diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-14 18:44:19 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-14 18:44:19 -0700 |
| commit | 2a45733533c0657f6a946166a9cc9a3e07b04113 (patch) | |
| tree | f1db8d08a5e261f60f9e3871d12eff43e1dec0df /44506-h | |
Diffstat (limited to '44506-h')
| -rw-r--r-- | 44506-h/44506-h.htm | 6991 | ||||
| -rw-r--r-- | 44506-h/images/book.png | bin | 0 -> 364 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 44506-h/images/card.png | bin | 0 -> 249 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 44506-h/images/external.png | bin | 0 -> 172 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 44506-h/images/frontcover.jpg | bin | 0 -> 107247 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 44506-h/images/titlepage.png | bin | 0 -> 15620 bytes |
6 files changed, 6991 insertions, 0 deletions
diff --git a/44506-h/44506-h.htm b/44506-h/44506-h.htm new file mode 100644 index 0000000..e428b8e --- /dev/null +++ b/44506-h/44506-h.htm @@ -0,0 +1,6991 @@ +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" +"http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> +<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2013-12-25T13:49:24Z. --> +<html lang="nl-1900"> +<head> +<meta name="generator" content= +"HTML Tidy for Windows (vers 25 March 2009), see www.w3.org"> +<title>Christuslegenden</title> +<meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=UTF-8"> +<meta name="generator" content= +"tei2html.xsl, see http://code.google.com/p/tei2html/"> +<meta name="author" content="Selma Lagerlöf"> +<link rel="coverpage" href="images/frontcover.jpg"> +<link rel="schema.DC" href= +"http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/"> +<meta name="DC.Creator" content="Selma Lagerlöf"> +<meta name="DC.Title" content="Christuslegenden"> +<meta name="DC.Language" content="nl-1900"> +<meta name="DC.Format" content="text/html"> +<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg"> +<meta name="DC:Subject" content="#####"> +<style type="text/css"> +body +{ +font-family: "Times New Roman", Times, serif; +font-size: 100%; +line-height: 1.2em; +margin: 1.58em 16%; +text-align: left; +} +/* Titlepage */ +.titlePage +{ +border: #DDDDDD 2px solid; +margin: 3em 0% 7em 0%; +padding: 5em 10% 6em 10%; +text-align: center; +} +.titlePage .docTitle +{ +line-height: 3.5em; +margin: 2em 0% 2em 0%; +font-weight: bold; +} +.titlePage .docTitle .mainTitle +{ +font-size: 1.8em; +} +.titlePage .docTitle .subTitle, .titlePage .docTitle .seriesTitle, .titlePage .docTitle .volumeTitle +{ +font-size: 1.44em; +} +.titlePage .byline +{ +margin: 2em 0% 2em 0%; +font-size:1.2em; +line-height:1.72em; +} +.titlePage .byline .docAuthor +{ +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} +.titlePage .figure +{ +margin: 2em 0% 2em 0%; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +.titlePage .docImprint +{ +margin: 4em 0% 0em 0%; +font-size: 1.2em; +line-height: 1.72em; +} +.titlePage .docImprint .docDate +{ +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} +/* End Titlepage */ +.transcribernote +{ +background-color:#DDE; +border:black 1px dotted; +color:#000; +font-family:sans-serif; +font-size:80%; +margin:2em 5%; +padding:1em; +} +.advertisment +{ +background-color:#FFFEE0; +border:black 1px dotted; +color:#000; +margin:2em 5%; +padding:1em; +} +.correctiontable +{ +width: 75%; +} +.width20 +{ +width: 20%; +} +.width40 +{ +width: 40%; +} +.indextoc +{ +text-align: center; +} +.div0 +{ +padding-top: 5.6em; +} +.div1 +{ +padding-top: 4.8em; +} +.index +{ +font-size: 80%; +} +.div2 +{ +padding-top: 3.6em; +} +.div3, .div4, .div5 +{ +padding-top: 2.4em; +} +.footnotes .body, +.footnotes .div1 +{ +padding: 0; +} +.apparatusnote +{ +text-decoration: none; +} +table.alignedtext, table.alignedverse +{ +border-collapse: collapse; +} +table.alignedtext td +{ +vertical-align: top; +width: 50%; +} +table.alignedverse +{ +vertical-align: top; +} +table.alignedtext td.first, table.alignedverse td.first +{ +border-width: 0 0.2px 0 0; +border-color: gray; +border-style: solid; +padding-right: 10px; +} +table.alignedtext td.second, table.alignedverse td.second +{ +padding-left: 10px; +} +table.alignedverse td.first, table.alignedverse td.second +{ +width: 45%; +} +table.alignedverse td.linenumbers +{ +width: 10%; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4 +{ +clear: both; +font-style: normal; +text-transform: none; +} +h3, .h3 +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +} +h3.label +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} +h4, .h4 +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +} +.alignleft +{ +text-align:left; +} +.alignright +{ +text-align:right; +} +.alignblock +{ +text-align:justify; +} +p.tb, hr.tb +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +text-align: center; +} +p.argument, p.note, p.tocArgument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +text-indent:0; +} +p.argument, p.tocArgument +{ +margin:1.58em 10%; +} +p.tocPart +{ +margin:1.58em 0%; +font-variant: small-caps; +} +p.tocChapter +{ +margin:1.58em 0%; +} +p.tocSection +{ +margin:0.7em 5%; +} +.opener, .address +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +} +.addrline +{ +margin-top: 0; +margin-bottom: 0; +} +.dateline +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +text-align: right; +} +.salute +{ +margin-top: 1.6em; +margin-left: 3.58em; +text-indent: -2em; +} +.signed +{ +margin-top: 1.6em; +margin-left: 3.58em; +text-indent: -2em; +} +.epigraph +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +width: 60%; +margin-left: auto; +} +.epigraph span.bibl +{ +display: block; +text-align: right; +} +.trailer +{ +clear: both; +padding-top: 2.4em; +padding-bottom: 1.6em; +} +.figure +{ +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +.floatLeft +{ +float:left; +margin:10px 10px 10px 0; +} +.floatRight +{ +float:right; +margin:10px 0 10px 10px; +} +p.figureHead +{ +font-size:100%; +text-align:center; +} +.figAnnotation +{ +font-size:80%; +position:relative; +margin: 0 auto; /* center this */ +} +.figTopLeft, .figBottomLeft +{ +float: left; +} +.figTop, .figBottom +{ +} +.figTopRight, .figBottomRight +{ +float: right; +} +.hangq +{ +text-indent: -0.32em; +} +.hangqq +{ +text-indent: -0.40em; +} +.hangqqq +{ +text-indent: -0.71em; +} +.figure p +{ +font-size:80%; +margin-top:0; +text-align:center; +} +img +{ +border-width:0; +} +p.smallprint,li.smallprint +{ +color:#666666; +font-size:80%; +} +span.parnum +{ +font-weight: bold; +} +.marginnote +{ +font-size:0.8em; +height:0; +left:1%; +line-height:1.2em; +position:absolute; +text-indent:0; +width:14%; +} +.pagenum +{ +display:inline; +font-size:70%; +font-style:normal; +margin:0; +padding:0; +position:absolute; +right:1%; +text-align:right; +} +a.noteref, a.pseudonoteref +{ +font-size: 80%; +text-decoration: none; +vertical-align: 0.25em; +} +.displayfootnote +{ +display: none; +} +div.footnotes +{ +font-size: 80%; +margin-top: 1em; +padding: 0; +} +hr.fnsep +{ +margin-left: 0; +margin-right: 0; +text-align: left; +width: 25%; +} +p.footnote +{ +margin-bottom: 0.5em; +margin-top: 0.5em; +} +p.footnote .label +{ +float:left; +width:2em; +height:12pt; +display:block; +} +/* Tables */ +tr, td, th +{ +vertical-align: top; +} +td.bottom +{ +vertical-align: bottom; +} +td.label, tr.label td +{ +font-weight: bold; +} +td.unit, tr.unit td +{ +font-style: italic; +} +span.sum +{ +padding-top: 2px; border-top: solid black 1px; +} +/* Table border styles */ +/* Table with borders on the outside and between the table head and data. */ +table.borderOutside +{ +border-collapse: collapse; +} +table.borderOutside td +{ +padding-left: 4px; +padding-right: 4px; +} +table.borderOutside .cellHeadTop, table.borderOutside .cellTop +{ +border-top: 2px solid black; +} +table.borderOutside .cellHeadBottom +{ +border-bottom: 1px solid black; +} +table.borderOutside .cellBottom +{ +border-bottom: 2px solid black; +} +table.borderOutside .cellLeft, table.borderOutside .cellHeadLeft +{ +border-left: 2px solid black; +} +table.borderOutside .cellRight, table.borderOutside .cellHeadRight +{ +border-right: 2px solid black; +} +/* Table with borders on the vertical inside edges. */ +table.verticalBorderInside +{ +border-collapse: collapse; +} +table.verticalBorderInside td +{ +padding-left: 4px; +padding-right: 4px; +border-left: 1px solid black; +} +table.verticalBorderInside .cellHeadTop, table.verticalBorderInside .cellTop +{ +border-top: 2px solid black; +} +table.verticalBorderInside .cellHeadBottom +{ +border-bottom: 1px solid black; +} +table.verticalBorderInside .cellBottom +{ +border-bottom: 2px solid black; +} +table.verticalBorderInside .cellLeft, table.verticalBorderInside .cellHeadLeft +{ +border-left: 0px solid black; +} +/* Table with borders on all edges, outer edges somewhat fatter. */ +table.borderAll +{ +border-collapse: collapse; +} +table.borderAll td +{ +padding-left: 4px; +padding-right: 4px; +border: 1px solid black; +} +table.borderAll .cellHeadTop, table.borderAll .cellTop +{ +border-top: 2px solid black; +} +table.borderAll .cellHeadBottom +{ +border-bottom: 1px solid black; +} +table.borderAll .cellBottom +{ +border-bottom: 2px solid black; +} +table.borderAll .cellLeft, table.borderAll .cellHeadLeft +{ +border-left: 2px solid black; +} +table.borderAll .cellRight, table.borderAll .cellHeadRight +{ +border-right: 2px solid black; +} +/* Special purpose tables: */ +table.intralinear +{ +display: inline; +border-collapse: collapse; +} +table.intralinear td +{ +font-size: small; +text-align: center; +} +table.ditto +{ +display: inline; +border-collapse: collapse; +vertical-align: bottom; +} +table.ditto tr.s +{ +height: 0; +color: white; +line-height: 0; +} +table.ditto tr.s td +{ +padding: 0px; +} +table.ditto tr.d td +{ +text-align: center; +line-height: 10pt; +} +/* Poetry */ +.lgouter +{ +margin-left: auto; +margin-right: auto; +display:table; /* used to make the block shrink to the actual size */ +} +.lg +{ +text-align: left; +} +.lg h4, .lgouter h4 +{ +font-weight: normal; +} +.lg .linenum, .sp .linenum, .lgouter .linenum +{ +color:#777; +font-size:90%; +left: 16%; +margin:0; +position:absolute; +text-align:center; +text-indent:0; +top:auto; +width:1.75em; +} +p.line +{ +margin: 0 0% 0 0%; +} +span.hemistich /* invisible text to achieve visual effect of hemistich indentation. */ +{ +color: white; +} +.versenum +{ +font-weight:bold; +} +/* Drama */ +.speaker +{ +font-weight: bold; +margin-bottom: 0.4em; +} +.sp .line +{ +margin: 0 10%; +text-align: left; +} +/* End Drama */ +/* right aligned page number in table of contents */ +span.tocPageNum, span.flushright +{ +position: absolute; +right: 16%; +top: auto; +} +table.tocList +{ +width: 100%; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +border-width: 0; +border-collapse: collapse; +} +td.tocPageNum, td.tocDivNum +{ +text-align: right; +width: 10%; +border-width: 0; +} +td.tocDivNum +{ +padding-left: 0; +padding-right: 0.5em; +} +td.tocPageNum +{ +padding-left: 0.5em; +padding-right: 0; +} +td.tocDivTitle +{ +width: auto; +} +span.corr, span.gap +{ +border-bottom:1px dotted red; +} +span.abbr +{ +border-bottom:1px dotted gray; +} +span.measure +{ +border-bottom:1px dotted green; +} +/* Font Styles and Colors */ +.ex +{ +letter-spacing: 0.2em; +} +.sc +{ +font-variant: small-caps; +} +.uc +{ +text-transform: uppercase; +} +.tt +{ +font-family: monospace; +} +.underline +{ +text-decoration: underline; +} +/* overline is actually a bit too high; overtilde is approximated with overline */ +.overline, .overtilde +{ +text-decoration: overline; +} +.rm +{ +font-style: normal; +} +.red +{ +color: red; +} +/* End Font Styles and Colors */ +hr +{ +clear:both; +height:1px; +margin-left:auto; +margin-right:auto; +margin-top:1em; +text-align:center; +width:45%; +} +.aligncenter, div.figure +{ +text-align:center; +} +h1, h2 +{ +font-size:1.44em; +line-height:1.5em; +} +h1.label, h2.label +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} +h5, h6 +{ +font-size:1em; +font-style:italic; +line-height:1em; +} +p +{ +text-indent:0; +} +p.firstlinecaps:first-line +{ +text-transform: uppercase; +} +p.dropcap:first-letter +{ +float: left; +clear: left; +margin: 0em 0.05em 0 0; +padding: 0px; +line-height: 0.8em; +font-size: 420%; +vertical-align:super; +} +.lg +{ +padding: .5em 0% .5em 0%; +} +p.quote,div.blockquote, div.argument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +margin:1.58em 5%; +} +.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden +{ +text-decoration:none; +} +ul { list-style-type: none; } +.castlist, .castitem { list-style-type: none; } +/* External Links */ +.pglink, .catlink, .exlink, .wplink, .biblink, .seclink +{ +background-repeat: no-repeat; +background-position: right center; +} +.pglink +{ +background-image: url(images/book.png); +padding-right: 18px; +} +.catlink +{ +background-image: url(images/card.png); +padding-right: 17px; +} +.exlink, .wplink, .biblink, .seclink +{ +background-image: url(images/external.png); +padding-right: 13px; +} +.pglink:hover +{ +background-color: #DCFFDC; +} +.catlink:hover +{ +background-color: #FFFFDC; +} +.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover +{ +background-color: #FFDCDC; +} +body +{ +background: #FFFFFF; +font-family: "Times New Roman", Times, serif; +} +body, a.hidden +{ +color: black; +} +h1, .h1 +{ +padding-bottom: 5em; +} +h1, h2, .h1, .h2 +{ +text-align: center; +font-variant: small-caps; +font-weight: normal; +} +p.byline +{ +text-align: center; +font-style: italic; +margin-bottom: 2em; +} +.figureHead, .noteref, .pseudonoteref, .marginnote, p.legend, .versenum +{ +color: #660000; +} +.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a +{ +color: #AAAAAA; +} +a.hidden:hover, a.noteref:hover +{ +color: red; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6 +{ +font-weight: normal; +} +table +{ +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +.tablecaption +{ +text-align: center; +} +.pagenum, .linenum +{ +speak: none; +} +</style> + +<style type="text/css"> +.xd21e101width +{ +width:579px; +} +.xd21e108width +{ +width:488px; +} +.xd21e116 +{ +text-align:center; +} +</style> +</head> +<body> +<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 44506 ***</div> + +<div class="front"> +<div class="div1 cover"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure xd21e101width"><img src="images/frontcover.jpg" alt= +"Oorspronkelijke voorkant." width="579" height="720"></div> +</div> +</div> +<div class="div1 titlepage"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure xd21e108width"><img src="images/titlepage.png" alt= +"Oorspronkelijke titelpagina." width="488" height="720"></div> +</div> +</div> +<div class="div1 frenchtitle"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divBody"> +<p class="first xd21e116">Christuslegenden</p> +</div> +</div> +<div class="titlePage"> +<div class="docTitle"> +<div class="mainTitle">Christuslegenden</div> +</div> +<div class="byline">Naar het Zweedsch<br> +Van<br> +<span class="docAuthor">Selma Lagerlöf</span><br> +<span class="sc">Schrijfster van</span>:<br> +„Gösta Berling”, „Ingrid”, „De +Koninginnen van Kungahälla”, „De Wonderen van den +Antichrist”, „Jeruzalem”, „Onzichtbare +Ketenen”.<br> +Door<br> +<span class="docAuthor">Margaretha Meijboom</span></div> +<div class="docImprint">Geautoriseerde uitgave<br> +Amsterdam<br> +H. J. W. Becht</div> +</div> +<div class="div1 imprint"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divBody"> +<p class="first xd21e116">Boek-, courant- en steendrukkerij G. J. +Thieme, Nijmegen.</p> +</div> +</div> +<div id="toc" class="div1 contents"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="main">Inhoud.</h2> +<table class="tocList"> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"></td> +<td class="tocPageNum">Bladz.</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch1" id="xd21e167" name= +"xd21e167">De heilige nacht</a></td> +<td class="tocPageNum">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch2" id="xd21e173" name= +"xd21e173">Het visioen van den Keizer</a></td> +<td class="tocPageNum">11</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch3" id="xd21e179" name= +"xd21e179">De bron der Wijzen</a></td> +<td class="tocPageNum">23</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch4" id="xd21e185" name= +"xd21e185">De Kinderen van Bethlehem</a></td> +<td class="tocPageNum">37</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch5" id="xd21e191" name= +"xd21e191">De vlucht naar Egypte</a></td> +<td class="tocPageNum">69</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch6" id="xd21e197" name= +"xd21e197">In Nazareth</a></td> +<td class="tocPageNum">81</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch7" id="xd21e203" name= +"xd21e203">In den Tempel</a></td> +<td class="tocPageNum">89</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch8" id="xd21e209" name= +"xd21e209">De Zweetdoek van de Heilige Veronica</a></td> +<td class="tocPageNum">111</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch9" id="xd21e215" name= +"xd21e215">Vogel Roodborst</a></td> +<td class="tocPageNum">179</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch10" id="xd21e221" name= +"xd21e221">Onze Lieve Heer en de Heilige Petrus</a></td> +<td class="tocPageNum">191</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#ch11" id="xd21e228" name= +"xd21e228">De Kaarsvlam</a></td> +<td class="tocPageNum">207</td> +</tr> +</table> +<p><span class="pagenum">[<a id="pb1" href="#pb1" name= +"pb1">1</a>]</span></p> +<p><span class="pagenum">[<a id="pb3" href="#pb3" name= +"pb3">3</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="body"> +<div id="ch1" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#xd21e167">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="main">De heilige nacht.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen ik vijf jaar oud was, trof mij een groot +verdriet. Ik kan mij niet herinneren dat ik ooit grooter verdriet gehad +heb. Dat was de dood van mijn grootmoeder. Tot dien tijd toe had zij +elken dag in den hoek van de sofa gezeten en verhalen verteld.</p> +<p>Ik kan me niet anders herinneren, dan dat Grootmoeder aldoor maar +zat te vertellen van den morgen tot den avond, en dat wij, kinderen, +stil naast haar zaten te luisteren. Dat was een heerlijk leven. Geen +kind had het zoo goed als wij.</p> +<p>Ik kan me niet veel meer herinneren van Grootmoeder. Ik herinner me, +dat ze mooi spierwit haar had, en dat ze heel krom liep en altijd aan +een kous zat te breien. En ik herinner me ook, dat zij, als ze een +verhaal gedaan had, haar hand op mijn hoofd placht te leggen en dan zei +ze: „En dat alles is waar gebeurd, zoo waar als je mij ziet en ik +jou.”</p> +<p>Ik herinner me ook, dat ze liedjes zingen kon, maar dat deed ze niet +alle dagen. Een van die liedjes was <span class="pagenum">[<a id="pb4" +href="#pb4" name="pb4">4</a>]</span>van een ridder en een meermin en +daarvan was het refrein: „Koud waait de wind over de +zee”.</p> +<p>En dan herinner ik me een gebedje, dat ze mij geleerd heeft, en een +gezangvers.</p> +<p>Van alle verhalen, die zij gedaan heeft, heb ik nog maar een flauwe, +verwarde herinnering. Er is maar één dat ik nog +zóó goed weet, dat ik ’t zou kunnen navertellen. +Dat is een verhaal van Jezus’ geboorte.</p> +<p>Zie, dat is bijna alles wat ik van mijn grootmoeder weet, behalve +dat wat ik me ’t allerbest herinner—en dat is het groote +gemis, toen zij was heengegaan.</p> +<p>Ik herinner me dien morgen, toen de canapé daar leeg +stond—en toen ik maar niet begrijpen kon, hoe de dag om komen +zou! Dat weet ik nog zoo goed. Dat vergeet ik nooit. En ik weet hoe +wij, kinderen, bij de doode gebracht werden om haar hand te kussen.</p> +<p>En we waren bang, toen we dat doen moesten, maar iemand zei ons +toen, dat het de laatste maal was, dat we Grootmoeder konden bedanken +voor al het pleizier, dat zij ons gedaan had.</p> +<p>En ik weet nog, hoe de verhalen en liedjes heengingen van onze +hoeve, ingepakt in een lange zwarte kist en hoe ze nooit weerom +kwamen.</p> +<p>Ik weet, dat er iets weg was uit ons leven. Het was alsof de deur +van een mooie tooverwereld gesloten was, een deur, waar we vroeger vrij +uit- en inliepen. En nu was er niemand, die die deur weer open kon +maken. <span class="pagenum">[<a id="pb5" href="#pb5" name= +"pb5">5</a>]</span></p> +<p>En ik weet, hoe wij kinderen zoo langzamerhand met poppen en +speelgoed leerden spelen, en leven zooals andere kinderen, en toen kon +’t wel schijnen, alsof we Grootmoeder niet meer misten of aan +haar dachten.</p> +<p>Maar nog op dezen dag, veertig jaar later, nu ik hier zit en de +legenden van Christus verzamel, die ik nu in ’t Oosten gehoord +heb, wordt dat kleine verhaal van Jezus’ geboorte, dat +Grootmoeder me placht te vertellen, weer in me wakker. En ik moet daar +nog eens over spreken en het opnemen in mijn verzameling.</p> +<p class="tb"></p> +<p>’t Was op een Kerstdag. Allen waren naar de kerk, behalve +Grootmoeder en ik. Ik geloof dat we heel alleen in huis waren. Wij +mochten niet meerijden, omdat de eene te jong en de andere te oud was. +En het speet ons allebei, dat we niet mee naar de vroeg-mis mochten +rijden en de Kerstlichtjes zien.</p> +<p>Maar toen we daar zoo alleen zaten, begon Grootmoeder te +vertellen.</p> +<p>„Er was eens een man,” zei ze, „die uitging in den +donkeren nacht om vuur te leenen. Hij ging van ’t eene huis naar +het andere en klopte aan.</p> +<p>„Ach, vrienden,” zei hij, „helpt mij. Mijn vrouw +heeft pas een kind gekregen en ik moet vuur aanmaken om haar en den +kleine te verwarmen.”</p> +<p>„Maar ’t was laat in den nacht. En alle menschen +sliepen. Niemand antwoordde hem. <span class="pagenum">[<a id="pb6" +href="#pb6" name="pb6">6</a>]</span></p> +<p>„De man liep steeds door. Eindelijk zag hij heel in de verte +het schijnsel van een vuur. Hij ging in die richting en zag dat het +vuur in het open veld brandde. Een menigte witte schapen lagen er om +heen te slapen en een oude herder zat hen te hoeden.</p> +<p>„Toen de man, die vuur wilde leenen, tot bij de schapen +gekomen was, zag hij, dat drie groote honden aan de voeten van den +herder lagen te slapen. Zij werden alle drie wakker, toen hij kwam, en +sperden de bekken wijd open, alsof ze wilden blaffen, maar geen geluid +werd gehoord. De man zag, dat de haren op hun ruggen overeind gingen +staan, hij zag hun tanden wit glimmen in ’t schijnsel van het +vuur en zij vlogen op hem aan. Hij voelde, dat een van hen hem in +’t been wilde bijten en een in zijn hand en dat een aan zijn keel +kwam hangen. Maar de kaken en tanden, waarmee de honden bijten moesten, +wilden niet gehoorzamen en de man werd in ’t minst niet +gewond.</p> +<p>„Nu wilde hij verder gaan om te krijgen wat hij noodig had. +Maar de schapen lagen zóó dicht op elkaar, rug aan rug, +dat hij er niet door kon. Toen sprong de man op de ruggen van de dieren +en liep naar het vuur. En geen van de dieren werd wakker of verroerde +zich.”</p> +<p>Tot nu toe had Grootmoeder ongestoord verteld. Maar nu kon ik niet +laten haar in de rede te vallen. „Waarom werden ze niet wakker, +Grootmoeder?” vroeg ik. <span class="pagenum">[<a id="pb7" href= +"#pb7" name="pb7">7</a>]</span></p> +<p>„Dat zul je straks hooren,” zei Grootmoeder, en vertelde +voort.</p> +<p>„Toen de man bijna bij ’t vuur was, zag de herder op. +Hij was een oud, knorrig man, onvriendelijk en hard tegen alle +menschen. En toen hij den vreemde zag aankomen, greep hij zijn langen +spitsen staf, dien hij gewoonlijk in de hand had, als hij zijn kudde +hoedde, en wierp hem dien tegemoet. En de staf vloog suizend op den man +aan, maar eer hij hem trof, week hij op zij af en snorde voorbij hem +ver het veld in.”</p> +<p>Toen Grootmoeder zóóver gekomen was, viel ik haar weer +in de rede: „Grootmoeder, waarom wilde de staf dien man niet +treffen?” Maar Grootmoeder antwoordde mij niet, maar vertelde +voort:</p> +<p>„Nu kwam de man bij den herder en zei: „Vriend, help +mij, en leen me wat vuur. Mijn vrouw heeft pas een kindje gekregen en +ik moet vuur aanmaken, om haar en den kleine te verwarmen.”</p> +<p>„De herder had ’t liefste „neen” gezegd, +maar toen hij er over dacht, dat zijn honden den man geen kwaad hadden +kunnen doen, dat de schapen niet voor hem weggeloopen waren en dat zijn +staf hem niet had willen treffen, werd hij een beetje bang en durfde +hem niet weigeren wat hij vroeg.</p> +<p>„Neem zooveel ge noodig hebt,” zei hij tot den man.</p> +<p>„Maar ’t vuur was nagenoeg uit. Er lagen geen stokken of +takken, maar niets dan een gloeiende hoop <span class="pagenum">[<a id= +"pb8" href="#pb8" name="pb8">8</a>]</span>en de vreemde had geen schop +of schep, waarin hij de heete kolen dragen kon.</p> +<p>„Toen de herder dat zag, zei hij opnieuw: „Neem zooveel +als gij noodig hebt,” en hij was er blij om, dat de man geen vuur +zou kunnen meenemen.</p> +<p>„Maar de man boog zich neer, zocht kolen uit de asch met zijn +handen en legde ze in zijn mantel. En de kolen brandden zijn handen +niet, toen hij ze aanraakte en ook zengden ze zijn mantel niet, maar de +man droeg ze weg, alsof het noten of appelen waren.”</p> +<p>Maar opnieuw werd de vertelster in de rede gevallen: +„Grootmoeder, waarom wilden de kolen den man niet +branden?”</p> +<p>„Dat zul je hooren,” zei Grootmoeder, en vertelde +verder:</p> +<p>„Toen de herder, die een nare, knorrige man was, dat alles +zag, werd hij heel verbaasd: „Wat kan dat toch voor een nacht +zijn, dat de honden niet bijten, de schapen niet bang worden, de speer +niet doodt en ’t vuur niet zengt?”</p> +<p>„Hij riep den vreemde terug en vroeg hem: „Wat is dit +toch voor een nacht? En hoe komt het toch, dat alle dingen +barmhartigheid betoonen?”</p> +<p>„Toen zei de man: „Ik kan het u niet zeggen, als gij het +zelf niet ziet.” En hij wilde heengaan, om spoedig vuur aan te +maken en vrouw en kind te kunnen verwarmen.</p> +<p>„Maar toen dacht de herder, dat hij den man niet <span class= +"pagenum">[<a id="pb9" href="#pb9" name="pb9">9</a>]</span>geheel uit +het oog moest verliezen, eer hij begrepen had wat dit alles toch kon +beteekenen.</p> +<p>„Hij stond op en ging den man na, tot hij gekomen was waar hij +woonde.</p> +<p>„Toen zag de herder, dat de man zelfs geen hutje had om in te +wonen, maar dat zijn vrouw en kind in een grot lagen, waar niets te +zien was dan kale, naakte steenen wanden.</p> +<p>„Toen dacht de herder, dat dit arme, onschuldige kindje wel +dood zou kunnen vriezen daar in de grot, en hoewel hij een hardvochtig +man was, werd hij aangedaan en wilde het kind helpen.</p> +<p>„En hij nam zijn ransel van de schouders en nam er een zachte +witte schapenpels uit, gaf die aan den vreemde en zei dat hij het +kindje daarop moest leggen.</p> +<p>„Maar op hetzelfde oogenblik dat hij ook toonde barmhartig te +kunnen zijn, werden zijn oogen geopend en hij zag wat hij te voren niet +had kunnen zien en hoorde wat hij te voren niet had kunnen hooren.</p> +<p>„Hij zag, dat om hem heen een dichtgesloten kring van +engeltjes met zilveren vleugels stond. En ieder van hen had een harp in +de hand en allen zongen luid, dat dien nacht de Verlosser geboren was, +die de wereld zou redden uit haar zonden.</p> +<p>„Toen begreep hij, dat alle dingen zóó blij +waren, dat ze geen kwaad wilden doen.</p> +<p>„En niet alleen om den herder heen waren engelen, maar hij zag +ze overal. Zij zaten in de grot en buiten <span class="pagenum">[<a id= +"pb10" href="#pb10" name="pb10">10</a>]</span>op den berg en zij vlogen +langs den hemel. Zij kwamen aanloopen over de golven in groote scharen +en als zij voorbijgingen, bleven zij staan en keken naar het +kindje.</p> +<p>„Er was zulk een jubelende vreugde, zooveel zang en spel! En +dat alles zag hij in den donkeren nacht, waar hij vroeger niets had +kunnen onderscheiden. Hij werd zoo blij, omdat zijn ooren geopend +waren, dat hij op de knieën viel en God dankte.”</p> +<p>Maar toen Grootmoeder zoover gekomen was, zuchtte ze en zei: +„Maar wat die herder zag, kunnen wij ook zien. Want in elken +Kerstnacht vliegen de engelen langs den hemel. Als wij ze maar zien +konden.”</p> +<p>En toen legde Grootmoeder haar hand op mijn hoofd en zei: „Dat +moet je goed onthouden, want dat is zoo waar als dat jij mij ziet en ik +jou. ’t Zit hem niet in kaarsen en lampen en ’t is niet +verborgen in zon of maan, maar het ééne noodige is, dat +wij oogen hebben, die Gods heerlijkheid kunnen zien.” +<span class="pagenum">[<a id="pb11" href="#pb11" name= +"pb11">11</a>]</span> <span class="pagenum">[<a id="pb13" href="#pb13" +name="pb13">13</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch2" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#xd21e173">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="main">Het visioen van den Keizer.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Het was in den tijd, dat Augustus keizer in Rome was +en Herodes koning in Jeruzalem.</p> +<p>Toen gebeurde het, dat een grootsche, heilige nacht over de aarde +neerdaalde. ’t Was de donkerste nacht, dien ooit iemand gezien +had; men zou kunnen denken, dat de heele aarde in een kelder +terechtgekomen was. Het was onmogelijk het water van het land te +onderscheiden en men kon den meest bekenden weg niet vinden. En dat kon +ook niet anders, want van den hemel kwam geen enkele lichtstraal. Alle +sterren waren thuis gebleven en de liefelijke maan had haar gelaat +afgewend.</p> +<p>En even diep als de duisternis was de doodsche stilte. De rivieren +staakten haar loop, de wind bewoog zich niet en zelfs de espebladeren +hadden opgehouden te trillen. Had iemand aan den oever van de zee +gestaan, hij zou gezien hebben, dat de golven niet meer op het strand +sloegen, en wie in de woestijn gekomen was, zou het zand niet hebben +hooren knarsen <span class="pagenum">[<a id="pb14" href="#pb14" name= +"pb14">14</a>]</span>onder zijn voeten. Alles was versteend en hield +zich onbeweeglijk om den heiligen nacht niet te verstoren. ’t +Gras durfde niet groeien, de dauw kon niet vallen, de bloemen waagden +’t niet haar geuren uit te ademen.</p> +<p>In dien nacht jaagde geen enkel roofdier, beten de slangen niet, +blaften de honden niet. En wat nog heerlijker was, geen van de +levenlooze dingen zou de heiligheid van dien grootschen nacht hebben +willen storen door zich tot een booze daad te leenen. Geen looper zou +een slot hebben kunnen opensteken en geen mes bloed vergieten.</p> +<p>Juist in dien nacht kwam in Rome een kleine groep menschen van het +keizerlijk paleis op den Palatin, en nam den weg over het Forum naar +het Kapitool. In den afgeloopen dag hadden namelijk de raadsheeren den +keizer gevraagd, of hij er iets tegen had, dat zij hem een tempel +bouwden op den heiligen berg van Rome. Maar Augustus had niet dadelijk +zijn toestemming gegeven. Hij wist niet, of het den goden behaagde, dat +hij een tempel zou hebben naast de hunnen en hij had geantwoord, dat +hij eerst door een nachtelijk offer aan zijn beschermgeest hun wil in +deze zaak wilde uitvorschen. Hij was het, die nu, vergezeld door enkele +vertrouwden, dit offer ging brengen.</p> +<p>Augustus liet zich in zijn draagstoel brengen, want hij was oud en +de vele trappen van het Kapitool vermoeiden hem. Hij hield zelf de kooi +met duiven in de hand, die hij zou offeren. Geen priesters of soldaten +<span class="pagenum">[<a id="pb15" href="#pb15" name= +"pb15">15</a>]</span>of raadsheeren volgden hem, alleen zijn naaste +vrienden.</p> +<p>De fakkeldragers gingen voor hem uit, als om een weg door ’t +nachtelijk duister te banen en achter hem kwamen slaven, die het +drievoetige altaar droegen, de kolen, de messen, het heilige +vuur—en alles wat er verder voor het offer noodig was.</p> +<p>Onderweg sprak de keizer opgeruimd met zijn vertrouwden, en daarom +lette niemand van hen op de zeldzame, ademlooze stilte van den nacht. +Eerst toen ze op het bovenste gedeelte van het Kapitool de ledige +plaats bereikten, die voor den nieuwen tempel was afgezet, openbaarde +het zich voor hen, dat er iets ongewoons was.</p> +<p>Dit kon geen nacht zijn als alle anderen, want boven op den rand van +de rots zagen zij een allerwonderlijkst wezen. Ze meenden eerst, dat +het een oude vergroeide olijfstam was; toen meenden zij, dat een oeroud +steenen beeld van uit den Jupiterstempel naar buiten op de rots gekomen +was. Eindelijk meenden zij, dat het niemand anders kon zijn dan de oude +Sibylle.</p> +<p>Zooiets ouds, verweerds, reuzengroots hadden zij nog nooit gezien. +Die oude vrouw was verschrikkelijk om aan te zien. Als de keizer er +niet bij geweest was, waren ze allen naar hun legersteden gevlucht. +„Zij is het,” fluisterden ze elkaar toe, „die zooveel +jaren telt als er zandkorrels aan de kust van haar geboorteland zijn. +Waarom is zij juist vannacht uit haar grot te voorschijn gekomen? Wat +zal zij den keizer en het rijk <span class="pagenum">[<a id="pb16" +href="#pb16" name="pb16">16</a>]</span>voorspellen, zij, die haar +profetieën op de bladeren der boomen schrijft en weet, dat de wind +orakelspreuken brengt tot hen, aan wie ze zijn afgezonden?”</p> +<p>Zij waren zóó bang, dat allen op de knieën zouden +zijn gevallen met het voorhoofd op den grond, als de <span class="corr" +id="xd21e387" title="Bron: sybille">sibylle</span> ook maar een enkele +beweging gemaakt had. Maar zij zat doodstil, alsof ze levenloos was. Ze +zat aan den uitersten rand van de rots neergehurkt en zag, met de hand +over de oogen, uit in den nacht.</p> +<p>Zij zat daar, alsof zij op de rots geklommen was, om iets, wat heel +in de verte gebeurde, beter te kunnen zien.</p> +<p>Hoe kon zij iets zien, in zulk een nacht?</p> +<p>Opeens merkten de keizer en zijn gevolg, hoe diep de duisternis was. +Niemand kon een handbreed voor zich uitzien. En wat een stilte, wat een +ademlooze stilte! Zelfs het doffe bruisen van den Tiber konden ze niet +hooren. Maar ’t was alsof de lucht hen wilde smoren; het koude +zweet parelde op hun voorhoofd en hun handen waren stijf en +machteloos.</p> +<p>Zij dachten: „Er moet iets vreeselijks gebeuren.”</p> +<p>Maar niemand wilde toonen, dat hij bang was en allen zeiden tot den +keizer, dat dit een goed teeken was: de heele natuur hield den adem in +om den nieuwen god te begroeten.</p> +<p>Zij drongen er op aan, dat Augustus zich haasten zou met het offer +en zeiden, dat de oude sibylle zeker uit haar grot was opgestegen om +zijn beschermgeest te begroeten. <span class="pagenum">[<a id="pb17" +href="#pb17" name="pb17">17</a>]</span></p> +<p>Maar de waarheid was, dat de oude sibylle zóó verdiept +was in een visioen, dat zij niet eens wist, dat Augustus op het +Kapitool gekomen was. Zij was met haar geest in verre landen en het was +haar, alsof ze daar over een groote vlakte ging. In het donker stootte +zij met den voet onophoudelijk tegen iets, dat zij voor bosjes gras +hield. Zij boog zich neer en voelde met de hand. Neen, dat waren geen +bosjes gras, maar schapen. Zij liep tusschen groote kudden slapende +schapen.</p> +<p>Nu bemerkte zij het vuur der herders. Dat brandde midden op het veld +en zij zocht den weg er heen. De herders lagen bij ’t vuur te +slapen en naast hen lagen de lange spitse staven, die zij gebruikten om +de kudde tegen wilde dieren te beschermen. Maar die kleine dieren met +de glinsterende oogen en de dikke staarten, die naar het vuur slopen, +waren dat geen jakhalzen? En toch slingerden de herders hun staven niet +naar hen, de honden sliepen door, de schapen vluchtten niet en de wilde +dieren legden zich ter ruste naast de menschen.</p> +<p>Dit zag de sibylle; maar ze wist niets van wat er achter haar op den +berg gebeurde. Ze wist er niets van, dat men daar een altaar bouwde, de +kolen aanstak, wierook strooide en dat de keizer de eene duif uit de +kooi nam om haar te offeren. Maar zijn handen sliepen en hij kon den +vogel niet houden. Met een enkelen wiekslag maakte de duif zich vrij en +verdween in ’t duister van den nacht. <span class= +"pagenum">[<a id="pb18" href="#pb18" name="pb18">18</a>]</span></p> +<p>Toen dat gebeurde, zagen de hovelingen wantrouwend naar de oude +sibylle. Zij meenden, dat zij dit ongeluk bewerkt had.</p> +<p>Konden zij weten, dat de sibylle steeds bij ’t kolenvuur der +herders meende te staan en dat ze nu luisterde naar een zwak geluid, +dat door den doodstillen nacht klonk van uit de verte? Ze hoorde het +lang, eer ze merkte, dat het niet van de aarde kwam, maar van den +hemel.</p> +<p>Eindelijk hief zij het hoofd op en toen zag ze lichtende, +schitterende gestalten daarboven in ’t donker voortglijden. +’t Waren kleine scharen engelen, die liefelijk zingend en als +zoekend heen en weer vlogen over de wijde vlakte.</p> +<p>Juist terwijl de sibylle naar het engelengezang luisterde, bereidde +de keizer een nieuw offer voor. Hij waschte zijn handen, reinigde het +altaar en liet zich de andere duif geven. Maar hoewel hij alle krachten +inspande om haar vast te houden, gleed het lichaam van de duif door +zijn handen en de vogel steeg op in den ondoordringbaar duisteren +nacht.</p> +<p>De keizer was ontzet. Hij viel op de knieën voor het leege +altaar en bad tot zijn beschermgeest. Hij riep hem aan om kracht, om de +ongelukken af te wenden, die deze nacht scheen te voorspellen.</p> +<p>Ook hiervan had de sibylle niets gehoord. Zij luisterde met heel +haar ziel naar het engelengezang, dat al sterker klonk. Eindelijk werd +het zóó krachtig, dat het de <span class= +"pagenum">[<a id="pb19" href="#pb19" name="pb19">19</a>]</span>herders +wekte. Zij hieven zich overeind op de ellebogen en zagen glanzende +scharen van zilverwitte engelen zich boven hen in ’t donker +bewegen in lange, golvende rijen, als trekvogels. Sommigen hadden +luiten en violen in de hand, anderen cithers en harpen, en hun lied +klonk zoo vroolijk als kinderlachen en zoo zorgeloos als +leeuwerikgekweel. Toen de herders dat hoorden, stonden ze op om naar de +stad op den berg te gaan, waar zij woonden, om van het wonder te +vertellen.</p> +<p>Zij trachtten vooruit te komen op een smal slingerend pad, en de +oude sibylle volgde hen. Opeens werd het licht op den berg. Een groote +heldere ster fonkelde er midden boven, en de stad op den bergtop +glinsterde als zilver in het sterrenlicht. Al de rondzwervende +engelenscharen haastten zich daarheen onder jubelkreten en de herders +versnelden hun schreden en liepen zoo hard als zij konden.</p> +<p>Toen zij de stad bereikt hadden, vonden zij de engelen verzameld +boven een lagen stal bij de stadspoort. ’t Was een onooglijk +gebouw met een rieten dak en de naakte rots als achterwand. Daar stond +de ster boven en daarheen stroomden steeds meer engelen samen. Sommigen +zetten zich op het rieten dak of sloegen neer op den steilen bergwand +achter het huis, anderen zweefden er klapwiekend over. Hoog, heel hoog +was de lucht, lichtend van stralende engelenvleugels.</p> +<p>Op hetzelfde oogenblik, dat de ster ontvlamde boven <span class= +"pagenum">[<a id="pb20" href="#pb20" name="pb20">20</a>]</span>de +bergstad, ontwaakte de geheele natuur en de mannen, die op de hoogte +bij ’t Kapitool stonden, konden niet nalaten dat op te merken. +Zij voelden frissche, maar streelende koelten door de lucht gaan, +liefelijke geuren stegen op om hen heen, de boomen ruischten, de Tiber +begon te bruisen, de sterren straalden en de maan stond plotseling hoog +aan den hemel en verlichtte de wereld. En uit de wolken kwamen de twee +duiven neerdalen en zetten zich op de schouders van den keizer.</p> +<p>Toen dit wonder gebeurde, stond Augustus op in fiere vreugde, maar +zijn vrienden en slaven vielen op de knieën. „Ave, +Caesar!” riepen zij. „Uw beschermgeest heeft U geantwoord. +Gij zijt de God, die aangebeden moet worden op het Kapitool.”</p> +<p>En de hulde, die de verrukte mannen den keizer toejubelden, klonk +zóó luid, dat de oude sibylle het hoorde. Die wekte haar +uit haar visioenen. Zij stond op van haar plaats aan den rand van de +rots en ging op de menschen toe. Het was alsof een donkere wolk uit den +afgrond was opgestegen en over den heuvel neergedaald. Zij was +vreeselijk in haar ouderdom. Ruige haren hingen in dunne vlokken om +haar hoofd, de gewrichten der ledematen waren uitgezet; en de donkere +huid bekleedde rimpelend, hard als boombast, haar lichaam.</p> +<p>Maar geweldig en eerwaardig was zij, toen zij den keizer tegemoet +ging. Met de eene hand vatte zij hem <span class="pagenum">[<a id= +"pb21" href="#pb21" name="pb21">21</a>]</span>om den pols, met de +andere wees zij naar het verre oosten.</p> +<p>„Zie,” beval zij hem. En de keizer hief de oogen op en +zag. De ruimte opende zich voor zijn blikken en zij drongen door tot +het land in het verre oosten. En hij zag een armoedigen stal onder een +steilen rotswand en in de open deur eenige herders, die geknield lagen. +In den stal zag hij een jonge moeder op de knieën voor een kindje, +dat op een stroobos op den grond lag.</p> +<p>En de groote, beenige vingers van de sibylle wezen op dat arme +kind.</p> +<p>„Ave, Caesar!” zei ze met een hoonlach. +„Dáár is de God, die op den heuvel van het Kapitool +zal worden aangebeden.”</p> +<p>Toen deinsde Augustus achteruit, alsof hij een krankzinnige voor +zich had.</p> +<p>Maar de sibylle veranderde in een machtige profetes. Haar doffe +oogen begonnen te branden, ze hief haar handen ten hemel, haar stem +veranderde, zoodat die niet meer haar eigen scheen, maar een klank en +een kracht had, die de wereld over had kunnen klinken. En zij sprak +woorden, die ze uit de sterren scheen te lezen:</p> +<p>„Op den heuvel van het Kapitool zal Hij aanbeden worden, die +de wereld vernieuwt.</p> +<p>„Christus of Anti-Christus, maar geen onvolmaakte +menschen.” <span class="pagenum">[<a id="pb22" href="#pb22" name= +"pb22">22</a>]</span></p> +<p>Toen zij dit gezegd had, ging zij heen van de door schrik verslagen +mannen, liep langzaam den berg af en verdween.</p> +<p>Maar Augustus liet den volgenden dag ’t volk streng verbieden +een tempel voor hem op het Kapitool te bouwen. In plaats daarvan +richtte hij er een heiligdom op voor het pasgeboren Godenkind en noemde +dat: „Altaar des Hemels”, <i lang="la">Ara Cœli</i>. +<span class="pagenum">[<a id="pb23" href="#pb23" name= +"pb23">23</a>]</span> <span class="pagenum">[<a id="pb25" href="#pb25" +name="pb25">25</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch3" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#xd21e179">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="main">De bron der Wijzen.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">In het oude land van Juda ging de droogte rond, met +holle oogen en verbitterd, tusschen verschrompelde distels en verdord +gras.</p> +<p>’t Was in den zomer. De zon scheen op schaduwlooze bergruggen, +de minste windkoelte dreef dichte wolken kalkstof op uit het witgrauwe +veld, de kudden stonden bijeen in de dalen bij de uitgedroogde +beken.</p> +<p>De droogte ging rond en inspecteerde den watervoorraad. Ze dwaalde +naar Salomons vijvers en zag zuchtend, dat ze nog een massa water +tusschen hun rotsige oevers bewaarden. Daarop ging ze naar de beroemde +bron van David bij Bethlehem en vond ook daar water. Toen liep ze met +slependen tred langs den grooten landweg, die van Bethlehem naar +Jeruzalem leidt.</p> +<p>Toen ze ongeveer halfweg gekomen was, zag zij de Bron der Wijzen, +die daar dicht aan den weg ligt, en zij merkte spoedig, dat die bijna +uitgedroogd was. De droogte zette zich op den rand van de put, dien uit +<span class="pagenum">[<a id="pb26" href="#pb26" name= +"pb26">26</a>]</span>één grooten, uitgeholden steen +bestaat, en keek naar beneden in de bron. De blanke waterspiegel, die +anders heel dicht bij de opening lag, was nu diep omlaag gezonken en +slik en modder van den bodem maakte hem onrein en troebel.</p> +<p>Toen de bron het bruinverbrande gezicht van de droogte zag afgebeeld +op haar doffen waterspiegel, begon zij te golven van angst.</p> +<p>„Ik zou wel eens willen weten, wanneer ’t met jou gedaan +kan zijn,” zei de droogte. „Je zult wel geen waterader +kunnen vinden daar in de diepte, die je nieuw leven kan komen brengen. +En van regen kan er, Goddank, in de eerste twee, drie maanden nog geen +sprake zijn.”</p> +<p>„Je kunt gerust wezen,” zuchtte de bron; „niemand +kan me helpen. Daar zou minstens een bronaâr uit het Paradijs +voor noodig zijn.”</p> +<p>„Dan zal ik je niet verlaten, voor alles voorbij is,” +zei de droogte. Ze zag, dat de oude bron haar einde tegemoet ging, en +nu wilde ze het genoegen hebben haar druppel voor druppel te zien +sterven.</p> +<p>Ze zette zich behaaglijk op den rand van den put en verheugde zich +als zij de bron in de diepte hoorde zuchten. Zij had er ook veel +pleizier in te zien hoe dorstige reizigers naar den put kwamen, den +aker lieten neerdalen en dien optrokken met een paar modderige droppels +van den bodem.</p> +<p>Zoo ging de heele dag voorbij en toen de schemering <span class= +"pagenum">[<a id="pb27" href="#pb27" name="pb27">27</a>]</span>viel, +keek de droogte weer in den put. Er blonk nog wat water in de +diepte.</p> +<p>„Ik blijf hier vannacht,” riep ze. „Haast je maar +niet. Als het zoo licht is, dat ik je weer zien kan, ben ik er zeker +van, dat ’t met je gedaan is.”</p> +<p>De droogte ging op het dak over den put zitten, terwijl de heete +nacht, die nog akeliger en pijnlijker was dan de dag, neerdaalde over +het land van Juda. Honden en jakhalzen huilden zonder ophouden en +dorstige koeien en ezels antwoordden hen van uit hun warme stallen. +Toen eindelijk de wind opstak, bracht hij geen koelte, maar was heet en +verstikkend, als de hijgende adem van een groot slapend monster.</p> +<p>Maar de sterren lichtten met haar allerliefelijksten glans en een +kleine, blinkende maansikkel spreidde haar mooi groenblauw licht over +de grijze heuvels. En in dat licht zag de droogte een groote karavaan +aankomen en den heuvel optrekken, waar de Bron der Wijzen lag.</p> +<p>De droogte zat op het lange dak te kijken en verheugde zich opnieuw +in al den dorst, die naar de bron kwam en daar geen druppel water +vinden zou om gelescht te worden. Daar kwamen zooveel dieren en +kameelleiders aan, dat zij de bron wel hadden kunnen leegdrinken, al +was die ook heelemaal vol geweest. Plotseling kreeg zij den indruk, dat +er iets wonderlijks, iets spookachtigs was aan die karavaan, die daar +kwam aanzetten in den nacht. <span class="pagenum">[<a id="pb28" href= +"#pb28" name="pb28">28</a>]</span></p> +<p>Alle kameelen kwamen eerst te voorschijn op een heuvel, die scherp +tegen den horizon afstak; het was alsof zij uit den hemel kwamen. Zij +schenen ook grooter dan gewone kameelen en droegen al te gemakkelijk de +reusachtige lasten, waarmee zij beladen waren.</p> +<p>Maar toch kon ze niet anders denken dan dat het werkelijkheid was. +Zij zag ze immers heel duidelijk. Ze kon zelfs ook zien, dat de drie +eerste dieren dromedarissen waren met grauw glanzend vel en dat ze rijk +opgetuigd waren, gezadeld met mooie matten met franje, en bereden door +schoone, voorname ruiters.</p> +<p>De heele optocht hield stil bij de bron. De dromedarissen legden +zich neer op het veld met drie onwillige, schokkende bewegingen, en hun +ruiters stegen af.</p> +<p>De pakkameelen bleven staan en naarmate ze dichter bij elkaar +kwamen, schenen ze een onafzienbaar bosch te vormen van lange halzen en +bulten en wonderlijk opeengestapelde pakken.</p> +<p>De drie ruiters kwamen snel op de droogte toe en begroetten haar +door de handen op de borst te leggen, Zij zag, dat zij glanzend witte +gewaden droegen en reusachtige tulbanden, waarop bovenaan een helder +glinsterende ster bevestigd was, die straalde alsof zij direct van den +hemel genomen was.</p> +<p>„Wij komen uit een ver land,” zei een van de +vreemdelingen, „en wij verzoeken u ons te zeggen of dit werkelijk +de Bron der Wijzen is.”</p> +<p>„Zoo wordt zij vandaag nog genoemd,” zei de <span class= +"pagenum">[<a id="pb29" href="#pb29" name="pb29">29</a>]</span>droogte; +„maar morgen is het geen bron meer. Zij zal vannacht +sterven.”</p> +<p>„Dat kan ik begrijpen, omdat ik u hier zie,” zei de man; +„maar is dit niet een van de heilige bronnen, die nooit +uitdrogen? En vanwaar heeft zij haar naam?”</p> +<p>„Ik weet dat ze heilig is,” zei de droogte; „maar +wat kan haar dat helpen? De drie wijzen zijn in het +Paradijs.”</p> +<p>De drie reizigers zagen elkander aan.</p> +<p>„Kent ge werkelijk de geschiedenis van de oude bron?” +vroegen ze.</p> +<p>„Ik ken de geschiedenis van alle putten en beken en +stroomen,” zei de droogte trotsch.</p> +<p>„Doe ons dan het genoegen en vertel ons die,” vroegen de +vreemdelingen.</p> +<p>En ze zetten zich neer om de oude vijandin van alles wat groeit, en +luisterden.</p> +<p>De droogte kuchte even en kroop op den rand van den put, als een +sagenverteller op zijn hoogen stoel en begon haar verhaal:</p> +<p>„In Gabes, in Medië, een stad die aan de grenzen van de +woestijn ligt, en waar ik mij daarom gaarne ophoud, leefden voor vele +jaren drie mannen, die beroemd waren om hun wijsheid. Zij waren heel +arm, wat een ongewoon verschijnsel was, want in Gabes werd kennis hoog +in eere gehouden en goed betaald. Maar voor deze mannen kon dit haast +niet anders, want een van hen was buitengewoon oud, de tweede was +<span class="pagenum">[<a id="pb30" href="#pb30" name= +"pb30">30</a>]</span>melaatsch en de derde was een neger, pikzwart en +met dikke lippen. De menschen vonden den eerste al te oud om hun wat te +kunnen leeren, den tweede ontweken ze uit vrees voor besmetting en naar +den derde wilden zij niet luisteren, omdat ze meenden te weten, dat +nooit eenige wijsheid uit Ethiopië gekomen was.</p> +<p>De drie wijzen sloten zich intusschen in hun ongeluk bij elkaar aan. +Zij bedelden overdag bij dezelfde tempelpoort en sliepen des nachts op +hetzelfde dak. Op die wijze hadden zij ten minste gelegenheid zich den +tijd te korten door het gezamenlijk onderzoeken van al het wonderbare, +dat zij bij dingen en menschen opmerkten.</p> +<p>Op een nacht dat ze, zij aan zij, sliepen op een dak, dat dicht +begroeid was met roode bedwelmende papavers, werd de oudste van hen +wakker en nauwelijks had hij een blik om zich heen geworpen, of hij +wekte de beide anderen.</p> +<p>„Gezegend zij onze armoede, die ons noodzaakt in de open lucht +te slapen,” sprak hij tot hen. „Ontwaakt en heft uw oogen +op naar den hemel.”</p> +<p>„Nu,” zeide de droogte met een wat zachter stem, dit was +een nacht, dien niemand, die hem gezien heeft, ooit kan vergeten. Het +heelal was zoo licht, dat de hemel, die meestal op een vast gewelf +gelijkt, diep en doorschijnend en vol golven scheen als een zee. Het +licht stroomde er heen en weer en men zag de sterren drijven op +ongelijke diepten, sommige midden in de lichtgolven, andere op hun +oppervlakte. <span class="pagenum">[<a id="pb31" href="#pb31" name= +"pb31">31</a>]</span></p> +<p>Maar zoo ver mogelijk en zoo hoog mogelijk zagen de drie mannen een +zwakke duisternis en dat duistere vloog door de ruimte als een bal en +kwam al dichter bij en naarmate de bal naderde, begon hij te lichten. +Maar hij lichtte zooals rozen—God late ze alle +verdorren—wanneer ze pas uit den knop komen. Hij werd al grooter +en het donkere hulsel er om heen sprong langzamerhand en het licht +barstte naar buiten in vier heldere bladeren aan de kanten. Eindelijk, +toen hij zoover naar beneden was gekomen als de dichtstbijzijnde ster, +hield hij stil. Toen bogen de donkere stukken geheel op zijde en er +wikkelde zich het eene blad na het andere los van een prachtig stralend +rozenkleurig licht, tot hij eindelijk geheel klaar was en straalde als +de schoonste onder de sterren.</p> +<p>Toen de arme mannen dat zagen, zei hun wijsheid hun, dat op dit uur +op aarde een machtig Koning geboren werd, een wiens macht die van Cyrus +en Alexander te boven zou gaan.</p> +<p>En ze zeiden tot elkander: „Laat ons naar den vader en de +moeder van den Pasgeborene gaan en hun zeggen wat we zooeven gezien +hebben. Misschien dat ze ons dan beloonen met een zak munten of met een +gouden armband.”</p> +<p>Ze namen hun lange wandelstaven op en begaven zich op weg. Zij +gingen de stad door en de stadspoort uit. Maar daar waren ze een +oogenblik in de war, want nu breidde zich voor hen uit de groote droge, +<span class="pagenum">[<a id="pb32" href="#pb32" name= +"pb32">32</a>]</span>lieflijke woestijn, die de menschen verafschuwen. +Toen zagen ze, hoe de nieuwe ster een smalle streep licht over het +woestijnzand wierp en zij gingen getroost voort met de ster als +wegwijzer.</p> +<p>Zij gingen den heelen nacht voort over de witte zandvlakte en onder +den heelen tocht spraken ze over den jongen pasgeboren Koning, dien ze +zouden vinden, slapend in een gouden wieg, en spelend met +edelgesteenten. Zij verkortten de uren van den nacht door er over te +spreken, hoe zij tot zijn vader, den koning, zouden gaan en tot zijn +moeder, de koningin, en hun zeggen dat de hemel hun zoon kracht en +macht en schoonheid en geluk voorspelde, grooter dan die van +Salomo.</p> +<p>Ze verhieven er zich op, dat God hen geroepen had om de ster te +zien. Zij zeiden, dat de ouders van den jonggeborene hen niet met +minder dan twintig zakken goud konden beloonen. Misschien zouden zij +zelfs wel zooveel geven, dat zij de pijn van de armoede niet meer +behoefden te dragen.</p> +<p><span class="corr" id="xd21e566" title= +"Niet in bron">„</span>Ik lag op de loer in de woestijn als een +leeuw,” zei de droogte, „en wilde mij op deze reizigers +werpen met alle ellende van den dood, maar ze ontkwamen mij. De ster +leidde hen den heelen nacht en tegen den morgen, toen het licht werd en +de andere sterren verbleekten, bleef deze hardnekkig staan en lichtte +over de woestijn, tot ze hen geleid had naar een oase, waar zij een +bron en vruchtdragende boomen vonden. Daar <span class= +"pagenum">[<a id="pb33" href="#pb33" name="pb33">33</a>]</span>rustten +zij den geheelen dag en eerst tegen den nacht, toen ze het sterrenlicht +over het woestijnzand zagen, gingen zij verder.</p> +<p>„Voor een mensch,” ging de droogte voort, „was het +een heerlijke wandeling. De ster leidde hen zoo, dat ze honger noch +dorst behoefden te lijden. Zij bracht hen voorbij de scherpe distels. +Zij ontweken het diepe losse stuifzand, zij ontkwamen den scherpen +zonneschijn en den heeten woestijnstormen. De drie wijzen zeiden +aanhoudend tegen elkaar: „God beschermt ons en zegent onzen gang; +wij zijn Zijn gezanten.”</p> +<p>„Maar zoo langzamerhand kreeg ik toch macht over hen,” +ging de droogte voort. „Het hart van die sterrenreizigers +veranderde in een woestijn, even droog als die waar ze doortrokken. Zij +werden vol onvruchtbaren trots en verwoestende gierigheid. „Wij +zijn Godsgezanten,” herhaalden de drie Wijzen. „De vader +van den pasgeboren Koning beloont ons niet te hoog, als hij ons een +karavaan schenkt, beladen met goud.”</p> +<p>„Eindelijk leidde de ster hen over den beroemden Jordaan en de +heuvels van Jeruzalem op. En op een nacht bleef die staan boven de stad +Bethlehem, die tusschen de groene olijven op een heuvel lag te +schitteren.</p> +<p>„De drie Wijzen zagen rond naar een paleis en vestingtorens en +muren en al zulke dingen, die bij een koningsstad hooren; maar zij +zagen niets. En wat erger was, het sterrenlicht leidde hen niet eens de +stad <span class="pagenum">[<a id="pb34" href="#pb34" name= +"pb34">34</a>]</span>in, maar bleef staan bij een grot aan den kant van +den weg. Daar gleed het zachte licht naar binnen door de opening en +toonde den drie wandelaars een kindje, dat op zijn moeders schoot +rustig lag te slapen.</p> +<p>„Maar hoewel nu de drie Wijzen zagen, dat het sterrenlicht het +hoofdje van het kind omstraalde als een kroon, bleven zij buiten de +grot staan. Zij gingen niet naar binnen om den kleine eer en een +koninkrijk te voorspellen. Zij wendden zich af zonder hun +tegenwoordigheid te verraden, en zij vluchtten van het kind weg en +liepen terug naar den heuvel.</p> +<p>„Zijn wij uitgegaan naar bedelaars, die even arm zijn als +wij?” zeiden ze. „Heeft God ons hierheen geleid, opdat wij +met Hem zouden spotten, en eer en aanzien voorspellen aan den zoon van +een schaapherder? Dat kind brengt het nooit verder dan dat hij zijn +kudde hoeden zal hier in het dal.”</p> +<p>De droogte hield op en knikte bevestigend haar toehoorders toe. +„Heb ik geen gelijk?” scheen zij te vragen. „Er is +iets, dat droger is dan woestijnzand, maar niets is onvruchtbaarder dan +het menschenhart.”</p> +<p>„De drie Wijzen hadden niet lang geloopen, toen het hun +voorkwam, dat zij verdwaald waren en de ster niet goed gevolgd +hadden,” ging de droogte voort. „En zij zagen omhoog om de +ster te vinden en den rechten weg. Maar toen was de ster, die zij heel +uit het oosten gevolgd hadden, van den heuvel verdwenen.”</p> +<p>De drie vreemdelingen maakten een heftige beweging <span class= +"pagenum">[<a id="pb35" href="#pb35" name="pb35">35</a>]</span>en op +hun aangezicht lag een uitdrukking van diepe smart.</p> +<p>„Wat nu gebeurde,” ging de spreekster voort, „is +van ’t standpunt van een mensch uit gezien, misschien gelukkig. +Dit is zeker, dat de drie mannen, toen zij de ster niet meer zagen, +begrepen dat zij tegen God gezondigd hadden. En hun geschiedde,” +vertelde de droogte bevend verder, „zooals het veld in den +herfst, als de sterke regens beginnen. Zij beefden van schrik als voor +donder en bliksem, hun ziel werd week, en ootmoed ontsproot in hun hart +als groen gras.</p> +<p>„Drie dagen en drie nachten dwaalden zij door het land om het +kind te vinden, dat zij moesten aanbidden. Maar de ster vertoonde zich +niet aan hen. Zij verdwaalden steeds verder, en voelden de grootste +smart en wanhoop. In den derden nacht kwamen zij aan deze bron om te +drinken. En toen had God hun de zonde vergeven, zoodat toen ze over het +water bogen, zij daar in de diepte het spiegelbeeld zagen van de ster, +die hen uit het oosten hierheen geleid had.</p> +<p>„En onmiddellijk zagen zij die ook aan den hemel en zij leidde +hen opnieuw naar de grot in Bethlehem. En zij knielden voor het kind en +zeiden: „Wij brengen U gouden schalen met wierook en kostbare +kruiden. Gij zult de grootste koning worden, die op aarde geleefd +heeft, van haar schepping af tot haar ondergang toe.”</p> +<p>„Toen legde het kind zijn hand op hun gebogen <span class= +"pagenum">[<a id="pb36" href="#pb36" name="pb36">36</a>]</span>hoofden, +en toen zij opgestaan waren, had het hun geschenken gegeven, grooter +dan een koning ze geven kon. Want de oude bedelaar was jong geworden, +de melaatsche was gezond en de zwarte was een schoon blank man. En men +zegt, dat zij zoo heerlijk waren om aan te zien, dat zij heentrokken en +koning werden—ieder in zijn eigen land.”</p> +<p>De droogte hield op met vertellen en de drie vreemdelingen prezen +haar: „Ge hebt goed verteld,” zeiden zij.</p> +<p>„Maar het verwondert mij,” zei de eene, „dat de +drie Wijzen niets voor de bron deden, die hun de ster toonde. Zouden ze +zulk een weldaad geheel vergeten?”</p> +<p>„Moet zulk een bron niet altijd blijven bestaan?” zei de +tweede vreemdeling, „om den menschen te herinneren, dat het +geluk, dat verloren wordt op de bergen van den hoogmoed, teruggevonden +kan worden in het dal van de nederigheid?”</p> +<p>„Zijn de overledenen dan erger dan de levenden?” zei de +derde. „Sterft de dankbaarheid bij hen, die leven in het +Paradijs?”</p> +<p>Maar toen zij dat zeiden, sprong de droogte op met een kreet. Zij +had de vreemdelingen herkend, ze begreep wie die reizigers waren. En +zij vluchtte als een razende om niet te behoeven zien hoe de drie +Wijzen hun dienaren riepen en hun kameelen naar de bron leidden, allen +beladen met waterzakken, en de arme, stervende bron vulden met water, +dat zij uit het Paradijs gehaald hadden. <span class="pagenum">[<a id= +"pb37" href="#pb37" name="pb37">37</a>]</span> <span class= +"pagenum">[<a id="pb39" href="#pb39" name="pb39">39</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch4" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#xd21e185">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="main">De Kinderen van Bethlehem.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Buiten de stadspoort te Bethlehem stond een Romeinsch +krijgsman op wacht. Hij droeg harnas en helm, een kort zwaard op zij en +een lange speer in de hand. Hij stond den heelen dag bijna +onbeweeglijk, zoodat men werkelijk denken kon, dat hij van ijzer was. +De stadsbewoners gingen de poort uit en in, bedelaars zetten zich neer +in de schaduw onder het poortgewelf, vruchtenverkoopers en +wijnhandelaars zetten hun manden en potjes op ’t veld naast den +krijgsman, maar hij nam nauwelijks de moeite het hoofd om te wenden om +ze aan te zien.</p> +<p>„Dat is niet de moeite waard om naar te kijken,” scheen +hij te willen zeggen. „Wat geef ik om jelui, die werken en handel +drijven en komen aanloopen met oliepotjes en wijnzakken? Laat mij een +leger zien, dat zich opstelt om den vijand tegemoet te gaan! Laat mij +het krioelen zien en den heeten strijd van een troep ruiters, die zich +op een schaar voetvolk werpt. Laat mij de dapperen zien, die met +stormpas vooruitsnellen <span class="pagenum">[<a id="pb40" href= +"#pb40" name="pb40">40</a>]</span>om de muren van een belegerde stad te +bestormen. Niets kan mijn oogen doen genieten dan de oorlog. Ik verlang +er naar den Romeinschen adelaar weer in de lucht te zien glinsteren. Ik +verlang naar het gedruisch van de koperbazuin, naar de glanzige wapens, +de roode bloeddroppels.”</p> +<p>Buiten de stadspoort lag een prachtig veld, geheel bedekt met +leliën. De krijgsman stond daar iederen dag, de blikken steeds op +dit veld gericht, maar hij dacht er geen oogenblik aan, de buitengewone +schoonheid der bloemen te bewonderen. Nu en dan merkte hij, dat de +voorbijgangers bleven staan en van het zien van de lelies genoten, en +dan verwonderde hij er zich over, dat ze hun tocht vertraagden om naar +zooiets onbeduidends te kijken. „Die menschen weten niet wat mooi +is,” dacht hij.</p> +<p>En terwijl hij dat dacht, zag hij niet meer het groenende veld en de +olijvenheuvels om Bethlehem heen voor zijn oogen, maar hij droomde zich +ver weg in een gloeiende woestijn in het zonnige Lybië. Hij zag +een legioen soldaten in een lange rechte lijn over het gele, effen zand +trekken. Nergens vonden ze beschutting tegen de zonnestralen, nergens +een verfrisschende bron, nergens zagen zij een grens aan de woestijn of +een doel voor hun tocht. Hij zag de soldaten voortloopen met wankelende +schreden, uitgeput door honger en dorst. Hij zag den een na den ander +omvallen, neergeveld door de gloeiende hitte. Maar niettegenstaande +<span class="pagenum">[<a id="pb41" href="#pb41" name= +"pb41">41</a>]</span>dit alles trok de troep toch altijd voort, zonder +aarzelen, zonder er aan te denken hun veldheer ontrouw te worden en +terug te gaan.</p> +<p>„Zie, dàt is mooi,” dacht de krijgsman, +„dat is de moeite waard voor een dapper man, om te +zien.”</p> +<p>Terwijl de krijgsman dag aan dag op post stond op dezelfde plaats, +had hij de beste gelegenheid de mooie kinderen te bekijken, die om hem +heen speelden. Maar het ging met de kinderen als met de bloemen. Hij +begreep niet, dat het de moeite waard was naar hen te zien. „Wat +is daar voor aardigs aan?” dacht hij, wanneer hij menschen zag +lachen, als zij naar de spelen der kinderen keken. „’t Is +wonderlijk, dat menschen pleizier in zulke kleinigheden kunnen +hebben.”</p> +<p>Op een dag, dat de krijgsman als gewoonlijk op zijn post stond +buiten de stadspoort, zag hij een kleinen jongen, die zoowat drie jaar +oud kon zijn, op ’t veld komen om te spelen. ’t Was een arm +kind, met een kleinen pels aan, dat heelemaal alleen speelde.</p> +<p>De soldaat stond op dien kleinen nieuweling te letten bijna zonder +’t zelf te merken.</p> +<p>’t Eerste wat hem boeide, was dat die kleine zoo licht over +’t veld sprong; ’t was alsof hij over de punten van de +grassprietjes zweefde. Maar toen hij hem later in zijn spelen volgde, +werd hij nog verbaasder.</p> +<p>„Bij mijn zwaard!” zei hij eindelijk. „Dit kind +speelt niet als anderen. Wat kan het toch zijn waar hij mee bezig +is?” <span class="pagenum">[<a id="pb42" href="#pb42" name= +"pb42">42</a>]</span></p> +<p>’t Kind speelde maar een paar stappen van den krijgsman af, +zoodat deze kon zien wat hij deed. Hij zag hem de hand uitstrekken om +een bij te vangen, die op den rand van een bloem zat en zoo zwaar +beladen was met stuifmeel, dat zij nauwelijks de vleugels tot vliegen +kon opheffen. Hij zag tot zijn groote verbazing, dat de bij zich liet +opnemen, zonder te probeeren weg te vliegen en zonder haar angel te +gebruiken. Maar toen hij de bij goed en wel in de hand had, liep de +knaap vlug naar een scheur in den stadsmuur, waar een troep bijen haar +woning hadden en zette haar daarbij neer. En zoo gauw hij op die manier +een bij geholpen had, haastte hij zich een andere te zoeken. Den heelen +dag zag de soldaat hem bijen vangen en naar haar huis dragen.</p> +<p>„Die jongen is zoowaar nog dwazer dan ik er ooit een gezien +heb,” dacht de krijgsman. „Hoe komt hij er toch bij die +bijen te willen helpen, die zich zoo goed zonder hem redden kunnen en +die hem op den koop toe nog kunnen steken? Wat zal daar voor een mensch +van groeien, als hij in ’t leven blijft!”</p> +<p>De kleine kwam dag aan dag terug en speelde buiten op het veld, en +de krijgsman kon niet laten met verbazing naar hem en zijn spelen te +kijken. „Dat is toch wonderlijk,” dacht hij. „Ik heb +hier nu volle drie jaar op wacht gestaan bij de poort, en tot nu toe +heb ik niets gezien, dat mijn gedachten innemen kon, behalve dit +kind.” <span class="pagenum">[<a id="pb43" href="#pb43" name= +"pb43">43</a>]</span></p> +<p>Maar de krijgsman was in ’t geheel niet ingenomen met het +kind. Integendeel, de kleine deed hem aanhoudend denken aan een +vreeselijke voorspelling van een oud joodsch profeet. Die had namelijk +gezegd, dat een tijd van vrede eenmaal over de aarde komen zou. In een +tijd van duizend jaar zou er geen bloed vergoten, geen oorlog gevoerd +worden, maar de menschen zouden elkaar als broeders liefhebben. Als de +krijgsman er aan dacht, dat zooiets vreeslijks werkelijkheid zou kunnen +worden, ging er een rilling door zijn leden en hij klemde de hand om +zijn speer, als om steun te zoeken.</p> +<p>En nu—hoe meer de krijgsman naar den kleine en zijn spelen +zag, hoe vaker hij aan het rijk van den duizendjarige vrede dacht. Wel +was hij niet bang, dat het al gekomen kon zijn, maar hij hield er niet +van aan zooiets akeligs te denken.</p> +<p>Op een dag, dat de kleine tusschen de bloemen op het mooie veld +speelde, kwam er een geweldige regenbui uit de wolken neerkletteren. +Toen hij voelde hoe groot en zwaar de droppels waren, die op de teere +lelies neersloegen, scheen hij bezorgd over zijn sierlijke vrienden te +worden. Hij haastte zich naar de grootste en mooiste van hen en boog +den stijven stengel, die de bloemen droeg, naar den grond, zoodat de +regendroppels den onderkant van de kelken troffen. En zoo gauw hij dit +met één bloemsteel gedaan had, haastte hij zich naar een +anderen en boog dien op dezelfde wijze, zoodat de bloemkelken naar den +grond gekeerd stonden. <span class="pagenum">[<a id="pb44" href="#pb44" +name="pb44">44</a>]</span>En toen naar een derden en een vierden tot +alle bloemen van het veld voor den hevigen regen beschut waren. De +krijgsman lachte in stilte, toen hij dat werk van den jongen aanzag. +„Ik ben bang, dat de lelies hem daar niet dankbaar voor +zijn,” zei hij. „Elke stengel is natuurlijk gebroken. Dat +gaat niet, die stijve planten zoo te buigen.”</p> +<p>Maar toen de regenbui eindelijk ophield, zag de krijgsman den +kleinen jongen gauw weer naar de lelies loopen en ze weer overeind +zetten. En tot zijn onbeschrijfelijke verbazing boog het kind zonder de +minste moeite de stijve stengels weer recht. Het bleek, dat geen enkele +gebroken of beschadigd was. Hij snelde van de eene bloem naar de andere +en alle geredde lelies prijkten in volle pracht op het veld. Toen de +krijgsknecht dat zag, werd hij door een wonderlijk gevoel van toorn +aangegrepen. „Kijk nu zoo’n kind eens,” dacht hij. +„’t Is ongeloofelijk, dat iemand zooiets onzinnigs doen +kan. Wat zal er voor een man uit zoo’n jongen groeien, die niet +verdragen kan, dat een lelie vernield wordt? Hoe zou ’t gaan als +zoo iemand in den oorlog moest? Wat zou hij doen als hem bevolen werd +een huis in brand te steken vol vrouwen en kinderen, of een schip in +den grond te boren met alle manschappen aan boord?” Weer moest +hij denken aan die oude profetie en hij begon bang te worden, dat de +tijd toch werkelijk gekomen kon zijn, dat die in vervulling zou gaan. +„Nu er zulk een kind gekomen <span class="pagenum">[<a id="pb45" +href="#pb45" name="pb45">45</a>]</span>is als dit,” dacht hij, +„is die vreeselijke tijd misschien heel nabij. Nu al is er vrede +in de heele wereld en zal de dag van oorlog misschien nooit meer +aanbreken. Van nu af aan zullen alle menschen gezind zijn als dit kind. +Zij zullen niet eens het hart hebben een bij of een bloem te vernielen. +Geen groote heldenfeiten zullen meer verricht worden, geen heerlijke +overwinningen behaald, en geen stralende held zal zegevierend naar het +kapitool trekken. Er zal niets meer zijn om naar te verlangen voor een +dapper man.”</p> +<p>En de krijgsman, die aldoor hoopte spoedig nieuwe oorlogen te +beleven en er naar verlangde door heldendaden tot macht en rijkdom te +komen, voelde zich zoo geërgerd door den kleinen driejarige, dat +hij dreigend met de speer naar hem stak, toen hij weer voorbij +kwam.</p> +<p>Op een anderen dag waren het geen leliën of bijen, die de +kleine trachtte te helpen, maar hij deed iets wat den krijgsman nog +veel onnoodiger en ondankbaarder voorkwam.</p> +<p>’t Was een vreeselijk warme dag en de zonnestralen, die op den +helm en het harnas van den soldaat vielen, verhitten die zoo sterk, dat +hij een gevoel had, alsof hij een uniform van vuur droeg. ’t +Scheen den voorbijgangers toe, dat hij vreeslijk door de warmte leed. +Zijn oogen waren met bloed beloopen en puilden hem uit het hoofd, en +’t vel op zijn lippen kromp ineen; maar de krijgsman, die zoo +gehard was, dat hij de brandende <span class="pagenum">[<a id="pb46" +href="#pb46" name="pb46">46</a>]</span>hitte in de Afrikaansche +woestijn kon verdragen, vond dit een kleinigheid en dacht er niet aan +zijn gewone plaats te verlaten. Hij had er integendeel plezier in den +voorbijgangers te toonen, dat hij zoo sterk en volhardend was, dat hij +geen beschutting voor de zon behoefde te zoeken.</p> +<p>Maar terwijl hij daar zoo stond en zich bijna levend liet braden, +kwam de kleine jongen, die gewoonlijk op ’t veld speelde, +plotseling naar hem toe. Hij wist wel, dat de krijgsman niet tot zijn +vrienden hoorde, en hij was gewend zich in acht te nemen, zoodat hij +niet binnen het bereik van zijn speer kwam, maar nu sprong hij zelfs +naar hem toe, bekeek hem lang en nauwkeurig en liep toen in volle vaart +weg. Toen hij na een poosje terugkwam, hield hij beide handen +uitgebreid als een schotel en bracht op die manier een paar droppels +water meê.</p> +<p>„Zou dat kind nu de moeite genomen hebben weg te loopen om +water voor mij te halen?” dacht de krijgsman. „Dat is toch +al te onwijs! Zou een Romeinsch soldaat niet een beetje warmte kunnen +verdragen! Wat hoeft die snaak zoo te loopen om allerlei hulp te +brengen, die niet noodig is. Ik heb geen zin in zijn barmhartigheid. Ik +wou, dat hij en zijns gelijken de wereld uit waren!”</p> +<p>De kleine kwam zachtjes aanloopen. Hij hield de vingers vast +opeengedrukt, opdat niets zou verloren gaan door overloopen. Terwijl +hij den krijgsman naderde, <span class="pagenum">[<a id="pb47" href= +"#pb47" name="pb47">47</a>]</span>hield hij zijn oogen angstig op het +beetje water gericht, dat hij meebracht; en hij zag dus niet, dat de +man daar stond met gefronst voorhoofd en afwijzende blikken.</p> +<p>Eindelijk bleef hij dicht voor den krijgsman staan en bood hem het +water aan.</p> +<p>Terwijl hij liep waren zijn zware, blonde krullen al verder en +verder over zijn voorhoofd en oogen gevallen. Hij schudde meermalen het +hoofd om het haar weg te krijgen, zoodat hij op kon zien. Toen hem dat +eindelijk gelukte en hij de harde uitdrukking op het gezicht van den +soldaat zag, werd hij toch niet bang, maar bleef staan en noodigde hem +met een betooverend glimlachje uit van het water te drinken, dat hij +meêgebracht had. Maar de krijgsman had geen lust een weldaad aan +te nemen van dit kind, dat hij als zijn vijand beschouwde.</p> +<p>Hij zag het niet in ’t lieve gezichtje, maar bleef stijf en +onbeweeglijk staan en toonde niet, dat hij begreep wat het kind voor +hem wilde doen.</p> +<p>Maar het knaapje kon ook niet begrijpen dat de ander hem afwijzen +wou. Hij bleef even vertrouwelijk lachen, hief zich op de teenen op en +strekte de handen zoo ver mogelijk omhoog, opdat de lange soldaat bij +het water zou kunnen komen.</p> +<p>De krijgsman voelde zich zoo beleedigd doordat een kind hem wilde +helpen, dat hij zijn speer greep om den kleine weg te jagen.</p> +<p>Maar nu gebeurde het, dat op datzelfde oogenblik de hitte en de +zonnestralen zoo heftig neerstroomden <span class="pagenum">[<a id= +"pb48" href="#pb48" name="pb48">48</a>]</span>over den krijgsman, dat +hij roode vlammen voor zijn oogen zag en zijn hersens in zijn hoofd +voelde smelten. Hij vreesde, dat de zon hem zou vermoorden, als hij +niet oogenblikkelijk eenige verlichting kon vinden. En buiten zich zelf +van schrik door het gevaar, waarin hij verkeerde, wierp hij de speer op +den grond, omvatte het kind met beide handen en zoog zooveel hij kon +van het water op, dat het in de handjes hield.</p> +<p>’t Waren maar een paar droppels, die hij zoodoende binnen +kreeg, maar meer was ook niet noodig. Zoodra hij het water geproefd +had, voelde hij een liefelijke koelte door zijn lichaam gaan en zijn +helm en harnas brandden en drukten niet meer. De zonnestralen hadden +hun moordende kracht verloren. Zijn droge lippen werden weer zacht en +de roode vlammen dansten niet meer voor zijn oogen.</p> +<p>Voor hij nog tijd had dit alles op te merken, had hij het kind weer +neergezet en dit liep nu weer op het veld te spelen. En hij vroeg zich +verwonderd af: „Wat was dat voor water, dat het kind me gaf? +’t Was een heerlijke drank! Ik moet het toch mijn dankbaarheid +toonen.”</p> +<p>Maar omdat hij den kleine haatte, verjoeg hij die gedachte. +„’t Is immers maar een kind,” dacht hij, +„’t weet zelf niet waarom het zoo of zoo doet. Hij speelt +maar het spelletje, dat hij het prettigst vindt. Zou hij dank krijgen +van de bijen of van de lelies? Voor dien kleinen snaak hoef ik me toch +geen moeite <span class="pagenum">[<a id="pb49" href="#pb49" name= +"pb49">49</a>]</span>te geven, hij weet niet eens, dat hij me geholpen +heeft.”</p> +<p>En hij gevoelde zich een oogenblik later zoo mogelijk nog meer +geïrriteerd tegen ’t kind, toen hij den aanvoerder der +Romeinsche soldaten, die te Bethlehem gedetacheerd waren, de poort uit +zag komen. „Kijk,” dacht hij, „wat ben ik door dien +jongen in gevaar geweest! Als Voltigius maar even eerder voorbij +gekomen was, zou hij mij met een kind in de armen hebben zien +staan.”</p> +<p>De hoofdman ging intusschen recht op den krijgsman toe en vroeg hem +of zij hier konden spreken zonder dat iemand hen hoorde: hij had hem +een geheim meê te deelen. „Als wij maar tien stappen van de +poort weggaan,” antwoordde de krijgsman, „dan kan niemand +ons hooren.”</p> +<p>„Je weet,” zei de hoofdman, „dat koning Herodes +meer dan eens getracht heeft een kind machtig te worden, dat hier in +Bethlehem opgroeit. Zijn profeten en priesters hebben hem gezegd, dat +dit kind zijn troon zal bestijgen en bovendien hebben zij voorspeld, +dat de nieuwe Koning een duizendjarig rijk van vrede en heiligheid +stichten zal. Je begrijpt dus, dat Herodes hem graag onschadelijk maken +wil.”</p> +<p>„Ja, dat begrijp ik,” zei de krijgsman levendig, +„maar dat moet immers de eenvoudigste zaak van de wereld +zijn.”</p> +<p>„Dat zou ook zeker heel gemakkelijk zijn,” zei de +<span class="pagenum">[<a id="pb50" href="#pb50" name= +"pb50">50</a>]</span>hoofdman, „als de koning maar wist welk van +al de kinderen in Bethlehem het bedoelde was.”</p> +<p>De krijgsman trok zijn voorhoofd in diepe rimpels. „’t +Is jammer, dat zijn profeten hem dat niet hebben kunnen +zeggen.”</p> +<p>„Maar nu heeft Herodes een list bedacht, waardoor hij meent +den jongen Vredevorst onschadelijk te kunnen maken,” ging de +hoofdman voort. „Hij looft een prachtig geschenk uit aan +iedereen, die hem helpen wil.”</p> +<p>„Wat Voltigius ook beveelt, zal worden uitgevoerd, ook zonder +belooning of geschenken,” antwoordde de soldaat.</p> +<p>„Ik dank je,” antwoordde de hoofdman. „Hoor nu wat +de koning van plan is. Hij wil den verjaardag van zijn jongsten zoon +vieren door een feest te bereiden, waarop alle jongens in Bethlehem, +die tusschen de twee en drie jaar oud zijn, zullen worden uitgenoodigd +met hun moeders. En op dit feest——”</p> +<p>Hij hield op en lachte, toen hij de uitdrukking van afkeer zag, die +op het gezicht van den soldaat kwam.</p> +<p>„Vriend,” ging hij voort, „je hoeft niet bang te +zijn, dat Herodes van plan is ons als kindermeisjes te gebruiken. Breng +nu je oor bij mijn mond, dan zal ik je zijn plannen +toevertrouwen.”</p> +<p>De hoofdman fluisterde lang met den krijgsman en toen hij hem alles +verteld had, zei hij: „Ik behoef je zeker niet te zeggen, dat de +grootste geheimhouding noodig is, als niet de heele onderneming zal +mislukken.” <span class="pagenum">[<a id="pb51" href="#pb51" +name="pb51">51</a>]</span></p> +<p>„Ge weet, Voltigius, dat ge op mij vertrouwen kunt,” zei +de krijgsman.</p> +<p>Toen de hoofdman was heengegaan en de krijgsman weer alleen op zijn +post stond, keek hij rond naar het kind. Dat speelde nog altijd +tusschen de bloemen, en het verraste den soldaat, dat hij onwillekeurig +dacht, dat het zoo licht en gracelijk rondzweefde als een vlinder.</p> +<p>Plotseling begon de krijgsman te lachen.—„’t Is +waar,” zei hij, „ik zal me niet lang aan dat kind daar +hoeven te ergeren. Dat wordt vanavond ook op het feest van Herodes +genoodigd.”</p> +<p>De krijgsman bleef den heelen dag door op zijn post staan, tot de +avond viel en het tijd werd de stadspoorten voor den nacht te +sluiten.</p> +<p>Toen dit gedaan was, liep hij door smalle en donkere straten naar +een prachtig paleis, dat Herodes in Bethlehem bezat.</p> +<p>Binnen in dit reusachtige paleis was een groote steenen plaats, door +gebouwen omringd, waar drie open galerijen omheen liepen, boven elkaar. +Op de bovenste galerij had de koning bepaald, dat het feest voor de +Bethlehemsche kinderen plaats zou hebben.</p> +<p>Deze galerij was, evenzoo op ’s konings uitdrukkelijk bevel, +zoo veranderd, dat het een overdekte gang leek in een heerlijken +lusthof. In het dak slingerden zich wijngaardranken van waar heerlijke +druiventrossen afhingen, en aan de wanden en pilaren stonden kleine +<span class="pagenum">[<a id="pb52" href="#pb52" name= +"pb52">52</a>]</span>granaat- en oranjeboomen, die met rijke vruchten +bedekt waren. De vloer was bestrooid met rozebladen, licht en zacht als +een kleed, en langs de balustrade, langs de lijst van het dak, langs de +tafels en de lage divans, overal liepen guirlanden van schitterend +witte lelies langs.</p> +<p>In dezen bloementuin stonden hier en daar groote bassins van marmer, +waar glinsterende zilver- en goudvisschen in ’t doorschijnende +water speelden. In de boomen zongen bonte vogels uit verre landen, en +in een kooi zat een oude kraai, die onophoudelijk sprak.</p> +<p>Toen het feest begon, trokken kinderen en moeders naar die galerij. +De kinderen werden dadelijk bij ’t binnenkomen in ’t paleis +getooid in witte kleeren met purperen randen en kregen kransen van +rozen op de donkere haren. De vrouwen kwamen aan in statige roode en +blauwe gewaden en witte sluiers, die van hooge puntige kappen +neerhingen, met munten en kettingen behangen. Sommige droegen haar kind +hoog op de schouders, andere leidden haar zoontje bij de hand en weer +andere, wier kinderen verlegen en angstig waren, droegen ze op de +armen.</p> +<p>De vrouwen zetten zich op den vloer in de galerij. Zoodra ze plaats +genomen hadden kwamen er slaven aan en zetten lage tafels voor haar, +waarop uitgezochte spijzen en dranken werden voorgediend, zooals het +past op een koninklijk feest, en al die gelukkige moeders begonnen haar +maaltijd zonder die fiere gracieuse <span class="pagenum">[<a id="pb53" +href="#pb53" name="pb53">53</a>]</span>waardigheid af te leggen, die +het grootste sieraad der Bethlehemsche vrouwen is.</p> +<p>Langs de wanden der galerij en bijna verborgen achter de +bloemguirlanden en met vruchten beladen boomen waren dubbele rijen +krijgslieden in volle uniform opgesteld. Zij stonden volkomen +onbeweeglijk, als hadden ze niets te maken met wat er om hen heen +gebeurde. De vrouwen konden toch niet laten nu en dan die geharnaste +schare verwonderd aan te zien.</p> +<p>„Waarom staan die daar?” fluisterden zij; „meent +Herodes, dat we ons niet behoorlijk zullen gedragen? Denkt hij, dat er +zooveel krijgslieden noodig zijn om op ons te passen?”</p> +<p>Maar anderen fluisterden weer, dat het zoo hoorde bij een koning. +Herodes zelf gaf nooit een feest zonder dat zijn heele huis vol +krijgsknechten was. Het was om haar eer te bewijzen, dat de +zwaarbewapende soldaten daar op wacht stonden.</p> +<p>In het begin van het feest voelden de kinderkens zich verlegen en +onveilig, en hielden zich dicht bij hun moeders, maar al spoedig kwamen +ze in beweging om de heerlijkheden in bezit te nemen, die Herodes hun +aanbood. Het was een betooverend land, dat de koning voor zijn kleine +gasten geschapen had.</p> +<p>Als ze de galerij doorwandelden, vonden ze bijenkorven, waaruit ze +honig mochten plunderen, zonder dat een enkele knorrige bij hen +hinderde. Zij vonden boomen, die hun met vruchten beladen takken voor +<span class="pagenum">[<a id="pb54" href="#pb54" name= +"pb54">54</a>]</span>hen neerbogen. Zij vonden in een hoek goochelaars, +die in een oogenblik hun zakken vol speelgoed tooverden, en in een +anderen hoek van de galerij een dierentemmer, die hun een paar tijgers +toonde, die zoo tam waren, dat zij op hun rug konden rijden.</p> +<p>Maar in dit paradijs, met al zijn vreugd was er toch niets, wat zoo +de aandacht trok van de kleinen als de lange rij krijgslieden, die +onbeweeglijk langs de eene zij van de galerij stonden. Hun oogen werden +geboeid door hun glinsterende helmen, door hun strenge trotsche +gezichten, door hun korte zwaarden, die in rijk versierde scheeden +gestoken waren. En terwijl zij met elkaar speelden en juichten, dachten +ze toch onophoudelijk aan de krijgslieden. Zij hielden zich nog op een +afstand, maar ze verlangden bij hen te komen, om te zien of ze levend +waren en zich wezenlijk konden bewegen.</p> +<p>Het spel en de feestvreugde nam ieder oogenblik toe, maar de +soldaten stonden altijd door onbeweeglijk. Het kwam den kleinen +ongelooflijk voor, dat menschen zoo dicht bij die druiventrossen en al +dat lekkers konden staan, zonder de hand uit te steken en ze te +grijpen.</p> +<p>Eindelijk was er een van de jongetjes, die zijn nieuwsgierigheid +niet kon beheerschen. Hij naderde zachtjes en bereid tot snelle vlucht, +een van de geharnasten en daar de soldaat voortdurend onbeweeglijk +bleef staan, kwam hij al nader. Eindelijk was hij zoo dicht bij hem, +dat hij aan zijn sandaalriemen kon voelen en aan zijn schenen. +<span class="pagenum">[<a id="pb55" href="#pb55" name= +"pb55">55</a>]</span></p> +<p>Toen, alsof dat een ongehoorde misdaad was, kwamen opeens al die +ijzeren menschen in beweging. Met een onbeschrijfelijke razernij +wierpen ze zich op de kinderen en grepen ze. Sommigen zwaaiden ze over +hun hoofden als werpspiesen en slingerden ze tusschen lampen en +guirlanden door over de balustrade der galerij op den grond, waar ze +verbrijzeld werden op de marmeren steenen. Enkelen trokken het zwaard +en doorboorden hun hart, anderen verbrijzelden hun hoofden tegen den +muur, vóór zij ze naar beneden wierpen op de donkere +plaats.</p> +<p>In het eerste oogenblik na dien overval was het ademloos stil. De +kleine lichamen zweefden nog in de lucht, de vrouwen waren versteend +van schrik. Maar opeens kwamen al die ongelukkigen tot het bewustzijn +van wat er gebeurd was, en zij vlogen gelijktijdig met een vreeselijken +kreet op de krijgslieden toe.</p> +<p>Er waren nog kinderen over op de galerij. De krijgsknechten joegen +ze voort en hun moeders wierpen zich voor hen op den grond en grepen +met de handen de ontbloote zwaarden om den doodelijken slag af te +wenden. Eenige vrouwen, wier kinderen reeds gedood waren, wierpen zich +op de soldaten, grepen ze bij de keel en trachtten haar kleinen te +wreken door hun moordenaren te worgen.</p> +<p>Onder die woeste verwarring, terwijl ontzettende kreten door het +paleis klonken en de vreeselijkste bloedige daden bedreven werden, +stond de krijgsman, die <span class="pagenum">[<a id="pb56" href= +"#pb56" name="pb56">56</a>]</span>gewoonlijk de wacht hield aan de +stadspoort, volkomen onbeweeglijk vlak onder aan de trap, die van de +galerij naar beneden leidde. Hij nam geen deel aan den strijd en het +bloedbad. Alleen hief hij het zwaard op tegen de vrouwen, wien het +gelukt was haar kind te grijpen en die er de trap mee trachtten af te +vluchten. En alleen zijn gezicht, terwijl hij daar somber en +onbeweeglijk stond, was zoo vreeselijk, dat de vluchtenden liever over +de balustrade sprongen of terugkeerden in het strijdgewoel, dan zich +bloot te stellen aan het gevaar van hem voorbij te gaan.</p> +<p>„Voltigius heeft wel gelijk gehad, dat hij mij dezen post +gaf,” dacht de krijgsman, „een jong, onnadenkend soldaat +zou zijn plaats verlaten hebben en zich in het gewoel begeven. Als ik +mij hiervandaan had laten lokken, zouden minstens een tiental kinderen +ontkomen zijn.”</p> +<p>Terwijl hij zoo dacht, werd zijn aandacht gevestigd op een jonge +vrouw, die haar kind naar zich toe getrokken had en nu in snelle vlucht +naar hem toe kwam rennen. Geen van de krijgslieden, die ze +voorbijvloog, kon haar den weg versperren, omdat ze in het heetst van +’t gevecht waren met andere vrouwen, en zoo was ze tot aan het +eind van de galerij gekomen.</p> +<p>„Ziedaar een, die hoopt gelukkig weg te komen,” dacht de +krijgsman; „noch zij noch het kind is gekwetst. Als ik nu niet +hier stond....”</p> +<p>De vrouw kwam op den krijgsknecht af met een <span class= +"pagenum">[<a id="pb57" href="#pb57" name="pb57">57</a>]</span>vaart, +alsof ze vloog, en hij had geen tijd om duidelijk haar gezicht of dat +van het kind te zien. Hij stak alleen het zwaard naar hen uit en met +het kind in haar armen stormde ze daarop af. Hij verwachtte, dat zij en +het kind het volgend oogenblik doorboord op het veld zouden +neervallen.</p> +<p>Maar op hetzelfde oogenblik hoorde de soldaat een woedend gonzen +boven het hoofd en onmiddellijk daarop voelde hij een hevige pijn in +het eene oog. Die was zoo scherp en snijdend, dat hij bedwelmd en +verward werd en het zwaard viel hem uit zijn hand op den grond. Hij +bracht de hand aan het oog, greep een bij en begreep, dat wat hem die +vreeselijke pijn veroorzaakte, niet anders was dan de steek van dat +kleine dier. Hij boog zich bliksemsnel neer naar zijn zwaard, in de +hoop, dat het nog niet te laat zou zijn om de vluchtende tegen te +houden. Maar de kleine bij had haar werk zeer goed gedaan. In den +korten tijd, dat zij den krijgsman verblind had, was het de jonge +moeder gelukt hem voorbij en de trap af te snellen, en hoewel hij haar +haastig achterna liep, kon hij haar niet meer inhalen. Zij was +verdwenen en in heel het groote paleis kon niemand haar vinden.</p> +<p class="tb"></p> +<p>Den volgenden morgen stond de krijgsman met eenigen van zijn +kameraden op wacht, dicht bij de stadspoort. ’t Was nog vroeg en +de zware poorten waren pas geopend. Maar het scheen alsof niemand +<span class="pagenum">[<a id="pb58" href="#pb58" name= +"pb58">58</a>]</span>verwacht had, dat zij dien morgen geopend zouden +worden, want geen schare landarbeiders stroomden de stad uit zooals +gewoonlijk iederen morgen. Al de inwoners van Bethlehem waren zoo vol +ontzetting over het bloedbad van dien nacht, dat niemand ’t +waagde zijn huis te verlaten.</p> +<p>„Bij mijn zwaard,” zei de soldaat, terwijl hij daar +stond en de nauwe straat inzag, die naar de poort leidde, „ik +geloof, dat Voltigius een onverstandig besluit genomen heeft. ’t +Was beter geweest als hij de poorten gesloten had gehouden en ieder +huis in de stad had laten doorzoeken, tot hij den jongen gevonden had, +wien het gelukt is van het feest te ontkomen. Voltigius rekent er op, +dat zijn ouders zullen probeeren hem hiervandaan te brengen, zoodra ze +weten, dat de poorten openstaan en hij hoopt, dat ik hem zal kunnen +vangen juist hier in de poort. Maar ik vrees dat die berekening niet +verstandig is. Hoe licht kan het niet gelukken een kind te +verbergen.” En hij dacht er over na, of ze ook zouden probeeren +het kind te verbergen in de manden met vruchten op een ezel of in een +grooten oliepot. Of in balen met koren op een karavaan.</p> +<p>Terwijl hij daar stond te wachten of men hem ook op die manier zou +trachten te verschalken, kreeg hij een man en een vrouw in ’t +oog, die haastig de straat uit kwamen en de poort naderden. Zij liepen +hard en keken angstig om, als vluchtten ze voor een gevaar. De man had +een bijl in de hand en hield die stevig vast, alsof <span class= +"pagenum">[<a id="pb59" href="#pb59" name="pb59">59</a>]</span>hij +besloten was zich met geweld een weg te banen, als iemand dien voor hem +versperren wilde.</p> +<p>Maar de krijgsman zag niet zoozeer naar den man, dan wel naar de +vrouw. Hij dacht erover dat ze even groot was als de jonge moeder, die +hem den vorigen avond ontkomen was. Hij merkte ook op, dat zij den rok +van haar kleed over ’t hoofd geslagen had. Hij dacht: „Dat +doet ze misschien om te verbergen, dat ze een kind op den arm +draagt.”</p> +<p>Hoe dichter ze bij hem kwamen, hoe duidelijker de krijgsman het +kind, dat de vrouw op den arm droeg, zich zag afteekenen onder het +omhoog geslagen kleedingstuk.</p> +<p>„Ik ben er zeker van dat zij het is,” dacht hij, +„die mij gisteren ontvluchtte. Ik kon haar gezicht niet zien maar +ik herken die lange gestalte. En hier komt ze nu aan met het kind op +den arm, zonder zelfs te trachten het te verbergen. Ik had niet op +zooveel voorspoed durven hopen.”</p> +<p>De man en de vrouw zetten hun haastige wandeling voort tot aan de +stadspoort. Het was duidelijk, dat zij niet verwacht hadden hier +tegengehouden te worden; zij krompen ineen van schrik, toen de +krijgsman zijn speer voor hen velde en hun den weg versperde.</p> +<p>„Waarom mogen we niet naar het veld gaan om te werken?” +vroeg de man.</p> +<p>„Je moogt dadelijk gaan,” zei de soldaat; „ik moet +alleen maar eerst even zien, wat je vrouw onder haar kleed +verbergt.” <span class="pagenum">[<a id="pb60" href="#pb60" name= +"pb60">60</a>]</span></p> +<p>„Wat is daaraan te zien?” zei de man, „het is +alleen wat brood en wijn, waar we vandaag van moeten leven.”</p> +<p>„Het is misschien waar, wat je zegt,” zei de soldaat; +„maar als dat zoo is, waarom wendt ze zich dan af, waarom laat +zij mij dan niet gewillig zien wat ze draagt?”</p> +<p>„Ik wil niet hebben, dat je het ziet en ik raad je ons voorbij +te laten gaan.”</p> +<p>Op hetzelfde oogenblik hief de man de bijl op, maar de vrouw legde +de hand op zijn arm.</p> +<p>„Neen, ga nu niet vechten,” smeekte ze. „Ik zal +hem laten zien wat ik draag, en ik weet zeker, dat hij het geen kwaad +kan doen.”</p> +<p>En met een fieren glimlach en vol vertrouwen keerde zij zich naar +den soldaat toe, en sloeg een slip van haar kleed op.</p> +<p>En op hetzelfde oogenblik schrikte de soldaat terug en hield de hand +voor de oogen, als verblind door een sterken glans. Wat de vrouw onder +haar kleed verborgen hield, straalde hem tegen met zulk een schitterend +witten glans, dat hij eerst niet wist wat hij zag.</p> +<p>„Ik dacht, dat je een kind op den arm hadt,” zei +hij.</p> +<p>„Je ziet nu wat ik draag,” antwoordde de vrouw.</p> +<p>Toen eindelijk zag de soldaat dat, wat daar schitterde en blonk, +niet anders was dan een bos witte lelies van dezelfde soort, die op het +veld groeide. Maar haar glans was veel rijker, veel stralender. Hij kon +er nauwelijks naar kijken. <span class="pagenum">[<a id="pb61" href= +"#pb61" name="pb61">61</a>]</span></p> +<p>Hij stak zijn hand in de bloemen. Hij kon de gedachte niet van zich +afzetten, dat het een kind was, dat de vrouw droeg. Hij voelde niets +dan de koele bloembladeren.</p> +<p>Hij voelde zich bitter bedrogen en hij had graag in zijn boosheid +den man en de vrouw allebei gevangen genomen, maar hij begreep, dat hij +geen reden zou kunnen opgeven voor zulk een handelwijze.</p> +<p>Toen de vrouw zijn verbazing zag, vroeg ze:</p> +<p>„Wil je ons nu laten gaan?”</p> +<p>De krijgsman nam zwijgend de speer weg, die hij voor de poort +gehouden had en trad op zij.</p> +<p>Maar de vrouw trok weer haar kleed over de bloemen en bekeek op +hetzelfde oogenblik wat ze op haar arm droeg met een lieflijken +glimlach!</p> +<p>„Ik wist wel, dat je het geen kwaad zou kunnen doen, als je +het maar zag,” zei ze tegen den krijgsman.</p> +<p>En toen snelde ze weg. Maar de krijgsman stond ze na te zien zoolang +ze in ’t gezicht waren.</p> +<p>En terwijl hij hen met de blikken volgde, was hij er weer zeker van, +dat ze geen bos lelies op haar arm droeg, maar een echt levend +kind.</p> +<p>Maar terwijl hij de beide zwervers nazag, hoorde hij luide kreten +uit de straat. Het was Voltigius met eenigen van zijn mannen, die aan +kwamen loopen. „Houd ze!” riepen ze. „Sluit de poort +voor hen! Laat hen niet ontkomen!”</p> +<p>En toen ze den krijgsman bereikten, vertelden zij, <span class= +"pagenum">[<a id="pb62" href="#pb62" name="pb62">62</a>]</span>dat zij +het spoor van den ontkomen knaap gevonden hadden. Zij hadden hem nu in +zijn huis gezocht, maar van daar was hij weer gevlucht. Zij hadden zijn +ouders met hem zien wegloopen. De vader was een krachtig man, met een +grijzen baard, en droeg een bijl; de moeder was een lange vrouw, die +’t kind verborgen had onder haar kleed, dat ze omhoog geslagen +had.</p> +<p>Op ’tzelfde oogenblik, dat Voltigius dat vertelde, kwam een +Bedouïen de poort inrijden op een mooi paard. De krijgsman snelde +zonder een woord te zeggen op den ruiter toe. Hij rukte hem met geweld +van het paard, wierp hem op den grond, en met één sprong +was hij zelf in ’t zadel en joeg voort over den weg.</p> +<p class="tb"></p> +<p>Een paar dagen later reed de krijgsman door de vreeslijke +bergwoestijn, die ’t zuiden van Judea vult. Hij vervolgde nog +altijd de vluchtelingen van Bethlehem en hij was buiten zichzelf over +dien vruchteloozen tocht, waar maar geen einde aan kwam.</p> +<p>„’t Schijnt waarachtig wel, of die menschen in den grond +kunnen zinken,” zei hij morrend. „Hoe dikwijls ben ik hun +in deze dagen niet zoo dicht op de hielen geweest, dat ik mijn speer +naar het kind had kunnen slingeren, en toch ontkwamen ze nog. Ik begin +bang te worden, dat ik ze nooit kan vinden.”</p> +<p>Hij voelde zich moedeloos, als een die tegen een <span class= +"pagenum">[<a id="pb63" href="#pb63" name= +"pb63">63</a>]</span>overmacht strijdt. Hij vroeg zich af of het +mogelijk was dat de goden deze menschen tegen hem <span class="corr" +id="xd21e886" title="Bron: beschermde">beschermden</span>.</p> +<p>„’t Is vergeefsche moeite. Laat ik toch teruggaan, eer +ik van honger en dorst omkom in dit eenzame land!” zei hij +herhaaldelijk in zichzelf.</p> +<p>Maar dan overviel hem de vrees voor wat hem bij zijn thuiskomst +wachtte, als hij onverrichter zake terugkwam. Hij was het, die nu al +twee keer het kind had laten ontkomen. ’t Was niet denkbaar, dat +Voltigius of Herodes hem zooiets zouden vergeven.</p> +<p>„Zoolang Herodes weet, dat een van de kinderen van Bethlehem +nog leeft, zal hij voortdurend aan denzelfden angst lijden,” zei +de krijgsman. „’t Waarschijnlijkste is, dat hij—om +zijn ellende te verzachten—mij aan het kruis zal +slaan.”</p> +<p>’t Was een heete middag, en hij leed vreeselijk onder het +rijden in deze boomlooze bergstreek op een weg, die zich door diepe +ravijnen in ’t dal slingerde, waar geen windzuchtje zich bewoog. +Het paard en de ruiter beide waren op ’t punt te bezwijken.</p> +<p>Reeds sedert verscheidene uren had de krijgsman elk spoor van de +vluchtenden uit het oog verloren en hij voelde zich moedeloozer dan +ooit.</p> +<p>„Ik moet het opgeven,” dacht hij. „Voorwaar, ik +geloof niet, dat het de moeite loont ze verder te vervolgen: zij moeten +toch omkomen in deze vreeselijke woestijn.”</p> +<p>Toen hij zoo dacht, ontdekte hij in een rotswand, <span class= +"pagenum">[<a id="pb64" href="#pb64" name="pb64">64</a>]</span>die zich +aan den weg verhief, den gewelfden ingang van een grot.</p> +<p>Hij stuurde zijn paard aanstonds in de richting van de grot-opening. +„Ik zal een poos uitrusten in die koele rotsholte,” dacht +hij. „Misschien dat ik later de vervolging met vernieuwde kracht +kan hervatten.”</p> +<p>Toen hij de grot in wilde gaan, verraste hem iets merkwaardigs. Aan +beide zijden van den ingang groeide een schoone lelieplant.</p> +<p>Ze stonden daar hoog en rank, vol bloemen. Ze geurden bedwelmend, +als honig en een menigte bijen gonsden er om heen.</p> +<p>Dat was zulk een ongewoon gezicht in deze woestenij, dat de +krijgsman iets buitengewoons deed. Hij brak een groote, witte bloem af +en nam die mee in de grot.</p> +<p>De rotsholte was niet diep of donker en zoodra hij ’t gewelf +binnenkwam, zag hij, dat zich daar al drie reizigers bevonden. ’t +Waren een man, een vrouw en een kind, die op den grond waren +uitgestrekt, in diepen slaap verzonken.</p> +<p>De krijgsman had nooit zijn hart zóó voelen bonzen als +toen hij dat zag. Dat waren juist de drie vluchtelingen, die hij zoo +lang had nagezet. Hij herkende ze dadelijk. En hier lagen ze nu te +slapen, buiten staat zich te verdedigen, geheel en al in zijn +macht.</p> +<p>Zijn zwaard gleed kletterend uit de scheede en hij boog zich nu over +het slapende kind.</p> +<p>Hij bracht de punt van ’t zwaard zacht bij ’t hart +<span class="pagenum">[<a id="pb65" href="#pb65" name= +"pb65">65</a>]</span>van het kind en mikte nauwkeurig om het met +één stoot te dooden.</p> +<p>Maar hij hield een oogenblik op om zijn gezichtje te zien. Nu hij +zich zeker voelde van de overwinning, voelde hij een wreed genot bij +’t bekijken van zijn offer.</p> +<p>Maar toen hij ’t kind zag, werd zijn vreugde zoo mogelijk nog +verhoogd, want hij herkende den kleinen jongen, dien hij met de bijen +en de leliën had zien spelen op het veld buiten de stadspoort.</p> +<p>„Ja zeker,” dacht hij, „dat had ik al lang moeten +begrijpen. Daarom heb ik dat kind hier altijd gehaat. Dat is de +aangekondigde vredevorst.” Hij liet zijn zwaard weer zakken, +terwijl hij dacht: „Als ik het hoofd van dit kind voor Herodes +neerleg, zal hij mij tot aanvoerder van zijn lijfwacht +aanstellen.”</p> +<p>Terwijl hij de punt van zijn zwaard al nader bij den slapende +bracht, verheugde hij zich door in zich zelf te zeggen: „Deze +keer tenminste zal er niemand tusschen komen om hem aan mijn handen te +ontrukken.”</p> +<p>Maar de krijgsman had de lelie, die hij aan den ingang van de grot +geplukt had, nog in de hand en terwijl hij zoo dacht, vloog een bij, +die in den kelk verborgen gezeten had, eenige keeren gonzend omhoog en +om zijn hoofd.</p> +<p>De krijgsman schrikte op. Hij dacht opeens aan de bij, die de kleine +jongen naar huis gedragen had en hij dacht er aan, dat het een bij was, +die het kind geholpen had om te ontkomen aan het feest van Herodes. +<span class="pagenum">[<a id="pb66" href="#pb66" name= +"pb66">66</a>]</span></p> +<p>Die gedachte trof hem als iets heel verbazends. Hij hield zijn +zwaard stil en stond naar de bij te luisteren.</p> +<p>Nu hoorde hij het diertje niet meer gonzen, maar terwijl hij daar +zoo stil stond, trok de sterke, liefelijke geur, die uit de lelie in +zijn hand opsteeg, zijn aandacht. En nu dacht hij aan de leliën, +die de kleine jongen geholpen had, en hij herinnerde zich dat het een +bos lelies was, die het kind voor zijn blikken verborgen hadden en het +hadden helpen ontkomen door de stadspoort.</p> +<p>Hij verzonk al dieper in gedachten, en trok zijn zwaard terug.</p> +<p>„Bijen en lelies hebben hem zijn weldaden vergolden,” +fluisterde hij.</p> +<p>Hij dacht er aan, hoe de kleine ook hem een weldaad bewezen had en +een diepe blos kwam op zijn gezicht.</p> +<p>„Kan een krijgsman uit de Romeinsche legioenen vergeten een +bewezen dienst te vergelden?” fluisterde hij. Hij voerde een +korten strijd met zich zelf; hij dacht aan Herodes en aan zijn eigen +lust om den jongen vredevorst te vernietigen.</p> +<p>„Mij past het niet dit kind te dooden, dat mijn leven gered +heeft,” zei hij toch eindelijk. En hij boog zich neer en legde +zijn zwaard naast het kind neer, opdat de vluchtelingen bij hun +ontwaken begrijpen zouden aan welk gevaar zij ontkomen waren.</p> +<p>Toen zag hij, dat het kind wakker was. Het lag <span class= +"pagenum">[<a id="pb67" href="#pb67" name="pb67">67</a>]</span>hem met +zijn mooie oogen aan te zien, die als sterren straalden.</p> +<p>En de krijgsman boog een knie voor het kind.</p> +<p>„Heer, Gij zijt de machtige,” sprak hij. „Gij zijt +de sterke, de overwinnaar. Gij zijt degene, dien de goden liefhebben. +Gij zijt degene, die slangen en schorpioenen in het stof +treedt.”</p> +<p>Hij kuste de voeten van het kind en ging zachtkens uit de grot, +terwijl de kleine hem lag na te kijken met groote, verwonderde +kinderoogen. <span class="pagenum">[<a id="pb69" href="#pb69" name= +"pb69">69</a>]</span> <span class="pagenum">[<a id="pb71" href="#pb71" +name="pb71">71</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch5" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#xd21e191">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="main">De vlucht naar Egypte.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Ver weg in een van de oostersche woestijnen groeide +voor lange, lange jaren een palm, die buitengewoon hoog was. Allen, die +door de woestijn trokken, moesten blijven stilstaan om hem te +bewonderen, want hij was veel grooter dan andere palmen, en men placht +te zeggen, dat hij zeker hooger dan de obelisken en pyramiden zou +worden.</p> +<p>Toen nu die groote palm daar zoo eenzaam stond uit te zien over de +woestijn, kreeg hij op een dag iets in ’t oog, dat zijn geweldige +bladerkroon op den dunnen stam heen en weer deed wiegen van +verwondering. Ver weg aan den rand van de woestijn kwamen twee eenzame +menschen aan. Zij waren nog zoo ver weg, dat kameelen op zulk een +afstand niet grooter dan mieren schijnen, maar het waren toch zeker +twee menschen. Twee, die vreemd waren in de woestijn,—want de +palm kende het woestijnvolk; een man en een vrouw, die geen gidsen, +geen lastdier, geen tent of geen reiszak bij zich hadden. <span class= +"pagenum">[<a id="pb72" href="#pb72" name="pb72">72</a>]</span></p> +<p>„Voorwaar,” zei de palm tot zichzelf, „die twee +zijn hier gekomen om te sterven.”</p> +<p>De palm wierp snel een blik om zich heen.</p> +<p>„Het verwondert me,” zei hij, „dat de leeuwen dien +buit nog niet vervolgen. Maar ik bespeur er nog nergens een. Ook zie ik +nog geen van de woestijnroovers, maar ze zullen wel komen. Hen wacht +een zevenvoudige dood,” dacht de palm. „De leeuw zal ze +verslinden, de slangen zullen hen bijten; van dorst zullen ze omkomen, +de zandstorm zal ze begraven, de roovers vermoorden hen, een zonnesteek +zal hen treffen en de vrees ze doen sterven.”</p> +<p>En hij probeerde aan wat anders te denken. Het lot van deze menschen +stemde hem weemoedig. Maar in de heele woestijn, die zich aan alle +kanten om den palm heen uitstrekte, was niets wat hij al niet duizend +jaren gekend en gezien had. Niets kon zijn aandacht boeien. Hij moest +weer aan die twee zwervers denken.</p> +<p>„Bij de droogte en den storm!” zei de palm, de twee +gevaarlijkste vijanden van het leven aanroepende, „wat heeft die +vrouw daar op den arm? Ik geloof, dat die dwazen ook nog een kindje bij +zich hebben.”</p> +<p>De palm, die vèrziende was, zooals de ouden van dagen +gewoonlijk zijn, had werkelijk goed gezien. De vrouw droeg een kind op +den arm, dat het hoofdje tegen haar schouder leunde en sliep.</p> +<p>„’t Kind heeft niet eens genoeg kleeren aan,” zei +de palm. „Ik zie, dat de moeder haar kleed heeft losgemaakt +<span class="pagenum">[<a id="pb73" href="#pb73" name= +"pb73">73</a>]</span>en dat om het kindje heengeslagen. Zij heeft het +in groote haast uit zijn bedje genomen en is er meê weggesneld. +Nu begrijp ik het: deze menschen zijn vluchtelingen.”</p> +<p>„Toch zijn het dwazen,” ging de palm voort. „Als +niet een engel hen beschermt, hadden ze liever het ergste van hun +vijanden moeten afwachten, dan de woestijn in te gaan.</p> +<p><span class="corr" id="xd21e994" title= +"Niet in bron">„</span>Ik kan me wel voorstellen hoe alles gegaan +is. De man was aan zijn werk, het kind sliep in de wieg, de vrouw is +naar buiten gegaan om water te halen. Toen ze even buiten de deur +gekomen was, heeft ze vijanden zien aanstormen. Ze is naar binnen +gevlogen, heeft het kind gegrepen en den man toegeroepen haar te +volgen, en is weggevlucht. Sinds dien tijd zijn ze den heelen dag op de +vlucht geweest en hebben zeker geen oogenblik gerust. Ja, zoo is alles +gegaan, maar toch zeg ik:—als geen engel ze beschermt....</p> +<p><span class="corr" id="xd21e998" title= +"Niet in bron">„</span>Zij zijn zóó bang, dat ze +nog geen moeheid of ander lijden voelen, maar ik zie hoe de dorst hun +uit de oogen kijkt. Ik ken het gezicht van een dorstig mensch maar al +te goed.”</p> +<p>En toen de palm aan den dorst dacht, ging een kramptrekking door +zijn langen stam en de vele punten van zijn lange bladen krulden om, +alsof ze boven het vuur gehouden werden.</p> +<p>„Als ik een mensch was,” zij hij, „zou ik me nooit +in de woestijn wagen. Wie zich hierheen waagt, zonder <span class= +"pagenum">[<a id="pb74" href="#pb74" name="pb74">74</a>]</span>wortels +te bezitten, die bij de nooit verdrogende wateraren kunnen komen, moet +wel heel moedig zijn. Zelfs voor palmen kan ’t hier gevaarlijk +zijn. Zelfs voor palmen zooals ik.</p> +<p><span class="corr" id="xd21e1008" title= +"Niet in bron">„</span>Als ik hun kon raden, zou ik hun smeeken +terug te keeren. Hun vijanden kunnen nooit zoo wreed zijn als de +woestijn. Misschien meenen zij, dat het gemakkelijk is hier te leven. +Maar ik weet, dat zelfs ik vaak moeite gehad heb om in ’t leven +te blijven. Ik herinner me nog hoe in mijn jeugd een stormwind een +heelen berg zand over me heen gooide. Ik was bijna gestikt. Als ik had +kunnen sterven, zou dat mijn laatste uur geweest zijn.”</p> +<p>De palm dacht aldoor hardop, zooals ouden en eenzamen gewoonlijk +doen.</p> +<p>„Ik hoor een wonderlijk melodisch suizen door mijn kroon +gaan,” zei hij, „alle punten aan mijn bladen moeten +trillen. Ik weet niet, wat me zoo beweegt bij het gezicht van deze arme +vreemdelingen. Maar die bedroefde vrouw is zoo mooi. Zij herinnert me +aan het wonderbaarlijkste, wat ik ooit beleefde.”</p> +<p>En terwijl de bladen voort bleven trillen in een melodisch suizen, +herinnerde de palm zich hoe eens, héél lang geleden, twee +schitterende schoone menschen de woestijn bezocht hadden. Het was de +koningin van Saba, die daar gekomen was, door den wijzen Salomo +vergezeld. De schoone koningin zou weer naar haar land terugkeeren; de +koning had haar een eind begeleid en nu moesten zij scheiden. +<span class="pagenum">[<a id="pb75" href="#pb75" name= +"pb75">75</a>]</span></p> +<p>„Ter herinnering aan dit oogenblik,” zei toen de +koningin, „leg ik nu een dadelpit in den grond en ik wil, dat +daaruit een palm ontkiemen zal, die zal groeien en leven tot er in Juda +een koning zal opstaan, die grooter is dan Salomo.” En toen zij +dit gezegd had, stak zij de pit in den grond en haar tranen +bevochtigden die.</p> +<p>„Hoe kan dat zijn, dat ik daar juist vandaag aan denk,” +zei de palm. „Zou deze vrouw zoo mooi zijn, dat zij mij aan de +schoonste aller koninginnen doet denken, aan haar, door wier woorden ik +geleefd heb en gegroeid ben tot op dezen dag toe?”</p> +<p>„Ik hoor mijn bladen steeds sterker suizen,” zei de +palm, „en het klinkt droevig als een doodslied. Het is als een +voorteeken. ’t Is goed, dat ik weet, dat het mij niet gelden kan, +want ik kan niet sterven.”</p> +<p>De palm meende, dat het suizen in de bladen de twee eenzame zwervers +gelden moest. En zelf geloofden zij ook zeker, dat hun laatste ure +naderde. Men kon het zien aan de uitdrukking op hun gezicht, als zij +voorbij een van de kameelsskeletten gingen, die aan beide kanten van +den weg lagen. Men kon het zien aan de blikken, die ze een paar +voorbijvliegenden gieren toewierpen. Het kon wel niet anders. Ze +moesten omkomen....</p> +<p>Zij hadden den palm en de oase in het oog gekregen en haastten zich +daarheen om water te vinden. Maar toen zij er eindelijk aankwamen, +zonken zij ineen van <span class="pagenum">[<a id="pb76" href="#pb76" +name="pb76">76</a>]</span>wanhoop, want de bron was uitgedroogd. De +vrouw legde uitgeput het kind neer en zette zich schreiend aan den rand +van de bron. De man wierp zich naast haar op den grond en sloeg met +zijn beide vuisten op den dorren bodem. De palm hoorde, hoe zij er +samen over spraken, dat zij sterven moesten.</p> +<p>Hij hoorde ook uit hun spreken, dat koning Herodes alle kinderen van +twee en drie jaar had laten vermoorden, uit vrees, dat de groote, +verwachte koning van Juda geboren zou zijn.</p> +<p>„Het suist al sterker in mijn bladen,” zei de palm. +„Spoedig zal voor deze arme vluchtelingen hun laatste ure +slaan.”</p> +<p>Hij hoorde ook hoe bang ze waren voor de woestijn.</p> +<p>De man zei, dat het beter geweest was te blijven en met de +krijgsknechten te strijden, dan hierheen te vluchten. Hij zei, dat zij +zoodoende een lichteren dood zouden zijn gestorven.</p> +<p>„God zal ons bijstaan,” zei de vrouw.</p> +<p>„Wij zijn alleen tusschen roofdieren en slangen,” zei de +man. „Wij hebben geen eten en geen water. Hoe kan God ons +bijstaan?”</p> +<p>Hij scheurde zijn kleeren van wanhoop en drukte het gezicht tegen +den grond. Hij was hopeloos, als iemand met een doodelijke wonde in het +hart.</p> +<p>De vrouw zat rechtop, met de handen gevouwen om de knieën. Maar +de uitdrukking van haar oogen, als zij de woestijn inzag, sprak van +grenzenlooze vertwijfeling. <span class="pagenum">[<a id="pb77" href= +"#pb77" name="pb77">77</a>]</span></p> +<p>De palm hoorde, dat het weemoedige suizen in zijn bladen al sterker +werd. De vrouw moest het ook gehoord hebben, want zij hief het hoofd op +en zag naar de kroon van den boom.</p> +<p>„O, dadels, dadels!” riep zij.</p> +<p>Er klonk zulk een groot verlangen in haar stem, dat de palm +wenschte, dat hij niet grooter was dan een bremstruik en dat de dadels +zoo gemakkelijk te bereiken waren, als de bottels van den rozestruik. +Hij wist wel, dat zijn kroon vol groote trossen dadels hing, maar hoe +zouden de menschen ooit tot zulk een duizelingwekkende hoogte op kunnen +klimmen?</p> +<p>De man had al gezien, hoe onoverkomelijk hoog de dadeltrossen +hingen. Hij hief niet eens het hoofd op. Hij smeekte zijn vrouw, niet +naar het onmogelijke te verlangen. Maar het kind, dat alleen had +rondgeloopen en met stokjes en strootjes gespeeld, had den uitroep van +zijn moeder gehoord.</p> +<p>Het kleintje kon zich zeker niet voorstellen, dat zijn moeder niet +alles kon krijgen, wat zij verlangde. Zoodra hij van de dadels had +hooren spreken, begon hij naar den boom te kijken. Zijn voorhoofd trok +hij bijna in rimpels onder de lichte krullen. Eindelijk gleed er een +glimlach over zijn gezichtje. Hij had het middel gevonden. Hij ging op +den palm toe, streelde dien met zijn handje en zei met zijn lief +kinderstemmetje:</p> +<p>„Palm, buig je, palm, buig je.”</p> +<p>Maar wat was dat nu, wat was dat toch! De palm <span class= +"pagenum">[<a id="pb78" href="#pb78" name="pb78">78</a>]</span>suisde, +alsof een orkaan zijn takken schudde en door den langen palmestam ging +de eene rilling na de andere. En de palm voelde, dat de kleine hem te +machtig was. Hij kon hem niet weerstaan. En hij boog zijn langen stam +voor het kind, zooals menschen voor vorsten buigen. In een geweldigen +boog zonk hij ter aarde en kwam eindelijk zoo ver naar beneden, dat de +groote kroon met de trillende bladen het woestijnzand raakte.</p> +<p>Het kind scheen niet verschrikt of verbaasd, maar met een +vreugdekreet kwam het aanloopen en maakte den eenen tros na den anderen +los uit de kroon van den ouden palm. Toen hij genoeg geplukt had en de +boom nog bleef liggen op het veld, ging het kindje weer naar den stam, +streelde dien, en zei met zijn liefste stemmetje:</p> +<p>„Sta op, palm, sta op, palm.”</p> +<p>En de groote boom rees stil en eerbiedig overeind op zijn +veerkrachtigen stam, terwijl al zijn bladen zongen als harpen.</p> +<p>„Nu weet ik, voor wie ze de doodsmelodie spelen,” zei de +oude palm in zich zelf, toen hij weer rechtop stond. „Dat is niet +voor een van deze menschen.”</p> +<p>Maar de man en de vrouw lagen op hun knieën en loofden God.</p> +<p>„Gij hebt onzen angst gezien en dien weggenomen. Gij zijt de +sterke, die den stam van den palm buigt als een riet. Voor wie van onze +vijanden zullen wij nog vreezen, als Gij ons beschermt?” +<span class="pagenum">[<a id="pb79" href="#pb79" name= +"pb79">79</a>]</span></p> +<p>Den eersten keer daarna, dat een karavaan door de woestijn trok, +zagen de reizigers, dat de bladerkroon van den grooten palm verdord +was.</p> +<p>„Hoe kan dit zijn?” zeide een reiziger. „Deze palm +zou immers niet sterven, voor hij een koning gezien had, die grooter +was dan Salomo?”</p> +<p>„Misschien heeft hij dien ook gezien,” antwoordde een +ander van de woestijnreizigers. <span class="pagenum">[<a id="pb81" +href="#pb81" name="pb81">81</a>]</span> <span class="pagenum">[<a id= +"pb83" href="#pb83" name="pb83">83</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch6" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#xd21e197">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="main">In Nazareth.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Eens, toen Jezus nog maar vijf jaar oud was, zat hij +op de stoep van zijns vaders werkplaats in Nazareth en was bezig met +vogels te boetseeren uit een klomp vochtige, lenige klei, die hij van +den pottenbakker aan de andere zij van de straat gekregen had. Hij was +zoo blij als nooit te voren, want alle kinderen uit de buurt hadden +Jezus gezegd, dat de pottenbakker een knorrige man was, die niet te +bewegen was door vriendelijke blikken of honigzoete woorden en hij had +hem nooit iets durven vragen. Maar zie—hij wist nauwelijks hoe +dat gegaan was: hij had maar op zijn stoep gestaan en verlangend naar +zijn buurman gekeken. En toen was de man uit zijn winkel gekomen en had +hem zooveel klei gegeven, dat hij er wel een wijnvat van had kunnen +maken.</p> +<p>Op de stoep voor het huis daarnaast zat Judas, die leelijk was en +rood haar had en een gezicht vol sproeten, en kleeren vol scheuren, die +hij gekregen had in zijn voortdurende gevechten met de straatjongens. +<span class="pagenum">[<a id="pb84" href="#pb84" name= +"pb84">84</a>]</span>Voor ’t oogenblik was hij stil; hij kibbelde +en vocht niet, maar werkte aan een stuk klei op dezelfde manier als +Jezus, maar die klei had hij zelf niet kunnen krijgen, hij durfde den +pottenbakker nauwelijks onder de oogen te komen, want die beschuldigde +hem van steenen op zijn broze waar te gooien en zou hem met stokslagen +hebben weggejaagd. Jezus had zijn voorraad met hem gedeeld.</p> +<p>Naarmate de kinderen hun vogels van klei afhadden, zetten zij ze in +een kring voor zich neer. Zij zagen er uit zooals vogels van klei er +altijd uitgezien hebben. Ze hadden een grooten klomp om op te staan in +plaats van pootjes, korte staarten, geen hals en bijna onzichtbare +vleugels.</p> +<p>Toch was er al gauw een verschil te zien tusschen het werk van de +kameraadjes. De vogels van Judas waren zoo scheef, dat ze aanhoudend +omvielen, en hoe hij ook werkte met zijn kleine stijve vingers, hij kon +hun lichamen niet knap en goedgevormd krijgen. Hij keek nu en dan van +ter zijde naar Jezus om te zien wat hij toch deed, om zijn vogels zoo +mooi gelijk en glad te krijgen als de eikenbladen in de bosschen op +Tabor.</p> +<p>Bij elken vogel, dien Jezus afkreeg, werd hij gelukkiger; de eene +kwam hem nog mooier voor dan de andere en hij bekeek ze met trots en +liefde; zij moesten zijn speelkameraden worden, zijn broertjes en +zusjes; zij zouden in zijn bed slapen, hem gezelschap houden, +<span class="pagenum">[<a id="pb85" href="#pb85" name= +"pb85">85</a>]</span>liedjes voor hem zingen, als zijn moeder van hem +wegging. Hij had zich nooit zoo rijk gevoeld; nooit meer zou hij nu +eenzaam of verlaten wezen.</p> +<p>De forschgebouwde waterdrager kwam voorbij, gebogen onder zijn +zwaren zak, en dadelijk daarna kwam de groentehandelaar, die zat te +zwaaien op den rug van zijn ezel, midden tusschen de groote, leege +teenen korven. De waterdrager legde de hand op Jezus’ lichte, +krullende haren en vroeg hem naar zijn vogels, en Jezus vertelde hem, +dat zijn vogels namen hadden en konden zingen. Al zijn vogeltjes waren +uit vreemde landen bij hem gekomen en hadden hem allerlei verteld, wat +alleen hij en zij wisten. En Jezus sprak zóó, dat de +waterdrager en de groentehandelaar langen tijd hun werk vergaten om +naar hem te luisteren.</p> +<p>Maar toen ze verder wilden gaan, wees Jezus op Judas. „Kijk +eens wat mooie vogels Judas maakt,” zei hij.</p> +<p>Toen hield de groentehandelaar goedig zijn ezel in en vroeg Judas of +zijn vogels ook namen hadden en zingen konden. Maar Judas wist daar +niets van; hij zweeg hardnekkig en hief de oogen niet op van zijn werk. +En de groentehandelaar schopte knorrig naar een van zijn vogels en reed +door. Zoo ging de middag voorbij en de zon straalde zoo ver, dat haar +schijnsel naar binnen kon komen door de lage stadspoort, die met een +Romeinschen adelaar versierd, zich aan het eind van de straat verhief, +en de zonneschijn die tegen <span class="pagenum">[<a id="pb86" href= +"#pb86" name="pb86">86</a>]</span>den avond kwam was rozerood, alsof +die met bloed vermengd was, en kleurde alles wat hem in den weg kwam, +terwijl hij door de smalle straat gleed. Die tintte de vaten van den +pottenbakker evengoed als de planken, die knarsten onder de zaag van +den timmerman, en den witten doek om het aangezicht van Maria.</p> +<p>Maar het allermooist blonk de zonneschijn in de kleine waterplasjes, +die tusschen de groote ongelijke straatsteenen lagen, die de straat +bedekten.... En plotseling stak Jezus zijn hand in de plas, die het +dichtst bij hem was. Hij was op den inval gekomen zijn grauwe vogels +met den fonkelenden zonneglans te verven, die ’t water, den +huismuren en alles om hem heen zulk een mooie kleur gaf.</p> +<p>En de zonneschijn liet zich met welgevallen opvangen als verf uit +een schilderspot, en toen Jezus hem uitstreek over de vogeltjes van +klei, bleef hij stil liggen en bedekte ze geheel met een glans als van +diamanten. Judas, die nu en dan naar Jezus gekeken had om te zien of +hij ook meer en mooier vogels maakte dan hij, gaf een kreet van blijde +bewondering, toen hij zag, hoe Jezus zijn vogels van klei met +zonneschijn schilderde, dien hij opnam uit de waterplassen van de +straat. En Judas doopte ook de hand in het glinsterende water en +trachtte den zonneschijn op te vangen.</p> +<p>Maar die liet zich door hem niet vangen. Die gleed tusschen zijn +vingers door en hoe snel hij ook probeerde de handen te roeren om hem +te grijpen, de <span class="pagenum">[<a id="pb87" href="#pb87" name= +"pb87">87</a>]</span>zonneglans sloop weg en hij kon geen nieuwe kleur +aan zijn arme vogels geven.</p> +<p>„Wacht, Judas!” zei Jezus. „Ik zal bij je komen en +je vogels verven.”</p> +<p>„Neen,” zei Judas, „je moogt er niet aankomen, ze +zijn mooi genoeg, zooals ze zijn.”</p> +<p>Hij stond op met gefronste wenkbrauwen en opeengeklemde lippen. En +hij zette zijn breeden voet op de vogels en veranderde den een na den +ander in een klein platgetrapt klompje klei. Toen al zijn vogels +vernield waren, ging hij naar Jezus, die zijn kleien vogeltjes zat te +streelen, die glinsterden als juweelen. Judas bekeek ze een poosje +zwijgend, toen hief hij zijn voet op en vertrapte er een van.</p> +<p>Toen hij zijn voet terugtrok en ’t vogeltje in een propje klei +veranderd zag, gaf hem dit zulk een verlichting, dat hij begon te +lachen, en hij hief den voet op om <span class="corr" id="xd21e1130" +title="Niet in bron">er</span> nog een te vertrappen.</p> +<p>„Judas!” riep Jezus, „wat doe je? weet je niet, +dat ze leven en kunnen zingen?”</p> +<p>Maar Judas lachte en vertrapte een tweeden vogel.</p> +<p>Jezus keek rond naar hulp. Judas was groot en sterk en Jezus had +geen kracht om hem terug te houden. Hij keek naar zijn moeder. Zij was +niet ver weg, maar eer zij bij hem was, zou Judas al zijn vogels kunnen +vernielen. Jezus kreeg de oogen vol tranen. Judas had al vier van zijn +vogels vertrapt, er waren er nog maar drie over. <span class= +"pagenum">[<a id="pb88" href="#pb88" name="pb88">88</a>]</span></p> +<p>Hij ergerde zich over zijn vogels, die daar zoo stil stonden en zich +lieten vertrappen, zonder op het gevaar te letten. Jezus klapte in de +handen en riep ze toe: „Vliegt weg, vliegt weg!”</p> +<p>Toen begonnen de drie vogels hun vleugeltjes te bewegen en angstig +fladderend gelukte het hun toch op de dakgoot te komen, waar ze veilig +waren, maar toen Judas zag, dat de vogels de vleugels bewogen en +wegvlogen op Jezus’ bevel, begon hij te schreien. Hij rukte zich +de haren uit het hoofd, zooals hij de anderen had zien doen als ze in +angst en droefheid waren en wierp zich aan Jezus’ voeten.</p> +<p>En daar bleef hij liggen en wentelde zich in ’t stof, en kuste +Jezus’ voeten en smeekte hem zijn voet op te heffen en hem te +vertrappen, zooals hij het zijn speelgoed gedaan had.</p> +<p>Want Judas had Jezus lief, en bewonderde hem, en aanbad hem—en +haatte hem tegelijk.</p> +<p>Maar Maria, die al dien tijd op het spel der kinderen gelet had, +stond nu op. Zij hief Judas op van den grond, nam hem op haar schoot en +liefkoosde hem.</p> +<p>„Arm kind,” zei ze. „Je weet niet, dat je iets +geprobeerd hebt wat geen schepsel kan. Doe dat nooit weer, want dan +wordt je de ongelukkigste mensch van de wereld. Hoe zou het ons gaan, +als we probeerden een wedstrijd aan te gaan met Hem, die met +zonneschijn schildert en den adem des levens in de doode klei +blaast?” <span class="pagenum">[<a id="pb89" href="#pb89" name= +"pb89">89</a>]</span> <span class="pagenum">[<a id="pb91" href="#pb91" +name="pb91">91</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch7" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#xd21e203">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="main">In den Tempel.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er waren eens arme menschen: een man, een vrouw en een +kind, die in den grooten tempel te Jeruzalem rondliepen. Hun zoontje +was zulk een mooi kind. Hij had krullend haar en oogen die straalden +als sterren.</p> +<p>De zoon was niet in den tempel geweest, sinds hij groot genoeg was +om te begrijpen wat hij zag en nu gingen zijn ouders met hem rond en +lieten hem alle heerlijkheden zien. Daar waren lange zuilenrijen, +vergulde altaren, heilige mannen, die hun leerlingen zaten te +onderwijzen, de hoogepriesters met hun versierselen van edelsteenen, +het voorhang uit Babylon, met gouden rozen doorweven, en de groote +koperen poorten, die zóó zwaar waren, dat er dertig man +voor noodig waren om ze op haar hengsels te doen draaien.</p> +<p>Maar de kleine jongen, die pas twaalf jaar oud was, gaf niet zooveel +om dat alles. Zijn moeder zei hem, dat wat ze hem nu lieten zien het +merkwaardigste op de wereld was. Zij zei hem, dat het nog wel lang +duren kon eer hij weer zooiets zag. In het arme Nazareth, <span class= +"pagenum">[<a id="pb92" href="#pb92" name="pb92">92</a>]</span>waar zij +woonden, was niets anders dan grijze straten om naar te kijken.</p> +<p>Maar haar vermaningen hielpen niet veel. De kleine jongen keek alsof +hij graag was weggeloopen uit dien prachtigen tempel en in plaats +daarvan verlof had willen hebben om naar buiten te loopen en in de +nauwe straat te Nazareth te spelen.</p> +<p>Maar het was eigenaardig: hoe onverschilliger de jongen zich toonde, +des te opgewekter en vroolijker werden de ouders, zij knikten elkaar +toe over zijn hoofd en waren een en al tevredenheid.</p> +<p>Eindelijk zag de kleine er zoo moe en uitgeput uit, dat de moeder +medelijden met hem kreeg. „Nu hebben we te lang met je +geloopen,” zei ze. „Kom, nu moet je een poosje +rusten.”</p> +<p>Ze ging zitten bij een pilaar en zei, dat hij op den grond moest +gaan liggen, met het hoofd in haar schoot. En dat deed hij en sliep +spoedig in.</p> +<p>Nauwelijks was hij in slaap of de vrouw zei tegen den man:</p> +<p>„Ik heb nergens zoo tegen opgezien als tegen het oogenblik, +dat hij hier zou komen in den tempel te Jeruzalem. Ik meende, dat als +hij dit huis van God zag hij hier altijd zou willen blijven.”</p> +<p>„Ik ben ook bang geweest voor deze reis,” zei de man. +„Toen hij geboren werd, zijn er zooveel teekenen geschied, die er +op wezen dat hij een machtig heerscher zou worden. Maar wat beteekent +de waardigheid van <span class="pagenum">[<a id="pb93" href="#pb93" +name="pb93">93</a>]</span>een koning onder deze bekommeringen en +gevaren? Ik heb altijd gezegd, dat het voor hem en ons het beste was, +als hij nooit anders werd dan een timmerman in Nazareth.”</p> +<p>„Al sinds zijn vijfde jaar,” zei de moeder nadenkend, +„zijn er geen wonderen meer met hem gebeurd. En hij zelf +herinnert zich niets meer van wat er in zijn eerste kindsheid gebeurd +is. Hij is nu heelemaal een kind met andere kinderen. Gods wil +geschiede boven alles, maar ik begin bijna te hopen, dat de Heer in +Zijn genade een ander zal kiezen voor die groote roeping, en Hij mij +mijn zoon zal laten behouden.”</p> +<p>„Wat mij betreft,” zei de man, „ik ben er in elk +geval zeker van, dat, als hij niets hoort van de teekenen en wonderen, +die er in zijn eerste levensjaren gebeurd zijn, alles goed zal +gaan.”</p> +<p>„Ik spreek nooit met hem over dat wonderbare,” zei de +vrouw. „Maar ik ben altijd bang, dat er buiten mijn toedoen iets +gebeuren kan, waardoor hij begrijpt wie hij is. Vooral ben ik er bang +voor geweest hem hier naar dezen tempel te brengen.”</p> +<p>„Ge moogt blij zijn, dat het gevaar nu voorbij is,” zei +de man. „We zullen hem nu gauw weer thuis hebben in +Nazareth.”</p> +<p>„Ik ben bang geweest voor de wijze mannen in den +tempel,” zei de vrouw. „Ik was bang voor de profeten, die +hier op hun matten zitten. Ik dacht, dat als hij hun onder de oogen +kwam, ze zouden opstaan en zich <span class="pagenum">[<a id="pb94" +href="#pb94" name="pb94">94</a>]</span>neerbuigen voor het kind en hem +begroeten als den koning van Judea. ’t Is wonderlijk, dat ze zijn +heerlijkheid niet voelen. Zulk een kind hebben ze nog nooit +gezien.”</p> +<p>Ze zat een poos zwijgend naar het kind te kijken.</p> +<p>„Ik kan ’t bijna niet begrijpen,” zei ze. +„Ik dacht dat, als hij die rechters zag, die zitten in ’t +huis van den Heilige en de twisten der menschen beslechten, en die +leeraars, die tot hun leerlingen spreken en de priesters, die den Heer +dienen, hij opeens wakker zou worden en zeggen: „Hier, bij die +rechters, die leeraars, die priesters wil ik leven, daarvoor ben ik +geboren.”</p> +<p>„Wat zou dat voor een geluk zijn, in deze zuilengangen +opgesloten te zitten?” viel de man haar in de rede. +„’t Is beter voor hem rond te dwalen op de heuvels en +bergen om Nazareth.”</p> +<p>De moeder zuchtte even. „Hij is zoo gelukkig bij ons +thuis,” zei ze. „Wat is hij niet blij, als hij met de +schaapherders mee mag op hun eenzame zwerftochten, of op ’t veld +gaan, om te zien naar het werk der landlieden? Ik kan niet gelooven, +dat we verkeerd doen, door te trachten hem voor ons te +behouden.”</p> +<p>„Wij besparen hem een groote smart,” zei de man.</p> +<p>Zoo spraken zij door tot het kind wakker werd.</p> +<p>„Zie zoo,” zei de moeder, „ben je nu uitgerust? +Sta nu op, want het loopt tegen den avond en wij moeten naar onze +slaapplaatsen terug.”</p> +<p>Zij waren in het afgelegenste gedeelte van het gebouw <span class= +"pagenum">[<a id="pb95" href="#pb95" name="pb95">95</a>]</span>toen zij +den tocht naar den uitgang aanvingen. Een oogenblik later moesten zij +door een oud gewelf, dat was blijven staan in den tijd, toen er voor +’t eerst een tempel gebouwd werd op dezen plaats, en daar tegen +den muur geleund stond een oude koperen bazuin, reusachtig groot en +zwaar, bijna als een zuil, die men voor den mond kon zetten en +bespelen. Die stond daar gedeukt en gegroefd, vol stof en spinnewebben +van buiten en van binnen, omgeven door een nauwlijks zichtbare rij oude +letters. Duizenden jaren waren zeker voorbijgegaan, sedert iemand +getracht had er een toon uit te halen.</p> +<p>Maar toen de knaap die groote bazuin zag, bleef hij verwonderd +staan. „Wat is dat daar?” vroeg hij.</p> +<p>„Dat is de groote bazuin, die „de Stem van den +Wereldvorst heet,” antwoordde de moeder. „Daarmeê +riep Mozes de kinderen Israëls bijeen, toen ze in de woestijn +verspreid waren. Niemand heeft na dien tijd er ook maar een enkelen +toon uit kunnen krijgen. Maar hij die dat kan, zal alle volken der +aarde onder zijn heerschappij brengen.”</p> +<p>Zij lachte hierom; ze geloofde, dat het een oude sage was, maar de +knaap bleef bij de groote bazuin staan, tot ze hem riep. Die bazuin was +het eerste van al, wat hij in den tempel gezien had, dat hem aantrok. +Hij had er bij willen blijven staan om haar lang en goed te bekijken. +Zij hadden niet lang geloopen, toen ze in <span class="corr" id= +"xd21e1221" title="Niet in bron">een</span> grooten breeden tempelhof +kwamen. Hier was in den berggrond zelf een kloof, diep en breed, die al +van <span class="pagenum">[<a id="pb96" href="#pb96" name= +"pb96">96</a>]</span>oudsher zoo geweest was. Die spleet had koning +Salomo willen vullen toen hij den tempel bouwde. Geen brug had hij er +over gelegd, geen slagboom had hij opgericht bij den steilen afgrond. +Hij had over de kloof een kling van staal gespannen, die verscheidene +ellen lang was, scherp geslepen en met den scherpen kant naar boven +lag, en na een oneindig aantal jaren en veranderingen lag de kling nog +over den afgrond. Nu was die toch bijna geheel verroest; aan de einden +zat hij niet meer goed vast, maar trilde en schommelde, zoodra iemand +met zware stappen over den tempelhof ging. Toen de moeder den knaap met +een omweg langs de kloof leidde, vroeg hij haar: „Wat is dat voor +een brug?”</p> +<p>„Die is daar neergelegd door koning Salomo,” antwoordde +de moeder, „en wij noemen die de Paradijsbrug. Als je die kloof +kunt oversteken op die zwaaiende brug, waarvan de scherpe kant dunner +is dan een zonnestraal, kun je er zeker van zijn in het Paradijs te +komen.” En ze lachte en liep haastig verder, maar de knaap bleef +staan en zag naar de smalle, trillende kling, tot ze hem riep. Toen hij +haar gehoorzaamde, zuchtte hij er over, dat ze hem die twee wonderbare +dingen niet eerder had laten zien, zoodat hij tijd genoeg gehad had om +ze te bekijken.</p> +<p>Zij gingen nu door, zonder opgehouden te worden tot ze de groote +ingangspoort bereikten met haar vijfdubbele zuilenrijen. Hier stonden +in een hoek een paar <span class="pagenum">[<a id="pb97" href="#pb97" +name="pb97">97</a>]</span>pilaren van zwart marmer, op hetzelfde +voetstuk, zóó dicht bij elkaar, dat er nauwelijks een +strootje tusschen door kon gestoken worden. Zij waren hoog en +majestueus, met rijk versierde kapiteelen, waarom een rij van +wonderlijk gevormde dierenkoppen liep. Maar geen duimbreed van die +mooie zuilen was zonder schrammen en scheuren, zij waren ’t meest +beschadigd en versleten van alles wat in den tempel was. Zelfs de vloer +er omheen was glad afgesleten en was uitgehold door vele +voetstappen.</p> +<p>Weer hield de knaap zijn moeder staande en vroeg haar: „Wat +zijn dit voor pilaren?”</p> +<p>„Dat zijn zuilen, die vader Abraham heeft meegebracht naar +Palestina van uit het verre Chaldea, en die hij de Poort der +Rechtvaardigheid noemde. Hij, die daar door kan komen, is rechtvaardig +voor God en hij heeft nooit een zonde begaan.” De knaap bleef +staan en zag met groote oogen naar de zuilen.</p> +<p>„Je zult wel niet probeeren er door te komen,” zei de +moeder lachend. „Je ziet hoe de vloer er omheen versleten is door +de velen, die geprobeerd hebben door de nauwe opening te komen, maar je +kunt wel denken, dat het niemand gelukt is. Maar haast je nu! Ik hoor +het gedreun van de koperen poorten, de dertig tempeldienaars zetten er +hun schouders tegen om ze in beweging te brengen.”</p> +<p>Maar den ganschen nacht lag de knaap wakker in de tent en hij zag +niet anders vóór zich dan de Poort der Rechtvaardigheid, +de Paradijsbrug en de Stem van <span class="pagenum">[<a id="pb98" +href="#pb98" name="pb98">98</a>]</span>den Wereldvorst. Van zulke +wonderbare dingen had hij vroeger nooit gehoord, en hij kon ze maar +niet vergeten.</p> +<p>En den volgenden morgen was het niet beter: hij kon aan niets anders +denken. Dien morgen zouden zij naar huis gaan. Zijn ouders hadden veel +te doen, eer ze de tent opgebroken en op een grooten kameel geladen +hadden, en alles in orde gebracht was. Zij zouden niet alleen reizen, +maar met veel familieleden en buren, en omdat er zooveel menschen +waren, die op reis moesten, ging het pakken natuurlijk heel +langzaam.</p> +<p>De knaap hielp niet bij het werk. Midden in de drukte en de +verwarring zat hij stil aan die drie wonderbare dingen te denken. +Plotseling kwam hij op de gedachte, dat hij naar den tempel moest gaan +om ze nog eens te zien. Er was nog zooveel, dat ingepakt moest worden. +Hij zou wel voor de afreis uit den tempel terug kunnen zijn.</p> +<p>Hij haastte zich voort, zonder iemand te zeggen waar hij heen wilde. +Hij vond dat niet noodig. Hij zou immers gauw terug zijn. Het duurde +niet lang of hij had den tempel bereikt en kwam in de portiek, waar de +twee zwarte zusterzuilen stonden.</p> +<p>Zoodra hij die zag, begonnen zijn oogen te schitteren van vreugd. +Hij ging bij haar op den grond zitten en zag naar ze op. Als hij er aan +dacht, dat hij, die zich tusschen die twee zuilen door kon dringen, +rechtvaardig was voor God en nooit een zonde begaan had, <span class= +"pagenum">[<a id="pb99" href="#pb99" name="pb99">99</a>]</span>vond +hij, dat hij nooit zoo iets wonderbaars gezien had.</p> +<p>Hij dacht er aan, hoe heerlijk het zijn zou, zich tusschen die twee +zuilen door te dringen. Maar zij stonden zóó dicht bij +elkaar, dat het zelfs onmogelijk was het te beproeven.</p> +<p>Zoo zat hij ruim een uur voor de zuilen zonder het te weten. Hij +meende, dat hij ze maar een korten tijd had bekeken.</p> +<p>Maar nu waren in de prachtige portiek, waar de knaap zat, de +rechters van den Hoogen Raad bijeen om het volk te helpen hun twisten +te beslechten. De heele portiek was vol menschen, die klaagden over +grenssteenen, die verzet waren, over schapen, die van de kudde waren +weggevoerd en met valsche merken voorzien, en over schuldenaren, die +hun schulden niet wilden betalen. Onder anderen kwam een rijk man, +gekleed in slepende purperen kleederen, en bracht voor het gerecht een +arme weduwe, die hem eenige sikkelen zilver schuldig zou zijn.</p> +<p>De arme vrouw jammerde en zei, dat de rijke onrechtvaardig handelde. +Zij had hem haar schuld al eens betaald en nu wilde hij haar dwingen +het nog eens te doen. Maar dat kon ze niet. Zij was zoo arm dat zij, +als de rechters haar veroordeelden te betalen, genoodzaakt zou zijn aan +den rijke haar dochters als slavinnen over te geven.</p> +<p>Hij, die op den hoogsten rechterstoel zat, wendde zich tot den +rijken man, en zei tot hem: <span class="pagenum">[<a id="pb100" href= +"#pb100" name="pb100">100</a>]</span></p> +<p>„Durft ge er een eed op doen, dat die arme vrouw u nog niet +betaald heeft?”</p> +<p>Toen antwoordde de rijke: „Heer, ik ben een rijk man; zou ik +de moeite nemen mijn geld van deze arme weduwe op te eischen, als ik +daar geen recht op had? Ik zweer dat, zoo waarachtig als nooit iemand +zal gaan door de Poort der Rechtvaardigheid, zoo waarachtig is deze +vrouw mij de som schuldig, die ik van haar begeer.”</p> +<p>Toen de rechters dien eed hoorden, geloofden zij wat hij zeide en +deden uitspraak, dat de arme weduwe hem haar dochters als slavinnen zou +geven.</p> +<p>Maar de knaap zat dichtbij en hoorde dit alles. Hij dacht bij zich +zelf: „Wat zou het goed zijn, als iemand door de Poort der +Rechtvaardigheid kon dringen. Die rijke man daar spreekt stellig de +waarheid niet. Het is vreeselijk voor die arme vrouw, genoodzaakt te +zijn haar dochters tot slavinnen te maken.”</p> +<p>Hij sprong op het voetstuk, waarvan de twee zuilen omhoog stegen, en +keek door de spleet.</p> +<p>„Ach, was het toch maar niet heelemaal onmogelijk,” +dacht hij.</p> +<p>Hij was zoo bedroefd ter wille van die arme vrouw. Nu dacht hij er +heelemaal niet aan, dat hij, die door deze poort drong, rechtvaardig en +zonder zonde zou zijn. Hij wilde er alleen maar doorkomen ter wille van +die arme vrouw.</p> +<p>Hij zette zijn schouder in de reet, tusschen de zuilen, als om zich +een weg te banen. <span class="pagenum">[<a id="pb101" href="#pb101" +name="pb101">101</a>]</span></p> +<p>En op dat oogenblik zagen alle menschen, die onder de portiek +stonden, naar de Poort der Rechtvaardigheid. Want het dreunde in het +gewelf, en de oude zuilen zongen, en zij bewogen zich op zij, de een +rechts en de ander links, en lieten zulk een groote ruimte over, dat +het tengere lichaam van den jongen er tusschen door kon.</p> +<p>Dat wekte de grootste verbazing en ontroering.</p> +<p>In het eerste oogenblik wist niemand wat hij zeggen moest. De +menschen stonden maar te kijken naar dien kleinen jongen, die zulk een +wonder verricht had. De eerste, die tot zich zelf kwam, was de oudste +van de rechters. Hij riep, dat men den rijken koopman grijpen zou en +hem voor de rechtbank brengen. En hij veroordeelde hem al zijn +bezittingen aan de arme weduwe te geven, omdat hij een valschen eed +gezworen had in Gods tempel.</p> +<p>Toen dit was uitgemaakt, vroeg de rechter naar den knaap, die door +de Poort der Rechtvaardigheid gedrongen was.</p> +<p>Maar toen de menschen rondkeken om hem te vinden was hij verdwenen. +Want op hetzelfde oogenblik, dat de pilaren van elkaar gleden, was hij +als uit een droom ontwaakt, en had hij zich zijn ouders en de reis naar +huis herinnerd.</p> +<p>„Nu moet ik mij haasten,” dacht hij; „anders +moeten mijn ouders op mij wachten.”</p> +<p>Maar hij wist er niets van, dat hij een heel uur gezeten +<span class="pagenum">[<a id="pb102" href="#pb102" name= +"pb102">102</a>]</span>had voor de Poort der Rechtvaardigheid; hij +dacht, dat hij er maar een paar minuten gebleven was. Daarom meende +hij, dat hij nog wel tijd had even naar de Paradijsbrug te kijken, die +in een heel ander gedeelte van den grooten tempel lag.</p> +<p>Maar toen hij de scherpe stalen kling zag, die over de kloof was +gespannen, en er aan dacht, dat de mensch, die over die brug daar kon +gaan, er zeker van was in het Paradijs te zullen komen, vond hij, dat +dit het merkwaardigste was, dat hij ooit gezien had. En hij ging op den +rand van de kloof zitten om de kling te bekijken.</p> +<p>Hij zat er aan te denken hoe heerlijk het moest zijn in het Paradijs +te komen en hoe graag hij over die brug zou loopen. Maar op hetzelfde +oogenblik zag hij in, dat het volslagen onmogelijk was het zelfs maar +te probeeren.</p> +<p>En zoo zat hij twee uur lang te peinzen. Maar hij wist er niets van, +dat de tijd voorbijging. Hij zat maar aan het Paradijs te denken.</p> +<p>Maar nu was het zoo, dat op de plaats, waar die diepe kloof zich +bevond, een groot offer-altaar was opgericht. En daaromheen liepen +witgekleede priesters, die het vuur op het altaar moesten aanhouden en +offergaven aannemen. Op de plaats stonden ook velen, die offers kwamen +brengen en een groote menigte, die alleen de godsdienstoefening +bijwoonden.</p> +<p>Daar kwam ook een arme, oude man, die een heel <span class= +"pagenum">[<a id="pb103" href="#pb103" name= +"pb103">103</a>]</span>klein mager lammetje droeg, dat nog op den koop +toe door een hond gebeten was, zoodat het een groote wond had.</p> +<p>De man ging naar de priesters met dit lam en vroeg of hij dit mocht +offeren, maar dat weigerden zij. Zij zeiden, dat hij zulk een ellendig +geschenk den Heer niet aanbieden kon.</p> +<p>De oude smeekte, dat zij uit barmhartigheid het lam zouden aannemen, +want zijn zoon lag op sterven. Hij bezat niets anders wat hij aan God +kon offeren voor zijn genezing.</p> +<p>„Ge moet mij dit offer laten brengen,” zei hij; +„anders komt mijn gebed niet voor Gods aangezicht en mijn zoon +zal sterven.”</p> +<p>„Ge kunt gerust gelooven, dat ik medelijden met u heb,” +zei de priester; „maar het is bij de wet verboden een beschadigd +dier te offeren. Het is even onmogelijk aan uw verzoek te voldoen, als +het is over de Paradijsbrug te loopen!”</p> +<p>De knaap zat zoo dicht bij, dat hij alles hoorde. Hij dacht er +dadelijk aan hoe jammer het was, dat niemand over die brug kon komen. +Misschien kon die arme zijn zoon behouden als het lam geofferd +werd.</p> +<p>De oude man ging bedroefd weg uit den tempelhof. Maar de knaap stond +op, ging naar de trillende brug en zette er zijn voet op.</p> +<p>Hij dacht er in ’t geheel niet aan, dat hij er over wilde gaan +om zeker te zijn van het Paradijs. Zijn <span class="pagenum">[<a id= +"pb104" href="#pb104" name="pb104">104</a>]</span>gedachten waren bij +den arme, dien hij verlangde te helpen.</p> +<p>Maar hij trok de voet terug, want hij dacht: „Dat is +onmogelijk; zij is veel te oud en roestig, zij kan mij niet eens +dragen.”</p> +<p>Meer dan eens gingen zijn gedachten naar den arme, wiens zoon op +sterven lag en weer zette hij den voet op de kling. Toen merkte hij, +dat die ophield te trillen en hij voelde haar breed en vast onder zijn +voet.</p> +<p>En toen hij den volgenden stap deed, voelde hij, dat de lucht om hem +heen hem ondersteunde, zoodat hij niet kon vallen. Die droeg hem, alsof +hij een vogel geweest was en vleugels had.</p> +<p>Maar uit de gespannen kling trilde een lieflijke toon, toen de knaap +er over ging, en een van hen, die in den hof stonden, wendde zich om, +toen hij dien toon hoorde. Hij gaf een kreet en nu keerden zich ook de +anderen om en zij zagen den kleinen jongen, die over de stalen kling +liep. En er was groote ontroering en verbazing over allen, die daar +stonden.</p> +<p>De eersten, die tot bezinning kwamen, waren de priesters. Zij zonden +dadelijk een bode naar den arme, en toen hij terugkwam, zeiden ze tot +hem: „God heeft een wonder gedaan, om ons te toonen, dat hij uw +geschenk wil aanvaarden. Geef ons uw lam, dan zullen wij het +offeren.”</p> +<p>En toen dit gebeurd was, vroegen ze naar den kleinen jongen, die +over de kloof was geloopen, maar <span class="pagenum">[<a id="pb105" +href="#pb105" name="pb105">105</a>]</span>toen zij naar hem zochten, +konden ze hem niet vinden.</p> +<p>Want juist, toen de knaap over den afgrond geloopen was, had hij +weer gedacht aan de thuisreis en aan zijn ouders. Hij wist er niets +van, dat de morgen en voormiddag nu voorbij waren, maar hij dacht: +„Ik moet nu gauw teruggaan, zoodat zij niet op mij behoeven te +wachten. Ik wil toch eerst gauw even heengaan, om te kijken naar de +Stem van den Wereldvorst.”</p> +<p>En hij sloop weg tusschen het volk en haastte zich op vlugge voeten +naar den donkeren zuilengang, waar de koperen bazuin tegen den muur +geleund stond.</p> +<p>Toen hij die zag en er aan dacht, dat hij indien hij daar een toon +aan ontlokken kon, eens alle volken der aarde onder zijn heerschappij +zou vereenigen, vond hij, dat hij nooit iets zoo merkwaardigs gezien +had. En hij ging naast de bazuin zitten om die te bekijken.</p> +<p>Hij dacht er aan, hoe grootsch het zou wezen alle menschen der aarde +te kunnen overwinnen en hoe graag hij wilde, dat hij in die oude bazuin +zou kunnen blazen.</p> +<p>Maar hij begreep, dat dit onmogelijk was, zoodat hij het niet eens +durfde probeeren.</p> +<p>Zoo zat hij verscheidene uren, maar hij wist niet, dat de tijd +voorbij ging. Hij dacht er alleen aan wat dàt wel voor een +gevoel zou zijn, alle menschen der aarde onder zijn heerschappij te +vereenigen.</p> +<p>Maar nu was het zoo, dat in die koele zuilengang een heilig man zat +en zijn leerlingen onderwees. En hij wendde zich nu tot een van de +jongelingen, die aan <span class="pagenum">[<a id="pb106" href="#pb106" +name="pb106">106</a>]</span>zijn voeten zaten en zei hem, dat hij een +bedrieger was. Anderen hadden hem verraden, zei de heilige, dat deze +jongeling een vreemde was en geen Israëliet. En nu vroeg hem de +heilige, waarom hij zich tusschen zijn leerlingen had ingedrongen onder +een valschen naam.</p> +<p>Toen stond de vreemde jongeling op en zeide, dat hij door woestijnen +geloopen had en over groote zeeën gevaren was, om de ware wijsheid +te hooren en de leer van den eenigen God.</p> +<p>„Mijn ziel versmachtte van verlangen,” zei hij tot den +heilige; „maar ik wist, dat gij mij niet zoudt willen leeren, als +ik niet zeide, dat ik een Israëliet was. Daarom heb ik gelogen, +opdat aan mijn verlangen voldaan zou worden, en ik smeek u, laat mij +bij u blijven.”</p> +<p>Maar de heilige stond op en hief de armen ten hemel. „Gij zult +evenmin bij mij blijven als daar iemand zal komen en blazen op die +groote koperen bazuin, die wij de Stem van den Wereldvorst noemen. Het +is u niet eens geoorloofd deze plaats in den tempel te betreden, daar +gij een heiden zijt. Spoed u weg van hier, anders zullen mijn +leerlingen u aanvallen en verscheuren, omdat uw tegenwoordigheid den +tempel ontheiligt.”</p> +<p>Maar de jongeling bleef staan en zeide: „Ik wil nergens anders +heengaan, waar mijn ziel toch geen voedsel vindt. Ik wil liever aan uw +voeten sterven.”</p> +<p>Nauwelijks had hij dat gezegd, of de leerlingen van <span class= +"pagenum">[<a id="pb107" href="#pb107" name="pb107">107</a>]</span>den +heilige stonden op om hem weg te drijven. En toen hij zich verweerde, +wierpen zij hem op den grond en wilden hem dooden. Maar de knaap zat +daar dichtbij, zoodat hij dit alles hoorde en zag, en hij dacht: +„Dit is zeer hard! Ach! kon ik toch maar op de koperen bazuin +blazen, zoodat hij geholpen was.”</p> +<p>Hij stond op en legde de hand op de bazuin. Op dat oogenblik +wenschte hij niet meer haar aan de lippen te brengen, omdat hij, die +dat vermocht, een groot heerscher zou worden, maar omdat hij hoopte +daarmee iemand te kunnen helpen, wiens leven in gevaar was.</p> +<p>En hij greep de koperen bazuin met zijn handjes om te beproeven of +hij haar oplichten kon. Toen voelde hij, dat de reusachtige bazuin zich +ophief tot zijn lippen. En toen hij maar even ademde, drong een sterk +klinkende toon uit de bazuin en klonk door heel het groote +tempelruim.</p> +<p>Toen wendden allen hun oogen daarheen en zij zagen, dat het een +kleine jongen was, die met de bazuin aan de lippen stond en er de +klanken aan ontlokte, die gewelven en zuilen deed trillen.</p> +<p>Dadelijk zonken alle handen neer, die zich hadden opgeheven om den +vreemden jongeling te slaan, en de heilige leeraar sprak tot hem: +„Kom, en zet u aan mijn voeten, waar gij tot nu toe gezeten hebt! +God heeft een wonder gedaan om mij te toonen, dat het Zijn wil is, dat +ge wordt ingewijd in Zijn dienst.” <span class="pagenum">[<a id= +"pb108" href="#pb108" name="pb108">108</a>]</span></p> +<p>Tegen den avond van dien dag kwamen een man en een vrouw haastig aan +op den weg naar Jeruzalem. Zij zagen er verschrikt en onrustig uit en +zij riepen ieder, dien zij tegenkwamen, toe: „Wij hebben onzen +zoon verloren. Wij meenden, dat hij met onze familieleden en buren was +meegegaan, maar niemand van hen heeft hem gezien. Is een van u op weg +ook voorbij een alleenloopend kind gereden?”</p> +<p>Zij, die uit Jeruzalem kwamen, antwoordden:</p> +<p>„Wij hebben uw zoon niet gezien, maar in den tempel zagen wij +een heerlijk kind. Hij was als een engel uit den hemel en hij is gegaan +door de Poort der Rechtvaardigheid.”</p> +<p>Ze zouden dit graag heel nauwkeurig verteld hebben, maar de ouders +hadden geen tijd om te luisteren.</p> +<p>Toen zij een eind geloopen hadden, kwamen zij andere menschen tegen +en vroegen het hun.</p> +<p>Maar zij, die van Jeruzalem kwamen, wilden alleen vertellen van een +heerlijk kind, dat er uitzag alsof het uit den Hemel gekomen was en dat +geloopen had over de Paradijsbrug. Zij hadden graag over dit alles +staan praten tot laat in den avond, maar de man en de vrouw hadden geen +tijd om naar hen te luisteren, maar haastten zich de stad in.</p> +<p>Zij gingen de eene straat na de andere in en uit zonder hem te +vinden. Eindelijk kwamen zij aan den tempel.</p> +<p>Toen zij daar voorbijgingen, zei de vrouw: „Nu we <span class= +"pagenum">[<a id="pb109" href="#pb109" name="pb109">109</a>]</span>toch +hier zijn, laat ons nu naar binnen gaan, om te zien wat het voor een +kind is, waarvan ze zeggen, dat het uit den Hemel is +gekomen.”</p> +<p>Zij gingen naar binnen en vroegen waar ze het kind konden zien.</p> +<p>„Ga recht uit, tot waar de heilige leeraren met hun leerlingen +zitten; daar is het kind. De ouden hebben hem tusschen zich in gezet. +Zij vragen hem en hij vraagt hun en allen verwonderen ze zich over hem. +Maar alle menschen blijven staan voor den tempelhof, alleen om een +glimp te zien van hem, die de Stem van den Wereldvorst aan zijn lippen +heeft gebracht.”</p> +<p>De man en de vrouw baanden zich een weg door het volk en zij zagen +dat het kind, dat bij de wijze leeraren zat, hun zoon was.</p> +<p>Maar zoodra de vrouw het kind herkende, begon ze te schreien.</p> +<p>En de knaap, die bij de wijze mannen zat, hoorde dat iemand +schreide. En hij herkende de stem van zijn moeder. Toen stond hij op en +kwam bij zijn moeder, en de vader en de moeder namen hem tusschen zich +in en gingen met hem uit den tempel.</p> +<p>Maar al dien tijd bleef de moeder schreien en het kind vroeg: +„Waarom weent ge? Ik kwam immers bij u, zoodra ik uw stem +hoorde?”</p> +<p>„Zou ik niet schreien?” zei de moeder; „ik meende +dat je voor mij verloren waart.” <span class="pagenum">[<a id= +"pb110" href="#pb110" name="pb110">110</a>]</span></p> +<p>Zij gingen de stad uit en het duister viel. En nog altijd schreide +de moeder.</p> +<p>„Waarom schreit ge?” vroeg het kind; „ik wist niet +dat de dag voorbij was. Ik dacht, dat het nog morgen was, en ik kwam +bij u, zoodra ik uw stem hoorde.”</p> +<p>„Zou ik niet schreien?” zei de moeder; „ik heb je +den heelen dag gezocht; ik meende dat je voor mij verloren +waart.”</p> +<p>Zij liepen den heelen nacht door en aldoor schreide de moeder. Bij +het aanbreken van den dag zei het kind: „Waarom schreit ge? ik +heb niet mijn eigen eer gezocht, maar God heeft mij wonderen laten +doen, omdat Hij deze drie arme menschen helpen wilde en zoodra ik uw +stem hoorde, kwam ik weer bij u terug.”</p> +<p>„Mijn zoon,” antwoordde de moeder, „ik schrei, +omdat ge toch voor mij verloren zijt. Mij zult ge nooit meer +toebehooren. Van nu af aan zal uw geheele streven zijn: +rechtvaardigheid, en uw verlangen zal uitgaan naar het Paradijs en uw +liefde zal alle arme menschen omvatten, die de aarde bevolken.” +<span class="pagenum">[<a id="pb111" href="#pb111" name= +"pb111">111</a>]</span> <span class="pagenum">[<a id="pb113" href= +"#pb113" name="pb113">113</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch8" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#xd21e209">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="main">De Zweetdoek van de Heilige Veronica.</h2> +<div class="div2 section"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">I.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">In een van de laatste jaren van de regeering van +keizer Tiberius gebeurde het, dat een arme wijngaardarbeider en zijn +vrouw zich neerzetten in een eenzame hut, hoog in de Sabijnsche bergen. +Zij waren vreemden en leefden in de grootste eenzaamheid, zonder ooit +van iemand bezoek te ontvangen. Maar op een morgen, dat de arbeider +zijn deur opendeed, vond hij tot zijn verbazing een oude vrouw, +ineengedoken op den drempel zitten. Zij was in een eenvoudigen grijzen +mantel gewikkeld en zag er uit alsof ze heel arm was. Maar +niettegenstaande dat, kwam ze hem zoo eerbiedwaardig voor, toen ze +opstond en hem te gemoet ging, dat hij onwillekeurig denken moest aan +wat de sagen vertellen van godinnen, die in de gedaante van een oude +vrouw de menschen bezocht hadden.</p> +<p>„Mijn vriend,” zei de oude tegen den arbeider, „ge +moet u er niet over verwonderen, dat ik vannacht op uw drempel geslapen +heb. Mijn ouders hebben in deze <span class="pagenum">[<a id="pb114" +href="#pb114" name="pb114">114</a>]</span>hut gewoond en hier werd ik +voor bijna negentig jaar geboren. Ik had gedacht, ze leeg en verlaten +te vinden. Ik wist niet, dat menschen haar opnieuw in bezit genomen +hadden.”</p> +<p>„Het verbaast mij niet, dat gij meendet, dat een hut, die zoo +hoog in deze woeste bergen ligt, leeg en verlaten zou staan,” zei +de arbeider; „maar mijn vrouw en ik komen uit een ver land, en +wij arme vreemdelingen hebben geen beter huis kunnen vinden. En voor u, +die hongerig en moe moet zijn na die lange wandeling, die ge in uw +hoogen ouderdom ondernomen hebt, moet het beter zijn, dat de hut door +menschen bewoond wordt, dan door wolven van de Sabijner bergen. Nu +vindt ge toch daarbinnen een bed om op te rusten, een schotel +geitenmelk en een stuk brood, als ge dat voor lief wilt +nemen.”</p> +<p>De oude glimlachte even, maar dat lachje was zoo vluchtig, dat het +de uitdrukking van diepe smart niet kon verdrijven, die op haar gezicht +rustte.</p> +<p>„Ik heb mijn heele jeugd hier in de bergen +doorgebracht,” zei ze; „ik ben de kunst nog niet vergeten +een wolf uit zijn hol te verdrijven.”</p> +<p>En ze zag er werkelijk zoo sterk en krachtig uit, dat de arbeider er +niet aan twijfelde, dat zij, niettegenstaande haar hoogen ouderdom, nog +kracht genoeg had om te strijden met de wilde dieren in het bosch.</p> +<p>Hij herhaalde intusschen zijn uitnoodiging en de oude vrouw trad de +kamer binnen. <span class="pagenum">[<a id="pb115" href="#pb115" name= +"pb115">115</a>]</span></p> +<p>Zij zette zich aan den maaltijd met de arme lieden en nam daaraan +deel zonder aarzelen.</p> +<p>Maar hoewel zij heel tevreden scheen met het grove brood in melk +geweekt, dachten de man en de vrouw beiden: „Waar kan toch die +oude zwerfster vandaan komen? Zij heeft zeker vaker faisanten van +zilveren schotels gegeten, dan zij geitenmelk heeft gedronken uit +aarden schotels.”</p> +<p>Nu en dan hief zij haar oogen op van den grond en keek rond, alsof +ze trachten wilde alles in de hut te herkennen. De armoedige woning met +haar kale wanden van klei en haar aarden vloer waren zeker niet veel +veranderd. Zij wees zelfs haar gastheer en gastvrouw hoe op de muren +nog enkele sporen te zien waren van honden en herten, die haar vader +daar geteekend had tot vermaak van zijn kleine kinderen. En op een +plank in de hoogte meende zij nog de scherven te zien van een aarden +vat, waarin zij zelf de melk placht te gieten.</p> +<p>Maar de man en de vrouw dachten: „Het zal zeker wel waar zijn, +dat zij in deze hut geboren is, maar zij heeft toch wel anders in het +leven te doen gehad dan geiten melken en boter en kaas +maken.”</p> +<p>Zij merkten ook, dat zij dikwijls ver weg was met haar gedachten, en +dat ze diep en zwaar zuchtte zoo vaak ze tot zichzelf kwam.</p> +<p>Eindelijk stond ze op van den maaltijd. Ze dankte vriendelijk voor +de gastvrijheid, die ze genoten had en ging naar de deur. <span class= +"pagenum">[<a id="pb116" href="#pb116" name="pb116">116</a>]</span></p> +<p>Maar toen kwam het den arbeider voor, dat zij zoo deerniswaardig +eenzaam en arm was, dat hij uitriep: „Als ik mij niet vergis, was +het uw plan niet, zoo spoedig deze hut te verlaten, toen ge vannacht +hierheen kwaamt. Als ge werkelijk zoo arm zijt als ge schijnt, zal het +wel uw bedoeling geweest zijn, hier al de jaren te blijven, die ge nog +te leven hadt. Maar nu wilt ge heengaan, omdat mijn vrouw en ik de hut +reeds in bezit genomen hebben.”</p> +<p>De oude ontkende niet, dat hij goed geraden had. „Maar deze +hut, die zooveel jaren alleen gestaan heeft, hoort evenzeer van u als +van mij,” zei ze. „Ik heb geen recht u daaruit te +verdrijven.”</p> +<p>„Maar het is toch de hut van uw ouders,” zei de +arbeider; „en ge hebt er zeker meer recht op dan ik. Bovendien +zijn wij jong en gij zijt oud. Daarom moet gij blijven en wij zullen +heengaan.”</p> +<p>Toen de oude deze woorden hoorde, was zij zeer verwonderd. Zij +wendde zich om op den drempel en staarde den man aan, alsof zij niet +begrepen had wat hij met zijn woorden meende. Maar nu mengde zich de +jonge vrouw in ’t gesprek:</p> +<p>„Als ik mocht doen wat ik wilde,” zei ze tegen den man, +„zou ik die oude vrouw willen vragen, of ze ons niet als haar +kinderen beschouwen wil en ons hier bij haar laten blijven om haar op +te passen. Wat zou het haar helpen, of we haar al deze armoedige hut +gaven en haar dan verlieten? Het zou vreeselijk <span class= +"pagenum">[<a id="pb117" href="#pb117" name="pb117">117</a>]</span>voor +haar zijn alleen hier in de wildernis te wonen en waar zou ze van +leven? Het zou hetzelfde zijn als haar dood te laten +hongeren.”</p> +<p>Maar de andere ging naar den man en de vrouw toe en keek ze +onderzoekend aan.</p> +<p>„Waarom spreekt ge zoo,” vroeg ze; „waarom bewijst +ge mij barmhartigheid? Ge zijt immers vreemdelingen?”</p> +<p>Toen antwoordde de jonge vrouw: „Dat doen wij, omdat we +eenmaal zelf groote barmhartigheid ondervonden hebben.”</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">II.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De oude vrouw kwam zoo inwonen in de hut van den +arbeider en zij sloot groote vriendschap met de jongelieden. Maar toch +zei ze hun nooit van waar ze gekomen was of wie ze was, en zij +begrepen, dat ze het niet aangenaam zou gevonden hebben, als zij het +haar gevraagd hadden.</p> +<p>Maar op een avond, toen ’t werk gedaan was en ze alle drie op +den grooten platten steen voor de deur zaten en ’t avondmaal +gebruikten, zagen zij een oud man het pad opkomen.</p> +<p>’t Was een groot en sterk gebouwd man, met schouders zoo breed +als die van een worstelaar. Op zijn gezicht lag een strakke, sombere +uitdrukking. ’t Voorhoofd stak vooruit over de diep liggende +oogen, en de lijnen om <span class="pagenum">[<a id="pb118" href= +"#pb118" name="pb118">118</a>]</span>den mond spraken van bitterheid en +verachting. Zijn houding was fier en zijn bewegingen waren snel.</p> +<p>De man droeg eenvoudige kleeren, en de arbeider dacht zoodra hij hem +zag: „Die man is een oud soldaat, een die uit den dienst +ontslagen is en nu op weg naar huis is.”</p> +<p>Toen de vreemde dicht bij hen gekomen was bleef hij als in twijfel +staan. De arbeider, die wist, dat de weg een eind boven de hut +doodliep, legde zijn lepel neer en riep hem toe: „Zijt ge +verdwaald, vreemdeling, dat ge bij deze hut komt? Niemand neemt de +moeite hierheen te klimmen, die niet een boodschap heeft voor ons, die +hier wonen.”</p> +<p>Terwijl hij zoo vroeg kwam de vreemdeling dichter bij: „Ja, +’t is zooals ge zegt,” zei hij. „Ik ben verdwaald en +nu weet ik niet waar ik heen moet. Als ge me hier een poos wilt laten +uitrusten en mij dan zeggen welken weg ik moet inslaan om bij een hoeve +te komen, zal ik heel dankbaar zijn.”</p> +<p>Met deze woorden nam hij plaats op een van de steenen, die voor de +hut lagen.</p> +<p>De jonge vrouw vroeg of hij geen deel aan hun maaltijd wilde nemen, +maar hij wees dat glimlachend af. Daarentegen was hij zeer geneigd met +hen te spreken; onder het eten vroeg hij de jonge menschen naar hun +levenswijze en hun werk en zij antwoordden opgeruimd en openhartig.</p> +<p>Maar plotseling wendde de arbeider zich tot den vreemde en begon hem +uit te hooren: „Ge ziet hoe <span class="pagenum">[<a id="pb119" +href="#pb119" name="pb119">119</a>]</span>verlaten en eenzaam we +wonen,” zei hij. „’t Is wel een jaar geleden, dat ik +iemand anders sprak dan herders en arbeiders in den wijngaard. Kunt +gij, die van een of ander leger komt, ons niet wat vertellen van Rome +en van den keizer?”</p> +<p>Nauwelijks had de man dit gezegd of de jonge huismoeder merkte, dat +de oude vrouw hem een waarschuwenden blik toewierp, en dat zij met de +hand het teeken gaf, dat men met zijn woorden voorzichtig moest +zijn.</p> +<p>De vreemdeling antwoordde intusschen zeer vriendelijk: „Ik +begrijp, dat ge me voor een soldaat aanziet, en ge hebt geen ongelijk, +hoewel ik al lang geleden uit dienst gegaan ben. Onder de regeering van +Tiberius was er niet veel werk voor ons, krijgslieden. En toch was hij +eens een groot veldheer. Dat was zijn gelukkige tijd. Nu denkt hij aan +niets anders dan om zich te beschermen tegen samenzweringen. In Rome +spreken alle menschen er over, dat hij verleden week den senator Titus +heeft laten gevangen nemen en terechtstellen,—alleen op een +verdenking.”</p> +<p>„Die arme keizer, hij weet niet meer wat hij doet,” +barstte de jonge vrouw uit. Ze breidde de handen uit en schudde treurig +en verwonderd het hoofd.</p> +<p>„Ge hebt werkelijk gelijk,” zei de vreemde, terwijl een +trek van diepe somberheid op zijn gezicht kwam. „Tiberius weet, +dat alle menschen hem haten, en dat brengt hem bijna tot +waanzin.” <span class="pagenum">[<a id="pb120" href="#pb120" +name="pb120">120</a>]</span></p> +<p>„Wat zegt ge?” antwoordde de vrouw. „Waarom zouden +we hem haten? Wij beklagen hem alleen, omdat hij niet meer zulk een +groot keizer is als in ’t begin van zijn regeering.”</p> +<p>„Ge vergist u,” zei de vreemde. „Alle menschen +haten en verachten Tiberius. Waarom zouden ze anders doen? Hij is niets +dan een wreede en onbarmhartige tiran. En in Rome gelooft men, dat hij +van nu af aan nog erger wordt dan hij geweest is.”</p> +<p>„Is er dan iets gebeurd, dat hem tot een nog grooter monster +maken zal dan hij al is?” vroeg de man.</p> +<p>Toen hij dat zei, merkte de huisvrouw, dat de oude hem opnieuw een +waarschuwend teeken gaf, maar zóó in ’t verborgen, +dat hij ’t niet zien kon.</p> +<p>De vreemdeling antwoordde hem vriendelijk, maar een eigenaardige +glimlach gleed op hetzelfde oogenblik over zijn lippen.</p> +<p>„Ge hebt misschien hooren vertellen, dat Tiberius tot nu toe +in zijn omgeving een vriendin had, waarop hij vertrouwen kon en die hem +altijd de waarheid zeide. Alle anderen, die aan zijn hof leven, zijn +gelukzoekers en huichelaars, die de booze en listige daden van den +keizer evenzeer prijzen als zijn goede en edele. Toch was er, zooals ik +zei, een enkele, die nooit bang was hem te zeggen wat zijn daden waard +waren. Die mensch, die moediger was dan senatoren en veldheeren, was de +oude min van den keizer: Faustina.”</p> +<p>„Dat is waar, ik heb van haar gehoord,” zei de +<span class="pagenum">[<a id="pb121" href="#pb121" name= +"pb121">121</a>]</span>arbeider. „Men heeft mij gezegd, dat de +keizer haar altijd groote vriendschap bewezen heeft.”</p> +<p>„Ja, Tiberius wist haar genegenheid en trouw op prijs te +stellen. Hij heeft die arme boerenvrouw, die in een ellendig hutje op +de Sabijnerbergen geboren werd, als zijn tweede moeder behandeld. +Zoolang hij zelf zich in Rome ophield, liet hij haar wonen in een huis +op het Palatino, om haar altijd in zijn nabijheid te hebben. Geen van +Rome’s voornaamste matronen had het beter dan zij. Ze werd in een +draagstoel door de straten gedragen en haar gewaad was als dat van een +keizerin. Toen de keizer naar Capri verhuisde, moest zij hem daarheen +vergezellen, en hij liet daar voor haar een landgoed koopen vol slaven +en kostbaar huisraad.”</p> +<p>„Zij heeft het werkelijk goed gehad,” zei de man.</p> +<p>Nu was hij het, die alleen het gesprek met den vreemde gaande hield. +De jonge vrouw zat zwijgend de verandering na te gaan, die er met de +oude vrouw gebeurde. Reeds van ’t oogenblik, dat de vreemde +gekomen was, had zij geen woord meer gesproken. Zij had haar zacht en +vriendelijk uiterlijk verloren. Zij had het eten van zich af geschoven +en zat daar stijf en strak tegen den deurpost gedrukt. Zij staarde +recht voor zich uit met een streng gezicht, als versteend.</p> +<p>„Het was de bedoeling van den keizer, dat zij een gelukkig +leven zou hebben,” zei de vreemdeling, „maar +niettegenstaande al zijn weldaden is zij hem nu ook ontrouw +geworden.” <span class="pagenum">[<a id="pb122" href="#pb122" +name="pb122">122</a>]</span></p> +<p>De oude vrouw kromp ineen bij deze woorden, maar de jonge vrouw +legde troostend de hand op haar arm.</p> +<p>Daarop begon ze te spreken met haar warme, zachte stem. „Ik +kan toch niet gelooven, dat de oude Faustina zoo gelukkig geweest is +aan ’t hof, als ge zegt,” zeide ze, zich tot den vreemde +wendend. „Ik ben er zeker van, dat zij Tiberius heeft liefgehad, +alsof hij haar eigen zoon was. Ik kan me begrijpen hoe trotsch ze op +zijn edele jeugd was, en ik kan ook begrijpen, wat een verdriet het +voor haar geweest is, dat hij op zijn ouden dag wantrouwend en wreed +geworden is. Ze heeft hem zeker elken dag vermaand en gewaarschuwd. +’t Moet vreeslijk voor haar geweest zijn, dat dit alles +vergeefsch was. Eindelijk heeft zij ’t niet kunnen uithouden hem +al dieper en dieper te zien zinken.”</p> +<p>De vreemde boog zich verrast een weinig voorover bij ’t hooren +van deze woorden. Maar de jonge vrouw keek niet naar hem op. Ze hield +de oogen neergeslagen en ze sprak heel zacht en ootmoedig.</p> +<p>„Misschien hebt ge gelijk met wat ge van de oude vrouw +zegt,” antwoordde hij. „Faustina is werkelijk niet gelukkig +geweest aan ’t hof. Maar ’t is toch vreemd, dat zij den +keizer in haar hoogen ouderdom verliet, nu zij het een heel leven bij +hem had uitgehouden.”</p> +<p>„Wàt zegt ge daar?” zei de man. „Heeft de +oude Faustina den keizer verlaten?”</p> +<p>„Ze is uit Capri verdwenen, zonder dat iemand het wist,” +zei de vreemde. „Ze is even arm teruggegaan <span class= +"pagenum">[<a id="pb123" href="#pb123" name="pb123">123</a>]</span>als +ze gekomen is. Ze heeft niet één van haar schatten +meêgenomen.”</p> +<p>„En weet de keizer volstrekt niet, waarheen ze gegaan +is?” vroeg de jonge vrouw met haar zachte stem.</p> +<p>„Neen, niemand weet zeker welken weg ze gegaan is. Maar men +houdt het voor waarschijnlijk, dat ze haar toevlucht tot de bergen van +haar vaderland genomen heeft.”</p> +<p>„En de keizer weet ook niet, waarom ze is heengegaan?” +vroeg de jonge vrouw.</p> +<p>„Neen, de keizer weet er niets van. Hij kan niet gelooven, dat +ze hem verlaten heeft, omdat hij haar eens gezegd heeft, dat ze hem +diende om loon en geschenken—zij zoo goed als de anderen. Ze weet +toch wel, dat hij nooit aan haar onzelfzuchtigheid getwijfeld heeft. +Hij heeft altijd gehoopt, dat ze vrijwillig naar hem terug zou komen, +want niemand weet beter dan zij, dat hij nu geheel zonder vrienden +is.”</p> +<p>„Ik ken haar niet,” zei de jonge vrouw, „maar ik +geloof toch, dat ik wel zeggen kan, waarom zij den keizer verliet. De +oude vrouw is opgevoed in eenvoud en vrome zeden hier in de bergen en +zij heeft altijd door naar hier terug verlangd. Zij zou toch zeker +nooit den keizer verlaten hebben, als hij haar niet beleedigd had, maar +ik begrijp, dat zij daarna, nu haar dagen bijna geteld waren, meende +recht te hebben ook aan zichzelf te denken. Als ik een arme vrouw uit +de bergen was, zou ik zeker handelen als zij. Ik zou gedacht +<span class="pagenum">[<a id="pb124" href="#pb124" name= +"pb124">124</a>]</span>hebben, dat ik genoeg gedaan had als ik mijn +heer een leven lang gediend had. Ik zou eindelijk weggegaan zijn van +een weelderig leven en keizersgunst om mijn ziel te doen genieten van +eer en rechtvaardigheid, voor zij van mij heenging op de lange +reis.”</p> +<p>De vreemde zag de jonge vrouw droevig en somber aan. „Ge denkt +er niet aan, dat de handelingen van den keizer nu nog vreeselijker dan +ooit zullen worden. Nu is er niemand, die hem tot kalmte kan brengen, +als wantrouwen en menschenverachting hem bestormen. Denk u hier eens +in,” ging hij voort en boorde zijn sombere blikken diep in de +oogen van de jonge vrouw, „in de heele wereld is er nu niemand +meer, die hij niet haat, niemand, dien hij niet veracht.”</p> +<p>Toen hij deze woorden van bittere vertwijfeling uitsprak, maakte de +oude vrouw een snelle beweging en wendde zich tot hem, maar de jonge +zag hem vast in de oogen en antwoordde:</p> +<p>„Tiberius weet, dat Faustina weer bij hem komt, zoodra hij dat +wenscht. Maar eerst moet zij weten, dat haar oude oogen aan zijn hof +geen zonde en schande behoeven te zien.”</p> +<p>Zij waren allen bij deze woorden opgestaan, en de arbeider en zijn +vrouw gingen voor de oude vrouw staan, als om haar te beschermen.</p> +<p>De vreemde sprak geen woord meer, maar hij zag de oude vragend aan. +„Is dat ook uw laatste woord?” scheen hij te willen zeggen. +<span class="pagenum">[<a id="pb125" href="#pb125" name= +"pb125">125</a>]</span></p> +<p>De lippen der oude beefden en de woorden bleven haar in de keel +steken.</p> +<p>„Als de keizer zijn oude dienares heeft liefgehad, dan moet +hij haar de rust gunnen in haar laatste dagen,” zei de jonge +vrouw.</p> +<p>De vreemde aarzelde nog, maar plotseling klaarde zijn donker gezicht +op. „Mijn vrienden,” zei hij, „wat men ook zeggen mag +van Tiberius, er is toch één ding, dat hij beter geleerd +heeft dan anderen—en dat is ontberen. Ik heb nog maar +één ding te zeggen: als die oude vrouw, waar we over +spraken, deze hut mocht bezoeken, ontvang haar dan vriendelijk. De +gunst des keizers rust op ieder, die haar bijstaat.”</p> +<p>Hij wikkelde zich in zijn mantel en ging heen, langs denzelfden weg +waar langs hij gekomen was.</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">III.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Na dien tijd spraken de arbeider en zijn vrouw nooit +meer met de oude vrouw over den keizer. Onder elkaar verwonderden zij +er zich over, dat zij op haar hoogen leeftijd de kracht gehad had al +dien rijkdom en macht, waaraan zij gewend was, te verzaken. „Zou +ze niet gauw weer naar Tiberius teruggaan?” vroegen zij elkander +af. „Zij heeft hem zeker nog lief. ’t Is in de hoop, dat +dit hem tot bezinning zal brengen en hem er toe brengen zich te +bekeeren van zijn slechte handelwijze, dat ze hem verlaten +heeft.” <span class="pagenum">[<a id="pb126" href="#pb126" name= +"pb126">126</a>]</span></p> +<p>„Zoo’n oud man als de keizer komt er nooit toe een nieuw +leven te beginnen,” zei de arbeider. „Hoe wil je zijn +groote verachting voor de menschen van hem wegnemen? Wie zou bij hem +kunnen komen en hem leeren ze lief te hebben? Vóór dit +gebeurd is, kan hij niet van zijn wantrouwen en wreedheid genezen +worden.”</p> +<p>„Je weet, dat er een is, die dat werkelijk zou kunnen,” +zei de vrouw. „Ik denk er dikwijls aan, hoe het gaan zou, als die +twee elkaar ontmoetten. Maar Gods wegen zijn onze wegen +niet.”</p> +<p>De oude vrouw scheen haar vorig leven in ’t geheel niet te +missen. Eenigen tijd later kreeg de jonge vrouw een zoon en toen de +oude dien mocht verzorgen, was ze zóó vergenoegd, dat het +scheen, of ze al haar verdriet vergat.</p> +<p>Ieder half jaar wikkelde zij zich in den langen grijzen mantel en +ging naar Rome. Daar bezocht ze niemand, maar ging regelrecht naar het +Forum. Daar stond ze stil voor een kleinen tempel, die aan de eene +zijde van de prachtig versierde markt was opgericht.</p> +<p>Die tempel bestond eigenlijk alleen uit een buitengewoon groot +altaar, dat onder den blooten hemel op een met marmer bevloerde plaats +stond. Hoog op het altaar troonde Fortuna, de godin van het geluk en +aan zijn voet stond een beeld van Tiberius. Om de plaats heen lagen +gebouwen voor priesters, bewaarplaatsen voor brandstof en stallen voor +offerdieren. <span class="pagenum">[<a id="pb127" href="#pb127" name= +"pb127">127</a>]</span></p> +<p>De wandeling van de oude Faustina strekte zich nooit verder uit dan +tot dezen tempel, want daar plachten zij te komen, die om geluk voor +Tiberius wilden bidden.</p> +<p>Als zij een blik naar binnen geworpen en gezien had dat het beeld +van de godin en dat van den keizer beide met bloemen versierd waren, +dat het offervuur vlamde en een schaar eerbiedige aanbidders voor het +altaar verzameld waren, als ze gehoord had hoe de hymnen der priesters +er omheen klonken keerde zij om en begaf zich weer naar de bergen.</p> +<p>Op die manier kwam zij te weten, zonder dat ze iemand behoefde te +vragen, dat Tiberius nog onder de levenden behoorde en dat het hem wel +ging.</p> +<p>Den derden keer, toen ze dien tocht ondernam, wachtte haar een +verrassing. Toen ze bij den kleinen tempel kwam, vond ze dien stil en +verlaten. Geen vuur vlamde voor de beelden en zij zag geen enkelen +aanbidder. Een paar verdroogde guirlanden waren nog aan het altaar +blijven hangen, maar dat was ook alles wat nog van de vroegere +heerlijkheid getuigde. De priesters waren weg en het keizersbeeld, dat +daar onbewaakt stond, was beschadigd en bezoedeld.</p> +<p>De oude vrouw wendde zich tot den eersten den besten voorbijganger: +„Wat moet dat beteekenen?” zei ze. „Is Tiberius dood? +Hebben wij een and’ren keizer?”</p> +<p>„Neen,” antwoordde de Romein, „Tiberius is nog +keizer. Maar wij hebben opgehouden voor hem te bidden. Onze gebeden +baten hem niet meer.” <span class="pagenum">[<a id="pb128" href= +"#pb128" name="pb128">128</a>]</span></p> +<p>„Vriend,” zei de oude, „ik woon ver weg in de +bergen, waar men niets hoort van wat er in de wereld gebeurt. Wilt ge +me niet zeggen welk ongeluk den keizer getroffen heeft?”</p> +<p>„Het vreeselijkste van alle,” zei de man. „Hij is +aangetast door een ziekte, die vroeger niet in Italië bekend +geweest is, maar die schijnt voor te komen in ’t oosten. Sinds +die ellende over den keizer kwam, is zijn aangezicht veranderd, zijn +stem is als die van een knorrend dier geworden en zijn teenen en +vingers teren weg. En voor die ziekte schijnt geen geneesmiddel te +bestaan. Men gelooft, dat hij binnen eenige weken zal sterven, maar als +hij niet sterft moet men hem afzetten, want zoo’n ziek, ellendig +mensch kan niet regeeren. Ge begrijpt dus wel, dat zijn lot beslist is. +Het baat niet de godin om geluk voor hem aan te roepen. En ’t is +ook de moeite niet waard,” voegde hij er bij met een glimlach, +„niemand heeft nu meer iets van hem te hopen en te vreezen. +Waarom zullen we nu moeite doen om zijnentwil?”</p> +<p>Hij groette en ging heen, maar de oude vrouw bleef als bedwelmd +staan.</p> +<p>Voor ’t eerst in haar leven zonk ze ineen en zag er uit als +iemand, die door den ouderdom overwonnen was. Ze stond met gebogen rug +en trillend hoofd en handen, die hulpeloos voor zich uittastten in de +lucht.</p> +<p>Zij verlangde van die plaats weg te komen, maar ze verzette de +voeten langzaam en bewoog zich wankelend <span class="pagenum">[<a id= +"pb129" href="#pb129" name="pb129">129</a>]</span>voort. Ze zag om naar +iets wat ze als staf gebruiken kon. Eenige oogenblikken later gelukte +het haar toch met een ongehoorde krachtsinspanning haar matheid te +overwinnen. Ze richtte zich op en dwong zich met vaste schreden door de +dicht bevolkte straten te gaan.</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">IV.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Een week later ging de <span class="corr" id= +"xd21e1640" title="Bron: oud">oude</span> Faustina de steile helling +van het eiland Capri op. ’t Was een warme dag en het vreeslijk +gevoel van ouderdom en matheid kwam weer over haar, terwijl ze zich +langs de slingerende wegen naar boven werkte op de in de rots +uitgehouwen trappen, die naar de villa van Tiberius leidden.</p> +<p>Dat gevoel nam toe, toen ze begon te merken hoe veranderd alles was +in den tijd, dat ze weg geweest was. Voorwaar, langs deze trappen waren +altijd groote scharen menschen op en neer gegaan. Hier wemelde het +vroeger van senatoren, die zich lieten dragen door reusachtige +Lybiërs, van gezanten uit de provincie—die in lange +optochten vergezeld van slaven aankwamen—van sollicitanten, van +aanzienlijke mannen, die uitgenoodigd waren om deel te nemen aan de +feesten van den keizer.</p> +<p>Maar vandaag waren die trappen en gangen geheel verlaten. De +grijsgroene hagedissen waren de eenige levende wezens, die de oude +vrouw op haar weg ontdekte. <span class="pagenum">[<a id="pb130" href= +"#pb130" name="pb130">130</a>]</span></p> +<p>Zij was er verwonderd over dat alles al scheen te vervallen. De +ziekte van den keizer kon hoogstens een paar maanden geduurd hebben, en +toch was het gras al geworteld tusschen de marmeren steenen. Fijne +gewassen, die in schoone vazen geplant stonden, waren al verdroogd, en +domme vernielaars, die niemand had tegengehouden, hadden op een paar +plaatsen de balustraden afgebroken.</p> +<p>Maar ’t allerzonderlingste vond ze toch die volkomen +afwezigheid van menschen; al was het ook aan vreemdelingen verboden +zich op het eiland te vertoonen, dan moesten zij er toch wel zijn, die +eindelooze scharen van krijgslieden en slaven, van danseressen en +muzikanten, van koks en tafelbedienden, van paleiswachters en +tuinarbeiders, die tot ’s keizers huishouding hoorden. Eerst toen +Faustina het bovenste terras bereikt had, kreeg ze een paar oude slaven +in ’t oog, die op de stoep voor de villa zaten. Toen ze hen +naderde, stonden ze op en bogen voor haar.</p> +<p>„Wees gegroet, Faustina!” zei de een. „Het is een +god, die u zendt om ons ongeluk te verzachten.”</p> +<p>„Wat is dat toch, Milo,” vroeg Faustina, „waarom +is ’t hier zoo eenzaam? Men heeft mij toch gezegd, dat Tiberius +nog op Capri woont.”</p> +<p>„De keizer heeft al zijn slaven weggedreven, omdat hij vreest, +dat een van ons hem vergif bij den wijn te drinken gegeven en daardoor +de ziekte veroorzaakt heeft. Hij zou ook mij en Tito hebben weggejaagd, +<span class="pagenum">[<a id="pb131" href="#pb131" name= +"pb131">131</a>]</span>als wij niet hadden geweigerd hem te +gehoorzamen. En ge weet, dat wij den keizer en zijn moeder ons heele +leven gediend hebben.”</p> +<p>„Ik vraag niet alleen naar slaven,” antwoordde Faustina, +„waar zijn de senatoren en veldheeren? Waar zijn de vertrouwden +van den keizer, en al de kwispelstaartende gelukzoekers?”</p> +<p>„Tiberius wil zich niet meer aan vreemden vertoonen,” +zei de slaaf; „de senatoren Lucius en Macro, aanvoerders van de +lijfwacht, komen hier elken dag zijn bevelen ontvangen. Niemand anders +mag hem naderen.”</p> +<p>Faustina was de stoep opgegaan om de villa binnen te treden. De +slaaf ging voor haar uit en onder het loopen vroeg ze hem: „Wat +zeggen de geneesheeren van de ziekte van Tiberius?”</p> +<p>„Niemand van hen kan die ziekte behandelen. Zij weten niet +eens of zij snel of langzaam doodt; maar dit kan ik u wel zeggen, +Faustina, dat Tiberius sterven moet, wanneer hij zooals nu, alle +voedsel weigert, uit vrees dat het vergiftigd kan zijn. En ik weet, dat +een zieke het niet uithouden kan, dag en nacht te waken, zooals de +keizer doet, uit angst om in den slaap vermoord te worden. Als hij op u +vertrouwen wil zooals in vroeger dagen, dan kon het u misschien +gelukken hem er toe te brengen te eten en te slapen. Daarmee kunt ge +zijn leven vele dagen verlengen.”</p> +<p>De slaaf voerde Faustina langs velerlei gangen en binnenplaatsen +naar een terras, waar Tiberius zich <span class="pagenum">[<a id= +"pb132" href="#pb132" name="pb132">132</a>]</span>gewoonlijk ophield om +het uitzicht te genieten over de heerlijke baaien en den trotschen +Vesuvius. Toen Faustina op het terras kwam, zag ze daar een griezelig +wezen met een opgezwollen gezicht en dierlijke trekken. Zijn handen en +voeten waren met witte verbanden omwonden maar uit het verband staken +hier en daar half verteerde vingers en teenen, en de kleeren van dien +mensch waren stoffig en vuil.</p> +<p>Men kon begrijpen, dat hij niet in staat was rechtop te gaan, maar +op het terras had moeten kruipen.</p> +<p>Hij lag met gesloten oogen bij de balustrade en bewoog zich niet, +toen de slaaf en Faustina aankwamen.</p> +<p>Maar Faustina fluisterde den slaaf, die voor haar liep, toe: +„Maar Milo, hoe kan zulk een mensch hier op het terras van den +keizer zelf komen? Breng hem gauw weg.”</p> +<p>Maar nauwelijks had zij dat gezegd, of ze zag hoe de slaaf zich ter +aarde boog voor den ellendige, die daar lag.</p> +<p>„Caesar Tiberius,” zei hij, „ik heb u eindelijk +een blijde boodschap te brengen.”</p> +<p>Op dat oogenblik wendde de slaaf zich naar Faustina, maar toen week +hij verbaasd achteruit en kon geen woord meer uitbrengen.</p> +<p>Hij zag niet meer de trotsche matrone, die er zoo sterk had +uitgezien, dat men had kunnen verwachten, dat haar leeftijd zoo hoog +zou worden als die van een <span class="corr" id="xd21e1687" title= +"Bron: sybille">sibylle</span>. In dat oogenblik was ze ineen gezonken +als <span class="pagenum">[<a id="pb133" href="#pb133" name= +"pb133">133</a>]</span>in machteloozen ouderdom. En de slaaf zag voor +zich een gebogen oude vrouw met somberen blik en tastende handen. Want +wel had Faustina gehoord, dat de keizer vreeselijk veranderd moest +wezen, maar ze had toch geen oogenblik opgehouden zich hem voor te +stellen als den sterken, krachtigen man, dien zij het laatst gezien +had. Zij had ook iemand hooren zeggen, dat deze ziekte langzaam werkte +en dat die jaren noodig had om een mensch te veranderen.</p> +<p>Zij wankelde naar den keizer. Ze kon niet spreken, maar stond stil +naast hem te schreien.</p> +<p>„Zijt ge nu gekomen, Faustina?” zei hij toen zonder de +oogen te openen. „Ik lag hier en verbeeldde mij, dat ge bij mij +stondt en om mij schreide. Ik durf niet opzien uit angst dat het maar +een dwaling is.”</p> +<p>Toen zette de oude zich naast hem neer. Zij hief zijn hoofd op en +legde het in haar schoot.</p> +<p>Maar Tiberius bleef stil liggen zonder haar aan te zien. Een gevoel +van lieflijke rust kwam over hem en hij viel een oogenblik later in een +gezonden slaap.</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">V.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Eenige weken later kwam een van de slaven van den +keizer naar de eenzame hut in de Sabijner-bergen. Het liep tegen den +avond, en de arbeider en zijn vrouw stonden in hun deur en zagen de zon +ondergaan in het verre westen. De slaaf ging van het pad af, kwam +<span class="pagenum">[<a id="pb134" href="#pb134" name= +"pb134">134</a>]</span>op hen toe en groette hen. Daarop nam hij een +zware beurs, die hij in den gordel droeg en hij legde die in de hand +van den man.</p> +<p>„Dit zendt u Faustina, de oude vrouw, aan wie gij +barmhartigheid bewezen hebt,” zei de slaaf; „zij verzoekt u +voor dit geld u een eigen wijngaard te koopen en u een huis te bouwen, +dat niet zoo hoog op de bergen ligt als een arendsnest.”</p> +<p>„Leeft de oude Faustina dan werkelijk nog?” zei de man; +„we hebben haar gezocht in kloven en moerassen. Toen zij niet +meer terugkwam, meende ik, dat zij den dood gevonden had tusschen deze +ellendige bergen.”</p> +<p>„Herinner je je niet,” zei de vrouw, „dat ik niet +wilde gelooven, dat ze dood was? Heb ik je niet gezegd, dat ze weer +naar den keizer teruggegaan was?”</p> +<p>„Ja,” gaf de man toe; „dat heb je werkelijk +gezegd, en ik ben blij, dat je gelijk hebt, niet alleen omdat Faustina +op die manier rijk genoeg geworden is om ons uit de armoede te helpen, +maar ook ter wille van den armen keizer.”</p> +<p>De slaaf wilde nu spoedig afscheid nemen om nog in bewoonde streken +te komen vóór de nacht inviel. Maar dit stonden de beide +echtgenooten niet toe.</p> +<p>„Ge moet bij ons blijven tot morgen,” zeiden ze. +„We kunnen u niet laten gaan voor ge ons alles verteld hebt, wat +met Faustina gebeurd is. Waarom is zij weer naar den keizer +teruggegaan? Hoe was hun ontmoeting? Zijn ze nu blij, dat ze weer bij +elkaar zijn?” <span class="pagenum">[<a id="pb135" href="#pb135" +name="pb135">135</a>]</span></p> +<p>De slaaf gaf toe aan hun verzoek. Hij volgde hen in de hut en onder +den avondmaaltijd vertelde hij van de ziekte des keizers en van +Faustina’s terugkomst.</p> +<p>Toen de slaaf zijn verhaal geëindigd had, zag hij den man en de +vrouw onbeweeglijk zitten, stom van verbazing. Zij hielden de oogen +neergeslagen als om de ontroering, die hen aangegrepen had, niet te +verraden.</p> +<p>Eindelijk zag de man op en zei tot zijn vrouw: „Gelooft ge +niet, dat dit een beschikking van God is?”</p> +<p>„Ja,” zei de vrouw, „zeker was het hiervoor, dat +de Heer ons over zee zond naar deze hut. Stellig was dit Zijn +bedoeling, toen Hij de oude vrouw hierheen voerde naar onze +deur.”</p> +<p>Zoodra de vrouw deze woorden gesproken had, wendde de arbeider zich +weer tot den slaaf.</p> +<p>„Vriend,” zeide hij tot hem, „ge moet een +boodschap voor mij naar Faustina brengen. Zeg haar dit woord voor +woord: „Zoo groet u uw vriend, de wijngaardarbeider uit de +Sabijner-bergen: Gij hebt de jonge vrouw gezien, die mijn echtgenoote +is. Vondt ge haar schoonheid niet lieflijk en haar gezondheid +bloeiende? En toch heeft deze jonge vrouw eenmaal aan dezelfde ziekte +geleden, die nu Tiberius heeft aangetast.”</p> +<p>De slaaf maakte een beweging van verwondering, maar de arbeider ging +voort met steeds sterker nadruk op ieder woord:</p> +<p>„Als Faustina mijn woorden niet gelooven wil, zeg <span class= +"pagenum">[<a id="pb136" href="#pb136" name="pb136">136</a>]</span>haar +dan, dat mijn vrouw en ik uit Palestina in Azië komen, een land, +waar die ziekte dikwijls voorkomt. En daar is de wet zoo, dat de +melaatschen worden verdreven uit steden en dorpen, en op eenzame +plaatsen moeten wonen, zich hun woning zoekend in greppels en grotten. +Zeg Faustina, dat mijn vrouw is geboren in een grot uit zieke ouders en +zoolang ze nog een kind was, was ze gezond, maar toen ze opgroeide tot +een jonge maagd, werd zij door de ziekte aangetast.”</p> +<p>Toen de arbeider dit gezegd had, boog de slaaf vriendelijk lachend +het hoofd en sprak tot hen:</p> +<p>„Hoe wilt ge, dat Faustina dat gelooven zal? Zij heeft immers +uw vrouw in haar schoonheid en gezondheid gezien en zij weet immers, +dat er geen geneesmiddel voor die ziekte is?”</p> +<p>Maar de man antwoordde: „Het zou het beste voor haar zijn, als +ze mij geloofde. Maar ik ben ook niet zonder getuigen. Zij moet +boodschappers zenden naar Nazareth in Galilea. Daar zal ieder mensch +bevestigen wat ik gezegd heb.”</p> +<p>„Is het misschien door een wonderwerk van een of anderen god, +dat uw vrouw genezen is?” vroeg de slaaf.</p> +<p>„Ja,” antwoordde de arbeider; „het is zooals ge +zegt. Op een dag verspreidde zich een gerucht onder de zieken, die in +de eenzaamheid leefden: Zie, er is een groot Profeet opgestaan in +Nazareth in Galilea. Hij is vol van Gods geest en Hij kan uw ziekte +genezen door alleen maar Zijn hand op uw voorhoofd te +leggen.<span class="corr" id="xd21e1750" title= +"Niet in bron">”</span> <span class="pagenum">[<a id="pb137" +href="#pb137" name="pb137">137</a>]</span>Maar de zieken, die daar +lagen in hun ellende, wilden niet gelooven, dat dit gerucht waarheid +was.</p> +<p>„Ons kan niemand genezen,” zeiden ze; „al sinds de +dagen van de groote profeten heeft geen mensch iemand van ons uit zijn +ongeluk kunnen redden.”</p> +<p>Maar er was één van hen, die geloofde, en dat was een +jonge maagd. Zij ging weg van de anderen om te trachten naar de stad +Nazareth te komen, waar de profeet zijn verblijf hield. En op een dag, +toen ze over groote vlakten wandelde, ontmoette ze een man, die lang en +slank was, een bleek gezicht had en wiens haar in gladde zwarte lokken +lag. Zijn donkere oogen glansden als sterren en trokken haar aan. Maar +eer ze elkaar ontmoetten, riep ze hem toe:</p> +<p>„Kom niet bij mij, want ik ben een onreine; maar zeg mij waar +ik den Profeet van Nazareth vinden kan.”</p> +<p>Maar de man bleef op haar toekomen, en toen hij dicht voor haar +stond, vroeg hij:</p> +<p>„Waarom zoekt ge den Profeet van Nazareth?”</p> +<p>„Ik zoek hem, opdat hij zijn hand op mijn voorhoofd zal leggen +en mij van mijn ziekte genezen.”</p> +<p>Toen kwam de man en legde zijn hand op haar voorhoofd, maar zij +sprak tot hem:</p> +<p>„Wat baat het mij, of gij uw hand op mijn voorhoofd legt? Gij +zijt geen profeet.”</p> +<p>Toen zag hij haar glimlachend aan en zei:</p> +<p>„Ga nu naar de stad, die daarginds op de berghelling ligt en +vertoon u aan de priesters.” <span class="pagenum">[<a id="pb138" +href="#pb138" name="pb138">138</a>]</span></p> +<p>De zieke dacht: „Hij houdt mij voor den gek, omdat ik denk, +dat ik genezen kan worden. Van hem zal ik niet te weten komen wat ik +vraag.” En zij liep voort. Onmiddellijk daarna zag ze een man, +die op de jacht ging en over het groote veld kwam aanrijden. Toen hij +zoo dichtbij was, dat hij haar hooren kon, riep zij hem toe: „Kom +niet bij me, want ik ben een onreine; maar zeg mij waar ik den profeet +van Nazareth vinden kan.”</p> +<p>„Wat verlangt ge van den profeet?” vroeg de man en reed +langzaam naar haar toe.</p> +<p>„Ik wil alleen, dat Hij Zijn hand op mijn voorhoofd leggen zal +en mij van mijn ziekte genezen.”</p> +<p>Maar de man reed nog nader bij.</p> +<p>„Van welke ziekte wilt ge genezen worden?” vroeg hij. +„Gij hebt geen geneesmeester noodig.”</p> +<p>„Ziet ge dan niet dat ik een onreine ben?” zeide zij. +„Ik ben uit zieke ouders geboren in een grot.”</p> +<p>Maar de man bleef op haar toe rijden, want zij was mooi en teer, als +een pas uitgekomen bloem.</p> +<p>„Gij zijt de schoonste maagd uit Judea!” barstte hij +uit.</p> +<p>„Spot nu ook niet met mij,” zei ze. „Ik weet dat +mijn trekken verwoest zijn en dat mijn stem is als het knorren van een +wild dier.”</p> +<p>Maar hij zag haar diep in de oogen en zei tot haar: „Uw stem +is helder als die van een beek in de lente, als zij voortkabbelt over +de kiezelsteenen, en uw gezicht is als een zachte zijden doek.” +<span class="pagenum">[<a id="pb139" href="#pb139" name= +"pb139">139</a>]</span></p> +<p>En op dat oogenblik was hij haar zoo nabij gekomen, dat zij haar +gezicht kon zien spiegelen in het blanke beslag, dat zijn zadel +versierde.</p> +<p>„Ge kunt u hier spiegelen,” zei hij.</p> +<p>Dat deed zij en zij zag een gezicht, dat zacht en lenig was als de +vleugel van een pas ontpopten vlinder.</p> +<p>„Wat is dat?” riep ze, „dat is mijn gezicht +niet.”</p> +<p>„Ja, dat is uw gezicht,” zei de ruiter.</p> +<p>„Maar is mijn stem dan niet heesch; klinkt die niet alsof +wagens voortgetrokken worden over een steenachtigen weg?”</p> +<p>„Neen, zij klinkt als de schoonste melodieën van een +citherspeler.”</p> +<p>Zij wendde zich om en wees in de richting vanwaar zij gekomen +was.</p> +<p>„Weet ge wie die man is, die nu juist achter die twee eiken +verdwijnt?” vroeg zij den ruiter.</p> +<p>„Dat is Hij, naar wien ge zoo pas gevraagd hebt, dat is de +Profeet van Nazareth,” antwoordde de man.</p> +<p>Toen sloeg zij de handen ineen van verbazing en haar oogen kwamen +vol tranen.</p> +<p>„O, Gij Heilige! O, Gij drager van de macht Gods!” riep +zij uit. „Gij hebt mij genezen!”</p> +<p>En de ruiter lichtte haar in den zadel en bracht haar naar de stad +op de berghelling en ging met haar naar de ouderlingen en priesters en +vertelde hun, hoe hij haar gevonden had. Zij vroegen nauwkeurig naar +alles, maar toen zij hoorden, dat de maagd in de <span class= +"pagenum">[<a id="pb140" href="#pb140" name= +"pb140">140</a>]</span>woestijn uit zieke ouders geboren was, wilden +zij niet gelooven, dat zij hersteld was. „Ga terug vanwaar ge +gekomen zijt,” zeiden zij. „Als ge ziek geweest zijt, moet +ge dat uw geheele leven blijven. Ge moet niet hier naar de stad komen +om ons met uw ziekte te besmetten.”</p> +<p>Zij sprak tot hen: „Ik weet, dat ik gezond ben, want de +Profeet van Nazareth heeft Zijn hand op mijn voorhoofd +gelegd.”</p> +<p>Toen zij dat hoorden, riepen zij uit: „Wie is hij, dat hij de +onreinen rein zou kunnen maken? Dit alles is verblinding door booze +geesten. Keer terug naar de uwen, opdat gij ons allen niet in het +verderf stort.”</p> +<p>Zij wilden haar niet voor genezen verklaren en zij verboden haar +zich in de stad te vertoonen. Zij bepaalden, dat ieder, die haar +beschermde, ook onrein zou verklaard worden.</p> +<p>Toen de priesters dit vonnis geveld hadden, zei de jonge maagd tot +den man, die haar op het veld gevonden had: „Waar moet ik nu +heengaan? Moet ik weer naar de woestijn, naar de zieken +terug?”</p> +<p>Maar de man hief haar weer op zijn paard en zei tot haar: +„Neen, gij zult geenszins meer naar de zieken in hun grotten +gaan, maar wij beiden zullen over de zee trekken, naar een ander land, +waar geen wetten voor reinen en onreinen zijn.<a id="xd21e1839" name= +"xd21e1839"></a> En zij ...” maar toen de arbeider zoover gekomen +was met zijn verhaal, stond de slaaf op en viel hem in de rede. +<span class="pagenum">[<a id="pb141" href="#pb141" name= +"pb141">141</a>]</span></p> +<p>„Ge behoeft me niets meer te zeggen,” zei hij, +„sta liever op en ga met mij mee—gij, die de bergen hier +kent, zoodat ik mijn terugtocht al vannacht beginnen kan en niet tot +morgen behoef te wachten. De keizer en Faustina kunnen uw boodschap +geen oogenblik te vroeg hooren.”</p> +<p>Toen de arbeider den slaaf een eindweegs had weggebracht, en weer in +de hut terugkwam, vond hij zijn vrouw nog wakker.</p> +<p>„Ik kan niet slapen,” zei ze. „Ik moet er steeds +aan denken, dat deze twee elkaar zullen ontmoeten: Hij, die alle +menschen liefheeft en hij, die ze haat.</p> +<p><span class="corr" id="xd21e1849" title= +"Niet in bron">„</span>Het is alsof deze ontmoeting de wereld uit +haar voegen zou kunnen brengen.”</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">VI.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De oude Faustina was op reis naar Jeruzalem en trok +door het afgelegen Palestina. Zij had niet gewild, dat de opdracht den +profeet te zoeken en hem bij den keizer te brengen aan een ander dan +aan haar zou worden toevertrouwd. Zeker had zij in zich zelf gedacht: +wat wij van dien vreemden man begeeren is iets, dat we hem niet met +geweld of geschenken kunnen aflokken. Maar misschien geeft hij het ons, +als iemand hem te voet valt en hem zegt in welken nood de keizer +verkeert. En wie kan beter Tiberius’ voorspraak zijn dan iemand, +die onder zijn ongeluk evenveel lijdt als hijzelf? <span class= +"pagenum">[<a id="pb142" href="#pb142" name="pb142">142</a>]</span></p> +<p>De hoop om misschien Tiberius te redden, had de oude vrouw verjongd. +Zij had zonder moeite de lange zeereis naar Joppe uitgehouden en op weg +naar Jeruzalem gebruikte zij geen draagstoel, maar reed te paard. Zij +scheen de moeilijke reis even gemakkelijk uit te houden, als de +Romeinsche edelen, de krijgslieden en de slaven, die haar gevolg +uitmaakten.</p> +<p>Die reis van Joppe naar Jeruzalem vervulde het hart der oude vrouw +met blijdschap en hoop. Het was in de lente en de vlakte van Saron, +waarover zij den eersten dag hadden gereden, was één +enkel schitterend kleed van bloemen. Zelfs op de tweede dagreis, toen +ze in de bergen van Judea waren, bleven de bloemen hun bij. Al de +verschillend gevormde heuvels, waar de weg zich tusschen door +slingerde, waren beplant met vruchtboomen, die in vollen bloei stonden. +En toen de reizenden de witrose bloesems van abrikozen en perziken moe +werden, konden zij hun oogen rust geven door naar het jonge wingerdloof +te zien, dat uit de zwartbruine wortelstokken te voorschijn kwam en dat +zoo snel groeide, dat men meende het te kunnen zien groeien.</p> +<p>Maar het waren niet alleen de bloemen en het lentegroen, die de reis +zoo mooi maakten. De grootste bekoring ging uit van alle menschen, die +dien morgen op weg waren naar Jeruzalem. Van alle zijwegjes en paden, +van eenzame hoogten en van de afgelegenste hoekjes van de vlakte kwamen +de reizigers. Toen zij <span class="pagenum">[<a id="pb143" href= +"#pb143" name="pb143">143</a>]</span>den weg naar Jeruzalem bereikt +hadden, sloten de alleen-reizenden zich bij elkaar aan in groote +scharen en trokken voort onder blij gejubel. Om een ouden man, die op +een schommelenden kameel reed, liepen zijn zonen en dochters, zijn +schoondochters en al zijn kleinkinderen. De familie was zoo groot, dat +ze een klein leger vormde. Een oude moeder, die te zwak was om te +loopen, werd door haar zonen op de armen gedragen en zij liet zich fier +door de eerbiedig op zij wijkende schare brengen.</p> +<p>Voorwaar, het was een morgen, die zelfs de meest bedroefden blij +maken kon. De hemel was wel niet helder, maar met een dunne witgrijze +wolkenlaag overtrokken, geen van de reizigers toch dacht er aan zich te +beklagen, omdat de sterke zonnegloed wat gedempt was. Onder dien +gesluierden hemel stroomden de geuren van de bloeiende boomen en de pas +uitgekomen bladeren niet zoo snel als anders in de ruimte weg, maar +bleven hangen over wegen en velden. En die mooie dag, die met zijn +zacht licht en zijn windstilte deed denken aan de rust en den vrede van +den nacht, scheen aan al die scharen voortspoedende menschen iets van +zijn aard mee te deelen, zoodat ze opgeruimd maar toch plechtig gestemd +voorttrokken, met gedempte stem overoude hymnen zingend, of spelend op +wonderlijke, ouderwetsche instrumenten, waaruit tonen kwamen, die waren +als het gonzen van een mug of het zingen van een krekel. <span class= +"pagenum">[<a id="pb144" href="#pb144" name="pb144">144</a>]</span></p> +<p>Toen de oude Faustina voortreed onder al die menschen, werd ze +werkelijk door hun voortvarendheid en blijdschap aangestoken. Zij +spoorde haar paard tot grooter snelheid aan, terwijl ze tot een jongen +Romein, die naast haar reed, zeide: „Ik droomde vannacht, dat ik +Tiberius zag en hij verzocht mij de reis niet uit te stellen, maar +juist vandaag naar Jeruzalem te gaan. ’t Komt mij voor alsof de +goden mij een vermaning hebben willen zenden, niet te verzuimen er +dezen mooien morgen heen te trekken.”</p> +<p>Terwijl zij dat zeide, had zij den top van een uitgestrekten bergrug +bereikt en daar hield zij onwillekeurig stil. Vóór haar +lag een groot, diep keteldal, door mooie heuvels omringd en uit de +donkere, schaduwrijke diepte van dat dal verrees de reusachtige rots, +die op haar schedel Jeruzalem droeg.</p> +<p>Maar de enge bergstad, die met haar muren en torens als een gekroond +kleinood op den platten top van den heuvel lag, scheen haar dien dag +duizendmaal vergroot. Al de heuvels, die zich rondom het dal verhieven, +waren met bonte tenten bedekt en met een oneindige menschenmassa.</p> +<p>’t Was duidelijk voor Faustina, dat de bevolking van het heele +land bezig was in Jeruzalem bijeen te komen voor een of andere groote +plechtigheid. Die ’t verst woonden, waren al gekomen en hadden +hun tenten reeds in orde. Zij daarentegen, die in de buurt van de stad +woonden, waren nog in aantocht. Aan den voet van <span class= +"pagenum">[<a id="pb145" href="#pb145" name="pb145">145</a>]</span>alle +lichte heuvels zag men ze aankomen als een onafgebroken stroom van +witte kleeren, zangen en feestvreugde.</p> +<p>De oude vrouw zag lang neer op die aanstroomende menschenmassa en +hun lange rijen tenten. Toen sprak zij tot den jongen Romein, die naast +haar reed:</p> +<p>„Voorwaar, Sulpicius, ’t geheele volk moet naar +Jeruzalem gekomen zijn.”</p> +<p>„Dat is werkelijk zoo,” antwoordde de Romein, die door +Tiberius was uitgekozen om Faustina te vergezellen, omdat hij +verscheidene jaren in Judea gewoond had. „Zij vieren nu het +groote lentefeest en dan trekken alle menschen, oude en jonge, naar +Jeruzalem.”</p> +<p>Faustina bedacht zich een oogenblik:</p> +<p>„Ik ben er blij om, dat we in deze stad komen op den dag, dat +het volk hoogtij viert,” zei ze. „Dat kan niet anders +beteekenen dan dat de goden onze reis beschermen. Houdt ge ’t +niet voor mogelijk, dat hij, dien we zoeken—de Profeet van +Nazareth, ook naar Jeruzalem is gekomen om aan ’t feest deel te +nemen?”</p> +<p>„Voorwaar, ge hebt gelijk, Faustina,” sprak de Romein. +„Hij is hoogstwaarschijnlijk in Jeruzalem. Dat is waarlijk een +beschikking der goden. Hoe sterk en krachtig ge ook zijt, toch kunt ge +blij zijn, dat ge de vrij lange, moeilijke reis naar Galilea niet +behoeft te maken.”</p> +<p>Hij reed haastig op een paar wandelaars toe, die juist voorbij +kwamen en vroeg hun of ze geloofden, dat de Profeet van Nazareth zich +in Jeruzalem bevond.</p> +<p>„Wij hebben er hem elk jaar om dezen tijd gezien,” +<span class="pagenum">[<a id="pb146" href="#pb146" name= +"pb146">146</a>]</span>antwoordde een van de wandelaars. „Zeker +is hij ook dit jaar hierheen gekomen, want hij is een vroom en +rechtvaardig man.”</p> +<p>Een vrouw strekte de hand uit en wees naar een heuvel, die ten +oosten van de stad lag. „Ziet ge die berghelling, met olijfboomen +begroeid?” vroeg ze. „Daar richten de Galileërs +gewoonlijk hun tenten op en daar kunt ge de zekerste berichten krijgen +over hem, dien ge zoekt.”</p> +<p>Zij trokken verder, reden langs een slingerend pad eerst naar +’t diepst van het dal en toen den berg van Sion op om de stad op +zijn top te bereiken.</p> +<p>De steil oploopende weg was hier met lage muren omgeven, en daarop +zaten en lagen een eindelooze massa bedelaars en kreupelen, die de +barmhartigheid van de reizigers inriepen.</p> +<p>Onder het langzaam voortrijden kwam een der Joodsche vrouwen op +Faustina toe: „Zie daar,” zei ze, op een van de bedelaars +wijzend, die op den muur zat, „dat is een Galileër. Ik +herinner me, dat ik hem onder de leerlingen van den Profeet gezien heb. +Hij kan u zeggen waar ge hem vinden zult, dien ge zoekt.”</p> +<p>Faustina reed met Sulpicius naar den man, die haar was aangewezen. +’t Was een arme oude man met een grooten baard, die hier en daar +grijs werd. Zijn gezicht was gebruind door hitte en zonneschijn; en +zijn handen waren door den arbeid vereelt. Hij vroeg niet om aalmoezen; +integendeel, hij scheen zoo verdiept in <span class="pagenum">[<a id= +"pb147" href="#pb147" name="pb147">147</a>]</span>bekommering en +gepeins, dat hij de voorbijgangers niet eens aanzag.</p> +<p>Hij hoorde ook niet, dat Sulpicius hem aansprak maar deze moest zijn +vraag een paar maal herhalen.</p> +<p>„Vriend, men heeft mij gezegd, dat gij een Galileër zijt. +Ik verzoek u daarom, mij te zeggen waar ik den Profeet van Nazareth kan +vinden.”</p> +<p>De Galileër sprong heftig op en zag verwoed om zich heen. Maar +toen hij eindelijk begreep wat men van hem verlangde, werd hij door +toorn en ontzetting aangegrepen. „Wat zegt ge toch!” stoof +hij op. „Waarom vraagt ge mij naar dien man? Ik weet niets van +hem! Ik ben geen Galileër.”</p> +<p>De Joodsche vrouw mengde zich nu in het gesprek. „Ik heb u +toch in zijn gezelschap gezien,” viel zij in. „Wees niet +bang, maar zeg deze voorname Romeinsche vrouw, die een vriendin van den +keizer is, waar ze hem ’t beste kan vinden.”</p> +<p>Maar de verschrikte leerling werd hoe langer hoe verbitterder. +„Zijn dan alle menschen waanzinnig vandaag?” zei hij. +„Zijn ze door een boozen geest bezield, dat ze keer op keer mij +naar dien man komen vragen? Waarom wil niemand me gelooven, als ik zeg, +dat ik den Profeet niet ken? Ik ben niet uit zijn land gekomen. Ik heb +hem nooit gezien.”</p> +<p>Zijn heftigheid trok de aandacht, en een paar bedelaars, die naast +hem zaten, begonnen hem ook tegen te spreken. <span class= +"pagenum">[<a id="pb148" href="#pb148" name="pb148">148</a>]</span></p> +<p>„Zeker hebt gij tot zijn discipelen gehoord,” zeiden +zij. „Wij weten allen, dat gij met hem uit Galilea gekomen +zijt.”</p> +<p>Maar de man strekte beide armen ten hemel en riep: „Ik heb het +vandaag niet in Jeruzalem kunnen uithouden om zijnentwil, en nu laat +men mij niet eens met rust hier onder de bedelaars. Waarom wilt ge mij +niet gelooven als ik zeg, dat ik hem nooit heb gezien?”</p> +<p>Faustina haalde de schouders op en wendde zich af. „Laat ons +verder gaan,” zeide ze. „Die man daar is immers waanzinnig. +Van hem komen we niets te weten.”</p> +<p>Zij trokken verder de berghelling op. Faustina was niet verder dan +twee stappen van de stadspoort, toen de Israëlietische vrouw, die +haar had willen helpen den Profeet te vinden, haar toeriep voorzichtig +te wezen. Zij hield den teugel in en zag, dat er een man op den weg +lag, vlak voor de voeten van het paard. Zooals hij daar lag uitgestrekt +in het stof, juist waar het gedrang het grootst was, scheen het een +wonder, dat hij niet reeds door dieren of menschen vertrapt was.</p> +<p>De man lag op den rug en staarde naar boven met doffe oogen zonder +uitdrukking. Hij bewoog zich niet, hoewel de kameelen hun zware pooten +dicht naast hem neerzetten. Hij was armoedig gekleed en nu was hij +bovendien vuil door stof en aarde. Inderdaad had hij zooveel gruis over +zich heen gegooid, dat het scheen alsof hij zich verbergen wilde om +gemakkelijker overreden of vertrapt te worden. <span class= +"pagenum">[<a id="pb149" href="#pb149" name="pb149">149</a>]</span></p> +<p>„Wat is dat? Waarom ligt die man hier op den weg?” vroeg +Faustina.</p> +<p>Op ’tzelfde oogenblik begon de liggende de voorbijgangers aan +te roepen: „Weest barmhartig, broeder en zuster, leidt uw paarden +en lastdieren over mij heen. Wijkt niet voor mij uit. Trapt mij tot +stof! Ik heb onschuldig bloed verraden. Trapt mij tot stof!”</p> +<p>Sulpicius vatte het paard van Faustina bij den teugel en leidde het +ter zijde.</p> +<p>„Dat is een zondaar, die boete wil doen,” zei hij. +„Laat u dat niet ophouden. Dat is een wonderlijk volk en men moet +het zijn gang laten gaan.”</p> +<p>De man op den weg ging voort met roepen: „Zet uw hielen op +mijn hart. Laat de kameelen mijn borst vertrappen en de ezels hun +hoeven in mijn oogen zetten.”</p> +<p>Maar Faustina vond, dat ze niet voorbij dien ellendige kon rijden +zonder te beproeven hem te bewegen op te staan. Zij hield stil naast +hem.</p> +<p>De Israëlietische vrouw, die haar vroeger al eens had willen +helpen, drong nu weer tot haar door: „Die man hoorde ook tot de +leerlingen van den Profeet,” zei ze. „Wilt ge, dat ik hem +naar zijn meester vraag?”</p> +<p>Faustina knikte bevestigend, en de vrouw boog zich over den +liggende.</p> +<p>„Wat hebt gij, Galileërs, vandaag met uw meester +gedaan?” vroeg ze. „Ik zie u verspreid op wegen en paden, +maar hem zie ik nergens.”</p> +<p>Maar toen zij hem zoo vroeg, hief de man, die in <span class= +"pagenum">[<a id="pb150" href="#pb150" name="pb150">150</a>]</span>het +stof van den weg lag, zich op de knieën. „Wat is dat voor +een boozen geest, die u heeft ingeblazen mij naar hem te vragen?” +zei hij met een stem, waarin de grootste wanhoop klonk. „Ge ziet +immers, dat ik mij in het stof van den weg gelegd heb om vertreden te +worden. Is dat u nog niet genoeg? Moet ge mij nu ook nog komen vragen +wat ik met hem gedaan heb?”</p> +<p>„Ik begrijp niet, wat ge u te verwijten hebt,” zei de +vrouw. „Ik wil alleen weten, waar ge uw meester hebt.”</p> +<p>Toen zij de vraag herhaalde, vloog de man op en hield beide handen +voor de ooren. „Wee u, dat ge mij niet in vrede kunt laten +sterven,” riep hij. Hij baande zich een weg door het volk, dat +zich voor de poort verdrong en rende weg, bevend van ontzetting, +terwijl zijn verscheurde kleeren om hem heen fladderden als donkere +vleugels.</p> +<p>„’t Schijnt wel dat we bij een volk van krankzinnigen +gekomen zijn,” zei Faustina, toen zij den man vluchten zag. Zij +was ontstemd door het zien van de leerlingen van dezen profeet. Zou een +man, die zulke dwazen onder zijn gezellen had, in staat zijn iets voor +den keizer te doen?</p> +<p>Ook de Israëlietische vrouw zag er bedroefd uit, en zij zei met +grooten ernst tot Faustina: „Vrouwe, draal niet met hem op te +zoeken, dien ge vinden wilt. Ik vrees, dat hem iets kwaads overkomen +is, nu zijn leerlingen buiten zichzelven zijn en niet kunnen verdragen, +dat men over hem spreekt.” <span class="pagenum">[<a id="pb151" +href="#pb151" name="pb151">151</a>]</span></p> +<p>Faustina en haar gevolg reden eindelijk onder ’t poortgewelf +door en kwamen in nauwe, donkere straten, die overvol van menschen +waren. ’t Was bijna onmogelijk daaruit te komen in de +stad<span class="corr" id="xd21e1970" title="Niet in bron">.</span> De +rijdenden moesten keer op keer stilhouden. Slaven en krijgsknechten +trachtten te vergeefs wegen te banen. De menschen bleven zich +voortspoeden in een dichten, niet te keeren stroom.</p> +<p>„Voorwaar,” zei de oude vrouw tot Sulpicius, „de +straten van Rome zijn stille lusthoven in vergelijking met +deze.”</p> +<p>Sulpicius zag spoedig in, dat bijna onoverkomelijke moeielijkheden +hen wachtten.</p> +<p>„Op deze overvolle straten is het bijna gemakkelijker te +loopen dan te rijden,” zei hij. „Als gij niet al te moe +zijt, zou ik u willen raden te voet naar het paleis van den landvoogd +te gaan. Dat ligt wel ver weg, maar als we moeten rijden, komen we daar +zeker niet voor na middernacht.”</p> +<p>Faustina ging dadelijk op dit voorstel in. Zij stapte van het paard +en gaf dit over aan een der slaven.</p> +<p>Daarop begonnen de Romeinsche reizigers hun wandeling door de +stad.</p> +<p>Dat gelukte hun veel beter. Zij drongen tamelijk vlug door tot het +hartje van de stad, en Sulpicius wees Faustina juist een eenigszins +breeder straat, die zij bijna bereikt hadden.</p> +<p>„Zie daar, Faustina,” zeide hij, „als wij daar +maar <span class="pagenum">[<a id="pb152" href="#pb152" name= +"pb152">152</a>]</span>komen kunnen, dan zijn we waar we wezen moeten. +Die straat loopt recht op onze herberg aan.”</p> +<p>Maar juist toen zij die straat wilden inslaan, ontmoetten zij den +eersten hinderpaal. Want op hetzelfde oogenblik, dat Faustina de straat +bereikte, die van het paleis van den landvoogd naar de Poort der +Rechtvaardigheid en Golgotha liep, leidde men daar langs een gevangene, +die weggevoerd werd om gekruisigd te worden.</p> +<p>Voor hem uit haastten zich een schare jonge, woeste menschen, die de +terechtstelling wilden zien. Zij joegen springend de straat over, +strekten de armen in de hoogte van verrukking en stootten +onverklaarbare klanken uit in hun vreugde iets te zullen zien, wat niet +alle dagen voorkwam. Achter hen aan kwamen scharen mannen in zijden +kleederen, die tot de voornaamsten en meest aristocratischen van de +stad schenen te behooren, en daarachter liepen vrouwen,—vele met +beschreide gezichten. Een groep armen en kreupelen liepen mee, onder +kreten, die de ooren verscheurden.</p> +<p>„O God,” riepen ze. „Red hem! Zend Uw engel om hem +te redden! Zend toch een helper in den uitersten nood!”</p> +<p>Eindelijk kwamen eenige Romeinsche krijgslieden op groote paarden. +Zij waakten, dat niemand uit het volk op den gevangene aan zou vliegen +om hem te bevrijden.</p> +<p>Onmiddellijk achter hen kwamen de beulsknechten, <span class= +"pagenum">[<a id="pb153" href="#pb153" name="pb153">153</a>]</span>die +den man, die gekruist moest worden, voortleidden. Zij hadden een groot, +zwaar houten kruis over zijn schouders gelegd, maar hij was te zwak +voor dezen last. Die drukte hem zóó, dat zijn lichaam +geheel tot op den grond gebogen werd. Hij hield het hoofd +zóó diep voorover, dat niemand zijn gezicht kon zien.</p> +<p>Faustina stond aan den ingang van de kleine zijstraat en zag den +zwaren tocht van den terdoodveroordeelde. Verwonderd merkte ze op, dat +hij een purperen mantel droeg en dat een doornen kroon op zijn hoofd +gedrukt was.</p> +<p>„Wie is die man?” vroeg zij.</p> +<p>Een van de omstanders antwoordde: „Dat is een, die zich keizer +maken wou.”</p> +<p>„Dan moet hij sterven voor iets, dat niet zeer begeerenswaard +is,” zei de oude vrouw weemoedig.</p> +<p>De veroordeelde bezweek onder ’t kruis, hij liep al langzamer. +De beulsknechten hadden een touw om zijn middel geknoopt en begonnen +daaraan te trekken om hem sneller voort te krijgen. Maar toen zij dat +deden viel de man om en bleef liggen met het kruis op zich.</p> +<p>Het gaf een groote opschudding. De Romeinsche soldaten hadden moeite +het volk terug te houden. Zij trokken hun zwaard tegen een paar +vrouwen, die trachtten haastig voort te komen en den gevallene te +helpen. De beulsknechten trachtten hem met slagen en stompen te dwingen +tot opstaan, maar hij kon niet om het zware kruis. Eindelijk vatten een +paar van hem dat aan om het op te lichten. <span class= +"pagenum">[<a id="pb154" href="#pb154" name="pb154">154</a>]</span></p> +<p>Toen hief hij het hoofd op en de oude Faustina kon zijn gezicht +zien. Zijn wangen waren gestriemd door slagen en van zijn voorhoofd, +dat door de doornenkroon gekwetst was, parelden een paar bloeddruppels. +Zijn haar hing in verwarde lokken, glibberig van zweet en bloed. Hij +hield de tanden vast op elkaar gesloten, maar zijn lippen trilden, +alsof ze met moeite een kreet terughielden. Zijn starende oogen waren +vol tranen en bijna dof,—gekweld en uitgeput als hij was.</p> +<p>Maar achter het gelaat van dezen halfdooden mensch zag de oude, als +in een visioen, een ander, schoon en bleek, met heerlijke oogen vol +majesteit en met zachte trekken. En plotseling werd ze aangegrepen door +smart en ontroering over het ongeluk en de vernedering van dien +vreemden man.</p> +<p>„O, wat heeft men U gedaan, gij Arme?” barstte zij uit +en ging hem een paar stappen tegemoet, terwijl haar oogen vol tranen +schoten. Ze vergat haar eigen verdriet en onrust voor het lijden van +dezen gemartelden Godmensch. Het was haar, alsof haar hart van +medelijden zou breken. Zij wilde, als de andere vrouwen, op hem +toeloopen, om hem aan zijn beulen te ontrukken.</p> +<p>De gevangene zag haar aankomen en hij kroop naar haar toe. Het was, +alsof hij verwachtte bij haar bescherming te vinden tegen allen, die +hem vervolgden en kwelden. Hij omvatte haar knieën, hij drukte +zich tegen haar aan als een kind, dat bij zijn moeder vlucht. +<span class="pagenum">[<a id="pb155" href="#pb155" name= +"pb155">155</a>]</span></p> +<p>De oude boog zich over hem heen. En op datzelfde oogenblik, terwijl +haar tranen stroomden, voelde zij een zalige vreugde, omdat hij bij +haar bescherming was komen zoeken. Zij legde haar eenen arm om zijn +hals en, zooals een moeder allereerst de tranen van haar kind droogt, +zoo legde zij haar zweetdoek van koel fijn linnen over zijn gezicht om +de tranen en het bloed weg te wisschen. Maar op dat oogenblik waren de +beulsknechten gereed met het kruis. Zij kwamen nu en rukten den +gevangene naar zich toe. Ongeduldig over het oponthoud, sleepten zij +hem voort in woeste haast. De terdoodveroordeelde steunde luid, toen +hij werd weggevoerd van de vrijplaats, die hij gevonden had. Maar hij +bood geen weerstand. Faustina greep hem om hem vast te houden en toen +haar zwakke oude handen niets vermochten, maar ze hem zag wegvoeren, +had ze een gevoel alsof iemand haar haar eigen kind ontrukt had en zij +riep uit: „Neen, neen, neem hem niet weg van mij. Hij moet niet +sterven, hij kan niet sterven!”</p> +<p>Zij voelde de vreeselijkste smart en toorn, omdat hij weggevoerd +werd. Zij wilde hem na. Zij wilde met de beulen strijden en hem uit hun +handen rukken.</p> +<p>Maar bij den eersten stap, dien ze deed, werd zij door een duizeling +en een onmacht overvallen.</p> +<p>Sulpicius haastte zich den arm om haar heen te slaan om haar staande +te houden.</p> +<p>Naast de straat zag hij een klein donker winkeltje <span class= +"pagenum">[<a id="pb156" href="#pb156" name="pb156">156</a>]</span>en +hij droeg haar daarin. Er was geen stoel of bank, maar de winkelier was +een barmhartig man. Hij sleepte een mat naar voren en maakte voor de +oude een bed op den steenen vloer.</p> +<p>Zij was niet bewusteloos, maar zóó sterk was de +duizeling, die haar aangegrepen had, dat ze zich niet op kon houden, +maar moest gaan liggen.</p> +<p>„Zij heeft een langen tocht gemaakt en het rumoer en gedrang +in de stad zijn te veel voor haar geweest,” zei Sulpicius tegen +den koopman. „Zij is heel oud en niemand is toch zoo sterk, dat +hij door den ouderdom niet overwonnen wordt.”</p> +<p>„Het is een zware dag, ook voor hen, die niet oud zijn,” +zei de koopman. „De lucht is bijna te zwaar om in te ademen. Het +zou mij niet verbazen als we een hevig onweer kregen.”</p> +<p>Sulpicius boog zich over de oude heen. Zij was ingeslapen en sliep +met rustige, geregelde ademhalingen na alle vermoeienis en aandoeningen +van den dag. Hij ging aan de winkeldeur staan om naar het volk te zien, +terwijl hij op haar ontwaken wachtte.</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">VII.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De Romeinsche landvoogd in Jeruzalem had een jonge +vrouw en zij had den nacht voor dat Faustina de stad binnentrok, liggen +droomen.</p> +<p>Zij droomde, dat ze op het dak van haar huis stond, <span class= +"pagenum">[<a id="pb157" href="#pb157" name="pb157">157</a>]</span>en +neerzag op de mooie groote binnenplaats, die volgens de Oostersche +zeden met marmer geplaveid was en met edele gewassen beplant.</p> +<p>Maar op die plaats zag zij verzameld alle zieken en blinden en +gebrekkigen, die in de wereld waren. Zij zag de pestzieken met +lichamen, door builen opgezwollen, de melaatschen met verteerde +aangezichten, de lammen, die zich niet konden verroeren, maar hulpeloos +op het veld lagen en al de ellendigen, die jammerden van smart en pijn. +En ze drongen allen naar de poort om in huis te komen en enkele van de +voorsten bonsden met harde slagen op de deur van het paleis.</p> +<p>Eindelijk zag ze, dat een slaaf de deur opende, op den drempel ging +staan en zij hoorde, dat hij hun vroeg wat ze wilden.</p> +<p>Toen antwoordden zij hem en zeiden: „Wij zoeken den grooten +Profeet, dien God op aarde gezonden heeft. Waar is de Profeet van +Nazareth? Hij, die de meester van alle plagen is? Waar is Hij, die ons +verlossen kan van al ons lijden?”</p> +<p>Toen antwoordde de slaaf op een onverschilligen toon, zooals +paleisdienaars dien gewoonlijk aannemen als ze arme vreemdelingen +afwijzen: „Het baat u niets om den grooten Profeet te zoeken. +Pilatus heeft hem gedood.”</p> +<p>Toen ging van al die zieken een weeklagen en jammeren en +tandenknarsen op, dat zij het niet aanhooren <span class= +"pagenum">[<a id="pb158" href="#pb158" name="pb158">158</a>]</span>kon. +Haar hart werd verscheurd door medelijden en de tranen stroomden haar +uit de oogen. Maar doordat ze was beginnen te schreien, was ze wakker +geworden.</p> +<p>Weer was ze ingeslapen en weer had ze gedroomd, dat ze op het dak +van haar huis stond, en ze zag neer op de groote plaats, die zoo breed +als een markt was.</p> +<p>En zie, de plaats was vol van alle menschen, die waanzinnig en +zielsziek waren en bezeten door booze geesten. En ze zag enkelen, die +naakt waren en enkelen die in hun lange haren waren gehuld, en sommigen +die zich kransen van stroo hadden gevlochten of mantels van gras en +meenden, dat ze koningen waren. En anderen, die op den grond kropen en +meenden, dat ze dieren waren. En weer anderen, die altijd schreiden +over een verdriet, dat zij geen naam konden geven. En sommigen, die +zware steenen kwamen aanslepen, die ze zeiden, dat van goud waren. En +weer anderen, die geloofden, dat booze geesten door hun mond +spraken.</p> +<p>Zij zag ze allen dringen naar de poort van het paleis. En zij, die +het dichtst bij stonden, klopten en bonsden om binnen te komen. +Eindelijk werd de deur geopend en een slaaf kwam naar buiten en vroeg +hun: „Wat verlangt ge?”</p> +<p>Toen begonnen allen te roepen en zeiden:</p> +<p>„Waar is de groote Profeet van Nazareth, Hij, die door God +gezonden is en die ons onze ziel en ons verstand zal weergeven?” +<span class="pagenum">[<a id="pb159" href="#pb159" name= +"pb159">159</a>]</span></p> +<p>Zij hoorde, dat de slaaf antwoordde op den onverschilligsten toon +van de wereld: „Het dient nergens toe, dat ge den grooten Profeet +zoekt, Pilatus heeft hem gedood.”</p> +<p>Toen dit gezegd werd, gaven al de waanzinnigen een kreet, die klonk +als het brullen van wilde dieren, en in hun vertwijfeling begonnen zij +zich zelf te verwonden, zoodat het bloed op de steenen vloot, en toen +zij, die droomde, hun ellende zag, begon ze haar handen te wringen en +te jammeren. En ze werd wakker van haar eigen gejammer.</p> +<p>Maar weer was ze ingeslapen en weer bevond ze zich in haar droom op +het dak van haar huis. En om haar heen zaten haar slavinnen, die op de +cimbaal en de cither speelden en de amandelboom wierp zijn witte +bloembladen over haar heen en de klimrozen geurden.</p> +<p>Terwijl ze daar zat, sprak een stem tot haar: „Ga naar de +balustrade, die het dak omgeeft en zie neer op de +binnenplaats.”</p> +<p>Maar in den droom weigerde zij, en zeide: „Ik wil niets meer +zien van allen, die vannacht op mijn binnenplaats komen.”</p> +<p>Op hetzelfde oogenblik hoorde zij van daar een gerammel van ketenen +en het gehamer van zware mokers en het geluid van hout, dat op hout +sloeg. Haar slavinnen hielden op met zang en spel, haastten zich naar +de balustrade en keken naar beneden.</p> +<p>En zij zelf kon ook niet blijven zitten, maar ging daarheen en zag +neer op de binnenplaats. <span class="pagenum">[<a id="pb160" href= +"#pb160" name="pb160">160</a>]</span></p> +<p>Toen zag ze, dat de plaats in haar huis vol was met al de arme +gevangenen van de wereld.</p> +<p>Zij zag hen, die anders in donkere gevangenissen lagen, gekluisterd +met zware ijzeren ketenen.</p> +<p>Zij zag hen, die in de donkere groeven arbeidden, en nu kwamen +aansleepen met hun mokers.</p> +<p>En zij, die roeiers waren op oorlogsschepen, kwamen met hun zware +roeiriemen van ijzer gesmeed.</p> +<p>En zij, die veroordeeld waren om te worden gekruisigd, kwamen met +hun kruisen en zij, die onthoofd moesten worden met hun bijlen.</p> +<p>Zij zag hen, die in slavernij waren weggevoerd naar vreemde landen +en wier oogen brandden van heimwee. Zij zag alle ellendige slaven, die +moesten werken als lastdieren, en wier ruggen bloedig waren van +geeselslagen.</p> +<p>Al die ongelukkigen riepen uit één mond en zeiden: +„Doe open! doe open!”</p> +<p>Toen trad de slaaf, die den ingang <span class="corr" id="xd21e2111" +title="Bron: bewaakten">bewaakte</span>, naar buiten en hij vroeg hun: +„Wat is het dat gij verlangt?”</p> +<p>En dezen antwoordden als de anderen:</p> +<p>„Wij zoeken den grooten Profeet van Nazareth, die op aarde +gekomen is om gevangenen hun vrijheid te geven en den slaven hun +geluk.”</p> +<p>De slaaf antwoordde met een onverschillig gezicht<span class="corr" +id="xd21e2120" title="Bron: .">:</span></p> +<p>„Ge kunt hem hier niet vinden, Pilatus heeft hem +gedood.” <span class="pagenum">[<a id="pb161" href="#pb161" name= +"pb161">161</a>]</span></p> +<p>Toen dit gezegd was, was het haar, die droomde, alsof al die +ongelukkigen uitbarstten in zulk een verachting en hoon, dat zij +voelde, hoe hemel en aarde trilden. Zij zelf voelde zich versteend van +schrik, en zulk een schok ging door haar lichaam, dat ze ontwaakte.</p> +<p>Toen ze nu goed wakker was, ging zij overeind in bed zitten en zei +in zichzelf: „Ik wil niet meer droomen. Nu wil ik mij den heelen +nacht wakker houden, zoodat ik niets meer van al dat vreeselijke hoef +te zien.”</p> +<p>Maar bijna op hetzelfde oogenblik, dat ze dat dacht, had de slaap +haar weer overmeesterd en zij had haar hoofd op het kussen gelegd en +was ingeslapen.</p> +<p>Weer had ze gedroomd, dat ze op het dak van haar huis zat, en haar +zoontje sprong daar heen en weer en speelde met een bal.</p> +<p>Toen hoorde ze een stem, die tot haar sprak: „Ga naar de +balustrade, die ’t dak omgeeft en zie, wie <span class="corr" id= +"xd21e2137" title="Bron: het het">het</span> zijn, die op de plaats +staan te wachten.”</p> +<p>Maar zij, die droomde, zeide in zichzelf: „Ik heb vannacht +zooveel ellende gezien, ik kan niets meer verdragen. Ik wil blijven +waar ik ben.”</p> +<p>Op ’tzelfde oogenblik wierp haar zoontje zijn bal zoo, dat die +buiten de balustrade viel, en het kind sprong er op toe en klom op het +hek. Toen werd zij bang, ze sprong op en greep het kind.</p> +<p>Maar daardoor kwam zij er toe een blik naar beneden <span class= +"pagenum">[<a id="pb162" href="#pb162" name="pb162">162</a>]</span>te +werpen en weer zag zij, dat de plaats vol menschen was.</p> +<p>En daar waren al de menschen der aarde, die in den oorlog gewond +waren. Zij kwamen met verminkte lichamen, met afgehouwen ledematen en +met groote open wonden, waaruit bloed vloeide, zoodat de heele plaats +er door overstroomd werd.</p> +<p>En daarnaast verdrongen zich alle menschen der aarde, die hun +geliefden op het slagveld verloren hadden. Het waren de vaderloozen, +die hun verdedigers betreurden en de jonge vrouwen, die om haar +geliefden riepen, en de ouden, die om hun zonen zuchtten.</p> +<p>Die het meest vooraan stonden, drongen naar de deur en de +poortwachter kwam zooals te voren en opende de deur.</p> +<p>En hij vroeg allen, die in twisten en gevechten gewond waren: +„Wat zoekt gij in dit huis?” En zij antwoordden: „Wij +zoeken den grooten Profeet van Nazareth, die strijd en oorlog verbieden +zal en vrede op aarde brengen. Wij zoeken hem, die de speer tot een +zeis zal maken en het zwaard tot een wijngaardmes.”</p> +<p>Toen antwoordde de slaaf: „Laat nu niet meer menschen mij +komen plagen, ik heb het nu al zoo dikwijls gezegd: „De groote +Profeet is hier niet. Pilatus heeft hem gedood.”<span class= +"corr" id="xd21e2159" title="Niet in bron">”</span> Daarop sloot +hij de poort. Maar zij, die droomde, dacht aan al het gejammer, dat nu +komen zou. „Ik wil het niet meer hooren,” zei ze en snelde +weg van de balustrade. Op ’tzelfde oogenblik werd zij +<span class="pagenum">[<a id="pb163" href="#pb163" name= +"pb163">163</a>]</span>wakker en toen merkte ze, dat zij in haar schrik +uit haar bed op den kouden steenen vloer gesprongen was.</p> +<p>Weer had zij gedacht, dat zij dien nacht niet meer slapen wou en +weer had haar de slaap overmand, zoodat zij haar oogen gesloten had en +was beginnen te droomen.</p> +<p>Weer stond zij op het dak van een huis en naast haar stond haar man, +en zij vertelde hem van haar droomen en hij lachte haar uit.</p> +<p>En weer hoorde ze een stem, die tot haar sprak: „Ga naar de +menschen zien, die op uw binnenplaats wachten.”</p> +<p>Maar zij dacht: „Ik wil ze niet zien. Ik heb vannacht +ongelukkigen genoeg gezien.”</p> +<p>Op ’tzelfde oogenblik hoorde ze drie harde slagen op de poort +en haar man ging naar de balustrade om te zien wie het was, die in zijn +huis verlangde binnen te komen. Maar nauwelijks had hij zich over het +hek gebogen of hij wenkte zijn vrouw om bij hem te komen.</p> +<p>„Kent gij dien man niet?” vroeg hij en wees naar +beneden.</p> +<p>Toen zij naar beneden zag op de binnenplaats, merkte zij, dat die +vol was van ruiters en paarden. Slaven waren bezig ezels en kameelen te +ontdoen van hun lasten. Het scheen, dat een voornaam reiziger was +aangekomen.</p> +<p>Aan den ingang stond de reiziger. Hij was een groot oud man met +breede schouders en een zwaarmoedig en somber uiterlijk. <span class= +"pagenum">[<a id="pb164" href="#pb164" name="pb164">164</a>]</span></p> +<p>De droomende herkende dadelijk den vreemdeling en ze fluisterde haar +man toe: „Dat is Caesar Tiberius, die naar Jeruzalem gekomen is. +Het kan niemand anders zijn.”</p> +<p>„Ik meen hem ook te herkennen,” zei haar man en legde +dadelijk den vinger op den mond als een teeken, dat ze stil moesten +zijn en luisteren naar wat er beneden op de plaats gezegd werd.</p> +<p>Ze zagen, dat de deurwachter naar buiten kwam en den vreemde vroeg: +„Wien zoekt gij?”</p> +<p>En de reiziger antwoordde: „Ik zoek den grooten Profeet van +Nazareth, die begiftigd is met Gods wonderdoende kracht. Keizer +Tiberius roept hem, opdat hij hem bevrijden zal van een vreeselijke +ziekte, die geen ander geneesmeester wegnemen kan.”</p> +<p>Toen hij uitgesproken had boog zich de slaaf zeer ootmoedig en zei: +„Heer, wees niet vertoornd, maar uw wensch kan niet vervuld +worden.”</p> +<p>Toen wendde zich de keizer tot zijn slaven, die achteraan op de +plaats wachtten en gaf hun een bevel.</p> +<p>Toen haastten zich de slaven; sommigen hadden de handen vol +versiersels, anderen hadden schalen opgehoopt met paarlen, anderen +sleepten met zakken vol gouden munten. De keizer wendde zich tot den +slaaf, die de poort bewaakte en zeide: „Dit alles zal ’t +zijne zijn, als hij Tiberius bijstaat. Hiermee kan hij al den armen der +aarde rijkdom geven.”</p> +<p>Maar de deurwachter boog zich nog dieper dan te <span class= +"pagenum">[<a id="pb165" href="#pb165" name= +"pb165">165</a>]</span>voren en zeide: „Heer, wees niet vertoornd +op uw dienaar, maar uw begeerte kan niet worden vervuld.”</p> +<p>Toen wenkte de keizer zijn slaven nog eens en een paar van hen +kwamen haastig aan met een rijk geborduurd kleed, waarop een borststuk +van juweelen glinsterde.</p> +<p>En de keizer sprak tot den slaaf: „Zie hier. Wat ik hem +aanbied is de macht over Judea. Hij zal zijn volk besturen als de +hoogste rechter, als hij mij maar volgt en Tiberius geneest.”</p> +<p>Maar de slaaf boog zich nog dieper ter aarde en sprak: „Heer, +het staat niet in mijn macht u te helpen.”</p> +<p>Toen wenkte de keizer nogmaals en zijn slaven kwamen haastig aan met +een gouden hoofdring en een purperen mantel.</p> +<p>„Zie,” sprak hij, „dit is de wil des keizers. Hij +belooft hem te benoemen tot zijn erfgenaam en hem heerschappij over de +wereld te geven. Hij zal de macht hebben de geheele aarde te besturen +volgens den wil van zijn God. Als hij maar van te voren zijn hand +uitsteekt en Tiberius geneest.”</p> +<p>Toen viel de slaaf ter aarde voor de voeten van den keizer en sprak +jammerend:</p> +<p>„Het staat niet in mijn macht U te gehoorzamen. Hij, dien gij +zoekt, is niet meer hier, Pilatus heeft hem gedood.” <span class= +"pagenum">[<a id="pb166" href="#pb166" name="pb166">166</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">VIII.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen de jonge vrouw wakker werd was het reeds helder +dag en haar slavinnen stonden te wachten om haar te helpen met +aankleeden. Zij was heel stil, terwijl zij zich kleedde, maar eindelijk +vroeg zij de slavin, die haar kapte of haar man al op was. Zij hoorde +toen, dat hij geroepen was om recht te spreken over een misdadiger.</p> +<p>„Ik had hem graag willen spreken,” zei de jonge +vrouw.</p> +<p>„Meesteres,” zei de slavin, „dat gaat moeilijk nu +midden onder het rechtsgeding. Wij zullen u bericht brengen zoodra het +afgeloopen is.”</p> +<p>Zij bleef nu zwijgend zitten tot ze geheel gekleed was. Toen vroeg +ze: „Heeft iemand van u hooren spreken van een profeet uit +Nazareth?”</p> +<p>„De Profeet van Nazareth! Dat is een Joodsch +wonderdoener,” antwoordde dadelijk een der slavinnen.</p> +<p>„Dat is wonderlijk, Meesteres, dat gij vandaag naar hem +vraagt,” zei een andere slavin. „Hij is het juist, dien de +Joden hier naar het paleis gebracht hebben om hem door den landvoogd te +laten verhooren.”</p> +<p>Zij beval dadelijk, dat ze zouden gaan hooren, waarvoor hij was +aangeklaagd. En een van de slavinnen verwijderde zich.</p> +<p>Toen zij terugkwam zei ze: „Ze klagen hem aan, <span class= +"pagenum">[<a id="pb167" href="#pb167" name= +"pb167">167</a>]</span>omdat hij zich tot koning over dit land maken +wil en zij roepen, dat de landvoogd hem moet laten +kruisigen.”</p> +<p>Maar toen de vrouw van den landvoogd dit hoorde, werd zij zeer +verschrikt en zeide: „Ik moet mijn man spreken! anders gebeurt +hier vandaag een ontzettend ongeluk.”</p> +<p>Toen de slavinnen haar nog eens zeiden, dat dit onmogelijk was, +begon ze te beven en te schreien, en een van haar werd bewogen, zoodat +ze zei:</p> +<p>„Als gij een schriftelijke boodschap wilt zenden aan den +landvoogd, zal ik trachten hem die te brengen.”</p> +<p>Zij nam dadelijk een stift en schreef eenige woorden op een +wastafeltje, en dat werd aan Pilatus overgebracht.</p> +<p>Maar hem zelf kon ze niet alleen spreken dien heelen dag, want toen +hij de Joden had weggezonden en de veroordeelde was weggeleid naar de +gerechtsplaats, was het tijd voor den maaltijd, en daarvoor had Pilatus +een paar van de Romeinen uitgenoodigd, die in dien tijd in Jeruzalem +waren. Het waren de aanvoerder van de troepen, een jonge leeraar in de +welsprekendheid en nog een paar anderen.</p> +<p>Die maaltijd was niet heel opgewekt, want de vrouw van den landvoogd +zat zwijgend en ontstemd, zonder aan het gesprek deel te nemen.</p> +<p>Toen de gasten vroegen of ze ziek of bedroefd was, vertelde de +landvoogd lachend van de boodschap, die ze hem dien morgen gezonden +had, en hij schertste er over, dat zij gemeend had, dat een Romeinsch +<span class="pagenum">[<a id="pb168" href="#pb168" name= +"pb168">168</a>]</span>landvoogd zich bij zijn rechtspraak zou laten +leiden door de droomen van een vrouw.</p> +<p>Zij antwoordde stil en bedroefd: „Voorwaar, dit was geen +droom, maar een waarschuwing, door de goden gezonden. Gij hadt +tenminste den man dezen eenen dag nog in ’t leven moeten +laten.”</p> +<p>Zij zagen, dat ze werkelijk bedroefd was. Zij wilde zich niet laten +troosten, hoezeer ook de gasten zich inspanden om haar door een +onderhoudend gesprek die dwaze inbeeldingen te doen vergeten.</p> +<p>Maar na een poos hief een van hen ’t hoofd op en zei: +„Wat is dat? Hebben we zóó lang aan tafel gezeten, +dat de dag al voorbij is?”</p> +<p>Allen zagen nu op, en zij merkten, dat een zwakke schemering daalde. +’t Was vooral merkwaardig te zien hoe heel het bonte kleurenspel, +dat over alle dingen en alle wezens ligt, zachtkens uitdoofde, zoodat +alles eentonig grijs scheen.</p> +<p>Evenals al ’t andere verloren ook hun eigen aangezichten hun +kleur.</p> +<p>„Wij zien er uit als dooden”, zei de jonge redenaar met +een rilling. „Onze wangen zijn grauw en onze lippen +zwart.”</p> +<p>Terwijl deze duisternis al dieper werd nam ook de angst der jonge +vrouw toe.</p> +<p>„Ach, liefste!” riep ze eindelijk uit, „ziet ge nu +nog niet in, dat de onsterfelijken u willen waarschuwen? Zij zijn +vertoornd, omdat ge een heilig en onschuldig man <span class= +"pagenum">[<a id="pb169" href="#pb169" name="pb169">169</a>]</span>ter +dood hebt veroordeeld! Ik denk, dat, al is hij nu misschien al aan +’t kruis geslagen, hij nog niet gestorven is. Laat hem afnemen +van het kruis. Ik wil met eigen handen zijn wonden verbinden. Sta +alleen toe, dat hij in ’t leven teruggeroepen wordt.”</p> +<p>Maar Pilatus antwoordde lachend: „Zeker hebt gij gelijk, dat +dit een teeken van de goden is. Maar zij laten de zon haar glans niet +verliezen, omdat een Joodsche dwaalleeraar tot den kruisdood +veroordeeld is. Daarentegen kunnen wij gewichtige gebeurtenissen +verwachten, die het geheele rijk betreffen. Wie kan weten, hoelang nog +de oude Tiberius...”</p> +<p>Hij voltooide den zin niet, want de duisternis was zóó +diep geworden, dat hij niet eens den wijnbeker vlak voor hem kon zien +staan. Hij hield op om den slaven te bevelen haastig een paar lampen te +brengen.</p> +<p>Toen het zoo licht geworden was, dat hij het gezicht van zijn gasten +zien kon, kon hem de ontstemming, die zich van hen meester maakte, +onmogelijk ontgaan.</p> +<p>„Zie nu eens,” zei hij tot zijn vrouw. „Nu +komt’ t mij voor, dat het u gelukt is ons genoegen te bederven +met uw droomen. Maar als ge nu eenmaal aan niets anders denken kunt, +laat ons dan liever hooren, wat ge gedroomd hebt. Vertel het ons en wij +zullen beproeven de bedoeling te begrijpen.”</p> +<p>Hiertoe was de jonge vrouw dadelijk bereid. En terwijl zij ’t +eene visioen na het andere vertelde, werden <span class= +"pagenum">[<a id="pb170" href="#pb170" name="pb170">170</a>]</span>haar +gasten al ernstiger. Zij lieten hun bekers onaangeroerd staan en er +kwamen rimpels in hun voorhoofd. De eenige, die bleef lachen en alles +onzin noemde, was de landvoogd zelf.</p> +<p>Toen ’t verhaal uit was, zei de jonge redenaar: +„Voorwaar, dat is meer dan een droom, want ik heb vandaag niet +den keizer, maar zijn oude vriendin Faustina de stad zien +binnentrekken. Het verwondert mij alleen, dat zij zich nog niet heeft +vertoond in ’t paleis van den landvoogd.”</p> +<p>„Er loopt werkelijk een gerucht, dat de keizer door een +vreeselijke ziekte is aangetast,” merkte de aanvoerder op. +„’t Komt ook mij mogelijk voor, dat de droom van uw vrouw +een waarschuwing is, door de goden gezonden.”</p> +<p>„’t Is in ’t geheel niet ongelooflijk, dat +Tiberius iemand tot den Profeet heeft gezonden om hem aan zijn ziekbed +te roepen,” stemde de jonge redenaar toe.</p> +<p>De aanvoerder wendde zich met diepen ernst tot Pilatus en sprak: +„Als de keizer werkelijk op den inval gekomen is dezen +wonderdoener bij zich te roepen, is het beter voor u en voor ons allen, +dat hij hem in ’t leven vindt.”</p> +<p>Pilatus antwoordde half boos: „Is ’t die duisternis, die +u allen tot kinderen maakt? Men zou denken, dat ge allen +droomuitleggers en profeten geworden waart.”</p> +<p>Maar de hoofdman ging voort met zijn aandringen: „’t Zou +misschien niet onmogelijk zijn het leven van dien man te redden, als ge +een ijlbode zondt.” <span class="pagenum">[<a id="pb171" href= +"#pb171" name="pb171">171</a>]</span></p> +<p>„Ge wilt me toch niet tot spot voor de menschen maken,” +antwoordde de landvoogd. „Zeg nu zelf hoe het gaan zou met recht +en orde hier in ’t land, als men hoorde, dat de landvoogd een +misdadiger genade schonk, omdat zijn vrouw een akeligen droom had +gehad.”</p> +<p>„’t Is waarheid, en geen droom, dat ik Faustina in +Jeruzalem gezien heb,” zei de jonge redenaar.</p> +<p>„Ik zal mijn handelingen wel tegenover den keizer +verdedigen,” zei Pilatus. „Hij zal wel begrijpen, dat deze +dweper, die zich, zonder weerstand te bieden, door mijn knechten liet +mishandelen, hem niet had kunnen helpen.”</p> +<p>Op ’tzelfde oogenblik, dat hij deze woorden uitsprak, dreunde +het huis als door een geweldigen rollenden donderslag, en een +aardbeving deed het veld schudden. ’t Paleis van den landvoogd +bleef onbeschadigd staan, maar gedurende de minuten, die de aardbeving +duurde, hoorde men van alle kanten een schrikwekkend gedruisch van +instortende huizen en vallende pilaren.</p> +<p>Zoodra een menschenstem zich kon laten hooren, riep de landvoogd een +slaaf.</p> +<p>„Haast u naar de gerechtsplaats en beveel in mijn naam, dat de +Profeet van Nazareth van het kruis genomen moet worden.”</p> +<p>De slaaf spoedde zich weg. Het gezelschap begaf zich uit de eetzaal +naar de zuilengang, om onder den blooten hemel te zijn als de +aardbeving zich herhaalde. Niemand durfde een woord spreken. Allen +wachtten op de terugkomst van den slaaf. <span class="pagenum">[<a id= +"pb172" href="#pb172" name="pb172">172</a>]</span></p> +<p>Die kwam spoedig terug. Hij bleef voor den landvoogd staan.</p> +<p>„Vondt ge hem nog in leven?” vroeg deze.</p> +<p>„Heer, hij was gestorven, en op het oogenblik dat hij den +geest gaf, kwam de aardbeving.”</p> +<p>Nauwelijks was dit gezegd of een paar harde slagen klonken op de +buitenste poort. Toen zij dit hoorden, sprongen allen op, alsof er een +nieuwe aardbeving gekomen was.</p> +<p>Onmiddellijk daarna naderde een slaaf: „Het is de oude +Faustina en Sulpicius, de bloedverwant van den keizer. Zij zijn gekomen +om u te vragen hen te helpen om den Profeet van Nazareth op te +zoeken.”</p> +<p>Er ging een zacht geruisch door de zuilengang en lichte stappen +werden gehoord. Toen de landvoogd omzag, merkte hij, dat zijn vrienden +zich van hem teruggetrokken hadden, als van iemand over wien het +ongeluk gekomen is.</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">IX.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De oude Faustina was aan land gestapt in Capri en had +den keizer opgezocht. Zij had hem alles verteld en terwijl ze sprak, +durfde zij hem bijna niet aanzien. In haar afwezigheid was de ziekte op +de vreeselijkste wijze toegenomen, en ze dacht: „Als er +barmhartigheid bij de goden geweest was, zouden zij me hebben laten +sterven eer ik dezen armen, gemartelden mensch zeggen moest, dat alle +hoop voorbij is.” <span class="pagenum">[<a id="pb173" href= +"#pb173" name="pb173">173</a>]</span></p> +<p>Tot haar verbazing luisterde Tiberius met de grootste +onverschilligheid naar haar. Toen ze vertelde hoe de groote +wonderdoener gekruisigd was op denzelfden dag, dat zij in Jeruzalem +aankwam, en hoe zij hem bijna gered had, begon zij te schreien door de +pijn van die teleurstelling.</p> +<p>Maar Tiberius zei alleen:</p> +<p>„Treurt ge hier werkelijk over! Ach Faustina, heeft een heel +leven in Rome u dan nog niet afgebracht van het geloof aan toovenaars +en wonderdoeners, dat ge in uw kindsheid in de Sabijnerbergen hebt +opgedaan?”</p> +<p>Toen zag de oude in, dat Tiberius nooit eenige hulp van den profeet +van Nazareth verwacht had.</p> +<p>„Waarom liet ge mij die reis naar dat verre land doen als ge +aldoor meendet dat het nutteloos zou zijn?”</p> +<p>„Gij zijt de eenige vriend, die ik bezit,” zei de +keizer. „Waarom zou ik u een verzoek weigeren, zoolang ik de +macht heb dit in te willigen?”</p> +<p>Maar de oude was er door gekwetst, dat de keizer haar misleid +had.</p> +<p>„Dat is weer uw oude listigheid,” viel zij uit. +„Dat is juist wat ik u ’t allerminst vergeven +kan.”</p> +<p>„Ge hadt niet bij mij terug moeten komen,” zei Tiberius. +„Ge hadt in uw bergen moeten blijven.”</p> +<p>Een oogenblik scheen het alsof die twee menschen, die al zoo +dikwijls getwist hadden, weer tot een woordenstrijd zouden komen, maar +de toorn van de oude vrouw was spoedig overgedreven. De tijd was +voorbij, dat ze <span class="pagenum">[<a id="pb174" href="#pb174" +name="pb174">174</a>]</span>in ernst met den keizer twisten kon. Zij +sprak zachter, hoewel ze nog niet laten kon een poging te wagen om +gelijk te krijgen.</p> +<p>„Maar de man was werkelijk een profeet,” zei ze. +„Ik heb hem gezien. Toen zijn oogen de mijne ontmoetten, geloofde +ik, dat hij een god was. Ik was waanzinnig, toen ik hem in den dood +liet gaan.”</p> +<p>„Ik ben blij, dat ge hem sterven liet,” antwoordde +Tiberius. „Hij was een Majesteitsschenner en een +oproerstichter.”</p> +<p>Weer was Faustina bijna boos geworden.</p> +<p>„Ik heb met veel van zijn vrienden te Jeruzalem over hem +gesproken,” zei ze. „Hij heeft de misdaden, waarvoor hij is +aangeklaagd, niet begaan.”</p> +<p>„Al heeft hij nu ook juist die misdaden niet begaan, dan is +hij toch zeker niet beter dan iemand anders,” zei de keizer mat. +„Waar is de mensch, die niet duizendmaal in zijn leven den dood +verdient.”</p> +<p>Maar deze woorden van den keizer deden Faustina besluiten iets te +doen, waarvoor ze tot nu toe nog teruggedeinsd was.</p> +<p>„Ik zal u toch een bewijs van zijn macht geven,” zeide +ze. „Ik zei u daar straks, dat ik mijn zweetdoek over zijn +gezicht legde. Dat is dezelfde doek, dien ik nu in mijn hand heb. Wilt +ge dien een oogenblik bekijken?”</p> +<p>Zij spreidde den zweetdoek voor den keizer uit en hij zag daarop +flauw het beeld van een menschengezicht. <span class="pagenum">[<a id= +"pb175" href="#pb175" name="pb175">175</a>]</span></p> +<p>De stem van de oude beefde van ontroering toen ze voortging: +„Die man zag, dat ik hem liefhad. Ik weet niet door welke macht +hij in staat was mij zijn beeld achter te laten. Maar mijn oogen komen +vol tranen, zoo dikwijls ik het zie.”</p> +<p>De keizer boog zich voorover en zag naar het beeld, dat scheen +geteekend met bloed en tranen en de zwarte schaduwen van de smart. +Langzamerhand kwam het geheele gezicht voor hem op, zooals het op den +zweetdoek was afgedrukt. Hij zag de bloeddroppels op het voorhoofd, de +stekende doornenkroon, het haar, kleverig van bloed, en den mond, +waarvan de lippen van lijden schenen te trillen.</p> +<p>Hij boog zich al dieper over het beeld. Al helderder en helderder +kwam het gezicht te voorschijn en uit de schaduwachtige omtrekken zag +hij opeens de oogen stralen, als van een verborgen leven. En op +denzelfden tijd, dat ze tot hem spraken van het vreeselijkste lijden, +toonden ze hem een reinheid en hoogheid, zooals hij nooit te voren had +aanschouwd.</p> +<p>Hij lag op zijn rustbank en dronk het beeld met zijn oogen in. +„Is dit een mensch?” zei hij, zacht en week. „Is dit +een mensch?”</p> +<p>Weer lag hij stil naar het beeld te staren. De tranen begonnen over +zijn wangen te stroomen. „Ik treur over uw dood, gij +onbekende,” fluisterde hij.</p> +<p>„Faustina,” riep hij eindelijk uit, „waarom hebt +gij dien mensch laten sterven! Hij zou mij genezen hebben.” +<span class="pagenum">[<a id="pb176" href="#pb176" name= +"pb176">176</a>]</span></p> +<p>En weer verzonk hij geheel in ’t beschouwen van het beeld.</p> +<p>„Gij, mensch!” zeide hij na een poos. „Als ik van +u mijn gezondheid niet herkrijgen kan, dan kan ik u toch wreken. Zwaar +zal mijn hand rusten op hen, die mij u ontstolen hebben.”</p> +<p>Weer bleef hij lang liggen. Toen liet hij zich op den vloer glijden +en viel voor het beeld op de knieën.</p> +<p>„Gij zijt de mensch!” zei hij. „Gij zijt, wat ik +niet geloofd heb ooit te zullen zien.” En hij wees op zichzelf, +op zijn verwoest gezicht en verteerde handen. „Ik en anderen zijn +wilde dieren en monsters, maar gij zijt de mensch!”</p> +<p>Hij boog het hoofd zoo diep over ’t beeld, dat hij den grond +raakte.</p> +<p>„Erbarm u over mij, gij onbekende,” zei hij, en zijn +tranen bevochtigden de steenen. „Als gij in ’t leven +gebleven waart, zou uw aanblik alleen mij genezen hebben.”</p> +<p>De arme oude vrouw schrikte van wat zij gedaan had. ’t Was +beter geweest, als zij den keizer het beeld niet had laten zien, meende +zij. Zij was van den beginne af bang geweest, dat zijn smart te groot +zou zijn als hij het zag.</p> +<p>En in haar wanhoop over het verdriet van den keizer, trok zij het +beeld naar zich toe, als om het uit zijn oogen weg te nemen.</p> +<p>Toen zag de keizer op. En zie, zijn gezicht was geheel veranderd, en +hij was zooals hij vroeger geweest <span class="pagenum">[<a id="pb177" +href="#pb177" name="pb177">177</a>]</span>was. ’t Was alsof de +ziekte wortel geslagen had in de haat en verachting voor de menschen, +die in zijn hart gewoond hadden, en ze had moeten wijken op het +oogenblik, dat hij liefde en medelijden voelde.</p> +<p class="tb"></p> +<p>Den volgenden dag zond Tiberius drie boden af.</p> +<p>De eerste bode ging naar Rome, met het bevel dat de senaat een +onderzoek in zou stellen naar de wijze waarop de landvoogd in Palestina +zijn ambt bekleedde, en hem straffen als het mocht blijken, dat hij het +volk verdrukte of onschuldigen ter dood veroordeelde.</p> +<p>De tweede ging naar den arbeider en zijn vrouw om hen te beloonen en +te danken voor den raad, dien zij den keizer gegeven hadden en om hun +tevens te zeggen hoe alles was afgeloopen. Toen ze alles gehoord +hadden, schreiden ze stil en de man zei: „Ik weet, dat ik er heel +mijn leven over peinzen zal wat er gebeurd zou zijn, als deze twee +elkaar hadden ontmoet.”</p> +<p>Maar de vrouw antwoordde: „Het kon niet anders zijn. ’t +Was een te groote gedachte dat deze twee elkaar zouden ontmoeten. God, +de Heer, wist dat de wereld dit niet zou kunnen dragen.”</p> +<p>De derde bode ging naar Palestina en bracht van daar eenige van +Jezus’ leerlingen naar Capri, en deze begonnen daar de leer te +verkondigen, die de gekruiste gepredikt had.</p> +<p>Toen deze leeraren op Capri aankwamen lag de oude Faustina op haar +sterfbed. Maar zij konden haar nog <span class="pagenum">[<a id="pb178" +href="#pb178" name="pb178">178</a>]</span>vóór haar dood +tot een discipel van den Profeet maken en haar doopen. En zij noemden +haar Veronica, omdat het haar gegeven was aan de menschen <i>het ware +beeld</i> van hun Verlosser te brengen. <span class="pagenum">[<a id= +"pb179" href="#pb179" name="pb179">179</a>]</span> <span class= +"pagenum">[<a id="pb181" href="#pb181" name="pb181">181</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch9" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#xd21e215">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="main">Vogel Roodborst.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Het was in den tijd, dat Onze Lieve Heer de wereld +schiep, toen Hij niet alleen hemel en aarde maakte, maar ook alle +dieren en gewassen en ze te gelijk een naam gaf.</p> +<p>Er zijn veel verhalen uit dien tijd, en als men ze alle kende, zou +men ook alles in de wereld, wat men nu niet begrijpen kan, kunnen +verklaren.</p> +<p>Nu gebeurde het, dat op een dag Onze Lieve Heer in het Paradijs de +vogels zat te schilderen en dat de verf in de verfpotten opraakte, +zoodat de distelvink zonder kleur gebleven zou zijn, als Onze Lieve +Heer niet alle penseelen op zijn veeren had afgeveegd.</p> +<p>En toen was het ook, dat de ezel zijn lange ooren kreeg, omdat hij +maar niet onthouden kon welken naam hij gekregen had. Hij vergat het, +zoodra hij een paar stappen op de wei in ’t Paradijs gedaan had, +en driemaal kwam hij terug om te vragen hoe hij heette, tot Onze Lieve +Heer wat ongeduldig werd en hem bij beide ooren nam en zei: „Je +naam is ezel, ezel, ezel!”</p> +<p>En terwijl Hij zoo sprak trok Hij de ooren van het <span class= +"pagenum">[<a id="pb182" href="#pb182" name="pb182">182</a>]</span>dier +wat uit opdat hij beter zou hooren en onthouden wat men hem zei.</p> +<p>Op dien dag werd ook de bij gestraft. Want toen de bij geschapen +werd, begon ze dadelijk honig in te zamelen en menschen en dieren, die +merkten hoe heerlijk de honig geurde, kwamen aan en wilden er van +proeven. Maar de bij wilde alles zelf houden en joeg met haar giftigen +angel allen weg, die bij den honig kwamen.</p> +<p>Dat zag Onze Lieve Heer en dadelijk riep Hij de bij en strafte +haar.</p> +<p>„Ik heb je de gave gegeven om honig in te zamelen, het +liefelijkste wat er in de schepping is,” zei Onze Lieve Heer; +„maar daarom gaf ik je nog niet het recht om hard tegen je naaste +te wezen. Onthoud het nu goed: als je iemand steekt, die je honig +proeven wil, dan moet je sterven.”</p> +<p>Ach ja, toen was het ook, dat de krekel blind werd, en de mier haar +vleugels verloor. Er gebeurde zooveel wonderlijks op dien dag.</p> +<p>Onze Lieve Heer zat, groot en vriendelijk, den geheelen dag te +scheppen en in ’t leven te roepen. En tegen den avond viel het +Hem in om een kleinen, grauwen vogel te maken.</p> +<p>„Onthoud goed dat je naam roodborstje is,” zei Onze +Lieve Heer tot den vogel, toen hij klaar was en Hij zette hem op Zijn +open hand en liet hem vliegen.</p> +<p>Maar toen de vogel een poos rondgevlogen had en de mooie aarde +bekeken, waarop hij leven zou, <span class="pagenum">[<a id="pb183" +href="#pb183" name="pb183">183</a>]</span>kreeg hij ook lust om zich +zelf te bekijken. Toen zag hij dat hij heelemaal grijs was; en zijn +borst was even grijs als al het andere.</p> +<p>Roodborstje wendde en draaide zich en spiegelde zich in het water, +maar hij kon geen enkele roode veer ontdekken.</p> +<p>Toen vloog de vogel terug naar Onzen Lieven Heer. Onze Lieve Heer +zat daar, zacht en vriendelijk en uit Zijn handen kwamen vlinders te +voorschijn, die om Zijn hoofd vlogen. Duiven kirden op Zijn schouders +en uit het veld om Hem heen, bloeiden rozen op en leliën en +duizendschoonen.</p> +<p>’t Hart van den kleinen vogel bonsde hevig van angst. Maar in +lichte bogen vloog hij toch al nader en nader naar Onzen Lieven Heer en +eindelijk zette hij zich neer op Zijn hand.</p> +<p>Toen vroeg Onze Lieve Heer wat hij wenschte.</p> +<p>„Ik wil U maar één ding vragen,” zei de +kleine vogel.</p> +<p>„Wat wilt ge weten?” vroeg Onze Lieve Heer.</p> +<p>„Waarom moet ik roodborstje heeten, nu ik heelemaal grauw ben, +van mijn snavel af tot de punt van mijn staart? Waarom word ik +roodborstje genoemd, als ik geen enkele roode veer bezit?”</p> +<p>En het vogeltje zag Onzen Lieven Heer smeekend aan met zijn kleine +zwarte oogen en draaide heen en weer. Om zich heen zag hij fazanten, +heelemaal rood met wat goudstof besprenkeld, papegaaien met weelderige +<span class="pagenum">[<a id="pb184" href="#pb184" name= +"pb184">184</a>]</span>roode halskragen, hanen met roode kammen, om +niet te spreken van vlinders, goudvisschen en rozen. En natuurlijk +dacht hij er aan hoe weinig er maar noodig was,—maar een klein +droppeltje verf op zijn borst—om hem tot den mooien vogel te +maken, waar zijn naam voor paste.</p> +<p>„Waarom moet ik roodborstje heeten terwijl ik heelemaal grijs +ben?” vroeg de vogel opnieuw, en hij verwachtte, dat Onze Lieve +Heer zou zeggen: „Ach vriendje, ik zie, dat ik vergeten heb je +borstveeren rood te schilderen, wacht maar een oogenblik, dan is het +klaar.”</p> +<p>Maar Onze Lieve Heer lachte alleen maar stil en zei: „Ik heb +je roodborstje genoemd en roodborstje zul je heeten. Maar je moet zelf +maar zien, dat je je roode borstveeren verdient.”</p> +<p>En toen hief Onze Lieve Heer de hand op en liet den vogel opnieuw +uitvliegen.</p> +<p>De vogel vloog rond in het Paradijs in diep gepeins. Wat zou een +kleine vogel als hij kunnen doen om zich roode veeren te verschaffen? +Het eenige wat hij bedenken kon was in een doornstruik te gaan wonen. +Hij ging bouwen tusschen de stekels van een dichten doornstruik. Het +was alsof hij verwachtte, dat een rozeblad zich bij zijn keel vast zou +zetten en die kleuren.</p> +<p class="tb"></p> +<p>Een oneindige massa jaren was voorbijgegaan na dien dag, den +heerlijksten van de wereld. Sinds dien tijd <span class= +"pagenum">[<a id="pb185" href="#pb185" name= +"pb185">185</a>]</span>hadden menschen en dieren het Paradijs verlaten +en zich over de aarde verspreid. En de menschen waren zoover gekomen, +dat zij geleerd hadden het veld te ontginnen en de zee te bevaren. Zij +hadden zich kleeren en versierselen aangeschaft, ja, ze hadden al lang +geleden geleerd, groote tempels en machtige steden te bouwen zooals +Thebe, Rome en Jeruzalem. Toen kwam een nieuwe dag, die ook lang +herdacht zou worden in de geschiedenis van de aarde.</p> +<p>En op den morgen van dien dag zat de vogel roodborstje op een +kleinen, kalen heuvel buiten de muren van Jeruzalem en zong voor zijn +jongen, die in een nestje lagen midden in een lagen doornstruik.</p> +<p>Het roodborstje vertelde aan zijn kleintjes van den wonderbaren +scheppingsdag, en hoe hij zijn naam gekregen had, zooals alle +roodborstjes gedaan hebben van af het eerste, dat Gods Woord gehoord +heeft en uitging uit Gods Hand.</p> +<p>„En zie nu eens,” besloot hij treurig. „Zooveel +jaren zijn voorbijgegaan, zooveel rozen hebben gebloeid en zooveel +jonge vogels zijn uit de eieren gekomen, sinds den scheppingsdag, dat +niemand ze tellen kan en nog altijd is het roodborstje een kleine +grijze vogel. Het is hem nog niet gelukt zijn roode borstveeren te +winnen.”</p> +<p>De jongen sperden den snavel wijd open en vroegen of hun voorvaderen +niet getracht hadden een of ander groot werk te verrichten, om die +onschatbare roode kleur te verwerven. <span class="pagenum">[<a id= +"pb186" href="#pb186" name="pb186">186</a>]</span></p> +<p>„We hebben allen gedaan wat we konden,” zei het +vogeltje; „maar het is alles mislukt. Het eerste roodborstje al +ontmoette eens een anderen vogel, die sprekend op hem leek en hij begon +dien dadelijk zóó hevig lief te hebben, dat hij zijn +borst voelde gloeien.</p> +<p>„Och,” dacht hij toen, „nu begrijp ik het! Het is +de bedoeling van Onzen Lieven Heer, dat ik zoo warm zal liefhebben, dat +mijn borstveeren rood worden door den liefdegloed, die in mijn hart +woont.” Maar het mislukte hem, zooals het allen na hem mislukt is +en zooals het u ook mislukken zal.<a id="xd21e2508" name= +"xd21e2508"></a></p> +<p>De jongen tsjilpten bedroefd. Zij begonnen er al over te treuren, +dat die roode kleur hun donzige borstjes niet zou versieren.</p> +<p>„Wij hebben ook op het zingen gehoopt,” zei de oude +vogel, nu in lange gerekte tonen sprekend. „Reeds het eerste +roodborstje zong zoo, dat zijn borst van verrukking zwol en hij begon +opnieuw te hopen. „Ach,” dacht hij, „het is de +zangersgloed, die in mijn ziel woont, die mijn borstveeren rood verven +zal.”</p> +<p>„Maar het mislukte hem, zooals het allen na hem mislukt is en +zooals het ook u mislukken zal.”</p> +<p>Opnieuw werd een droevig piepen uit de halfnaakte keeltjes van de +jongen gehoord.</p> +<p>„We hebben ook gehoopt op onzen moed en onze +dapperheid,” zei de vogel. „Reeds het eerste roodborstje +streed dapper met andere vogels en zijn borst vlamde van strijdlust. +„Ach,” dacht hij, „mijn borstveeren <span class= +"pagenum">[<a id="pb187" href="#pb187" name= +"pb187">187</a>]</span>zullen rood worden van den strijdlust, die +gloeit in mijn hart.”</p> +<p>„Maar ’t mislukte hem, zooals het allen na hem mislukt +is en zooals het ook u mislukken zal.”</p> +<p>De jongen piepten er heel moedig over, dat zij toch wilden beproeven +’t zoo gewenschte voorrecht te verwerven. Maar de oude vogel +antwoordde hun droevig dat het onmogelijk was. Hoe konden zij dat hopen +daar zooveel uitstekende voorvaderen ’t doel niet hadden kunnen +bereiken. Wat konden ze meer doen dan liefhebben, zingen en vechten. +Wat konden...<span class="corr" id="xd21e2527" title= +"Niet in bron">.</span> De vogel hield midden in den zin op, want uit +een der poorten van Jeruzalem kwamen een menigte menschen stroomen en +de heele schare kwam snel op den heuvel af, waar de vogel zijn nest +had.</p> +<p>Het waren ruiters op trotsche paarden, krijgslieden met lange +speren, beulsknechten met hamers en spijkers, het waren waardig +voorttrekkende priesters en rechters, schreiende vrouwen en voor alles +een troep wild rondspringend, losloopend volk, een afschuwelijke +huilende bende straatslijpers!</p> +<p>De kleine grijze vogel zat trillend op den rand van zijn nestje. Hij +vreesde ieder oogenblik, dat het doornstruikje vertrapt zou worden en +zijn jongen gedood.</p> +<p>„Wees voorzichtig!” riep hij den weerloozen diertjes +toe, „kruip bij elkaar en wees doodstil. Daar komt een paard, dat +gaat dwars over ons heen, daar komt <span class="pagenum">[<a id= +"pb188" href="#pb188" name="pb188">188</a>]</span>een soldaat met +sandalen met ijzeren zolen, daar komt de heele woeste bende +aanstormen.”</p> +<p>Opeens hield de vogel met zijn waarschuwingen op en bleef doodstil +zitten. Hij vergat bijna het gevaar, waarin hij verkeerde.</p> +<p>Plotseling sprong hij in het nest en spreidde de vleugels over zijn +jongen uit.</p> +<p>„Neen, dat is al te vreeselijk,” zei hij, „ik wil +niet, dat jelui dat zien zult. Daar zijn drie misdadigen, die +gekruisigd moeten worden.” En hij spreidde de vleugels uit, +zoodat de kleinen niets zien konden. Ze hoorden alleen dreunende +hamerslagen, jammerkreten en het wilde gejoel van het volk. Het +roodborstje volgde het heele tooneel met oogen groot van ontzetting, +hij kon de blikken niet van de drie ongelukkigen afwenden.</p> +<p>„Wat zijn de menschen wreed,” zei de vogel na een poos, +„het is hun nog niet genoeg die arme schepsels aan het kruis te +nagelen, maar ze hebben op het hoofd van dien eene ook nog een kroon +van scherpe doornen gezet.”</p> +<p>„Ik zie, dat de doornen zijn voorhoofd hebben gewond, zoodat +zijn bloed vloeit,” ging hij voort. „En die man is zoo +heerlijk en ziet om zich heen met zulke zachte oogen, dat ieder hem +lief moet hebben. Het is me alsof een pijl mijn hart doorboort, nu ik +hem lijden zie.”</p> +<p>Het vogeltje begon een al sterker medelijden te gevoelen met den +man, die de doornenkroon droeg. <span class="pagenum">[<a id="pb189" +href="#pb189" name="pb189">189</a>]</span></p> +<p>„Als ik mijn broeder de arend was,” dacht hij, +„zou ik de spijkers uit zijn handen rukken, en met mijn sterke +klauwen al die menschen op de vlucht jagen, die hem +pijnigen.”</p> +<p>Hij zag hoe het bloed langs het voorhoofd van den gekruiste vloeide +en toen kon hij niet langer stil in zijn nest blijven.</p> +<p>„Al ben ik klein en zwak, ik kan toch wel iets voor dien armen +gemartelde doen,” dacht de vogel en hij verliet het nest en vloog +op in de lucht, groote kringen beschrijvend om den gekruisigde heen. +Hij zweefde verscheidene keeren om hem heen, zonder nader te komen, +want hij was een schuwe, kleine vogel, die nog nooit gewaagd had een +mensch te naderen.</p> +<p>Maar langzamerhand vatte hij moed, vloog naar hem toe en trok met +zijn snavel den doorn uit, die in het voorhoofd van den gekruisigde +gedrongen was.</p> +<p>Maar terwijl hij dat deed, viel een droppel van het bloed van den +gekruiste op de borst van den vogel, die breidde zich snel uit en +verfde al zijn teere borstveertjes.</p> +<p>Maar de gekruiste opende zijn lippen en fluisterde den vogel toe: +„Terwille van uw barmhartigheid hebt gij nu gewonnen, waar uw +geslacht naar gestreefd heeft sinds de schepping der wereld.”</p> +<p>Zoodra de vogel in zijn nest terugkwam, riepen zijn jongen hem toe: +„Uw borst is rood, uw veeren zijn rooder dan rozen.” +<span class="pagenum">[<a id="pb190" href="#pb190" name= +"pb190">190</a>]</span></p> +<p>„Dat is maar een bloeddroppel van het voorhoofd van dien armen +man, die verdwijnt zoodra ik mij baad in een beek of een heldere +bron.”</p> +<p>Maar hoe het vogeltje ook baadde, de roode kleur week niet meer van +zijn borst en toen zijn jongen volwassen waren, was de schitterende +roode kleur ook op hun borstveeren, zooals die op de keel en de borst +van ieder roodborstje te zien is tot op den huidigen dag. <span class= +"pagenum">[<a id="pb191" href="#pb191" name="pb191">191</a>]</span> +<span class="pagenum">[<a id="pb193" href="#pb193" name= +"pb193">193</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch10" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#xd21e221">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="main">Onze Lieve Heer en de Heilige Petrus.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Het was in den tijd, dat Onze Lieve Heer en de heilige +Petrus pas teruggekomen waren in het Paradijs, na over de aarde te +hebben rondgewandeld en veel ellende geleden te hebben, vele jaren +lang. Ge kunt wel begrijpen hoe blij de heilige Petrus was. Ge kunt wel +denken, dat het heel wat anders was op den Paradijsberg te zitten en +over de wereld uit te zien, dan van deur tot deur te zwerven, als een +bedelaar. Het was heel wat anders, in de lusthoven van het Paradijs +rond te wandelen, dan op aarde te zijn en niet te weten of men een dak +boven ’t hoofd zou hebben in den stormachtigen nacht, of dat men +gedwongen zou zijn buiten op den weg rond te zwerven in kou en +duisternis. Ge kunt u voorstellen welk een vreugd het moet geweest zijn +eindelijk op de rechte plaats te zijn aangekomen, na zulk een reis. De +heilige Petrus was er nog altijd niet zeker van geweest, dat alles goed +zou afloopen. Hij had niet kunnen laten nu en dan te twijfelen en +onrustig te zijn, want het was bijna onmogelijk <span class= +"pagenum">[<a id="pb194" href="#pb194" name= +"pb194">194</a>]</span>geweest voor den heiligen Petrus, dien stakker, +te begrijpen waar het voor dienen moest, dat zij het zóó +zwaar hadden, als Onze Lieve Heer bestuurder van de heele wereld +was.</p> +<p>En nu zou nooit eenig verlangen meer over hem komen. Ge kunt +begrijpen, dat hij daar blij om was.</p> +<p>Nu kon hij er om lachen, als hij er aan dacht, hoe bedroefd hij en +Onze Lieve Heer dikwijls geweest waren en met hoe weinig zij tevreden +hadden moeten zijn.</p> +<p>Eens, toen het hun zoo slecht ging, dat hij meende het niet langer +te kunnen uithouden, had Onze Lieve Heer hem meêgenomen en was +een hoogen berg opgegaan, zonder hem te zeggen, wat zij daar boven te +maken hadden.</p> +<p>Ze waren voorbij steenen grotten gekomen, die aan den voet van den +berg lagen en voorbij kasteelen, die hooger op lagen.—Zij waren +nog verder gegaan dan waar de boerderijen liggen en de hutten der +herders, en zij hadden de steenen grot van den laatsten houthakker ver +achter zich gelaten.</p> +<p>Eindelijk waren zij daar gekomen, waar de berg naakt was, zonder +boomen of planten, en waar een hermiet zich een hut gebouwd had om +reizigers in nood te kunnen helpen.</p> +<p>Toen waren zij over het sneeuwveld gegaan, waar de marmotten slapen +en bij de woeste, opeengestapelde ijsmassa’s aangekomen, die hier +en daar met kanten <span class="pagenum">[<a id="pb195" href="#pb195" +name="pb195">195</a>]</span>en punten naar boven staken, zoodat daar +nauwelijks een steenbok vooruit kon komen.</p> +<p>Daar had Onze Lieve Heer een klein goudvinkje gevonden, dat +doodgevroren op het ijs lag, en hij had het opgenomen en bij zich +gestoken. En de heilige Petrus herinnerde zich, dat hij zich afgevraagd +had, of die vogel misschien hun middagmaal uitmaken zou.</p> +<p>Toen hadden ze een langen tijd over de glibberige ijsblokken +voortgeloopen en de heilige Petrus had gemeend, dat hij nooit het +doodenrijk meer nabij geweest was, want een ijskoude wind en een +stikdonkere nevel was om hen heen, en zoover hij kon nagaan was daar +niets levends meer. En toch waren zij nog niet verder dan midden op den +berg gekomen.</p> +<p>Toen had hij Onzen Lieven Heer gesmeekt om terug te keeren.</p> +<p>„Nog niet,” antwoordde Onze Lieve Heer, „want ik +wil u iets laten zien, dat u moed zal geven om alles te +verdragen.”</p> +<p>Dus waren ze verder gegaan door nevel en kou, tot ze bij een +eindeloos hoogen muur kwamen, die hun belette verder te komen.</p> +<p>„Deze muur gaat verder om den berg,” sprak Onze Lieve +Heer, „en ge kunt er nergens over heen komen. Evenmin kan eenig +mensch iets zien van wat daar achter is, want daar zijn de velden van +het Paradijs, en hier wonen de zaligen.”</p> +<p>Maar de heilige Petrus kon niet helpen, dat hij er <span class= +"pagenum">[<a id="pb196" href="#pb196" name= +"pb196">196</a>]</span>ongeloovig uitzag. „Daar binnen is het +niet donker en koud als hier,” sprak Onze Lieve Heer. „Daar +is het zomer en staat alles groen in den helderen schijn van zon en +sterren.”</p> +<p>Maar de heilige Petrus had het niet kunnen gelooven. Toen nam Onze +Lieve Heer het vogeltje, dat Hij op het ijsveld gevonden had en Hij +boog zich achterover en wierp het over den muur, zoodat het in het +Paradijs viel.</p> +<p>En onmiddellijk daarna hoorde de heilige Petrus een jubelend gekweel +en herkende het gezang van den goudvink. En hij was zeer verbaasd.</p> +<p>Hij wendde zich tot Onzen Lieven Heer en zei: „Laat ons weer +naar de aarde teruggaan en alles verdragen; want nu zie ik, dat Gij de +Waarheid gesproken hebt, en dat er een plaats is, waar het leven den +dood overwint.”</p> +<p>En zij waren neergedaald van den berg en waren hun zwerftocht +opnieuw begonnen. Sinds dien tijd had de heilige Petrus in lange jaren +niets anders van het Paradijs gezien dan dit, en had maar steeds loopen +verlangen naar het land achter den muur. En nu was hij er eindelijk en +hoefde niet meer te verlangen. Nu kon hij heel den langen dag met beide +handen genot en vreugde scheppen uit onuitputtelijke bronnen.</p> +<p>Maar de heilige Petrus was nog geen veertien dagen in het Paradijs +geweest of een engel kwam bij Onzen Lieven Heer, die op Zijn troon zat, +boog zeven maal <span class="pagenum">[<a id="pb197" href="#pb197" +name="pb197">197</a>]</span>voor Hem en zeide, dat den heiligen Petrus +een groot ongeluk moest zijn overkomen. Hij wilde niet eten of drinken, +en zijn oogen waren rood, alsof hij in vele nachten niet geslapen had. +Zoodra Onze Lieve Heer dit hoorde, stond Hij op en ging den heiligen +Petrus opzoeken.</p> +<p>Hij vond hem ver weg aan de grens van het Paradijs. Hij lag op den +grond, alsof hij te uitgeput was om te staan, en hij had zijn kleeren +verscheurd en asch op zijn haar gestrooid. Toen Onze Lieve Heer hem zoo +bedroefd zag, ging Hij naast hem zitten op den grond en sprak hem toe, +zooals Hij gedaan zou hebben, toen zij nog beneden in de bekommeringen +der aarde samen rondwandelden.</p> +<p>„Wat maakt u zoo bedroefd, heilige Petrus?” vroeg Onze +Lieve Heer.</p> +<p>Maar de droefheid van den heiligen Petrus was zóó +groot, dat hij geen antwoord kon geven.</p> +<p>„Wat maakt u zoo bedroefd, heilige Petrus?” vroeg Onze +Lieve Heer opnieuw.</p> +<p>Toen Onze Lieve Heer die vraag herhaalde, nam de heilige Petrus zich +de gouden kroon van het hoofd en wierp die voor de voeten van Onzen +Lieven Heer, alsof hij zeggen wou, dat hij geen deel meer aan Zijn eer +en heerlijkheid wou hebben. Maar Onze Lieve Heer begreep wel, dat de +heilige Petrus zóó bedroefd was, dat hij niet wist wat +hij deed en Hij werd ook niet boos op hem. <span class= +"pagenum">[<a id="pb198" href="#pb198" name="pb198">198</a>]</span></p> +<p>„Ge moet me toch zeggen wat u scheelt,” zei Hij even +zachtmoedig als te voren en met nog grooter liefde in zijn stem.</p> +<p>Maar nu sprong de heilige Petrus op en Onze Lieve Heer zag nu, dat +hij niet alleen bedroefd, maar ook boos was. Hij kwam naar Onzen Lieven +Heer toe met gebalde vuisten en fonkelende oogen.</p> +<p>„Nu wil ik mijn ontslag uit Uw dienst hebben,” zei de +heilige Petrus. „Ik wil geen dag langer in het Paradijs +blijven.”</p> +<p>En Onze Lieve Heer zocht hem tot kalmte te brengen, zooals Hij al +zoo dikwijls gedaan had, als de heilige Petrus opstoof.</p> +<p>„Ge zult zeker verlof krijgen om heen te gaan,” zei Hij, +„maar eerst moet ge mij zeggen wat u mishaagt.”</p> +<p>„Ik wil U wel zeggen, dat ik beter loon verwachtte, toen wij +beiden in de wereld allerlei ellende verdroegen,” zei de heilige +Petrus.</p> +<p>Onze Lieve Heer zag, dat de ziel van den heiligen Petrus met +bitterheid vervuld was en Hij werd niet boos op hem.</p> +<p>„Ik zeg u immers, dat het u vrijstaat heen te gaan, wanneer ge +wilt,” zei Hij, „alleen moet ge mij zeggen, wat u zoo +bedroefd maakt.”</p> +<p>Toen vertelde de heilige Petrus eindelijk, waarom hij zoo ongelukkig +was. „Ik had een oude moeder,” zei hij, „en zij +stierf een paar dagen geleden.”</p> +<p>„Nu weet ik, wat u kwelt,” zei Onze Lieve Heer. +<span class="pagenum">[<a id="pb199" href="#pb199" name= +"pb199">199</a>]</span>„Ge lijdt, omdat uw moeder niet hier in +het Paradijs gekomen is.”</p> +<p>„Zoo is het,” antwoordde de heilige Petrus, en weer werd +zijn smart zóó hevig, dat hij begon te snikken en te +jammeren.</p> +<p>„Ik meende toch wel, dat ik verdiend had, dat zij hier mocht +komen,” zei hij.</p> +<p>Maar nu Onze Lieve Heer wist waarom de heilige Petrus zoo treurde, +werd Hij op Zijn beurt bedroefd, want de moeder van den heiligen Petrus +was niet zoo geweest, dat zij in den hemel kon komen. Ze had nooit aan +iets anders gedacht dan aan geld bijeen te schrapen, en aan armen, die +aan haar deur kwamen, had ze niets, zelfs nooit een glas water of een +stuk brood, gegeven. En nu vond Onze Lieve Heer het hard om den +heiligen Petrus te zeggen, dat zijn moeder zoo gierig geweest was, dat +zij de zaligheid niet kon genieten.</p> +<p>„Heilige Petrus,” zei Hij, „hoe kunt ge zoo zeker +weten, dat uw moeder zich gelukkig zou voelen bij ons?”</p> +<p>„Zie, zoo iets zegt Ge maar om mijn gebed niet te hoeven +verhooren,” zei de heilige Petrus. „Wie zou nu niet +gelukkig in het Paradijs zijn?”</p> +<p>„Zij, die geen vreugde kennen over de blijdschap van +anderen,” antwoordde Onze Lieve Heer.</p> +<p>„Dan zijn er wel anderen dan mijn moeder, die hier niet +passen,” zei de heilige Petrus en Onze Lieve Heer merkte, dat hij +aan Hem dacht.</p> +<p>En Hij voelde zich diep bedroefd, omdat de heilige <span class= +"pagenum">[<a id="pb200" href="#pb200" name= +"pb200">200</a>]</span>Petrus door zulk een felle smart getroffen was, +dat hij niet meer wist wat hij zeide. Hij bleef een poos staan wachten +of de heilige Petrus ook berouw zou toonen en begrijpen, dat zijn +moeder niet in het Paradijs paste, maar hij wilde niet toegeven.</p> +<p>Toen riep Onze Lieve Heer een engel en beval hem neer te dalen naar +de hel, en de moeder van den heiligen Petrus naar het Paradijs te +halen.</p> +<p>„Laat mij zien hoe hij haar naar boven brengt,” vroeg de +heilige Petrus.</p> +<p>Onze Lieve Heer nam hem bij de hand en leidde hem naar den rand van +een rots, die aan den eenen kant loodrecht naar beneden ging. En hij +wees hem hoe hij daar maar overheen te kijken had, om regelrecht in de +hel te kunnen zien.</p> +<p>Toen de heilige Petrus naar beneden keek, kon hij in ’t begin +niet meer onderscheiden, dan wanneer hij in een put had gezien. Het was +alsof zich een bodemlooze afgrond onder hem opende.</p> +<p>Het eerste, wat hij later kon onderscheiden, was de engel, die reeds +op weg naar de diepte was. Hij zag hoe hij in de dichte duisternis naar +beneden snelde, zonder eenige vrees, en alleen de vleugels uitspreidde +om niet al te snel te vallen.</p> +<p>Maar toen de oogen van den heiligen Petrus wat meer aan ’t +duister wenden, begon hij steeds meer te zien. Hij zag eerst, dat het +Paradijs op een ringvormigen berg lag, dat een diepe afgrond het omgaf +en <span class="pagenum">[<a id="pb201" href="#pb201" name= +"pb201">201</a>]</span>dat de verdoemden op den bodem daarvan huisden. +Hij zag hoe de engel altijd door daalde en daalde, zonder nog geheel in +de diepte te komen. Hij werd er geheel door ontzet, dat het +zóó ver weg was.</p> +<p>„Als hij nu maar weer naar boven kan komen met mijn +moeder,” zeide hij.</p> +<p>Onze Lieve Heer zag den heiligen Petrus aan met groote, bedroefde +oogen.</p> +<p>„Er is geen gewicht zóó groot, dat mijn engel +niet dragen kan,” zei Hij.</p> +<p>Het was zoo diep daar in den afgrond, dat geen zonnestraal er kon +doordringen, en het was er volslagen duister. Maar het was, alsof de +engel in zijn vlucht wat licht had meegebracht, zoodat het mogelijk +werd voor den heiligen Petrus te onderscheiden, hoe het er uitzag.</p> +<p>Daar was een eindelooze, donkere rotswoestijn; scherpe, spitse +punten bedekten den ganschen bodem en daartusschen waren zwarte +waterplanten. Er was geen groen halmpje, geen boom, geen teeken van +leven. Maar overal tegen de scherpe rotspunten waren de onzaligen +opgeklommen. Zij hingen over de rotsen, waar ze tegen op waren +gekropen, in de hoop over de kloof heen te komen en toen ze zagen, dat +ze nergens heen konden, waren ze daar boven gebleven, versteend van +wanhoop.</p> +<p>De heilige Petrus zag, hoe sommigen van hen zaten of lagen met de +armen uitgestrekt in onophoudelijk verlangen en met de oogen +voortdurend naar boven gericht. <span class="pagenum">[<a id="pb202" +href="#pb202" name="pb202">202</a>]</span></p> +<p>Zij stonden allen onbeweeglijk stil, want geen van allen had lust +een beweging te maken. Sommige lagen doodstil in de waterplassen, +zonder te probeeren er uit te komen.</p> +<p>Het vreeselijkste was, dat er zulk een massa verdoemden waren. Het +was alsof de bodem van de kloof uit niets anders bestond dan uit +lichamen en hoofden.</p> +<p>En weer werd de heilige Petrus onrustig. „Ge zult zien, dat +hij haar niet vindt,” zei hij tegen Onzen Lieven Heer.</p> +<p>Onze Lieve Heer zag hem aan met denzelfden bedroefden blik van +zooeven. Hij wist wel, dat de heilige Petrus niet ongerust over den +engel behoefde te zijn.</p> +<p>Maar ’t scheen den heiligen Petrus nog altijd toe, dat de +engel zijn moeder niet vinden kon onder die massa’s onzaligen. +Hij spreidde de vleugels wijd uit en zweefde heen en weer over den +afgrond, terwijl hij haar opzocht.</p> +<p>Opeens kreeg een van de armzalige stumpers daar in den afgrond den +engel in het oog. En hij sprong op, stak de armen naar hem uit en riep: +„Neem mij mee, neem mij mee!”</p> +<p>En opeens kwam er leven in de heele schare. Al die millioenen en +millioenen, die daar beneden in de hel versmachtten, stormden omhoog op +’tzelfde oogenblik, met opgeheven armen en riepen den engel aan, +dat hij hen mee zou voeren naar het Paradijs der zaligen.</p> +<p>Hun kreten drongen door tot Onzen Lieven Heer en <span class= +"pagenum">[<a id="pb203" href="#pb203" name="pb203">203</a>]</span>den +heiligen Petrus en hun harten beefden van smart, toen zij het hoorden. +De engel hield zich zwevend hoog boven de verdoemden, maar naarmate hij +heen en weer vloog om haar te ontdekken, die hij zocht, stormden allen +hem na, zoodat het scheen of zij door een wervelwind werden +meegesleurd.</p> +<p>Eindelijk had de engel haar, die hij halen moest, in het oog +gekregen. Hij vouwde de vleugels samen over den rug en schoot +bliksemsnel neer. En de heilige Petrus slaakte een kreet van blijde +verrassing, toen hij zag hoe de engel de armen om zijn moeder heen +sloeg en haar ophief.</p> +<p>„Gezegend zijt gij, die mijn moeder bij mij brengt,” +riep hij.</p> +<p>Onze Lieve Heer legde zacht de hand op den schouder van den heiligen +Petrus, alsof Hij hem wilde waarschuwen, zich niet te vroeg aan zijn +vreugde over te geven.</p> +<p>Maar de heilige Petrus was op het punt van te schreien van +blijdschap, omdat zijn moeder gered was en kon niet begrijpen, dat nu +nog iets hen zou kunnen scheiden. En zijn vreugde werd nog verhoogd, +toen hij zag, dat—hoe snel de engel ook te werk gegaan was toen +hij haar opnam—het toch nog enkelen van de verdoemden gelukt was +zich vast te haken aan haar, die gered zou worden, om met haar naar het +Paradijs te gaan. Het waren er ongeveer twaalf, die zich aan de oude +vrouw vastklemden, en de heilige Petrus vond, <span class= +"pagenum">[<a id="pb204" href="#pb204" name="pb204">204</a>]</span>dat +het een groote eer voor zijn moeder was, zooveel ongelukkigen van de +verdoemenis te redden.</p> +<p>Ook de engel deed niets om hen in hun voornemen te verhinderen. Hij +scheen door den last niet bezwaard, maar steeg en steeg en gebruikte +zijn vleugels met niet meer inspanning, dan alsof hij een dood jong +vogeltje naar den hemel droeg.</p> +<p>Maar daar zag de heilige Petrus opeens, dat zijn moeder zich van de +onzaligen begon los te maken. Zij greep hun handen en rukte ze los, +zoodat de een na den ander terugtuimelde in de hel.</p> +<p>De heilige Petrus kon hooren, hoe ze haar baden en smeekten, maar de +oude vrouw scheen niet te willen hebben, dat iemand anders dan zij zelf +zalig zou worden. Zij maakte zich los van den een na den ander en liet +ze in de ellende storten. En als zij vielen, weerklonk de geheele +ruimte van weeklachten en vervloekingen.</p> +<p>Toen riep de heilige Petrus zijn moeder, en bezwoer haar +barmhartigheid te bewijzen, maar ze wilde niet hooren: ze ging door +zooals ze begonnen was.</p> +<p>En de heilige Petrus zag hoe de engel al langzamer vloog, naarmate +zijn last lichter werd. Toen werd hij door zulk een schrik aangegrepen, +dat zijn beenen hem niet langer konden dragen en hij op de knieën +viel.</p> +<p>Eindelijk was er nog maar één onzalige, die zich aan +de moeder van den heiligen Petrus vastklemde. Het was een, die aan haar +hals hing en vlak aan haar <span class="pagenum">[<a id="pb205" href= +"#pb205" name="pb205">205</a>]</span>ooren smeekte en bad, dat zij haar +zou laten meegaan naar het gezegende Paradijs.</p> +<p>Toen was de engel met zijn last al zoo dichtbij gekomen, dat de +heilige Petrus de armen uitstrekte om zijn moeder te ontvangen. Het +kwam hem voor, dat de engel nog maar een paar vleugelslagen behoefde te +doen om op den berg te zijn.</p> +<p>Maar toen hield de engel plotseling de vleugels doodstil en zijn +aangezicht werd duister als de nacht.</p> +<p>Want nu had de oude vrouw de handen naar achter gestrekt en de armen +van haar, die om haar hals hing, gegrepen; en zij rukte en trok tot het +haar gelukte de gevouwen handen te scheiden, zoodat ze zich nu ook vrij +van deze laatste gemaakt had.</p> +<p>Toen de verdoemde viel, zonk de engel vele vademen neer, en het +scheen, alsof hij zijn vleugels niet meer uit kon slaan.</p> +<p>Hij zag op de oude vrouw neer met diep bedroefde blikken, zijne +handen lieten haar langzaam los en hij liet haar vallen, alsof zij voor +hem een te zware last was, nu ze alleen overbleef. Toen steeg hij met +een enkelen wiekslag tot in het Paradijs.</p> +<p>Maar de heilige Petrus lag lang in dezelfde houding te snikken en +Onze Lieve Heer stond zwijgend naast hem.</p> +<p>„Heilige Petrus,” zei Onze Lieve Heer eindelijk, +„nooit heb ik gedacht, dat ge nog zóó zoudt +schreien, als ge in ’t Paradijs gekomen waart.”</p> +<p>Toen hief Gods oude dienaar het hoofd op en antwoordde: <span class= +"pagenum">[<a id="pb206" href="#pb206" name= +"pb206">206</a>]</span>„Wat is dat voor een Paradijs, waar ik +hen, die ik het liefst heb, hoor jammeren en mijn medemenschen zie +lijden?”</p> +<p>Maar het aangezicht van Onzen Lieven Heer werd verduisterd door de +diepste smart. „Wat zou ik liever willen, dan u allen een +Paradijs bereiden van louter stralend geluk?” sprak hij. +„Begrijpt ge dan niet, dat ik daarom naar beneden naar de +menschen ben gegaan, om ze te leeren hun naasten lief te hebben als +zichzelf? Want zoolang ze dit niet doen, is er geen plaats voor hen, in +den hemel of op aarde, waar smart en droefheid hen niet bereiken +kunnen.” <span class="pagenum">[<a id="pb207" href="#pb207" name= +"pb207">207</a>]</span> <span class="pagenum">[<a id="pb209" href= +"#pb209" name="pb209">209</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="ch11" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href= +"#xd21e228">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h2 class="main">De Kaarsvlam.</h2> +<div class="div2 section"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">I.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Vele jaren geleden, toen de stad Florence pas een +republiek geworden was, leefde daar een man, die Raniero di Ranieri +heette. Hij was de zoon van een wapensmid en had zijn vaders handwerk +geleerd, maar hij hield er niet veel van om het uit te oefenen.</p> +<p>Die Raniero was een buitengewoon sterk man. Men zei van hem, dat hij +een zwaar ijzeren harnas even gemakkelijk droeg als een ander een +zijden hemd. Hij was nog een jong man, maar hij had al vele bewijzen +van zijn buitengewone kracht gegeven. Op een dag was hij in een huis, +waar ze koren op den zolder gebracht hadden. Maar zij hadden daarboven +te veel koren opgehoopt en terwijl Raniero zich in het huis bevond, +brak een van de draagbalken; het heele dak stond op het punt van in te +storten. Toen waren allen weggeloopen, behalve Raniero. Hij stak de +armen op en hield het dak tegen, tot het den anderen gelukt was balken +en stutten te halen, om het te steunen. <span class="pagenum">[<a id= +"pb210" href="#pb210" name="pb210">210</a>]</span></p> +<p>Men zei ook van Raniero, dat hij de dapperste man was, die ooit in +Florence geleefd had en dat hij nooit genoeg van den strijd kon +krijgen. Zoodra hij het een of ander rumoer op de straat hoorde, liep +hij weg van de werkplaats in de hoop, dat er een gevecht was ontstaan, +waar hij aan deel kon nemen. Als hij er maar op in kon slaan, vocht hij +evenlief met eenvoudige landlieden als met geharnaste ridders. Hij +vloog als een razende in den strijd, zonder rekening te houden met zijn +tegenstanders.</p> +<p>Nu was Florence niet heel machtig in zijn tijd. Het volk daar +bestond grootendeels uit wolspinners en lakenwevers, en die begeerden +niet beter dan in vrede hun arbeid te verrichten. Er waren flinke +mannen genoeg, maar zij waren niet strijdlustig, integendeel, zij +stelden er een eer in, dat er in hun stad meer orde heerschte dan +ergens anders.</p> +<p>Raniero klaagde er dikwijls over, dat hij niet in een land geboren +was, waar een koning was, die dappere mannen om zich heen verzamelde, +en hij zei, dat hij in dit geval tot groote eer en aanzien opgeklommen +zou zijn.</p> +<p>Raniero was een pocher en een schreeuwer, wreed voor dieren, hard +voor zijn vrouw, voor niemand prettig om mee samen te leven. Hij zou +mooi geweest zijn als hij niet dwars over zijn gezicht verscheidene +litteekens had gehad, die hem ontsierden. Hij was vlug in ’t +besluiten, en in zijn manier van doen was iets grootsch, vaak ook iets +ruws. <span class="pagenum">[<a id="pb211" href="#pb211" name= +"pb211">211</a>]</span></p> +<p>Raniero was getrouwd met Francisca, dochter van Jacopo degli Uberti, +een wijs en machtig man.</p> +<p>Jacopo had niet veel lust om zijn dochter aan zoo’n +vechtersbaas als Raniero te geven; en had zich lang tegen het huwelijk +verzet. Francisca had hem gedwongen toe te geven, door te zeggen, dat +ze nooit met iemand anders zou trouwen. Toen Jacopo eindelijk zijn +toestemming gaf, had hij tegen Raniero gezegd: „Ik meen opgemerkt +te hebben, dat mannen als gij de liefde van een vrouw gemakkelijker +winnen dan die behouden. Daarom moet ge mij beloven, dat, als mijn +dochter het zoo moeilijk bij u krijgt, dat zij naar mij wil +terugkeeren, ge het haar niet beletten zult.”</p> +<p>Francisca zei, dat het onnoodig was zooiets te beloven, omdat ze +Raniero zoo liefhad, dat niets hem van haar zou kunnen scheiden. Maar +Raniero gaf die belofte dadelijk. „Daar kunt ge zeker van zijn, +Jacopo,” zei hij; „dat ik nooit een vrouw zal terughouden, +die van mij weg wil.”</p> +<p>Francisca ging nu bij Raniero inwonen, en alles was goed tusschen +hen beiden. Toen ze eenige weken getrouwd waren, kreeg Raniero den +inval, dat hij zich in het schijfschieten zou oefenen. Hij schoot +eenige dagen op een bord, dat hij aan den muur hing. Hij was spoedig +geoefend en trof iederen keer het doel. Eindelijk wilde hij eens +probeeren op een moeilijker doel te schieten.</p> +<p>Hij keek rond naar iets geschikts, maar ontdekte <span class= +"pagenum">[<a id="pb212" href="#pb212" name= +"pb212">212</a>]</span>niets dan een kwartel, die in een kooi boven de +deur van de plaats zat. De vogel behoorde aan Francisca, en zij hield +heel veel van het dier. Maar Raniero zond toch een knecht om de kooi +open te maken, en schoot den kwartel toen hij opvloog, in de lucht.</p> +<p>Dat vond hij een mooi schot en hij beroemde er zich op bij iedereen, +die het maar hooren wilde.</p> +<p>Toen Francisca hoorde, dat Raniero haar vogel doodgeschoten had, +werd zij bleek en zag hem verbaasd aan. Het verwonderde haar, dat hij +iets had willen doen, dat haar verdriet moest doen, maar zij vergaf het +hem spoedig en had hem even lief als tevoren.</p> +<p>Alles ging nu een poos weer goed.</p> +<p>De schoonvader van Raniero, Jacopo, was linnenwever. Hij had een +groote werkplaats, waar veel werk verricht werd. Raniero meende ontdekt +te hebben, dat er hennep door het vlas gemengd was in Jacopo’s +werkplaats en hij verzweeg dit niet, maar sprak er hier en daar in de +stad over.</p> +<p>Eindelijk hoorde ook Jacopo die praatjes en hij trachtte ze dadelijk +te stuiten. Hij liet door verscheidene andere linnenwevers zijn garen +en weefstoelen onderzoeken, en zij vonden, dat het alles van het +fijnste vlas was. Alleen in een pak, dat bestemd was om buiten Florence +verkocht te worden, vonden ze eenig mengsel. Jacopo zei toen, dat dit +bedrog gepleegd was buiten zijn weten door eenige van zijn knechten, +maar hij begreep spoedig, <span class="pagenum">[<a id="pb213" href= +"#pb213" name="pb213">213</a>]</span>dat hij dat den menschen moeilijk +kon laten gelooven.</p> +<p>Hij had altijd een buitengewoon goeden naam gehad wat eerlijkheid +betreft, en hij leed er onder, dat zijn eer was aangetast. Raniero +daarentegen pochte er op, dat hij een bedrog ontdekt had en hij blufte +er ook op, als Francisca het hoorde.</p> +<p>Zij voelde een groote droefheid en tegelijk dezelfde verbazing, als +toen hij den vogel schoot. Terwijl ze daaraan dacht was het haar +plotseling, alsof ze haar liefde voor zich zag liggen als een groot +stuk schitterend goudbrocaat. Zij zag hoe groot en hoe glanzend het +was. Maar van een hoek was een stuk afgeknipt, zoodat het niet zoo +groot en heerlijk meer was als het vroeger geweest was.</p> +<p>Toch was het nog zoo weinig beschadigd, dat ze dacht: „Er is +nog wel genoeg zoolang ik leef. Het is zoo groot, dat het nooit op kan +raken.”</p> +<p>Weer ging een tijd voorbij, waarin zij en Raniero even gelukkig +waren als in het eerst.</p> +<p>Francisca had een broeder, die Teddeo heette. Die was naar +Venetië geweest voor handelszaken. Daar had hij kleeren gekocht +van zij en fluweel, en toen hij thuis kwam, liep hij daarmee te +pronken. Maar in Florence was het geen gewoonte zich kostbaar te +kleeden, zoodat er velen waren, die met hem spotten.</p> +<p>Op een nacht waren Teddeo en Raniero in een herberg. Teddeo was +gekleed met een groenen mantel met sabel gevoerd en een violet buis. +<span class="pagenum">[<a id="pb214" href="#pb214" name= +"pb214">214</a>]</span></p> +<p>Raniero verleidde hem nu om zooveel wijn te drinken dat hij in slaap +viel, nam toen zijn mantel en hing dien om een vogelverschrikker, die +tusschen de kool stond.</p> +<p>Toen Francisca dit hoorde, werd zij weer boos op Raniero en op +hetzelfde oogenblik zag zij het groote stuk goudbrocaat weer voor zich +en het was haar, als zag zij het kleiner worden, doordat Raniero het +eene stuk na het andere afknipte.</p> +<p>Na dien tijd werd het weer goed tusschen die beiden; maar Francisca +was niet meer zoo gelukkig als vroeger. Want zij verwachtte +voortdurend, dat Raniero het een of ander doen zou, dat haar liefde zou +kunnen schaden.</p> +<p>Dit liet ook niet lang op zich wachten, want Raniero kon zich nooit +rustig houden. Hij begeerde ook, dat de menschen altijd over hem zouden +praten en zijn moed en onverschrokkenheid prijzen.</p> +<p>Op de domkerk, die vroeger in Florence was en die veel kleiner is +dan de tegenwoordige, hing heel in de hoogte op den eenen toren een +groot zwaar schild, dat daar gebracht was door een van +Francisca’s voorvaderen. Het was het zwaarste schild, dat eenig +man in Florence had kunnen dragen en allen in de familie Uberti waren +er trotsch op, dat een van hen in den toren had kunnen klimmen en het +daar ophangen.</p> +<p>Maar nu klom Raniero op een dag naar het schild, hing het op den +rug, en kwam er mee naar beneden.</p> +<p>Toen Francisca dat hoorde, sprak zij voor het eerst met Raniero over +wat haar hinderde en ze vroeg hem, dat <span class="pagenum">[<a id= +"pb215" href="#pb215" name="pb215">215</a>]</span>hij toch niet op die +manier zou trachten het geslacht te vernederen, waartoe zij +behoorde.</p> +<p>Raniero, die verwacht had, dat ze hem zou prijzen voor zijn moed, +werd heel boos. Hij antwoordde, dat hij al lang gemerkt had, dat ze +zich niet verheugde in zijn voorspoed, maar alleen aan haar eigen +familie dacht.</p> +<p>„Ik denk aan iets anders,” zei Francisca; „en dat +is mijn liefde; ik weet niet hoe het daarmee gaan moet, als je op die +manier voortgaat.”</p> +<p>Hierna kwamen ze er dikwijls toe, booze woorden te wisselen, want +Raniero deed bijna altijd juist dat wat Francisca het minst van al kon +verdragen.</p> +<p>Op Raniero’s werkplaats was een knecht, die klein en mank was. +Die man had Francisca liefgehad vóór ze trouwde. En hij +bleef haar liefhebben ook na haar huwelijk.</p> +<p>Raniero, die dat wist, begon den gek met hem te steken, vooral als +ze aan tafel zaten. En eindelijk ging het zoo ver, dat de man, die niet +verdragen kon belachelijk gemaakt te worden in het bijzijn van +Francisca, op een dag op Raniero aanvloog en met hem wilde vechten.</p> +<p>Maar Raniero lachte hoonend en schopte hem op zij.</p> +<p>Toen meende de stumperd, dat hij niet langer leven kon. Hij ging weg +en hing zich op.</p> +<p>Toen dat gebeurde waren Raniero en Francisca zoowat een jaar +getrouwd. Het was Francisca aldoor als zag ze haar liefde voor zich als +een schitterend stuk goudbrocaat, maar aan alle zijden waren er stukken +<span class="pagenum">[<a id="pb216" href="#pb216" name= +"pb216">216</a>]</span>afgesneden, zoodat het nauwlijks half zoo groot +was als in den beginne.</p> +<p>Zij schrikte hevig toen zij dit zag en ze dacht: „Als ik nog +een jaar bij Raniero blijf, zal hij mijn liefde vernielen. Ik word nog +even arm als ik vroeger rijk geweest ben.”</p> +<p>Toen besloot ze Raniero’s huis te verlaten en bij haar vader +te gaan wonen, opdat de dag niet komen zou, dat ze Raniero even sterk +zou haten als ze hem nu liefhad.</p> +<p>Jacopo degli Uberti zat bij zijn weefgetouw met al zijn knechten om +zich heen te werken, toen hij haar zag aankomen.</p> +<p>Hij zag, dat nu gebeurd was wat hij zoo lang verwacht had, en heette +haar welkom. Hij liet dadelijk al zijn volk ophouden met werken, en +beval hun zich te wapenen en het huis te sluiten.</p> +<p>Later ging Jacopo naar Raniero. Hij trof hem op de werkplaats.</p> +<p>„Mijn dochter is vandaag bij mij teruggekomen en heeft mij +gevraagd, of ze weer onder mijn dak mag wonen,” zei hij tot zijn +schoonzoon, „en nu verwacht ik, dat ge haar niet dwingt tot u +terug te komen, volgens de belofte, die ge mij gedaan hebt.”</p> +<p>Raniero scheen dit niet heel ernstig op te nemen. Hij antwoordde +heel kalm:</p> +<p>„Al had ik u ook niets beloofd, zou ik toch nooit een vrouw +teruggeëischt hebben, die mij niet wil toebehooren.” +<span class="pagenum">[<a id="pb217" href="#pb217" name= +"pb217">217</a>]</span></p> +<p>Hij wist hoe innig Francisca hem liefhad en hij zei in zich zelf: +„Ze is vóór den avond alweer bij me +terug.”</p> +<p>Maar zij verscheen niet; noch dien dag, noch den volgenden.</p> +<p>Den derden dag ging Raniero uit om een paar roovers te vervolgen, +die reeds lang de Florentijnsche kooplieden hadden verontrust. Het +gelukte hem ze te overwinnen en ze gevangen naar Florence te brengen. +Hij bleef daar een paar dagen, tot hij zeker was dat dit heldenfeit de +geheele stad door bekend zou worden, maar het ging niet zooals hij +verwachtte.</p> +<p>Het bracht Francisca niet bij hem terug.</p> +<p>Raniero had nu den grootsten lust haar met de wet in de hand te +dwingen bij hem terug te komen, maar hij vond, dat hij dat niet doen +kon om zijn belofte. Maar het kwam hem toch onmogelijk voor in dezelfde +stad te leven met de vrouw, die hem verlaten had en hij trok weg uit +Florence.</p> +<p>Hij werd nu eerst soldaat bij de legioenen, en al spoedig werd hij +aanvoerder van een vrijcorps en voerde vaak strijd en diende vele +heeren.</p> +<p>Hij won veel eer als krijgsman, zooals hij altijd voorspeld had. Hij +werd tot ridder geslagen door den Keizer en men rekende hem onder de +groote mannen.</p> +<p>Eer hij uit Florence wegtrok, had hij een gelofte afgelegd bij een +heilig Madonnabeeld in de domkerk, aan de heilige Maagd het voornaamste +en beste te schenken <span class="pagenum">[<a id="pb218" href="#pb218" +name="pb218">218</a>]</span>wat hij in iederen strijd zou winnen. Voor +dat beeld zag men voortdurend kostbaarder geschenken, die door Raniero +waren geschonken.</p> +<p>Raniero wist dus, dat al zijn heldenfeiten in zijn geboortestad +bekend waren. Hij was er heel verbaasd over, dat Francisca degli Uberti +niet weer bij hem terugkwam, nu ze van al zijn voorspoed wist.</p> +<p>In dien tijd werden de kruistochten gepredikt om het Heilige Graf te +bevrijden en Raniero nam het kruis aan en vertrok naar het Oosten. +Gedeeltelijk verwachtte hij, dat hij daar in den vreemde een slot en +een leengoed zou winnen om over te bevelen, ten deele dacht hij, dat +hij nu in staat zou zijn zulke schitterende heldenfeiten te bedrijven, +dat zijn vrouw hem weer lief zou krijgen en weer bij hem terug zou +komen.—</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">II.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Den nacht, na den dag, dat Jeruzalem veroverd was, +heerschte er groote vreugd in het leger der kruisvaarders buiten de +stad.</p> +<p>Bijna in iedere tent werd een drinkgelag gehouden, en ver in +’t rond hoorde men gedruisch en gejoel.</p> +<p>Raniero di Ranieri zat ook met eenige krijgsmakkers te drinken en +bij hem ging het bijna nog wilder toe dan ergens anders. De dienaren +konden nauwlijks de bekers vullen, voor ze opnieuw geledigd waren.</p> +<p>Maar Raniero had alle reden om een groot feest te <span class= +"pagenum">[<a id="pb219" href="#pb219" name= +"pb219">219</a>]</span>vieren, want hij had dien dag grooter eer +behaald dan ooit te voren.</p> +<p>Dien morgen, toen de stad bestormd werd, was hij de eerste geweest, +die de muren beklommen had, na Godfried van Bouillon. En op dien avond +was hem eer bewezen om zijn dapperheid voor het heele leger.</p> +<p>Toen plundering en moord voorbij waren en de kruisvaarders in +boethemden en met onaangestoken waskaarsen in de hand, in de Kerk van +het Heilige Graf getrokken waren, was hem namelijk door Godfried +aangezegd, dat hij de eerste wezen zou, die zijn licht mocht aansteken +aan de heilige vlammen, die voor het graf van Christus brandden. Toen +meende Raniero, dat Godfried hem op die wijze toonen wilde, dat hij hem +voor den dapperste in het heele leger aanzag, en hij was zeer verheugd +over de wijze, waarop hij voor zijn dapperheid beloond werd.</p> +<p>Laat in den nacht, toen Raniero en zijn gasten in de beste luim +waren, kwamen een nar en een paar muzikanten, die door het heele kamp +rondgeloopen en de menschen met hun invallen vermaakt hadden, in de +tent van Raniero, en de Nar vroeg om toestemming om een vermakelijk +verhaal te doen.</p> +<p>Raniero wist, dat die nar heel bekend was om zijn vroolijkheid, en +hij beloofde naar zijn vertelling te luisteren.</p> +<p>„Het gebeurde eens,” zei de Nar, „dat Onze Lieve +Heer en de heilige Petrus een heelen dag in den hoogsten <span class= +"pagenum">[<a id="pb220" href="#pb220" name= +"pb220">220</a>]</span>toren op den burg in het Paradijs gezeten en +naar de aarde gekeken hadden. Zij hadden zooveel gehad om op te letten, +dat ze nauwlijks tijd hadden gehad een woord te wisselen. Onze Lieve +Heer had al dien tijd heel stil gezeten, maar de heilige Petrus had nu +eens in de handen geklapt van blijdschap, en dan weer met afschuw het +hoofd gewend; nu eens had hij gejubeld en gelachen, en dan weer had hij +geschreid en gejammerd.</p> +<p>Eindelijk, toen de dag ten einde liep, en de avondschemering over +het Paradijs daalde, wendde Onze Lieve Heer zich tot den heiligen +Petrus en zei, dat hij nu wel blij en tevreden moest zijn.</p> +<p>„Waar zou ik tevreden mee zijn?” vroeg de heilige Petrus +heftig.</p> +<p>„Nu,” zei Onze Lieve Heer zachtmoedig, „ik dacht, +dat je blij zou zijn met wat je vandaag gezien hadt.”</p> +<p>Maar de heilige Petrus wilde zich niet zachter laten stemmen.</p> +<p>„Het is waar,” zei hij, „dat ik er jaren lang over +geklaagd heb, dat Jeruzalem in de macht van de ongeloovigen was, maar +na wat er vandaag gebeurd is, dunkt mij, dat het evengoed had kunnen +blijven zooals het was.”</p> +<p>Raniero begreep nu, dat de Nar spreken wou over wat er in den loop +van den dag gebeurd was. Hij en de andere ridders begonnen met grooter +belangstelling te luisteren dan in het begin. <span class= +"pagenum">[<a id="pb221" href="#pb221" name="pb221">221</a>]</span></p> +<p>„Toen de heilige Petrus dit gezegd had,” ging de Nar +voort, terwijl hij een listigen blik op de ridders wierp, „boog +hij zich over de tinnen van den toren en wees naar de aarde. Hij liet +Onzen Lieven Heer een stad zien, liggend op een groote eenzame rots, +die uit een bergdal naar boven stak.</p> +<p>„Ziet Ge die hoopen lijken daar,” zei hij; „en +ziet Ge het bloed, dat op die straten stroomt en ziet Ge de naakte, +ellendige gevangenen, die jammeren over den kouden nacht? En ziet Ge al +die rookende brandhoopen?”</p> +<p>Onze Lieve Heer scheen niets te willen antwoorden.</p> +<p>Maar Petrus ging voort met zijn gejammer. Hij zei, dat hij wel +dikwijls boos geweest was op die stad daar, maar zóó veel +kwaad had hij haar nooit toegewenscht, dat zij ’t zoo slecht +hebben zou.</p> +<p>Toen antwoordde Onze Lieve Heer eindelijk en trachtte een +tegenwerping te maken.</p> +<p>„Je kunt toch niet ontkennen, dat de Christenridders hun leven +gewaagd hebben met de grootste onverschrokkenheid.”</p> +<p>Hier werd de Nar in de rede gevallen door betuigingen van bijval, +maar hij haastte zich met verder vertellen.</p> +<p>„Neen, stoor me niet,” zei hij, „nu weet ik niet +meer waar ik gebleven ben. O ja, ’t is waar, ik wou juist zeggen, +dat de heilige Petrus een paar tranen afdroogde die in zijn oogen +kwamen en die hem beletten te zien. <span class="pagenum">[<a id= +"pb222" href="#pb222" name="pb222">222</a>]</span>„Ik had nooit +kunnen denken dat ze zulke wilde dieren waren,” zei hij. +„Ze hebben den heelen dag gemoord en geplunderd. Ik begrijp +heelemaal niet, dat Gij lust hadt U te laten kruisigen om zulke +volgelingen te krijgen.”</p> +<p>De ridders namen die scherts goed op. Ze begonnen luid en vroolijk +te lachen. „Wel zoo! is de heilige Petrus zoo boos op ons, +Nar?” riepen ze.</p> +<p>„Houdt je nu stil en laat ons hooren of Onze Lieve Heer ons +niet verdedigt,” zei een ander.</p> +<p>„Neen, Onze Lieve Heer zweeg vooreerst maar,” zei de +Nar.</p> +<p>„Hij wist van ouds, dat als de heilige Petrus zoo aan den gang +was, het niets hielp als hij tegengesproken werd. Hij praatte maar +door, en zei, dat Onze Lieve Heer nu niet zeggen moest, dat ze +eindelijk er aan dachten in welke stad ze waren, en naar de kerk gingen +in boethemden en op bloote voeten. Die godsdienstoefening duurde niet +zoo lang, dat het de moeite waard was er over te praten. En daarop boog +hij zich nog eens neer over de tinnen van den toren en wees naar +beneden naar Jeruzalem. Hij wees op het leger van de Christenen buiten +de stad. „Ziet Gij nu hoe Uw ridders hun overwinning +vieren?” vroeg hij.</p> +<p><span class="corr" id="xd21e2976" title= +"Niet in bron">„</span>En Onze Lieve Heer zag, dat er overal in +’t leger een drinkgelag gehouden werd. Ridders en krijgsknechten +zaten naar Syrische danseressen te kijken. Gevulde bekers gingen rond; +met dobbelsteenen verspeelde men den buit en....” <span class= +"pagenum">[<a id="pb223" href="#pb223" name="pb223">223</a>]</span></p> +<p>„Men luisterde naar Narren, die domme verhalen deden,” +viel Raniero in. „Was dat ook niet een groote zonde?”</p> +<p>De Nar lachte en knikte Raniero toe alsof hij zeggen wilde: +„Wacht maar, dat zal ik je wel betaald zetten.”</p> +<p>„Neen, val me nou niet in de rede,” verzocht hij weer. +„Een arme Nar vergeet zoo licht wat hij zeggen wou. O ja, +<i>dit</i> was het: „De heilige Petrus vroeg Onzen Lieven Heer +met zijn strengste stem, of Hij veel eer behaalde met dat volk daar. En +hierop moest Onze Lieve Heer wel antwoorden, dat hij dat niet zeggen +kon.</p> +<p>„Ze waren roovers en moordenaars, eer ze van huis +gingen,” zei de heilige Petrus, „en roovers en moordenaars +zijn ze nog op dezen dag. Dit werk hadt Ge evengoed ongedaan kunnen +laten, daar komt niets goeds van terecht.”</p> +<p>„Nar, Nar,” zei Raniero waarschuwend. Maar de Nar scheen +er een eer in te stellen te probeeren hoe ver hij gaan kon, zonder dat +iemand opvloog en hem de deur uitgooide, en hij ging onvervaard +voort.</p> +<p>„Onze Lieve Heer boog het hoofd als iemand, die erkent dat hij +met recht bestraft wordt, maar in ’t volgend oogenblik boog Hij +zich haastig voorover en zag nog oplettender naar beneden dan +vroeger.</p> +<p><span class="corr" id="xd21e2997" title= +"Niet in bron">„</span>De heilige Petrus keek toen ook naar +beneden. „Waar ziet Ge naar?” vroeg hij +verwonderd.”</p> +<p>De Nar vertelde dit met een zeer levendige mimiek. Alle ridders +zagen Onzen Lieven Heer en Petrus voor <span class="pagenum">[<a id= +"pb224" href="#pb224" name="pb224">224</a>]</span>zich, en ze waren +nieuwsgierig wat Onze Lieve Heer in ’t oog gekregen had.</p> +<p>„Onze Lieve Heer antwoordde, dat ’t niets <span class= +"corr" id="xd21e3006" title="Bron: bizonders">bijzonders</span> +was,” zei de Nar, „maar Hij bleef toch steeds naar beneden +kijken. De heilige Petrus volgde de richting van Zijn blikken en hij +kon niets anders zien dan dat Onze Lieve Heer naar een groote tent zat +te kijken, waar buiten een paar Saracenenkoppen op lange lansen stonden +en waar een menigte prachtige matten, gulden bokalen en kostbare +wapens, die uit de heilige stad waren weggenomen, lagen opgestapeld. In +die tent ging het op dezelfde wijze toe als overal elders in het leger. +Daar zaten scharen ridders en ledigden de bekers. ’t Eenige +verschil was, dat er daar meer gedruisch was en meer gedronken werd dan +ergens anders. De heilige Petrus kon niet begrijpen waarom Onze Lieve +Heer zoo blij was toen Hij daarheen keek, dat de vreugd in Zijn oogen +schitterde. Zooveel strenge en schrikwekkende gezichten als hij daar +bijeen zag, meende hij nooit te voren om een feestdisch bijeen gezien +te hebben. En hij, die gastheer was op dit feest, was de vreeselijkste +van allen, ’t Was een man van vijfendertig jaar, vreeslijk groot +en grof, met een koperrood gezicht, doorsneden met litteekens en +schrammen, met harde vuisten en sterke, luidruchtige stem.”</p> +<p>Hier hield de Nar een oogenblik op, alsof hij bang was om verder te +gaan, maar Raniero en de anderen vonden het wel aardig om hem over +henzelf te hooren <span class="pagenum">[<a id="pb225" href="#pb225" +name="pb225">225</a>]</span>spreken en zij lachten maar om zijn +onbescheidenheid.</p> +<p>„Je bent een brutale kerel,” zei Raniero, „laat +ons nu eens hooren waar je heen wilt.”</p> +<p>„Eindelijk zei Onze Lieve Heer iets,” ging de Nar voort, +„dat maakte, dat de heilige Petrus begreep waarom Hij zoo blij +was. Hij vroeg den heiligen Petrus of hij goed zag, of het werkelijk +zoo was, dat een van de ridders een brandende kaars naast zich +had.”</p> +<p>Raniero voelde een schok door de leden bij deze woorden. Hij werd nu +eerst recht boos op den Nar en strekte de hand uit naar een zware +wijnkan om hem die in ’t gezicht te werpen, maar hij bedwong zich +om te hooren of wat die kerel daar zei hem tot eer of oneer zou +strekken.</p> +<p>„De heilige Petrus zag nu,” vertelde de Nar, „dat +hoewel de tent overigens door fakkels verlicht was, een van de ridders +een brandende kaars naast zich had. ’t Was een groote dikke +kaars, een die er op berekend was een dag en een nacht te branden. De +ridder, die geen kandelaar had om ze in te zetten, had een massa +steenen bij elkaar gezocht en er omheen gelegd om ze overeind te +houden.”</p> +<p>’t Gezelschap barstte in luid lachen uit bij deze woorden. +Allen wezen op een kaars, die naast Raniero op tafel stond en die +heelemaal zoo was als de Nar beschreven had. Maar Raniero steeg het +bloed naar het hoofd, want dit was de kaars, die hij een paar uur +geleden aan het Heilige Graf had aangestoken. Hij had ’t niet +<span class="pagenum">[<a id="pb226" href="#pb226" name= +"pb226">226</a>]</span>over zich kunnen verkrijgen, die uit te laten +gaan.</p> +<p>„Toen de heilige Petrus die kaars daar zag,” zei de Nar, +„werd het hem natuurlijk duidelijk waar Onze Lieve Heer blij om +was, maar toch kon hij niet laten een beetje medelijden met Hem te +hebben.”</p> +<p>„Nu ja,” zei hij, „dat is die ridder, die +vanmorgen op den muur sprong na den Heer van Bouillon en die vanavond +zijn kaars vóór alle anderen mocht aansteken aan het +Heilige Graf.”</p> +<p>„Ja, zoo is het,” zei Onze Lieve Heer, „en zooals +je ziet, heeft hij zijn kaars nog aan.”</p> +<p>De Nar sprak nu heel snel, terwijl hij telkens een loerenden blik op +Raniero wierp: „De heilige Petrus kon maar steeds niet laten een +beetje medelijden met Onzen Lieven Heer te hebben. „Kunt Ge niet +begrijpen waarom hij die kaars nog aan heeft?” zei hij. „Ge +meent zeker, dat hij aan Uw lijden en dood denkt, als hij er naar +kijkt. Maar hij denkt aan niets anders dan aan de eer, die hij won toen +hij erkend werd als de dapperste in ’t leger naast Godfried van +Bouillon.”</p> +<p>Bij deze woorden lachten alle gasten van Raniero. Raniero was heel +boos, maar hij dwong zich om meê te lachen. Hij wist, dat allen +het dwaas zouden vinden, als hij een beetje scherts niet had kunnen +verdragen.</p> +<p>„Maar Onze Lieve Heer sprak Petrus tegen,” zei de Nar. +„Zie je niet hoe bang hij voor die kaars is?” vroeg Hij. +„Hij houdt de hand voor de vlam, zoodra iemand de tent uit of in +gaat, uit angst dat ze uitwaaien <span class="pagenum">[<a id="pb227" +href="#pb227" name="pb227">227</a>]</span>zal. En hij is aldoor bezig +de nachtvlinders weg te jagen, die er omheen vliegen en dreigen ze uit +te blazen.”</p> +<p>Men lachte al luider, want wat de Nar zei was de zuivere waarheid. +Raniero had steeds meer moeite zich te bedwingen. Hij voelde, dat hij +niet verdragen kon, dat iemand over de heilige kaarsvlam schertste.</p> +<p>„De heilige Petrus was nog wantrouwend,” ging de Nar +voort. „Hij vroeg Onzen Lieven Heer of hij dien ridder wel kende, +„hij hoort juist niet tot hen, die dikwijls naar de mis gaan of +het bidbankje verslijten.” zei hij.</p> +<p>Maar Onze Lieve Heer liet zich niet overtuigen. „Heilige +Petrus, heilige Petrus,” zei hij. „Onthoud nu, dat die +ridder daar vromer dan Godfried worden zal. Van waar zal zachtheid en +vroomheid uitgaan als ’t niet van mijn graf is? Ge zult zien hoe +Raniero weduwen en noodlijdende gevangenen helpt. Ge zult hem zieken en +bedroefden zien verzorgen, zooals hij nu de heilige kaarsvlam +verzorgt.”</p> +<p>Hierom lachte men uitbundig. Dat kwam allen, die Raniero’s +karakter en levenswijze kenden, zoo vermakelijk voor. Maar hij zelf +vond èn die scherts èn dat lachen onverdraaglijk. Hij +vloog op en wilde den Nar terechtwijzen en daarbij stootte hij zoo +heftig tegen de tafel, die niet anders was dan een deur, die op een +paar schragen gelegd was, dat die wankelde, en de kaars omviel. Toen +bleek het hoe Raniero er op gesteld was, <span class="pagenum">[<a id= +"pb228" href="#pb228" name="pb228">228</a>]</span>de kaars brandende te +houden. Hij bedwong zijn toorn, zoodat hij den tijd nam ze op te nemen +en de vlam weer aan te wakkeren, eer hij op den Nar aanliep. Maar toen +hij met de kaars klaar was, had de Nar de tent al verlaten en Raniero +begreep, dat het de moeite niet loonen zou hem in het duister van den +nacht te vervolgen. „Ik zal hem op een anderen keer wel +krijgen,” dacht hij, en ging weer zitten.</p> +<p>De gasten hadden intusschen uitgelachen en een van hen wendde zich +tot Raniero en wilde de scherts voortzetten: „Er is toch +één ding wat zeker is, Raniero, en dat is, dat je dezen +keer niet het kostbaarste wat je in den strijd gewonnen hebt, naar de +Madonna in Florence kunt sturen.”</p> +<p>Raniero vroeg waarom hij meende, dat hij dezen keer zijn oude +gewoonte niet volgen zou.</p> +<p>„Nergens anders om,” zei de ridder, „dan dat het +kostbaarste wat je gewonnen hebt die kaarsvlam daar is, die je onder de +oogen van het heele leger in de kerk van het Heilige Graf hebt +aangestoken. En die kun je toch niet naar Florence zenden.”</p> +<p>Weer lachten de andere ridders, maar Raniero was nu in een stemming, +dat hij het onmogelijkste gedaan zou hebben om aan hun lachen een eind +te maken. Hij nam een snel besluit, riep een ouden wapendrager en zei +tot hem: „Maak je gereed, Giovanni, voor een groote reis, morgen +moet je naar Florence met de heilige kaarsvlam.” <span class= +"pagenum">[<a id="pb229" href="#pb229" name="pb229">229</a>]</span></p> +<p>Maar de wapendrager antwoordde knorrig „neen” op dit +bevel. „Dat is iets wat ik niet op mij nemen wil,” zeide +hij. „Hoe zou het mogelijk zijn naar Florence te reizen met een +kaarsvlam? Die zou uit zijn, voor ik buiten de legerplaats +was.”</p> +<p>Raniero vroeg den een na den ander van zijn mannen. Hij kreeg van +allen hetzelfde antwoord; zij schenen zijn bevel niet eens ernstig op +te nemen. Het was natuurlijk, dat de vreemde ridders die zijn gasten +waren, al luider en vroolijker begonnen te lachen, toen het bleek, dat +geen van Raniero’s mannen zijn bevel wilde uitvoeren. Raniero +geraakte in de hevigste opgewondenheid. Eindelijk verloor hij zijn +geduld en riep uit: „Die kaarsvlam zal toch naar Florence +gebracht worden en nu niemand dat aandurft zal ik het zelf +doen.”</p> +<p>„Bedenk u wel voor gij zooiets belooft,” zei een ridder, +„gij laat hier een vorstendom achter.”</p> +<p>„Ik zweer u, dat ik die kaarsvlam naar Florence zal +brengen,” riep Raniero, „ik zal doen wat niemand anders +heeft aangedurfd.”</p> +<p>De oude wapendrager verdedigde zich: „Heer, voor u is het iets +anders, gij kunt een groot gevolg meenemen, maar mij wildet gij alleen +zenden.”</p> +<p>Maar Raniero was buiten zichzelf en overwoog zijn woorden niet. +„Ik zal ook alleen reizen,” zei hij.</p> +<p>Maar hiermee had Raniero zijn doel bereikt. Allen in de tent hadden +met lachen opgehouden; zij zaten hem verschrikt aan te staren. +<span class="pagenum">[<a id="pb230" href="#pb230" name= +"pb230">230</a>]</span></p> +<p>„Waarom lach jelui niet meer?” vroeg Raniero. „Die +onderneming is maar een kinderspel voor een dapper man.”</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">III.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Den volgenden morgen bij het aanbreken van den dag +steeg Raniero te paard. Hij was gekleed in volle wapenrusting, maar +daar overheen had hij een groven pelgrimsmantel geworpen, opdat de +ijzeren kleedingstukken niet al te zeer door de zon verhit zouden +worden. Hij was met een zwaard en strijdknots gewapend, en hij reed op +een goed paard. Hij hield een brandende kaars in de hand en aan zijn +zadel had hij een paar groote bossen lange kaarsen vastgemaakt, zoodat +de vlam niet zou behoeven uit te gaan door gebrek aan voedsel. Raniero +reed langzaam door de lange drukke rijen tenten en zoolang ging alles +goed. Het was nog zoo vroeg, dat de nevels, die uit de diepe dalen om +Jeruzalem heen opstegen, nog niet opgetrokken waren, en Raniero reed +voort als door een witten nacht. Het heele leger sliep en Raniero kwam +gemakkelijk voorbij de wachtposten. Geen van hen riep hem aan, want de +dichte nevel belette hun hem te zien, en op de wegen lag een voet hoog +mul stof, dat de hoefslagen van het paard onhoorbaar maakte. Raniero +was spoedig buiten het leger en nam den weg, die naar Joppe leidde.</p> +<p>Hij had nu een beteren weg, maar hij ging steeds heel <span class= +"pagenum">[<a id="pb231" href="#pb231" name= +"pb231">231</a>]</span>langzaam voort, ter wille van de kaarsvlam. Die +brandde slecht, met een rood trillend schijnsel, in den dikken nevel. +Voortdurend kwamen er groote insecten, die met klapperende +vleugelslagen recht op de vlam afvlogen.</p> +<p>Raniero had de handen vol om die te beschermen, maar hij was heel +opgewekt en vond aldoor, dat wat hij op zich genomen had zoo +gemakkelijk was, dat een kind het wel had kunnen doen.</p> +<p>Intusschen werd het paard dat langzaam loopen moe. Toen begon de +kaarsvlam door den tocht te flikkeren. Het hielp niet, dat Raniero ze +met den mantel trachtte te beschutten. Hij zag dat zij op het punt was +om uit te gaan.</p> +<p>Maar hij had geen lust de zaak zoo gauw op te geven. Hij hield het +paard in en zat een poos stil na te denken. Hij sprong eindelijk uit +het zadel en probeerde er achterste voor op te gaan zitten, zoodat hij +met zijn lichaam de vlam voor wind en tocht beschutte. Op die manier +gelukte het hem die aan te houden, maar hij merkte nu, dat de tocht +moeilijker zou worden dan hij in het begin gedacht had. Toen hij over +de bergen gekomen was, die Jeruzalem omgeven, was de nevel opgetrokken. +Hij reed nu in de grootste eenzaamheid. Daar waren geen menschen of +gehuchten of groene boomen en gewassen,—enkel kale heuvels.</p> +<p>Hier werd Raniero door roovers aangevallen; het waren losloopende +mannen, die zonder vergunning het leger volgden en van roof en +plundering leefden. Zij hadden <span class="pagenum">[<a id="pb232" +href="#pb232" name="pb232">232</a>]</span>achter een bergje gelegen en +Raniero, die achteruit reed, had ze niet gezien, voor ze hem reeds +omringd hadden en hun zwaarden tegen hem ophieven. Het waren twaalf +mannen, ze zagen er ellendig uit en reden op slechte paarden. Raniero +zag dadelijk, dat het hem niet moeilijk zou vallen zich door den troep +heen te slaan en weg te rijden. Maar hij begreep, dat hij dat niet doen +kon, zonder de kaars weg te werpen, en hij vond toch, dat hij na de +fiere woorden, die hij den vorigen nacht gesproken had, zich niet zoo +spoedig van zijn plan kon laten afbrengen. Hij zag dus geen anderen +uitweg dan een overeenkomst met de roovers te sluiten. Hij zei tegen +hen, dat daar hij zoo goed gewapend was en een flink paard bereed het +hun moeilijk vallen zou hem te overwinnen als hij zich verdedigde, maar +daar hij zich gebonden voelde door een gelofte, wilde hij geen +weerstand bieden, maar hen laten nemen wat zij wilden zonder strijd, +als zij maar beloofden zijn licht niet uit te blazen.</p> +<p>De roovers hadden een harden strijd verwacht. Zij waren heel blij +met het voorstel van Raniero, en begonnen hem dadelijk te plunderen. +Zij namen hem zijn wapenrusting en zijn paard af, zijn wapens en zijn +geld. ’t Eenige wat ze hem lieten behouden was de grove mantel en +de beide bossen kaarsen. En ze hielden ook eerlijk hun woord en bliezen +zijn kaars niet uit.</p> +<p>Een van hen was op Raniero’s paard gesprongen. Toen hij merkte +hoe goed dat was scheen hij een beetje <span class="pagenum">[<a id= +"pb233" href="#pb233" name="pb233">233</a>]</span>medelijden met den +ridder te krijgen. Hij riep hem toe: „Zie eens, we zullen niet al +te hard zijn voor een Christen. Ge kunt mijn oud paard krijgen om op te +rijden.”</p> +<p>Dat was een ellendig oud dier. Het bewoog zich zoo langzaam en +stijf, alsof het van hout was.</p> +<p>Toen de roovers eindelijk weg waren en Raniero op dat oude paard +ging zitten, zei hij in zich zelf: „Ik moet betooverd zijn door +die kaarsvlam. Ter wille van dat lichtje moet ik nu over den weg rijden +als een dwaze bedelaar.”</p> +<p>Hij begreep, dat hij wijs zou doen met om te keeren, omdat de +onderneming in werkelijkheid onuitvoerbaar was. Maar zulk een sterk +verlangen om het tòch te doen was over hem gekomen, dat hij den +lust niet kon weerstaan het door te zetten.</p> +<p>Hij trok dus verder. Voortdurend zag hij dezelfde kale, lichtgele +heuvels om zich heen.</p> +<p>Na een poos reed hij voorbij een jongen herder, die vier geiten +hoedde. Toen Raniero de dieren zag grazen op het naakte veld, dacht hij +in zich zelf: „Zouden ze aarde eten?”</p> +<p>De herder daar had waarschijnlijk een grooter kudde gehad, die hem +door de kruisvaarders afgestolen is. Toen hij nu een eenzaam Christen +zag rijden, trachtte hij hem zooveel kwaad te doen als hij kon. Hij +snelde op hem af en sloeg met zijn staf naar zijn kaars. Raniero was +zoo gebonden door de vlam, dat hij zich niet eens <span class= +"pagenum">[<a id="pb234" href="#pb234" name= +"pb234">234</a>]</span>tegen een herder verdedigen kon. Hij trok alleen +de kaars wat dichter naar zich toe om die te beschutten. De herder +sloeg er nog een paar keer naar, maar toen bleef hij verwonderd staan +en hield op met slaan. Hij zag dat Raniero’s mantel in brand +geraakt was, maar dat hij niets deed om het vuur te stuiten, zoolang de +vlam in gevaar was. Men kon aan den herder zien, dat hij zich schaamde. +Hij liep Raniero lang na, en op een plaats, waar de weg heel smal was +en tusschen twee afgronden doorliep, kwam hij naar hem toe en leidde +het paard voor hem.</p> +<p>Raniero lachte en dacht, dat de herder hem zeker voor een heilige +hield, die boete deed.</p> +<p>Tegen den avond kwam Raniero weer menschen tegen. Het gerucht van +den val van Jeruzalem was in den afgeloopen nacht al tot de kust +doorgedrongen, en een menigte menschen hadden zich gereedgemaakt om +daarheen te trekken. ’t Waren pelgrims, die jaren lang op de +gelegenheid gewacht hadden om in Jeruzalem te komen. ’t Waren +nieuw aangekomen troepen, en voor alles kooplieden, die zich er heen +spoedden met ladingen levensmiddelen.</p> +<p>Toen deze scharen Raniero tegenkwamen, die achteruit aan kwam +rijden, met een brandende kaars in de hand, riepen ze: „Een gek, +een gek!”</p> +<p>De meesten waren Italianen, en Raniero hoorde hoe ze riepen in zijn +eigen taal: „pazzo, pazzo!” dat beteekent: „een gek, +een gek!” <span class="pagenum">[<a id="pb235" href="#pb235" +name="pb235">235</a>]</span></p> +<p>Raniero, die zich den heelen dag zoo goed had weten te bedwingen, +werd hevig verontwaardigd door deze, telkens weerkomende uitroepen. +Opeens sprong hij uit den zadel en begon met zijn harde vuisten de +roependen te tuchtigen. Toen de menschen voelden hoe zwaar de slagen +aankwamen gingen ze allen spoedig op de vlucht en hij stond spoedig +alleen op den weg.</p> +<p>Raniero kwam nu weer tot zichzelf. „Ze hadden wel gelijk toen +ze je „pazzo” noemden,” zei hij tot zich zelf, +terwijl hij naar de kaars keek; want hij wist niet waar die gebleven +was. Eindelijk zag hij, dat die van den weg was afgerold in een +greppel. De vlam was uit, maar hij zag vuur glinsteren in een droog +bosje gras daar dicht bij en hij begreep dat het geluk hem gediend had, +zoodat de kaars het gras had kunnen aansteken vóór ze was +uitgegaan.</p> +<p>„Dat was bijna een erbarmelijk eind van veel moeite +geweest,” dacht hij, terwijl hij de kaars aanstak en zich weer in +den zadel zette. Hij was heel ootmoedig gestemd. Het scheen hem niet +heel waarschijnlijk, dat zijn tocht hem zou gelukken.</p> +<p>Tegen den avond kwam Raniero in Ramle aan en reed naar een plaats, +die de karavanen gewoonlijk voor nachtherberg gebruiken. ’t Was +een groote, overbouwde plaats. Daar omheen waren met balken omheinde +plaatsen, waar de reizigers hun paarden konden zetten. Daar waren geen +kamers, maar de menschen moesten bij de dieren slapen. <span class= +"pagenum">[<a id="pb236" href="#pb236" name="pb236">236</a>]</span></p> +<p>’t Was er overvol met menschen, maar de waard maakte toch +plaats voor Raniero en zijn paard. Hij gaf ook voer aan de dieren en +een middagmaal aan hun heer.</p> +<p>Toen Raniero merkte, dat hij zoo goed behandeld werd, dacht hij: +„Ik begin haast te gelooven, dat de roovers mij een dienst gedaan +hebben door mij mijn wapenrusting af te nemen. Ik kom zeker +gemakkelijker door de wereld, als men mij voor een gek +houdt.”</p> +<p>Toen Raniero zijn paard naar den stal leidde ging hij op een bos +stroo zitten, en hield de kaars in de handen. ’t Was zijn +bedoeling niet te slapen; hij zou den heelen nacht waken. Raniero was +toch maar nauwelijks gaan zitten of hij sliep in. Hij was vreeselijk +moe, hij strekte zich in den slaap uit zoo lang hij was, en sliep door +tot den morgen. Toen hij wakker werd zag hij geen vlam en geen kaars, +hij zocht in het stroo naar de kaars, maar vond die nergens.</p> +<p>„Iemand moet ze weggenomen hebben en uitgedaan,” zei +hij. En hij probeerde te gelooven, dat hij blij was, omdat alles nu +voorbij was en hij geen onmogelijke onderneming te volbrengen had.</p> +<p>Maar op hetzelfde oogenblik, dat hij dit dacht, kreeg hij een gevoel +van leegte en gemis. Hij had nooit zooveel lust gehad te slagen met +iets wat hij zich voorgenomen had.</p> +<p>Hij bracht het paard naar buiten, roskamde en zadelde het. +<span class="pagenum">[<a id="pb237" href="#pb237" name= +"pb237">237</a>]</span></p> +<p>Toen hij klaar was kwam de waard van de herberg naar hem toe met een +brandende kaars. Hij zei tegen hem in het frankisch: „Ik moest u +gister uw kaars afnemen, omdat gij in slaap gevallen waart, maar hier +hebt gij ze weer.”</p> +<p>Raniero liet niets merken maar zei heel kalm: „Het was +verstandig van u dat gij ze uitgedaan hebt.”</p> +<p>„Ik heb ze niet uitgedaan,” zei de man, „ik zag +dat ze brandde toen gij hier kwaamt en ik meende, dat het van belang +voor u was dat ze zou blijven branden. Als gij ziet hoeveel kleiner ze +geworden is zult gij wel begrijpen, dat ze den heelen nacht gebrand +heeft.”</p> +<p>Raniero straalde van blijdschap, hij prees den waard zeer en reed +verder in de beste stemming.</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">IV.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen Raniero van Jeruzalem wegging was hij voornemens +over zee van Joppe naar Italië te gaan. Maar hij veranderde van +besluit toen de roovers hem zijn geld afgenomen hadden, en besloot over +land te reizen.</p> +<p>Dat werd een lange reis; hij trok van Joppe noordwaarts naar de kust +van Syrië. Vandaar ging de reis naar ’t westen langs het +schiereiland van Klein-Azië. Later weer naar het noorden heel tot +Konstantinopel. En van daar was het nog ver tot Florence.</p> +<p>Al dien tijd leefde Raniero van vrome giften. Meestal waren het de +pelgrims, die nu in menigte naar <span class="pagenum">[<a id="pb238" +href="#pb238" name="pb238">238</a>]</span>Jeruzalem stroomden, die hun +brood met hem deelden.</p> +<p>Hoewel Raniero bijna altijd alleen reed, werden zijn dagen toch niet +lang of eentonig. Hij moest aldoor op de kaarsvlam passen en hij was +daar nooit rustig over. Er was maar een windzuchtje noodig, of een +waterdroppel en alles was uit! Terwijl Raniero op eenzame wegen reed, +en er alleen maar aan dacht zijn vlam brandend te houden, schoot het +hem te binnen, dat hij vroeger nog eens zooiets had bijgewoond. Hij had +nog eens een mensch iets zien bewaken, dat even teer was als een +kaarsvlam. Dat stond hem in ’t begin zoo flauw voor den geest, +dat hij zich afvroeg of ’t ook iets was dat hij gedroomd had.</p> +<p>Maar terwijl hij zoo alleen door het land trok, kwam het hem +onophoudelijk voor, dat hij zooiets al eens beleefd had.</p> +<p>„Het is alsof ik mijn heele leven van niets anders gehoord +heb,” zei hij.</p> +<p>Op een avond reed Raniero een stad binnen. ’t Was avond en de +huismoeders stonden in de deur en keken uit naar haar man. Raniero zag +toen een van haar, die lang en teer was en ernstige oogen had. Zij +herinnerde hem aan Francesca degli Uberti.</p> +<p>Op hetzelfde oogenblik werd het Raniero duidelijk waar hij over had +loopen denken. Hij dacht er aan, dat voor Francesca haar liefde als een +kaarsvlam geweest was, die ze brandend had willen houden, en dat ze +aanhoudend bang geweest was, dat Raniero die uit zou dooven. Hij was +verbaasd over die gedachte, maar hij <span class="pagenum">[<a id= +"pb239" href="#pb239" name="pb239">239</a>]</span>werd er meer en meer +van overtuigd, dat het zoo was. Voor het eerst begon hij te begrijpen +waarom Francesca hem verlaten had, en dat het niet met wapenfeiten was, +dat hij haar zou terugwinnen.</p> +<p>De reis, die Raniero deed, werd heel lang. En niet het minst omdat +hij niet buiten wezen kon, wanneer het weer ongunstig was. Hij zat dan +in de herberg en paste op de kaarsvlam. Dat waren heel moeilijke +dagen.</p> +<p>Op een dag, dat Raniero over den berg Libanon trok zag hij, dat er +een onweer begon op te komen; hij was toen hoog op den berg tusschen +vreeselijke afgronden en steilten, ver van iedere menschenwoning. +Eindelijk ontdekte hij op een rotspunt een Saraceensch heiligengraf. +’t Was een klein vierkant gebouwtje van steen, met een gewelfd +dak. Hij vond, dat het ’t beste was, daar zijn toevlucht te +nemen.</p> +<p>Nauwelijks was Raniero daar binnen gekomen, of er barstte een +sneeuwstorm los, die twee dagen aaneen raasde. En tegelijk werd het zoo +vreeselijk koud, dat hij bijna doodgevroren was. Raniero wist, dat er +buiten op den berg veel rijs en takjes te vinden waren, zoodat het niet +moeilijk voor hem geweest zou zijn brandhout te verzamelen en vuur aan +te maken. Maar hij vond de kaarsvlam, die hij droeg, heel heilig, en +wilde er niets anders meê aanmaken dan kaarsen voor ’t +altaar van de Heilige Maagd.</p> +<p>’t Onweer werd al erger en eindelijk hoorde hij den donder +rollen en zag hij de bliksemstralen. <span class="pagenum">[<a id= +"pb240" href="#pb240" name="pb240">240</a>]</span></p> +<p>En een bliksemstraal sloeg in op den berg dicht voor ’t graf +en stak een boom in brand. En zoo kreeg Raniero zijn vuur aan zonder +dat hij het heilige licht hoefde te gebruiken.</p> +<p class="tb"></p> +<p>Toen Raniero door een eenzaam gedeelte in een bergstreek in +Sicilië reed, raakten zijn kaarsen op. De bossen, die hij met zich +meegenomen had uit Jeruzalem, waren al lang verbruikt, maar hij had +zich toch kunnen redden, doordat er langs den heelen weg christelijke +gemeenten waren, waar hij om nieuwe kaarsen gebedeld had. Maar nu was +zijn voorraad op en hij dacht, dat nu wel het einde van zijn tocht +naderen zou.</p> +<p>Toen de kaars zoo ver opgebrand was, dat de vlam hem de hand +verbrandde, sprong hij van het paard en raapte takjes en dor gras op en +stak die aan met het laatste vlammetje. Maar er was niet veel op dien +berg, dat branden kon en het vuur zou spoedig opgebrand zijn.</p> +<p>Terwijl Raniero daar zat en er over treurde, dat de heilige vlam +sterven moest, hoorde hij gezang op den weg en een processie van +pelgrims kwam het pad op met kaarsen in de hand. Zij waren op weg naar +een grot waar een heilige geleefd had en Raniero ging meê. Onder +hen was een oude vrouw, die moeilijk liep en Raniero hielp haar den +berg op.</p> +<p>Toen zij hem later dankte, gaf hij haar een teeken, dat ze hem haar +kaars geven zou. En dat deed ze en ook vele anderen gaven hem de +kaarsen, die ze droegen. <span class="pagenum">[<a id="pb241" href= +"#pb241" name="pb241">241</a>]</span></p> +<p>Hij blies de kaarsen uit en spoedde zich ’t pad af en stak een +van de kaarsen aan met het laatste vonkje van het vuur, dat met de +heilige vlam was aangemaakt.</p> +<p class="tb"></p> +<p>Op een middag was het heel warm en Raniero was gaan liggen slapen in +een groep dichte struiken. Hij sliep vast en de kaars stond naast hem +tusschen een paar steenen, maar toen hij een poos geslapen had, begon +het te regenen en het duurde tamelijk lang eer hij wakker werd. Toen +hij eindelijk uit den slaap opsprong was de grond om hem heen nat, en +hij durfde nauwelijks naar de kaars zien uit angst, dat ze uit zou +zijn.</p> +<p>Maar de kaars brandde kalm en stil midden in den regen en Raniero +zag dat dit kwam doordat een paar vogeltjes een eind boven de vlam heen +en weer fladderden. Zij streelden elkaar met de snavels en hielden de +wiekjes uitgespreid, en zoo hadden zij de vlam voor den regen +beschut.</p> +<p>Raniero nam dadelijk de muts op en hing die boven de vlam. Toen +strekte hij de hand uit naar de vogeltjes, want hij had lust ze te +streelen. En geen van beide vloog voor hem weg, maar hij kon ze vangen. +Raniero was er zeer verbaasd over, dat de vogels niet bang voor hem +waren maar hij dacht: „Dat is omdat ze weten, dat ik nergens +anders aan denk dan om het teerste, wat er is, te beschermen. Daarom +zijn ze niet bang voor mij.” <span class="pagenum">[<a id="pb242" +href="#pb242" name="pb242">242</a>]</span></p> +<p>Raniero reed in de richting van Nicea en ontmoette daar heeren uit +het westland, die een hulpleger aanvoerden naar het Heilige Land. In +die schaar bevond zich ook Robert Taillefer, die een ridder en +troubadour was.</p> +<p>Raniero kwam in zijn versleten mantel met de kaars in de hand +aanrijden, en de soldaten begonnen als gewoonlijk te roepen: „Een +gek! een gek!” maar Robert gebood stilte en sprak den ruiter +aan:</p> +<p>„Hebt ge lang op deze wijze gereisd?” vroeg hij hem.</p> +<p>„Ik ben op deze manier van Jeruzalem gekomen,” +antwoordde Raniero.</p> +<p>„Is uw kaars dikwijls uit geweest onderweg?”</p> +<p>„Op mijn kaars brandt nog dezelfde vlam, als toen ik uit +Jeruzalem ging,” antwoordde Raniero.</p> +<p>Toen sprak Robert Taillefer tot hem: „Ik ben ook een van hen, +die een vlam dragen, en ik wilde, dat die eeuwig brandde. Maar +misschien kunt gij, die uw licht brandende gehouden hebt heel van +Jeruzalem hierheen, mij zeggen wat ik doen moet, opdat die niet zal +uitdooven.”</p> +<p>Toen antwoordde Raniero: „Heer, dat is een zwaar werk, al +lijkt het ook onbeduidend. Want deze kleine vlam eischt van u, dat ge +volkomen zult ophouden met aan iets anders te denken. Ze staat u niet +toe een liefste te hebben, als ge dat soms wenschen zoudt, en ook moogt +ge ter wille van de vlam u niet neerzetten aan eenig drinkgelag. +<span class="pagenum">[<a id="pb243" href="#pb243" name= +"pb243">243</a>]</span></p> +<p><span class="corr" id="xd21e3233" title= +"Niet in bron">„</span>Ge moogt niet anders in uwe gedachten +hebben dan deze vlam, en geen vreugde smaken. Maar waarom ik u ’t +allermeest afraad denzelfden tocht te maken, dien ik deed, is dat ge u +geen oogenblik veilig kunt voelen. Door hoeveel gevaren ge de vlam ook +heengedragen hebt, ge kunt u geen oogenblik zeker voelen, maar moet +verwachten, dat het volgend oogenblik de vlam u begeeft.”</p> +<p>Maar Robert Taillefer hief fier het hoofd op en zei: „Wat ge +voor uw vlam gedaan hebt zal ik weten te doen voor de mijne.”</p> +<p class="tb"></p> +<p>Raniero was in Italië gekomen; hij reed op een dag op eenzame +wegen in de bergen. Toen kwam een vrouw hem hard achterna loopen en +vroeg hem even van zijn vlam vuur te mogen leenen. „’t Vuur +is bij mij uitgegaan,” zei ze, „mijn kinderen hebben +honger. Leen mij vuur, zoodat ik mijn oven kan verwarmen en brood voor +hen bakken.”</p> +<p>Zij strekte de handen uit naar de kaars, maar Raniero hield die op +een afstand, want hij wilde niet toelaten, dat iets anders met die vlam +werd aangestoken dan de kaarsen voor het beeld van de Heilige +Maagd.</p> +<p>Toen sprak de vrouw tot hem: „Geef mij vuur, pelgrim, want het +leven van mijn kinderen is de vlam die mij opgelegd is brandende te +houden.”</p> +<p>En ter wille van die woorden liet Raniero haar de pit van haar lamp +aansteken aan zijn vlam. <span class="pagenum">[<a id="pb244" href= +"#pb244" name="pb244">244</a>]</span></p> +<p>Eenige uren later reed Raniero een stad binnen. Die lag hoog op de +bergen, zoodat daar een felle kou heerschte. Een jonge boer stond op +den weg en zag den stumper, die daar in zijn versleten mantel kwam +aanrijden. Hij maakte snel de korte pelerine los, die hij droeg en +wierp ze den man, die daar op het paard zat, toe. Maar de pelerine viel +vlak op de kaars en doofde de vlam. Toen herinnerde Raniero zich de +vrouw, die vuur van hem geleend had. Hij ging naar haar terug en stak +zijn kaars opnieuw aan het heilige vuur aan.</p> +<p>Toen hij verder zou rijden, zei hij tot haar: „Gij zegt, dat +de vlam die gij te bewaken hebt, het leven van uw kinderen is. Kunt ge +mij zeggen welken naam de vlam draagt, die ik op verre wegen gedragen +heb?”</p> +<p>„Waar werd uw vlam aangestoken?” vroeg de vrouw.</p> +<p>„Die werd aangestoken op het graf van Christus,” zei +Raniero.</p> +<p>„Dan kan ze niet anders genoemd worden dan zachtheid en +menschenliefde,” zei de vrouw.</p> +<p>Raniero lachte om dat antwoord. Hij vond zich zelf een zonderlinge +apostel voor zulke deugden.</p> +<p>Raniero reed voort tusschen schoongevormde blauwe heuvelen. Hij zag, +dat hij in de nabijheid van Florence was.</p> +<p>Hij dacht er aan, dat hij nu spoedig van die zorg voor de kaarsvlam +af zou zijn. Hij dacht aan zijn tent in Jeruzalem die hij, vol buit, +verloren had en aan de dappere krijgslieden, die hij in Palestina had +achtergelaten <span class="pagenum">[<a id="pb245" href="#pb245" name= +"pb245">245</a>]</span>en die er zich op zouden verheugen, dat hij het +oorlogsbedrijf weer ter hand zou nemen en hen aanvoeren naar +overwinningen en veroveringen.</p> +<p>Toen merkte Raniero, dat hij in ’t geheel geen vreugde voelde +bij die herinnering, maar dat zijn gedachten liever een andere richting +namen.</p> +<p>Raniero zag toen voor het eerst in, dat hij niet meer dezelfde man +was, die van Jeruzalem wegtrok. Deze rit met de kaarsvlam had hem +gedwongen, zich te verheugen over allen, die vreedzaam en wijs en +barmhartig waren, en de woesten en strijdlustigen te verafschuwen. Hij +voelde blijdschap, zoovaak hij dacht aan menschen, die vredig in hun +huizen arbeidden en het viel hem in, dat hij graag zijn oude werkplaats +in Florence weer betrekken zou om fraaie en kunstige werken te maken. +„Voorwaar, die vlam heeft mij geheel veranderd,” dacht hij, +„ik geloof dat die mij tot een ander mensch gemaakt +heeft.”</p> +</div> +</div> +<div class="div2 section"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">V.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Het was Paschen toen Raniero Florence binnenreed. +Nauwelijks was hij de stadspoort binnengekomen, achteruitrijdend, de +kap over het gezicht getrokken en de brandende kaars in de hand, of een +bedelaar stond op en riep het gewone: „Pazzo! pazzo!”</p> +<p>Op dit geroep vloog een straatjongen uit een gang en een dagdief, +die in lang geen ander werk gehad <span class="pagenum">[<a id="pb246" +href="#pb246" name="pb246">246</a>]</span>had, dan op zijn rug te +liggen en naar den hemel te kijken, sprong overeind, en beiden riepen +hetzelfde: „Pazzo! pazzo!”</p> +<p>Daar ze nu met hun drieën aan het schreeuwen waren, maakten ze +leven genoeg om alle straatjongens wakker te maken. Die kwamen +aanrennen uit hoeken en gaten, en zoodra ze Raniero zagen in zijn +versleten mantel en op zijn ellendig paard, riepen ze: „Pazzo! +pazzo!”</p> +<p>Maar daar was Raniero al aan gewend. Hij reed stil door de straten, +zonder op het geroep te letten.</p> +<p>Maar ze vergenoegden zich niet met roepen. Een van hen sprong op en +trachtte het licht uit te blazen. Raniero hield de kaars in de hoogte +en trachtte tegelijk zijn paard aan te zetten om den jongens te +ontkomen.</p> +<p>Maar zij hielden gelijken tred met hem en deden wat ze konden, om +het licht uit te blazen. Hoe meer Raniero zich inspande om de vlam te +beschutten, hoe wilder de straatjongens werden. Zij sprongen op elkaars +rug en bliezen uit alle macht. Zij gooiden met hunne mutsen naar de +kaars. Het kwam alleen omdat er zoo veel waren en ze elkaar verdrongen, +dat het hun niet lukte de vlam te dooven.</p> +<p>Dat gaf een groote opschudding op straat. De menschen stonden aan de +vensters te lachen. Niemand had medelijden met den gek, die zijn +kaarsvlam wilde verdedigen. Het was kerkdag en vele kerkgangers waren +op weg naar de mis. Zij bleven ook staan en keken naar het spel. +<span class="pagenum">[<a id="pb247" href="#pb247" name= +"pb247">247</a>]</span></p> +<p>Maar nu stond Raniero recht overeind in het zadel om zijn kaars te +beveiligen. Hij zag er woest uit. Zijn kap was naar achteren gevallen +en men zag zijn gezicht uitgeteerd en bleek als dat van een martelaar. +De kaars hield hij omhoog, zoo hoog hij kon. De heele straat krioelde +van menschen. Ook de anderen begonnen deel aan het spel te nemen. De +vrouwen wuifden met haar hoofddoeken, de mannen zwaaiden met hun +baretten. Allen deden hun best om de kaars uit te krijgen.</p> +<p>Raniero reed dicht langs een huis met een balcon. Daarop stond een +vrouw. Zij boog zich over het hek, rukte hem de kaars uit de hand en +ging er haastig mee naar binnen.</p> +<p>’t Heele volk barstte uit in een schaterend lachen en jubelen, +maar Raniero wankelde in het zadel en stortte neer op den grond; toen +hij daar lag, verslagen en bewusteloos, werd de straat spoedig +ontruimd. Niemand dacht er aan den gevallene te verzorgen. Zijn paard +was de eenige, die bij hem bleef staan.</p> +<p>Zoodra de volkshoop weg was uit de straat kwam Francesca degli +Uberti uit haar huis met een brandende kaars in de hand. Zij was nog +mooi, haar trekken waren zacht en haar oogen ernstig en diep.</p> +<p>Zij ging op Raniero toe en boog zich over hem heen. Hij was +bewusteloos, maar zoodra de lichtglans op zijn gezicht viel, ging hem +een schok door de <span class="pagenum">[<a id="pb248" href="#pb248" +name="pb248">248</a>]</span>leden. Het scheen, dat de kaarsvlam groote +macht over hem had. Toen Francesca zag, dat hij bijgekomen was, zei ze: +„Hier is de kaars; ik rukte je die uit de hand, omdat ik zag hoe +graag je die brandend wou houden. Ik wist geen andere manier om je te +helpen.”</p> +<p>Raniero was leelijk gevallen en had zich gekwetst. Hij begon +langzaam op te staan. Hij wilde loopen; maar zakte in elkaar en was +bijna weer gevallen.</p> +<p>Toen beproefde hij op het paard te komen.</p> +<p>Francesca hielp hem.</p> +<p>„Waar wil je heen?” vroeg zij, toen hij eindelijk in +’t zadel zat.</p> +<p>„Ik wil naar de domkerk,” zei hij.</p> +<p>„Dan ga ik mee,” sprak ze; „want ik wil naar de +mis.”</p> +<p>En ze nam het paard bij den teugel en leidde het.</p> +<p>Francesca had van het eerste oogenblik af Raniero herkend. Maar +Raniero zag niet, wie ze was, want hij nam den tijd niet haar aan te +zien. Hij hield de oogen uitsluitend op de vlam gevestigd.</p> +<p>Zij spraken geen woord onder den rit. Raniero dacht alleen aan de +kaarsvlam en hoe hij die in het laatste oogenblik goed beschutten zou. +Francesca kon niet spreken, omdat ze liever niet zeker wilde weten wat +ze vreesde. Zij kon niet anders denken dan dat Raniero krankzinnig +thuis gekomen was, en hoewel zij daar bijna van overtuigd was, wilde +zij liever niet met hem spreken, zoodat haar de zekerheid daarvan +bespaard bleef. <span class="pagenum">[<a id="pb249" href="#pb249" +name="pb249">249</a>]</span></p> +<p>Na een poos hoorde Raniero, dat iemand naast hem liep en schreide, +maar Raniero zag haar maar een oogenblik aan en sprak niet tegen haar. +Hij wilde alleen aan de kaarsvlam denken.</p> +<p>Hij liet zich naar de sacristy brengen.</p> +<p>Daar steeg hij van ’t paard. Hij ging alleen de sacristy in, +naar den geestelijke.</p> +<p>Francesca ging de kerk binnen.</p> +<p>Het was de avond voor Paschen en al de kaarsen in de kerk waren +onaangestoken ten teeken van rouw.</p> +<p>Francesca had een gevoel, dat het met haar evenzoo was, dat ieder +vlammetje van hoop, dat in haar gebrand had, nu gedoofd was.</p> +<p>In de kerk heerschte groote plechtigheid. Er waren veel priesters +bij het altaar. De domheeren zaten allen in het koor en de bisschop +vooraan. Na een poos merkte Francesca, dat er beweging onder de +geestelijken kwam. Bijna allen, die niet noodzakelijk bij de mis +tegenwoordig moesten wezen, stonden op en gingen naar de sacristy. Ten +laatste ging ook de bisschop.</p> +<p>Toen de mis voorbij was kwam een geestelijke naar voren in het koor +en begon het volk toe te spreken. Hij vertelde, dat Raniero di Ranieri +naar Florence was gekomen met heilig vuur van Jeruzalem. Hij vertelde +wat de ridder onderweg had uitgestaan en geleden, en hij prees hem +bovenmate. De menschen zaten er verwonderd naar te luisteren. Francesca +had nooit zulke heerlijke oogenblikken beleefd. Haar tranen stroomden +<span class="pagenum">[<a id="pb250" href="#pb250" name= +"pb250">250</a>]</span>terwijl ze zat te luisteren. De geestelijke +sprak lang en goed. Hij zei ten slotte met luider stem: „Nu kan +het wel is waar een kleinigheid schijnen, dat een kaarsvlam hier naar +Florence gebracht werd, maar ik zeg u, bidt God, dat hij Florence veel +dragers van het heilig vuur zendt, dan zal het groot en machtig worden +en een gezegende onder de steden.”</p> +<p>Toen de geestelijke zijn toespraak geëindigd had, gingen de +hoofddeuren van de domkerk open en een processie, zoo goed die in der +haast geordend was kunnen worden, trok naar binnen.</p> +<p>Daar gingen de domheeren en monniken en priesters en zij trokken +door de middelgang naar het altaar. Het allerlaatst kwam de bisschop en +naast hem Raniero met denzelfden mantel, dien hij op de heele reis +gedragen had.</p> +<p>Maar toen Raniero over den drempel van de kerk gekomen was, stond +een oud man op en ging hem te gemoet. Dit was Oddo, de vader van een +gezel, dien Raniero op zijn werkplaats had gehad en die zich opgehangen +had om oneenigheid met hem.</p> +<p>Toen de man bij den bisschop gekomen was boog hij voor hen. Toen zei +hij met zoo luide stem, dat allen in de kerk het konden hooren:</p> +<p>„’t Is een zaak van groot gewicht voor Florence, dat +Raniero met heilig vuur uit Jeruzalem gekomen is. Zooiets is vroeger +nooit gehoord of beleefd. Misschien zullen velen daarom zeggen dat het +onmogelijk is. <span class="pagenum">[<a id="pb251" href="#pb251" name= +"pb251">251</a>]</span>Daarom zou ik willen vragen dat men ’t +heele volk bekendmake met de bewijzen en getuigen, die Raniero heeft +meegebracht dat dit werkelijk het vuur is, dat in Jeruzalem is +aangestoken.”</p> +<p>Toen Raniero deze woorden hoorde, zei hij: „Nu helpe mij God! +Hoe kan ik getuigen hebben? Ik heb de reis alleen gemaakt. Woestijnen +en wildernissen moeten hier komen en voor mij getuigen.”</p> +<p>„Raniero is een eerlijk ridder,” zei de bisschop, +„en wij gelooven hem op zijn woord.”</p> +<p>„Raniero kon wel begrijpen dat hieraan getwijfeld zou +worden,” zei Oddo. „Hij zal wel niet heelemaal alleen +gereden hebben. Zijn pages kunnen wel voor hem getuigen.”</p> +<p>Toen spoedde Francesca degli Uberti zich uit de volksmassa naar +voren en ging op Raniero toe: „Wat hebben wij getuigen van +noode?” zei zij. „Alle vrouwen in Florence willen er op +zweren, dat Raniero de waarheid zegt.”</p> +<p>Toen glimlachte Raniero en zijn gezicht straalde een oogenblik. Maar +dadelijk daarna wendde hij oogen en gedachten weer naar de +kaarsvlam.</p> +<p>Er ontstond een groot tumult in de kerk. Sommigen zeiden, dat +Raniero de kaars op het altaar niet mocht aansteken voor hij zijn zaak +bewezen had. Hierbij voegden zich vele van zijn oude vijanden.</p> +<p>Toen stond Jacopo degli Uberti op en verdedigde Raniero. „Ik +denk wel, dat allen weten, dat er geen <span class="pagenum">[<a id= +"pb252" href="#pb252" name="pb252">252</a>]</span>al te groote +vriendschap bestond tusschen mijn schoonzoon en mij,” zeide hij, +„maar nu willen toch mijn zonen en ik allen borg voor hem staan. +Wij gelooven, dat hij het heldenfeit heeft volbracht en wij weten, dat +hij die zulk een onderneming volbrengt, een wijs en voorzichtig en +edelaardig man is, dien wij met vreugde in ons midden +opnemen.”</p> +<p>Maar Oddo en vele anderen waren niet voornemens Raniero het geluk, +dat hij begeerde, te laten genieten. Zij stonden bijeen in een dichte +groep en ’t was gemakkelijk te zien, dat zij hun eisch niet +wilden opgeven.</p> +<p>Raniero begreep, dat als het nu tot een strijd kwam zij dadelijk +zouden probeeren de kaarsvlam te dooven. Met de oogen voortdurend op +zijn tegenstanders gevestigd, hield hij de kaars zoo hoog hij kon.</p> +<p>Hij zag er doodmoe en wanhopig uit. Men kon hem aanzien, dat hoewel +hij het zoo lang mogelijk wilde uithouden hij niet anders dan een +nederlaag verwachtte. Wat baatte het hem nu of hij de vlam mocht +aansteken? Oddo’s woorden waren een doodsteek geweest. Nu de +twijfel eenmaal gewekt was, zou die verbreid worden en groeien. Hij had +een gevoel alsof Oddo de kaarsvlam al voorgoed had uitgeblazen.</p> +<p>Een vogeltje fladderde de kerk in door de groote open deuren. Het +vloog recht op Raniero’s kaars aan. Hij had geen tijd die terug +te trekken, de vogel stootte er tegen en maakte de vlam uit.</p> +<p>Raniero’s arm zonk neer en tranen kwamen in zijn <span class= +"pagenum">[<a id="pb253" href="#pb253" name= +"pb253">253</a>]</span>oogen. Maar in ’t eerste oogenblik voelde +hij het als een verlichting, ’t Was beter dan dat menschen het +gedaan hadden.</p> +<p>’t Vogeltje zette zijn vlucht in de kerk voort en fladderde +verward rond, zooals vogels gewoonlijk doen, als ze binnenshuis +komen.</p> +<p>Opeens bruiste door de kerk een luid roepen: „De vogel brandt! +Het heilige vuur heeft zijn vleugels aangestoken.”</p> +<p>Het diertje piepte angstig. Het vloog een oogenblik rond als een +fladderende vlam onder de hooge gewelven van het koor. Toen zonk het +snel en viel dood neer op het altaar van de Madonna.</p> +<p>Maar op hetzelfde oogenblik, dat de vogel op het altaar viel, stond +Raniero daar. Hij had zich een weg door de kerk gebaand; niets had hem +kunnen tegenhouden. En aan de vlammen, die de vleugels van den vogel +verteerden, stak hij de kaarsen voor het altaar van de Madonna aan.</p> +<p>Toen hief de bisschop zijn staf omhoog en riep: „God wilde +het! God heeft voor hem getuigd!”</p> +<p>En alle menschen in de kerk, zijn vrienden en tegenstanders, +twijfelden niet langer, maar waren zeer verbaasd. Zij riepen allen, +verrukt over dit wonder Gods: „God wilde het! God heeft voor hem +getuigd!”</p> +<p class="tb"></p> +<p>Van Raniero is nu alleen nog te zeggen dat hij groot geluk smaakte +alle zijn levensdagen en wijs en <span class="pagenum">[<a id="pb254" +href="#pb254" name="pb254">254</a>]</span>voorzichtig en barmhartig +was. Maar de menschen in Florence noemden hem altijd Pazzo di Ranieri, +ter herinnering, dat men hem voor krankzinnig gehouden had. En dat werd +een eeretitel voor hem. Hij werd de stamvader van een beroemd geslacht +en dat nam den naam Pazzi aan, en zoo noemen zij zich nog tot op den +huidigen dag.</p> +<p>Verder is het nog de moeite waard te vertellen dat in Florence elk +jaar op den avond vóór Paschen een feest gevierd wordt +ter herinnering aan Raniero’s thuiskomst met het heilige vuur, en +dat men daarbij altijd een kunstvogel met vuur door den dom laat +vliegen. En dit feest is er zeker van ’t jaar nog geweest, +wanneer daar niet pas een verandering in gebracht is.</p> +<p>Maar of het waar is wat velen meenen, dat de dragers van het heilig +vuur, die in Florence geleefd hebben en die de stad tot een van de +heerlijkste steden van de wereld hebben gemaakt, aan Raniero een +voorbeeld genomen hebben en daardoor zijn aangemoedigd om te offeren, +te lijden en te volharden, zal hier niet beslist worden.</p> +<p>Want wat er uitgewerkt is door het licht, dat in donkere dagen van +Jeruzalem is uitgegaan, dat is niet uit te meten noch te berekenen.</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div class="back"> +<div class="div1 reviews"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divBody"> +<p class="first">De Zweedsche Pers over +„Christuslegenden”.</p> +<p><b>Stockholms Dagblad:</b></p> +<p>De wereldberoemde schrijfster van „Gösta Berling” +en „Jeruzalem” heeft in haar nieuw werk +„Christuslegenden” iets geleverd, dat eenig is in onze +hedendaagsche literatuur, door dat zij de uitnemendste voorstellingen +van de moderne vertelkunst als werktuig eener religieuse inspiratie +gebruikt, waarvan de uitingen door hun echte en spontane naieviteit +ongezocht herinneren aan wat de godsdienstige genieën der oudste +christelijke kerk eens gaven, als ze in gedichten en kunstwerken hun +ingevingen en droomen vereeuwigden.</p> +<p><b lang="sv">Kvinden og Samfundet:</b></p> +<p><b>De „Christuslegenden” zijn paarlen in de Noordsche +literatuur en zullen eens tot de klassieke werken gerekend +worden.</b></p> +<p><b lang="sv">Karlstads Tidning:</b></p> +<p>Dat men in deze schilderingen nooit het geringste streven naar iets +merkwaardigs voelt, dat zij zulk een eenvoudige, kinderlijke, voor +allen verstaanbare taal spreken, dit alles maakt ze tot zeldzaam echte +kunstwerken, oorspronkelijk, aangrijpend, soms zelfs subliem.</p> +<p>Zij, die in kunst alleen schoonheid zoeken, kunnen ook genieten van +deze legenden, maar—ik herhaal het—hun grootste beteekenis +krijgen ze toch voor hen, die er meer in zoeken dan hun uiterlijken +glans. Selma Lagerlöf is, goddank, iets anders en meer dan een +klinkend metaal en een luidende bel. Ze is iets anders en meer dan een +groot genie, ze is een groot hart, vol liefde, verlangend anderen de +troost en de zekerheid mee te deelen, die ze zelf voelt als het +voornaamste.</p> +<p><b>G. B. in de <span lang="sv">Falun Kurir</span>:</b></p> +<p>Deze legenden zijn geschreven met hetzelfde meesterschap, dezelfde +onvergelijkelijke vertelkunst, die hun volle ontwikkeling en al hun +glans vertoonde in „Jeruzalem”. Als men ’t boek uit +heeft weet men niet welke legende men ’t hoogste stelt. Ze zijn +allen voortreffelijk.</p> +<p><b>H. K. in <span lang="sv">Verdens Gang</span>:</b></p> +<p>Niet alleen behandelen ze allen Jezus, niet alleen vinden we in +allen dezelfde rijke dichterlijke eigenschappen. Maar wat ze het +diepste tot één geheel maakt is, dat ze met het aan Selma +Lagerlöf eigen, stille pathos het centrale, het schoonste van +Jezus leer verkondigen. Zij vertellen van de geheimzinnige Almacht der +Liefde, die al ’t booze in Natuur en menschen overwint, hoe +medelijden en toewijding, die zich zelf vergeet, ook de ruwste +gemoederen verandert en alles in ’t leven nieuw en schoon +maakt.</p> +<p><b lang="sv">Dagen:</b></p> +<p>De laatste vertelling, de kaarsvlam, van den wilden Raniero di +Ranieri, wier heele ziel veranderd wordt door de taak, die hij in +bluffenden overmoed op zich genomen heeft: een kaarsvlam onbeschadigd +van het heilige graf naar Florence te dragen, is een meesterwerkje uit +één stuk gegoten, zeker niet geheel vrij van bizarrerie, +maar toch doortrokken van de meest levende en heldere symboliek. Zij +vormt de uitnemende afsluiting van dezen voortreffelijken cyclus, die +niet warm genoeg kan aanbevolen worden aan alle vrienden van +poëzie in ons land.</p> +</div> +</div> +<div class="div1 ads"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divBody"> +<p class="first"><i>Bij den Uitgever dezes verscheen mede</i>:</p> +<p>JERUZALEM I <span class="sc">EN</span> II</p> +<p>(IN DALECARLIË en IN HET HEILIGE LAND).</p> +<p>Prijs per deel ing. ƒ <b>3.50</b>; geb. ƒ <b>3.90</b>.</p> +<p>De Nederlandsche Pers over „Jeruzalem”:</p> +<p>De Nieuwe Courant:</p> +<p><b>Dit is weer een heerlijk boek van de geniale +dichteres-in-proza.</b> Frissche oorspronkelijkheid, stoute fantasie, +diepe zielkunde<span class="corr" id="xd21e3492" title= +"Niet in bron">,</span> forsche stijl en krachtige typeering. Al deze +menschen leven een sterk persoonlijk leven. <b>Zooals in Gösta +Berling bestaat het boek uit hoofdstukken, die, hoewel ze in verband +staan met elkaar, elk op zichzelf een mooi fragment vormen, zonder +overgang, abrupt zonder dorheid.</b> Het boek is zoo vol, dat elke +andere schrijver verscheidene deelen had noodig gehad om het leven van +deze menschengroep te vertellen. Maar Selma Lagerlöf geeft dan ook +enkel het essentiëele, zonder beschrijvingen. En welk een kracht +ligt er niet in deze zelfbeperking! <b>Prachtig zijn de Inleiding, De +ondergang van l’Univers, De verkooping, Gertrud. Dit is een boek +vol intens zieleleven, dat ons alleen daarom niet zoo verrast als +Gösta Berling, omdat wij gewend zijn van Selma Lagerlöf niet +anders dan gaven van schoonheid te ontvangen. Want zij is als de +bevoorrechte koningsdochter uit oude sprookjes: van haar dichterlippen +regent het rozen en paarlen.</b></p> +<p>De Nederlander:</p> +<p>Wij hebben hier met <b>een belangrijk verschijnsel op godsdienstig +gebied</b> te doen. Gewone roman-lectuur is ’t niet. Maar wie +walgt van het alledaagsche, zal Selma Lagerlöf danken, en daartoe +zal zeker medewerken de uitnemende wijze, waarop Mej. Meijboom haar +taak heeft volbracht.</p> +<p><b>Wij verklaren in langen tijd niets te hebben gelezen, dat zooveel +te genieten en te denken gaf.</b></p> +<p>De Amsterdammer:</p> +<p><b>Selma Lagerlöf is een andere Zweedsche nachtegaal. Zij zingt +uit de ziel en de ziel uit van haar volk. En zij doet dat als een +nachtegaal. Niet in diep-doordachte, kunstig geweven zangen. Als een +nachtegaal gaat zij zonder gezochte overgangen van de eene stemming in +de andere, rapsodisch maar bekorend.</b></p> +</div> +</div> +<div class="div1 ads"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divBody"> +<p class="first"><i>GOEDKOOPE UITGAAF</i></p> +<p>VAN</p> +<p>GÖSTA BERLING</p> +<p>Het beroemde boek van SELMA LAGERLÖF</p> +<p>Vertaald uit het Zweedsch door MARGARETHA MEIJBOOM</p> +<p>Prijs ingenaaid ƒ <b>1.50</b>, in prachtband ƒ +<b>1.90</b></p> +<p>EENIGE BLADEN OVER GÖSTA BERLING.</p> +<p>Het Algemeen Handelsblad:</p> +<p>Het is zoo spannend, zoo vol mooie en goede dingen, dit boek van +sagen en wonderlijke verhalen. Het is een boek van een heerlijke, +schitterende phantasie, waarin verteld wordt van veel slechts maar van +meer goeds, van veel hardheid maar van meer teederheid, van veel +misdadigs maar van meer berouw, van veel ongeluk, maar van meer, zij +het ook duur gekocht, geluk. Het is een boek van echte poëzie, +verteld op de manier die <span class="corr" id="xd21e3546" title= +"Bron: velen">vele</span> Scandinaviërs tegenwoordig eigen is, +zonder beschouwingen over en beschrijvingen van hun personen, maar met +korte, treffende aangeving van saillante trekken, pittig en prikkelend +tegelijk.</p> +<p><b>Wie aan dit boek begint, zal er niet mee willen uitscheiden, +vóór hij het geheel genoten heeft.</b></p> +<p>Het Vaderland:</p> +<p>Deze royaal uitgegeven en goed vertaalde roman is een bijzondere +mengeling van het werkelijke en het fantastische, van waarheid en +verdichting. Het is een vreemd boek, maar een dat den lezer niet +loslaat en veel te denken geeft. De ons onbekende schrijfster is een +bijzonder en <span class="corr" id="xd21e3558" title= +"Bron: oorspronkeiijk">oorspronkelijk</span> talent; men zou zeggen, +dat er in haar iets van Cervantes is gevaren. Daarmee is veel, niet te +veel gezegd. <b>„Gösta Berling” is een boek om +tweemaal te lezen.</b></p> +<p>De Kerkelijke Courant:</p> +<p>Zelden kwam ons zonderlinger en daarbij echt mooier boek ter hand +dan „Gösta Berling”. Zonderling. De geschiedenis van +een afgezetten predikant en daarin oude sagen, legenden, allervreemdste +toestanden en gewone menschen, alles met een moed door elkander +gemengd, of men dat alles dagelijks ontmoet. Maar mooi! De Zweedsche +schrijfster Selma Lagerlöf, die in Margaretha Meijboom een +uitstekende vertaalster vond, is geen gewone vrouw. Er zit een talent +van meedeelen in zóó aantrekkelijk, dat men menige +bladzijde om haar fijne opmerkingen en haar diepen ernst tweemalen +overleest om te meer te genieten. Is dit, wat wij niet weten, haar +eerste werk, dan bewonderen wij haar met vreeze. Het zal moeilijk zijn +een tweede te schrijven, dat niet in de schaduw staat.</p> +</div> +</div> +<div class="div1 ads"><span class="pagenum">[<a href= +"#toc">Inhoud</a>]</span> +<div class="divBody"> +<p class="first"><i>Bij den Uitgever dezes verscheen ook</i>:</p> +<p>ONZICHTBARE KETENEN</p> +<p><span class="sc">Naar het Zweedsch van</span> SELMA +LAGERLÖF</p> +<p>DOOR</p> +<p>MARGARETHA MEIJBOOM.</p> +<p>PRIJS: Ingenaaid ƒ <b>3.50</b>; gebonden ƒ +<b>3.90</b>.</p> +<p>De Nederlandsche Pers over „Onzichtbare Ketenen”.</p> +<p>De Nederlander:</p> +<p>In de geschriften van <span class="sc">Selma Lagerlöf</span> is +iets dat sterk aantrekt, waarvan bekoring uitgaat, dat sympathie +verwekt bij hen, die vatbaar zijn voor hoogere indrukken, dan die door +’t gewone, ’t alledaagsche worden verwekt. Daar gaat van +wat ze schrijft, eene geheimzinnige kracht uit. Zij noemt dit boek +„Onzichtbare Ketenen.” En met recht. De verhalende verwijlt +met haar geest menigmaal in hoogere sferen, een andere onzichtbare +wereld, waar gerechtigheid en liefde wonen, waarheen menige ziel zich +getrokken gevoelt in deze wereld vol onrecht en bitterheid. Daardoor +heeft haar arbeid in dezen materialistischen tijd groote beteekenis en +waarde.</p> +<p>Groot Nederland:</p> +<p>Een bundel korte verhalen, door „onzichtbare ketenen” +verbonden. De meeste hebben een fantastisch, sprookjesachtig tintje, +dat er een eigenaardig cachet aan geeft. Ook bevatten sommige wel een +dieperen zin, geen tendenz die zich hinderlijk opdringt, maar iets dat +den lezer dwingt eens even na te denken en soms het gelezene nog weer +na te slaan. Onder de mooiste noem ik: „De Vogelvrijen”, +„de Legende van het Vogelnest”, „de Sage van +Reor”, „een Kerstgast”, en „Vrouw Vasten en +Petter Nord”. Geestig en vermakelijk is „Oom Ruben”, +en allerliefst „het Kuikentje”. Hier en daar deed de +schrijfster mij aan anderen denken, vooral in „Oom Ruben” +en ook in „Vrouw Vasten.” <span class="sc">Selma +Lagerlöf’s</span> fantasie is zoo dartel en weelderig als +een jong veulen en dreigt ieder oogenblik uit den band te springen. Het +krachtigst is zij wel waar zij die rijke fantasie niet al te bandeloos +laat doorhollen, maar een leidende gedachte die in bedwang houdt.</p> +<p>Nieuwe Courant:</p> +<p><b>Het heele boek is weer een gave om blij en dankbaar te +genieten.</b></p> +<p>Kerkelijke Courant:</p> +<p><b>Ook het eenvoudigste maal kruidt zij door de specerijen van haar +geest en gemoed tot eene uitgezochte lekkernij, al zal den een +aanstaan, wat met een anders smaak slechts matig overeenkomt.</b></p> +</div> +</div> +<div class="transcribernote"> +<h2 class="main">Colofon</h2> +<h3 class="main">Beschikbaarheid</h3> +<p class="first">Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen +overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het +kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de +<a class="exlink xd21e41" title="Externe link" href= +"http://www.gutenberg.org/license" rel="license">Project Gutenberg +Licentie</a> bij dit eBoek of on-line op <a class="exlink xd21e41" +title="Externe link" href= +"http://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.</p> +<p>Dit eBoek is geproduceerd door het on-line gedistribueerd correctie +team op <a class="exlink xd21e41" title="Externe link" href= +"http://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>.</p> +<h3 class="main">Codering</h3> +<p class="first">Dit boek is weergegeven in oorspronkelijke +schrijfwijze. Afgebroken woorden aan het einde van de regel zijn +stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel zijn +verbeterd. Deze verbeteringen zijn aangegeven in de colofon aan het +einde van dit boek.</p> +<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3> +<ul> +<li>2013-12-16 Begonnen.</li> +</ul> +<h3 class="main">Externe Referenties</h3> +<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn +dat deze links voor u niet werken.</p> +<h3 class="main">Verbeteringen</h3> +<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> +<table class="correctiontable" summary= +"Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst."> +<tr> +<th>Bladzijde</th> +<th>Bron</th> +<th>Verbetering</th> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e387">16</a>, +<a class="pageref" href="#xd21e1687">132</a></td> +<td class="width40 bottom">sybille</td> +<td class="width40 bottom">sibylle</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e566">32</a>, +<a class="pageref" href="#xd21e994">73</a>, <a class="pageref" href= +"#xd21e998">73</a>, <a class="pageref" href="#xd21e1008">74</a>, +<a class="pageref" href="#xd21e1849">141</a>, <a class="pageref" href= +"#xd21e2976">222</a>, <a class="pageref" href="#xd21e2997">223</a>, +<a class="pageref" href="#xd21e3233">243</a></td> +<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> +<td class="width40 bottom">„</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e886">63</a></td> +<td class="width40 bottom">beschermde</td> +<td class="width40 bottom">beschermden</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e1130">87</a></td> +<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> +<td class="width40 bottom">er</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e1221">95</a></td> +<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> +<td class="width40 bottom">een</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e1640">129</a></td> +<td class="width40 bottom">oud</td> +<td class="width40 bottom">oude</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e1750">136</a>, +<a class="pageref" href="#xd21e2159">162</a></td> +<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> +<td class="width40 bottom">”</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e1839">140</a>, +<a class="pageref" href="#xd21e2508">186</a></td> +<td class="width40 bottom">”</td> +<td class="width40 bottom">[<i>Verwijderd</i>]</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e1970">151</a>, +<a class="pageref" href="#xd21e2527">187</a></td> +<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> +<td class="width40 bottom">.</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e2111">160</a></td> +<td class="width40 bottom">bewaakten</td> +<td class="width40 bottom">bewaakte</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e2120">160</a></td> +<td class="width40 bottom">.</td> +<td class="width40 bottom">:</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e2137">161</a></td> +<td class="width40 bottom">het het</td> +<td class="width40 bottom">het</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e3006">224</a></td> +<td class="width40 bottom">bizonders</td> +<td class="width40 bottom">bijzonders</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href= +"#xd21e3492">n.v.t.</a></td> +<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> +<td class="width40 bottom">,</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href= +"#xd21e3546">n.v.t.</a></td> +<td class="width40 bottom">velen</td> +<td class="width40 bottom">vele</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href= +"#xd21e3558">n.v.t.</a></td> +<td class="width40 bottom">oorspronkeiijk</td> +<td class="width40 bottom">oorspronkelijk</td> +</tr> +</table> +</div> +</div> + +<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 44506 ***</div> +</body> +</html> diff --git a/44506-h/images/book.png b/44506-h/images/book.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..963d165 --- /dev/null +++ b/44506-h/images/book.png diff --git a/44506-h/images/card.png b/44506-h/images/card.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1ffbe1a --- /dev/null +++ b/44506-h/images/card.png diff --git a/44506-h/images/external.png b/44506-h/images/external.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ba4f205 --- /dev/null +++ b/44506-h/images/external.png diff --git a/44506-h/images/frontcover.jpg b/44506-h/images/frontcover.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..42a564c --- /dev/null +++ b/44506-h/images/frontcover.jpg diff --git a/44506-h/images/titlepage.png b/44506-h/images/titlepage.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..f5d7d7c --- /dev/null +++ b/44506-h/images/titlepage.png |
