatur oportuisse Grady siquando veram cuiusque rei
+gravioris momenti requireret notitiam, ad _Record_ se convertere
+debuisse.
+
+Haec tamen obiter fiebant, ipsa enim geminae tragoediae historia, fuse
+illustrata, per antes plures effusa erat, satisque constabat summa diei
+nova censeri.
+
+Sub itinere deorsum in urbem plura inspexi diurna. Eventus hos tragicos
+cuncta horum magna imaginum profluvione--imaginibus d'Aurelle, Vantine,
+Grady (vegrandi), Simmonds, Goldberger, Freylinghuisen, aedium Vantine,
+collustrarunt; diagrammata exhibebant conclave cum situ ubi cadavera
+reperta sint; lineamenta anatomica exhibebant indolem vulnerum;
+accedebant effigies veneficorum vetustatis cum fabulis admodum turgidis
+de rebus gestis eorum,--sed ubi ad explicandam ipsam huius tragoediae
+historiam perventum est, reperi ea magis ieiuna et minus intima narrare
+quam relata ipsius _Record_.
+
+Pleraque horum mera erat farrago theorematum, hariolationum,
+suggestionum, quibus sanguis rigescere possit, item, clam innuere
+gestiebant profundas notitias relatoribus confisas, non tamen in
+publicum evulgandas, donec sicarii oppressi fuisset. Id autem mox factum
+iri nulli diurno erat dubium, siquidem nonne Grady, magnus ille Grady,
+in persona suscepisset res administrandas? (Hic deinde gloriosa
+sequebatur historia rerum a Grady gestarum).
+
+Satis ex his perspicuum erat omnes hos relatores ad suas notitias
+obtinendas ad Grady recurrere debuisse, et facile mihi fingere queo quí
+hi relatores dum haec panegyrica inviti scriptitabant, secum eum in mala
+devoverint. Etiam commode mihi fingere queo quemadmodum concinnatores
+diurni haec vaga figmenta cum admirabili sibique consistenti
+descriptione eventuum a _Record_ editorum conferentes eadem damnaverint,
+proinde et suspicabar triumphum _Record_ in causa esse quare copiae
+relatorum aedes Vantine obsedissent.
+
+Interim simulac herus Royce in officinam advenerat, totum hunc rerum
+statum cum eo pertractavi, reliquum autem diei tempus documentis, ad
+bona Vantine facientibus inquirendis et a Tabulario probandis insumpsi.
+Parks interim semel aut bis me quaesitum quid de certis minutiis
+statuissem, appellavit, aliquis autem e propinquis potioribus, patruelis
+aut consobrinus tertii vel quarti gradús alicunde ex occidente
+telegraphemate me docuit se versus Neo Eboracum iter suscepisse. Tum
+autem circa dimidium postmeridiem Parisiis remulcale, a me iam paene
+oblitum, huius tenoris pervenit:
+
+ "Royce & Lester, Neo Eboraci.
+ "Erroris in arca transmittenda nos admodum poenitet.
+ Delectus noster explicatum veniet.
+ "Armand et Fils."
+
+Sic itaque finem accepit fabula poetica quam Godfrey texerat, et quam
+credere ego paene eram paratus--fabula de consilio conscio, de insidiis
+et molimento de industria concoctis, deque aliis idgenus. Haec igitur
+casu tantum inciderant. Ad haec et ipse de me et ob meam credulitatem
+risi. Haud dubium quin et mea figmenta poetica de occultis forulis deque
+venenatis cuspidibus aeque fabulosa esse comprobentur. In meo animi
+statu nocte hesterna haec satis credibilia mihi videbantur, sed nunc,
+plena diei luce id omne perquam absurdum mihi parebat. Quam Grady et
+Goldberger ista risissent!
+
+Totam proinde hanc rem impatiens a me amandavi, mentemque ad alia
+converti; tamen profundam quandam nervorum tensionem deponere me haud
+posse sensi; itaque obseratá scriptoría meá, ministellum edocui me
+non rediturum, atque accitá rhedá meritoriá Nemus Urbanum percursare
+statui. Aura recens, fragrantia arborum, aspectus puerorum iuxta vias
+colludentium me haud parum recrearunt, et sic par eram Godfrey, horá
+septimá me convenientem, risu excipere.
+
+"Mensam conduxi in popinula prope a cornu vici," fatur is, ad me
+ingressus. "Institor popinulae amicus meus est, speroque locum tibi
+placiturum fore."
+
+Et placuit. Prandium profecto adeo placuit, ut totos nos devinciret, nec
+usque eo negotium, quod nos huc allexerat, memoravimus, donec caffa
+allata, convolvulique accensi fuissent.
+
+"Quidquamne novi?" sciscitabar ab eo, dum sellas nostras parumper a
+mensa amoliebamur.
+
+"Nihil, ullius momenti. Cadaver in conditorio declaratum non est. Prae
+omnibus, lictores Parisiaci mensuras Bertillonianas eius nullas
+sumpserunt."
+
+"Proinde malefactor non fuit."
+
+"Nunquam fuit captus," interpretatur Godfrey. "Magis etiam mirum hic eum
+non fuisse cognitum. Verosimile est binas hominum milliones effigiem
+eius in diurnis vidisse. Aliqui putaverunt quidem se eum novisse, et hi
+conditorium quoque adiverunt; id tamen incassum fuit. Nemo disperiisse
+lictoribus relatus est."
+
+"Hoc certe insolitum est, nonne ita?" interpretor ego.
+
+"Valde, profecto, insolitum. Id alterutrum significat: sive suos amicos
+se consulto occuluisse, sive vero, saltem Neo Eboraci, prorsus nullos
+habuisse. Verum etiam tum, saltem is qui cubiculum ei locavisset, mirans
+quid de eo factum esset, prodiret, et de eius fatis sciscitaretur.
+
+"Fortasse nullum cubiculum conduxit," memoro ego. "Neo Eboracum fortasse
+modo pervenit, rectaque ad Vantine perrexit."
+
+Vultus Godfrey clarescere coepit.
+
+"A vaporaria,[1] utique! Tantum profecto vel de sua inducere poteram
+tonsura. Vel inde patet eum vix denos dies a Francia abfuisse. Ignosce
+interim paulisper."
+
+His dictis cito discessit, sed quinis circiter minutis iterum rediit.
+
+"Officio nostro telephonavi ut ad vaporarias, quae heri appulerant,
+sciscitatum aliquem mitterent. Nam si ipse vector fuerit, aliquis
+nauticorum effigiem eius agnoscet. Tres fuerunt naves quibus advehi
+poterat--_Adriatica_ atque _Coecilia_, a Cherbourg, atque _La Touraine_,
+ex Havre. Nihil aliud est quod sciam," cogitabundus subiunxit, "nisi quod
+Freylinghuisen putat se indolem veneni agnovisse. Id speciem quandam
+acidi Borussici esse ait."
+
+"Ita, sane," respondi, "tale quid eum heri vesperi memoravisse audivi."
+
+"Hoc postmeridiem de ea re cum eo collocutus eram, et se doctissimum
+comprobavit," prosequitur Godfrey. "Grandis ipsi sane isthaec est
+occasio auram popularem captandi, usumque eius capiet quam potest
+maximum. E verbis eius collegi acidum Borussicum, quod Dii norunt satis
+lethale est, duas solum centesimas veneni complecti; solutionem autem
+hactenus factarum virulentissimam quaternas centesimas efficere.
+Freylinghuisen asserit eum, quicunque hoc venenum concoxerit, novam
+certe eius miscendi rationem invenisse--aut certe rationem antiquam
+parandi denuo reperisse--ita ut hoc quinquagenum centesimarum esset
+virulentiae. Aliis verbis: si vel particulam guttae eius in sanguinem
+hominis vivi intuleris, celerius eum occides quam si glande[2] eum in
+corde feriisses."
+
+"Nihilne ergo hominem servare posset?" quaero ego.
+
+"Nihil omnino. At ego non dixerim prorsus fieri non posse ut siquis tibi
+securi adstet, atque intra momentum, postquam venenum manui tuae infusum
+fuerit, brachium humero tenus decusserit, nullam spem vitae superesse;
+verum id citissime fieri deberet, quin et tunc quaestio esset fortunae.
+Freylinghuisen existimat id inventionem esse novam. Ego nego. Potius
+aliquis mihi videtur praescriptum Mediceum vetus reperisse. Fortasse
+haec formula in occulto forulo erat recondita, ut semper esset unde
+mechanisma ali posset."
+
+"Mi Godfrey," quaero eum, "usquene desiderio eius rei experiendae
+teneris?"
+
+"Nunquam magis; forulum illum occultum explorare pergam. Atque si dentes
+illi feriant--esto, ero paratus. Vide sis quid hodie fecerim."
+
+His dictis e sacculo aliquid produxit, quod manutium[3] chalybeium esse
+videbatur, veluti quae in sutis[4] videmus veterum. Id manui induxit
+dextrae.
+
+"Ut vides, manutium totam manús tegit superficiem," inquit, "ad
+medietatem articulorum usque digitorum. Factum e rigidissima chalybe
+est, atque glandem repercuteret. Atque videsne mi Lester, quí in medio
+cavatum sit?"
+
+"Video," inquam, "mirorque cur id ita feceris."
+
+"Aliquantulum illius veneni, exempli instar, accipere volo. Ex mea enim
+sententia, quum dentes manum percutiunt, ictus guttulam, vel duas, eius
+veneni inde elicit. Nolo ut guttulae eae depereant, sed potius ut in
+ista cava decurrant, collectasque summá curá phialae committam. Finge
+modo quid id sit, mi Lester!--venenum Mediceorum!"
+
+Sedens paulipser partim hilaris eum aspectabam, partim miserescens.
+Miserum enim erat futurum novisse ut sua theoremata utpote
+pulchritudinis plena, mox in nihilum recidant, quum ipse iis adeo
+delectatus ac beatus fuerit. Insuper quam egregiam ea praebitura erant
+historiolam! Obtutu meo oculis capto, manutium chalybeium in sacculum
+recondidit.
+
+"Hem, quid nunc est rei?" quaerit placide.
+
+In responsum produxi remulcale, eique tradidi. Superciliis caperatis id
+legit.
+
+"Nonne istud nostra bella somnia paululum acu terebrat?" quaero tandem
+ex eo.
+
+Cogitabundus capite annuit.
+
+"Ita equidem," et nuntium iterum ad verbum legit. "Delectus Armand
+necdum te visit?"
+
+"Necdum; nuntium enim non multo ante circiter horam tertiam accepi.
+Fortasse cras aderit."
+
+"Arcam illi utique tradere debebis?"
+
+"Prorsus ita, sua enim est. Saltem non Vantine est."
+
+Nuntium in involucrum recondit, mihique reddit. Quam fuerit animo
+turbatus atque confusus, e rubore vultus facile perspexi.
+
+"Nihilo secius," fatur denique, "arca illa mihi tamen cordi est, Lester,
+optoque ut eam tam diu quam possis, detineas. Ego saltem usque eo non
+dederem, donec alteram, a Vantine emptam ille tibi traderet."
+
+"Ut id agat utique dabo operam," annui protinus. "Absque dubio id
+aliquot exiget dies--si vero arca Vantine usque Parisiis sit, etiam
+plus."
+
+Godfrey digito pincernam accersit, petit rationale,[5] solvit.
+
+"Nunc vero, age, procedamus inspiciamusque istam arcam," inquit, "ut
+fuit in votis. Me insanire putabis, Lester, verum ne illud remulcale
+quidem fidem meam, occultum illum forulum existere, concussit."
+
+"Caeteraque omnia?" quaero.
+
+"Prorsus omnia," tractim respondet. Interim dum aedes Vantine
+attigeramus nullum verbum protulit. E torsis tamen superciliis satis
+perspexi quanto nisu conaretur arcanum eius foruli explicare.
+
+"Obsidio videtur iam soluta," dixi ego, nobis e vehiculo descendentibus.
+
+"Obsidio?"
+
+"Parks mihi per telephonum nuntiabat consortes tuos locum hunc
+obsedisse. Ego autem obsidentibus resistendum iussi."
+
+"Miselli iuvenci!" ait subridens. "Aegrum cogitatu est hos id solum
+scire quod Grady eos docere possit!" His dictis ad aedes accessit easque
+undique circumspexit.
+
+"Quonam in cubiculo est arca sita?" quaerit.
+
+"Cubiculum anticum illic, a laevo est, ubi duas fenestras cernis
+obtabulatas. Arca in cubiculo angulari est--cis una est fenestra, citra
+sunt duae."
+
+"Exspecta modo dum accuratius perspiciam," me monet, humilique sepimento
+superato, celeri gressu praeterivit aedium frontem et latera, angulum
+praetergressus. Haud plus uno minuto abfuit. "Salva omnia," submissa
+voce, allevatus animo renuntiabat.
+
+"Utique sunt salva et tuta. Certe tibi visum non est--"
+
+"Si arca id quod putavi celat, Lester--quin," subiungit acrius, meo
+obtutu animadverso, "quod et nunc credo eam celare--tuta et salva sub
+robustissimo fornice Argentariae Nationalis Urbanae non esset," quibus
+dictis ut pulsarem innuit.
+
+Parui silens.
+
+Parks fere momento ipse adaperuit, cuius e lineamentis facile divinavi
+quam nos videndo gavisus sit.
+
+"Heus, mi Parks," alloquor eum dum intro, "spero hic cuncta prospere
+geri."
+
+"Prospera omnia, mi Here," respondit. "Sed tamen nervos nostros
+tentant."
+
+Interea dum laenam pendendam Parks trado, motum pone me percipio, et
+conversus video Rogers in camula sedentem.
+
+"Heus te," alloquor eum, "iamne circuire vales?"
+
+"Valeo, Here," respondit, nec me aspiciendo. "Satius existimavi
+descendere et in societate Parks versari."
+
+Parks paulisper amariuscule subrisit.
+
+"Quod ego id expetivi, Here Lester," ait. "Hic enim adeo solum me sensi
+ut aliquem vel solius collocutionis causa adsciscendum existimarem.
+Praesertim quum suscitabulum praedonium sonare coepisset."
+
+"Suscitabulum praedonium?" cito exclamat Godfrey. "Quid ais?"
+
+"Habemus enim in fenestris suscitabula contra praedones. Id quidem
+interdiu avertere solemus, hodie tamen satius duxi adversum servare,
+itaque medio postmeridiem revera tinniit. Primum aliquem domesticorum
+fenestram aperire tentare putabam, sed nullus id temeravit. Certe puto
+aliquid infausti evenisse."
+
+"Visumne ivisti fenestram?" quaero ex eo.
+
+"Ivi visum equidem; nam et lictor advenit sciscitatum quid accidisset,
+et una circuivimus fenestras exploratum, sed clausas omnes reperimus.
+Inde quodammodo meticulosus paululum factus sum."
+
+"Suscitabulum usquene operatur?"
+
+"Non operatur; lictor me docebat circinationem alicubi ruptam esse,
+seque fabros, qui apparatum instituerant, extemplo edocturum; sed
+hactenus nemo advenit."
+
+"Satius arbitror, ut ipsi fenestras exploremus," suadet Godfrey. "Tu,
+Parks, hic manebis. Nos eas ipsi reperiemus; nolo ostium vel pro momento
+temporis sine custodia relinqui."
+
+Nos interim unam fenestram post alteram exploravimus, quocirca
+minutissima cura, qua Godfrey singula inspexerat, me stupore perculit;
+nam ne somniare quidem valebam quonam ista sedulitas tenderet.
+Circuivimus pedeplanum[6] indagando quin aliquid momenti reperissemus.
+
+"Inspiciamus nunc carpusculum," invitat ille, deorsumque per gradus viam
+flectit ita paratus, ut inde intellexissem eum iam antea domum
+perscrutatum esse.
+
+In culina offendimus cocam atque ancillam uná sedentes et submissa voce
+colloquentes. Sollicitae nos exspectabant, sed ego ad animos earum
+permulcendos constiti, dum Godfrey rimabundus processit. Mox eum me
+vocantem audivi.
+
+Eum in camera quadam veluti ruderaria, ante singulam eius fenstram,
+laternula electrica in manu, stantem reperi.
+
+"Specta modo eo," voce motu animi tremula radiis luminis eo flexis
+commisuras[7] quadraturae unius fenestrae superiores et inferiores
+indicat.
+
+"Quidnam id est?" quaero momento post. "Nihil mali cerno."
+
+"Nihilne? Nonne vides paratas insidias domum istam hac nocte invadendi?
+Quidnam hoc aliud indicat?"
+
+Ungue igitur unius digiti extrema tortilis intexti[8] revulsit. Iam
+nunc et ego perspexi tortile rescissum fuisse.
+
+[1] Subaudi _navi_.
+
+[2] _Glans, -dis_, f., proprie fructus quercuum; linguá tamen militari
+est argilla, saepissime plumbum, in speciem glandis fictum, cuius magnam
+copiam funditores Romani in hostes fundis iaculari consueverunt. Glandes
+plumbae huiusmodi repertae sunt sic inscriptae (O, Dea) ROMA FERI, nempe
+hostem. Proinde etiam globuli, quos milites moderni e sclopetis
+sclopellisque eiaculantur, quum et specie vix differant, _glandes_
+appellantur.
+
+[3] Est operculum, sive vestis manuum; Romanum est.
+
+[4] _Súta, -orum_, thorax, cataphracta, tegumentum metallicum pectoris,
+aut totius corporis, ad avertendos ictus telorum.
+
+[5] _Rationalis, -e:_ linguá negotiali Romaná _litterae rationales_
+significant pretia rerum scripta, quia _rationem reddere_ est numeris
+ostendere quid quaeque res valeat, aut quid actum vel gestum sit;
+_rationarius_ itaque est scriba, qui sumptus computat; litterae, chartae
+in quibus sumptus, erogatio pecuniae, aut debita numeris exprimuntur
+_rationales_, vel, per substantivum, _rationalia_ audiunt.
+
+[6] _Pedeplánum, -i_, est ea pars cuiusque aedificii, quae in _plano_
+est cum _pedibus_ in via ambulantium; est supra carpusculum, contignatio
+prima.
+
+[7] _Commisura, -ae_, linguá fabrorum technicá contagionem, sive eum
+locum significat, ubi orae, latera, duarum tabularum sese contingunt, et
+plerumque glute vel glutine, compinguntur. Hic contagionem indicat
+superioris et inferioris quadraturae fenestrarum, ut ea in America
+fiunt.
+
+[8] _Tortile intextum_ est filum aereum, plerumque cupreum vel ferreum,
+quod tela quadam, potissimum sericea, ita obtegitur, ut armatura quaedam
+inter manum attrectantis atque metallum intersit, alioquin manus ictu
+electrico feriretur.
+
+
+
+
+CAPUT XI
+
+Oculi Ardentes.
+
+
+Pro momento temporis gravitatem rescissi tortilis totam haud intellexi.
+At--mox perspexi.
+
+"Illa mea somnia," minime motus Godfrey ait, "iterum revivescunt.
+Aliquis etenim viam sibi in hanc domum ista vespera invadendam
+parabat--aliquis, utique, cui arca illa ex re est."
+
+"Certe ille nullum tempus trivit," interpretor ego.
+
+"Sciebat nempe nullum ei suppetere. Quum tu foros eos pendendos curasti,
+ille intellexit te eum monuisse, propositaque perspexisse. Non ignoravit
+ipse suscitabulum, se tortile scissuro, tinniturum, nisi esset
+seiunctum; sed ipse aeque novit pacisci posse futurum ut nulli in domo
+innotescat, si ipse tortile ruperit, nec ante crastinum diem rupturam
+reparatum iri."
+
+"Numquid eum insidiis capere non possumus?" quaero ego.
+
+"Tentare quidem possemus, sed coeptum id, Lester, perquam est lubricum."
+
+"Unum coeptum temerarium sufficiet pro die," respondi ego cum suspirio,
+quandoquidem mihi fides occulti, veneni, caeterarumque rerum cum impetu
+redire coepit. Fere poenitentem me erga Godfrey gessi, quod unquam ausus
+sim circa eum dubitare. "Satius erit dubitare, sed exspectare ac videre
+utrum primum vitá evadere queamus, quam alterum paremus."
+
+"Recte mones," ait Godfrey ridens. "Rupturam hanc tamen reparabo."
+
+Cultellum itaque exprompsit, binos aut ternos uncos, qui tortile
+destinatum tenebant, laxavit, tortile utrimque propius contraxit,
+velaturam deglupsit, extremos fines tortilium in laqueos inflexit,
+copulavit ac revinxit.
+
+"En," inquit, "totum refectum. Si perfractor fenestram attrectaverit,
+suscitatorium in motum aget. At non puto eum id facturum. Quin existimo
+eum suas machinationes patefactas esse iam sentire."
+
+"Quí id sciat?" dubitans quaero.
+
+"Si oculis hanc fenestram prosequitur, quod eum facere credibile est,
+lumen meum vidit. Fortasse et nunc vigilat."
+
+Opacum fenestrae quadrum haud sine quodam tremore contuebar. Iam
+negotium istud nervos meos iterum afficere coepit. Sed Godfrey humeros
+exagitans se avertit.
+
+"Nunc tandem ad arcam," fatur, mihique in ascensu postico praeivit.
+
+Rogers usque in camula desolatus sedebat, et propius eum aspiciendo
+percipere poteram quam pallidus deiectusque esset. Quaeque eius
+sollicitudo fuerit, imo eius animo insidere satis constabat.
+
+"Quidquamne habes, Rogers, hac vespera?" mite ab eo peto, "quod nobis
+edisserere velis?" At ille nihil nisi caput agitat.
+
+"Iam quae scivi, mi Here, omnia tibi narravi," voce respondit submissa.
+
+"Vexare te non pergam, Rogers," prosequor sermonem, "vellem tamen ut rem
+tecum reputares. Opem meam, siquando egeas, tibi adfuturam scito."
+
+Oculos suos cito in me sublevavit, sed protinus se recepit et obtutum
+avertit.
+
+"Gratiam tibi habeo," respondit, nec quidquam plus.
+
+"Nunc vero," moneo asperius, "te surgere iubeo. Velis, Parks camulam a
+foribus amoliri."
+
+Parks vultu stupenti obsequitur.
+
+"Eo certe non intrabitis, mei Heri!" obtestatur me Parks ansam forium
+tenentem.
+
+"Intrabimus vero," respondi, foresque pandi. "Estne--est . . ."
+
+"Non est," interpellat Parks, divinando. "Libitinarii capulum
+attulerunt, cadaver imposuerunt, et hoc postmeridiem in exedram[1]
+dimoverunt."
+
+"Valde placet. Nunc cuncta lumina accensa habere volo, mi Parks, prorsus
+ut vesperá hesterná."
+
+Parks manu intra ianuam porrecta deflectorium electricum advertit. Tum
+discedens, sed cerá[2] iterum reversus, lumina spiritús lithantracini
+accendit. Intra momentum lumina interioris quoque cubiculi exarserunt.
+
+"En, Here mi, habes tua lumina," inquit Parks versus ianuam recedens.
+"Quidquamne me vis?"
+
+"Modo non. Exspecta tamen intra ambitum. Fortasse opus te habebimus."
+Monere eum volebam ut securim in promptu haberet, nisi quod Godfrey
+subridentem vidi.
+
+"Bene, mi Here," respondit Parks, haud dubie laetus discedens clausit
+ianuam.
+
+Post haec in interius cubiculum praecessi.
+
+"Ecce hic ea est," inquam, capitis nutu indicans arcam Boulé, in pleno
+stantem luminum fulgore, quaque particula intestini operis basilisci
+oculorum instar micante. "Haud sero est, mi Godfrey, eam missam facere."
+
+"Imo vero est," frigidiuscule ipse refert dum tunicam exuit. "Iam eo
+momento quo mihi historiam eius narraveras sero fuit. Quid? Lester, si
+eam nunc mitterem, nunquam amplius dormirem!"
+
+"Sin vero minus, nunquam amplius evigilabis," subiunxi.
+
+Leni risu respondit.
+
+"Quam asper tu vates es! Admove sis sellam, meque observa."
+
+Interim manicas subuculae suae sursum volvit, laternulam autem
+electricam iuxta arcam deposuit. Dein brachiis plexis paulisper oculos
+in eximio opere heri Boulé pavit.
+
+"_Est_ haec revera pulchritudo ipsa," tandem fatur, tum forulos
+pusillos, unum post alterum, evulsit, inspexit singulos, tum magná cura
+singulos in sellam deposuit. "Decernendum nunc puto utrum alia, occulta,
+spatia hic non delitescant," ait.
+
+Tum mensuram eburneam plicatilem e sacculo produxit, eam explicuit,
+mensurasque tam minutas et abstrusas in omnes partes instituere coepit,
+ut fere per dimidiam horam nullum verbum edidisset. Dein aliam admovit
+sellam et iuxta me consedit.
+
+"Certe in ambages incurri," fatur denique, "quod ut eveniret, absque
+dubio mens artificis huius arcae fuit. Totus fundus scriptoriae occlusus
+est, hi autem tres foruli exiguum tantum spatium explent. Tum tergum
+arcae geminatum esse videtur--ni plus, estque illic spatium trium
+digitorum, de quo rationem reddere nequeo. Est ergo facile credibile
+spatium illic satis interesse etiam duodenis forulis occultis, si
+Matronae de Montespan ita visum sit. Nunc vero speculemur technam eius."
+
+Manum itaque dextram cum chalybeio manutio inseruit, et ante arcam in
+solum desedit.
+
+"A fundo igitur exordiar," inquit. "Siquod praeterivero punctum, ad id
+me revoces, velim."
+
+Digitis suis superficiem aereorum ornamentorum pedum delicatorum arcae
+asperitatesque summa pernicitate percursat. Praesertim in singulis
+umbonibus bullisque haesit partim introrsum premendo, partim sursum
+deorsumque tentando, si cederent, at non cesserunt. Deinde ad fundum
+processit, adhibitaque suá laternulá, cunctas rimas collustravit, sed
+incassum.
+
+Alterum dimidium horae ita explevit, et quum denique ex imo arcae fundo
+sese subduxit, totus vultus sudore manabat.
+
+"Opus arduum est," inquit demum residens, frontemque tersitans. "Tamen,
+nonne, Lester, magnae pulchritudinis ista est? Quanto plus eam speculor,
+tanto videtur admirabilior."
+
+"Explicui et Vantine me eius rei iudicem parem haud esse," respondi,
+"neque modo sum."
+
+"Ne ego quidem, tamen quantum in me est, aequi bonique facio.
+Pulchritudo ista obryssa est aetatis Ludovici Quatuordecimi--artis
+splendor ad--issimum gradum sublatus. Cerne modo opus musivum in
+fronte--quidquamne elegantius tibi fingere potes? Et quid de
+caelaturis--nihil in iis frigidi et ieiuni. Caelo ea ornamenta erant
+exsculpta, qui manibus obediebat principis cuiusdam artificis--ipsius
+fortasse heri Boulé. Nec mirum si Vantine ob eam rem furebat. Foriculum
+tamen eum necdum reperimus," et his verbis sellam suam propius arcae
+admovit.
+
+"Unum te monitum esse vellem, Godfrey," alloquor eum: "si tu digitis
+ambarum manuum scalpitare perrexeris, ut adhuc fecisti, fieri tam facile
+poterit ut laeva, quam ut recta manu feriaris."
+
+"Vera memoras," probat ille. "Si me id iterum facientem videris admone
+me sis!"
+
+In fronte arcae tres erant foruli; hos Godfrey evulsit. In locum unde
+hos exemerat, manum rectam ingessit, eumque caute exploravit. Deinceps
+digitis percurrit umbones rugasque musivi operis, quo latera planumque
+arcae incrustata erant, et haec digitatim et unciatim. E sententia
+saltem mea, si usquam occulti foruli latuerint, hac circiter in parte
+latere eos oportebat; hinc eum spiritu suspenso prosequebar. Semel
+dumtaxat existimabam eum reperisse forulum, particula enim crusti a
+latere arcae paucillum digitis cedere videbatur; nullum tamen occultum
+choragium attrectatum est; nullus forulus proruit apertus; nulli dentes
+venenati proruperunt.
+
+"Hem," fatur denique Godfrey residens in sua sella, frontemque iterum
+tersitans, "tantum itaque effeci. Si ullus in ima arca forulus occultus
+est, is certe efficacissime est abditus. Nunc superiorem tentabo."
+
+Pars arcae superior ordines continebat forulorum per series, ordo erat
+super ordinem, quos fastigium triquetrum claudebat, cuius tympanum
+pulcherrimis ornamentis aeneis nitebat. Forulos hos ianua claudebat
+duarum valvarum, in medio convergentium, quas opus musivum miris
+ambagibus decorum in ornatum tegebat.
+
+"Si forulus occultus uspiam hic delitescat," hariolatur Godfrey,
+"alicubi a tergo occultatur, quod illic spatium videtur esse inane. At
+vero de detegenda techna . . ."
+
+Digitos igitur crusto iterum applicat, tum subita perculsus cogitatione,
+parvulas figuras aeneas in tympano tentat, reperit tamen eas solidas et
+immobiles esse.
+
+"Untum tamen certum est," fatur iterum, "technam, qualiscunque ea
+caeteroquin sit, eiusmodi esse indolis ut casu inveniri--uti siquis
+stans, verbi causa, latus ei applicet, nullo modo possit. Nec satis est
+ut choragium tantum premas; quin necesse videtur esse seriem vectium
+certo ordine tractari et operari certo ordine oportere, alioquin forulus
+nunquam aperietur. Vereor ne repulsam feramus."
+
+"Graviter rem me ferre asserere haud queo," retuli ego animo allevatus.
+"Ego quidem ex mea parte aequo feram animo si forulus in sempiternum
+delituerit."
+
+"Ego non item," paucis refert Godfrey, strictis superciliis residens
+arcamque aspectans. Mox iterum surrexit arcamque a tergo palpare coepit.
+
+Nescio quid id fuerit--nullius enim conscius fui strepitús--vis tamen
+quaedam arcana oculos meos ad fenestram posterioris partis cubiculi
+allicuit. Prope ad summitatem foriculi quem ego et Parks in locum
+apposueramus, exiguum erat foramen lunare aliquantum, lucis gratia
+fortasse excisum, per quod par oculorum--oculorum ardentium--speculari
+videbatur.
+
+Oculi hi in Godfrey tanto ardore erant defixi, ut meum obtutum nec
+observare parerent, et sic caput protinus deflexi.
+
+"Godfrey," alloquor eum, "noli suspicere; cave vertas caput; est nempe
+aliquis, qui per foramen fori fenestrae, e regione nobis, nos
+speculatur."
+
+Godfrey prope solidum minutum non respondit, sed opus arcam explorandi
+commode prosequebatur.
+
+"Tene se aspectantem videt?" quaerit denique.
+
+"Non videt; omnis te speculatur oculis e fronte paene procidentibus.
+Nunquam tales vidi oculos!"
+
+"Ullamne vultús eius partem vidisti?"
+
+"Non vidi; foramen exile est. Digitos unius manús eius videor vidisse,
+dum se loco continere conatus in foramine tenebat."
+
+"Qua in altitudine est foramen?"
+
+"Prope ad summitatem fenestrae."
+
+Pauca post momenta Godfrey ad sellam suam revertit, consedit, atque
+mucinium[3] sensim in vultum induxit. Dein proclinatus pedes arcae
+aspectare affectabat.
+
+"Vidi eum," inquit. "Sive potius oculos eius vidi. Nonne quam sunt
+saevi."
+
+"Oculi tigridis sunt," ex animo persuasus respondi.
+
+"Enimvero, dum iste nos ex extrinseco speculatur, usui haud erit opus
+nostrum prosequi. Nam si etiam forulum occultum reperiremus, eodem fere
+momento uterque nostrum moreretur."
+
+"Aisne fore ut iste nos occisurus esset?"
+
+"Eodem momento nos traiiceret. Finge tibi, Lester, quanta ista esset
+consternatio! Parks audiret duos ictus sclopelli, irrueret, nosque hic
+mortuos reperiret. Grady in convulsiones raperetur--ac per aliquot dies
+ambo celebres essemus."
+
+"Ego vero celebritatem alio quodam modo quaeram," inquam immotus.
+"Ecquid hac de re statues?"
+
+"Capere eum tentandum puto; quod si efficeremus--tum sane celebraremur!
+At coeptum eiusmodi est quasi scorpionem capere--certum esset nos
+detrimentum laturos. Si ille homullus est, quem esse puto, omnium
+mortalium ille maxime periculosus est."
+
+Interim superficiem arcae palpare perrexit. Quod ad me attinet, nescio
+quid non pactus essem, si eosdem oculos micantes iterum conspicere mihi
+datum esset. Ii enim inussi esse videbantur; urentes radios in tergo meo
+sursum deorsumque mihi cursare persuadebam.
+
+"Quid non prodeam acsi aliquid prosequerer?" suasi ego. "Tum ego et
+Parks circumcurrentes cornu eum haberemus."
+
+"Quin non tu eum, sed ipse te haberet. Tibi nulla pateret occasio. Si
+est in superiori contignatione fenestra supra illam, aliquid in eum
+demittere posses, aut vero nostro Parks liceret eum sclopello
+traiicere--"
+
+"At nonne id ignavo admodum modo fieret?" sciscitabar.
+
+"Mi amice, Lester," obtestatur Godfrey, "si aspidem aggrederis, nonne id
+nuda manu haud tentabis?"
+
+Prorsus invitus--oculos iterum ad fenestram converto . . .
+
+"Decessit!" exclamo.
+
+Godfrey binis saltibus fenestram attigit.
+
+"Cerne modo istud!" ait, "tum fatere utrum ipse non summo sit ingenio!"
+
+Oculis secutus digitorum indicium, vidi e regione foraminis tabulae
+simile foramen vitro esse incisum.
+
+"Lurco ille omnia praevidet," cum admiratione fatur Godfrey. "Existimo
+eum illud foramen instantibus tenebris excidisse. Oportet eum
+praevidisse futurum ut nos arcam hac vespera exploremus--ipse vero non
+modo videre, verum etiam audire volebat. Quidquid diximus, mi Lester,
+ipse audivit."
+
+"Prosequamur eum!" clamito ego, et quin responsum exspectassem, anticum
+conclave persultavi, foresque in ambitum ducentes cito aperui.
+
+Parks et Rogers foris, in camula, in ambitu, sedebant; nunquam antea
+vidi duos homines adeo perterritos.
+
+"Per Deorum fidem, Here Lester!" halitabat Rogers, qui manibus gulam
+stringens stabat.
+
+"Herus Godfreyne is est?" clamat Parks.
+
+"Aliquis est hic foris. Ad manum habesne sclopellum, Parks?"
+
+"Ita habeo," idemque e sacculo evulsit.
+
+E manibus eius id eripui, aperui ostium, cancellos transilii, iuxtaque
+murum ad angulum usque prorepsi.
+
+Dein omni mea audacia evocata, circum cornu assultum molior.
+
+Nemo in conspectu erat; sed e quodam loco propinquo cachinnus derisorius
+ad aures meas pervenit.
+
+[1] _Exedra, -ae_, est cubiculum amplius et ornatius, ubi peregrinos
+excipimus, aut ubi familia congregatur; diversa est ab _oeco, (-us, -i)
+qui ostio contiguus est.
+
+[2] _Cera, -ae_, est candela e cera tenuis, quá lampades altius
+pendentes succendimus.
+
+[3] Est tela, quam in sacculo gerimus, ad mungendum nasum adhibita.
+
+
+
+
+CAPUT XII
+
+Godfrey Exterritus.
+
+
+Oculis usque fixis stabam, cachinnus usque in auribus resonabat, quum
+Godfrey ad me accessit.
+
+"Ipse utique evasit," fatur frigide.
+
+"Prorsus ita; cachinnantem eum audivi!" inquam.
+
+Godfrey me subitaneo obtutu aspexit.
+
+"Age, mi Lester," fatur solabundus, "cave nervis tuis cedas."
+
+"At hic non de nervis quaeritur," obtestor ego fere aestuans, "distincte
+audivi. Nec ab hinc procul abesse videtur."
+
+"Procul admodum quominus nos eum capiamus," regerit Godfrey, atque
+laternulam gerens ad limen fenestrae atque solum circum, inspectum
+accessit. "Hicce est locus ubi ille stetit," fatur, nam vestigia satis
+erant clara. "Viam qua se reciperet utique paravit," subiungit, dum
+laternulam huc et illuc versans, plagam eius per caespitem indagabat,
+herbae tamen adeo erant densae ut nulla species vestigiorum reperiri
+posset.
+
+Lentis gressibus itaque in domum redivimus, quo facto, Godfrey ad arcam
+ulterius explorandam consedit.
+
+"Vires meas omnino excedit," tandem fatetur; "nec alio me modo confido
+forulum reperire posse quam securi. Non tamen lubet istam rem
+comminuere--"
+
+"Nec miror! Id enim esset quasi Venerem Miloniam contundere."
+
+"Vix tantum esset nefas. Tamen in praesenti eam haud confringemus.
+Enchiridia de occultis forulis prius evolvam--aliquid fortasse quod mihi
+usui esse possit reperiam."
+
+"Ac tandem," spe deiectus respondi, "idgenus forulos plane non exstare
+reperies."
+
+Sed Godfrey nutu capitis id negavit.
+
+"Ego vero, mi Lester, hac in re tibi minime assentior. Paciscor tecum
+lurconem eum, qui nos speculabatur, hos sine labore momento temporis
+posse reperire."
+
+"Certe ipse perquam verebatur ne tu quoque id posses."
+
+"Non sine causa," acriter refert Godfrey. "Cras iterum agrediar. Unum
+tamen videndum, ne amicus noster, qui oculis illis ardentibus est, nos
+antevertat."
+
+"Tabulae illae satis firmae sunt," respondi, "nec Parks stultus est."
+
+"Vera memoras," probat Godfrey, "fori illi satis sunt firmi--denis
+minutis eum arcebunt--vix diutius. Quod ad Parks attinet, is vix dena
+minuta secunda duraret. Tu quidem singularem huius nebulonis indolem
+capere non videris."
+
+"Vesperi hesterno," inquam, verborum eius recordatus, "admiratione
+illius ductus, tamquam maximum nostrorum temporum malefactorem eum
+memoravisti."
+
+"Equidem non diffiteor," ait Godfrey in me renidens, "rem paullo plus
+iusto exaggerasse mihi contigit. Quid si eum unum dixerim
+maximorum--certe satis magnum qui nos, nisi admodum caveamus,
+circumvenire possit. Interim consultum duco Simmonds per nuntium rogare,
+ut ad custodiendam domum binos submittat lictores. His foris, Parks
+autem intus, vigilantibus res satis tutae existimari poterunt."
+
+"Ita et mihi videtur," respondi. "Horum praesidio totum exercitum
+repellere parare videberis. Caeterum quis tandem iste hirquitallio[1]
+est, Godfrey? Nam tu eum formidare videris."
+
+"Timeo eum profecto, si ille is sit quem esse arbitror--quod quidem modo
+mera est hariolatio. Exspecta tamen diem unum vel alterum. Nunc Simmonds
+evocabo."
+
+Dum hic ad telephonum secessit, ego iterum ante arcam speculabundus
+consedi, eamque stupens mirabar. Quaenam insidiae illae erant, meditabar
+mecum, quae circa hanc arcam veluti centrum, texebantur? Quisnam ille
+erat quem Godfrey tam formidolosum sibi fingebat? Curnam ille Vantine
+victimam sibi selegit?
+
+Godfrey interea dum ego in his arcanorum ambagibus coecutiebam,
+revertit.
+
+"Factum est," ait. "Simmonds duos ex optimis suis delegit ad hanc domum
+custodiendam." Pauca momenta stans demirabatur arcam. "Cras mane redibo
+ad iterum tentandum," prosequitur; "interim manutium cataphractum in
+sella reliqui, si fortasse tu ipse, Lester, tentare velles . . ."
+
+"Dii meliora!" obtestabar. "Interim satius erit Parks de tuo adventu
+edocere, ut te intromittat. Futurum spero ut te, Godfrey, non cadaver
+hic postratum inveniam!"
+
+"Idem et ego! Non tamen id futurum exspecto. Recte mones; dic Parks,
+sodes, ut me, quandocunque venero, intromittat. Nunc vero de Rogers."
+
+"Quid de eo?"
+
+"Rem mecum perpendendo reperi expedire ut eum hac vespera quaestionibus
+urgeam. Sed fortasse praestabit donec plura congessero exspectare." Post
+brevem ad cogitandum moram, "id faciam," inquit, "exspectabo. Ne errem,
+perperam nihil faciam."
+
+Deinde una in ambitum prodivimus, monuique Parks ut Godfrey,
+quandocunque domum intrare vellet, admitteret. Rogers usque in camula
+sedebat adeo moestus ac deiectus, ut eius miserescerem. Interim
+reputando mecum perspicere coepi et exspectare futurum, ut Rogers,
+quidquid ab eo rescire vellemus, si modo unius diei aut duorum moram
+interponeremus, quin cogamus sua sponte fassurus esset, siquid a nobis
+celasset.
+
+Hanc meam sententiam per gradus descendens Godfrey aperui.
+
+"Recte fortasse ea de re sentis," putabat ipse. "Nec ille misellus mihi
+pravus videtur. Aliquid illi evenit--aliquid circa illam mulierem--quod
+ipse nunquam sit eluctatus. Experiendum nobis erit quid id fuerit. Eho,
+ecce hic sunt homines Simmonds nostri," ait ipse dum Lictores duo ante
+domum constiterunt.
+
+"Tune herus Godfrey es?" alter quaerit lictorum.
+
+"Is sum," respondit Godfrey.
+
+"Herus Simmonds adventum nostrum tibi, si hic esses, significare nos
+iussit."
+
+"Consilium nostrum est," ait Godfrey, "ut vos domum
+custodiatis--custodiatis undique--circuite eam penitus, dateque operam
+nequis eam appropinquet."
+
+"Tenemus, mi Here," quo dicto digitos ad galeam levaverunt, tum unus
+circuivit ad posticam domum, alter vero a fronte stetit.
+
+"Si hi se fortasse occulerent," suasi ego, "nebulo ille auderet reverti,
+et sic intercipi posset."
+
+Godfrey tamen capitis nutu negavit.
+
+"Reditum eius experiri nolo," inquit, "satius habeo eum absterreri.
+Consultius est ut nos cavisse intelligat." His dictis praeterlabens
+pilentum gestu accersens, scamellum eius uno pede ascendit, tum, "Iam
+te, mi Lester," inquit, "antea docui me eum formidare. Tu fortasse me
+iocari putavisti, at id non ex ioco dixi. Nunquam in vita mea magis
+serio locutus sum. Ad officinam _Record_," ait pilentario,
+strepentibusque rotis avectus est me post eum diutius spectante.
+
+Ut domum versus progrediebar, agere, quin de isto arcano homine, qui
+animum Godfrey tantopere affecerat, serio cogitarem, non poteram.
+Nunquam memini eum de se cum ullo adversario conferendo dubitare; at
+nunc congressum fugiebat, aut certe reformidabat--ne scilicet
+superaretur aut eluderetur! Quantus sic honor huic arcano ignoto
+tributus sit nemo nisi ego divinare potui.
+
+Tum vero cachinnum illum derisorium recolendo aliquantum et trepidavi.
+Dein per humerum respectans gressus meos acceleravi, nam si Godfrey sibi
+timendum putavit, quanto magis id mihi conveniebat! Pudore quodam agnovi
+me allevari quum ad contubernium meum perveni Marathon, ianuamque meam
+obseravi.
+
+Antequam tamen decubuissem, a Godfrey iterum nuntium accepi, per
+telephonum enim evocatus, vocem eius agnovi.
+
+"Nihil nisi te docere cupivi, Lester," inquit, "recte te divinasse.
+Mysteriosus ille Francus navi _La Touraine_ huc pervenit, egressus autem
+est heri meridie, vectus vero erat interstegio; caeterum institoribus de
+eo nihil constabat. Quo circiter tempore ad Vantine pervenit?"
+
+"Circa horam secundam, ut puto."
+
+"Itaque a navi rectá eo ivit, ut tu putavisti. Hinc palam fit quare
+ignotus omnibus fuerit. Societas navigatoria sacciperium quondam suum
+possidet. Faciam ut id cras aperiant, tum quis fuerit fortasse
+cognoscemus."
+
+"Verum, Godfrey," interpello ego, "quid de isto altero catulastro--de
+homine oculorum ardentium? Mihi iam medullam ustulat!"
+
+"Noli id pati, mi Lester!" ait ridens. "Nullo in discrimine versamur,
+nisi dum ad arcam prope sumus! Tempestas circum eam saevit. Nihil plus
+modo dicere queo. Sospitem tibi noctem! Vale multum!" quibus dictis
+auscultatorium pependit.
+
+[1] _Hirquitallio, -nis_, sive _hircitallio_, iuvenis hircus, hoedus,
+hoedulus, ephebus, catulaster, adolescens virilitatem affectans.
+
+
+
+
+CAPUT XIII
+
+Egregius quidam Salutator.
+
+
+Postero die, paullo post meum in officinam adventum, ministellus,
+solemni quodam agendi modo, a cuius moribus perquam alieno, schedulam
+mihi offerebat, quam ego non parum stupens aspexi. Visá eá, fateor, et
+mihi verecundus reverentiae timor subrepsit, quandoquidem tessella nomen
+ferebat Sereni Hornblower.
+
+Caeterum nomen satis ignotum praeterquam legumdoctis grandium orientis
+trium urbium, Neo Eboracenae, Philadelphenae atque Bostonciae; nam
+Serenus Hornblower nunquam est functus publico munere, nunquam verba
+publice fecit, nunquam respondit allocutioni epulari, inter delectos
+publice nunquam sedit quantum constat, dicam[1] in curia publice
+nunquam pertractavit, nunquam causam coram iuratis dixit--uno verbo,
+nomen eius in diurnis nunquam, ullo modo, iactatum est, et tamen
+proventus sui proventus cuiuscunque advocati huius regni ita
+superaverunt, ut hi triginta libellae[2] tantum esse viderentur.
+
+Etenim Serenus Hornblower iuriumconsultum optimatum nostrorum
+fiduciarium egit. Id munus ipse multos annos gessit, atque fama fert
+nullum unquam in publicum probrum devenisse. Clientes summá curá
+selegit; negotia millionariorum Pittsburgicorum, tametsi perquam
+fructuosa, nunquam non recusavit; sed magnopere sibi cordi esse videtur,
+eoque superbit, ut opinio famaque vetustiorum familiarum, etiamsi
+progenies earum quandoque in turpissima inciderint probra, sarta tecta
+servarentur. Siquis e prosapia sit "Pilgrims,"[3] aut "Patroons,"[4]
+herus Hornblower nullam amplius commendationem ab eo exigit.
+
+Prudentiá et sagacitate in clientes incredibili cluet; et tamen quibus
+contigit adversas sibi partes eum tueri, post haud multum temporis
+senserunt sub involucris mollibus byssinis pugnum maxime formidabilem
+loricatum delitescere. In summa, ipse vir erat omni numero mirabilis,
+qui si permoveri posset ut commentarios vitae actae scriberet--quod
+quidem extra limites rerum possibilium positum est--lectoribus delitias
+praeberent vere mirificas. Mihi antea nunquam contigit sive privatim,
+sive per negotium, eum convenisse, proinde cum aviditate quadam ac zelo
+ministellum sine mora in officinam meam eum invitare iussi.
+
+Verumtamen Serenus Hornblower aspectu nihil horum prodidit. Fama eius
+facile suscitare poterat opinionem alicuiusmodi hominis medii inter
+Uriah Heep atque Sherlock Holmes, atqui huius in aspectu nihil
+dissimulantis, nihil insimulantis discernebatur. Quin vir ipse erat
+mediae aetatis, bono animo vigoreque turgens, paullo corpulentior, vultu
+vegeto ac raso, oculis admodum caesiis, caeteroquin bene pastus,
+morsibusque mentis mali consciae solutus. Si illi in Latavia obviam
+factus fuissem, eum pro mimo, vel histrione perito ac maturo habuissem.
+Aliquid in eius intuitu Iosephum Jefferson in memoriam aspicientis
+revocabat--fortasse clari et caesii eius oculi. Iste ipse aspectus in
+causa esse poterat cum indole aperta et audaci quare in suis coeptis
+tanto successu floreret.
+
+Manibus ultro citroque porrectis, sede capta, protinus in medias res, ob
+quas venerat, pedibus ivit. Si nunc, ubi iam perspectam habeo delicatam
+rei naturam, hanc rem mecum reputo, etiam magis admiror paratum
+patulumque eius animum; quo tamen plus haec recolo eo magis mihi
+persuasum est eum omnia in antecessum minutatim excogitavisse quid mihi
+dicturus esset. Quicunque propositum in antecessum elaboratum mente
+serena, acsi nihil praeparatum esset, animo placido exsequi valet, suis
+aemulis necessario longe antecellit.
+
+"Mi Here Lester," fatur ille, "ex auditu teneo te bonorum Philippi
+Vantine administratorem esse."
+
+"Nostrum consortium est," correxi eum.
+
+"Sed tu, in persona, negotiis eius attendisti?"
+
+"Vera memoras."
+
+"Ipse, ni fallor, veteratae supellectilis exstitit coactor."
+
+"Ita fuit."
+
+"Novissimoque suo in Europa itinere, unde nuper rediverat ab Armand et
+Fils, Parisiis, arcam Boulé praestinavit."
+
+Quendam sensum stuporis reprimere haud poteram.
+
+"Remne agis Armand et Fils?" quaerito.
+
+"Minime. Rem cuiusdam matronae ago, quam pro re nata Matronam X
+appellabimus."
+
+Cogitatio animum mihi subiit Matronam X, mysteriosamque mulierem
+Francicam unam fortasse eamdemque esse. Dein ut absonam respui. Serenus
+Hornblower clientem idgenus non acciperet.
+
+"Herus Vantine arcam eiusmodi revera emit," respondi.
+
+"Estne ea in tua possessione?"
+
+"Est in suis aedibus quaedam arca Boulé Parisiis submissa, sed paucis
+ante suum decessum horis me docuit herus Vantine non eam easse quam ipse
+praestinavisset."
+
+"Aisne errorem in transmittendo factum?"
+
+"Sic rem existimavimus, atque remulcale ab Armand et Fils id
+confirmavit."
+
+Herus Hornblower parumper deliberabat.
+
+"Ubinam est arca quam herus Vantine revera praestinavit?" quaerit
+denique.
+
+"Omnino nescio. Fortasse adhuc Parisiis est. Verum delectum quemdam
+eorum exspecto me brevi visitaturum, qui rem nobiscum componat."
+
+Salutator meus iterum conticuit, et obliviosus frontem fricabat.
+
+"Valde est curiosum," fatur tandem. "Si arca usque Parisiis esset,
+putandum foret errorem agnitum fuisse antequam mea cliens de ea
+sciscitata esset."
+
+"Complura alia circa hanc rem plane sunt curiosa," dixi.
+
+"Quidquamne obstabit quominus mea cliens arcam aspiciat, Here Lester?"
+
+Nunc meum erat dubitare.
+
+"Here Hornblower," denique respondi, "nihil te celari velim. Est quoddam
+mysterium circa istam arcam, quod solvere pares non fuimus. Fortasse
+legisti relata de mysteriosa morte heri Vantine, alteriusque cuiusdam
+Franci; uterque mortuus est in eodem cubiculo domús Vantine, uterque,
+ut videtur, ex eadam causa."
+
+Ipse annuit.
+
+"Existimasne hanc arcam ullo modo ad causam accessisse?" cito quaerit.
+
+"Ita credimus; licet hucusque nihil probare potuerimus. Sed nunc arcam
+solertissime custodimus. Per me nihil quidem obstat quominus cliens tua
+eam videat, indulgere tamen ut tangat non possum--aut saltem quin sciat
+cur id agere velit. Memineris nihil te mihi revelasse quare ipsa eam
+videre vellet."
+
+"Atqui ego, Here Lester, paratissimus sum causam tibi revelare," inquit.
+"Nihil nisi aequum fecero si te id docuero. Relata quum audiveris, si
+tibi ita visum fuerit, Matronam X ad arcam visendam acciemus."
+
+"Esto," adstipulor illi.
+
+Ipse in sella reclinatus, vultu gravi,
+
+"Cliens mea," inquit, "est prosapia clara cuiusdam familiae
+Americanae--perquam illustris. Tribus annis ab hinc nupsit cuidam nobili
+Franco. Divinare fortasse poteris nomen, ego tamen multo malim ut neuter
+nostrum proferat."
+
+Capite annui.
+
+"Nobilis iste tam prodigus quam infidus exstitit. Fortunas meae clientis
+larga manu solebat diffundere. Pellices suas coram ea publice ostentare
+consuevit. Quin et tentare audebat hanc adigere ut unam earum apud se
+exciperet. Fateri audeo me eam, quod hunc non iam dudum reliquisset,
+stultam iudicavisse. Fiduciarii denique fortunarum matronae se
+ingesserunt, nam pater mulieris, pro sua prudentia, partem fortunarum
+filiae in fiduciam tradidit. Hi debita mariti dissolverunt, stipendium
+ei statuerunt, eiusque debitores monuerunt futura eius debita solutum
+non iri."
+
+Per hoc tempus nomen suae clientis utique iam divinavi, siquidem
+singularia haec ore omnium iam diu longe lateque ferebantur, nec est cur
+moneam historiam hanc me attentione etiam augescente auscultasse.
+
+"Stipendium principe dignum est," pergebat herus Hornblower, "at hero X
+id nequaquam suffecit." Nullum stipendium sufficeret--quo maiorem
+acciperet pecuniam, eo plures comminisceretur modos ad eam disperdendam.
+Itaque, tandem fur evasit. Eo denique devenit ut producta artis,
+venderet, quibus suae domus affluunt, quae quidem reapse meae sunt
+clientis, empta enim eius pecunía fuerunt. Binis circiter ante
+septimanis cliens mea, post aliquantum morae in castello suo in
+Normandia reversa, suas urbanas aedes prope denudatas reperit. Tapetae,
+tabulae pictae, statuae--omnia divendita erant. Inter res caeteras ab eo
+direptas fuit arca Boulé, qua cliens mea velut scriptoria uti
+consuevit. Arca erat pretiosissima; attamen non valor pecuniarius meam
+clientem sollicitudine angit, et ad eam recuperandam urget."
+
+Hic paulisper conticuit, clarandaeque voci studebat, unde probe
+intellexi delicatissimam historiae suae partem eum attigisse.
+
+"Herus X, memor decoris dumtaxat," tractim prosequitur, "ut saltem ipse
+sibi persuaserat, consilium cepit epistolarum suae uxoris servandarum.
+Hoc propositio contenta forulorum in sellam quamdam profundi iussit.
+Erat tamen ibi forulus ipsi prorsus ignotus--forulus occultus, clienti
+tantum meae cognitus. Iste forulus manipulum occultabat epistolarum
+clientis meae, quas ipsa summa sollicitudine recuperare conatur. De
+indole harum nihil memorabo--ego, profecto, vix quidquam de iis scio,
+siquidem revera nec ad rem meam faciunt. Ipsa tamen me certiorem fieri
+voluit, tranquillitate animi, nisi ea recuperentur, se prorsus nullá
+frui posse."
+
+Iterum annui. Nihil profecto erat quare adhuc plus diceret. Etiam ego
+mecum reputavi infido marito si par pari rependat, revera nullum ius ad
+conquerendum competere.
+
+"Cliens proin mea," prosequitur herus Hornblower sensim laetus viarum
+maxime ardua se feliciter superasse, "ad recuperandam arcam opus
+confestim aggressa est. Reperit eam Armand et Fils venditam esse. Eos
+quum sine mora adivisset, responsum tulit arcam iam hero Vantine
+venditam, et etiam huc transmissam esse. Proinde, sub specie suam
+familiam visendi, proxima navi se itineri committit eo vero proposito ut
+ab hero Vantine facultatem forulos aperiendi, litterisque potiundi
+impetraret. Mors eius suam spem frustravit, et sic destituta, speque
+deiecta, ad me refugit. Vix est cur addam neminem ex sua familia
+quidquam de his rebus scire, atque plurimum referre ut maritus suus de
+iisdem nunquam vel suspicetur quidem. Suo itaque nomine te appello,
+veluti testamenti heri Vantine exsecutorem, ut eas litteras propriae
+dominae restituere ne graveris."
+
+Miram hanc historiam momento temporis mecum volvens sedebam, tentabamque
+eventus novissimi bidui, utrum inter se conveniant, componere. Non
+quadrarunt autem--saltem non cum mea theoria de causa horum eventuum.
+Non enim profecto Matrona X sua secreta veneno vindicatura erat!
+
+"Numquis praeter tuam clientem novit quidquam de istis litteris?"
+quaesivi denique.
+
+"Haud ita puto," respondit herus Hornblower, languide in me renidens.
+"Non enim eius tenoris hae sunt ut mea cliens eas cuique confidat. Nam
+hae, ut tu, mi Here Leste, iam suspicari poteras, revera infamatoriae
+sunt. Necesse est ut eas quocunque demum pretio recuperemus."
+
+"Ut plane constare oportet," monui ego, "minimum duos semper necesse est
+quibus litterae cognitae sint--auctorem nempe atque cui missae sunt."
+
+"Id non me praeterivit, auctor tamen harum litterarum mortuus est."
+
+"Mortuusne?" repetivi.
+
+"In duello paucis ante mensibus caesus est," explicat gravi vultu herus
+Hornblower.
+
+"Ab hero X?" rogavi statim.
+
+"Ab hero X," refert herus Hornblower, pressis labiis residens, quasi
+nihil amplius de ea re memoraturus.
+
+Nec profecto erat quare plus diceret. Satis enim de legibus, deque
+moribus ac rationibus Francorum cogitandi intellexi ad perspiciendum,
+siquando litterae illae in manus heri X incidissent, futurum esse ut
+ipse prorsum rerum potiretur. Uxor sua omnino in sua esset potestate.
+Atque cogitatio mihi animum extemplo subiit eum quodam modo certiorem
+factum has litteras exstare, omnibus igitur viribus, ut iis potiretur,
+satagere. Hoc cogitatum satis esse argumenti arbitrabar, quare in partes
+uxoris eius flecterer.
+
+"Certo scio," tandem respondi, "herum Vantine sine dubitatione
+indulturum fuisse ut cliens tua forulos aperiret, suasque litteras
+tolleret. Ut testamenti sui exsecutor ego quoque indulgeo, nam
+cuiuscunque sit arca, litterae sine dubio Matronae X sunt. Haec utique
+ea conditione nituntur ut arca vera et genuina sit. Verumtamen, Here
+Hornblower, monitum te esse volo mihi persuasum esse duos viros, eos
+forulos aperire conatos, occisos fuisse," explicui illi adversum me
+sedenti, auditisque eventibus obstupefacto theoriam meam de morte
+Philippi Vantine, Francique ignoti. Denique his verbis finivi:
+"Verosimile mihi videtur Vantine, dum arcam exploraret, casu in forulum
+incidisse; at vero alterum eum hominem foruli ignarum non fuisse perinde
+atque contentorum, nullum intercedere dubium."
+
+"Hem!" interpellat salutator, "multas et miras in vita mea audivi
+recitari fabulas, parem huius nunquam. Nihilne tibi de isto Franco
+constat?"
+
+"Nihil, nisi quod ab Havre per _La Touraine_, superiore die Iovis huc
+appulit, et quod a crepidine rectá huc vectus est."
+
+"Mea quoque cliens per _La Touraine_ advenit--quod tamen casu ita factum
+est."
+
+"Fieri potest," inquam, "sed vix casu factum est ut et ipse et cliens
+tua gratia contentorum foruli venissent."
+
+"Aisne tu . . .,"
+
+"Aio equidem fieri potuisse ut mysteriosus ille Francus ab hero X missus
+veniret, Matrona X nempe casu quodam improviso arcanum de litteris
+poterat marito suo prodidisse."
+
+Herus Hornblower subito surrexit. Animo admodum turbatus esse videbatur.
+
+"Fortasse vera mones," inquit. "Ego clientem meam confestim edocebo.
+Concessum nuntiabo illi licere arcam inspicere; atque si haec vera esse
+comprobabitur, licere forulos aperire litterarumque fasciculum tollere."
+
+"Si discrimen subire voluerit," assentior ego.
+
+"Conventum est; simul atque eam convenero, te evocabo," inquit.
+"Utcunque tamen, gratiam tibi ob urbanitatem tuam habeo," quibus dictis
+discessit.
+
+Verosimile est eum hinc recta via ad aedes familiae in Platea iter
+direxisse; aut vero Matronam in sua officina praestolatam esse; nam
+intra dimidiam horam me evocavit.
+
+"Cliens mea," inquit, "arcam sine mora visum ire cupit. Ipsa animo tota
+est concitata, praesertim ex quo intellexit alium quempiam forulum
+temerasse. Quandonam tibi commodum est nobiscum venire?"
+
+"Licebit illico," respondi.
+
+"Proinde ad devehendum te confestim tibi aderimus. Quindenis aut vicenis
+minutis plus haud sumemus."
+
+"Placet," respondi, "adventum vestrum opperiar. Utique testem mecum
+accersam."
+
+"Aequum facies," assentitur herus Hornblower. "Nihil ex nostra parte
+oberit. Ergo in vicenis minutis."
+
+Primum quam poteram officinam _Record_ appellavi, sed Godfrey aberat.
+Eum, more suo, aliquis respondit, usque ad dimidium postmeridiem venire
+non solere. Evocavi domicilium eius, sed nullum tuli responsum. Tandem
+aedes Vantine evocavi.
+
+"Parks," appello eum, "in societate aliquorum mox apud vos adero, qui
+arcam inspicere velint. Consultum esset camulam e via amoliri et cuncta
+lumina accendere."
+
+"Lumina iam sunt accensa, mi Here," respondit.
+
+"Iam accensa? Quidnam rei est?"
+
+"Herus Godfrey aliquantum hic est moratus, re illa, arcá, fatuando."
+
+"Itane, revera?" tum mihi in mentem venit facile potuisse me divinare
+ubi ipse moraretur. "Fac eum Parks, certiorem me cum aliquibus arcam
+visum mox adventurum, meque velle eum rerum gerendarum testem habere,
+roga itaque eum ut maneat."
+
+"Faciam, mi Here," respondit Parks.
+
+"Tranquillane omnia?"
+
+"Sunt; duo lictores totam noctem circum domum degerunt, ego autem et
+Rogers intus vigilavimus."
+
+"Rheda heri Hornblower ad ostium adstat, mi Here," pansa ianuá
+ministellus significat.
+
+"Factum bene," respondi. "Protinus aderimus, Parks. Vale interea!" et
+penso auscultatorio, laenam celeriter indui.
+
+Tum, ut pileum deprompsi, cogitatio subitanea mihi incurrit:
+
+Si ignotus ille Francus revera emissarius heri X fuerit, Matrona eum
+facile agnoscet. Vaga quidem hariolatio, digna tamen quae tentetur!
+Accessi igitur ad scriptoriam, exprompsi effigiem mihi a Godfrey datam,
+in sacculum recondidi. Hoc peracto, ad tollenonem properavi.
+
+[1] _Dica, -ae_, est lis coram iudice, dicam inferre, vel impingere,
+aliquem lite prosequi; Graecum est, sed Romanis iurisconsultis usitatum.
+
+[2] Phrasis Americana, quae idem fere valet quod si Romano more
+diceremus: Proventus eius teruncio censendus est, loco talentorum.
+
+[3] Vocabulum Latinum corruptum, e Latinitate Medii Aevi, quum
+_peregrinator_, et _peregrinus_, vocabatur viator, qui zelo religionis
+ductus, Hierosolyma, aut quemlibet locum fama miraculorum cluentem
+longis itineribus visum, et ad sacra exercenda adiit. Itali inde
+cuderunt _pellegrino_, ex hoc Germani _pilger, pilgram, pilgrim_, unde
+Angli suum desumpserunt, modo tamen eo vocabulo Anglos designant, qui
+primi in eam partem Civitatum Foederatarum demigrarunt, quae Neo Anglia
+appellatur. Horum soboles antiquitate nobilitateque generis clarescere
+vulgo existimantur.
+
+[4] Vocabulum Latinum Germano-Batavorum orthographia exscriptum, quo
+domini latifundiorum in Civitate modo Neo Eboracena, quondam Neo
+Amstelodamensi, certis privilegiis fruentes indicabantur.
+
+
+
+
+CAPUT XIV
+
+Matrona Velata.
+
+
+Tres in rheda erant. Herus Hornblower tergo ad equos verso sedebat, duae
+autem mulieres sibi e regione sedes occupabant. Harum utraque nigro erat
+induta, spisseque velata, indicium tamen inerrabile, quo matrona et
+ancilla dignoscuntur, non defuit. Hoc quidem discrimen declaratu
+difficillimum esset, tamen exstitit.
+
+Herus Hornblower rhedam intrantrem retro in me spectabat.
+
+"Testem," inquit, "quemdam memoravisti."
+
+"Ipse iam domi Vantine est," explicui, iuxtaque eum consedi.
+
+"Hic herus Lester est," me sistens fatur Hornblower, et matrona ad haec,
+quam illi ex adverso sedentem, ut dominam statim agnoveram, nutu capitis
+respondit.
+
+Nulla alia verba fuerunt prolata. Rheda versus Latamviam vecta, iter in
+eadem tali prosequebatur celeritate, quali in tanta frequentia provehi
+poterat. Subinde oculos in mulieres nobis adversas conieci, earumque
+disparitatem morum facile observare poteram. Altera prorsus tacita
+sedebat manibus in gremio, capiteque pendulo, admodum composita; altera
+vero inquieta et mobilis, haud par quae digitorum nervosam agitationem
+contineat. Non parum mirabar quare ancilla magis quam sua domina
+agitaretur, ac tandem morum diversitatem neglectui institutionis
+attribuendam iudicavi. Contrarietas tamen mihi haud ignoranda erat.
+
+Viá denique Decimá rheda iterum ad occasum iter flectit; inde prope
+attigit Compitum Washington, pervenit in Plateam, ac denique ante aedes
+Vantine constitit. Herus Hornblower mulieribus descendentibus adstitit,
+ego autem per gradus ducem me praebui. Sed ubi ad fastigium graduum
+attigimus, et in conspectum sertorum funebrium ex ostio pendentium
+perveneramus, matrona velata leni exclamatione substitit:
+
+"At ego nescivi," inquit. "Tamen fortasse exspectare satius esset.
+Ignara eram . . ."
+
+"Nulli sunt propinqui, mea Hera, quos offendamus," interpello ego. "Quod
+vero ad mortuum attinet quid illi refert?" et tinnii.
+
+Parks ostium adaperuit, quo per nutum consalutato, praeivi, advenasque
+in conclave induxi. Godfrey me ibi praestolabatur, cuius animum ex
+oculis conspicuum, et ex ingressu heri Hornblower mulierumque excitatum
+perspexi.
+
+"Hic meus testis est, herus Godfrey," inquam, sistens hunc, illi autem:
+"herum tibi sisto Hornblower."
+
+Godfrey se proclinavit, Hornblower autem suaviter in eum renidens illum
+excepit.
+
+"Nisi prudentia heri Godfrey mihi probatissima esset, eum ut testem
+recusarem," fatur Hornblower, "sed ea mihi iam experientiá constat, nec
+me falsum iri probe novi."
+
+"Unus nonnisi est cui ratione prudentiae et constantiae libenter cedam,"
+respondit Godfrey in eum renidens, "is autem est Hornblower. Ipse
+classem per se sibi propriam efficit."
+
+"Multas tibi refero gratias," advocatus respondet graviter proclinatus.
+
+Interim dum hae civilitates ultro citroque miscebantur, mulier, quam
+ancillam indicaveram, consedit, ac si pedes eam sustinere recusarent,
+manusque nervose torsitabat; vel ipsa adeo hera sua eius rei taedio
+affici videbatur.
+
+"Arca hic intus est," eloquor ego, atque matrona velata duoque viri eo
+me sequebantur.
+
+Arca in medio cubiculo stabat prorsus eodem modo ut fatali ea nocte,
+omniaque lumina ardebant. Mihi intranti manutium chalybeium Godfrey sub
+oculos cecidit.
+
+"Estne ista vera illa arca, mea Hera?" quaero ego.
+
+Momentum temporis contemplabatur eam, manibus ad pectus pressis et
+strictis.
+
+"Est!" respondit halitans, paeneque cum singultu.
+
+Fateor me stupefactum esse. Nunquam credidi eam ipsam veram esse; imo ne
+modo quidem mihi persuadere poteram quemadmodum ipsa eadem esset.
+
+"Certene tibi constat?" incredulus quaesivi.
+
+"Existimasne me in eiusmodi re falli?" obtestatur ea, "mihi crede hanc
+arcam quondam meam fuisse. Indulgebisne?" subiungit, unoque gressu
+propius ad eam accessit.
+
+"Exspecta parumper, mea Hera," interpello eam. "Antequam arcam
+contrectes monitam te esse volo perniciem te tibi invocaturam."
+
+"Perniciem, ais tu?" meque stupens contuebatur.
+
+"Extremam perniciem, ut iam hero Hornblower explicui. Causis fretus
+sufficientibus credo iam duos viros temerare occultum illum forulum
+audentes factum vita luisse."
+
+"Ni fallor herus Hornblower aliquid eius generis mihi memoravit," secum
+mutiebat; "at haec omnia utique errores sunt."
+
+"Forulum ergo nullum venenum tuetur?" sciscitor.
+
+"Venenum?" repetit ipsa prorsus ignara, mucinio ad labia levato. "Non
+capio."
+
+Iam sentiebam theoriam meam funditus collabi et radicitus everti.
+Godfrey intueri ausus non sum.
+
+"Non ergo mechanismate forulus nititur, mechanismate, quod quum forulus
+evellitur duos dentes venenatos in manus aperientis eiaculetur?"
+
+"Nullo modo, Here Lester," ipsa respondit stupens. "Mihi crede
+mechanisma idgenus hic nullum esse."
+
+Iam et ultimam salutis tabulam, et hanc exilem apprehendi.
+
+"Mechanisma interponi poterat ex quo ex tua excessit potestate,"
+suggessi.
+
+"Id fieri potuisse non negaverim," assentitur ipsa, quamquam vidi eam
+persuasam non esse.
+
+"Nihilo tamen secius, mea Hera," appello eam, "evulsura forulum,
+adhibendo isto manutio propriae consules saluti," quibus dictis manutium
+Godfrey, in sella depositum illi porrexi. "Nihil attinet ullum, etiam
+minimum, incurrere periculum. Sine obsecro," et his verbis rectae manui
+eius manutium induxi.
+
+Ea re occupatus oculos meos in Godfrey conieci. Ipse tali obtutu
+pascebat oculos in matrona velata stupefactus, ut ego voluptate fere
+suffocarer. Raro admodum mihi contigit Iacobellum Godfrey ambagibus
+captum cernere, sed nunc certe fuit captus!
+
+Matrona velata manutium non sine risu excepit.
+
+"Nuncne licet mihi forulum aperire?" quaerit.
+
+"Licet, mea Hera."
+
+Ad arcam accessit, me et Godfrey adstantibus. Tandem denique mysterium,
+quod nos hactenus ludificaverat, solvetur. Atque hoc mysterio patefacto,
+ad finem vergent nostra poetica aeriaque somnia, quae nos tantis
+laboribus moliti eramus.
+
+Quasi per instinctum fenestram tabulatam aspectabam, sed lunulam lucis
+in ea nihil obumbrabat.
+
+Interea matrona velata in arcam proclinata digitos suae dextrae super
+aeneum opus musivum lateris laevi ad tangendum disposuit.
+
+"Aliquantum male dextrum mihi est," ait illa, "siquidem semper laeva
+manu uti consuevi. Animadvertite me tribus in locis digitis premere; ad
+forulum tamen aperiendum ista loca certo in ordine sunt premenda--primus
+iste, dein iste, ac tandem iste."
+
+Protinus acutum sonum aeris tinnientis audivimus, et a laevo latere
+arcae crustum metallicum recidere.
+
+"Ansa est," fatur matrona velata, et nihil dubitans, dum mihi cor
+haerebat, ansam apprehendit, parvulumque forulum evellit.
+
+"A!" reiectoque ridiculo manutio, fasciculum litterarum schedarumque in
+forulo occultum prehendit et tollit. Dein nisu quodam se continebat,
+vittulam, quae fasciculum litterarum ligatum tenebat, resolvit, anteque
+oculos nostros dena duodenaque litterarum involucra stravit. "Uti
+videbis, Here Lester," submissa ait voce, "hae merae litterae sunt,
+tibique persuadere velim easdem meas esse."
+
+"Nihil dubito, mea Hera," respondi. Illa autem allevati cordis suspirio,
+et quasi cum singultu, fasciculum religavit cauteque in sinu pallae suae
+abdidit. "Est quaedam res," nunc ego subiunxi, "quam tu, Hera mea, pro
+me forte perficere posses."
+
+"Libentissime faciam," susurro respondit.
+
+"Ut iam hero Hornblower explicui," prosequor ego, "nudius tertius hoc in
+conclavi duo occisi sunt. Sive potius in cubiculo contiguo fuerunt
+occisi; sed nos putavimus eos vulnera lethalia hic accepisse. In hoc nos
+errasse videmur."
+
+"Sine dubio," confirmat ipsa. "Praesidio mechanismatis tam fabulosi quam
+tu memoravisti, here Lester, forulus ille munitus et fretus nunquam
+fuit. Saltem non ex eo tempore quo ego eam possederam. Traditum, ut
+scis, tenemus hanc arcam pro Matrona quondam de Montespan confectam
+fuisse."
+
+Liberius nunc iam verba faciebat, ut videtur magno onere levata--nec
+profecto mihi constabat quam magno!
+
+"Herus Vantine ipse haud minus suspicabatur," inquam. "Ipse in re
+supellectili perquam erat versatus, fuitque aliquid insoliti circa hanc
+arcam, quod eam herae Montespan quondam fuisse propriam, suadere
+videbatur. Huic rimandae erat intentus quum mors eum supervenit. Quid
+ille alius tum fecerit, nescimus, sed si declarare possumus quis ille
+fuerit multum iuvabit."
+
+"Necdum declaravistis?"
+
+"Nihil quidquam de eo scimus, praeterquam quod Francus fuit, aut sic
+nobis visum est, et quod per _La Touraine_ biduo ante huc pervenit."
+
+"Eadem ipsa fuit navis qua ego vecta sum."
+
+"Mihi proinde in mentem venit te fortasse, mea Hera, eum visu
+novisse--aut fuisse tibi alio quodam modo notum."
+
+"Quid ei nomen fuit?"
+
+"Pagella quam ipse hero Vantine submiserat nomen Theophili d'Aurelle
+ferebat."
+
+Capite abnuit.
+
+"Nomen hoc, mi Here Lester, nunquam antehac audivi."
+
+"Nomen et nos mutuatum credidimus," respondi, "sed fortasse hanc
+effigiem agnosces," quibus verbis effigiem e sacculo productam illi
+porrexi.
+
+Hac accepta, accuratius eam aspexit, sed iterum caput quatiebat. Tum ad
+latus conversa ricaque levata, uberiori luce inspectabat.
+
+"Est aliquid in vultu quod mihi minus ignotum videtur," ait denique,
+"acsi hominem quondam alicubi vidissem."
+
+"In navi, fortasse," suasi ego, quamvis probe noverim id in navi non
+contigisse, siquidem hic in interstegio locatus fuisset.
+
+"Haud ita; non in navi. Casteriá meá nunquam sum egressa. Et tamen
+certe memini eum vidisse--at vero ubi, dicere non queo." "Forte,"
+submissa suggessi voce, "aliquis amicorum mariti tui esse poterat."
+
+Non me praeterivit manum eius hoc ictu tremere, sed ictum hunc
+emittendum censui. Ipsa tamen forti tulit animo.
+
+"Eadem cogitatio, Here Lester, meum quoque animum subiit," respondit
+ipsa, "verum ego amicorum mariti mei paucissimos novi; certe non istum.
+Et tamen--. . . Si quo casu ancilla nobis subvenire posset."
+
+Effigiem manu ferens conclave ingressa est. Ancilla in sella, ubi eam
+reliqueramus, usque sedebat; manus suae in gremio arcte erant
+constrictae, quasi maximo solum conatu se compositam continere posset.
+
+"Iulia," affatur eam matrona velata celeri Francicitate, "hic teneo
+effigiem cuiusdam, qui nuper arcano quodam modo in isto conclavi occisus
+est. Viri hi, quis ille fuerit, declarari cupiunt. Vultus eius mihi
+quodammodo notus videtur, verum dirimere nequeo. Cerne, amabo."
+
+Iulia protendit tremulam manum, accepit effigiem, aspexit; tum suspirio
+longiusculo in solum exsanguis prolabitur, priusquam sive ego, sive
+Godfrey succurrere potuissemus.
+
+Labenti rica, in fulcro sellae capta haerens, rupta et avulsa est; ac
+dum prostratam eam aspicio, magnopere sum animo commotus, quandoquidem
+mulierem agnovi mysteriosam eam fuisse, cuius effigiem d'Aurelle in
+interiori sui horologioli gestarat.
+
+
+
+
+Caput XV
+
+Arcanum Franci Ignoti.
+
+
+Aliquantisper adstiti elinguis, deorsumque in vultum mulieris exoletae
+enervataeque spectavi; denique Godfrey accessit, eamque intermortuam in
+grabatum levavit.
+
+"Aliquantulum aquae afferto," fatur ad me conversus, vidique e vultu
+eius quantopere animo facieque concitatus fuerit.
+
+Ad fores cucurri, raptim aperui. Rogers reperi in ambitu stantem, eumque
+protinus aquam ferre iussi, ipse in conclave regressus.
+
+Godfrey manus puellae fricabat, dum matrona velata fibulas uncinasque
+subarmalis eius solvitabat. Ut patet, satis clare haud videre valebat,
+quamobrem celeri motu manus velum suum sublevavit. Corde accendi coepi
+quum eam ita humaniter agentem conspexi; ac post singulum obtutum
+aliorsum me converti.
+
+Etiam animadverti Godfrey ex agnita muliere admodum stupentem ut eam
+intuitus erat; post quae et ipse oculos avertit.
+
+"En aqua, mi Here," fatur Rogers urceo aquae poculoque mihi praebitis.
+
+Proximo momento oculi eius in mulierem, in grabato prostratam
+inciderunt. Stupens haerebat, vultusque suus sensim in purpureum
+mutabatur; dein gutture proprio prehenso, dimidio se divertens concidit
+prorsus ita ut eum antea egisse videram.
+
+Hornblower, qui mulierem spectabat prostratam, frontemque nervose
+tersitabat, audito cadentis strepitu se circumvertit:
+
+"Quid, malum!" rauca exclamat voce, ubi videbat Rogers ante suos pedes
+in solo prostratum, "Quid mali, denique, istam domum agitat?"
+
+Nervorum interim meorum iam tanta erat tensio ut cachinno mihi haud
+temperare possem. Nisum hunc in clamorem ad accersendum Parks converti;
+at vultus istius, quum in limine comparuit talis erat, ut in sellam
+delapsus in cachinnum morbidum solverer.
+
+"Dii vestram fidem!" Parks exclamat.
+
+"Nihil mali," acriter refert Godfrey, "Rogers nostrum alios habet
+impetus. Afferto ammoniam!"
+
+Parks titubans prodit, Hornblower autem omnium pertaesus consedit.
+
+"Mihi equidem iocus minime liquet," acri in me obtutu mihi obgannit,
+vultu rubore suffuso.
+
+"Collige te, Lester," me inclamat voce acerba Godfrey, interim urceum
+mihi eripiens, eoque ad matronam properans.
+
+Ego interea me satis recepi, et quum Parks paullo post ammoniam afferens
+redivit, ad sublevandum caput Rogers par eram, dum Parks phialam naribus
+eius adhibebat.
+
+"Praebe sis Parks mihi quoque olfactum," rogo eum male firmus, et oculi
+mei confestim lacrymis manare coeperunt, sed ne in furorem raperer,
+evitavi. "Exporrige sis prostratum Rogers, ut distentus iaceret,"
+mandavi Parks halitans, et ipse vertiginosus in solum desedi. Aspicere
+tamen Hornblower ausus non sum, timebam enim ne stupentem eum videns,
+iterum in cachinnum morbidum solverer.
+
+Matrona interim aquam in vultum Iuliae inspersit--non parum detrimento
+faciei eius!--pauxillum exspectabat, tum se erexit, velumque demisit.
+
+"Mox ad se redibit," inquit, ac profecto, pauca intra momenta puella
+oculos aperuit, et stupens circumspexit. Dein tremor violentus eam
+obsedit.
+
+"Quidnam rei est, Iulia?" hera sciscitatur, manu eius prehensa. "Tune
+eum virum novisti?"
+
+Raucus singultus solum erat responsum.
+
+"Rem mihi narrabis!" pergit hera voce tranquilla, sed firma. "Forte
+seclus quoddam est perpetratum. Cuncta fatearis oportet. Prudentiae
+horum virorum secura te confides. Novistine istum virum?"
+
+Puella capitis nutu probavit, oculosque clausit, sed guttae tepidarum
+lacrymarum per genas eius decurrebant.
+
+"Parisiisne?"
+
+Puella iterum annuit.
+
+"Tuusne fuit amasius?"
+
+Tertium annuit; tertium lacrymae manant.
+
+"Nunc iam memini," inquit matrona subito. "Semel eum cum ista vidi. Quod
+negotii ipsi hac in domo fuit?" pergit illa asperius. "Eloquere!"
+
+"Hera mihi nunquam condonabit!" singultabat puella, unde ego coniectavi
+puellam de se magis quam de amico sollicitari. Herae quoque idem
+occurrisse verosimile erat, nam vox eius asperior fieri coepit.
+
+"Tenta modo," respondit. "Fac probe intellexeris, fatendum tibi esse--si
+hic minus, tum coram officiali lictorio."
+
+"Vae, absit!" clamitat Iulia, subito se erigens. "Dii meliora! id viva
+non sustinerem! Hera nunquam tam foret crudelis!"
+
+"Ergo fatere nunc!" mandat matrona velata immisericors.
+
+"Esto ut vis, Hera!" clamat puella, mucinio tersitans oculos, linguá
+locuta, quae partim Francica, partim Anglica, utpote quam minus accurate
+calleret. "Narrabo ergo quando ita vis omnia. Proprie enim non mea fuit
+culpa. Ille is fuit. Non amavi--timui eum. Potestate super me pollebat.
+Efficere poterat ut omnia patrarem. Ipse etiam verberavit me! Ego tamen
+ad eum usque redivi!"
+
+"Quí vocabatur?" quaerit matrona velata.
+
+"Vocabatur Georgius Drouet--habitabat Via de la Huchette, haud procul a
+Via Sancti Iacobi--contignatione suprema, in subtegulino. Ipse nequam
+fuit--nequam fuit--e quaestu mulierum vixit. Primum ante sex menses eum
+conveni. Mulieres fascinare novit; eum me magni facere putavi. Dein
+pecuniam a me mutuam petere incepit, donec omnem quam comparcavi
+elicuit; tum annulos meos--omnes et singulos!" Sublatis tum manibus
+ostentavit digitos vacuos. "Mox . . ."
+
+Hic substitit heramque aspectavit.
+
+Ea "prosequere!" inquit; "narra quidquid ad narrandum habeas."
+
+"Novi scilicet Heram quoque . . ."
+
+Iterum substitit. Interim ego ad fenestram perambulavi, ibique, valde
+commotus, forum ligneum spectans steti.
+
+"Eccur non?" quaesivit aspere, ego autem scire putabam eam revera tergum
+meum alloqui. "Eccur non? Numquid amari mulieri nefas est? Num mulieri
+tolerandum est quod Hera toleravit? . . ."
+
+"De ea re satis, Iulia," interpellat matrona velata, voce glaciali.
+"Tuam rem fare."
+
+"De forulo occulto novi; vidi Heram aperire, quid celaret, novi. Verum
+ego erga Heram fida fui; eam amavi; gavisa sum eam reperisse
+aliquem . . . Hera reminiscetur suam desperationem, suum horrorem, quum
+ingressa conclave reperit arcam evanuisse, subductam, venditam per illum
+. . . non secus et ego desperavi--ex omni corde conabar Herae usui esse.
+Ea nocte conveni istum," nutu effigiem indicans in solo iacentem. "Eum
+edocui."
+
+Hera sua, quasi in saxum mutata, stetit. Suspicabar eius angorem et
+humiliationem.
+
+"Ipse a me sciscitabatur--intellexit omnia--forulum, quí sit
+aperiendus--cuncta. At ego consilia sua nequaquam suspicabar--prorsus
+nihil suspicationis habui. Verum in navi vidi eum, tum demum intellexi.
+Eheu, accepit quod meruit!"
+
+Ipsa tota tremebat, manibusque oculos operiebat.
+
+"Nihil plus, Hera, existimo superesse," addidit rauce.
+
+"Nihil ex ista superest historia," fatur Godfrey voce firma, "sed est et
+altera."
+
+"Quid? et altera?" respiciens in eum quaerit matrona velata.
+
+"Quaere ex ea, Hera, quonam proposito ipsa in hanc domum venerit nudius
+tertius vesperi, locutaque in isto conclavi cum Philippo Vantine
+fuerit."
+
+"Non feci!" quiritat puella, vultu flagranti. Mendacium est.
+
+"Esto haud, opus est ut dicat!" immitis pergit Godfrey. "Quisque
+stultissimus facile divinabit. Venit pro litteris! Consilium ceperat te,
+Hera, diffamandi!"
+
+"Mendacium est!" iterum quiritat puella. "Veni spe ducta eam servandi,
+ad . . ."
+
+Impetus singultuum furentem paene suffocarunt.
+
+Matronam velatam contremiscere animadverti, sellam illi supposui, in
+quam se gratiis per murmur redditis demisit.
+
+"Praeterea testem eius rei habemus," subiungit Godfrey. "Accersamne
+lictores Hera?"
+
+"Noli, noli!" clamat puella vultu fere cadaveroso. "Edisseram; omnia
+edisseram. Vel spatium temporis concede!"
+
+Interea ad se possidendum secum colluctans sedebat, cuius rei indicium
+erat vultus torvus, maculisque striatus. Tum vidi oculos eius pandi, et
+circumspiciens animadverti Rogers se ad sedendum collegisse, lividaque
+facie oculos in puellam defixos tenere.
+
+Ipsa, eo viso, fere in furorem acta est.
+
+"Tu is fuisti!" quiritat puella, pugnis eum minitata. "Tu me prodidisti!
+Tu, ignave! Ignave!"
+
+At Godfrey, facie admodum severa, manus firmas brachio puellae iniecit.
+
+"Tace!" clamat, "ille nihil nobis prodidit! Imo te tueri
+conabatur--quamquam cur id tentaverit. . ."
+
+Rogers inani ac sepulcrali risu se ingessit:
+
+"Naturae satis consentaneum feci, mi Here," inquit raucus, "uxor mea
+est!"
+
+
+
+
+CAPUT XVI
+
+Philippi Vantine Salutator.
+
+
+Historia, quam nobis Rogers halitando prodidit, sordida profecto erat,
+quam tamen, quoniam nostram rem obiter tantum attingit, per summa tantum
+capita carpam.
+
+Octonis aut denis ante annis venustula Iulia--tunc dumtaxat ipsa certe
+quam nunc venustior fuit!--se ad familiam quamdam, quae vitam sine
+ancilla Francica vix tolerandam sibi persuaserat, famulatui auctoratum
+Neo Eboracum venit. Rogers eam convenerat, eiusque ocellis atris
+labellisque rubris captus, eam deperibat, ac, postremo, eam in
+honorificum connubium postulavit--haud necessario, praeter dubium!--et
+in maritum acceptus, ut maritus huius sirenis, cum ea vitam degit per
+plures menses eventuum plenam. Quodam denique die reperit eam aufugisse.
+
+Ipse, ut fere fit, suam ei concrediderat omnem pecuniam comparcatam--una
+enim haec fuit conditionum connubii! comparcatum quoque evanuit. Iulia,
+ut credibile est, desiderio bituminis viarum urbis Parisiorum abrepta
+fuit; nec praeterea dubitandum Iuliam vitae cum Rogers nuptialis, poesis
+prorsus vacuae, admodum pertaesam fuisse; et ob id in Franciam
+aufugisse. Rogers primum sibi eam sequi oportere persuasit; at mox a
+coepto eam Parisiis reperiendi, nec certus quid et si reperiret eam
+facturus esset, destitit, fato suo eam reliquit, moestusque se vitae
+officiis memoriá eius servatá, se accinxit. Genus affectionis erga eam
+clam in animo usque superstitabat, et quum ostium aedium Vantine pandens
+eam in limine conspexisset, se tamquam ceram in manibus eius praebuit.
+
+Iulia cuncta haec, parum pensi habita, vel etiam contemptim auscultabat,
+nihil quidquam negando, nihil se excusando. Cogitatio, quasi se excusari
+necesse esset, ne in mentem quidem venit. Historia finitá, ipsa prorsus
+iterum se possedit, quin et paullo elatior facta est, ni fallor, quum
+cuncta circum se versari sirenem videret et audiret. Erat hoc totum
+veluti iuvenescere, proinde grato quodammodo ad Rogers se vertit animo.
+
+"Haec omnia, ut opinor, vera sunt?" matrona velata quaerit.
+
+"Vera, profecto, omnia, mea Hera," respondit Iulia humeri vulsu. "Tunc
+fui iuvenis, amorque vitae citatioris me rapiebat. Iam sum adultior,
+facta prudentior--praeterea iam non, ut antea appetor."
+
+"Proinde," inquit hera cum ironia, "nunc iam parata es ad maritum tuum
+reverti."
+
+"Ea de re iam cogitavi, mea Hera," refert Iulia stupenda simplicitate,
+"inde ex quo eum hic conspexi, vidique eum in me usque bono esse animo.
+Refugio pro senecta indigemus."
+
+Furtim observabam Rogers, stupensque cognovi eum hanc mulierem usque
+animi affectione fovere. Refugium paratum esse videbatur, si Iuliae
+visum esset salutem suam hic quaerere.
+
+"Aliquantum dubitavi," dein subiunxit, "gratia tui, mea Hera, ubinam
+ancillam, mei similem, Hera repererit. Nulla praeter me crines suos ut
+ego concinnare sciens est--nulla nisi ego balneum apparare valet . . ."
+
+"Ea quum solae fuerimus dirimemus," respondit matrona velata. "Verum
+nunc, eris fortasse tam bono in me animo, ut mihi, quid antea huc
+veneris, explices."
+
+"Aequum, Hera mea, postulas," seque in sella commodius disposita, Iulia
+pergit: "Die quodam in navi evenit, ut quum in vectores tertiae classis
+despectarem, animadverterem Georgium--herum Drouet--solum oberrantem.
+Me, ut ita dicam, omnino _eversam_ et confusam sensi necopinato eum
+conspiciendo; deinde ipso sursum spectante intuitus nostri concurrerunt,
+quo facto, ipse accessit et ex imo me eadem vespera se convenire iussit.
+Illic denique consilia sua mihi primum aperuit. Secundum haec ipse pro
+se litteris ad evendendum potiri conabatur."
+
+"Cuinam?" quaerit Godfrey.
+
+"Cuicunque, utique qui maximo pretio eas redimere voluisset," respondit
+Iulia, multum mirata ut res tam plana etiam quaestione egere posse
+cuiquam videretur. "Litterarum quaeque ipsi herae denis millibus
+francorum primum erant offerendae; si ipsa abnuisset, Duci--qui certe
+cupidissimus earum habendarum censendus erat, offerendae fuissent!"
+
+Matrona velata aliquantum tremebat, manusque nisu quodam naturali ad
+pectus, expertura utrum manipulus litterarum, ut pretiosissimus
+thesaurus, revera in tuto esset, attollit.
+
+"Nocte ea in casteria mea," perrexit Iulia, "insomnis volutabar
+meditabunda, si quo modo eum frustrare possem; quod et iam dudum
+senseram eum haud multum me curare--et quod satis perspexi pecuniam eam
+in aliam quondam mulierem insumptum iri. Statui igitur primo quoque
+momento ad hanc domum properare, rem integram hero Vantine patefacere,
+petereque ab eo ut litteras mihi concrederet, quibus ego ad heram
+advolarem; mihi enim gratus eius animus probe notus erat," subiunxit
+puella. "Etenim quemque sibi providum esse, naturae praeceptum est."
+
+Hic paulisper cessavit, in conclavi circumspexit nostrisque vultibus ad
+se audiendum conversis mirifice delectari videbatur.
+
+"Una dumtaxat virtute tu certe polles, sinceritatis, scilicet," fatur
+matrona velata. "Prosequere!"
+
+"Facultate discedendi vesperi tantum ab hera nacta," pergit Iulia, "huc
+properavi, et huc perveniens pulsavi tintinnabulum; fateor tamen frustra
+me acturam, nec fore ingressuram, nisi ostium maritus aperuisset. Quin
+etiam postquam ingressa sum, etiam ipse mihi ingressum ad suum herum
+negavit; verumtamen quum de accessu disceptassemus, herus Vantine ipse
+in ambitum venit, tum ego ad eum confugi, et ut me exaudiret ab eo
+flagitavi. Tum demum is me ad huc intrandum invitavit."
+
+Hic ipsa iterum conticuit dum me tremor ex ipsa exspectatione perculit.
+Denique mox eramus audituri quemadmodum Philippus Vantine morte affectus
+sit.
+
+"Igitur ego consedi," pergit Iulia. "Totam istam rem illi patefeci inde
+ab exordio. Ipse me intentissimus auscultavit; sed quum ab eo petivissem
+ut facultatem litterarum tollendarum mihi faceret, dubitare coepit. Inde
+sursum deorsumque in conclavi ambulans rem meditabatur; deinde me per
+ianuam in illud cubiculum deduxit. Arca in medio stabat tabulato,
+omniaque lumina ardebant.
+
+"'Istane illa arca est?' ipse quaesivit a me, et quum verbis
+confirmassem, mirari videbatur.
+
+"'Res probatu facilis est,' dixi ego, tum ad arcam progressa tria
+pusilla choragia imprimere coepi, ut heram facientem videram. Ansula in
+latere recidit, verum ipse me prohibuit.
+
+"'Revera haec illa ipsa arca est,' ait ille. 'Hoc iam video. Et absque
+dubio forulus eas quas memorasti celat litteras. Ast hae litterae non
+tuae sunt. Eae herae tuae sunt propriae. Ut eas auferas concedere non
+possum, quoniam, profecto, non te novi. Fieri potest ut iis abuti tibi
+in animo sit.'
+
+"Omni modo obtestabar iniuste id mihi imputari, optima me esse indole,
+herae meae ex animo bene velle, meque eam tueri. Denique me in hoc
+reduxit conclave. Prae furore paene flevi."
+
+"'Revertere' inquit tandem, 'ad tuam heram, nuntia illi me ad suas sibi
+reddendas litteras paratissimum esse. Dedere tamen eas suis tantum
+ipsius manibus vellem. Litterae sunt hic, quandocunque sibi libuerit, a
+me eas repetere poterit.'
+
+"Ex his intellexi omnia mea argumenta esse incassum, ipse adamantinum se
+praebuit. Itaque e domo excessi, ipso mihi ostium aperiente. Atque in
+his, Hera mea, cuncta quae scivi edisserui."
+
+Post haec breve silentium factum est; tum audivi Godfrey e profundo
+suspirantem. Facile intellexi sibi aeque ac mihi persuasum esse puellam
+vera narrasse.
+
+Tum ipse occepit fari: "Quamprimum domum perveneras, utique ergo quaeque
+experta es, herae tuae narravisti?"
+
+Iulia haud parum erubuit.
+
+"Non feci, Here mi," respondit ipsa, "nihil illi narravi."
+
+"At ego putarem te tuam fidem factis comprobare voluisse," pergit
+Godfrey suo modo suavissimo.
+
+"Ego vero sine litteris verebar, ne mea consilia ipsa in malam
+interpretaretur partem," ait Iulia contumax.
+
+"Praeterea sine litteris utique nullum praemium," explet Godfrey.
+
+Iulia nihil respondit, sed parum commode se habere videbatur.
+
+Denique matrona velata surrexit.
+
+"Ullasne amplius habes quaestiones, quas illi proponere velis?"
+quaerebat ipsa.
+
+"Nullas amplius, mea Hera," refert Godfrey. "Historia ex omni numero est
+perfecta."
+
+Iulia itaque sumpsit suum velum, oculis interim haud amicis in Godfrey
+coniectis. Matrona velata denique ad me se vertit, manusque tetendit:
+
+"Gratiam tibi habeo, mi Here, Lester," inquit, "pro tua in me voluntate.
+Veni, Iulia!" hisque dictis utraque ad fores accessit, quas Rogers illis
+propere pandit.
+
+Herus Hornblower nutu capitis salutans, eas secutus excessit, ego autem
+cum Godfrey solus sum relictus.
+
+Uterque nostrum silens consedit, quique suis cogitatis intentus.
+
+"Hem," fatur denique Godfrey. "Hem, quam praeclaram haec omnia
+praeberent historiam! Et en, iis uti nequeo! Acerbum hoc est scitu, mi
+Lester!"
+
+"Historia ista columnas societatis certe concuteret," assensus dixi.
+"Imo et ego ipse concussus sum."
+
+"Non secus atque ego! Primum me nusquam esse sensi--quum te atque
+matronam velatam de occulto forulo disserentes audiveram, elinguisque
+stupui--vidique te in me renidentem! At totam rei historiam necdum scio.
+Quínam id factum est ut illa ad te veniret?"
+
+Enarravi igitur ei adventum ad me heri Hornblower, historiam ab eo mihi
+narratam, levemque cum eo disceptationem. Intellectis eventibus, Godfrey
+audita capitis nutu probavit.
+
+"Historia ista utique recta et proba est," tandem fatur, "Hornblower
+enim nihil unquam quod fraudem redoleret, susciperet. Insuper matronam
+ego agnovi, ut, procul dubio, et tu."
+
+"Et ego sane; vidi eius effigies. Probavi etiam eius fortitudinem veli
+relevandi."
+
+"Non secus et ego. Inde a die nuptiarum, mi Lester, ipsa haud parum
+mutata est--tum enim ipsa puella erat laevi facie! Trium annorum cum
+Duce suo convictus vestigia in ea reliquit!"
+
+Mox conticuit, et meditans oculos in tapetas defixos gerebat. Denique
+cum subito tremore ad se rediit.
+
+"Historia autem ancillae certe auditu iucunda fuit," inquit. "Nihilo
+tamen secius plura in ea sunt quae mihi minime liquent."
+
+"Est unum in his, quod ne mihi quidem est clarum," respondi ego. "Ne
+somniavi quidem hanc esse arcam veram et genuinam. Nescivi quí id esse
+posset."
+
+"Rem acu tetigisti. Quínam id factum est, quum matrona velata Armand et
+Fils Parisiis adivisset, et ab iis ad Philippum Vantine missa esset? Ut
+sua ipsius narratio fert, ipse hanc arcam non praestinavit; hanc antea
+nunquam conspexit; credibile est istam ex errore esse missam; Armand et
+Fils remulcant tibi errorem esse commissum; et tamen Vantine memorant
+eius arcae praestinatorem. Aliquid alicubi distortum esse constat.
+
+"Illa re admoneor vices agentem Armand nondum me visisse. Haud est
+dubium quin is difficultatem dirimere possit."
+
+"Utique non oberit eius narrationem audire," putabat Godfrey. "Videamus
+nunc illum forulum."
+
+Forulus usque erat apertus eo quo eum reliqueramus modo, sed Godfrey eum
+in locum repressit, ostendabatque mihi configurationem vafram,
+quemadmodum per crusta, opusque musivum forma locusque eius dissimulatus
+fuerit. Dein operari circa choragium coepit, ansa in locum recidit,
+forulumque iterum evulsit quod evelli poterat, seduloque exploravit.
+
+"Homullus qui hunc effinxit, summi fuit ingenii," fatur miratus, et
+forulum iterum in situm repressit. "Miror admodum quid hic inde a
+temporibus herae de Montespan ad hanc usque aetatem celaverit! Litteras
+amatorias plerumque, ut mea fert opinio, quoniam eae sunt praesertim res
+quae maxime celari debeant. Nonne aves utinam, mi Lester, forulus hic
+sua secreta tibi prodere posset?"
+
+"Est unum quod hunc forulum prodere vellem, si modo posset," respondi.
+"Vellem hic fateretur quis Philippum Vantine occidisset. Nisi fallor iam
+mecum agnosces bellulam theoriam nostram hac vice pulchre esse elisam."
+
+"Nonne iam ita paret?"
+
+"Forulus nullo certo mechanismate nititur--hoc plane constat," censebam
+ego.
+
+"Certe nullo nunc, nullo unquam," assentitur Godfrey.
+
+"Atque hoc nos nuspiam relinquit, et nunc nusquam sumus; nonne idem
+putas? Hoc ergo factum totam rem tanto magis in ambagibus reliquit.
+Capere non possum," et his verbis etiam magis confusus frontem fricans
+resedi. Saltem pro momento temporis mente mihi prorsus coecutire
+videbar. "Tamen unum certum est," subiunxi, "necem, quaeque eius causa
+aut modus fuerit, factam in conclavi, non autem hic fuisse."
+
+"Quid te ad ita credendum permovit?"
+
+"Nos existimamus Drouet ad facultatem a Vantine foruli aperiendi,
+litterisque potiundi impetrandam acsi vices dominae gereret, huc
+venisse."
+
+"Bene te existimasse arbitror," fatur Godfrey cogitabundus.
+
+"Ex nostra igitur opinione, postquam Drouet in conclave intromissus
+erat, conspicatus est arcam, tentavit forulum evellere, idque moliendo
+fuisse occisum. At satis planum est nunc nihil prorsus circa forulum
+esse quod cuiquam nocere possit."
+
+"Hoc certe manifestum est, ut mihi quidem videtur," probat Godfrey.
+
+"Si vero forulum evulsisset, litteras profecto exemisset, siquidem
+obstabat nihil. Quandoquidem eas non exemit, nonne sequitur necesse est
+eum antequam forulo potitus esset, fuisse occisum? Quin, fortasse, arcam
+ne vidit quidem. Eum illic in conclavi caesum fuisse, paullo post quam
+Parks eum reliquerat oportet."
+
+"Quid tum de Vantine?" quaerit Godfrey.
+
+"Prorsus nescio," respondi spe deiectus. "Ipse litteras non curavit--si
+forulum vel maxime tentaverit, ad summum, curiositate ductus id egit, ut
+operandi modum eius experiretur. Attamen, utique idem quod occidit
+Drouet, et eum occidit. Prorsus ita--et nunc, quod de ea re cogito,
+aeque certum est ne eum quidem aperuisse forulum."
+
+"Quínam tibi constat id certum esse?"
+
+"Scilicet si forulum evulsisset," docebam, "idque moliendo caesus esset,
+forulus apertus mansisset. Existimabam prius, fortasse forulum per se
+clausum fuisse, sed ut vides, id factum non est. Forulus enim manu debet
+claudi, eius ansa in locum reprimi."
+
+"Vera memoras," ait Godfrey, "nec hoc infitias iri patitur. Si enim id
+de Vantine valet, de Drouet quoque valebit. Sequitur inde forulum a
+neutro fuisse apertum. At quid tum?"
+
+"Prorsus ignoro," sine spe respondi. "Nihil inde sequi videtur."
+
+"Est tertia res in medio," suggerit Godfrey.
+
+"Quaenam ea est?" quaero.
+
+"Manus quae Drouet et Vantine occiderat, potuit et forulum claudere,"
+respondit Godfrey, oculis in me levatis.
+
+"Et litteras tamen ibi reliquit?" quaero ego. "Nequaquam."
+
+Auditis his, vultum ad fenestram tabulatam convertit, unde intellexi cui
+eas manus attribuendas putaret.
+
+"Praeterea," insto ego, "quonam modo ipse huc penetraret? Quonam modo
+evaderet? Quidnam ipse moliretur, si litteras non sustulisset?" Tandem
+admodum fessus surrexi. "Iam tempus est," inquam, "ut ad officinam
+redeam. Hodie dies Saturni est, officinam horá secundá claudimus.
+Veniesne mecum?"
+
+"Non ibo," respondit; "si per te licet, aliquantum longius hic morabor,
+mi Lester, has res ultro mecum reputaturus. Fortasse in veritatem casu
+quodam fortuito incidam!"
+
+
+
+
+CAPUT XVII
+
+Herus Armand Comparet.
+
+
+Reversus in officinam reperi herum Felicem Armand, ex consortio Armand
+et Fils ibidem comparuisse, sed quum ego alias egissem pagellam pro me
+reliquisse cum notitia graphide scripta, qua me docebat se futuro die
+Lunae antemeridiem iterum venturum. Alius quoque salutator advenerat,
+qui me reversum opperiebatur--vir quidam procerus et robustus, longis
+mystacibus, qui se mihi sistens aibat se Simonem W. Morgan vocari,
+incolamque esse Osage City, Iowa.
+
+"Proximus miselli Philippi Vantine vivus agnatus, Here mi," se sistens
+fatur. "Veni primum quam poteram."
+
+"Probe ac pie statuisti," laudo pietatem eius. "Funebria cras, horá
+decimá matutiná, in aedibus demortui celebrabuntur."
+
+"Accepistine meum telegraphema?"
+
+"Accepi," inquam.
+
+Paulisper in sella sua haud commode vacillabat.
+
+Non ignorabam quid erat dicturus, sed ad iuvandum eum nihil expedire
+existimavi.
+
+"Recte fortasse divino testamentum eum reliquisse?" quaerit tandem.
+
+"Divinasti bene; iam etiam ad idem die Lunae probandum quae usui sint,
+apparavimus. Si tum inspicere volueris, licebit."
+
+"Tune iam id inspexisti?"
+
+"Leges eius mihi notissimae sunt. Hic in officina fuit scripto
+mandatum."
+
+Mystaces suas nervose tortabat.
+
+"Patruelis Philippus perquam fuit opulentus, ut proditum audivi," coepit
+ambire.
+
+"Quodammodo opulentus. Sortes securitatesque eius valore unam millionem
+cum quadrante attingebant, praeter quaedam immobilia--et, utique, aedes,
+quas incolebat. Insuper magnum apparatum productorum artis--tabularum
+pictarum, supellectilis domesticae, tapetarum, caeterarumque rerum
+idgenus circum se congestum habebat; quae omnia quantum valeant fortasse
+nunquam rescietur."
+
+"Eccur non?" quaerit ille.
+
+"Quoniam haeredem omnium rerum Museum Artium Metropolitanum constituit.
+Praeterquam pauca legata suis veteranis famulis adscripta, cuncta quae
+sua erant eidem Instituto reliquit."
+
+Fortasse iusto rudius haec ob oculos ei posui, sed intervisui[1] finem
+facere statui.
+
+Herus Morgan toto vultu valde erubuit.
+
+"Siccine?" clamat. "Va--eccum; famá audivi eum haud parum insanivisse."
+
+"Imo vero aeque sanum eum cognovi quam mortalium ullum," aridule
+respondi. Huius verba mihi in animum revocarunt dubia quae mihi eo die
+quo Vantine arcam Boulé palpare coeperat, suboriebantur. Dubia tamen
+haec reticenda iudicavi.
+
+"Hem--enimvero his de rebus alias videbimus!" fatur salutator meus
+minitabundus.
+
+"Fac prorsus ita statueris, Here Morgan," e corde respondi. "Si ulla
+tibi dubia intersint, indagare ne intermiseris. Nunc autem, quoniam
+permulta negotia me urgent, ignosces mihi, etiam maturius hodie officium
+claudemus."
+
+Denique in pedes surrexit, tractim foras ivit; nec unquam amplius mihi
+sub oculos venit. Ut ego puto, legumperitum quempiam adiit, ab eo
+edoctus fuit casum suum nulla spe niti, et sic, rebus infectis, tractu
+[2] primo quo poterat, in Osage City profectus est. Ne funus quidem
+exspectandum censuit.
+
+Pauci, profecto, molestiam in funere participandi subeundum censuerunt.
+Fuerunt inter hos aliquot familiae iunctiores, aliqui vices musei,
+institutorum beneficentiae quondam a Vantine adiutorum agentes, aliqui
+amici et necessarii, nec plures. Ex magno mundi theatro ita excessit et
+excidit, ut vel superficiem aquae, ut ita dicam, lenissimá undulá
+succussá, turbare videretur; e cunctis sibi iunctis, dicere non dubito,
+fidum Parks aegerrime eius mortem laturum. Vantine enim, quodam sensu,
+homo fuit solitarius; pauci in Platea ambulantes nutu toties quemquam
+salutarunt, tamen haud multi sunt toties soli pransi; tantum enim in eo
+fuit abstinentiae, ut amicitiam cum eo intimam verecundia deterreret. In
+summa, Vantine homo fuit, ut sui similes multi, qui plurimos in toto
+orbe numerarat notos, amicos nusquam.
+
+Ea nocte domi meae sedens haec mecum aliquantum contristatus reputabam,
+nec sine inquisitione in proprium ipsius mei in mundo, societatisque
+humanae locum atque statum. Procul dubio plerique nostrum haud parum
+contristantur quum perspicere incipiunt quam exigui sint in mundo
+momenti. Plurimi nostrum, si postridie suae sepulturae inter vivos
+redire possent, sine dubitatione haud parum cohorrerent quum
+perspicerent quam laete mundus usque satagendo cursaret! Scio enim
+mundum me evanuisse haud plus percepturum quam Vantine morte extinctum.
+Cogitatio haec mihi haud grata fuit, quod ea aliquo defectu laborare me
+coarguit.
+
+Insuper et mors Vantine animum meum moerore affecit. Usque eo dum ad
+hunc tristem eventum explicandum modus aliquis atque spes suppetebat et
+affulgebat, causa declarari, factumque explicari poterat; at nunc
+theorema meum omnino erat eversum; in tenebris sum relictus, unde nullo
+pacto poteram eluctari. Nunquam antea ullo mysterio sensi me adeo
+obcoecatum, meique impotem, quam hoc, et sensus hic ita me obruit ut
+postquam cubitum ivissem, diu me insomnem et irrequietum iactaret.
+Arcano quodam modo vires meas cum superiori aliqua potestate mihi
+conserere videbar, minaci et terribili potestate, quae me vel versione
+carpi contundere et comminuere posse parabat.
+
+Testamentum Vantine secuto die Lunae probatum est. Legibus eius cautum
+erat ut tota congeries productorum artis in museum deveheretur, domus
+autem, eaeque in ea res quibus museum non egeret, beneficio musei
+venirent. Herum Caspar Purdon Clark de legibus testamenti iam certiorem
+feci, atque advocatus musei testamento legendo interfuit. Is retulit
+sibi demandatum esse ut me ad res uná duabusve septimanis, donec eaedem
+avehi possent, administrandas rogando induceret. Oportere etiam asseruit
+inventarium rerum Vantine congestarum ut fieret, ad quam sine mora
+suscipiendam vicarius musei director delegatus est.
+
+His conditionibus aequo animo acquievi; sed in officinam reversus animi
+certe pendentem me sensi. Artium congeries Vantine mihi nunquam non pars
+sui ipsius videbatur; quin etiam plus domus ipsius pars, in qua eadem
+coacervata erat. Eaedem res in museo, in longitudinem parietum rigide
+dispositae ac digestae tessellisque discretae, summam iacturam decoris
+et pulchritudinis laturae erant; unde cogitatio animum mihi subivit
+quanto praestantius id futurum pro urbe Neo Eboracena, si domus ista
+vetus, cunctaque in eius penetralibus, sarta tecta intemerataque normae
+instar conservarentur, ut inde minor ista nervoseque proruens generatio
+digniorem vitae modum, disciplinam maiestatemque illius veterioris sub
+oculis videret; eo circiter modo quo vetustae ac venustae aedes
+Plantin-Moretanae Antverpiae monumentum reprehensionis est adversum
+nostrorum temporum librarios, qui litteras mercium mensurá aestimant
+iuxta saponem atque caseum.
+
+Id, utique, iam effectui dari nequit; impetus mercaturae in Plateam
+ultimam hanc obicem e medio tollet; unicum istud prisci rerum ordinis
+monumentum delebitur; intra annum aut biennium immanis chalybeia et
+lapidea strues loco potietur, ubi tres Vantine generationes vitam
+exegerunt; congeries autem artis thesaurorum tam concinna et una, cui
+cogendae ultimus Vantine vitam impenderat, immergetur vastae congeriei a
+museo corrasae, ibique evanescet. Tristis certe exitus.
+
+"Vir, Here, te convenire cupit," affatur me ministellus ad scriptoriam
+considentem, ac paullo post herus Felix Armand inductus se stitit.
+
+Oculos modo habeo claudere ut imaginem tam extraordinarii viri mihi
+repraesentem, nam Felix Armand vir erat maxime eximius, quem unquam me
+convenisse gratulari mihi possem. Vultu rubicundus, claris oculis, plena
+barba atra, comá fere pice nigriori--capillis pone auriculas ita
+cincinnis, ut minus quam fascinatorium appellare haud ausim--speciem
+praebebat immensae et incredibilis virilitatis. Nec aberat in habitu
+eius indicium haud ignorandum culturae; gestus, totaque hominis externa
+species prodebant eum multum peregrinatum, multa vidisse, consuetudinem
+multorum, a summo ad imum expertum esse, hominem denique haec omnia
+arguebant, quem in nulla hominum societate alienum dixeris. Nullis
+profecto verbis meis propriam eius vividae personae imaginem describere
+ac prodere possum; atque ingenue fateor me a primo aspectús eius
+momento ab eo affectum atque fascinatum fuisse. Caeterum etiamnum sum
+ita affectus; fortasse etiam magis quam antea, nunc ubi tota historia
+mihi palam est--at modo scies.
+
+"Anglice perinepte calleo, Here mi," considens me affatur. "Si tu scis
+Francice . . ."
+
+"Ne dimidio quidem tantum, quantum tu Anglice," renidens respondi. "Hoc
+iam primá tuá sententiá clarum est."
+
+"Si sic res se habeat, tentabo ut possum," fatur subridens,
+"erroribusque ignosces. Primum igitur, Here Lester, ex parte Armand et
+Fils rogatum te esse velim, ut errorem tam gravem condones."
+
+"Reverane per errorem id factum est?" quaero.
+
+"Per errorem, nobis admodum incommodum. Nec quí id factum sit scimus.
+Mihi crede, mi Here Lester, non esse nostrum errores committere; nomine
+ita claremus, ut iuste liceat nobis superbire; verum arca quam herus
+Vantine praestinaverat, in promptuario nostro est relicta, illi autem
+haec alia est convasata ac permissa. Rem severissimae indagini
+subiecimus."
+
+"Ergo arca heri Vantine usque Parisiis est?"
+
+"Non est, Here Lester; errorem iam ante aliquot dies rescivimus, proinde
+arcam, quae heri Vantine est, ad me huc miserunt. Eadem proximo die
+Mercurii, per _La Provence_ huc perveniet. Ipse ego eam excipiam,
+heroque Vantine sistam."
+
+"Herus Vantine mortuus est," doceo eum. "Num id nescisti?"
+
+Aliquamdiu, acsi non caperet, stupens sedebat.
+
+"Rectene te intellexi herum Vantine mortuum esse dixisse?" balbutiebat.
+
+Quantum de tristi eventu scivi ei narravi, dum ipse me quasi stupefactus
+aspectabat.
+
+"Mirum est," inquam "te nihil ex his in diurnis ea re scatentibus
+vidisse."
+
+"Ad amicos visitandos Quebec abfui," explicabat. "Nuntium domús nostrae
+me huc conferre iubens illic mihi redditum est. Illinc sine mora viam
+huc ingressus sum, dieque Saturni hic perveni. A statione rectá huc
+vectus aegre reperi te abesse."
+
+"Doleo tanto tibi incommodo fuisse," dixi in excusationem.
+
+"At, mi Here Lester, nostrum est incommoda subire," obtestatur ipse.
+"Tantum errorem dedecus existimamus. Pater meus ex antiquiori genere
+admodum ob id perturbatus est. Verum mors ista heri Vantine--
+molestissime me afficit. Saepe numero eum conveni. Ipse verus
+rerum aestimator fuit--in eo patronum, quem maximi feceramus, amisimus.
+Eum domi suae mortuum repertum memoravisti?"
+
+"Recte meministi, mortuus autem est e minutis in manu geminis
+vulneribus, in quae maxime lethale virus erat instillatum."
+
+"Mira narras. Et quem in modum ea vulnera erant inflicta?"
+
+"Id nescimus. Mihi visum erat . . ."
+
+"Itane, revera?" quaerit fulgentibus ex incitamento oculis.
+
+"Paucis horis ante alius quis eodem modo occisus repertus est in eodem
+cubiculo."
+
+"Aliquis alius?"
+
+"Peregrinus aliquis, qui herum Vantine visum venerat. Mihi tunc visum
+erat tum hunc peregrinum, tum herum Vantine occultum quemdam forulum,
+qui in arca Boulé latebat, temerantes, mortem oppetivisse. Quidquamne
+tibi, Here Armand, de historia eius arca cognitum est?"
+
+"Arcam hanc pro Matrona de Montespan ab ipso hero Boulé factam esse
+credimus," respondit ipse. "Haec est prima et originaria eius quae nunc
+in Louvre est, de qua satis constat Ludovici Magni fuisse."
+
+"Ita et Vantine credidit," affirmo ego. "Unde id deduxerit, nescio--"
+
+"Herus Vantine rei peritus fuit," herus Armand compositus respondit.
+"Sunt enim circa eam indicia, quae nemo peritus ignoraverit."
+
+"Ista arcae historia, ab eo coniectata," inquam, "mihi ad credendum
+ansam praebuit arcam, quae pro Matrona de Montespan parata esset, forulo
+occulto utique non carituram; et, quoniam haec temporibus Brinvillier,
+atque La Voisin fiebat, quid magis moribus iis consentaneum esse
+poterat, quam quod praesidio machinationis venenosae muniretur?"
+
+"Quid profecto iis moribus magis consentaneum?" repetit salutator meus,
+dum ego eum maiori etiam nisu erga me ferri ex oculis eius videri posse
+putabam. "Ratiocinaris optime, mi Here Lester."
+
+"Ratiocinatio haec," retuli ego, "statum rerum, haud aliter perspicuum,
+declarare videtur. Adde etiam quod novitate rei delectat."
+
+"Res ista certe insueta est," avide assentitur, aestuque animi oculi
+eius ceu geminae prunae candebant. "Ego vero inde a tenellis
+unguiculis," subiungit, quum intuitum meum animadverteret, "admiratione
+mysteriosi omnis tenebar. Fabulae de rebus occultis vim in me exserunt,
+quam declarare non possum; aliquid mihi in sanguine latet, quod nutui
+earum obtemperat. Subinde persuadeo mihi optimum potuisse speculatorem
+me evasisse--aut insignem malefactorem. Loco horum mercator tantum sum
+rerum curiosarum. Hinc intelliges quare historiis huius generis
+insolitis adeo capiar."
+
+"Adiumento nobis fortasse fieri poteris," suadeo illi, "meum enim
+theorema omnino refutatum fuit."
+
+"Refutatum? Quonam modo?" quaerit.
+
+"Forulus occultus repertus est . . ."
+
+"Quid?" clamat voce prae stupore acuta. "Repertus? Forulus occultus fuit
+repertus?"
+
+"Fuit, nec tamen ullum machinationis venenatae tutamentum."
+
+Halitu graviori paulisper spirabat; se dein recollecto leniter ridebat.
+
+"Revera," in excusationem respondit, "haud me decet mihi tantum
+indulgere. Est hoc certum genus ebrietatis. At tu ais forulum fuisse
+repertum, nullum tamen venenum. Fuitne forulus vacuus?"
+
+"Non fuit; manipulus litterarum in eo inventus est."
+
+"Praestanter! Certissime litterae amatoriae! Pagellae dulciolae a magno
+Ludovico, ad heram fortasse Montespan?"
+
+"Non ita; prò dolor! multo recentiorum temporum erant. Restitutae
+eaedem sunt possessori. Te quoque probaturum hoc factum esse arbitror."
+
+Aliquantum accuratius residebat me speculatus, dum me sollicitari sensi,
+quod quum ipse accurate sciret a quo arca empta esset, interea secum
+tacite historiam in integritatem magis scite texere par esset quam mihi
+consultum videretur.
+
+"Quandoquidem litterae restitutae sunt," tandem fatur aridiuscule, "de
+re amplius disceptare vanum esset. Verum, absque dubio, si rem integram
+cognoscerem, approbarem. Praesertim si id bono matronae cessisset."
+
+"Ita cessit," probo ego, eumque rem perspexisse e vultu eius cognovi.
+
+"Tum fecisti bene," respondit. "Nullone alio modo causa mortis heri
+Vantine illiusque peregrini reperiri poterat?"
+
+"Nullo, quantum sciam. Mortuarius cras in causam inquiret. Causam
+cognoscendam is consulto distulit ea spe ut nova reperirentur forte
+testimonia."
+
+"Nec ulla sunt reperta?"
+
+"De nullis equidem audivi."
+
+"Ne novisti quidem quis peregrinus ille fuisset?"
+
+"Iam hoc repertum est. Fuit aliquis nullius pretii, nomine Drouet."
+
+"Francusne?"
+
+"Francus, cuius domicilium subteglinum erat Parisiis, Rue de la
+Huchette."
+
+Herus Armand animo intentus me intuebatur, sed nunc relaxatus, et ut
+mihi persuaseram, longo suspirio, ut homo gravi levatus onere. Interim
+in imo animi mei recessu umbratilis vagaque suspitio suboriri
+coepit--suspitio scilicet, acsi herus Armand hac in re longe plus
+cognitum haberet quam hactenus prodidisset.
+
+"Num tu casu aliquo eum novisti?" incurius quaero.
+
+"Non novi; haud puto. Est tamen unum, Here Lester, quod non capio, et
+ideo indulgentiam tuam ob meam flagitem temeritatem. Non enim perspicio
+quid iste, quem vocas Drouet, domi heri Vantine negotii habuerit."
+
+"Litteras eas volebat in suam redigere potestatem," dixi.
+
+"A, id itaque moliebatur!" et salutator meus caput quassabat. "Et hoc
+tentando fuit interemptus?"
+
+"Ita, sane. At, mi here Armand, id nos praesertim latet quemadmodum ipse
+caesus fuerit. Quis, vel quid eum occiderit? Quínam venenum illud
+illatum fuerit? Quidquamne ad id declarandum afferre potes?"
+
+Pauca momenta per fenestram prospectans meditabatur.
+
+"Aenigma praeclarum est," tandem ait, "perquam scitum. Iam ego mecum
+perpendam, Here Lester. Forte aliquid suadere par ero. Nec scio.
+Vertumamen proximo die Mercurii te visam. Si ita videbitur, domi heri
+Vantine, ad emutandas arcas conveniemus."
+
+"Quotá horá?"
+
+"Pro certo dicere nequeo. Aliquantum morae intercedere poterit dum arcam
+a navi avehi curaverimus. Satius forte esset si inter eundum te
+viserem."
+
+"Placet," respondi.
+
+"Velis, obsecro, mihi iterum indulgere ut errorem a nostris commissum
+ignoscere abs te flagitem. Nos, revera, cautissimi esse solemus; attamen
+et nos famuli subinde fallunt incurii. Gravissime fero quod ab ipso hero
+Vantine indulgentiam flagitare et veniam culpae impetrare in persona
+nequeo. Ergo ad diem Mercurii usque, Here Lester."
+
+"Ad diem Mercurii usque," repetivi verba, oculisque prosequebar staturam
+eius erectam et ad optimam normam ornatam, dum per fores discedebat. Vir
+certe admirabilis et venustissimus, ad scriptoriam rediens mecum
+dictitabam, talis nempe, quem magis intime novisse cuperem; vir, qui
+arcanis criminum delectari, ac veluti equo arundinaceo equitare in
+delitiis habeat, et cui me hac in re morum similitudo colliget; et risi
+etiam quum recolerem quantopere captus esset quum casum geminae mortis
+me referentem auscultasset. Quam porro insons fassus etiam est intimam
+mentis cogitationem, qua sibi insignis speculator--aut vero clarissimus
+malefactor fieri, si datum esset, sibi licuisset, quum reapse mercator
+communis rerum curiosarum modo esset. Caeterum ego quoque, nec semel,
+iis delectabar, consiliis--et ecce me, leguleium factum, nec e
+celeberrimis. Igitur ego et herus Armand complura habemus communia.
+
+[1] _Intervisus, -ús_, ut nomen substantivum Romanis fortasse non
+usitatum, saltem ostendere nequeo; verbum tamen _interviso,3 -si,- sum_
+satis frequens et in Plauto, et in Cicerone ac Suetonio, sensu a nostro
+parum diverso, nempe aliquem clanculum observare, furtim videre,
+speculari quid aliquis agat, aut vero aliquem subinde visum et ad
+colloquendum adire. Satis aptum proposito nostro vocabulum.
+
+[2] _Tractus, -ús_, quod trahitur, quod se trahit, eodem fere sensu
+apud Romanos quo apud nos. Nostrae enim ferroviae, compluresque carri
+velut in catenam copulati nihil aliud sunt quam novus modus, loco
+antiqui, onera vectandi; et perinde atque Anglice utimur vocabulo
+_coach_ ad denotandos carros munere _coach_ fungentes, sic et ego
+adhibui antiqua vocabula Latina ad designandum antiquum opus, licet novo
+modo effectum. Atque si mihi sumpsi pro _locomotive_ novum procudere
+vocabulum Latinum _cietrum_, monito sum tantum Horatii obsecutus
+dicentis, "Licuit semperque licebit--procudere nomen."
+
+
+
+
+CAPUT XVIII
+
+Ego et Arca Boulé Separamur.
+
+
+Quaestionem mortis mortuarius postero die habuit, quum quod ego
+suspicabar, facta comprobarunt. Decuria lictoria nihil quod momenti
+fuisset in testimonium reperit; certe nihil eius rei quae causae mortis
+Philippi Vantine, atque Drouet, novum lumen affundere potuisset. Testium
+quisque eodem fere modo quo ego hic eventus narravit, iuratos autem
+manifestum erat in aenigmatum ambagibus deperditos fuisse.
+
+Magno mihi fuit levamento quod sine me declaratum est quis Drouet
+fuisset. Bulgá, quam in crepidine reliquerat, decuriá lictorum
+postulante apertá, in ea cistellula pagellarum suo nomine inscriptarum
+reperta est. Quare aliam quam suam Vantine submiserit, quidque negotii
+cum Vantine habuerit, decuria nullam submittere quivit sententiam, nec
+ego id explicare negotii esse duxi mei, quandoquidem arcanum eius mortis
+neutro in eventu clarius futurum erat.
+
+Haud irridiculus inquisitionis eventus erat tentamen heri Goldberger, ut
+credibile est a Grady profectum, Godfrey carpendi.
+
+"Postridie tristis eius eventús," suaviter fatur Goldberger, "tu in
+_Record_ evulgasti effigiem, quam tu eius mulieris esse voluisti, quae
+pridie vesperi Vantine viserat, quaeque ultima creditur fuisse omnium
+qui eum vivum vidissent. Unde eam effigiem obtinuisti?"
+
+"Exemplar fuit eius quam Drouet in pagmento horologioli gestavit,"
+respondit Godfrey.
+
+"Exinde," pergit Goldberger, "huius portionis casús nullam fecisti
+mentionem. Licet inde arguere te erravisse?"
+
+"Imo contra, etiam probavi me verum dixisse."
+
+Vultus Goldberger rubescere coepit, nec aspectu fuit iucundus.
+
+"Nonne potius agens[1] vocabulum est 'probare?'" quaerit.
+
+"At rectum vocabulum."
+
+"Quinam fuit mulieris cum homine illo Drouet nexus?"
+
+"Amica eius fuit."
+
+"Nimia id fiducia dicis," inquit Goldberger labiis convolventibus.
+"Tamen, postremo, id nihil nisi hariolatio est, nonne?"
+
+"Fiduciá loquor, ratione ductus," compositus regerit Godfrey,
+"quandoquidem mulier me coram tantundem fassa est."
+
+Goldberger iterum erubuit.
+
+"Ni fallor etiam fassa est ipsam se fuisse quae Vantine viserat?"
+cavillabatur.
+
+"Ipsa non modo id fassa est," refert Godfrey etiam magis compositus,
+"verum et singula narravit quid eo tempore gestum fuisset."
+
+"Fassio ista utique tibi soli facta est?" voce consulto ludibriosa
+quaerit Goldberger.
+
+Godfrey verbis his aliquantum rubescebat, tamen probe sibi temperavit.
+
+"Minime vero," inquit. "Coram hero Lester, atque alio spectabili
+iurisperito id evenit, cuius nomen enuntiare fas mihi non est."
+
+Goldberger sibi aliquid in fauce haerere sensit, acsi alapam accepisset.
+Certe idgenus quid sensit, nec asserere dubito iure ita sensisse quasi
+accepisset!
+
+"Num ista mulier Neo Eboraci est?"
+
+"Ita credo."
+
+"Quidnam vocatur, et ubi habitat?"
+
+"Fas non duco respondere."
+
+Goldberger stupens eum contuetur.
+
+"Faxo ut respondeas," vagit, "alioquin ob spretam curiam in vincula te
+coniiciam."
+
+"Feceris ut voles," refert subridens. "Per me licebit. Tuo tamen in loco
+rem perpenderem. Herus Lester confirmabit mulierem nullo modo in mortem
+sivie Drouet, sive Vantine implicatam fuisse."
+
+Goldberger profecto perpendit; periculum punire tentandi diurnum tantae
+auctoritatis ut _Record_, ac porro fassionem Godfrey in attenuandam eius
+respondendi negationem denique accipiendam iudicavit.
+
+"Hoc unum tantum est particularium quod Delectum Grady fefellerat,"
+suaviter subiungit Godfrey.
+
+"Haec quidem hactenus," interpellat Goldberger. Godfrey autem de podio
+descendit.
+
+Ego dein ad narrata confirmanda revocatus sum. Utique et ego renui nomen
+mulieris prodere causam hero Goldberger allegans me id exercenda
+professione rescivisse, me caeteroquin pro certo scire eam nullum scelus
+perpetrasse, et, denique, id evulgare mulieri insonti maximo incommodo
+cedere posse. Nihil itaque supererat, nisi ut inquisitor auditis se
+contentum esse fateretur.
+
+Grady in podium citatus non fuit; ne inquisitioni quidem interfuit. Quin
+inde a primo die, iunctim hoc casu, in publicum nequaquam prodiit; unde
+suspicari coepi se cum arcano, cuius solutio nulla fieri posse
+videbatur, et unde nulla gloria in se redundare posset, ingestum esse
+nolle. Summa totius casús manibus Simmonds est concredita, perinde et
+ipse ex parte decuriae lictorum testimonium perhibuit, ingenue fassus
+rem omnino nusquam esse. Se aedes Vantine summa cum cura exploravisse
+aiebat, praesertim conclave ubi cadavera reperta essent, prorsus nihil
+tamen reperisse quod ad arcanum resolvendum lumen afferre posset. Fuisse
+in eo aliquid daemoniaci aliquid quod rerum naturam paene superaret. Se
+spem necdum deposuisse, et usque in ea re eniti; tamen, si arcanum
+unquam patefieret, se sibi persuasum habere, haud aliter quam casu
+quodam fortuito, aut confessione ipsius rei id solutum iri.
+
+Herum Goldberger tribulari vel inde palam erat quod mystaces suas
+nervose rodebat, verum nec ipsi plus quam decuriae constabat; nec
+praeterea vel mica evidentiae allata est qua scelus, eiusque reatus in
+quemquam infligi posset; itaque exitus inquisitionis fuit sententia
+iuratorum Philippum Vantine, atque Georgium Drouet mortuos veneno esse,
+ab aliquo ignoto, vel aliquibus ignotis, dato.
+
+Mihi foras eunti Godfrey se adiunxit, unaque gradus descendimus.
+
+"Audire Simmonds dicentem decuriam lictorum nusquam esse, gratum mihi
+fuit," fatur. "Utique Grady conatur ex hoc toto exesse, culpamque alteri
+cuiquam dare--faxo tamen ne ipse evadat. Dabo operam ut ipsi Simmonds
+mensura ex aequo fiat--vetus ut scis ipse mihi amicus est."
+
+"Scio, utique," respondi, "at vero, nonne, et nos ipsi nusquam sumus."
+
+"Saltem pro praesentia," risit Godfrey, "fluctus nos habent. Nonne
+tamen, mi Lester, nos in sempiternum illic futuros non exspectas?"
+
+"Ex quo meum de arca Boulé displosum est theorema, omnis spes me
+deseruit. Caeterum arcam cras domino suo restituam."
+
+"Domino suo?" repetit verba oculis contractioribus. "Revera, ut de eo
+cogito, suspicabar eum venturum, non tamen tam cito adfuturum putavi.
+Quisnam casu ipse est, mi Lester?"
+
+"Quin," fere impatiens respondi, "tu haud minus me scis arcam ad Armand
+et Fils spectare."
+
+"Tum tu eorum vices agentem convenisti?" quaerit paululum ex incitamento
+suffusus rubore, quod quidem intelligere non poteram.
+
+"Ipse heri me visum venit. Oppido velim ut eum convenias, Godfrey. Is
+Felix Armand est, 'filius' consortii, estque vir omnibus numeris
+absolutissimus, quem unquam mihi convenisse contigit."
+
+"Libenter eum convenirem," ait Godfrey peculiari modo subridens.
+"Aliquando, fortasse; ita spero quidem. Quínam autem, mi Lester,
+errorem explicuit?"
+
+"Quodam modo arcam impropriam Vantine miserunt. Propria cras per _La
+Provence_ adveniet;" tum recitavi eventum ex ordine, ut Felix Armand
+narraverat. "Ipse admodum fuit de ea re conturbatus," addidi. "Excusatio
+sua fuit fere abiectissima."
+
+"Haec omnia Godfrey intentissimus audivit, rebusque narratis annuit.
+
+"Totum id perquam mirum," subdit ut interpretamentum. "Casu memoravitne
+herus Armand ubi nunc moraretur?"
+
+"Non memoravit; sed si eum reperire velis, haud erit difficile. In uno
+vel altero diversoriorum grandiorum--ut suspicor in Plaza, aut St.
+Regis, diversatur. Leo[2] perquam est, quominus in stabulo[3]
+tenuioris sortis se divertat."
+
+"Quo tempore cras eum exspectas?"
+
+"Aliquando postmeridiem. Simul atque arcam Vantine a navi devexerit,
+adveniet. Heri, mi Godfrey," subiunxi, "cum eo collocutus suspicari
+coepi ei plus de his rebus cognitum esse quam enuntiare vellet. Clare
+percipere poteram eum ipso momento divinasse cuius illae litterae
+essent, quisque earum tenor esset. Expedirene putas ut arcam paullo
+longius detineam? Ad id faciendum quamdam causam facile comminisci
+possem."
+
+"Quid attinet? Auferat arcam suam," respondet Godfrey alacritate quadam
+mihi quidem mira. "Si tua de eadem sententia iam est explosa, quid
+attinet ei ulterius haerescere?"
+
+"Nec ego id expedire puto," affirmavi, "nisi quod te eam amplius
+explorare velle existimabam."
+
+"Iam ex sententia eam rimatus sum," respondit Godfrey, unde mecum
+reputare coepi nunc primum se victum confessum esse.
+
+"Sensus quidam intimus mihi suadere videtur," explico illi, "unicum nos
+Ariadnes filum, quod ex his ambagibus nos educere posset, arcá traditá
+dedituros. Eo nostram cladem agnoscimus."
+
+"Minime gentium," obtestatur Godfrey. "Si de arca nihil amplius superest
+quod exploremus, cui bono detinebimus? Habeat herus Armand quod suum
+est. Fortasse cras te conveniam," subiunxit, et in cornu proximo alter
+alteri valediximus.
+
+At postridie non me convenit. Toto mane libens exspectavi fore ut me
+evocet, sed quum id non fieret, pro certo putabam me eum in aedibus
+Vantine cum hero Armand praestolaturum. Non tamen ibi erat; quum vero a
+Parks sciscitarer reperi eum ex pridie eum illic non fuisse.
+
+Mens Godfrey erga arcam mutata, fateor, mihi admodum mira videbatur;
+praeterea etiam existimavi eum enixe cupere eximium hunc Francum
+convenire velle. Is vero gratiis hodie etiam magis abundabat quam die
+Lunae, et me mox illi plane subactum sensi. In arca a navi devehenda
+etiam minus morae reperit quam anticipaverat, nec ullae in portoria
+obices positae eum retardarunt, proinde ne tertia quidem erat hora quum
+ad domum Vantine advenimus.
+
+"Herum Godfrey non vidi," quaerenti mihi Parks respondit, "at sunt hic
+alii quos hic conspexisse magno tuli dolore."
+
+His dictis musicarium digito indicavit, quo quum accessi, inventarium
+confici vidi. Factorum praefectus capite me salutavit, sed ego non
+intravi, res enim visu mihi perquam erat ingrata.
+
+"Arca in cubiculo trans ambitum est," alloquor herum Armand, atque
+antegressus eum per conclave in contiguum cubiculum deduxi.
+
+Interim Parks lumina nobis provertit, quum comes meus oculos in foros
+fenestrae ligneos emiratus convertit.
+
+"Nos gratia tutelae eos apposuimus," docui eum. "Fieri enim posse
+putavimus ut aliquis ingressum tentaret. Quodam vesperi nos revera
+reperimus tortile, quod excitabulum praedonium iungit, praecisum, postea
+autem vidimus etiam aliquem illic per foramen nos speculari."
+
+"Quid ais?" herus Armand cito quaerit.
+
+"Num hominem agnosceres si eum iterum videres?"
+
+"Nullo pacto; ut vides foramen est tam exiguum. Nihil profecto videbatur
+nisi par oculorum. Et tamen possem agnoscere si eos iterum viderem; nam
+tales oculos nunquam antea videram--tam lucidi tamque flagrantes erant.
+Ea vespera id evenit qua ego et Godfrey tentabamus forulum occultum
+reperire, illi autem oculi micabant tamquam ignis, dum nobis
+elaborantibus erant infixi."
+
+Herus Armand, ut parebat, verbis meis parum attentus, arcam
+speculabatur.
+
+"At nunc forulum occultum," ait tandem. "Volesne, Here Lester, quí is
+tractandus sit ostendere? Admodum aveo videre."
+
+Manum plano arcae imposui, tria illa loca, ut matrona velata ostenderat,
+pressi. Primum ab ordine erravi, altero tamen tentamine ansula prorsum
+decidit clangens, quo facto forulum evulsi.
+
+"Ecce forulum," exclamo. "Videsne quam dextere effictus est. Et quam
+accurate opus occultatur. Quisnam hic de forulo somniaverit?"
+
+Ipse magno studio opus circumspectabat; forulum in locum repulit, tum
+ipse aperuit.
+
+"Nihil prorsus est dexterius," ait. "Nunquam antehac vidi forulum tam
+scite celatum. Ipse autem conceptus per certum molimentum aperiendi
+novus ac felicissimus est. Plerique foruli occulti nomine tantum sunt
+occulti; exigua indagine reperias; verum iste . . ."
+
+Forulum iterum repulit, et opus musivum circa speculabatur.
+
+"Ego et amicus arcam maximá curá pertractavimus, nec forulum
+reperimus," eum docui.
+
+"Tuus amicus--recte si memini, nomen eius memoravisti?"
+
+"Sic puto--nomen ei est Godfrey."
+
+"Iurisperitus ut tu?"
+
+"Haudquaquam; diurnarius[4] est. Antea tamen membrum fuit cohortis
+speculatoriae. Ipse praeter modum alacer est, ut si quisquam forulum
+reperire debuerit, eum hunc fuisse necessarium videretur. Hae tamen
+technae eum eluserunt."
+
+Post haec herus Armand forulum cum strepitu retrusit.
+
+"Tamen forulum repertum esse," inquit, "mihi pergratum est. Nolo te,
+Here Lester, ignarum esse hanc rem arcae valorem augere."
+
+"Quantumnam valet?" quaero ab eo. "Herus Vantine me eam pro se emere
+iussit, atque summam, quae fere fidem excedat, velut limitem pretii
+memoravit."
+
+"Revera," herus Armand respondit, sumptá brevi deliberatione, "vix
+ullam summam memorandam puto donec patrem consulam. Arca sane singularis
+est--fortasse omnium quas herus Boulé fecerat pulcherrima. Reperistine
+monogramma Matronae de Montespan?"
+
+"Non reperimus. Herus quidem Vantine existimabat id alicubi delitescere;
+ego tamen et Godfrey non quaesivimus."
+
+Dein herus Armand pandit valvas quae forulos medios tegebant.
+
+"Ecce!" ait, dum digitis musivum, rectá sub fastigio, percurrebat,
+"vide sis quam scite istud permixtum sit cum caeteris figuris. Atque
+istic est emblema donantis." Dehinc demonstravit pusillum aureum solem,
+radiis ad fundum fastigii procurrentibus, paullo supra monogramma: "_Rex
+Sol._"
+
+"_Rex Sol_," repetivi ego. "Stulti nos fuimus id non animadvertisse. Hoc
+totam prodit historiam rei, nonne ita? Quid rei est, Parks?" sciscitor
+ab eo, in limine adstante.
+
+"Petoritum[5] prae ostio adstat, mi Here," respondit ille, "binique
+operarii aliquid supellectilis evasare inceperunt. Ratumne est, Here?"
+
+"Est ratum," respondi. "Fac ut id huc inferant. Deinde advoca sis
+praefectum inventarii, paucis eum volo. Herus Vantine suam rerum
+artefactarum congeriem Metropolitano Artium Museo testamento reliquit,"
+explicabam rationem instituti mei hero Armand, "itaque aequum arbitror
+vices Musei agentem huic emutationi interesse."
+
+"Rectissime statuisti," probat ipse. "Aequum et ego censeo."
+
+Parks paullo post a duabus operis comitatus, rediit rem quamdam
+involucro obvolutam baiulantibus, quos arcte secutus est vicarius Musei
+Metropolitani.
+
+"Nomen mihi Lester est," praefectum docui, "exsecutor testamenti heri
+Vantine, hic autem vir est herus Felix Armand, ex consortio Armand et
+Fils, Parisiis. Corrigendo cuidam errori paullo ante mortem heri
+Vantine commisso satagimus.[6] Illa arca ibi ex errore huc missa est
+loco eius quam ipse praestinaverat. Herus Armand rectam ac veram advehi
+curavit, eam autem quae sua est, asportabit. Ego iam totam rem advocato
+Musei narravi, consultum tamen duxi te emutationis testem accersere."
+
+"Minime dubito, mi Here, rem aequam geri," homo Musei respondit
+protinus. "Tibi, haud ambigo, cognitio harum rerum est personalis."
+
+"Personalis est. Ab ipso hero Vantine teneo."
+
+"Ratum, itaque, mi Here," oculos tamen cum voluptate in arca Boulé
+pascebat. "Est supellex nitidissima. Doleo quod non Museo competit," in
+commentationem subiunxit.
+
+"Forte licebit tibi ab hero Armand praestinare," suasi ego, sed curator
+ridens caput quassabat.
+
+"Haud ita," refert ille, "adiumenta nobis non suppetunt. Sed fortasse
+Sir Caspar herum Morgan ad eam nostro beneficio praestinandam permoveri
+posset--rem illi memorabo."
+
+Operae illae duae, hero Armand administrante, involucra de altera arca
+divellere coeperunt, eaque mox denudata in medio stabat. Ista quoque
+aspectu gratissima erat supellex, attamen etiam mei oculi minime periti
+hanc alteri oppido sequiorem esse facile perspexerunt.
+
+"Multum nos delectaret si herus Morgan eam videre vellet," subridens
+respondet herus Armand. "Nolo dissimulare nos de eo iam antehac
+cogitasse--quis enim negotiator, quam aliqua re insolita pulchraque
+potitur, id non fecerit? Enitar ut ei sistar. Interea . . ."
+
+"Interea," interpello ego, "arca tua est."
+
+Tum, edito velut in deprecationem leni gestu, opus aggressus est alteram
+arcam involucris novae detractis summá curá obvolvere. Adstans non
+sine dolore vidi eam tegetibus obdi rudibus, quod oculi mei iam satis
+erant eius venustatis gnari. Praeterea mecum iterum conquerebar quod eá
+sublatá, omnis spes nobis causae mortis Philippi Vantine indagandae
+tollitur. Ratio mea quomodocunque repugnabat, vagus me instinctus
+urgebat ut crederem istam arcam Boulé quodammodo funesto eo eventu
+nexam esse.
+
+Arca denique convasata stetit, tum herus Armand ad me versus manum
+porrigit.
+
+"Sperabo, Here Lester, quondam futurum ut te iterum conveniam," fatur
+tam suaviter ut eum fore adulari mihi putarem, "et priscam gratamque
+amicitiam nostram refoveam. Siquando Parisiis esse tibi contigerit, ea
+de re me certiorem facere ne graveris. Numero bonae fortunae habebo si
+mihi datum fuerit quasdam urbis nostrae pulchritudines, non quibusque
+notas, tibi revelare."
+
+"Habeo tibi insignem gratiam," respondi, "invitationis huius certe
+nunquam ero immemor. Interim quum tu hic, Neo Eboraci, sis . . ."
+
+"Humanissimum tu te mihi praebes," interpellat ille, "et ipse ego
+sperabam posse nos saltem una prandere. At mihi hac ipsa vespera adhuc
+Bostonium proficisci oportebit, illinc autem me Quebec conferam. Utrum
+huc, Neo Eboracum, reversus fuero, necdum scio--quod multum ab animo
+heri Morgan pendebit; negotium adeo subtile proxenetae haud
+concrederemus. Si mihi redire contingat, certiorem te faciam."
+
+"Age id feceris," ab eo petivi. "Maximae equidem mihi erit voluptati.
+Insuper usque spero quandam huius mysterii solutionem tibi occurrere."
+
+Leni risu nutabat.
+
+"Nimis arduum opus pro novitio, mei simili," respondit. "Vires meas
+oppido superat. Si tamen solutio eiusmodi fiat, spero te de ea re me
+edocturum. Mirificam eam futuram certum est."
+
+"Sic faciam," in responsum promisi, manusque iterum tetendimus.
+
+Denique signo dato, duae operae arcam levarunt, ipse suam manum in
+tutamentum arcae imposuit, ut e conclavi in ambitum, hinc per ostium
+deorsum gradus ad petoritum, quod tramiti appulsum erat, delatam ei
+imposuerunt. Eo allata arca singulari cura in petoritum sublevata,
+ibique disposita est, duo tum baiuli conscendentes eam utrimque
+tenuerunt, denique equis ab auriga concitatis petoritum leni motu per
+iter secundum Plateam volvi coepit.
+
+Herus Armand paulisper oculis secutus, pilentum meritorium ibi eum
+opperiens conscendit, manuque ultimum vale edens, petoritum subsecutus
+est. Nos e fastigio graduum discedentes intuebamur, usque dum ad primum
+viae transversae angulum iter suum flexerunt.
+
+"Herus Godfrey extorris nunc negotio est," leni risu notat Parks.
+"Ternis quaternisque his diebus tantum quod non cum arca illa habitavit.
+Hesterna nocte diu hic moratus est."
+
+"Quid ais? Vesperi hesterno?" stupens quaero. "Ego vero certissime
+putabam eum hodie hic futurum," cogitabundus subiunxi, quod Godfrey
+poterat secum statuere ultimum intueri arcam. "Quodammodo pollicitus est
+se huc venturum, sed et evenire poterat ut graviori quodam negotio
+detentus esset."
+
+Momento post, celeritate qua pedes me ferre poterant, deorsum gradus
+rui, quod pilentum meritorium deorsum Plateam praetervehi, et in eo duos
+viros sedentes conspexi, eosque itidem iter sequi quod petoritum, et in
+proximo angulo inflecti.
+
+Eodem autem momento quo pilentum in cornu evanescebat, vectorum alter se
+ad me convertit manuque signum dabat--eumque Iacobellum Godfrey agnovi.
+
+[1] _Agens, -tis_, Participium Praesentis, verbum Ciceronianum, _valens,
+potens, efficax_.
+
+[2] _Leo, -nis_, sequiori Latinitate "militem gloriosum," heroem
+putativum, idolum muliercularum, "hominem bellum," trossulum, catulum,
+catulastrum significat, qui aut sibi ipse nimium tribuit, aut vulgus eum
+extollit, aut etiam qui singulari virilitate revera pollet, ut hic
+accipitur.
+
+[3] _Stabulum, -i_, locus ubi quis _stat_, moratur, aut habitat, saltem
+pro tempore. Nescio quam ob causam lexicographi Germanici simulent
+vocabulo hoc iumentorum (equorum, boum, asinorum, mulorum) habitacula
+non designari, saltem eum sensum silentio premunt, nec nisi insulas ac
+diversoria hominum, nidos avium, cellas apium eo significari insimulent,
+quum tamen id Virgilius in Georgicis adhibeat. Hic, utique, de humana
+habitatione, sive _diversorio_, accipitur.
+
+[4] _Diurnárius, -ii_, vocabulum Romanum, iuridicum, scribam
+significat, qui acta curiae iudicum quotidie litteris consignare
+consuevit. Hic relatores, perinde atque conscriptores eventuum, item
+concinnatores diurnorum (ephemeridum, periodicorum) significat.
+
+[5] _Petóritum, -i_, est genus vehiculi, currus gravior, tamquam
+sarrácum, nostris tamen temporibus illud genus sic appellamus, quo
+suppellectilem domesticam vectamus.
+
+[6] _Sátago,3 -égi, -actum, praeter solitum ac litteralem sensum
+plerumque adhibetur ad designandam sedulam ac diligentem operam, aliquid
+celeriter, perniciter agere, _natinari_.
+
+
+
+
+CAPUT XIX
+
+"Mors."
+
+
+Praesumendum erat futurum ut pedes mei, absque conscio nisu meo, me
+sursum Plateam currentem, ad angulum viae conferrent, ubi pilentum
+Godfrey vehens, et iter in transversam viam flectens assequerer; nec
+tamen sine aegritudine animi reputabam me sic cursare, quod nempe
+conscius eram Godfrey mecum non omnino palam et aperte egisse. Constat,
+profecto, se Armand sequi velle, nullo verbo prodidisse; causam tamen
+ipse mihi finxi id inde fieri potuisse, quod monitionem omnem, in
+eiusmodi rerum statu, supervacaneam existimasset. Etiam aequum erat a me
+divinari eum, etiamsi ipse se minus iam curare videri vellet, passurum,
+ut arca sibi ita eriperetur, haud esse; quod vero ratum existimasset ut
+ego arcam hero Armand dederem inde fieri sensi, quod post deditam arcam
+alia inde eventa secutura speraret.
+
+At nunc demum et mihi lumen animo subivit et reminisci coepi me quoque
+latére quo tandem arca deveheretur! Id ab hero Armand percontari non
+mihi in mentem venit, nec ipse quidquam mihi de suis consiliis prodidit.
+
+Dehinc cursum contentior prosequebar, ratus Godfrey manu haud mihi
+significaturum fuisse, nisi me interesse voluisset. Cornu igitur in
+tempore attigi, vidique petoritum in Platea Sexta versus septemtrionem
+iter flexisse. Igitur, primum quam petoritum et subsequentia pilenta
+visui meo se subduxissent, maximo quam par eram cursu in tramite me
+concito, perveniensque in cornu, laetus vidi vehicula a loco, ubi tum
+stabam, haud multum abesse. Quandoquidem frequentia hic admodum erat
+densa, petoritum haud multum proficere poterat, et ego haud magno labore
+gressu id adaequare poteram, quin me in tanta turba suspectum redderem
+cursu anhelus. Quin etiam satius duxi me in turba aliquantum retrahendo
+celare in tramite, ne Armand circumspectans me clanculum eum insectari
+conspicaretur.
+
+Idem animadverti et Godfrey atque Simmonds vereri, nam vidi pilentum ad
+incile deversum consistere seque continere tantisper dum petoritum
+aliquantum progrederetur. Viá denique Sedecimá se iterum ad occidentem
+deflexit, inde autem iter in Platea Septima prosecutum est.
+
+Quidnam herus Armand hac in parte urbis sibi agendum putat? a me ipso
+quaero. Estne sibi in animo hanc pretiosissimam arcam in ista aerumnosa
+urbis parte relinquere? Hic subito constiti, et in angiportum secessi,
+quod petoritum non admodum procul ante me substitit, et ad tramitem
+reversum se propulit.
+
+Caute prospectans vidi et pilentum Armand ibidem subsistere, illum
+excedere, aurigaeque vecturam persolvere. Pilentum alterum satis celeri
+cursu iter in Platea prosequi vidi. Baiuli duo arcam e petorito
+evexerunt, atque Armand praeeunte, in domum ante cuius ostium
+constiterant, invexerunt.
+
+Quina circiter minuta hi aberant, unde licebat coniectare se arcam in
+superiorem baiulasse contignationem; tum iterum comparuerunt, hero
+Armand comitante. Ipse his, perinde atque aurigae, corollarium
+dilargitus est. Baiuli tum petoritum conscenderunt, quod cum illis
+strepens se e medio sustulit.
+
+Pauca momenta Armand stans in gradu, in Platea sursum deorsumque
+circumspexit, dein ingressus visui se subduxit.
+
+Vix momento post conspexi Godfrey et alterum quemdam, quem agnovi
+Simmonds fuisse, e taberna, in adverso vico, egredientes viam
+transcurrere, et domui, in quam arca invexa erat, irruere. Quum ego
+adveni, isti usque in limine stabant.
+
+Domuncula haec squalida et sordida erat, vicinitati sordidae congrua.
+Pedeplanum lavatrina explebat, quam inscriptio in fronte Francicam esse
+satis declaravit; haec autem magná collustrata fenestrá totam frontem
+occupabat, si ianuam demas quae, ut erat verosimile, ad gradus, per hos
+vero in superiores contignationes ducebat.
+
+Vultus Godfrey ex concitatione erat inflammatus dum ansam huius ianuae
+leniter--leniter tentabat. Erat obserata. Proclinans, per foramen clavis
+speculabatur.
+
+"Clavis in foramine haeret," susurrat.
+
+Simmonds e sacculo forcipillam gracillimam producit eamque tradit.
+
+Interim Godfrey in Platea dispectat, sed eo tempore nemo suspectus
+oculis obversabatur, inserit igitur foramini forcipillam, oram clavis
+apprehendit, sensimque vertit.
+
+"Sic!" quod ubi dixit, ianuam simul caute pandit, et furtim intrat. Ego
+eum secutus sum, Simmonds autem ceu umbra post me venit, ianuamque post
+se clausit.
+
+Nunc omnes substitimus, sed ego saltem cor in faucibus haerescere sensi,
+nam alicunde e sublimi vox hominis animo concitato loquentis
+exaudiebatur.
+
+Etiam in semiopaco satis videre poteram aspectum in vultu Godfrey
+stupentem et turbatum, ut pro momento immobilis stabat vocemque eam
+excipiebat. Ego quoque auribus intentis steti, sed ex iis quae
+dicebantur prorsus nihil capere poteram; ac nunc demum deprehendere
+coepi sermonem Francicum esse. Attamen vox non fuit Armand--id mihi
+prorsus certum erat.
+
+Ante nos gradus angusti patebant, qui ad contignationem proximam
+ducebant. Post memoratum dubitationis intervallum Godfrey in infimo
+gradu desedit, calceos exuit, et nos idem facere iussit. Simmonds ut
+automaton paruit, sed meae manus tam nervose tremebant, ut formido me
+caperet, ne calceus mihi ex una manu excideret; sed tamen satis prospero
+eventu rem gessi, exutosque absque strepitu in tabulato prope imum
+gradum seposui.
+
+Quum denique angoribus allevatus caput erexeram, Godfrey et Simmonds per
+gradus, quisque sclopello in manu, sursum repere animadverti. Ego
+sequebar, sed ut verum fatear, genua mihi vacillabant, erat enim in ea
+voce usque fluente aliquid sinistri et formidolosi. Simillima ea erat
+voci hominis furiosi, mihi quidem partim ferociam, partim triumphum
+sonabat . . .
+
+In fastigio graduum Godfrey paulisper substitit, auresque intendit; tum
+caute versus ianuam apertam, unde vox profluere videbatur progressus,
+manu nos ad manendum ubi essemus, significavit. Ut vero genibus
+insistens, sudoreque manans, auscultabam, unum verbum saepius repetitum
+audivi:
+
+_"Vindicta! Vindicta! Vindicta!"_
+
+Tum audivi vocem quasi concidere, iterumque fluere veluti submissum
+hirritum instar canis praedae intenti, atque sonum percepi tamquam telae
+laceratae.
+
+Godfrey genibus manibusque insistens in cubiculum inspectabat. Dein se
+retracto, motu manús nos accersivit.
+
+Spectaculum, quod visui meo per angulum ianuae et intra postem
+speculantis obtulit, dies mihi nunquam delebit.
+
+Cubiculum quod inspectabam eo solo lumine erat collustratum quod inter
+foros clausos fenestrae penetrabat. In medio tabulato stabat arca
+Boulé, anteque eam, tergo ad ianuam verso, homo quidam occupabatur
+involucrum revellendo ac lacerando, quo ea obvoluta erat, interea furens
+secum veluti per cantum mussans atque grunniens, subinde sistens, ut
+oculos in manipulum convolutum ad latus adversi parietis in constrato
+iacentem convertere posset. Quodgenus ille manipulus esset aliquantisper
+divinare nequibam; denique oculis magis intentis reperi id corpus esse
+hominis tamquam in fascem involuti.
+
+Ut vero eum intuebar, fulgorem oculorum eius percepi intuentis hominem,
+qui arcae denudandae dabat operam--fulgorem, qui non dignosci haud
+poterat--illum ipsum fulgorem, qui me iam antea semel exterruerat . . .
+
+Godfrey me manu firma revulsit, meumque locum subivit. Ego vero me ad
+gradus recepi, ibique considens frontem nervose tersitavi, tentavique
+cogitare et intelligere. Quisnam ille fuit? Quid ibi ad parietem
+agitabat? Quidnam totum hoc spectaculum sibi volebat . . .?
+
+Nunc mihi cor prosilire ac rumpi parabat, quod Godfrey cato prorupit
+vagitu, "Siste!" atque in cubiculum irruit, Simmonds insequente.
+
+Duo, ut existimo, minuta elapsa sunt secunda[1] antequam ego limen
+attigi, et illic constiti stupens, parietemque ut me sustinerem
+attrectans.
+
+Spectaculum hoc ita in memoria mihi depictum est, ut ad ea cuncta
+revocanda oculos modo claudere satis sit.
+
+Ibi stabat arca integumentis discerptis ac detritis; verum figura
+hominis a tabulato evanuit, atque ante ingressum in alterum cubiculum
+stabat vir, vir quidem staturae giganteae, manibus supra caput sublatis,
+vultu pavore furoreque torvo, dum Godfrey, labiis in derisionem
+convolutis, sclopellum pectori eius intentum tenebat.
+
+Dum vero ego ibi stabam obstupidus, aliquid in aere micare vidi supra
+caput hominis, qui cate vagiebat:
+
+"_Mors!_" quiritans "_Mors!_"
+
+Alterum usque terribile momentum ibi immotus perstabat, manibus adhuc
+sublatis, oculis horribili modo micantibus; postremo, strangulato
+eiulatu, gravi lapsu ad pedes Godfrey concidit.
+
+[1] _Minutum secundum:_ ex quo horologia mechanica in usum venerunt,
+astronomi horam in _minuta_, minutum (subaudi _tempus_) in _minuta
+secunda_ dispertiverunt. Minutum itaque prius, h. e. sexagesimam horae
+partem, _minutum primum_, huius autem partem sexagesimam _minutum
+secundum_, vel uno verbo, _secundum_ appellarunt. Romanis nihil horum
+notum; brevissimum et incertum tempus ipsi _momentum_ (quasi
+_movimentum_) temporis, item, _punctum temporis_, ictum oculi,
+vocitarunt.
+
+
+
+
+CAPUT XX
+
+Effugium.
+
+
+Quemadmodum Godfrey paulisper supra cadaver inclinaverit, idque stupens
+aspexerit, et tum subito cato vagitu per apertam illam ianuam
+proruperit, confuse tantum memini. Alicubi ianua magno sonitu impulsa
+precrepuit, strepitus pedum currentium audiebatur, et antequam sive ego
+sive Simmonds quid evenisset intellexissemus, Godfrey iam iterum in
+cubiculum reversus, id uno saltu pervolavit, ad ianuam procucurrit in
+ambitum ducentem paullo ante impulsam.
+
+Vidi eum acerbissimo conatu ansam tentare, tum duos gressus recedere,
+seque omnibus viribus in ianuam praecipitare. Haec tamen impetum
+firmiter sustinuit, quum ex ambitu foris cachinnus audiebatur
+derisorius, quo mihi fere sanguis riguit.
+
+"Huc venite, fatui!" vagit dentibus pressis Godfrey. "Nonne videtis eum
+effugere?"
+
+Simmonds me celerior erat; nunc simul ianuae irruunt. Illa stridebat
+quidem, sed usque sustinuit; tentaverunt iterum, et nunc a summo ad imum
+fissa est. Godfrey calcibus diffregit eam ex utraque parte, et egressum
+nactus erepsit, Simmonds sequente.
+
+Mei fere impos denique et ego me eo contuli, ac post pauca momenta
+coecutiens et palpans, iterum foris, in ambitu me reperi. Ad caput
+graduum perveni, unde videre poteram Godfrey ostium tentantem, tum in
+ambitu, in pedeplano retro euntem ad posticam domum. Intra momentum
+temporis eiulatum quiritantium mulierum audivi, ut fere capilli mihi
+erecti starent.
+
+Quemadmodum gradus traiecerim, haud memini; sed in pedeplano ego quoque
+retrorsum ivi et exspectavi quoque momento me nescio in quem horrorem
+illapsurum. Perveni ad ianuam patulam, ingressusque per eam, in
+lavatrina me stantem reperi, grege perterritarum indignantiumque
+mulierum circumdatus, quae vagitu et eiulatione me exceperunt.
+
+Ulterius ire quum nequirem, in cistulam obviam languidus consedi,
+indeque eas spectavi.
+
+Non diffiteor ridiculum me praebuisse spectaculum, quod et e vagitu in
+submissos cachinnos mutato satis intellexi; at meam figuram prorsus
+nihil pensi habui, nec qualis inspectantibus apparerem prorsus curavi.
+Ego usque ibi sedebam quum Godfrey anhelus rediit oculis irá
+flagrantibus. Operae lavatrinae, haud ignarae eventum aliquem extra
+rerum ordinem tumultu significari, eum circumfluxerunt, sed ipse viam
+per turbam aperuit, ut ad institorem perveniret.
+
+"In contignatione superiori scelus est perpetratum infandum," affatur
+eum. "Vir hic iuxta me adstans e decuria speculatorum est," quo dicto
+Simmonds suum insigne exhibuit. "Res nobis ad decuriam referenda est,"
+pergit Godfrey, "proin tibi suadeo ut mulieres tuas in negotiis suis
+contineas. Non enim existimo te huic rei implicari velle."
+
+"Absit," continuo respondit institor, ac dum Simmonds ad edocendam
+decuriam ad telephonum accessit, institor e sessibulo suo descendit, ad
+mulieres accessit, easque ad munia sua regredi iussit.
+
+Godfrey interim ad me veniens manum humero imposuit, et,
+
+"Va, Lester," inquit, "tu aspectum praebes quasi sis in ultimis."
+
+"Sum etenim," respondi. "Nisi res hae finem accipiant, collabar. Ne tu
+quidem admodum floridam praebes speciem."
+
+"Nec profecto floreo. Etenim sivi ut ille nebulo hominem coram me
+occideret--sub oculis revera meis!--et ut evaderet!"
+
+"Ut hominem occideret?" repeto. "Aisne revera?"
+
+"Ascende in eam contignationem, cerneque dextram manum cadaveris ibi
+iacentis," breviter refert Godfrey, "tum scies quid dicam!"
+
+Stupens ibi sedi, nec credere quivi me recte audivisse; nec credere
+valebam Godfrey ea verba revera protulisse . . . manum dextram hominis
+illic iacentis . . . id unum tantum significare poterat . . .
+
+Simmonds torvo risu in labiis nobis se adiunxit, sed et ipse haud parum
+concussus mihi videbatur.
+
+"In Grady incidi," ait, "eumque quid hic accidisset, docui. Respondit se
+negotiis nimis detentum quominus ipse advenire posset, meque has res
+administrare iussit."
+
+Godfrey in lenem risum erupit.
+
+"Grady Cannas suas sibi impendere sentit!" ait. "Nec clades sua longe
+abesse paret. Sed tui gratia, Simmonds, gaudeo--futurum sentio ut ex hac
+re haud parum gloriae in te redundet!"
+
+"Equidem libenter vellem credere," respondet Simmonds fulgentibus pro
+momento oculis. "Arcera brevi aderit," subiunxit. "Nunc vero iuvabit
+calceos nostros induere, et in contignationem superiorem redire,
+videreque utrum quid adiumento illi misello esse possit."
+
+"Nihil adiumenti illi afferri posse arbitror," ait Godfrey lassitudine
+confectus; "sed tamen tutum ac ratum duco ut eum aspiciamus," quibus
+dictis nobis in ambitum prodeuntibus praeiit.
+
+Nec memini donec Simmonds loqui coepit, me discalceatum esse. Itaque
+iuxta Godfrey desedi, ac laboriose calceos meos induxi, quo facto eum
+atque Simmonds gradus ascendentes subsecutus sum.
+
+Quid Godfrey in animo volvitaret scire me putabam; ipse enim sibi vitio
+vertebat hanc novissimam calamitatem; eam se praevidere et avertere
+potuisse sibi dictitabat; nam sibi moris erat, si res in contrarium
+currebant sese culpare--et tum in causa esse se quare homicida sibi
+quasi e manibus effugeret! Fingere in animo mihi poteram gravem animi
+offensionem, quae suam fiduciam sui concusserat!
+
+Novissima victima in tabulato ante ianuam in cubiculum interius
+ducentem, ubi corruerat, iacebat. Simmonds ad fenestram accessit, foros
+patefecit, atque uberrimum solis pomeridiani lumen immisit. Inde ad
+cadaver progressus in genua se demisit, manumque dextram flexilem
+cadaveris ad ostendendum nobis levavit.
+
+Parum supra digitorum iuncturas pusillae erant puncturae duae, paucis
+guttulis sanguinis inde manantibus, caro autem in circuitu erat tumida
+et decolor!
+
+"Novi ego statim quum clamavit '_Mors_,'" ait Godfrey presse, "quid id
+significaret. Ipse quoque novit simul atque ictum sensit. Palam est eum
+id iam antea vidisse, aut de eo audivisse, scivitque id subitaneam
+nuntiare mortem."
+
+Consedi itaque oculis in mortuum defixis, volebamque animum colligere.
+Ergo iste malefactor, Orci progenies, qui veneno sic caedit, in aedibus
+delitescebat Vantine, ac primum Drouet feriit, deinde ipsum aedium
+dominum! At cur--curnam! Id credi nequibat, facinus praeter fidem, mens
+mihi in vertiginem agebatur ipsa cogitatione. Et tamen hoc verum esse
+oportet.
+
+Respexi iterum in tertiam victimam, vidique hominem rudi vestitu,
+uberrime nigro comatum, confusaque barba conspicuum; erat autem homo
+prope gigantea statura, qui viribus necessario ingentibus pollebat--et
+tamen hae contra minutulas acu laesuras in manu prorsus nihil
+profecerunt.
+
+Tum subita cogitatio me ad pedes concitavit.
+
+"At vero Armand!" clamo ego. "Ubinam est Armand?"
+
+Godfrey veluti commiseratus mei, subridens me aspexit.
+
+"Eheu, Lester!" alloquitur me, "ne hunc quidem capis? Tuus ille
+admirabilis Armand hoc perpetravit," digito cadaver demonstrans.
+
+Acsi gravi ictu in capite percussus essem sensi, atrique ante oculos
+meos circuli gyrare mihi videbantur . . .
+
+"Accede sis eo, ad fenestram," quasi imperiosa voce Godfrey me affatur,
+"auramque pete recentem."
+
+Parui automati instar, stetique quadraturae fenestrae applicitus, oculos
+in frequenti pascens Platea dum turbae populi sursum deorsumque
+fluctuabant, facinoris tam prope ad se perpetrati prorsus ignarae. Et
+sic denique placida multitudinis tranquillitas, item conspectus mundi
+cursum suum solito more perficientis partem dumtaxat fiduciae mei atque
+vires mihi restaurarunt. Verum ne nunc quidem satis intellexi.
+
+"Fuitne is Armand?" quaero vultum in cubiculum revertens, "Armandne in
+angulo iacebat?"
+
+"Certissime is ipse fuit," respondet Godfrey. "Quis alius id esse
+poterat?"
+
+"Godfrey," subito clamavi, quum meminisse inciperem, "vidistine eius
+oculos dum ibi iacens observabat hominem circa arcam occupatum?"
+
+"Vidi; vidi eius oculos."
+
+"Hi iidem erant oculi . . ."
+
+"Iidem oculi."
+
+"Risus autem--audivistine eum risum?"
+
+"Audivi, profecto."
+
+"Ego hunc iam antea audivi," asserui ego, "tu autem nervos meos esse
+putavisti!"
+
+Paululum conticui, quod memoriá eius rei cohorrui.
+
+"Eccur iacebat illic Armand tam quiete?" denique rogavi. "Fuitne
+saucius?"
+
+Godfrey leni motu cornu indicabat.
+
+"I, vide tu ipse," respondit.
+
+Aliquid iuxta parietem iacebat eo in loco ubi eam figuram videram, et ut
+proclinans specto, magnum animadverto rete, subtiliter textum, sed
+validissimum.
+
+"Istud rete," inquit Godfrey, "per gradus ascendenti Armand capiti
+iniectum est, aut vero cubiculum intranti circumiectum. Tum hic, qui
+modo mortuus iacet, se in eum praecipitavit, funeque eum obvolvit et
+colligavit."
+
+Retibus retrusis, parvum in tabulato cumulum animadverti serilium
+discissorum.
+
+"Prorsus ita," assentior ego, "certe is viribus ad id moliendum par
+erat. Nonne, Godfrey, staturae magnitudinem huius animadvertisti? Gigas
+enim fere fuit!"
+
+"Tamen nisi Armand id voluisset, hic id nullo pacto perficere
+potuisset," refert Godfrey breviter. "Ut vidisti, ipse nullo prorsus
+labore se eripuit," explicat Godfrey, reti sublato, magnas in eo
+fissuras ostentans. "Viam sibi, dum ibi iacebat, rete discindendo
+aperuit--quod me praescire decebat--scire me decebat eum vinctum non
+fuisse--tempus tantum eum opperiri--sed ista omnia tam subito erant
+peracta . . ."
+
+Rete interim irá ac taedio in tabulatum abiecit. Dein ante arcam Boulé
+constitit, eamque bono animo speculabatur, et post pauca minuta vultus
+eius clarescere coepit.
+
+Operimentum fere omnino erat avulsum ac discerptum, atque arca, quasi
+etiam plus audax et petulans sua pulchritudine in medio stabat, ut mihi
+quidem parebat, lumine solis offusa, cuius iubar singulae musivi operis
+particulae fulgentes ac resplendentes reverberabant.
+
+"Capiemus tamen eum, mi Simmonds," ait Godfrey in eum renidens. "Quin,
+profecto, iam etiam tenemus eum. Nihil nisi tempus opperiemur, et ipse
+sua sponte nobis occurret. Age, Simmonds, asportato hanc arcam,
+recondasque eam in fortissimam ac munitissimam cellam in vestrae
+decuriae statione; clavim autem tu ipse fer."
+
+"Quid ais? Obserari eam vis in cella?" quaerit is stupens.
+
+"Obserabis, profecto, eam," refert Godfrey. "Ista sola nostra salus
+est." Vultus eius rubebat; iam iterum alacer ipsum se esse sensit, de
+victoria confidens. "Nonne tu has res administras? Ergo in cella forti
+hanc obserabis, nec cuiquam rationes reddes."
+
+"Id facile fiet," ridebat Simmonds. "Nec rationes ullas habebo."
+
+"Imo vero habes," inquit Godfrey, obtutum fere hypnoticum in eum
+convertens. "Id tu statues, quoniam ego id sic statui volo, et quoniam
+ego aio futurum, ut serius aut citius, si hanc arcam tutam servaveris,
+ubi a nullo attrectari possit, is qui desideratur sua sponte in manus
+nostras veniet. Quin, Simmonds, et plus tibi dicam: si eum ceperimus,
+pulcherrimam quam unquam historiam habebo, tum autem in omni orbe famá
+cluebis. Francia te, Simmonds, Equitem creabit Honoris, bene memineris.
+Nonne putas vittulam in ocello nodulario praestantem praebituram
+speciem?"
+
+Simmonds disserentem, quasi subito mente captum spectabat. Quin et ego
+haud obscure dubitare coepi, utrum spe deiectum, exspectatione deceptum
+ac delusum Godfrey non etiam sana mens uná deseruisset.
+
+At ipse, nostras hariolatus sententias, in cachinnum erupit.
+
+"Minime, equidem," fatur dein magis serio, "ego vero non nugas ago. Quin
+admodum serio te, Simmonds, moneo futurum, ut si istum furciferum
+ceperimus, maximum ac praeclarissimum facinus perficiemus. Is enim
+temporum nostrorum omnium malefactorum princeps est--hoc autem, Lester,
+repeto sine exceptione. Ac nunc tandem fortasse mecum idem senties."
+
+Et nunc, quum Armand, tam politum, tam sui compotem, tamque moribus
+distinctum ac probatum ex una parte in memoria haberem, ex altera autem
+quum sub oculis cernerem cadaver novissimae suae victimae, pendens animi
+annui.
+
+"Ast quisnam ipse est?" quaero. "Scisne quis ipse sit Godfrey."
+
+"En arceram," interpellat Simmonds, et in ostio domús pulsus
+percrepuit, ipse autem ad aperiendum deorsum properavit.
+
+"Nunc vero age, Lester," brachium suum meo iungens fatur Godfrey,
+"discedamus. Nihil amplius hic est quod nos detineat. Ianuá posticá
+exibimus. Satis superque concitationis experti sumus in praesentia
+dumtaxat--nonne putas?"
+
+"Ego certe satis," assensus respondi, secutusque eum sum per ambitum ad
+alios gradus, tum deorsum, denique foras per lavatrinam.
+
+"Ast, Godfrey, quisnam ille homo est?" quaesivi iterum. "Cur illum
+misellum supra occidit? Curnam occidit Drouet et Vantine? Quonam modo
+penetravit aedes Vantine? Quid haec omnia sibi volunt?
+
+"A," respondit ille, leni risu me contuitus, "ista ipsa est quaestionis
+summa--circa quid haec omnia versentur! Verum haec, nunc in via, haud
+dirimere possumus. Praeterea et vellem cuncta haec mecum per quietem
+reputare, mi Lester, et te id perpendere volo. Interim, si per otium
+licuerit, hac vespera ad te decurram, tunc licebit totum id pertractare.
+Idne tibi placebit?"
+
+"Vel maxime," respondi, "per Deorum tamen fidem fallere me nolito."
+
+
+
+
+CAPUT XXI
+
+Godfrey Fabulam Poeticam Texit.
+
+
+Vereri iam coepi ne quum nox iam in serum vergeret, Godfrey, qui visum
+me venturum se spoponderat, me falleret, quum denique gratum eius in
+ianua pulsum audivi. Festinavi ad eum admittendum et mox intellexi e
+suspirio allevationis, quo se in artisellium recidit, quam esset viribus
+animoque defessus.
+
+"Te subinde visere, tecumque, mi Lester, colloqui, me revera reficit,"
+fatur interea dum oblatum convolvulum accipit. Et bono animo in me
+renidens, pergit: "Et post exantlatos arduos diei labores quietem mihi
+affert."
+
+"Non profecto capio," excipio ego, "unde tantas vires haurias. Iste
+unicus casus me tantum quod non omnino prostravit."
+
+"Equidem haud saepe tam in laboriosum casum incidimus," respondet in
+sella reclinis. "Quin ut verum fatear, iam dudum nihil tractavi quod
+huic comparandum esset. Circa plurima scelera nihil prorsus mysterii
+est."
+
+"At hic casus certe mysteriorum plenus est," notavi ego.
+
+"Unum tantum est quod rem mysteriosam reddit," explicat ille, "absentia
+causae efficientis. Simul enim atque causa intelligitur, etiam
+perpetrator reperitur. Ubi vero causa erui nequit nihil quisquam
+proficit."
+
+"Mihi vero secus videtur," excipio ego. "Non enim sola causae absentia
+rem mysteriosam reddit, sed circa eam omnia. Namque ego nec cur, nec
+quomodo res perpetrata sit, capio. Quum eam totam rem mecum recolo, ita
+mihi paret, quasi in ambagibus verser, e quibus nullam excedendi viam
+reperio."
+
+"Iam fiet, mi Lester, ut viam reperias," solatur Godfrey quiete, "et hoc
+mox."
+
+"Si habes quo rem declares, Godfrey," obtestor ego, "fac per Deorum
+fidem, declara! Noli me in his ambagibus vel momento, quam sit necesse,
+longius constrictum tenere. Tantum enim istam rem in animo revolvitavi,
+ut mens iam mea filis confusis sit simillima. Visne innuere tibi totam
+rem iam exploratam esse?"
+
+"'Exploratam' paullo nimis agens est verbum. Haud multum profecto in
+isto mundo est quod exploratum habeamus. Fac dicamus admodum me
+'suspicari.'" Oculis ad laquear levatis paulisper conticuit. Tum,
+"Memineris, mi Lester," inquit, "te quondam me reprehendisse--etiam
+vespera nuperna me somnia texere poetica; at nunc haec somnia factis
+sunt comprobata."
+
+"Omnia ea indicta esse velim," humiliter obtestor.
+
+"Ista colloquia alio quoque modo usui sunt," pergit Godfrey fere per
+circuitum, "nam ea et meas ideas repurgant. Vix credideris quantum iuvet
+quum casum meum tibi propono, tu autem argumenta mihi obiectas. Quum tu
+iurisprudentiá sis exercitatus, contraria facile deprehendis, quocirca
+difficilius est iurisperitos quam homines communes coarguere. Tu
+experientiá doctus es evidentias ponderare; proinde nunquam sino me
+theoriis convinci, donec tu a me victus sis. Quin ne tunc quidem
+semper," subridens adiecit.
+
+"Euge, gratum mihi est scire me subinde usui esse," respondi "etiamsi
+cos modo sim, qua iudicium tuum exacuas. Prohinc velis procedere,
+plusque somniare. Dic mihi, sodes, primum quí id evenisset ut tu et
+Simmonds Armand sequeremini."
+
+"Dictu haud difficile; quia reperi eum Armand non esse. Felix Armand hoc
+temporis momento Parisiis est. Tute nimis credulum praebuisti, Lester."
+
+"Va, quin mihi nullum dubium subiit eum Armand non esse," balbutivi ego.
+"Ipsi enim cognitum erat me remulcale misisse--novit et responsum
+consortii . . ."
+
+"Utique novit, quia remulcale tuum ad consortes Armand nunquam, sed ad
+conductitium quemdam huius nebulonis pervenit; responsum autem ille
+satelles tibi misit. Amicus noster iste ignotus utique praevidit futurum
+ut simul atque cognitum esset errorem esse commissum, remulcale ad
+Armand missum iri, et secundum id cavit."
+
+"Ergo tu usque credis arcam consulto fuisse Vantine missam, non casu?"
+
+"Credo firmissime. Arca ab Armand bona fide est missa, quia crediderunt
+eam a Vantine praestinatam esse--quae omnia a Magno illo Ignoto rite
+fuerunt administrata."
+
+"Dic, sodes, Godfrey, quí haec omnia tibi constant?"
+
+"Hem, satis facile. Quum tu mihi heri de Armand narrabas, scivi, aut
+scire me putavi, molimentum quoddam sublatere. Sed ut res certe
+constaret, nostro homini Parisiis remulcavi ut in rem inquireret. Noster
+homo statim adivit patrem Armand, ibique varia scitu digna comperit.
+Unum erat, filium Felicem Armand Parisiis esse; alterum, nullum
+consortii membrum de tuo remulcali aut de responso ad id, quidquam
+scire; tertium, etiamsi remulcale accepissent, non intellecturos fuisse,
+quoniam e libris Armand manifestum est eam arcam a Vantine quindenis
+francorum millibus praestinatam esse."
+
+"Non istam!" obverto ego.
+
+"Imo istam ipsam. Quin et eo pretio vilis existimanda est. Consortes
+Armand utique de fabula circa Montespan nihil sciverunt--nihil nisi
+lucro vendiderunt."
+
+"Capere plane non queo!" balbutio ego. "Vantine ipse mihi fassus est se
+istam arcam non praestinasse."
+
+"Nec praestinavit. Sed alius quis eius nomine emit, et ad eum mitti
+iussit."
+
+"Et solvit quindena francorum millia pro ea?"
+
+"Prorsus ita--et solvit pro ea consortio Armand quindena francorum
+millia."
+
+"Nonne munusculum sumptuosum?" timide quaero, quod caput meum iterum
+gyrare coepit.
+
+"A, id non muneris loco habebatur. Emptori in animo erat eam sibi
+vindicare--sed mors Vantine eum fefellit. Si id non accidisset--quae
+enim accidunt, nemo praesagire potest--omnia ex sententia evenissent,
+nec quisquam unquam verum comperisset."
+
+"At quonam consilio id egit? Anne portorium voluit evitare?"
+
+"Va, nihil tam exigui! Praeterea ipse portorium Vantine rependere
+debuisset. Tibine id rependit?"
+
+"Minime," inquam. "Nihil quod rependatur superesse putavi. Vantine
+revera portorium ob arcam abs se emptam solvit; siquidem ea fuit quam
+professio[1] sua ostenderat. Ille alius debebat solvere portorium ob
+eam quam invexerat, proinde nihil reperi veluti quod substantiae[2]
+Vantine ab aliquo deberetur. Potest interim aerario aliquid deberi,
+quandoquidem arca, quam Vantine importaverat multo plus valebat quam
+quod professio sua exhibebat."
+
+"Nullum dubium; ac profecto illa alia arca est quam Vantine emerat. Illa
+utique ad titulum istius nebulonis erat consignata,[3] Neo Eboraci.
+Consilium eius profecto satis clarum est--adire Vantine tamquam
+consortii Armand vices agens, aut vero ut dominus arcae Montespan,
+easque emutare. Mors Vantine consilia eius frustravit, proinde id tecum
+perficiendum erat. Quin etiam tum facile id effecturus erat, nisi mors
+Vantine atque Drouet incidens nostrum animum ad arcam vertisset; nos
+secuti sumus eum, atque eventa postmeridiana inciderunt."
+
+"Et haec omnia per satellitem suum, conductitium quemdam consortii
+Armand tu existimas eum perfecisse?"
+
+"Quis hoc dubitet? Diribitor, qui putativum venum[4] hero Vantine
+effecerat, mercedonium[5] ob id accepit, biduo hinc munere se
+abdicavit--primum ac tuum remulcale acceperat, eique responderat.
+Decuria lictorum Parisiaca desiderat eum, sed utrum reperiat, dubium
+est."
+
+Ut rem comprehendam meditabundus tacui, tum impatiens,
+
+"Cuncta haec," inquam, "satis clara. Arca, ut asseris, commutari
+poterat--nec te falli puto--at ista omnia ad exitum non ducunt. Curnam
+illae commutabantur? Quidnam circa illam arcam Boulé est ut iste
+ignotus caedem eius causá committere non dubitet? Num ille putat
+litteras eas usque intus latere?"
+
+"Nunc iam intelligit eas non ibi celari--tu enim illi patefecisti. Antea
+de litteris nihil habebat comperti. Nam si scivisset, eas ante missam
+arcam exemisset."
+
+"Quid ergo est?" quaero. "Atque praeprimis, Godfrey, quid iste scordalus
+delitescat domi Vantine, duosque homines occidat? An isti ei in arca
+occupato supervenerunt?"
+
+"Nulla ratio mihi suadet eum unquam intra domum Vantine fuisse," immotus
+ait Godfrey; "hoc est, usque eo dum tu ipse eum illuc hoc postmeridiem
+induxisti."
+
+"At Godfrey," obverto ego, "ista prorsus absurda sunt. Oportet eum
+intrasse domum, quí enim alias poterat Vantine et Drouet occidere?"
+
+"Quisnam asserit hunc eos occidisse?"
+
+"Si ipse eos non occidit, quisnam id fecit?"
+
+Godfrey binos ternosque haustus fumi efflavit interea meditatus, dum ego
+fixis oculis mecum contemplabar.
+
+"Equidem," fari denique pergit, "iam nunc paulisper somnia poetica
+effingere pergam. Mox ad mirum tuum amicum Armand, ut eum interea etiam
+aeque sic appellemus licet, revertemur. Iste certe homo praeter
+consuetum ordinem est."
+
+"Nihil de hoc dubito," dixi assensus.
+
+"Ego vero nihil nisi reptere, quae iam ante dixi, queo--ut mea fert
+opinio, ipse princeps est omnium huius aevi malefactorum."
+
+"Si ipse vel maxime malefactor est, certe est insignis," assensus
+respondi. "At difficile mihi creditu est eum malefactorem esse. Nam
+hominum omnium, quem unquam conveni, is cultissimus est."
+
+"Est utique. Et ob id est perniciosus. Malefactor ignarus nunquam est
+perniciosus--ergastula[6] his ignaris malefactoribus scatent. At cultos
+et politos caveris. Ut quis malefactor insignis evadat, facultatibus
+eniteat oportet, mi Lester."
+
+"Ast cur quisquam dotibus animi praeditus malefactor evadat, quaero. Si
+par sit quaestu honesto victum mereri, cur inhonestus fieri malit?"
+
+"Prae omnibus aliis plerique malefactores e libera voluntate, non ex
+necessitate fiunt malefactores; hominem cultum vitae genus concitatum eo
+allectat, ut plurimum. Unquamne, mi Lester, tecum reputavisti quantus
+ludus sit societatem humanam ludere, et leges pedibus calcare, item
+perspectum habere omnia tibi male ominari, et tamen victor evadere? Tum
+etiam, ut puto, maximus quisque malefactor etiam aliquantum insanit."
+
+"Vix dubito," assentior.
+
+"Perinde ut quisque probissimus modicum etiam insanit," pergit cito
+Godfrey. "Aeque quisque novitatis propugnator, notionibusque novis
+inflammatus, paullulum insanit. Sani sunt homines mediani ac mediocres,
+qui satis probi sunt, et tamen opportune clanculum mentiuntur, quique
+subinde a recto virtutum tramite seduci sinunt, qui temporibus et locis
+cedunt, atque vitam commodam ac tranquillam ducere tentant. Repetere, mi
+Lester, non dubito hunc homullum grandem esse malefactorem, qui vitá
+fruatur longe uberiori quam sive ego sive tu. Aveo speroque eum quondam
+convenire posse--non velificatione pusilla, ut isthaec, sed in pugna,
+comminus. Ego utique devincerer a fronte et ab alis, undique--tamen me
+oblectaret!" finit oculis in me refulgentibus.
+
+"Omnis assentior!" inquam, "sed age, prosequere tua somnia."
+
+"En habeto. Iste herus Armand malefactor est insignis, proin habet
+asseclas, quibus, siquidem uno tempore uni tantum loco interesse possit,
+in exsequendis quibusdam negotiis particularibus eum niti necesse est.
+Ad haec rite administranda eos nutui suo obtemperare oportet. Hanc autem
+obedientiam abiectam et coecam, uti apud malefactores fere assolet, uno
+nonnisi modo inculcare potest--timore. Obedientiam recusantibus una
+poena tantum est--mors. Modus autem infligendae mortis tam certus est
+atque arcanus, ut fere super naturam positus esse videatur. Quandoquidem
+repertum est rebelles et proditores ineluctabili et immutabili modo, ex
+effectu pusilli vulneris, manui rectae, paullo supra iuncturam digitorum
+inflicti."
+
+Narrationi iam omnis fui intentus, ut facile credes, praesagire enim
+coepi quo ista somnia tenderent.
+
+"Supremitatem et auctoritatem," pergit Godfrey, "absolutam Armand hoc
+secreto tuetur. Fit tamen subinde ut proditionis illecebris aliqui
+capiantur. Armand hanc arcam in Americam mittit. Ipse non ignorat vim
+proditionis illectandi fore etiam maiorem; proditionem timet,
+machinationem comminiscitur in arca, quae poenam mortis infligat in
+proditorem eo prorsus modo quo ipse eam infligere solitus sit--ictu
+venenato in rectam manum inferendo. Terrorem quem hunc in modum suis
+incusserit asseclis, facile tibi finxeris. Tempore proditionis ipse
+nequaquam prope est, et proditor tamen moritur extemplo et certissime!
+Mirum profecto se ulciscendi consilium istud est! Et hoc omni arte summi
+ingenii effectui datum est."
+
+"Verumtamen," quaero ego, "quemnam actum proditionis verebatur Armand?"
+
+"Actum aperiendi foruli occulti."
+
+"Tu ergo usque credis mechanisma venenatum?"
+
+"Nihil magis. Funestus eventus novissimus coniecturam comprobat."
+
+"Mihi quidem haud liquet," obverto exspes.
+
+"Quin, Lester," obtestatur Godfrey, "res luce solis clarior est. Quisnam
+ille gigas barbatus fuit? Proditor, sine dubitatione. Comperiemur mox
+eum ex asseclis Armand fuisse. Secutus ipse est Armand in Americam,
+insidias ei tetendit, cepit eum reti, manus pedesque eius vinxit. Num
+putas Armand hunc in illa domo interesse ignoravisse? An etiam credis
+eum valuisse Armand capere et vincire invitum?"
+
+"Ego vero perspicere nequeo quemadmodum Armand, quum in eius potestatem
+incideret, eluctari potuisset."
+
+"Non perspicis? Atqui tu ipse testis fuisti vidistique eum revera
+vinctum non fuisse--nempe sese liberasse."
+
+"Id verum est," meditabundus annui.
+
+"Consummemus ergo historiam," properat Godfrey narrare. "Proditor
+invenit secretum arcae; sequitur Armand Neo Eboracum, clam prosequitur
+eum in domum Plateae Septimae, eum ibi praestolatur, capit et vincit
+eum. Victoriá fere demens--insanam modulatur cantilenam circa
+vindictam, vindictam, vindictam! Atque, ut victoria sua prorsus esset
+plena, captivum suum non illico interfecit. Eum potius in angulum
+provolvit, atque ad involucra arcae revellenda se accingit. Summa
+victoriae futura est quum occultum forulum sub oculis ipsius Armand
+evellere potuerit. Armand autem in angulo iacet oculis flagrantibus,
+quoniam revera haec potius sua victoria est futura!"
+
+"Victoria futura?" quaero. "Quidnam eo verbo innuere vis?"
+
+"Scilicet quod eodem momento quo proditor aperturus erat forulum,
+mechanismate venenato feriendus erat! Hoc proposito Armand iners
+exspectabat."
+
+Halitans prae stupore et admiratione in sella reclinavi. Quod haec non
+perspexi coecum me esse oportuit! Armand enim commodum iacere poterat et
+tempus opperiri dum ille in laqueum incidisset. Non igitur mirum si ibi
+flagrantibus oculis iacuerit dum alter phrenesi agitatus arcam
+rimaretur!
+
+"Non usque eo quid futurum esset perspexi," pergit Godfrey, "dum
+proditor in arcam proclinatus choragia quaeritans arcam palparet. Nullum
+tempus morae erat dandum--in cubiculum irrui. Armand puncto temporis
+evanuit, et gigas perinde effugere tentabat, sed ego eum ante ianuam
+intercepi. De eius pernicie tum ne somniavi quidem; de Armand enim
+superstitando ne cogitandum quidem erat. Et tamen superstitavit. Nunc
+demum, ubi tam sero est, rem intelligo. Necessarium illi erat hunc
+occidere, nihil erat ambigui. Quantacunque erant discrimina, occidi hunc
+oportebat."
+
+"Eccur?" quaero. "Quamobrem?"
+
+"Ad occludendam linguam. Quid si eum cepissemus? Num tu secretum Armand
+vel pro momento securum putas futurum? Sic itaque eum occidendum
+iudicavit--occidendum unco venenato--et occidit eum, quin, super, etiam
+evasit! Nunquam antea in mea vita tam fatuum tamque delusum me sensi,
+quam quum ianuam ante oculos mihi obiici percipiebam."
+
+"Fortasse et id e proviso fecit," ausus sum timide suggerere paratus iam
+omnia de isto singulari homine credere. "Novit fortasse per totum id
+tempus nos adesse."
+
+"Praeter omne dubium," assentitur Godfrey amare. "Quare alioquin serra
+recidiva in ianua esset exterius? Quam me pudet hoc me non perspexisse!
+Quí poteram tam stultus mihi eum in viis Neo Eboraci, se ignaro,
+insectari posse persuadere? Ipse inde ab initio novit futurum ut nos eum
+insectaturi essemus non imparatum!"
+
+"At haec incredibilia videntur!" timide obtestor ego. "Fidem prorsus
+excedit!"
+
+"Nihil ei factu incredibile de eo existimaveris!"
+
+"Sed discrimina--reputa modo discrimina quae is incurreret."
+
+"Quid ipse discrimina curat? Is ea contemnit--et iuste. Nonne effugit?"
+
+"Etiam," annuo, "pulchre effugit praeter dubitationem."
+
+"Ergo haec est istius pomeridianae tragoediae historia, ut ego quidem
+opinor," prosequitur Godfrey magis compositus. "Nunc autem hinc me
+auferam, ut res tu tecum reputare possis. Si eaedem sibi minus
+consistant, me docebis. At vero sibi consistent--ita debent--sunt enim
+verae!"
+
+"Sed quid de Armand?" obtestor ego. "Numquid capere eum non tentabis?
+Anne eum evadere sines?"
+
+"Ipse vero non evadet!" ait Godfrey oculis iterum emicantibus. "Nihil
+oportebit nos eum quaerere; habemus enim tendiculam nostram, Lester,
+cuius esca talis est, ut ei resistere nequeat--arcam Boulé!"
+
+"At ipse novit tendiculam eam esse."
+
+"Sane, quam maxime!"
+
+"Et tu revera putas eum in illam incursurum?" dubius quaero.
+
+"Scio eum id facturum! Quodam die tentabit arcam e cella chalybeia
+decuriae Viae Vigesimae Tertiae, in qua seris occlusa detinetur,
+eripere."
+
+Ego caput quasso dubitans.
+
+"Non ipse ita insanit," inquam. "Nemo a sobrietate tam est alienus.
+Potius eam deseret placidoque animo Parisios redibit."
+
+"Non faciet si ís sit quem eum esse arbitror," ait Godfrey manu ansam
+ianuae tenens. "Eam ipse nunquam derelinquet! Exspecta modo, Lester; uno
+alterove die sciemus uter nostrum vates fuerit probior. Unum tantum
+vereor," inquit vultu tristiori, "ne ipse nobis invitis arcam subducat!"
+
+His verbis secundum ambitum discessit, meque in eum respectantem
+reliquit.
+
+[1] _Professio, -onis_, linguá negotiali atque iuridica Romanorum
+significat rationes redditas, quas quaestores et publicani a civibus
+exegerunt, sive occasione censús publici, sive pendendis tributis ac
+vectigalibus, atque portoriis. _Profitendum_ nempe civi cuique erat quot
+iugera agrorum, vinearum, haberet, quantum annonae, proventus
+cuiuslibet, quantum pecuniae possideret, aut vero quid et quanto valore
+importaret. Responsio, sive fassio ad haec quaesita erat _professio_.
+
+[2] _Substantia, -ae_, est summa omnium cuiusque civis bonorum, tam
+immobilium quam mobilium, sive vivus ea possideat, sive mortuus
+relinquat.
+
+[3] _Cónsigno,1 -vi, -tum_, signo, sigillo, litteris aliquid, cuius id
+sit, declarare; litteris mandare, perscribere. Quum titulus, sive
+insignaculum, cistae, manipulo, inscribitur, cuius id sit, quo quid
+mittendum, tradendum, devehendum sit, _consignare_ dicimus.
+
+[4] _Putativus venus, -ús_, est venditio rei ficta, falsa ex parte
+venditoris, aut institoris, quum aliquid falsi in locum veri subornat ac
+vendit, quin sive mercator, h. e. dominus tabernae, sive fabricator,
+sive vero emptor conscius rei sit: _putant_ enim et mercem veram esse,
+et venum sive venditionem germanam et genuinam factam esse.
+
+[5] _Mercedónium, -ii_, vocabulum compositum ex _mercem_ et _dare_,
+sive _donare_; significat autem solutionem mercedis, item diem
+solutionis mercedis, denique, etiam mercedem quam _internuntiis_ damus.
+_Internuntius_ autem, inter alia, hominem significat qui inter
+venditorem atque emptorem intercedit; is enim non semper mercede
+conducitur, sed proprio nomine quaerit emptores et adventores, et hoc
+quaestu _mercedonium_ meret.
+
+[6] _Ergastulum, -i_, vocabulum Graeco-Latinum, significat autem
+carcerem emendatorium, in quantum captivi illic arduis laboribus
+exercitantur, quo fit aut opificium quoddam utile addiscant, quo
+libertati restituti vitam utilem ac fructuosam deinceps ducere queant.
+
+
+
+
+CAPUT XXII
+
+Crochard ille Invicibilis
+
+
+Semel dumtaxat Godfrey spe sua deceptus erat iudicandus, siquidem plures
+dies, quin quidquam accidisset, praeteriverunt--hoc est, nihil quod ad
+arcam referri posset. Inquisitio in novissimae victimae mortem utique
+instituta erat, et mihi iterum obtigit munus testimonii ante iuratos
+mortuarii perhibendi. Nunc denique fatendum mihi est me perquam fatui
+vicem agere paruisse, quum et diurna scommata in advocatum iactabant,
+qui muscipulam,[1] quum quae nunc iam liquido constaret, tam perspicua
+erat, imprudens incidisset.
+
+Mensuris Bertillon de mortuo institutis ac per remulcale Parisios
+nuntiatis, inde sine mora relatum est caesum hunc quemdam Morel,
+decuriae illic ut desperatum malefactorem notissimum fuisse; quin herus
+Lepine rem tantae gravitatis esse putabat, ut postridie remulcaret se
+Inspectorem Pigot, qui in totam rem funditus inspiceret, Neo Eboracum
+delegaturum, quique hic cum decuria ad comprehendendum sicarium de
+efficacissimis rationibus tractaret. Inspector Pigot ab Havre per _La
+Savoie_ erat soluturus.
+
+Interea satellites Grady, Simmonds duce, omnibus enisi viribus, latebram
+profugi reperire conabantur; unde veluti everriculo totam urbem
+irretiverunt, quo quidem aliqui capti sunt pisciculi, sed ille quem
+decuria praeprimis concupiverat, inter eos repertus non est. Ne
+pauxillum quidem profugi vestigium enucleatum est; is penitissime
+evanuit, unde Grady post paucos dies edicere, eum Neo Eboraco
+excessisse, non dubitavit.
+
+Scilicet Grady a diurnis multum vexatus, ad premendum casum iterum
+rediit, praesertim lacessente _Record_, qui casus sibi supra vires
+humanas esse videbatur. Singularis huius mysterii natura, eventuumque
+circa eundem, tamquam ludus parebant phantasiae, porro quod tres prorsus
+eodem insolito modo caesi fuissent, et quod omnis aberat hypothesis quae
+tres caedes rationi perspicuas reddere potuisset--haud mirum erat quod
+animi omnium fere in hunc casum fuerunt defixi. Omnium paene civitatum
+agentes feriatici[2] sua habebant theoremata alicui usui apta--quorum
+pleraque utique a longissimo erant petita!
+
+Ea tempestate Grady grandia ac fusa edidit effata de suis consiliis
+molimentisque malefactorem capiendi; factum tamen quam verba facundius
+probabat tres fuisse caesos, nec quemquam punitum; scelera commissa
+plura, sicarium usque frui libertate, liberumque futurum videri; unde
+per se fluebat quod diurna extritis omnibus casús vicissitatibus,
+sententiam communitatis passim agitare coeperunt, aliquid alicubi male
+geri, decuriamque agentum ventilari ac repurgari, at hoc inde a capite,
+oportere.
+
+Arca Boulé in statione decuriali Viae Vigesimae Tertiae occlusa et
+obserata mansit; clavimque cellae Simmonds in sacculo gestabat. Nunc iam
+scio eum circa arcam tantá quantá caeteram plebem fuisse caligine
+mersum; et populus quidem certe in summis tenebris coecutiebat, siquidem
+in relatis de duobus caesis prioribus, arcae prorsus nulla fiebat
+mentio, in novissimo autem casu vix per incidens. Ut ex his relatis
+colligi poterat, relatoribus unum circa arcam clarum esse videbatur, de
+surreptitia importatione eius, tamquam artis thesauri hic agi. Eventus
+istius generis tanto solent esse numero, ut animum fere neminis
+devinciant.
+
+Verum Simmonds usque eo pervenit ut intelligeret solium Grady nutare;
+fortasse iam etiam perspexit suum quoque caput in tuto haud esse,
+proinde sua fata fatis Grady iungenda esse duxit, quem unicum
+existimabat se ex ambagibus educere posse. Godfrey plurimum attinere
+censuit ut arca in cella occlusa contineretur, et est contenta. Quod
+vero ad Grady attinet, haud puto eum, etiam quum ad ultima ventum est,
+satis intellexisse quam partem arca in cunctis his eventibus sortita
+esset.
+
+Interim tamen dum arca vulgi attentionem haudquaquam devinciebat, ac dum
+plerique relatorum eam iam pridem oblivioni tradiderunt, non parum
+mirabar quum viderem quanta sollertia Godfrey elaboraret ut fugitivum
+per diurnum edocere satageret ubi arca esset, et quemadmodum
+custodiretur. Interea dum caetera diurna mirarentur suam stupiditatem,
+Godfrey iterum iterumque descripsit arcam in munitissimam cellam
+stationis Viae Vigessimae Tertiae esse reconditam; cellam esse talem,
+cuius clathra e chalybe chromo-nicolino esset facta, quae nulla serra
+eroderet; cellam talem, cuius sera non solum clavi, sed et pessulo
+calculato,[3] uni tantum cognito, teneatur; cellam a caeteris esse
+seiunctam solamque in tertio ambitu esse sitam ante oculos lictoris
+excubantis, ita ut nec die nec nocte, quin statim deprehendatur,
+accedere quisquam possit; cellam esse, cuius ianua suscitatorio
+automatico in decurionis scriptoria, in officina antica, iuncta sit; uno
+verbo, cellam esse, unde nemo effugere, quo nemo intrare, quin
+deprehendatur, possit.
+
+De ipsa arca Boulé Godfrey parum disserebat, cuius historiam usque eo
+continendam censuit, donec eventus ad ultum finem vergeret, quod certo
+futurum credidit; at singularia, ut ego modo narravi, in _Record_
+continuo recolebantur, quum casu quodam mihi Godfrey in via occurrere
+contigisset, quum eum commonui unum tantum id agendo effecturum, nempe
+ut fugitivum omnino absterreret, etiamsi consilia arcá potiundi usque
+non deposuisset, de qua re ego vehementer dubitarem. At Godfrey risit
+tantum.
+
+"Nihil prorsus verendum quominus is a proposito deterreatur," respondit.
+"Non enim lurco is ea ex farina est. Si recte eum iudico, ita temere
+audens is est, ut molimentum insuperabile eum magis allectet. Quo
+coeptum magis arduum sit, eo plus eum allicit. Eá sententiá ductus hoc
+coeptum tam arduum describo."
+
+"At nemo sanus eam arcam temerare susciperet," obverto ego. "Id enim
+omnino fieri nequit."
+
+"Ita quidem paret, nec infitias ibo," assentitur ipse. "Nihilo tamen
+secius, quovis mane sollicitudine trepidans expergiscor, accurroque ad
+telephonum quaesitum utrum arca adhuc salva sit. Si de ullis insuper
+praesidiis cogitare possem, adhibere non dubitarem."
+
+His auditis anceps contueor Godfrey, iocari enim eum putavi. Consilio
+meo perspecto leni risu in me respexit.
+
+"Equidem, mi Lester," respondit, "nunquam in vita mea magis fui in
+serio. Hunc tu, ut ego, non videris ex aequo aestimare. Insigni ille
+pollet ingenio; nihil eum exsuperat. Coepta levia is aspernatur; siquid
+ipsi leve videtur, indurat, quasi sit ludicrum. Proditum de eo accepi
+eum aliquos suas gemmas ac pretiosa non satis in tuto habere admonuisse,
+quum autem hi suos thesauros in tutiorem condidissent locum, eos hunc
+eripuisse."
+
+"Nonne hoc in absurdis habendum est?" quaero ego.
+
+"Non quidem ex obtutu suo. Ipse enim non furatur ex egestate, animo vult
+concitari."
+
+"Tu itaque nosti quis ipse sit?" quaero.
+
+"Ita puto--existimo me scire; verum ne tibi quidem revelabo donec certo
+sciam. Libet tamen unum hoc fateri,--si iste is sit quem eum esse putem
+ingenium meum cum ingenio eius conserere voluptati mihi esset. His in
+regionibus, cis oceanum, eius similem non habemus--hoc autem miserum
+est!"
+
+Mihi quidem hac de re dubitare licere videbatur, non enim is sum qui
+praedones ingenuos, etiam in poesi, admirandos esse putem. Quantumcunque
+decorus ac pictorius quisque fur sit, tamen est fur. Fortasse est mea,
+ut advocati, experientia, aut forte modo ego sum angusti animi, tamen
+maleficium, quamcunque egregie exerceatur, in causa est quare id rem
+sordidam et turpem censeam. Haud ignoro esse qui has res ex alio obtutu
+aestimanda putent. Godfrey unus horum est.
+
+Docui eum, si suae valeant suspitiones, futurum esse ut suum ingenium
+cum ingenio Grandis Ignoti ei mox conserere liceret.
+
+"Sane quidem," annuit, "sed terror lethalis me agitat--uti hactenus
+semper ex quo quis ipse esset, suspicari coeperim. Non aliter sentio
+quam novitius qui latrunculos lusum cum magistro congredi
+exspectabat--intra senos motus calculorum in incitas[3] redagendus.
+
+"Equidem merum novitium haud te censuerim," refero aridule.
+
+"Longe aliter Grandis Ignotus," regerit Godfrey, mihique valedicit.
+Praeterquam quod eum nunc casu conveneram, alias nunquam illi occurri,
+et hoc haud profuit, quoniam complura circa hoc negotium necdum
+intellexi. Quadam profecto vespera, quum fumá meá accensá haec omnia
+mecum in animo pertractaturus consederam, nihil omnino e cunctis his
+rebus me intelligere reperi. Sententia quidem Godfrey ad amussim sibi
+consistebat, sed ad nullum exitum ducebat. Ecquo demum modo sunt Drouet
+atque Vantine occisi? Cur fuerunt occisi? Quod fuit mysterium arcae? Uno
+verbo, quid totum istud mysterium sibi volebat? Nullis his quaestionibus
+respondere quibam; responsa vero quae effingeram ipsa adeo erant absurda
+et nulla, ut cum taedio ea respuerem. Postremo etiam reperi istam rem
+ipsis meis laboribus officere, proin ex animo meo eam elisi, et quoties
+mihi in animum irrepere tentabat, firma voluntate eam excussi et repuli.
+
+Verum enim vero, quamquam vigil eam arcere satis commode poteram, idem
+per quietem facere nequivi, unde somnia sensim deteriora fiebant. Namque
+non deerat coluber mihi somnianti, qui dentibus veneno stillantibus mihi
+insidiaretur, subinde cum capite Armand, alias cum vultu mihi ignoto,
+semper tamen ultra fidem turpis; viscosum eius corpus opere musivo
+micabat; pedes eius squammosi in similitudinem arcae Boulé erant
+incurvi; nonnunquam sol in fronte eius splendebat, adinstar oculi
+immanis. Monstrum hoc iterum iterumque vidi tres victimas suas
+interimere; postea vero caput attollere, oculis in me defixis mihi
+imminere ceu victimae suae quartae . . . At non ulterius tentabo ista
+hic somnia describere; quae ne nunc quidem sine trepidatione recolere
+queo.
+
+Vespera quadam, quum moestus animique pendens in cubiculo sederem,
+mecumque utrum non satius esset cubitum ire deliberarem, viribus fluxus
+et enervatus, tamen sopori me credere, ex quo sciebam me cum vagitu
+evigilaturum, recusans, evenit ut ianuam meam pulsare aliquem
+audirem--pulsu mihi noto; laetus surrexi, ut intromitterem Godfrey.
+
+Ex fulgore oculorum eius facile divinavi eum aliquid insoliti, quod mihi
+narraret, habere; ut tamen me aspexit, facies eius mutata est.
+
+"Quidnam rei est, Lester?" quaesitabat. "Adeo mihi deiectus esse
+videris. Laboribusne es confectus tuis?"
+
+"Nihil eius rei," respondi. "Dormire nequeo. Ista res mihi nervos
+prorsus convulsit, Godfrey. Iam somniis meis se immiscet; incubonibus
+opprimor."
+
+Interim e regione mihi consedit vultu sollicitudinem prodente.
+
+"Id rei prorsus absit!" arguit ipse. "Fac aliquo secedas, quiete vires
+resarcias--et hoc uberrime."
+
+"Quies usque eo nihil mihi prodesset dum hocce mysterium irresolutum
+manserit; respondi. "Nihil nisi assiduus labor animum meum ab eo avocare
+poti est."
+
+"Esto ergo bono animo," inquit renidens, "tui igitur gratia id primum
+resolvemus."
+
+"Visne significare te id scire?"
+
+"Scio iam quis Grandis ille Ignotus sit, tibique id statim aperiam.
+Perendie--die Mercurii--reliqua cuncta sciam. Tota tunc historia in
+diurno nostro matutino, die Iovis evulgabitur. Quid si iter pro eius
+diei postmeridiem parares?"
+
+Nihil nisi emiratus eum contueri quivi. Ipse vero cum risu in me
+respexit.
+
+"Vel nunc iam melius valere videris," iocatur, "acsi vitam iam pluris
+aestimandam putares," quibus dictis, nec rogatus, convolvulum sibi
+sumpsit.
+
+"Godfrey," obtestor ego, "satius haberem si quem alium ad ludificandum
+tibi eligeres. Tu enim ad me intras, bombam[4] proiicis, ut videas
+quantam in altitudinem subsilire valeam. Tibi hoc lusui est, nec dubito,
+aut etiam utile ut doctrina; at nervi mei id haud ferunt."
+
+"Mi Lester," appellat ille, "haec ne bomba quidem fuit, sed assertio
+facti."
+
+"Serione id ais?"
+
+"Ut maxime."
+
+"Quídum, Hercle, scis . . .?"
+
+"Antequam tibi respondeam, ego ponam quaestionem. Numquid tu nomen meum
+illi, quem tu ut herum Armand cognoveras, casu quodam memoravisti?"
+
+"Memoravi," post momenti moram respondi; "ita credo. Narravi enim illi
+quemadmodum forulum occultum quaesissemus--et nomen tuum protuli--ipse
+vero sciscitabatur tu quis esses, respondique te miro ad solvenda
+mysteria pollere ingenio."
+
+Godfrey capite annuit.
+
+"Tum hoc," ait, "unum id quod non intellexi palam facit. Perge igitur,
+propone quaestiones."
+
+"Paullo ante asserebas futurum ut totum istud negotium perendie scias."
+
+"Sciam equidem."
+
+"Quí tibi constat id futurum?"
+
+"Quod litteras accepi, quibus id termini ponitur," et his dictis
+schedulam e sacculo promit, eamque mihi porrigit. "Lege."
+
+Epistolium graphide erat scriptum manu tenerá fereque muliebri, in
+charta plana, non lineata. Cum sensim increscente stupore epistolium
+sequens insolitissimum legi:
+
+ "_Humanissime mi Here Godfrey:_
+ "Singularibus iis officiis quibus arcam Boulé prosequebaris, abs
+ te mihi ferme adulatum esse gaudeo; acumen vero tui ingenii, quo
+ veram eius indolem prope ad amussim evolvisti, maximi certe facio.
+ Officii quoque mei esse duco gratiam tibi referre ob notitias quibus
+ me docuisti instituta ac praesidia, quae quidem mihi summa et
+ absoluta videntur, quibus arca in tuto servetur. Ego quoque ipse
+ stationem visum ivi, cellam inspexi, cunctaque etiam singularia ita
+ ut tu docueras reperi.
+ "Quoniam te ut generosum adversarium summi facio, confidere tibi non
+ dubito futurum ut id quod meum sit, die Mercurii proximo recuperare
+ pergam, quo facto rogabo te, ut in memoriam eius rei munusculum proprium
+ accipere velis.
+ "Cum omni humanitatis officio persevero tuus
+ "IACOBUS CROCHARD, Ille Invincibilis."
+
+Quum lectis litteris in Godfrey respexi, vidi eum curiose me contuentem.
+
+"Certe hic iocus est," illi respondi. Tum iterum eum aspexi. "Hoc
+profecto, Godfrey haud verum et genuinum esse putas!"
+
+"Licebit id nobis fortasse probare," immotus respondit. "Et haec una est
+rationum quare te visum venerim. Num Armand non apud te reliquit notulam
+quum te domi non offenderat?"
+
+"Sic sane, reliquit, sua in pagella; ad manum eam habeo!" Tum digitis
+tremulis pugillare meum produxi, notulamque e plicatura, in qua eam
+condideram, exprompsi.
+
+Vel unus obtutus satis erat. Versiculus in tergo satis prodebat hunc
+eadem manu quae epistolium scripserat, esse scriptam.
+
+"Nunc ergo nomen eius cognoscis," Godfrey subiunxit, digito attrectans
+nomen subscriptum. "Inde a principio pro certo scivi hunc ipsum eum
+esse!"
+
+Signaculum sine responso aspectabam. Nam de rebus gestis Gargantuanis
+huius Crochard in diurnis relatis saepenumero legi--de "Invincibili," ut
+se libenter vocare consuevit, nec sine iusta causa. Verumtamen suae res
+gestae, saltem in quantum eae in diurnis recitabantur, ita inflatae et
+ementitae parebant, ut nullam fidem mererentur. Ego saltem iam dudum
+suspicabar eum nihil nisi figmentum esse scripturientium Parisiacorum
+lacunas explentium veluti quoddam penu, pro siccitate praeservatum; aut
+vero eum genus esse hirci emissarii, cui decuria lictoria Parisiaca
+cuncta facinora, quibus eruendis ipsa impar esset, veluti sarcinam
+congestam illigare solita sit. At nunc iam Crochard ille revera
+exsistere videbatur; litteras eius meis tenebam manibus; quin et cum eo
+collocutus eram--et ut nunc miram civilis ac politi Felicis Armand
+conversandi suavitatem in mentem revocavi, aliquam partem insolitissimae
+eius famae denique intelligere coepi.
+
+"Nihil de eo ambigi potest," inquit Godfrey, manum ad recipiendas
+litteras porrigens, et ad contemplandas eas in sella reclinans.
+"Crochard unus est famosissimorum qui unquam vixerunt malefactorum,
+phantasiae adiumentorumque referctissimus, qui et lepóre cluet
+acutissimo. Per annos non destiti eius vitae rationem, ut litteris
+prodebatur, lectitando prosequi--atque inde primam suspitionem ansamque
+sum nactus. Ipse iam antea hominem occidit, ita ut hunc occiderat. Is
+eum decuriae prodiderat. Nunquam iterum proditus est."
+
+"Quantum daemonem eum esse necesse est!" contremiscens exclamavi.
+
+At Godfrey capite cito renuit.
+
+"Noli de eo sic iudicare," serio obtestatur. "Usque ad suum Neo Eboraci
+adventum praeter eum proditorem ipse occidit neminem. Illum iure
+quodam--saltem legibus morum furibus propriis--occidit. Sua ipsius vita
+saepenumero in discrimine versabatur, sed ad servandum se nunquam alium
+interemit. Hoc ei in acceptis referto."
+
+"Praeter Drouet et Vantine," noto ego.
+
+"Casu fortuito, ob quod ipse nullo pacto in culpa est," respondit
+Godfrey.
+
+"Visne innuere hunc eos non occidisse?"
+
+"Nullo pacto. Iste novissimus quem occiderat, fuit, ut primus, proditor.
+Ut ego opinor, Crochard hunc in modum ratiocinatur: adversarium occidere
+facile est; estque bestiale; caret omni animi subtilitate. Insuper et
+tollit adversarium. Vita autem ipsi Crochard sine adversariis omni
+prorsus sale careret. Nam ultimo etiam adversario sublato, ipsum sibi
+vitam adimere oporteret."
+
+"Hominem istius generis omnino non intelligo," aio ego.
+
+"At vide modo," arguit Godfrey, litteris iterum attrectatis. "Ipse mihi,
+velut adversario, honorem praestat. Num me ad perdendum postulat? Plane
+contra, munerari me vult. Tollit reginam suam e latrunculis, quo
+difficilius sit me in incitas agere."
+
+"At vero, Godfrey, tu eas litteras certe non in seriis habes!" obtestor
+ego. "Si vel maxime ipse eas scripserit, id ad te ludendum fecit. Si
+diem statuit Mercurii, revera cras tentabit arca potiri."
+
+"Id ego minime puto. Nonne dixi tibi eum me novitiorum numero habere?
+Scisne, Lester, ubinam has litteras ipse scripserit? In ipsa adeo
+officina _Record_. Charta ista est e maculatura[5] nostra. Ipse ibi
+consedit, ab ipso meo naso, ut ita dicam, haud procul, litteras has
+exscripsit, in pyxidem iniecit meam, forasque ambulavit. Et cuncta haec
+aliquando ista vespera fecit, officina nostra hominum turba scatente."
+
+"Verum si revera sentit quod scribit, absurdum est idgenus litteras
+scribere. Tu modo decuriam edoceas . . ."
+
+"Animadverte modo eum mihi in fiducia scribere."
+
+"Tu vero fidem erga eum servabis?"
+
+"Servabo, profecto; quin eum mihi maximum honorem tribuisse existimo.
+Nec ulli has litteras nisi tibi exhibui, vel per fiduciam."
+
+"Nullam eiusmodi fiduciam Iurisprudentia agnoscit," docui eum. "Fidem
+idgenus servare perinde est ac maleficio patrocinari."
+
+"Et tu eam tamen servabis," fatur Godfrey suaviter. "Tene modo, ego, pro
+viribus enitar omnibus ut flagitium illud praepediam. Iam et experiemur
+utrum Crochard vere invincibilis sit."
+
+"Ego quoque servabo," adstipulabar, "quandoquidem istas litteras nihil
+nisi verba dare existimo. Atque, praeterea," subiunxi, "etiam habeo
+litteras ab Armand et Fils factum confirmantes fide librorum suorum
+constare arcam Boulé Philippo Vantine venditam fuisse. Quando sic res
+se habent, eam mihi vindicabo, Museoque tradam."
+
+"Spero tamen," cito interpellat Godfrey, "hanc rem te ante diem Mercurii
+non turbaturum. Post eum diem his rebus prorsus ero solutus."
+
+"Tunc revera credis Crochard die Mercurii tentaturum arca potiri?"
+
+"Omnino credo."
+
+Nihil nisi humeros in responsum quassavi. Quid enim attinebat cum homine
+tali argumentis disceptare?
+
+"Esto ergo, usque post diem Mercurii," assentior; Godfrey vero, de fide
+litterarum per collationem utrarumque certior factus, duobusque
+promissis quae quaesiverat a me elicitis, sospitem mihi precatus noctem,
+valedixit.
+
+[1] _Muscipula, -ae_, capsa, tendicula, qua mures capi solent.
+
+[2] _Feriaticus, -a, -um_, quod feriis, h. e. non quotidie fit, agitur,
+adhibetur; homines, lictores, satellites, quicunque alii, quorum nomina
+in elenche servitii retinentur, invocantur autem quum eorum opera egent.
+
+[3] _Pessulus calculatus:_ sic vocare lubet pagmentum, vel machinationem
+rationatam, cuius usus fit in arcis fortibus argentariarum, ubi
+thesauri, quaecumque pretiosa in tuto haberi creduntur, quarum quaedam
+ad indicium horologii, statis temporibus, secundum certum calculum,
+cuius notitia uni tantum concredi solet, certa versatione plinthidum
+reserari queat, nisi, ut assolet, dynami displodatur.
+
+[3] _In incitas redigi:_ in ludo latrunculorum, qui agitur in tabula
+lignea, duobus coloribus in parva quadrata distincta, duo lusores
+figuras reginae, turris, latrunculorum osseas, eburneas aut ligneas in
+suo quisque scutulato secundum regulas prorsum-retrorsumque motat, donec
+alter in angulum, sive in _incitas_ agatur; is dicitur _in incitas
+redactus_. Hinc lingua negotiali qui _solvendo non est_, i. e. qui sua
+debita impar est solvendo, perinde _in incitas_ dicitur reductus esse.
+
+[4] _Bomba, -ae:_ globus ferreus solidus aut cavus, quem e tormentis
+milites pyrotechnici eiaculari solent. Verbum est _bombio,_4 quod sonum
+refert insectorum volitantium; sonus ipse est _bombus_, vel _bombos_,
+est enim Graecum; id autem quod sonum hunc efficit est _bomba_, a
+Latinis saeculi quartidecimi, post inventum pulverem pyrium, atque
+tormentum igniarium effictum. Quam probum sit vel inde patet quod nullae
+linguae modernae aliud vocabulum cognoscant.
+
+[5] _Maculatura, -ae_, vocatur charta, in qua exercitia, vel alias
+compositiones, saepe cum multis _maculis_ et emendationibus
+scriptitamus.
+
+
+
+
+CAPUT XXIII
+
+Hero Pigot Obviam Imus.
+
+
+Postridie tempore pomeridiano iam ex officina prodire parabam, quum
+Godfrey me per telephonum provocavit.
+
+"Quonam hodie vales modo, Lester?" quaerit ille.
+
+"Non ex omni numero ut vellem," respondi.
+
+"Iamne paravisti quae ad profectionem tuam die Iovis feriatam spectant
+omnia?"
+
+"Id quidem, Godfrey mi, haud lepidissimum iocum esse arbitror."
+
+"Equidem nullo modo iocor. Volo te ea apparare. Interea tamen quid tibi
+de haustu modicae aurae salsae, hac ipsa vespera, videtur?"
+
+"Quam optimum. Ecquí id eveniet?"
+
+"_La Savoie_ circa horam sextam ad moratoriam appellet. Ego nostra
+celoce[1] ei obviam ibo. Inspectorem Pigot--agentem Francicum--paucis
+convenire volo. Visne interesse?"
+
+"Quidni velim!" respondeo illi. "Ubi vis te conveniam?"
+
+"Hora quinta in exitu Viae Libertatis."
+
+"Adero," illi promisi. Et adfui.
+
+Simul atque celocem ingressi sumus, soluta est, puppi in flumine retro
+acta, edito acuto sibilo, proraque prorsum versa, iter secundo flumine
+ingressa est. Celox navigium erat expeditum--_Record_, quod alia diurna
+plerumque superare hactenus gloriabatur, idem et nunc praestiturum
+erat--et quum se in cursum elaboravit, machinaeque eius ad numeros
+halitabant, ripae utrimque celeriter retrorsum labi parebant.
+
+Definientia lineamenta urbis Neo Eboracenae, ut e flumine visuntur,
+mundi miraculorum unum efficiunt, quae ego stans contemplabar, donec in
+portum inferiorem iter flexissemus. Duo alii erant in stega--relatores
+navales ordinarii, ut puto--quibuscum Godfrey ad deliberandum de
+muneribus operis vespertini in diaetam descenderat; itaque ego ad proram
+haustum quantum poteram aurae salsae, cuius saporem iam in labris meis
+perceperam, progressus sum. Statua Libertatis paullo ante nos erat,
+ingensque facis suae lumen speculatorium aquas persultabat. Navigia
+innumera huc et illuc circitabant, luminibus in aquis trementibus, longe
+autem prorsum, aliquanto ad laevum, ab aura reverberatum lumen videbam,
+quod situm Insulae Coney indicabat.
+
+Mox et Godfrey accessit, unaque stantes silentio spectaculum intuebamur.
+
+"Nonne haec grata sunt visui?" coepit tandem fari. "Hem! cerne illam
+naviculam!" pergit ille, conspecta quadam celoce, in sinu deorsum
+festinante, nosque pedetentim assequente, ac sensim superante. "Haec
+certe novit quae celeritudo sit. Ista celox nostra haud limax est, ut
+nosti; at vide sis quam illa nos praetereat. Miror oppido quaenam illa
+sit. Quae illa est navicula, navarche?" inclamat praefectum in ponte.
+
+"Non novi eam, mi Here," respondit navarchus, telescopio seposito.
+"Celox privata--nomen non liquet--genus aplustris operit puppim.
+Vexillum fert Francicum. A tergo nobis caeterae naviculae preli[2]
+vehuntur," ait navarchus. "Atque illic stat _La Savoie_, sive ad
+moratoriam[3] lentescens."
+
+E longinquo satis clare discerni poterat ingens cortex classiariae[4]
+in horizonte tenebricantis, cum ordinibus luminum emicantium.
+
+"Haud satis solemus intelligere quam ingentes hae naves sint, donec eas
+e superficie aquae cernamus," noto ego. "Cernedum quam immanis illa
+sit."
+
+"Et tamen ista non est e maximis quidem," refert Godfrey. "Unam e
+maximis subire--veluti _Olympica_--est eventus, quem memoriá non facile
+deleas."
+
+_La Savoie_ iam ita conquievit ut fluitando tantum se contra aestum
+sustineret, quum porta unius inferiorum adituum propandebatur. Eodem
+fere momento navicula pulsitans eo accessit, deligatur, quatuor viri
+conscendunt, ac mox intra portam evanuerunt.
+
+"En, medici ascenderunt," inquit Godfrey. "Illic autem est celox
+Francica ad latus progrediens."
+
+Helciaria[5] moratoriae ad puppim recessit, eiusque locum celox
+Francica cepit. Post breve colloquium unus ex ea in portam levatus
+intravit _Sabaudiam_. Nostram denique vicem secuti, post ingentem
+aquarum turbationem ac tumultum, unde ego illisionem verebar, nos
+subivimus apertam portam, celoceque nostra, orá[6] ad nos traiecta,
+destinata, sistimus, et paucis minutis post ego et Godfrey, cum alteris
+duobus in constrato grandis vectoriae eramus.
+
+Salute inter comites meos praefectumque portae apertae utrimque data ac
+reddita, per angustiorem ageam[7] gummi ac fervidi metalli nidore
+redolentem progrediebamur, tum sursum per plures cursus graduum, donec
+in principe stega per scalare[8] medianum pervenimus. Duo nostri
+comites hic a nobis discesserunt ad videndos, ut puto, eminentiores
+quosdam vectores, quorum sententias circa questiones diei (ut credi
+licet) ex consensu vulgi cognoscere et expetere videbantur. Godfrey
+constitit ante officinam aerarii, pagellamque suam nomenclatoriam per
+fenestellam homini in septo porrexit.
+
+"Herum Pigot, praefectum _Servitii Securitatis Parisiaci_ vellem paucis
+convenire," inquit. "Fortasse pro tua humanitate curabis ut aliquis
+mediastinorum[9] nomenclatoriam meam ad eum deferat."
+
+"Haud erit necesse, mi Here," urbane ille respondet. "Herus Pigot illic
+stat--vir ille canis capillis, tergo ad nos versus. Exspectandum tamen
+tibi erit modicum; is enim qui cum eo modo agit a consulatu Francico
+est, paucisque ante momentis advenit."
+
+Vultum Inspectoris Pigot videre non poteram; animadverti tamen eius
+staturam admodum erectam, quae eum militari disciplina institutum
+prodebat. Nuntius consulatús Francici vir erat iuvenilis, mystacibus
+ceratis et extersis, oculariaque gerens. Eodem tempore salutabat herum
+Pigot, et post aliquot verba, ex interioribus sacculis produxit
+involucrum[10] officialis formae, vittá rubrá circumligatum, magnoque
+sigillo munitum.
+
+Herus Pigot paucis aspexit, interea dum salutator suus aliquid in aurem
+eius susurravit; tum nutu assensus in proximam ageam diversus est,
+salutatore comitante.
+
+"Negotium officiosum, sine dubio," interpretatur aerarius, qui eventulum
+etiam observabat. "Herus Pigot ex optimis nostrae decuriae lictorum est,
+et conversationem cum eo iucundissimum comperies. Haud dubium quin
+negotiis mox solutus prodeat."
+
+"Credo quidem, nisi quod interea dignissimi quoque aemuli mei adfuturi
+sint," respondit Godfery gestu iocoso. "Hi vestigia mea premunt--quin et
+iam adsunt!"
+
+Vicenis circiter minutis proximis relatores caeterorum diurnorum non
+cessarunt affluere, et mox tota eorum turba officinam aerarii
+circumfudit. Nam fere ab omnibus diurnis aliquis specialis relator ad
+intervisendum herum Pigot delectus erat. Manifestum enim parebat cuncta
+diurna hunc eventum summi fecisse. Interim ioca bono animo iactabantur,
+dein aliquis mediastinorum pecunia corrumpebatur ad nomenclatorias
+congestae turbae ad herum Pigot deferendas, et exauditionem petentes.
+
+Mediastinus ridens discessit, mox tamen reversus nuntiabat herum Pigot
+paucis minutis ad eos excipiendos paratum fore. Sed quum quinque minuta
+praeterivissent, nec ipse comparuisset, hi impatientes iterum tumultuari
+coeperunt. Isti enim reguli preli ad exspectandum invito assueti non
+sunt.
+
+"Suadeo ut in castra eius impetus fiat," relator _Mundi_ dicit.
+
+Eodem fere tempore herus Pigot egressus est in ageam. Momento temporis
+relatores eum circumfluxerunt.
+
+"Aestimatissimi amici a prelo," tractim, et vix ullo vestigio peregrinae
+enuntiationis fari coepit, simul in vultus se circumfluentium
+dispiciens. "Ignoscetis mihi si mei causa tam diu vobis exspectandum
+erat, sed rebus detinebar maximae gravitatis; quin etiam vidulo[11] meo
+convasando. Mediastine," subiungit, "vidulum meum ante ianuam reperies.
+Velis huc eum afferre, ut ad excedendum statim paratus esse possim."
+Mediastinus propere digressus est, herus autem Pigot se ad nos vertit:
+"Itaque mei amici," prosequitur, "quí potero me vobis utilem
+praestare."
+
+Ex rei natura vice oratoris Godfrey fungi debebat.
+
+"Primum, mi Here Pigot, te, in Americam advenientem, salvere iubemus,"
+ait ille, "dein sperare libet moram, quam in patria nostra exiges,
+prosperrimam ac iucundissimam futuram."
+
+"Dicis amicissime," iucundo risu respondit Francus. "Persuasum mihi est
+hic me omnia iucundissima experturum--praesertim urbem vestram miram, de
+qua iam tanta audivi iucunda, stupenda ac mira."
+
+"Deinde," prosequitur Godfrey, "speramus, te adiuvante, fieri posse ut
+decuria lictorum nostra mysterium nuper hic caesorum trium retegere,
+reumque apprehendere valeat. Sibi enim relicti nihil proficere posse
+videntur."
+
+Herus Pigot velut in deprecationem manus protendit.
+
+"Ego quoque spero labores nostros effectu non carituros," ipse
+respondit; "verum si lictores vestri efficere nihil poterant, vereor ut
+exili meá operá possint. Ego profecto magna decuriae vestrae
+admiratione teneor; labores eius miris eventibus iure gloriantur,
+praesertim si rerum statum sibi obversantem ex aequo ponderemus."
+
+Sermo autem eius voce tam ex corde genuina prolatus mihi videbatur, ut
+vix verbum eius dubitare auderem; Godfrey tamen subridebat tantum.
+
+"Lictorum decuriam Francicam in orbe efficacissimam esse," inquit ille,
+"iam in proverbium abiit. Certe tu habes quod de horum morte sentias?"
+
+"Vereor admodum," respondit herus Pigot veluti dolenter, "ut hic
+quaestioni isti modo respondere possim, aut ut eam tecum pertractem.
+Primum oportebit me praefecto vestrorum agentum quaedam referre. Cras
+cuncta quae potero cum voluptate tibi enarrabo. Verum pro ista vespera
+labia mea constricta manere decet, quamcunque doleam me minus civilem
+praebere oportere."
+
+Satis clare licebat mihi audire a tergo quemadmodum relatores leni
+retrorsum spiramine tracto improbarent negatum directae quaestioni
+responsum. At nullum profecto dubium esse poterat, quin herus Pigot
+officio suo rite stetisset; tamen Godfrey assultum a latere tentavit.
+
+"Futurumne est ut hac vespera in terram descendas?" quaerit.
+
+"Equidem aliquem, qui vicem decuriae agentum gerat, me hic conventurum
+paravi," explicat herus Pigot. "Cum eo in urbem ire exspectavi; tempus
+enim urget. Praeterea, quo citius opus nostrum aggrediemur, eo existimo
+verosimilius cum fructu nos elaboraturos. A, fortasse is ille est!"
+subiungit quum vocem sciscitantem elatam de "Musir Piggott" audivisset.
+
+Vocem ego agnovi, ut et Godfrey, probeque animadverti umbram tristitiae
+in eius vultu.
+
+Momento post Grady, cuius calcibus Simmonds insistebat, viam sibi
+cubitis per turbam parabat.
+
+"Here Piggott!" clamitabat Grady, manumque gracilem Franci vastis suis
+ungulis compressit ea quidem vi, quae sine dubitatione dolorem incussit.
+"Delectat me videre te posse, mi Here. Salvus esto in urbe nostra, ut
+nos hic in America dicere solemus. Enixe spero te Anglice scire, nam ego
+linguaculam tuam prorsus non calleo. Ego Delectus Grady sum, praefectus
+decuriae agentum; hic autem Simmonds est, unus meorum hominum."
+
+Suavis heri Pigot morum tranquillitas ne minimum quidem erat turbata.
+
+"Pergratum mihi est te, mi Here, convenisse; et te, mi Here Simòn,"
+fatur ille. "Ita sane, scio Anglice--tamen, ut vides, non sine arduo
+conatu loquor."
+
+"Isti relatores, ut mihi videtur, ad exitium te molestant," quibus
+dictis per turbam circumspexit, frontemque rugavit, quum Godfrey
+animadvertit. "Iam deceret vos iuvenculos hinc facessere. Hac enim
+vespera nihil e nobis elicietis, nonne, Here Piggott?"
+
+"Ex mea parte paullo ante palam feci me oportere ut primum acta ad
+referrem," assentitur Pigot.
+
+"Tum secedamus aliquo, bibamusque aliquid," suggerit Grady.
+
+"Ego vero," mite respondet Pigot, "sperabam sine mora nos in terram
+descensuros. Acta enim pro te habeo parata . . ."
+
+"Placet," excipit Grady, "postea autem quam acta perspexero Latamviam
+tibi ostentabo, tecumque paciscar nullá tali re hilareos Parisios
+gloriari posse. Celox nostra nos praestolatur, ac statim licebit nos
+discedere. Tuane ista bulga est? Itane? Apprehende eam, Simmonds, ferque
+tecum," et sic Grady praeivit gradus descensurus.
+
+At mediastinus attentissimus Simmonds antevertit.
+
+Herus Pigot leni risu ad nos conversus,
+
+"Ad crastinum ergo usque diem, amici," inquit. "Hospes ero Diversorii
+Astor, libenterque ibi vos excipiam, horá undecimá? Hac vespera vobis
+me nihil edisserere posse revera perquam doleo."
+
+His dictis aerario manum porrexit, nosque sublata manu salutans, se
+socium Grady adiunxit, qui satis impatiens has amoenitates observabat.
+Denique per gradus oculis nostris iunctim se subduxerunt.
+
+"En, amici, exemplum, quam sint mores contrarii!" affatur nos Godfrey
+circa se dispiciens. "Non vos pudet Americae?"
+
+Adstantes riserunt, probe enim tenebant haec ad Grady referre, tamen
+etiam palam constabat inter illos assensum negari nequire.
+
+"Veni, Lester," de discessu cogitans me affatur, "iam et redire
+convenit. Ad caeteros revehendos celocem iterum mittam," quibus dictis
+gradus descendere coepit.
+
+[1] _Celox, -cis_, genus est navis celerioris, plerumque privatorum, ad
+navigandum animi causa.
+
+[2] _Prelum, -i_, sensu proprio ac primo est torcular ad premendum, quo
+exprimimus succum plantarum, uti uvae, olivae, cannarum; latiori sensu
+prelum typographorum, denique producta typographiae, praesertim diurna.
+Idiomata moderna pleraque, quum proprio vocabulo careant, Participium
+Praeteriti verbi Latini _premo_ (_pressus, -a, -um_) usurpant.
+
+[3] _Moratoria, -ae:_ subaudi _statio_, ubi medici officiosi vectores in
+valetudinem eorum inquirentes navim _demorantur_.
+
+[4] Non tantum bellicae, sed etiam mercatoriae naves cuiusque consortii
+_classis_ appellantur.
+
+[5] _Helciaria, -ae_, navis est quae aliam, veluti _helcio_, vectat.
+
+[6] _Ora, -ae_, est funis, quo navis deligatur, destinatur vel
+tractatur.
+
+[7] _Agea, -ae_, est ambitus, sive faux, vel via inter casterias,
+cubicula.
+
+[8] Pars navis in medio, ubi mediae scalae, sive gradus, sursum ducunt.
+
+[9] _Mediastinus, -i_, est homo in locis publicis ad servitia omnis
+generis praestanda conductus.
+
+[10] _Involucrum, -i_, est cui litterae includuntur, quod a fronte
+titulum, vel insignaculum (nomen, locumque cui et quo reddantur), a
+tergo autem--nonnunquam--sigillum fert.
+
+[11] _Vidulus, -i:_ genus bulgae, vel sacciperii, quod viatores manu
+secum gerunt, in quo res exiguae ad commiditatem necessariae
+continentur.
+
+
+
+
+CAPUT XXIV
+
+Secretum Arcae.
+
+
+Godfrey mihi in crepidine valedixit, et ad suam officinam properavit, ut
+eventus diei in tractatu comprehenderet, quocirca mihi iam in antecessum
+constabat eum mores Americanos, praesertim quos Grady exhibuerat,
+perstricturum. Caeterum, quod ad me attinet, iste vel modicus aeris
+salsi haustus cibi appetentiam haud parum exacuisse mihi parebat, unde
+pilento meritorio me ad Murray convehendum censui, quod caeteram
+vesperae partem coenae lautiori accumbens explendam statui. Caeterum,
+nisi sim in certo statu animi, ganea Murray non me admodum allectat.
+Templum in angulo pseudo-Graecum, cum aqua per gradus decurrente, fictae
+dein nubes quae per laquear fluitare simulantur, mensae vitreae ab imo
+illustratae--cuncta haec, quotidiano quidem more vulgaria videntur ac
+trita; subinde tamen, quum animus in curiosa ac peregrina inhiat, ganea
+Murray placet, quum lauta muliercularum indumenta, nitentes humeri,
+venustique vultus in hac congerie ineptiarum, satis valent quae animo
+quid pictorii ac poetici suggerant ac supportent. Insuper, utique, et
+culinaria ars accedit ponderanda, quae quidem nihil quod desideretur
+relinquit.
+
+Animo hac vespera tali eram ut locum hunc aequi bonique facerem; nec
+mirum si ordinem coenae tam otiose prosecutus sim, tantumque temporis
+circa nigram caffam volvellasque triverim, ut iam decima esset hora quum
+in viam Quadragesimam Secundam egressus essem. Vel momento diremi satius
+esse pedibus domum ambulare, ideoque ad Latamviam regressus sum, quae
+iam turbis e theatris excedentium scatere coepit.
+
+Saepissime ut eam videram, tamen Latavia noctu candentibus eius signis,
+turbis variantibus, clangenti vehiculorum caterva, ac denique tabernarum
+illustribus ostentariis,[1] miro modo me devincit. Recte quidem Grady
+docuit "festivos Parisios" nihil cale quo gloriari posset, habere; at ne
+alia quidem urbs, quantum ego sciam. Ista prorsus unica est, vereque
+Americana; proin obambulavi eam omni quo par eram otio, ut omnia eius
+oblectamenta perciperem; tamen subinde stiti ad cernenda ostentamina,
+[2] atque ad Diversorium Hoffman--eheu, iam nudatum suo Bouguereau--ad
+meum penu volvellarum explendum.
+
+Assecutus denique Compitum Madison sub arbores me diverti, quod moris
+mei est, unde clarior est in Aedes Erugatorias[3] prospectus, adversum
+coelum albicantes. Illinc in Turrim Metropolitanae Cautelae[4] suspexi
+multo altiorem, aspectu tamen minus poeticam, cuius ingens horologium
+collustratum me commonuit iam fere decimam cum dimidia esse.
+
+Tandem Lataviá iterum traiectá, iter meum deorsum in Viam Vigesimam
+Tertiam, versus Marathonem iturus, flexi, quum cornu assecutus obviam
+factus sum iis tribus qui paullo ante me eodem gressus suos direxerunt.
+Protinus agnovi Grady atque Simmonds, in medio quorum herus Pigot
+itabat. Manifestum erat Grady promissis stetisse, Grandemque Viam
+Candentem a summo ad imum, cum omnibus suis mirabilibus ostendere,
+muneris sui duxisse, et hoc maxime quidem liberali modo--qui ritus sine
+dubio postulavit ut auctore se hospes peregrinus cuncta temeta[5]
+Americanis propria degustaret--unde factum est ut crura Grady sensim
+vacillarent. Ex mera comparatione gentili etiam herum Pigot oculis
+perstrinxi, sed reperi eum prorsus sine labe esse.
+
+"Heus, Lester," affatur me Simmonds voce quae innuere videbatur effectum
+celebrationis vespertinae ne eum quidem prorsus effugisse; quin et Grady
+dignatus est nutu capitis me agnoscere, unde colligere mihi licebat eum
+praeter morem contentum ac beatum se sentire.
+
+"Heus, Simmonds," reddidi ei salutem, quum ad me, iter pone eos
+occidentem versus prosequentem, regressus, mecum pari passu itare
+coepit.
+
+"Piggott verum prodigium est," inquit ille. "Verus ludio[6]--cuncta
+videre, cuncta degustare volebat. Parisios cum hac urbe in eodem loco
+habendam non esse censuit."
+
+"Quonam nunc itis?" quaero ego.
+
+"Modo ad stationem decuriae itamus. Piggott ait se aliquid apud se
+celare, quod nos omnes stupore percellat--aliquid aget circa arcam
+illam."
+
+"Circa illam arcam?"
+
+"Ita, sane--illam scilicet rem fulgidam, quam Godfrey suadente in cellam
+occluseram."
+
+"Simmonds," quaero ab eo serio, "scitne Godfrey quidquam de ea re?"
+
+"Nescit," respondet Simmonds non sine sollicitudine. "Monui Grady
+consultum fore ut ille per telephonum invitaretur, sed praefectus
+excanduit, meque ut propria negotia curarem, reprehendit. Godfrey enim,
+ut meministi, iam pridem eum insectatur."
+
+"Quid si ego eum provocem?" suggero ego. "quidquamne obesset?"
+
+"Nihil per _me_," respondet Simmonds, "nec scio per quem alium,
+quandoquidem res nemini nota est."
+
+"Placet. Fac interim ut res ista lente trahatur, sicque Godfrey tempus
+ad huc perveniendum suppetat."
+
+Simmonds annuit.
+
+"Faciam quidquid possim," respondit, "non tamen perspicio quemadmodum id
+profuturum sit. Praefectus non admittet eum etiam si adveniat."
+
+"Satius erit eam rem penes Godfrey relinquere. Aequum enim est ut ipse
+edoceatur, quandoquidem ille auctor est quare arca ibi sit ubi est."
+
+"Id non me praeterit, et ipse Piggott rem praeclaram putat arcam illic
+reconditam esse, etiamsi ipse ego peream si sciam cur. Fac urgeas
+Godfrey ad quam celerrime adveniendum. Vale bene," quibus dictis suos
+comites, in stationem secutus est.
+
+Prope in angulo reperi apothecam, stationem telephonicam, ac bina minuta
+post cum urbana _Record_ officina colloquebar.
+
+"Nequaquam," respondit vox alicuius superciliosi, "herus Godfrey non est
+hic; paullo ante discessit." Nec collocutor sciebat quo ille ivisset,
+aut quando reversurus esset.
+
+"Quin audi," aio illi, "res ista gravis est. Oportet ut cum eo agam--nec
+me demoreris quominus cum concinnatore urbano loquar."
+
+Silentium mirantis momentaneum secutum est.
+
+"Quod nomen?" quaerit vox.
+
+"Lester, e consortio Royce et Lester--ac tu satius dixeris concinnatori
+urbano, Godfrey meum esse necessarium." Concinnator capere videbatur,
+nam nexus me inter et illum sine mora effectus est. Verum et cum eo vix
+plus profeci.
+
+"Nos etenim, indicio nobis denuntiatio, quum id scitum et gravioris
+momenti esse intellexissemus, eum protinus Cestriam Occiduam dimisimus.
+Viam ingressus est simul atque historiam de Pigot conscripserat, et eum
+reducem quoque momento exspectamus. Numquid habes quod ei nuntiari
+velis?"
+
+"Habeo; dic illi, sodes, Pigot in statione Viae Vigesimae Tertiae esse,
+consultumque videri ut eo, celerrime quam possit, decurrat."
+
+"Bene est. Primum quam intrabit nuntium illi tradam."
+
+"Gratiam tibi habeo," respondi; sed nunc falli acerbissimum mihi fatum
+esse sensi.
+
+Digressus illinc in ora tramitis[7] anceps steti, oculis in rubra
+lampade Stationis lictoriae defixis. Quidnam nunc ibi fiet? Quonam
+molimento studet Pigot eos in stuporem agere? Quidquamne ego ut
+interesse possim praetexere queo?
+
+Deinde, etiam memor Grady capite me salutantis, titubantiumque eius
+crurum--aeque recolendo eum nihil peius statuere posse nisi me
+prohibere!--transgressus viam versus rubram lampadem, ianuam impuli et
+intravi.
+
+Nemo mihi obviam fuit nisi decurio ad scriptoriam sedens.
+
+"Nomine vocor Lester," alloquor eum. "Arcam hic habetis quae ad bona
+residua Philippi Vantine spectat."
+
+"Arcam quidem hic certe habemus, sed cuius sit ignoro."
+
+"Ad bona heri Vantine ea pertinet."
+
+"Et quid tum?" quaerit me aspectans, utrum ebrius non sim. "Non existimo
+te huc media nocte ad hoc me docendum venisse?"
+
+"Non ideo veni; verum arcam paucis momentis videre vellem."
+
+"Hac nocte eam videre non poteris. Veni huc cras. Praeterea nec te
+novi."
+
+"En nomenclatoriam meam. Sive herus Simmonds, sive herus Grady me
+agnoscent. Sed cras iam sero erit."
+
+Decurio acceptá pagellá, eam aspexit, tum me contuitus,
+
+"Exspecta modicum," inquit denique, ac per posticam ianuam discessit.
+Tria aut quatuor minuta abfuit, et dum ibi stabam horologium stationis
+duodecim sonuit. Sonoros ictus ac distinctos mecum numeravi, et insecuto
+silentio exspectationeque manus meae tremere coeperunt. Quid si Grady
+mihi ingressum neget? Tamen decurio denique rediit.
+
+"Accede sis," fatur, pansa cancellorum portá, et viam indicavit.
+"Rectá per eam ianuam," subdit, iterumque ad scriptoriam resedit.
+
+Summo simulationis conatu, quasi nihil ad me attineret, ianuá apertá,
+transivi. Dein invitus constiti. Nam illic, in medio solo, stabat arca
+Boulé, hero Pigot ad unum latus adstante, e regione autem Grady et
+Simmonds sedentibus, et in sellis paene incurie prostratis, nigrosque
+convolvulos fumantibus.
+
+Omnium oculi in me intrantem conversi sunt, et Pigot quidem caperata
+fronte, in indicium suae urbanitatis ad ruptionem intentae; Simmonds
+affectata miratione, Grady, denique, blando lenique risu, alioquin
+vacuus. Hoc risu animadverso animus mihi erigi coepit.
+
+"Ergo, Here Lester," me affatur, "arcam hanc videre cupis?"
+
+"Cupio, equidem," respondi, "quandoquidem, ut nosti, ea revera ad bona
+spectat Vantine; mihi in animo est eam vindicare--scilicet, si quo casu
+sine lite restituere nolis."
+
+"Et hoc tibi modo, media nocte, casu in mentem venit?" per ironiam
+quaerit.
+
+"Minime," audacter illi regero, "sed vidi te et herum Simmonds, cum isto
+ingenuo viro"--proclinans versus herum Pigot--"paucis momentis ante huc
+intrare, unde mihi in animum venit cogitatio fieri posse ut id gratia
+arcae factum esset. Utique nos nolumus ut arca ullum detrimentum ferat.
+Est enim magni pretii."
+
+"Id ne te angat," refert Grady minus curius, "non ei officiemus. Simul
+etiam puto eam nos tibi post hanc noctem quandocunque dedere paratos
+futuros. Herus Piggott primum paucas technas circa eam nos docere cupit.
+Equidem puto ius quoddam tibi competere ut hic intersis--itaque si
+praestigiis delectaris, cape sis sedem."
+
+Propere igitur quaesivi sellam et consedi, corde meo quasi desidente.
+Dein vultum simulavi fingere incurium, quod manifestum erat me interesse
+hero Pigot displicere, verebarque ne eius suaves Francici mores ad
+rupturam usque tenderentur. At Grady, si etiam noverit hospiti suo meam
+praesentiam displicere, id neglexit; unde suspicari coepi mores Franci
+politos atque civilitatem talem esse nactum exitum, ut herum Grady
+invitus adversis pilis mulsisset ingratum enim visui erat quam mores
+huius agrestes moribus illius adversabantur. Quidquid tamen causae
+fuerit, risus eius, quo se ad Francum converterat, malitia haud carebat.
+
+"Atque nunc demum, Here Pigott," in sella reclinatus aliquanto, fatur,
+"iam pro ostentu parati sumus."
+
+"Id quod dicere habeo, mi Here," coepit fari, voce chalybeiae duritiae,
+glacialique frigore, "probe intellectum volo a me cum fiducia dici. Id
+nulli prodendum donec malefactor captus fuerit."
+
+Risus Grady ad hoc aliquantum riguit. Fortasse verbum, in quantum id
+modum imperativum sonabat, illi minus placuit. Quidquid fuerit, monitum
+flocci fecit.
+
+"Intellexistine, Here Lester?" quaerit me intuitus; ego annui.
+
+Animadverti oculos Pigot excandescere, vultumque ira suffundi, vox enim
+Grady fere insultum sonabat. Pro momento existimabam futurum ut ipse
+opus suum prosequi recuset; sese tamen continuit.
+
+Ut illic mihi e regione stabat lumine perfusus, licebat mihi modo
+accuratius oculis perlustrare quam id in navi efficere potueram, proin
+diligentius eum aspexi. Verum ipse typum Franci exhibebat--vultu
+strictim raso, sulcatoque in alba cuti subtilissimis lineamentis, oculi
+autem densissimo et uberrimo erant supercilio obumbrati, capilli autem
+fere cuti tenus tonsi, candori vultús albedine prope pares erant.
+Attentionem tamen meam praesertim species oris sibi vindicavit--utpote
+subtile simul et lepidum, tametsi paullo largius, labiisque plenioribus,
+fortitudinis indiciis, pro venustate tamen non nimiis. Sexaginta annorum
+aetatis eum esse coniectavi, et speciem praebebat hominis, qui centena
+expertus sit discrimina, quin animi aequitatem exuisset. Id certe
+facturus nunc non erat.
+
+"Historia a me mox recitanda," exorditur cauta Anglicitate, verbis
+subinde carptis ac putatis, "arcte nexa est cum furto celeberrimorum
+Michaelovitch adamantum. Eventum forte memoria tenetis."
+
+Ego profecto bene memini, nam furtum illud tanto acumine erat conceptum
+et effectum tanta dexteritate, audacia ac pernicitate in singularibus,
+ut animi attentionem mei prorsus devinciret--ut de ea rerum
+circumstantia, quod congeries formosissima adamantum Magni Ducis
+Michaelis Russiarum fuisset, plane taceam--qui, quod domi haud magni
+fieret, et etiam quod caput Franciae hominibus suae indolis apprime
+conveniret, Parisiis degebat vitam--quae congeries haud minoris quam
+octonum millionum aestimabatur francorum.
+
+"Furtum illud," prosequebatur herus Pigot, "tantá audaciá, simul et
+tam singulari modo erat perpetratum, ut nos nihil dubitassemus opus
+illud veluti unius tantum hominis agnoscere, nec ab alio fieri potuisse,
+furciferi cuiusdam, nomine Crochard qui se et 'Invincibilem'
+praedicat--furciferi nempe, qui nobis iam innumeras intulerat molestias,
+quem tamen convincere nunquam quivimus. Hoc in casu evidentiam contra
+eum prorsus nullam habuimus; inquisitionem in eum instituimus,
+reperimusque eum probe cavisse ut tempore furti se omnino alibi fuisse
+sine dubitatione demonstraret; itaque eum absolvere ac liberare nobis
+necesse fuit. Non nos praeteribat capere eum, quin aliquas gemmarum in
+sua reperiremus possessione, prorsus esse inutile. Ipse interim poenae
+immunis, ut solitus erat, per vicos et plateas, per ganeas, ubique,
+liber oberrabat. Nos derisit tantum. Res nobis admodum erat ingrata; at
+leges nostrae severae sunt. Grave enim perquam esset delictum siquem
+caperemus, deinde agnoscere nos errasse adactos nos esse videremus.
+Fecimus igitur quantum potueramus. Istum Crochard nos perpetuo vigilibus
+oculis prosequebamur; perscrutati sumus non modo suum, sed etiam suae
+amicae domicilium, nec semel, sed saepius. Aliquando, quum Vincentiae
+telonium[8] egressus esset, agentes nostri ei, sub specie latrocinii,
+irruerunt, personam vestesque eius perquisiverunt.
+
+"Ipse, bene memineritis, ne momento quidem temporis deceptus fuit. Novit
+enim accuratissime quid nos agitaremus. Etiam perspectum habebat se
+nulla in Europae parte vel unum eorum adamantum venumdare posse. Hinc
+suspicabamur futurum ut huc, in Americam, eos translaturus esset, et
+ideo vestrum officium portorium de eo edocuimus. Scivimus etenim posse
+eum hic omnes adamantes, dempto maximo, etiam cariori quam in Europa
+pretio, ac paene sine ullo vendere periculo. Uti nobis persuaseramus,
+eum ab omni emporio interclusimus--quum protinus oculis nostris se
+subduxit.
+
+"Binis dein septimanis nihil de eo exaudiebatur--tum fama de isto Drouet
+ad nos perlata est, puncturá in manu interempti. Extemplo cognovimus id
+opus Crochard fuisse, nam ipse solus inter vivos cognovit secretum
+veneni familiae de Medicis. Est autem illud secretum terribile, cuius
+usum in tota sua vita semel tantum cepit--et hoc adversum hominem qui
+eum prodiderat."
+
+Herus Pigot hic paulisper constitit, manumque per frontem praeterduxit.
+
+"Quid inter Crochard, Drouetque intercesserit, perspicere non
+poteramus," prosequitur herus Pigot. "Drouet quidem popinarum erat
+assecla, non tamen malefactor. Tum fama mortis Morel, hominis nullius
+frugis, percrebuit, in tentamine hac arca potiundi occisi, quum rem
+perspicere coepimus. Post haec de ista arca sciscitari coepimus;
+audivimus eius historiam, deque eius structura secreta, unde licuit
+nobis aliquid certi concludere. Ad hoc ergo explorandum, utrum conclusio
+nostra valeret, firmoque niteretur fundamento, in causa erat quare ego
+in Americam venissem."
+
+"Quaenam ergo conclusio est?" quaerit Grady, qui haec omnia perquam
+impatiens auribus excipiebat, quod adeo adversabatur probatis moribus
+atque attentioni, qua ego narrationem prosequebar.
+
+Nam ego conclusionem iam praesagivi, et venae meae animi concitatione
+pulsabant.
+
+"Secundum nostram itaque theoriam," respondit herus Pigot, quin
+orationem vel minimum acceleraret, "arca haec adamantes Michaelovitch
+celat. Omnia hoc suadent et mox comperiemus."
+
+Usque disserens e sacculo manutium produxit chalybeium, ad stupendum par
+illi quod Godfrey paraverat, idque rectae manui induxit.
+
+"Siquis arcana illius 'Invincibilis' rimari velit," subridens fatur,
+"iuvat eum loricatum incedere; iam tres mulctati sunt ob suam
+temeritatem."
+
+"Tres homines!" iterat verba Grady mirans.
+
+"Tres," numerabat extremis digitis Pigot. "Primum ille qui nomen
+d'Aurelle simulavit, qui tamen revera extortor nomine Drouet fuit; alter
+herus Vantine, peritus ille; ac tandem tertius, iste parasitus Morel.
+Horum unus tantum in aliquo numero erat, herus Vantine; eius mors
+admodum est dolenda, et ego certo scio Crochard eam gravissime tulisse.
+Meam quoque mortem posset ille aegre ferre, sed ego nullo pacto quartus
+fieri volo. Non ego." Quibus dictis manutium dextrae suae singulari cura
+aptavit.
+
+"Indulge, mi Here" eloquor ego, quippe qui iam diutius silere non
+poteram. "Haec omnia tam mira sunt--tam terribilia--num plus dicere
+detrectabis? Quidnam, obsecro, hi tres quaesiverunt? Gemmasne?"
+
+"Singularia, mi Here, tibi aeque nota sunt ac mihi," respondit non sine
+sarcasmo. "Notum tibi est Drouet occisum fuisse dum fasciculum quaerebat
+litterarum, quae matronam quamdam ex optimatibus summá affecturae erant
+infamiá; aeque clarum tibi est herum Vantine occisum fuisse quum
+forulum aperire tentasset, postquam ancilla eiusdem matronae illustris,
+quid occultus forulus celaret prodidisset, utpote quae praemium sibi
+mereri speravisset; Morel autem manu ipsius Crochard morte plexus et
+quoniam proditor fuit, atque supplicium meruit."
+
+Admiratione magis magisque captus, oculis fixis eum intuebar. Quodnam
+secretum prae isto homine miro tutum esse possit? quaero a me ipso. Aut
+fortasse hanc suam historiam e fragmentis sibi notis consarcinavit?
+
+"At ne nunc quidem," balbutio ego, "res mihi in claro est. Nempe nos
+occultum forulum aperuimus--nullum ibi erat venenum. Quí tum poterat
+Drouet herumque Vantine perimere?"
+
+"Facile," frigide respondit herus Pigot. "Drouet atque herus Vantine
+mortem oppetiverunt, quia ancilla matronae Príncipis ex errore laevam
+cum recta manu commiscuit. Forulus qui litteras celabat ad laevum arcae
+est--en," quo dicto terna choragia pressit, ansulam prehendit,
+forulumque evulsit. "Ut animadverti licet, litterae ablatae sunt,
+quoniam ipsa matrona Princeps forulum aperuit, litterasque coram hero
+Lester subduxit quum ea esset illius humanitas ut possessionem
+litterarum illi indulsisset. Verum forulus, quem Drouet et herus Vantine
+aperuerant," et nunc vox eius prae summo animi motu, quum ad istud
+culmen pervenerat, aliquantum stridere coepit, "a recto latere arcae
+est, omnino ex adverso alteri, aperitur autem prorsus eodem modo ac
+techná. Verumtamen aliquid magni interest. Circa priorem forulum nihil
+est quod cuipiam noceat; alter autem veneno custoditur, maxime omnium
+quae unquam terricolae viderant, mortifero. Attendite. Animo attendite,
+obsecro!"
+
+Animo adeo concitato eram ut paene febricitarem, et de sella surgens
+propius ad eum accessi. Usque verba serens in arcam inclinavit,
+tribusque digitis ab ora dextra dispositis, choragia impressit. Stridor
+acutus percrepuit, pars musivi ansulam proferens recidit, eo prorsus
+modo quo in adversa arcae parte compereram.
+
+Herus Pigot paulisper anceps haerebat--in conspectu tanti, tamque
+mortiferi discriminis nemo non anceps haesisset!--dein ansá foruli manu
+armata prehensá, forulum celeriter evellit.
+
+Crepitus stridens chalybis super chalybem exaudiebatur, atque forulus
+patuit.
+
+[1] _Ostentaria, -ae:_ subaudi _fenestra;_ licet tamen et nomine
+substantivo _ostentarium, -ii_ uti per se. Vocabulum istud Romanis
+_mira, monstra, prodigia_, et scripta de his, atque de vaticiniis
+significabat, non tamen per se, sed per exaggerationem. _Ostento_ enim
+est _ostendo_ frequenter, atque aspectum, visum, intuitum praetereuntium
+capto, ita ut nostro usui aptius sit quam Romanorum usui longe petito.
+
+[2] _Ostentamen, -inis:_ n., id quod ostentatur.
+
+[3] _Erugo,_1 -vi, -tum:_ rugas tollo, vestes fervido ferro, postquam
+eae lotae amyloque tinctae fuerint, laevigo, explano. Ferrum
+Erugatorium, idem quod pag. 90ma Levigatorium Ferrum appellavi.
+
+[4] Quod nos Romano more _cautelam_, h. e., alicui aliqua re _cavere_
+dicimus, idiomatibus modernis _securare, insecurare, adsecurare_
+ineptissime exprimere tentant. Romano itaque more dicemus: _caveo
+pecuniá de_, vel _pro_ incendio, vita, vel rectius _de morte, pro
+morte, de_, vel _pro_ incendio, caveo _mihi_ de morte, _pro_ morte,
+minime vero _adsecuro_ vitam, _insecuro_ incendium.
+
+[5] _Temetum, -i:_ omnis potus ebrians.
+
+[6] _Ludio, -nis:_ proprie mimus, actor scoenicus, sensu Romano; sed
+quum et alii ludi, praesertim hac nostra tempestate, in usu sint, et
+quum plerique homines nihil aliud in vita agant quam ludant, et vix
+quidquam serio agatur, _ludiones_ qui pilis, follibus, equis, theatris,
+vorando ac potando pretiosam et unicam vitam percurrant, merito
+appellabuntur.
+
+[7] _Trames, -itis_, m., est ambulacrum, sive ea pars viae in urbibus in
+qua homines eunt, ambulant, quae contigua est domibus; inter duos
+_tramites_ est _iter_ proprium equorum et curruum.
+
+[8] _Telonium, -ii_, est claustrum in ingressu urbium, pagorum, portuum,
+ubi ab intrantibus vectigalia exiguntur.
+
+
+
+
+CAPUT XXV
+
+Adamantes Michaelovitch.
+
+
+Herus Pigot collectus, minimeque turbatus in nos renidens manum
+sublatam, ne minime quidem tremulam nobis ostentabat--manum manutiatam;
+in aversa parte cuius loricae parvulas puncturas animadverti. In quoque
+scrobiculo guttae videbantur laticis[1] rubri--sanguineo rubri, ut ipse
+admiratione captus oculisque defixis mihi interpretabar. Et quanta huius
+hominis fortitudo et constantia est! In venis meis prae admiratione
+huius hominis sanguis calescere coepit.
+
+"Latex iste, amici," molli sua voce fatur, "venenum dirissimum est, quod
+ab hominibus unquam sit concoctum. Guttulae hae duae vicenos homines
+perimeret, et ictu quidem oculi. Odor eius originis index est"--ac
+revera tota aura amygdala amara redolebat--"at venenum commune inde
+obtentum est veluti nihil, huic comparatum. Istud venenum a Rémy quodam
+fertur inventum, eo nempe singulari homine qui auctor mortis Ducis
+Andegavensis dicitur fuisse. Concoctio istius veneni, ut proditum est,
+una habetur artium quae neglectu interciderunt, sed secretum eiusdem
+concoquendi ab isto Crochard iterum inventum est. Nullum profecto
+secretum ab eo celari potest; historia scelerum, commentarii
+malefactorum--mysteria, memorabilia facinorum foederis scelerum, e
+saeculis vigentis, et cuius existentiam pauci etiam suspicati sunt--huic
+prorsus propatula haec cuncta sunt. Hunc ita formidabilem hae
+cognitiones reddunt. Nemo ante eum consistet. Quin et secretum huius
+foruli notum ei erat, et quum opportunum ei videbatur, usus etiam eo
+fuit."
+
+Herus Pigot conquievit capite pendulo meditabundus, ego autem in animo
+cum eo per longam criminum seriem in dissita tempora recurrentem mihi
+respectare videbar--tristes ordines, tamquam strigae Père-Lachaise, ubi
+tumuli tumulos stipant; ubi singulis fere passibus secretis, mysteriis,
+aut tragoediis occurrimus. Hic tamen mysteria cuncta erant resoluta,
+secreta patefacta, tragoediae perspectae. Istae scelerum ambages electis
+tantum auctoribus scelerum revera magnis patebant, caeteris omnibus
+clausae erant. Fortasse ex omnibus vivis nulli nisi Crochard datum est
+eas nemine lacessente perambulare.
+
+Visiones istiusmodi, inquam, ante oculos mihi versabantur, sentiebamque
+quodammodo herum Pigot mecum idem sensisse; sed post pauca momenta ad
+institutum suum, arcam, animo rediit.
+
+"Nunc, Here Simòn," mutata denique voce hunc affatur, "si pro tua
+humanitate hunc forulum hoc in situ tenere velis, ego dentes colubri
+interea evellam. Nullum prorsus vereare periculum," subiunxit quum
+animadverteret Simmonds nisu quodam naturali dubitare.
+
+Sic certior factus Simmonds ansulam foruli prehendit, ne per se
+clauderetur continuit, interea autem Francus e sacculo suo phialam
+crystallinam produxit.
+
+"Paullo plusculum," ait ille; ac Simmonds non sine maiori nisu forulum
+ad plenitudinem evulsit, quum e fundo arcae minuta taleola chalybeia
+bidentata sese sursum pressit. "Ecce dentes," ait herus Pigot. Orificium
+phialae primum uni, tum alteri supposuit manibus pone ac supra magná
+cautelá illatis. "Venenum in loco adhaesione capillari continetur; sed
+inde, immisso aere a tergo, id exigam--ecce, cernite!"
+
+Se inde erecto lagenulam luci advertit. Ad medietatem erat ea plena
+lymphae[2] rubrae.
+
+"Satis ad decimandam Franciam," ait, subereque[3] arcte intorto,
+phialam in sacculum recondidit. "Dimitte nunc forulum, mi Here, si
+placet," monuit Simmonds.
+
+Ansula relaxata confestim in locum recurrit, et clangens se replicavit.
+
+"Animadvertite argutum opus," ait herus Pigot. "Revera perquam scitum
+est. Namque siquando manus venenosis dentibus percussa in tenendo forulo
+relaxatur, forulus in locum suum recidit, suaque se sponte claudit, ut
+cernitis, omniaque in pristinum statum recedunt, nisi quod aliquis alius
+hominum letho detur. Nunc ego eum aperiam. Dentes iterum ferient; sed
+ictus manutio incidet, alioquin manum scaripharent, sed mors non
+sequetur. Si nodulum hunc vertam, choragium fraeno, et forulus apertus
+manebit. Auctor huius mechanismatis tantum sibi ob istam rem tribuit ut
+id in secreto commentario ad oblectandum Ludovicum Magnum litteris
+mandavisset. Transcriptum eius commentarii in Bibliotheca Nationali
+custoditur; primigenium eiusdem Crochard obtinet. Ipse est qui illum
+commentarium inter et hanc arcam nexum instituit, mechanisma e novo
+reperit, choragium renovavit, atque venenum denuo invenit. Nullum est
+dubium quin ictus venenatis iis, dentibus, quo proditores punire
+consueverat, originem inde ab eo commentario ducat."
+
+"Croshar iste--vel quidquid nomen eius sit--lurco[4] videtur esse
+admodum singularis," notat Grady, convolvulo suo iterum accenso.
+
+"Est profecto," assentitur herus Pigot quiete, "admodum singularis. Sed
+ne ipse quidem est falli nescius; equidem quum commentarius alterum
+forulum occultum non memorasset--illum scilicet in quo Matrona Princeps
+suas litteras occultasset amicas--ea res Crochard fuit ignota. Atque
+ista inscitia eum in caeteris suis molimentis frustravit. Nunc vero,
+amici, delectamento mihi erit aliquot pulcherrimas vobis gemmas
+exhibere."
+
+Nunquam usque ad hoc momentum suspicabar quid ille forulus celaret;
+hactenus enim captus eram tam historia istorum dentium venenatorum, quam
+caetera narratione, quam agens Francicus tanta quietudine tantoque
+effectu nobis tradiderat; verum nunc iam animadverti forulum convolutis
+gossypinis[5] esse conferctum.[6]
+
+Herus Pigot primum horum sumpsit, evolvit, et in scriptoriam arcae
+partem collocavit, quo facto splendorem fulgentium adamantum
+percepimus--adamantum tam grandium, tam fulgidorum, tamque sine macula
+candentium, ut prae admiratione ex imo traherem suspirium. Ipse adeo
+herus Pigot, qui non facile moveri sibi virtuti habebat, haud facile
+tales gemmas oculis lustrare valebat quin animo commoveretur; in genas
+eius rubor sensim irrepsit, ut deorsum in gemmas oculos figebat, unum
+alterumque e maioribus sustulit ut eas propius aspectaret. Tum unum
+convolutum post alterum evolvit semel iterumque sistens ut grandiusculas
+propius intueretur.
+
+"Hae gemmae sunt partes monilis clarissimi quod Magnus Dux ab avia sua
+in haereditatem acceperat," explicat herus Pigot, ostentans parvum
+cumulum gemmarum mirabilium in postrema congerie. "Crochard has e
+compagibus avulsit--id evitari haud poterat. Compages enim aureas
+liquefacere, aurumque vendere facile potuit; sed gemmarum nullas in tota
+Europa, per complures annos ei venumdare licuit. Unaquaeque etenim earum
+notas ferebat. Verum hic, in America, haud vivitur tam arctis legibus et
+institutis lictoriis; tamen, ut opinor, etiam hicce terrarum, saltem
+istam unam haud facile venumdare potuisset," quibus verbis ultimum
+solvit manipulum, et ad lumen extulit rosaceum adamantem, qui
+magnitudine iuglandem aequare videbatur, pulcherrimoque colore
+scintillabat.
+
+"Fortasse in Apollinis Aula, in Louvre, aliquando ad intuendum ac
+mirandum adamantem Mazarin constitistis," ait herus Pigot. "Circa illud
+specularium plerumque turba spectatorum moratur, ad quem custodiendum
+specialis constitutus est excubitor, quod id merces summi pretii celat.
+At earum mercium Mazarin nulla est, quoniam nec ea res adamas est, quin
+potius mera pasta--imitamentum est ex pasta, cuius archetypus hic ademas
+est. Caeteroquin res illa prorsus proba et honesta est," subdidit,
+quandoquidem Grady cum derisione exceperat audita. "Paucis ab hinc annis
+rectores Louvre pecuniario egebant fundo ad novas praestinandas tabulas
+pictas, et ad renovandas antiquas. Visum illis est dementiae simillimum
+esse trium millionum francorum valorem in unica gemma veluti captivum
+illic teneri, dum sui Michaeles Angeli, da Vincii, atque Murilli in diem
+mucescerent et conficerentur. Emptorem itaque pro Mazarin quaesiverunt,
+et repererunt emptricem, ipsam Russiarum Imperatricem, quae cupiditate
+lapidum pretiosorum flagrabat, quae moritura congeriem hanc perquam
+singularem filio suo praedilecto, qui et haeres eiusdem suae cupiditatis
+erat, testamento reliquit. In locum originarii, turbae ad demirandum
+imitamentum adamantis Mazarin suffectum in Louvre est, et mox quisque
+oblitus erat se non verum demirari adamantem. Ex mea vero parte rectores
+sapienter statuisse arbitror. Nunc vero," subiungit gestu fulgidos
+indicans cumulos, "quid de istis omnibus rebus statuendum censetis?"
+
+"Unum tantum ad agendum superest," autumat Grady, dum quasi ex extasi
+evigilabat, "nempe ut, citissime quam fieri possit, in tutum
+depositorium deferantur. Lictoria autem arca fortis[7] nulla est, cui
+eas gemmas concredere auderem! Pro, hae ipsius Archangeli Gabrielis
+fidem tentarent!" Et ex imo suspiravit.
+
+"Num tam será noctis horá tutum depositorium apertum reperiemus?"
+quaerit herus Pigot horologiolo aspecto. "Iam fere hora prima est cum
+dimidia."
+
+"Neo Eboraci hoc satis facile est," inquit Grady. "Gemmas in Argentariam
+Diurno-Nocturnam in Platea Quinta, utpote quae die noctuque patet,
+deferemus. Exspecta modo dum aliquid in quo eas recondamus, comparem."
+
+His verbis discessit, sed paullo post cum vidulo rediit.
+
+"Istud satis erit aptum," fatur. "Reconde sis eas huc; ego interim
+argentariam appellabo, forulumque fortem comparabo."
+
+Simmonds atque Pigot manipulos magna cura convolvitarunt et in vidulo
+disposuerunt, dum ego fere obstupidus inspectabam. Animo mecum
+irritamenta tantarum pulchritudinum, quae fidem cuiuscunque tentare
+possent, silens reputabam. Nec adeo pretium valorque gemmarum me
+commoverunt--de ea enim re vix cogitavi; sed fulgida emicantia
+allectans, quae phantasiam in me suscitabat. Quid si meae essent? Quam
+possem eas digitis contrectare, et oculos in iis pascere ut sub lumine
+tremerent et rutilarent!
+
+"Certe Magnus Dux Michael admodum perturbatus sit oportet," notat
+Simmonds, qui, dum omnia haec agerentur, ex serenitate animi nativoque
+lepóre nihil amiserat.
+
+"Furioso fere erat similis," respondit herus Pigot leni risu super sicca
+Simmonds verba. "Hae gemmae voluptas ac delitiae animi eius fuerunt; has
+fere adoravit, se ab his nunquam divelli sivit, nec die nec nocte;
+quocunque se diverterat, has semper secum habere solebat. Quum vel
+maximá premeretur pecuniae penuriá--sic vero haud raro premi
+consuevit--nunquam vel unicam gemmarum venumdedit. Imo, contra,
+quandocunque numeratá abundat pecuniá, aut fide,[8] lapidesque
+idgenus insolitae pulchritudinis prostant, ipse, etiamsi debita insoluta
+maneant, quin hos praestinet, obsistere nequit. Ex quo hos lapides
+amiserat, furere nunquam destitit, nunquam maledicere pedisequosque
+verberare--unum horum adeo quidem ut inde moreretur. Super una vel
+altera re fere omnes insanimus, ut proditum audivit; in summa, Magnus
+Dux Michael super adamantes praeter modum insanit."
+
+"Cur furem ad restituendum praemio non allectavit?" quaerit Simmonds.
+
+"Tentavit," refert herus Pigot. "Statim cunctas suas fortunas in
+praemium obtulit. Sed fortunae suae ad allectandum Crochard haud erant
+satis amplae, nam Magnus Dux revera alia re quam reditu bonorum familiae
+nullá pollet, nec te fallet eum prorsus totum absumere. Maximo illi
+certe erit delectamento has gemmas a nobis repertas esse."
+
+Cogitatio tum mihi incidit herum Pigot, sine dubio, bellulum inde
+praemium laturum.
+
+"Ecce gemmas convasatas," ait Simmonds, ut vidulum celeri impulsu
+clausit, quum simul et Grady intravit.
+
+"Rem itaque de forulo diremimus," refert Grady, "atque clavulare[9]
+decuriae nostrae iam etiam adstat. Digae meritoriae non fidendum
+putavi--subverti, aut in aliquam rem incurrere posset, nec decet nos
+pericula consulto accire--saltem non hac vecturá. Tu, Simmonds, comitem
+te praebebis Musir Piggott, specialemque lictorem iuxta aurigam
+collocabis. Fieri enim poterit ut Crochard impetum in te tentet."
+
+Eadem cogitatio et mihi occurrit, quoniam Crochard aventús heri Pigot
+certe ignarus non fuit; nec mihi persuadere poteram futurum eum inertem
+testem, dum gemmae ei clam subducerentur--ut sua gloriosa promissa
+Godfrey facta plane taceam. Itaque quodammodo allevatum me sensi quum
+Grady ad nihil periclitandum satis sapere comperi.
+
+"Tu autem si sapis apocham[10] posces," prosequitur Grady, "et ita ages
+ut vidulum heri Piggott coram tecum dedas. Satisne, Here, sic cautum
+esse putas?" quaerit ad Francum versus.
+
+"Prorsus satis, mi Here."
+
+"Factum bene; tum cras mane te conveniam. Caeterum gemmas reperisse tibi
+gratulor. Certe opus insigne praestitisti."
+
+"Gratiam tibi habeo, mi Here," graviter respondit herus Pigot.
+"Propédiem![11] mi Here," nutuque capitis mihi valedixit, dein
+Simmonds in cubiculum anterius est secutus.
+
+Grady, altero prolato convolvulo, consedit.
+
+"Ehem, mi Here Lester," quaerit ex me dum ignitabulo infricto
+convolvulum succendebat, "quid tandem tibi de istis Francis videtur?"
+
+"Franci universum sunt homines miri," respondi. "Ne vel nunc quidem
+capio, quí hic tantum sciat."
+
+"Fortasse complura horum hariolatur tantum," suadet Grady.
+
+"Ita et ego coniectavi; at non credo quemquam tam accurate hariolari
+posse. Sic verbi causa, quomodo illi quidquam de illis litteris constare
+poterat?"
+
+"Ne ego quidem, profecto," interpellat Grady, "unquam de iis audivi.
+Quaenam ista est historia?"
+
+Paucis verbis historiam eum docui, cunctis tamen summa cura evitatis e
+quibus quae ea velata matrona fuisset, palam fieret.
+
+"Fuerunt in ea re quaedam singularia," subiunxi, "quae praeter duos
+alios nulli alteri, ut putabam, nota fuerunt--et hero Pigot tamen sunt
+cognita. Insuper quonam modo mechanismatis indoles sibi tanta
+certitudine constabat? Porro, quí scivit quod volumen adamantem Mazarin
+occultaret? Ut recordaberis, antequam id evolvisset explicuit nobis quid
+id celaret."
+
+Grady bono animo, sed quodammodo deorsum, in me renidebat.
+
+"Nonne id ultimum erat convolutum?" quaerit. "Quandoquidem maximus ille
+adamas in caeteris convolutis non inveniebatur, in ultimo delitescere
+necesse fuit. Atque hic unus fuit eorum ludorum quos isti Franculi tam
+libenter ostentare soleant."
+
+"Vera fortasse memoras," retuli in assensum. "Attamen mechanisma illud
+sic tractare videbatur acsi sibi summa cum eo fuisset familiaritas.
+Fieri utique potest ut se ad id tractandum praeparaverit studiis
+prosequendo delineationes, quae, procul dubio, subnexae erant secreto
+commentario. Quin etiam exemplar sibi parari curare poterat, et
+operationem inde didicisse."
+
+Grady quadam cum toleratione annuit.
+
+"Homines eiusmodi mirum quantum curae sibi sumere solent in minutiis
+idgenus," interpretatur Grady. "Solemne apud eos est pagellas magna
+ostentatione in mensam lusoriam deiicere, etiamsi pagellae ne hilum
+quidem valeant."
+
+"Hac tamen vice pagellas victrices tenuit," monui ego. "Lusit autem manu
+insigni. Certe ipse homo est praeclarus."
+
+"Et histrio eximius," Grady supplevit. "Hi enim semper ita agunt quasi
+sint in scoena, ante lumina. Non raro me eorum taedet. Heus! Quis is
+est?"
+
+Ostium raptim aperitur; subitum ac breve colloquium cum decurione ad
+scriptoriam exauditur, tum celeri gressu anterius cubiculum percurritur,
+atque Godfrey ad nos irruit.
+
+Celeri obtutu perspexit arcam Boulé, vidit forulum occultum patere
+atque vacuum; dein oculos in Grady defixit.
+
+"Ergone evasit cum iis?" quaerit.
+
+"Quem, malum, te esse arbitraris?" vultu suffuso inclamat eum Grady,
+"sic huc intrare ausus? Apage sis hinc, alioquin faxo ut eiiciaris!"
+
+"Quin ego mea sponte abibo," compositus respondet Godfrey. "Iam vidi
+quod videre volui. Unum tamen te monitum esse velim, Grady--hac nocte
+tuam propriam supplicii sententiam tui subscripsisti!"
+
+"Quid his verbis innuere vis?" submissiori voce quaerit Grady.
+
+"Significare volo te, post evulgatam historiam rerum hac nocte gestarum,
+ne horam quidem perduraturum."
+
+Ut Grady oculis aspernantibus et e contemptu flagrantibus Godfrey
+obtutui occurrerat, expalluit. Quod vero ad me attinet, et mihi terror
+quidam animum meum obsederat.
+
+"Num innuere vis hunc non Piggott fuisse?" tandem balbutivit Grady.
+
+Godfrey cum derisione respondit:
+
+"Va, bipedum stultissime, certe non fuit," inquit. "Hic non Pigot fuit.
+Quin ipse fuit Crochard!"
+
+Quibus verbis foras itavit, ianuis pone se impulsu obditis.
+
+[1] _Latex, -icis_, m., poetis _aquam_, vel etiam alia liquida
+significat, alias idem sonat atque _liquor, liquidum_, quibus propter
+vulgarem sensum utendum non iudicavi.
+
+[2] _Lympha, -ae:_ idem quod _latex_, sive aqua, liquidum, liquor, etiam
+poetarum, sed recte adhibetur, quod et aliis formis satis frequens est,
+uti _lymphare, lymphaticus_, cerritus, fanaticus, furiosus, mente
+captus.
+
+[3] _Suber, -is_, n., est genus quercús, e cuius cortice obturacula
+fiunt, ad orificia lagenarum occludenda.
+
+[4] _Lurco, -nis:_ homo gulosus, edax, nullius pretii.
+
+[5] _Gossypium, -ii_, est id quod Germani _lanam_ arboream vel ligneam
+vocant, quam terrae meridianae gignunt, et ex qua, tamquam ex lino,
+telam albam, aliquando cum lino mixta, texunt, vulnera obtegunt, ac quam
+multifariis modis adhibent.
+
+[6] _Confercio_,4 _-fersi, -ferctum_, vel, per affectationem,
+_confertum_, omisso _c_, quae omissio studiosis confusionem cum verbo
+_fero_ incutit.
+
+[7] _Arca fortis:_ ferrea arca, ut in argentariis aut etiam in privatis
+officinis reperiuntur, ad pecuniam, documenta, aliaque pretiosa
+conservanda, quam veteres etiam _thesaurum_ vocaverunt.
+
+[8] _Fides:_ scilicet mercatoria, qua siquis polleat, ei audemus merces
+concredere, pecuniam mutuam dare.
+
+[9] _Clavulare, -is_, n., est currus ad devehendos, vel convectandos
+milites; hic currus lictorius.
+
+[10] _Apocha, -ae:_ vulgo _quietantiae_ (_litterae_), h. e. quibus fidem
+facimus nos aliquam rem rite accepisse.
+
+[11] Vocabulum Romanum non quidem salutationis formalis, uti Francorum
+"ad te revidendum," quod valde ineptum est, sed tamen fere eodem sensu,
+uti Cic. Div. I, 23, 47, "_Propédiem_ te videbo."
+
+
+
+
+CAPUT XXVI
+
+Sors Heri Pigot.
+
+
+Quocunque demum e defectu prospicientiae et imaginationis Grady laborare
+potuerit, satis concitatus animi alacritate non caruit. Fere priusquam
+sonitus propulsae ianuae evanuerat, iam ad scriptoriam decurionis
+adstitit.
+
+"Evoca subsidiarios," praecipit, "fac etiam ut alterum clavulare cito
+adsit. Per telephonum praetorio nomine meo demandabis ut omnem quem
+assequi possit satellitem celerrime ad Argentariam Diurno-Nocturnam
+concurrere iubeat!"
+
+Interea ipse adstans truculenter masticabat convolvulum, dum decurio
+iussa faciebat. Vix momento temporis subsidiarii tunicis suis induendis
+satagebant simul et sonitus ungularum, crepitusque rotarum de platea
+exaudiebatur; subsidiarii in clavulare irruebant, ego quoque me ingessi,
+Grady autem in sessibulo iuxta aurigam locum cepit, ac momento temporis
+quadrupedantes ruebamus, campanula nostra simul in viis silentibus et
+emortuis clangens resonabat.
+
+Ego sustentaculo[1] haerebam dum clavulare ruendo persultandoque
+orbitas[2] electrovagorum[3] huc et illuc nutabat, dumque oculos
+tenebris noctis immergebam cogitandi studiosus. Anne Godfrey non
+erravit? At certe ille non errat! Instinctus quidam naturalis id mihi
+suadebat; et tamen qui valuit Crochard se agenti Francico sufficere?
+Ubinam erat Pigot? Num alicubi convolutus cumulus iacebat cum parvulis
+in dextra vulneribus? Hoc fieri certe non poterat--Grady atque Simmonds
+totam vesperam cum eo egerunt! Fierine etiam posset ut aetate provectus
+Francus, subtili, candida ac rugosa cuti, cum virilique soleque usta
+persona, quam ego ut Felicem Armand cognoveram, idem esset? Mens mea
+quasi vertigine gyrabat id quod fieri haud posse videbatur reputando--et
+tamen, aliquo modo sensi Godfrey non errare!
+
+Clavulare nostrum ad metam perveniens tam subito constitit ut ego
+convectori[4] illiderer, subsidiarii autem foras proruentes me secum
+raperent. Ante fores Argentariae Diurno-Nocturnae stabamus, ubi lictores
+iussu Grady aedificium circumfuderunt.
+
+Alterum clavulare iam ante fores stabat, aurigá usque in sessibulo
+sedente, sed ubi Grady eo verterat, aliquis in limine argentariae
+comparuit et ad nos clamitavit--ita tamen ut nullum eius verbum
+intelligerem. At Grady probe videbatur ea excepisse, nam per gradus
+accurrit, binis simul, eá pernicitate persultatis quae in homine tam
+ponderoso mira videri debebat, quem ego aemulari haud possem. Aliqui ad
+unum latus vestibuli stabant deorsum in pulvinari prostratum quempiam
+spectantes. Vix momento temporis animadverti Simmonds eum esse supine
+iacentem, oculis autem laquear rigide intuentem.
+
+Secundo tamen obtutu deprehendi oculos visu carere. Grady multum
+concitatus cubitis sibi per turbam aditum silens paravit.
+
+"Ubi est Kelly?" quaerit.
+
+Ad haec verba quidam albida facie, synthesique[5] indutus, e sella
+surrexit, quo viribus exhaustus corruere videbatur.
+
+"Tune illic es?" clamat Grady, atroci eum contuitus vultu. "Narra nunc,
+quid evenit?--Narra autem confestim!"
+
+"Equidem, mi Here," balbutit Kelly, "revera hic nihil accidisse scio.
+Quum tamen illic ad incile[6] constiteramus, ego autem ad aperiendum
+claustrum clavularis descenderam, praeter Simmonds ibi quum neminem
+reperi, hunc affatus sum, sed nullum tuli responsum--quum vero eum
+attrectassem, ipse aliquo modo e sedili prorsum decidit--quo visu huc
+irrui, ac per telephonum stationem appellavi, at responsum mihi est te
+iam huc profectum esse; tunc hinc prodivimus eumque huc inveximus--nec
+plus scio."
+
+"Nihilne audivisti--nullum sonum luctae?"
+
+"Nullum sonum audivi, Here; nihil prorsus."
+
+"Nec ullo modo meministi ubi ille alter excessisset?"
+
+"Non memini."
+
+"Herus Simmonds vidulum parvum secum habebat--animadvertistine?"
+
+"Animadverti; etiam quaesivi in curru, at non ibi est."
+
+Grady cum maledictis se avertit, quum quaterni quinique lictores e via
+irruebant--ut mihi videbatur, ex decuria. Audivi eum cum his submissa
+sed acuta voce colloqui, quo facto, subito, ut venerant, discesserunt.
+Subsidiarii quoque simul discurrerunt, unde mihi certum videbatur Grady
+everriculum[7] per totam regionem distendere, in qua profugum occultari
+verosimile erat; at in praesentia magis de salute Simmonds quam de
+consiliis lictoriis sollicitabar. Proinde dextram eius prehendi, qua
+visa allevatus animo sum quum illaesam eam deprehendissem.
+
+"Quisquamne medicum accersivit?" quaesivi.
+
+"Accersimus," respondit aliquis actariorum[8] argentariae. "Medicum per
+telephonum evocavimus--iam etiam adest!" Eodem tempore homo brevioris
+staturae, nigro barbatus intravit, certum suae artis indicium, bulgam
+medicamentariam secum gestans.
+
+Advena leviter lustrato corpore, manu nos recedere iussit, procubuit in
+genua, indumenta resolvit in pectore, auremque cordi applicuit. Dein in
+rigidos inspexit oculos, palpebras induxit, observavitque ut illae
+subito recellerent, tum demum bulgam suam pandit.
+
+"Aliquantulum aquae," ipse petit.
+
+"Itaque non est mortuus?" quaero ego, quum quis scribarum pro aqua
+discurrit.
+
+"Mortuus? Non quidem, sed inhalavit aliquid, quod ei cor omnino stitit."
+
+Genus horroris sensi per cutim meam sursum repere, quum mihi in mentem
+veniret memoria ad dimidium plenae eius lagenulae rubidi veneni, quam
+Crochard in sacculo secum gerebat.
+
+At ille modo mortem infligere nolebat; memini Godfrey dixisse eum
+nunquam adversarium occidere solitum. Medicus interea acriter
+elaboravit, ac pauca minuta post oculi Simmonds subito claudebantur, tum
+longum duxit spiritum, denique etiam se ad sedendum erexit. Paulatim
+aperuit oculos, sedebat titubans ac nutans, oculisque errantibus
+circumspectabat.
+
+"Satius erit tibi iterum decumbere," ait medicus verbis lenibus.
+"Necdum, ut scis, firmus es pedibus."
+
+"Ubinam sum?" halitans quaerit Simmonds. Tum casu me animadvertit.
+"Lester!" me affatur. "Ubi est ipse--Piggott? Non . . ."
+
+Verba haeserunt, fulgida argentariae marmora dispectabat, palpando
+aliquid iuxta unum latus quaeritabat, denique in pulvinar recidit.
+
+Quí ea nocte domum in Marathon venerim, prorsus non memini. Verosimile
+est pedibus memet domum contulisse; primum quod memini erat me domi
+esse, et in artisellio maxime commodo sedentem fumare. Quod fuma accensa
+erat argumento est me eam mechanice, fereque alienum mente accendisse,
+perinde atque otiandi amictum induisse. Respexi in horologiolum vidique
+horam prope iam quartam esse.
+
+Verticem capitis mei tamquam febri ardere sensi, quamobrem latrinam[9]
+ingressus, caput epistomio[10] aquae gelidae supposui. Hic mihi
+stringor admodum profuit; quum autem me sabano[11] acerrime
+perfricuissem, multo melius me habui. Itaque mox in artisellium
+reversus, totius vesperae eventus commodum recolere coepi; reperi tamen
+animum adeo languere ut ante oculos meos iterum atri circuli gyrarent.
+
+"Iam monui Godfrey me harum rerum nihil amplius sustinere posse," mecum
+mussabam, ac sine mora in lectuale[12] me recepi cubiculum, non sine
+molestia me exui, lumenque exstinxi.
+
+Dum in lecto cubabam insomnis tenebras intuens, aculeus unius
+cogitationis ad erigendum me in lecto me compulit.
+
+Godfrey--ubinam interea erat Godfrey? Nam ipse vestigia Crochard insequi
+mihi parebat. Num insequebatur? Num cum eo manus conserere ausus est?
+Fortasse etiam hoc ipso momento . . .
+
+Vix mei compos palpando mihi viam ad telephonum quaesivi, ac numerum
+Godfrey petivi--absurde et contra spem sperans, denique tamen, summo
+stupore, et in magnam animi allevationem vocem eius audivi--non admodum
+amicam . . .
+
+"Heus!" refert ipse.
+
+"Godfrey," coepi ego, "hic Lester. Ille evasit."
+
+"Utique evasit! Spero te non ob hoc me e lecto evocasse?"
+
+"Ergo tibi hoc notum?"
+
+"Novi eum evasurum."
+
+"Quum clavulare ad argentariam appulit, nemo nisi Simmonds in eo
+repertus est. Simmonds enim, ut recte suspicaberis, comes eius fuit."
+
+"Ullumne tulit incommodum?"
+
+"Extra se inventus est, sed iam ad se rediit."
+
+"Bene est--sed Crochard non eum laederet. Ipse tamen utique cum gemmis
+effugit?"
+
+"Utique," repetivi verbum, non parum miratus Godfrey tam aequo animo rem
+ferre. "Quum in eum modum erupisti," subiunxi, "putabam fieri posse ut
+ad insectandum eum ruisses."
+
+"Quídum? Quum ipse mihi vicenis minutis iam superior esset? Non adeo
+insanio! Nuper vix dimidio minuti secundi superior mihi effugit."
+
+"Tentavi te assequi," explicui illi, "quamprimum Simmonds me docuerat
+ituros se ad arcam visendam; officinam vestram per telephonum evocavi.
+Concinnator urbanarum nuntiavit te Westchester esse missum."
+
+Godfrey risu respondit.
+
+"Ignes fatuos sum insectatus," inquit, "auctore Crochard, amico nostro.
+At vero etiam tum, nisi quinis milliariis ab omni prope loco absentibus
+nobis apsis nostra foramen accepisset, tempori adfuissem. Novi enim quid
+subesset--at sic fata voluere. O, Lester, quam ille nobis cunctis ora
+sublevit! Ita futurum te monui!"
+
+"Meum ergo nuntium non accepisti?"
+
+"Tradiderunt mihi quum nuntiassem negotium Westchester meram fraudem
+esse; tum celerrime quam poteram ad decuriam properavi, sed iam sero."
+
+"Verum, mi Godfrey," obverto, "ego ne modo quidem perspicio quemadmodum
+ipse haec perfecerit. Grady et Simmonds cum Pigot unà terram
+petiverunt, nec ab eo memorabilia urbis visentes discesserunt.
+Quemadmodum Crochard se ingessit? Quidnam ipse de Pigot fecit? Ubinam
+est Pigot?"
+
+"Ille in _Savoie_ est. Simul atque ex decuria discessi nuntium aereum
+navi misi. Officiales navis statim indagare coeperunt, repereruntque
+Pigot vinctum oreque obturato sub cama suae diaetae iacentem."
+
+Elinguis stupui.
+
+"Quid quod ego id ne suspicatus quidem sim!" Godfrey se acerbe
+reprehendit "Ibi stantes vidimus eam celocem cum vexillo Francico ut nos
+praeterivit; etiam vidimus hominem ex ea in _Savoie_ transgressum;
+denique etiam vidimus eundem cum Pigot colloquentem . . ."
+
+"Ita vero," probavi ego spiritu fere deficiente, "vidimus."
+
+"Ille ergo erat Crochard. Is igitur ipsum Pigot in diaetam suam
+illexit--eodem quo Simmonds odore eum sine dubio soporatum sub cama
+seposuit; synthesin eius induit, vultum offucia[13] et fuco finxit,
+capillamentum[14] sumpsit--cuncta autem haec interea administravit dum
+nos eum praestolantes fere calces detrivimus."
+
+"At vero ipse immani se discrimini obiecit," obverto ego. "Tam multi
+vectorum cognoverunt Pigot--proinde simulationem[15] oportebat
+accuratissimam esse."
+
+"Crochard nostrum talia minime retardant. Nec discrimen erat tam grave.
+Pigot nemo nostrum propius vidit; nihil nisi occipitium eius
+conspeximus; vectores vero cuncti in medicum inspectorem erant intenti.
+Et tamen simulamentum accuratissimum fuit. Crochard enim eius rei
+peritissimus est artifex, nec dubitandum est eum habitum ac speciem
+Pigot optime novisse.
+
+"Quin et aerarium navis fefellit--nec ipse esset quidquam suspicatus!"
+
+"Sic ergo ipse hic Crochard fuit . . ."
+
+"At nos decebat suspicari. Decebat nos omnes suspicari, omnia in dubium
+revocare; decebat me hunc salutatorem arctius aspectare videreque quo
+denique devenerit. Loco tamen huius, Crochard documenta Pigot in saccum
+recondidit, bulgam eius extra ianuam collocavit diaetae, tum compositus
+prodiit, amicos suos relatores convenit; ego autem, ceu puellus
+scholaris cum eo colloquens illic steti--nec mirum si me bardum ac
+bucconem esse iudicat!"
+
+"Verum nec alius quisquam id suspicatus esset!" halitavi ego. "Est
+Aedepol ille . . ."
+
+"Ingenio insigni," explet Godfrey. "Ingenio supremo, cui nemo sit
+comparandus. Ego vero haec toto eo tempore novi, proinde cavere me
+decebat. Probe meministi eum mihi per litteras nuntiasse hodie se
+venturum?"
+
+"Memini."
+
+"Nec tu credidisti."
+
+"Ne nunc quidem credere queo."
+
+"Unum nobis solatio erit--id Grady nostrum labefactabit."
+
+"Verum, Godfrey," interloquor ego, "si modo eos adamantes videre
+potuisses--adamantes eos pulcherrimos--pro, nefas! quod nobis
+inspectantibus eos eripere valuit!"
+
+"Scelus nonne nefastum? Ast facta infecta fieri nequeunt, Lester;" dein
+mutata voce subiunxit, "velis, rogo, cras, meridie, vel potius hodie, in
+tua interesse officina."
+
+"Placet, interero," spopondi.
+
+"Cave mihi defueris. Usque unus comoediae actus ad agendum superest."
+
+"Interero," dixi iterum. "Vereor tamen ne actus ille postremus
+anticlimax futurus sit. Adverte modo Godfrey . . ."
+
+"Iam licet decumbas," interpellat ipse, "somnambuli instar loqueris.
+Vide sis ut somnum capias. Iamne paratus pro feriis es?"
+
+"Godfrey," inquam, "dic mihi . . ."
+
+"Nec quidquam dicam. Tamen usque unam habeo bombam quam displodam,
+Lester, quae quidem ingens est, quae subsultare te coget!"
+
+Percepi eum e stomacho ridere.
+
+"Vale!" inquit, "faustam tibi noctem!" et auscultatorium pependit.
+
+[1] _Sustentaculum, -ii_, est capulus, in ingressu clavularis,
+cuiuslibet alterius vehiculi, quem in gradu stantes, aut conscendentes,
+manu prehendunt, ne elidantur.
+
+[2] _Orbita, -ae:_ proprie vestigium rotarum in pulvere, luto, vel molli
+terra; hic longurii ferrei, sive ferrovia, cui rotae vectabulorum
+insistunt.
+
+[3] _Electrovagum, -i_, sunt vectabula vi electrica acta, unde et
+Germani suum _wagen_, (_vagum_), hinc vicissim Angli suum _wagon_
+deprompserunt.
+
+[4] _Convector, -is_, socius itineris.
+
+[5] _Synthesis, -is_, f.: proprie omnes partes vestimenti, quae unum
+indumentum efficiunt; hic eo sensu accipio quo "uniformes vestes"
+usurpare solemus.
+
+[6] _Incile, -is_, n., est locus infimus in via, secundum tramitem, ubi
+aquae decurrunt.
+
+[7] _Everriculum, -i_, est rete, sagenae genus, quod piscatores in
+fluvio trahunt, et vix ullus pisciculus evadere valet.
+
+[8] _Actarius, -ii_, est scriba, qui _acta_ conficit aut transcribit,
+moderna idioma perperam act_u_arium esse volunt, quo vocabulo nos
+_naves_ significamus.
+
+[9] _Latrína, -ae:_ contractum e _lavatrína_, cubiculum, camera ubi
+nos lavamus.
+
+[10] _Epistomium, -ii:_ quo aquam e canaliculis, sive tubulis versa
+cochlea, vel vecticula, elicimus.
+
+[11] _Sábanum, -ii:_ mantele, mantela, mantelum, manutergium, quo qui
+vultum, aut manus, laverit, deterget.
+
+[12] _Lectuale, -is_, n.: cubiculum, ubi _lectus_ stat.
+
+[13] _Offucia, -ae:_ omne genus pigmentum vultús, uti cerussa,
+purpurissa, fucus, fraus, dolus, technae, tricae.
+
+[14] _Capillamentum, -i:_ corymbion, falsa coma.
+
+[15] _Simulatio_ proprie est _similatio_, quum quis suum vultum alterius
+vultui fuco, falsá barbá, falsá comá aliisque modis, _similem_
+reddit, eumque lineamentis imitatur.
+
+
+
+
+CAPUT XXVII
+
+Actus Dramatis Ultimus.
+
+
+Postridie mane perdormivi et, hoc ita misere, ut usque eo dum sedem in
+tractu subterraneo cepissem, otium ad perlustranda diaria nactus non
+essem. Unciales primum quaesivi litteras, quibus relata de furto
+adamantum inscriberentur; sed mox intelligere coepi diurna matutina id
+referre haud potuisse, quod eventus vix paucas horas ante contigit--et
+tamen aevum praeterivisse parebat ex quo Godfrey ad me Gradyque
+irruerat. Sic itaque res urbanae modo solito fluebant, incolis beata
+inscitia eventuum sua negotia prosequentibus, qui paullo post, per
+proximas editiones pomeridianas evulgandi illorum mentes concussuri
+essent, et quibus eventibus describendis, illustrandis, et adornandis
+relatores, artifices photographique sine dubio etiamnum satagerent et
+elaborarent. Itaque amoenum mihi dimidiae horae spatium legendis relatis
+Godfrey pollicitabar.
+
+Tum demum etiam mihi in mentem venit horam duodecimam statum nobis
+tempus conveniendi esse. Ultimus dramatis actus usque edendus erat, uti
+Godfrey dixerat, qui et bombam memoravit--et magnam quidem! Mirabar quid
+id futurum esset. Unum certum esse scivi: si Godfrey id apparavit
+stupendum id esse futurum.
+
+Complura erant inter munera mea quae curam meam efflagitarent, ego autem
+tantá adveneram mora, horaeque matutinae tam cito labebantur, ut quum
+ministellus ingressus heros Grady et Simmonds in atrio adesse meque
+convenire velle nuntiasset, eorum adventum cum adventu exspectato
+Godfrey nihil commune habere putarem. Tum horologium aspicio videoque
+quinque tantum minuta ante duodecimam superesse, et tunc demum intellexi
+auctores dramatis congregari.
+
+"Introduc eos," aio puero; illi mox intraverunt.
+
+Grady admodum videbatur esse perturbatus. Vultus eius plerumque floridus
+modo pallebat pendulus, genae foede sulcatae, cutis sub oculis rugata
+erat, oculi autem ipsi sanguine suffusi. Ex aspectu eius colligebam eum
+somno caruisse; totam noctem Crochard quaesitando exegisse--et satis
+clarum erat totum laborem in cassum fuisse. Simmonds quoque fere
+confectus esse videbatur, nec dubium quin omnem veneni olfacti noxam
+necdum penitus eluctatus sit.
+
+"Gaudeo te melius habere, Simmonds," manu porrecta eum alloquor. "Nonne
+'facilis descensus Averni'?"
+
+"Verum memoras," probat Simmonds in sellam se demittens. "Paucillo plus
+eius rei effecisset ut nunquam expergiscerer."
+
+"Quidquamne meministi quemadmodum id evenerit?"
+
+"Nihil quidquam. Paulisper unà sederamus amicissime colloquentes--inde
+nihil amplius memini usque dum in argentaria sensus recuperavi."
+
+"Ubinam ille homo Godfrey est?" interpellat Grady.
+
+"Meridie se hic futurum promisit," respondi ego, aspectando meum
+horologiolum. "Iam est meridies. Hicne eum conventurus eras?"
+
+Grady suspiciose me contuebatur.
+
+"Nihilne tibi ea de re cognitum est?" quaerit.
+
+"Nihil nisi quod me ut hic praesto essem rogavit. Quid est?"
+
+"Peream si scio," Grady impatienter respondit. "Ipse etenim mihi
+nuntiavit satius sibi videri si ego hic eum opperirer, ego autem
+existimavi eum aliquid scire posse. Caeterum ita vertigine laboro e
+rebus hesterna nocte actis, ut fere in gyrum verser. At vero adventum
+eius non opperiar. Non me ad id cogere poterit! Veni, Simmonds,
+abeamus."
+
+"Exspectandum parumper," interpello ego interea dum ianuam extrinsecam
+patescere audio. "Fortasse iste ipse Godfrey est."
+
+Et ita etiam res fuit. Ipse profecto intravit a viro comitatus, quem
+Arcturum Shearrow, principem iurisperitum diurni _Record_ esse cognovi.
+
+Godfrey nutu capitis omnes nos consalutavit.
+
+"Existimo te herum Shearrow novisse," me affatur, deposita in
+scriptoriam bulgá, quam secum ferebat. "En sisto tibi herum Lester, mi
+Here Shearrow," quibus dictis manus alter alteri tetendimus. "Ideo vos
+hic ad congrediendum convocavi, ut quaedam circa adamantes Michaelovitch
+negotia dirimerentur--et, casu, etiam hac in re merito _Record_
+recolerentur, et hoc tanta celebritate, quantá iam diu non gloriata
+sit."
+
+"Ego quidem non ad augendam gloriam _Record_ huc veni," obtestatur
+Grady. "Diurnum illud me nunquam ex aequo tractavit."
+
+"Modo quo meruisti te tractavit," regerit Godfrey. "Iam ita ut sentio
+tecum loquar, Grady. Tua iam fata statuta sunt. Post quam effugium illud
+hesternum in vulgum efferetur, ne horam quidem perdurare poteris."
+
+"De ea re alias!" Grady mutit, sed satis erat patulum pugnacem animum
+illi exemptum esse.
+
+"Relatum teneo te non sivisse nocte hesterna ut Simmonds me per
+telephonum advocaret?" quaerit Godfrey.
+
+"Prorsus ita--nihil enim ad te attinebat."
+
+"Fortasse non attinebat. Et tamen, si ego interfuissem, scitissimus
+Parisiorum, si non orbis terrarum, fur in Statione Viae Vigesimae
+Tertiae intra caveam e chromo-nicolino chalybe factam securus sederet,
+loco libere grassandi, et alium quempiam compilandi."
+
+"Tu nimiopere tibi confidis," regerit Grady. "Facile est post facta
+sapere."
+
+"Ego vero tecum non disceptabo," refert Godfrey. "Non negabo furem
+optime se dissimulasse, rationem rem gerendi praeclaram--nihil tamen
+secius te ea perspicere decebat. Tuum erat id videre."
+
+Grady vultum suum tersitabat.
+
+"Ita, sane, utique!" ludificabat Grady. "Me perspicere decebat!
+Suspicari me decebat etiam quum tu eum intervisere satagebas; quum ipse
+ego de navi devehebam; etiam quum eius documenta rata ac probata
+repereram--quin etiam usque ad effigiem suam in syngrapho suo! Nonne
+haec iam clara sunt! Si modo homines aeque bene prospicere, quam
+respicere possent, quam essent cuncta prospera!"
+
+"Ausculta modo, Grady," amicius fatur Godfrey, "nihil habeo quare tibi
+in persona infensus sim; nec diffiteor stulte me egisse quum sollicitus
+ibi stetissem et cum Crochard collocutus essem, nec quis ille esset
+suspicarer. At haec omnia praeter rem sunt. Tu decuriae speculatorum
+praees, proinde tuum est de rebus his cunctis respondere. Nec tu
+fortitudine cares, hoc libenter do; verum tu muneri tuo impar es--munus
+dotes tuas excedit, nec te id fallit. Sequere consilium meum, adi sis
+illum telephonum propriisque verbis tuis te abdica."
+
+Grady, velut qui auribus diffidit suis, oculos in eum figit.
+
+"Me per telephonum abdicare!" repetit verba. "Num me insanire putas?"
+
+"Magis nunc quam hactenus putavi! Patroni tui nihil amplius tibi
+proderunt, Grady."
+
+"Istane sunt ad quae audienda me huc accersivisti?"
+
+"Non ista sunt," refert Godfrey, "haec mera accidentalia
+existimes--nonne tu hanc disceptationem induxisti?--Huc te accersivi ut
+convenires . . ."
+
+Ianua exterior iterum patefit, et Godfrey subridens eo oculos convertit.
+
+"Herus Piggott!" ministellus nuntiat.
+
+Ego e sella mea paene prosilii, enimvero qui in limine stabat adeo idem
+cum eo qui occultum forulum aperuerat esse videbatur, ut id adiurare
+haud dubitassem.
+
+In medium progressus quemque in faciem contuitus est, quum denique
+Godfrey conspexit, et in eum renidens:
+
+"Ecce me hic, mi Here," inquit; ego vero voce eius audita iterum stupui,
+quippe quae cum voce Crochard eadem erat. "Spero me causam morae vobis
+non praebuisse."
+
+"Nequaquam, Here Pigot," Godfrey eum certiorem fecit, sellá ei simul
+oblatá.
+
+Grady atque Simmonds ancónes[1] suarum sellarum arctius prehendisse
+mihi videbantur, oculisque fixis ac labiis apertis advenam mirabantur;
+scire etiam putabam quae cogitationes eorum animos subivissent. Estne
+hic Pigot? An ille qui forulum occultum aperuerat Pigot fuerit? Aut vero
+neuter sit Pigot? Fierine potest ut hic alius ac diversus ab eo sit qui
+arcam aperuerat?
+
+Equidem fateor mihi quoque idgenus cogitata et suspitionem quandam
+Godfrey nostrum nos ludere, suborta esse Godfrey dispiciens versus nos
+subridebat ut nostrum animadvertit aspectum.
+
+"Hoc mane," fatur Godfrey, "in portum descendi _La Savoie_que adivi.
+Hero Pigot cuncta noctis hesternae eventa evolvi, rogavique eum ut hic
+congressui nostro interesset. Benigne assensum praebuit. Certiores etiam
+vos esse volo," viso Grady diffidenti obtutu, "herum hunc _vere_ Pigot
+esse, Servitii Securitatis Parisiorum, non autem Crochard."
+
+"Prorsus ita," ait herus Pigot, gestu quodam deprecatorio. "Ego ipse
+sum--quamvis conscius maximi dedecoris, quod in tendiculam a Crochard
+mihi paratam incideram incautus. Is tamen homo est vaferrimus."
+
+"Assimulatio illa certe mira fuit," refero ego. "Imo et plus id vocari
+fas est, nempe alienam personam simulare et ementiri."
+
+"Crochard occasione mea lineamenta discendi non caruit," immotus
+respondit herus Pigot. "Ipse autem in cunctis quae suscipit artifex est.
+Aliquando tamen capiam eum--urceus enim quisque puteum aliquando uno
+plus aequo adit. Nullane est spes eum hic, Neo Eboraci, capiendi?"
+
+"Vix esse existimo" ait Godfrey.
+
+"Cave tam sis certus!" incidit Grady suo pondere. "Res mea necdum est
+absoluta--nullo prorsus pacto!"
+
+"Ignosce, obsecro, Here Pigot, quod hero huic te non stiti," fatur
+Godfrey, "herus hic est Grady, qui praefectus nostrae decuriae agentum
+fuit; hic autem est herus Simmonds, e membris consilii eius; vir hic
+herus Lester, advocatus, meusque amicus est; vir hic herus Shearrow est,
+consultor meus proprius. Herus Grady, herus Simmonds, atque herus Lester
+nocte hesterna," blande subiunxit, "quum Crochard forulum occultum
+aperuerat, simul interfuerunt."
+
+Grady sensim rubore est suffusus, quin et ego vultum excandescere sensi
+meum. Herus Pigot non sine hilaritudine subridens nos aspexit.
+
+"Eventus sine dubio perquam erat laetificus," fatur, "cernere Crochard
+operantem. Tam iucundi eventús testem me esse nunquam mihi contigit.
+Doleo tamen eum securum effugisse."
+
+"Praesertim quod adamantes Michaelovitch secum rapuit," subiunxi ego.
+
+"Antequam ea pertractemus," interpellat Godfrey paululum subridens,
+"sunt una alteraque quaestiones, quas tibi, Here Pigot, proponere velim,
+ut singularia quaedam, quae nobis necdum sunt in claro, perspicuae
+fierent. Estne verum consilium furti adamantum Michaelovitch a Crochard
+commentum fuisse?"
+
+"Absque dubio. Nemo furum Francicorum praeter eum tanto molimento par
+esset."
+
+"Aequene verum est nullas directas eius rei evidentias contra eum
+repertas fuisse?"
+
+"Aeque verum. Negotium tam astute gessit, ut eum evincere nullo pacto
+possemus, nisi surreptas gemmas in sua deprehendissemus possessione."
+
+"Et hoc vos facere nequivistis?"
+
+"Nequivimus; gemmarum nulla vestigia reperimus, quamvis omnia ruspati
+essemus."
+
+"At vos de arca Boulé deque forulis occultis nihil scistis?"
+
+"De his nihil scivimus. Famosam eam arcam a me explorandam iam esse
+arbitror."
+
+"Est operae pretium. Et historia eius memorabilis est. Sed tibi
+constabat Crochard hic in America adamantes eos venumdare tentaturum?"
+
+"Hoc probe scivimus, nec quidquam est quod ad cohibendum eum non
+tentavimus. Plurimum vestris portitoribus confisi sumus, speravimusque
+eos accuratissime exploraturos omnium sarcinas, qui ipsis in persona
+cogniti non essent."
+
+"Portitores nostri," in stomacho ridens fatur Godfrey, "officiis suis
+utique non defuerunt. Illi certe totam Rempublicam everterunt! Et
+adamantes tamen, iis invitis, irrepserunt; quandoquidem arca a cive tam
+universim noto, tamque supra omnem suspitionem, ut erat herus Vantine,
+immissa est prorsus sine quaestione!"
+
+"Sane, profecto," concessit herus Pigot rei veritatem non sine
+amaritudine. "Coeptum fuit audacissimum, atque nunc, nullo dubio,
+Crochard poterit gemmas per otium divenditare."
+
+"Non poterit, si modo contingat mihi accuratam earum descriptionem
+comparare," obvertit Grady. "Faciam etenim ut quisque hicce terrarum
+gemmarius notititam rei capiat; cunctos meos satellites ad hoc negotium
+delegabo; faxo ut Praefectus Wilkie aliquos suorum mihi commodet . . ."
+
+"Quin haud oportebit tanta moliri," interpellat Godfrey incurie.
+"Crochard gemmas venumdare non tentabit."
+
+"Non venumdare tentabit?" stupens quaerit Grady. "Ut quid non?"
+
+"Quia eas non habet," refert Godfrey subridens, haud obscure laetatus
+conspectum Grady confusum cernens.
+
+"Cave iam verba dare!" increpat eum Delectus exasperatus. "Si non ipse
+eas habet, quis, malum, habeat?"
+
+"Ego," inquit Godfrey, brachiique uno amplexu tollit de scriptoria mea
+bulgam. "Age, Lester, prosterne mucinium tuum," et ut ego confusus morem
+gesseram, ipse tollit alutam,[2] aperit, eius contenta ceu eluvium
+scintillans et coruscans effudit. "Ecce," exclamans se ad Grady vertit,
+"adamantes Michaelovitch!"
+
+[1] _Ancón, -ónis_, m., inter alia, est brachium sellae.
+
+[2] _Aluta, -ae:_ idem quod _bulga_, vidulus.
+
+
+
+
+CAPUT XXVIII
+
+Crochard Epilogum Scribit.
+
+
+Saltem pro momento oculis praestrictis contemplabamur fulgidum cumulum;
+dein Grady verbis confusis in pedes consiliit, gemmarum quantum manu
+capere poterat prehendit, velut qui oculis fidem non habuerit.
+
+"Ego vero hoc totum non intelligo!" exclamat. "Habesne et ipsum
+Crochard?"
+
+"Non sum tam fortunatus," respondit Godfrey.
+
+"Num tu significare vis eum haec sine luctamine dedidisse?"
+
+Eadem ipsa et meum animum percucurrit cogitatio. Si Godfrey debellavit
+Crochard, illique adamantes ademit sine ad mortem luctamine, nebulo ille
+urbanus minus quam videbatur habendus est formidabilis.
+
+"Amice Grady," respondet illi Godfrey, "Crochard ex eo momento non vidi
+quo tu eum e navi evexeras. Si tu modo sivisses ut Simmonds me evocaret,
+eum modo tenerem. Hoc mihi fuit in votis. Ipse tamen nos acumine
+superavit. Mihi enim persuasum erat hodie eum venturum . . ."
+
+"Quid? Tune scivisti eum venturum?" stupens repetebat Grady. "Quí id
+scivisti?--an vero os mihi sublinis?"
+
+"Scivi eum venturum," asserit Godfrey breviter, "quoniam ita mihi
+scripto nuntiavit."
+
+Herus Pigot brevem risum edidit.
+
+"Moris sui est id factitare," inquit, "et promissis stare etiam solet."
+
+"Eo sum deceptus," prosequitur Godfrey, "quod eum non tam matura diei
+parte exspectavi, unde factum est ut facile auctor fuisset quare ego ad
+ignem fatuum insectandum, ad explorandum fictum eventum missus essem.
+Istud me decepit. Verumtamen ego occultum forulum iam denis ante diebus
+reperi et exploravi--dum arca usque in aedibus Vantine
+servabatur--postridie vespera qua Matrona Velata suas litteras
+recuperaverat. Et hoc factu satis facile erat. Miror, Lester, perquam
+quod de ea re non tu etiam cogitavisti!"
+
+"Qua de re non cogitavi?" quaero ego.
+
+"De ianua harum ambagum. Forulus qui litteras celabat, fuit a laevo
+latere arcae; inde statim intellexi ab adverso latere alium forulum
+delitescere oportere, quem et a dextro altere repertum aperui."
+
+"Ego quidem," inquam, "non perspexi; ne modo quidem perspicio."
+
+"Agedum, perpende paucis. Cur fuit Drouet occisus? Quia erroneum aperuit
+forulum. Is enim mechanisma a dextro arcae attrectavit, loco a laevo.
+Venusta illa Iulia necessario erravit, illi dextrum, loco laevi lateris
+indicando. Error idgenus facillime incurritur, quod verosimile est heram
+suam isti in aperiendo forulo tergo ad se verso fuisse. Iuliam ipsam
+erravisse fit certum, quum molimentum hero Vantine explicuit, et ob eum
+errorem hic quoque occisus est. Praeterea et Matrona Velata verbis
+claris prodidit rem sic se habere."
+
+"Ego id non animadverti," explico ego aequo animo. "Quidnam id fuit?"
+
+"Dixit scilicet ipsa se manu laeva, loco rectae, forulum aperire solitam
+esse. Post dictum hoc nullus prorsus locus dubio superesse poterat. Et
+sic forulum prorsus nullo labore reperi. Hunc enim ibi esse necesse
+erat."
+
+"Esto," respondi, "tum quid?"
+
+"Tum gemmas sustuli, eas fabricatori imitamentorum exhibui, et
+adulterinas quoad par erat accurate factas substitui. Arduum perquam
+erat coeptum huic adamanti roseo maiusculo par comminisci simulacrum."
+
+His verbis eum e cumulo sustulit, duosque inter digitos ostentavit.
+
+"Quidnam hoc pulchrius?" quaesivit.
+
+Herus Pigot languide subrisit.
+
+"Is Mazarin vocatur," ait, "valetque francorum milliones tres. Eius
+imitamentum in Louvre asservatur."
+
+"Est id itaque verum?" quaero ego. "Crochard historiam eius prodidit."
+
+"Est, sane, sine dubitatione," asserit herus Pigot. "Nec hoc secretum
+est--sed aliquid quod memoria omnium excidit."
+
+"Itaque," pergit Godfrey, "postquam imitamenta acceperam, gossypio ea
+involvi, et in locum horum in forulum supposui, non parum cautus ut
+Mazarin in fundum, ubi eum repereram, ponerem."
+
+"Fortunatum admodum quod de ea re cogitasti," dixi illi, "alioquin
+Crochard aliquid suspicatus esset."
+
+Godfrey subridens in me respexit.
+
+"Mi Lester," respondet mihi, "simul ac primum evolverat convolutum,
+confestim intellexit se emunctum esse. Num eum falli posse arbitraris?
+Nulla, ne optima quidem gemma fucilis,[1] eum fallet."
+
+Et nunc reapse memini quemadmodum leni rubore suffusus fuerit primum
+convolutum quum evolvisset.
+
+"Non in animo mihi fuit eum decipere," docet Godfrey. "Aliquid improvisi
+volebam ei parare. Et ego, pro, scelus, ad hoc videndum testis interesse
+non potui!"
+
+"Sed si novit gemmas esse adulterinas," obverto ego, "quid profuit illi
+tanto conatu eas subducere?"
+
+"Hoc ipsum hesterna vespera et mihi grave videbatur aenigma," refert
+Godfrey, "quin ne nunc quidem plane capio."
+
+"Fortasse ipse tamen veras et genuinas in sua habet potestate," suggerit
+Grady, qui cuncta haec relata incredula quodammodo aure exceperat.
+"Fabula mihi perquam fucosa sonat. Quid si istae sint illae gemmae
+adulterinae?"
+
+Herus Pigot in medium progressus, Mazarin manu attollit et caute
+aspectat.
+
+"Ista saltem gemma genuina est," post momentum edixit. "Nec dubito quin
+et reliquae genuinae sint," fatur eas inter digitos versitans.
+
+Grady usque dubius, sumpta una gemmá ad fenestram accessit eamque vitro
+applicitam deorsum duxit, acri vestigio laesurae in vitro relicto.
+
+"Est genuina," inquit invitus. "Meo quidem arbitrio veri isti adamantes
+sunt," quibus dictis iterum consedit.
+
+"Nunc vero amici," pergit Godfrey, qui actum Grady ludicrum patienter ac
+subridens ferebat, "hos adamantes in vestram ditionem dedere sum
+paratus. Velitis eos itaque numerare, mihique de acceptis apocham
+reddere."
+
+"Tum tu, utique, de eventu historiam scribes," refert per sarcasmum
+Grady, "tuoque cuncta attribues merito."
+
+"Ehem," intuitus eum Godfrey quaerit, "ullumne tu tibi meritum
+vindicas?" Ad quae verba Grady rubore suffusus nihil quod diceret
+habebat. "Quod ad historiolam attinet ea iam scripta est. In denis
+minutis ea iam in viis versabitur--et in stuporem omnes aget! Modo velis
+adamantes numerare. Reperies eos ducenos esse et denos.
+
+"Tot revera adamantes Magno Duci surrepti sunt," monet herus Pigot, ac
+numerare perrexit. Adamantes numerarunt ducentos et decem.
+
+"Herus Shearrow substernet apocham," Godfrey subiungit; post Shearrow
+chartam e sacculo exprompsit, eam evolvit, textumque eius praelegit.
+
+Repertum vero est chartam non modo apocham fuisse, sed plenam
+narrationem singularium, nec celavit quidquam ex eventibus circa furtum,
+meritaque _Record_ circa repertos atque recuperatos adamantes. Vultus
+Grady interim magis magisque rubescere coepit dum documentum
+praelegebatur.
+
+"Ego vero testimonium idgenus nunquam subscribam," obblaterat Grady.
+"Nullo prorsus pacto id patrabo!"
+
+"At vero tu, mi Here Pigot, nonne subsignabis?" quaerit Godfrey.
+
+"Libenter equidem," respondet Francus, "eo enim res a te bene gestae, et
+bene de Republica te meruisse agnoscitur," quo dicto in medium
+progressus nomen cum coronide[2] subsignavit.
+
+"Iam modo tu, Simmonds," suadet Godfrey.
+
+"Cave feceris," interloquitur Grady. "Fac maneas ibi ubi es, Simmonds.
+Prohibeo tibi quominus id subsignes. Memineris me tibi officio
+praestare."
+
+"Noli credere, Simmonds," quiete interloquitur Godfrey. "Horae aut
+pluris spatio ipse officialis esse desiit."
+
+Grady in pedes consiliit, oculisque inflammatis versus Godfrey itabat.
+
+"Quid tibi in animo est innuere?" boabat.
+
+"Innuere volo," refert Godfrey, "me atque herum Shearrow hoc mane
+praefectum urbis adivisse, eique quaedam in nostra potestate testimonia
+submisisse--hunc casum inter reliqua--tuamque abdicationem hoc meridie
+acceptam fuisse."
+
+"Meane abdicatio?" hirriebat Grady. "Nunquam eam exscripsi!"
+
+"Licebit, si velis, hoc in vulgum praedicare," frigide regessit Godfrey.
+"Id tuum erit videre. Ut iam monui te, per telephonum debebas officio
+tuo renuntiare. Nunc demum, Simmonds."
+
+Grady paulisper furentis tauri instar oculos circumferebat dum ego eum
+fere in Godfrey se praecipitaturum exspectabam; attamen loco huius,
+pileum capiti suo impegit, progressus ad ianuam, eam violenter pandit,
+se proripuit eamque pone se impulit.
+
+"Nunc demum, Simmonds," repetit Godfrey sonitu emortuo, quum Simmonds in
+medium progressus subscripsit. Ego testis fui subsignationis factae,
+quum Godfrey, multo etiam quam antea se avidiorem praebens, chartam
+prehendit, eaque ad ianuam cucurrit.
+
+"Fac istam rem celerrime quam poteris in officinam deferas," dicit
+cuidam ante ianuam adstanti. "Caetera per telephonum docebo. Istud,"
+inquit ianuá clausá ad nos reversus, "meum est praemium--sive potius
+praemium _Record_--ob omnes has res gestas. Atque nunc, amici, diga heri
+Shearrow ante ostium praestolatur, et ego satius existimo ut hanc
+praedam in aliquam tutam arcam depositariam devehamus."
+
+Circiter denos post dies Godfrey quadam vespera visum me venit. Modo
+tantum a Promontorio Cod, ubi septimanam summo valetudinis meae
+beneficio exegeram, reversus sum; nec est cur asseram convenisse eum
+maximo mihi fuisse delectamento.
+
+"Denique aspectu iam iterum tui es similis," me affatur totum oculis
+lustrans. "Per aliquod tempus non parum de te sollicitus eram."
+
+"Nunquam melius valui. Saepius te monui nihil ad valetudinem meam
+desiderari, nisi ut mysterium illud tandem aliquando solvatur."
+
+"Et id solutum est ad tempus statum, nonne est verum?" quaerit
+subridens, "tametsi non eo quo exspectavi modo. Scito tamen, Lester,
+futurum ut arcam eam mihi vindicem," inquit renidens.
+
+"Quanam lege?" quaero.
+
+"Quod dominus eiusdem mihi eam donavit," quibus verbis schedulam e
+crumena sua exprompsit, mihique porrexit.
+
+Evolutá schedulá scripturam subtilem ac foemininam, quam semel iam
+ante videram, agnovi.
+
+ "_Here mi humanissime_ (erat epistolii textus)
+
+ "Comperi me aequo minoris te fecisse, et ob id me purgatum
+ tibi esse velim. Confido ita mihi aliquando a fortuna fautum
+ iri ut in coepto quodam tecum in vices iuncti simus--exitus
+ cuius profecto vicissitudinibus miris haud cariturus sit. At
+ nunc in Europam me redire per _La Bretagne_ necesse est; fieri
+ enim posse non arbitror, post discrimina quae subiveram, ut
+ Suae Celsitudinis Magni Ducis adamantes deseram. Confido
+ sperare mihi licere ut tu, veluti pignus meae erga te summae
+ aestimationis, arcam Boulé accipere a me non gravére, quam,
+ persuasum habeo, optimum nostrum herum Lester, si has ei
+ litteras exhibueris, tibi dedere non negaturum. Arca enim non
+ modo praeclara res per se est, sed et in maiori tu eam pretio
+ habebis propter partem quae ei in nostra minutula comoedia
+ obvenerat. Hanc aliquem domicilii tui angulum ornare, scitu
+ mihi delectabile esset.
+ "Usque eo dum tibi iterum mihi occurrere detur, mi Here
+ humanissime,
+ "Tuus cum admiratione persevero
+ CROCHARD, Ille Invincibilis."
+
+"Nonne hic aequus est ludio?" quaerit Godfrey, dum epistolium illi
+reddo. "Quid ergo de arca statuendum putas?"
+
+"Crochard eam praestinasse in dubium vocari posse haud puto," respondi.
+
+"Itaque ea modo mea est?"
+
+"Tua profecto est; at quadam re abs te corrumpi postulo."
+
+"Agedum, postula."
+
+"Et ego strenam quoque exigo," inquam. "Illas litterulas quoque admodum
+concupivi--insuper," subdidi, "vice velim, putes apochae, si quisquam me
+ob tibi donatam arcam postularet."
+
+Godfrey in risum erupit, schedulamque trans mensam ad me traiecit.
+
+"Habeas, tua est," inquit. "Ego autem cras, qui arcam devehat, mittam.
+Ut puto, ea usque in statione est?"
+
+"Ibi est, quod ad vindicandam eam otium mihi necdum suppetivit. Sed,
+Godfrey," subdidi, "quandonam solvit _La Bretagne?_"
+
+"Hodie octo.[3] Cras Havre appellet."
+
+"Annuntiavistine illis?"
+
+"Quidnam vis me annuntiasse?"
+
+"Crochard adamantes insectari. Hos per _La Bretagne_ vectos esse
+verosimile arbitror.
+
+"Ita sane--et Pigot vectus est cum iis uná. Cur ergo eos moneam? Ipsi
+certe sciunt Crochard ad potiundum iis adamantibus enisurum. Id tentare
+apud eum fere officium honoris est, me iudice. Eorum ergo est cavere."
+
+"Nec hoc nimis arduum videri deberet," noto ego. "Cubiculum enim forte
+navis vectoriae locus in omni orbe maxime securus habendus est."
+
+"Ita et mihi videtur," probat Godfrey, fumo emisso gyranti.
+
+Brevi post ipse sine ulterioribus verbis a me discessit.
+
+Verumtamen quo accuratius dicta perpenderam, eo clarius perspicere coepi
+e retorto sono verba eius non adeo responsum quam quaestionem fuisse.
+
+Quum itaque postridie diurnum meum evolveram, litteras unciales
+quodammodo me conspecturum exspectavi, quibus nova perfractae casteriae
+fortis _La Bretagne_ nuntiarentur. Eiusmodo tamen inscriptio abfuit,
+unde suspirio partim gaudii, partim exspectationis frustratae, ad
+caetera nova me converti.
+
+Attamen binis post septimanis litterae inscriptionis unciales mihi
+revera sub oculos ceciderunt:
+
+ ADAMANTES MICHAELOVITCH ADULTERINI!
+ AGENS FRANCICUS EX AMERICA GEMMAS
+ ADULTERINAS REFERT
+ FRAUS RETECTA EST QUUM MAGNUS DUX MICHAEL
+ Adamantes denuo Auro complectendos ad Gemmarium mittit.
+
+Opus haud esse existimabam articulum qui sequebatur legere, vidi enim
+ictu oculi quid evenisset. Inde etiam intellexi quare Crochard gemmas
+adulterinas conservasset--usum enim earum capturus erat. Ubi tamen et
+quando commutatio facta sit, divinare tantum queo; unum tamen certum
+esse debet: duae septimanae a tempore furti satis erant otii quo praedam
+ipse divendere posset. Sortem Magni Ducis misertus sum; etiam magis
+dolui vicem praeclarissimi heri Pigot; nihilo tamen secius quis non
+miraretur alacritatem et pernicitatem hominis qui hos spoliaverat?
+Mirabar quis Mazarin emisset. Is certe adamas venditu difficillimus
+fuit. Poterat utique in frusta secari--verum hoc sacrilegium futurum
+erat!
+
+Quaestioni tamen huic paullo post responsum est singulari quodam
+modo--tali nempe ut eo narrando plurimi diurnorum antes explerentur,
+magnamque voluptatem vulgo Francico, comoediae amantissimo afferret,
+quique nostri Crochard famam mirum in modum augeret et diffunderet.
+Quodam mane in novis personalibus diurni _Le Matin_ notitia edita erat
+hunc fere in modum:
+
+ "Hero Rectori Musei Louvre:
+ "Boná fortuná mihi contigit adamante rosaceo, Mazarin
+ appellato potiri. In animo mihi est tuis eum collectaneis
+ restaurare, ne amplius populum imitamento vitreo picto
+ fallere necessarium videatur. Insigni mihi erit voluptati
+ gemmam hanc tibi donare cum omni honoris testimonio, si
+ modo Sua Celsitudo, Magnus Dux Michael, velut donationis
+ socius, sua voluntate mihi adstipulari velit. Quodsi vero
+ negaverit, tristi muneri ducam adamantem, quandoquidem
+ propter magnitudinem usui meo minus aptum reperio, in
+ frustula secari. Libens tamen spero Magnum Ducem assensum
+ mihi non negaturum.
+ "CROCHARD, Ille Invincibilis."
+
+Quid poterat Magnus Dux statuere? Recusaturus risui vulgi compitorum se
+obiecisset. Praeterea nihil quod necdum amiserat erat amissurus. Prohinc
+haud exspectandá gratía partem donatoris praestitit. Biduo post
+director Louvre super scriptoriam suam manipulum reperit; quo evoluto,
+Mazarin invenit. Quum viseris Louvre, in vitreo speculario, honoris
+loco, in Apollinis loculamentis, custode adstante, adamantem eum
+conspicies. Historia tamen huius restitutionis factae e memoria hominium
+sensim oblivione deleri incipit.
+
+Crochard vero? Nescio. Quoque mane nova Parisiaca lectitare consuevi,
+rimando, si quo modo Invincibilis ille nova quadam metamorphosi alicubi
+compararet. Epistolium suum quadraturá complexum sub oculis ante
+scriptoriam meam pendet, idque quotidie lectito. Una eius sententia
+perpetuo mihi in memoria versatur:
+
+"Confido ita mihi aliquando a fortuna fautum iri, ut in coepto quodam
+tecum in vices iuncti simus--exitus cuius profecto vicissitudinibus
+miris haud cariturus sit."
+
+Et ego confido mihi concessum iri ut molimento ei interesse possim!
+
+[1] Fucata, adulterína, falsa.
+
+[2] _Coronis, -idis_, f.: moris quondam fuit, et usque est fere apud
+multos, post nomen subscriptum litteras adiicere _m. p._, manu propriá,
+ita saepe affectata et depravata, ut iam non litterae sed confusae
+lineae, vanaque linearum ornamenta esse viderentur, cuius rei vestigia
+supersunt, quamquam qui id faciunt, nesciunt quid faciant. Idem evenit
+de verbo _Finis_, ex quo coronas et corollas finxerunt.
+
+[3] _Hodie octo_, Latinitate sequiori, h. e. aevi Christiani, ex quo
+calendario Christiano utimur, _ex hodie octo_ phrasis usu venit ad
+septimanam sequentem indicandam, seu, rectius, octo dies. Phrasis itaque
+significat _octo diebus a die hodierno_. Vicissim _hodie octo_, diebus
+octo _ante_ hodiernum diem.
+
+
+
+
+
+
+FINIS.
+
+
+
+
+
+Transcriber's Notes:
+
+In a few footnotes single digits numbers occur after a verb. These
+are not typos but indicate the conjugation a verb belongs to.
+
+All occurrences of ligatures have been replaced by 'ae' and 'oe'
+respectively.
+
+Several typos concerning quotes have been corrected (not in
+multi-paragraph quotes).
+
+Additionally the following typos have been corrected:
+
+Caput I:
+
+ - pagellam iucurie contuetur -> pagellam incurie contuetur
+
+Caput II:
+
+ - ac satium duxi -> ac satius duxi
+ - leva autem manu -> laeva autem manu
+ - in mentem mihi vehit -> in mentem mihi venit
+
+Caput III:
+
+ - tibi am memoravi -> tibi iam memoravi
+ - in fauce ima occurit -> in fauce ima occurrit
+ - me anspectans -> me adspectans
+
+Caput IV:
+
+ - respondit miratus -> respondi miratus (checked against English
+   edition)
+ - generalia indicaia -> generalia indicia
+
+Caput V:
+
+ - praterivisse oportebat -> praeterivisse oportebat
+
+Caput VI:
+
+ - Quisnam adiunt -> Quisnam adiuvit
+ - Footnote "Anthrax . . .": tamen _cabonem_ -> tamen _carbonem_
+
+Caput VII:
+
+ - infensum fuisse. -> infensum fuisse? (checked against English edition)
+
+Caput VIII:
+
+ - nortua est -> mortua est
+
+Caput IX:
+
+ - novit secretum huis veneni -> novit secretum huius veneni
+
+Caput X:
+
+ - cuiusque rei grauioris -> cuiusque rei gravioris
+ - est occassio -> est occasio
+ - solius colius collocutionis -> solius collocutions (error due to
+   page break)
+
+Caput XI:
+
+ - basilisci oculorum instar micanste -> basilisci oculorum instar micante
+
+Caput XII:
+
+ - de iso arcano homine -> de isto arcano homine
+ - Footnote "Hirquitallio . . .": virilitatem affectnas -> virilitatem
+   affectans
+
+Caput XIII:
+
+ - a suius moribus -> a cuius moribus
+ - scistitata esset -> sciscitata esset
+ - in sua esset patestate -> in sua esset potestate
+ - Accessi igitur adscriptoriam -> Accessi igitur ad scriptoriam
+
+Caput XV:
+
+ - oculosqu clausit -> oculosque clausit
+ - matrona velata immisericoris -> matrona velata immisericors
+ - in subteglino -> in subtegulino
+ - Mendacim est. -> Mendacium est.
+ - amere mulieri nefas est? -> amari mulieri nefas est?
+ - Cosilium ceperat -> Consilium ceperat
+ - testem eus rei -> testem eius rei
+ - satis constentaneum -> satis consentaneum
+
+Caput XVI:
+
+ - nec praetera dubitandum -> nec praeterea dubitandum
+ - admodum partaesam fuisse -> admodum pertaesam fuisse
+ - siquo modo -> si quo modo
+ - ut iis abuit -> ut iis abuti
+ - Deniqe -> Denique
+ - Ullasne omplius -> Ullasne amplius
+ - Nullas omplius -> Nullas amplius
+ - oculos in tapetas defixios -> oculos in tapetas defixos
+ - Parisiis advisset -> Parisiis adivisset
+ - summi fui ingenii -> summi fuit ingenii
+ - occidit Druet -> occidit Drouet
+
+Caput XVII:
+
+ - cum quadrente -> cum quadrante
+ - oboculos ei posui -> ob oculos ei posui
+
+Caput XVIII:
+
+ - resdondit Godfrey -> respondit Godfrey
+ - Godfrey iterum erubuit. -> Goldberger iterum erubuit. (checked
+   against English edition)
+ - sive Vantide -> sive Vantine
+
+Caput XIX:
+
+ - sursumrepere animadverti -> sursum repere animadverti
+
+Caput XX:
+
+ - cadveris ibi iacentis -> cadaveris ibi iacentis
+ - facinus perfieiemus -> facinus perficiemus
+
+Caput XXI:
+
+ - sit similima -> sit simillima
+ - Armand sequveremini -> Armand sequeremini
+ - facilo id effecturus -> facile id effecturus
+ - decuriae Viae Vigessimae -> decuriae Viae Vigesimae
+
+Caput XXII:
+
+ - Viae Vigessimae Tertiae -> Viae Vigesimae Tertiae
+ - caput attolere -> caput attollere
+ - tu igitur gratia -> tui igitur gratia (checked against English edition)
+ - siquem alium -> si quem alium
+ - e meculatura -> e maculatura
+
+Caput XXIII:
+
+ - vestigio peregrinae enuntioationis -> vestigio peregrinae enuntiationis
+
+Caput XXIV:
+
+ - mores Granci -> mores Franci
+ - proditur fuit -> proditor fuit
+ - Footnote "Ostentaria . . .": ita ut nestro -> ita ut nostro
+
+Caput XXV:
+
+ - ad plentitudinem -> ad plenitudinem
+ - ostestans parvum cumulum -> ostentans parvum cumulum
+ - secum habera solebat -> secum habere solebat
+ - historio eximius -> histrio eximius
+ - bipedum stultisimme -> bipedum stultissime
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Mysterium Arcae Boulé, by Burton E. Stevenson
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MYSTERIUM ARCAE BOULÉ ***
+
+***** This file should be named 46456-8.txt or 46456-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/4/6/4/5/46456/
+
+Produced by Carolus Raeticus
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License available with this file or online at
+  www.gutenberg.org/license.
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation information page at www.gutenberg.org
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at 809
+North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887.  Email
+contact links and up to date contact information can be found at the
+Foundation's web site and official page at www.gutenberg.org/contact
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit www.gutenberg.org/donate
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit:  www.gutenberg.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For forty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/old/20140730-46456-8.zip b/old/20140730-46456-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..03d5201
--- /dev/null
+++ b/old/20140730-46456-8.zip