1 files changed, 5590 insertions, 0 deletions

diff --git a/39963-0.txt b/39963-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..cd45d60
--- /dev/null
+++ b/39963-0.txt
@@ -0,0 +1,5590 @@
+Project Gutenberg's The Constitution of the Athenians, by Aristotle
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org/license
+
+
+Title: The Constitution of the Athenians
+
+Author: Aristotle
+
+Translator: Ioannis Zervos
+
+Release Date: June 10, 2012 [EBook #39963]
+
+Language: Greek
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE CONSTITUTION OF THE ATHENIANS ***
+
+
+
+
+Produced by Sophia Canoni
+
+
+
+
+Note: The tonic  system has been changed from polytonic to
+monotonic; otherwise the spelling of the book has not been
+changed. Bold words are included in &, words in italics in _.
+Footnotes have been converted to endnotes.
+
+Σημείωση: Ο τονισμός έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό.
+Κατά τα άλλα  έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του βιβλίου. Λέξεις
+με έντονους χαρακτήρες έχουν σημειωθεί με &, ενώ λέξεις με
+πλαγίους με _. Οι υποσημειώσεις έχουν μεταφερθεί στο τέλος του
+βιβλίου.
+
+
+
+
+ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ
+
+
+
+ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ
+
+ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ
+
+
+ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ ΙΩ. ΖΕΡΒΟΥ
+
+
+
+
+ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ
+
+
+
+Αν ως μέτρον αναγνωρίσεως του φιλοσόφου ετίθετο η φανερά και
+άμεσος θεωρητική επίδρασις εκ του έργου του, ο Αριστοτέλης
+αναντιρρήτως θα ανεγνωρίζετο ως ο μεγαλύτερος των φιλοσόφων και
+των αρχαίων και των νεωτέρων. Διότι άλλαι κορυφαίαι διάνοιαι,
+και μάλιστα ο φωτεινός και άφθαστος Πλάτων, επέδρασαν μεν
+σημαντικά και βαθύτατα εις την καθόλου εξέλιξιν της σκέψεως και
+εις την κοινωνικήν ταύτης εκδήλωσιν, εις την θρησκείαν δηλαδή
+και την πολιτείαν, εις την φιλοσοφίαν και την τέχνην, αλλ' όμως
+κανείς δεν εχρησίμευσεν ως ανεγνωρισμένος οδηγητής και
+διδάσκαλος εις πάντα κλάδον της ανθρωπίνης επιστήμης ως ο
+Αριστοτέλης. Διότι επί δύο και πλέον χιλιάδας έτη του φιλοσόφου
+τούτου τα έργα — η Λογική ως αυτός την διερρύθμισεν, η πρακτική
+φιλοσοφική αντίληψις, ως την εκανόνισεν, η μεθοδική και διά του
+πειράματος επιστημονική γνώσις, ως την επιχείρησεν, η επί τη
+βάσει όλως ωρισμένων κανόνων καλλιτεχνία, ως την διηυκρίνησε
+και τέλος η δογματική και ωφελιμιστική ηθική, ως την
+διετύπωσεν, υπήρξαν αφετηρίαι και γνώμονες της πρακτικής εν
+μέρει ενεργείας και της θεωρητικής εν γένει παραγωγής.
+
+Και κάτι πλέον τούτου ακόμη· η διδασκαλία του έπαυσε μεν από
+της εποχής του Βάκωνος να είναι η από καθέδρας και επίσημος,
+αλλ' ουχ ήττον παρέμεινεν αναγκαστικώς και οργανικώς ισχυρά και
+σπουδαίως επιδρώσα επί της ανθρωπίνης σκέψεως μέχρι σήμερον.
+Διότι, πλην ολίγων νεωτάτων φιλοσόφων, παραμένει εδραία και
+αποκλειστική ακόμη η πίστις εις το πείραμα και μάλιστα η
+υπαγωγή των γενικοτήτων εις τους επιστημονικούς νόμους, ήτοι
+εις τα εκ μερικοτήτων δεδομένα πορίσματα. Μικράν δε παραλλαγήν
+διά την πλειονότητα των σκεπτομένων υπέστη ο τρόπος του
+συλλογίζεσθαι, ο διατυπωθείς υπό του Αριστοτέλους. Μέχρι
+τοσούτου, ώστε ο βαθύτερον και ουσιαστικώτερον ερευνών και
+διεισδύων να διακρίνη ότι οι δύο αντίθετοι φιλοσοφικοί τρόποι,
+οι επικρατούντες ήδη, ήτοι η _Εγελειανή_ φιλοσοφική μέθοδος, ο
+μεταφυσικισμός, και η αντίθετος _Θετική_ φιλοσοφία, ο
+επιστημονισμός, έχουσιν επ' αυτών καταφανή και ουσιώδη την
+Αριστοτελικήν επίδρασιν, ο μεν Εγελειανός τρόπος εκ των
+μεταφυσικών του Αριστοτέλους, ο δε ποζιτιβιστικός εκ των
+φυσικών αυτού. Και μόνον ίσως εργασίαι μερικαί, ως αι περί
+groupes και ensembles μαθηματικαί θεωρίαι ή φιλοσοφικοί
+υπαινιγμοί ασυστηματοποίητοι ακόμη, ως π.χ. αι αντιλήψεις του
+Νίτσε και αι μελέται του Ποανκαρέ, δύνανται να θεωρηθώσιν
+αποφυγούσαι κατά το πλείστον την αριστοτελικήν επίδρασιν. Τούτο
+δε το κολοσσαίον όντως και μοναδικόν κατόρθωμα μιας μόνης
+διανοίας δύναται να εξηγηθή, όταν αντιληφθή τις ορθώς τον
+Αριστοτέλην όπως χαρακτηρίζει αυτόν ο Τζέλλερ ιδρυτήν της
+«_φιλοσοφίας των αντιλήψεων_» ήτοι — καθαρώτερα και γενικώτερα
+— ως συγκεφαλαιώσαντα και συστηματοποιήσαντα τα μέχρι των
+χρόνων του δεδομένα της ανθρωπίνης γνώσεως και σοφίας. Κατά
+τρόπον και δι' αιτίας αναλόγους προς τον τρόπον και τας αιτίας,
+αι οποίαι ανέδειξαν θεμελιωτάς θρησκειών τους παρουσιάσαντας
+εις πρακτικά πορίσματα ηθικά και εις δογματικά συμπεράσματα
+καλλίτεχνα την συνολικήν επί της εποχής των επικρατούσαν
+σκέψιν.
+
+Τοιαύτη υπήρξεν η επίδρασις του Αριστοτέλους και τοιούτον το
+έργον του κατά κεφαλαιώδη χαρακτηρισμόν.
+
+Εγεννήθη δε ο Έλλην φιλόσοφος το 384 π. χ. εις τα Στάγειρα της
+Μακεδονίας, ήτοι εις πόλιν Ελληνικήν αποικίαν των Χαλκιδέων.
+Πατήρ του ήτον ο ιατρός Νικόμαχος, συγγραφεύς έργων τινών περί
+φυσικής, φίλος δε στενός του βασιλέως των Μακεδόνων Αμύντα του
+Β' εις την αυλήν του οποίου και έζησε μέχρι του θανάτου αυτού.
+Μήτηρ δε αυτού ήτον η Βαιστιάς από παλαιάν και διαπρεπή
+οικογένειαν αποίκων, αποθανούσα κατά την νηπιακήν ηλικίαν του
+Αριστοτέλους. — Πριν ή γίνη έφηβος έχασε και τον πατέρα του ο
+Αριστοτέλης, ανέλαβε δε τότε την κηδεμονίαν αυτού και των
+αδελφών του ο πατρικός φίλος Πρόξενος ο Αταρνεύς, την δε
+Ανατροφήν η σύζυγος τούτου. Εις τα έργα του ο Αριστοτέλης με
+αγάπην κ' ευγνωμοσύνην αναφέρει συχνά τους κηδεμόνας του,
+απορφανισθέντα δε τον υιόν αυτών υιοθέτησε και κατόπιν
+ενύμφευσε με την θυγατέρα του Πυθιάδα. Και εις την διαθήκην του
+τέλος, ως διασώζει αυτήν Διογένης ο Λαέρτιος, ορίζει να
+στηθώσιν ανδριάντες εις εκείνους, προς ένδειξιν της
+ευγνωμοσύνης του.
+
+Κατά την νεανικήν ηλικίαν του ο Αριστοτέλης, ως λέγεται υπό
+τινων μεταγενεστέρων, επέρασε ζωήν άσωτον, σπαταλήσας δε την
+σημαντικήν πατρικήν περιουσίαν έγινε στρατιώτης ή κατ' άλλους
+μυροπώλης προς συντήρησίν του. Εκ παραλλήλου όμως είναι
+βεβαιωμένον ότι ανέκαθεν είχε φιλομάθειαν, επίδοσιν εις τας
+θεωρητικάς μελέτας και θαυμασίαν αντίληψιν. Διά τούτο δε και
+νεώτατος αυτός των μαθητών ή μάλλον ακροατών του Πλάτωνος —
+διότι δεκαεπτά ετών προσήλθεν εις την Πλατωνικήν Ακαδημίαν —
+διεκρίνετο υπέρ πάντας. Αναφέρεται δε ανεκδοτικώς διά την
+φιλοπονίαν του ότι επειδή εμελέτα και την νύκτα εις την κλίνην
+του, εκράτει εις την αριστεράν του χείρα χαλκίνην σφαίραν, είχε
+δε κάτωθεν λεκάνην μεταλλίνην, ώστε, εάν εκ του κόπου και της
+αγρυπνίας απεκοιμάτο να πίπτη η σφαίρα και ν' αφυπνίζεται αυτός
+από τον κρότον. Και είναι μεν ίσως ταύτα και τα παρόμοια
+υπερβολαί, εις τας οποίας ηρέσκοντο οι συγγραφείς της παρακμής,
+βέβαιον όμως απομένει ότι από της νεανικής ηλικίας του ο
+Αριστοτέλης επεδόθη με ζήλον και με εμβρίθειαν εις την μελέτην.
+Λαμβάνοντες δε υπ' όψιν ότι εδείκνυε τότε τάσιν εις τον
+υπερβολικόν του σώματος καλλωπισμόν και εις την επίδειξιν, δι'
+όπερ και ο Πλάτων ο διδάσκαλός του δυσηρεστείτο «Αριστοτέλους
+χρωμένου εσθήτι επισήμω και δακτυλίοις και κουρά» δυνάμεθα να
+δεχθώμεν ότι νέος ο Αριστοτέλης επεδίδετο παραλλήλως εις την
+κοσμικήν ζωήν και την φιλοσοφίαν.
+
+Διατελέσας μαθητής του Πλάτωνος αρκετά έτη ο Αριστοτέλης,
+έγινεν έπειτα διδάσκαλος της ρητορικής. Επειδή όμως υπεβλέπετο
+ως μακεδονίζων, έφυγε μετά τον θάνατον του Πλάτωνος, συμβάντα
+τω 348 π. χ., από τας Αθήνας και μετέβη με άλλον του Πλάτωνος
+επιφανή μαθητήν, τον Ξενοκράτην, εις Μικρασίαν, όπου
+εφιλοξενήθη υπό του Αταρνέως τυράννου Ερμεία. Ήτο δε ο Ερμείας
+πρώην δούλος, ακούσας μαθήματα ρητορικής από τον Αριστοτέλην
+εις τας Αθήνας και κατόπιν διά της αρετής και της αξίας του
+ανυψωθείς εις το αξίωμα του τυράννου, αναδειχθείς δε προστάτης
+της αυτονομίας των Ελληνικών της Ασίας πόλεων και ως τοιούτος
+δι' επιβουλής φονευθείς υπό του βασιλέως της Περσίας. Ο θάνατός
+του φαίνεται να ελύπησε πολύ τον υπ' αυτού ευεργετηθέντα
+Αριστοτέλην, ο οποίος και ενυμφεύθη εξ ευγνωμοσύνης την ορφανήν
+θυγατέρα εκείνου, αργότερον δε και έστησεν εις μνήμην του
+ανδριάντα εις τους Δελφούς με το επίγραμμα:
+
+        Τόνδε ποτ' ουχ οσίως παραβάς μακάρων θέμιν αγνήν
+        έκτεινε Περσών τοξοφόρων βασιλεύς,
+        ου φανερώς λόγχη φονίοις εν αγώσι κρατήσας,
+        αλλ' ανδρός πίστει χρησάμενος δολίου —
+
+συνθέσας, ως λέγεται, προς τιμήν αυτού και τον έξοχον εκείνον
+παιάνα εις την αρετήν:
+
+        Aρετά, πολύμοχθε γενεί βροτείω,
+        θήραμα κάλλιστον βίω . . . . .
+
+Μετά τον φόνον του Ερμεία φοβούμενος την καταδίωξιν του Πέρσου
+βασιλέως έφυγεν εις Μυτιλήνην, όπου και έμεινεν επί τινα έτη.
+Εκείθεν δε, είτε και εξ Αθηνών επιστρέψαντα, τον προσεκάλεσεν ο
+βασιλεύς της Μακεδονίας Φίλιππος, διά να του αναθέση την αγωγήν
+του υιού του Αλεξάνδρου, ο οποίος τότε ήτο δεκατεσσάρων ετών.
+Εις την διδασκαλίαν τούτου ο Αριστοτέλης ησχολήθη τέσσαρα έτη,
+συγγράψας ειδικώς διά τον μαθητήν του καί τινα έργα, μεταξύ των
+οποίων είναι το απωλεσθέν περί Βασιλείας και το αμφισβητούμενον
+Ρητορική εις Αλέξανδρον. Εις τον αυτόν καιρόν έκαμε και την
+επιμελημένην της Ιλιάδος αντιγραφήν — την περιώνυμον από
+νάρθηκος έκδοσιν — την οποίαν πάντοτε είχεν υπό το
+προσκεφάλαιόν του ο Αλέξανδρος.
+
+Και μετά την τετραετή διδασκαλίαν όμως ο Αριστοτέλης
+εξηκολούθησε να μένη εις την Μακεδονικήν αυλήν, μέχρι της
+εποχής καθ' ήν ο Αλέξανδρος ετοιμάζετο να εκστρατεύση εις
+Ασίαν.
+
+Τότε, κατά το 335 π. Χ., επέστρεψεν ο Αριστοτέλης εις τας
+Αθήνας, ίδρυσε δε την διάσημον φιλοσοφικήν σχολήν του, η οποία
+ωνομάσθη «Περιπατητική» εξ αιτίας της συνηθείας που είχεν ο
+Αριστοτέλης να διδάσκη περιπατών. Εσύστησε δε αυτήν εις το
+Λύκειον, ευρύχωρον, δημόσιον δενδρόφυτον και σύσκιον χώρον,
+αφιερωμένον εις τον Λύκειον Απόλλωνα, εκτεινόμενον δε υπό τον
+Λυκαβηττόν, ήτοι εις μέρος της πόλεως αντιθέτως κείμενον του
+κήπου της Ακαδημίας, όπου υπήρχεν η Πλατωνική σχολή. — Συνήθως,
+διδάσκων έκαμνεν ο Αριστοτέλης δύο παραδόσεις ή περιπάτους, τον
+εωθινόν και τον δειλινόν. Και κατά μεν τον εωθινόν εδίδασκε
+τους αρχαιοτέρους μαθητάς επιστημονικωτέρας γνώσεις και
+υψηλοτέραν θεωρητικήν σοφίαν, κατά δε τον δειλινόν εδίδασκε
+τους αρχαρίους μαθητάς και άλλους ακροατάς στοιχειώδη μαθήματα
+φιλοσοφίας, ρητορικής κ. τ. λ. Ούτω δε τα μεν πρωινά μαθήματα
+ωνομάσθησαν _ακροαματικοί λόγοι_, τα δε απογευματινά _εγκύκλιοι
+ή εν κοινώ ή εξωτερικοί λόγοι_. Μολονότι δε αργότερον ελέχθη
+ότι ήσαν _οι ακροαματικοί λόγοι_ ιδιαιτέρα και απόκρυφος
+διδασκαλία του Αριστοτέλους, ώστε να πιστευθή ότι και μυστική
+Αριστοτελική φιλοσοφία υπήρξεν, όμως εκ της μελέτης των
+Αριστοτελικών έργων και εκ του ενιαίου τρόπου σκέψεως εν αυτοίς
+προκύπτει βέβαιον το πόρισμα ότι μία και μόνη υπήρξεν η
+Αριστοτελική φιλοσοφία, οποία μας παρουσιάζεται και σήμερον,
+διαστολή δε των μαθημάτων εγένετο απλώς λόγω της διαφόρου
+μορφώσεως των μαθητών του φιλοσόφου, οίτινες ήσαν πολλοί και
+ποικίλοι τον νουν και την γνώσιν — διότι η Σχολή ευθύς από της
+συστάσεώς της πολύ ευδοκίμησεν εις τας Αθήνας.
+
+Αιτία δε της ευδοκιμήσεως υπήρξεν η μεγάλη και μοναδική
+ευρυμάθεια του διδασκάλου και η θαυμαστή και σαφής ρητορική του
+δεινότης. Διότι αληθώς, ότε συνέστησε την σχολήν του, είχεν ήδη
+αποθησαυρίσει το πλείστον μέρος των θεωρητικών και των
+πρακτικών αυτού γνώσεων, εξακολουθήσας μολαταύτα τας μελέτας
+και τα πειράματα και τας θεωρητικάς εργασίας του μέχρι τέλους
+της ζωής του. Ούτω πλην της διδασκαλίας του Πλάτωνος φαίνεται ο
+Αριστοτέλης παρακολουθήσας και άλλων εις τας Αθήνας τότε
+φιλοσόφων και σοφιστών τας διδασκαλίας. Ήσαν δε πολλοί ούτοι
+και σημαντικοί, τους οποίους επεσκίασε πλέον του δέοντος ίσως η
+σθεναρά και διαυγής Σωκρατική φιλοσοφία, η εξαρθείσα εις
+ιλιγγιώδη ελαστικότητα και αποκτήσασα αίγλην ανυπέρβλητον διά
+των διατυπώσεων και γενικεύσεων του Πλάτωνος. Και τούτο, η
+απορρόφησις δηλαδή και η αμαύρωσις πολλών και σημαντικών
+εργασιών υπό μιας ολοκληρωτικής και υπερόχου εργασίας,
+παρουσιάζεται πάντοτε ως σταθερόν κοινωνιολογικόν φαινόμενον
+εις την εξέλιξιν της θεωρίας και της πράξεως — επαρκές
+μαρτύριον και χαρακτηριστική ένδειξις της μικράς σημασίας των
+ατόμων εν τη ζωή του συνόλου.
+
+Πλην δε της ποικίλης σοφίας, όσην κατά την πρώτην εις τας
+Αθήνας διατριβήν του είχε συγκομίσει ο Αριστοτέλης, φαίνεται
+ότι και κατά τους χρόνους της εν Μικρασία και εν Μυτιλήνη
+διαμονής του, μακράν του σοφιστικού συρμού και εις ησυχίαν
+ευρισκόμενος και γαλήνην επηύξησε τας γνώσεις αυτού με ακριβή
+μάθησιν των όσα και παλαιόθεν και κατά την εποχήν του εδίδασκαν
+οι φιλόσοφοι της Ιωνικής Σχολής, οι κυρίως περί τα φυσικά
+ασχολούμενοι και από τούτων την φιλοσοφίαν αναπτύσσοντες.
+
+Έπειτα κατά το διάστημα της παιδεύσεως του Αλεξάνδρου και εις
+την Μακεδονικήν αυλήν κατόπιν διατρίβων έλαβεν αφορμήν και
+άνεσιν να συστηματοποιήση μεν τας απείρους γνώσεις του κατά
+τρόπον διδακτικόν ως και τα εκ τούτων ηθικά και πολιτικά
+πορίσματα, να επαυξήση δε μεγάλως δι' ιδίων αυτού πειραμάτων
+και παρατηρήσεων τας επί της φυσικής και της φυσιολογίας
+γνώσεις του τότε καιρού. Διότι άφθονα προς τούτο παρείχοντο εις
+αυτόν τα μέσα υπό των Μακεδόνων βασιλέων και τότε και κατόπιν,
+ότε κατά την εκστρατείαν του Μεγάλου Αλεξάνδρου εις την Ασίαν
+χιλιάδες ανδρών εμισθοδοτούντο υπό του βασιλέως διά να
+συλλέγουν και ν' αποστέλλουν εις τον Αριστοτέλην όλα τα ζώα, τα
+φυτά και τα περίεργα εν γένει πράγματα της Ασιατικής χώρας,
+όπως αναφέρει ο Πλίνιος. Αν δε πιστεύσωμεν τον Αθήναιον, διά
+τον καταρτισμόν των επιστημονικών συλλογών και της βιβλιοθήκης
+του Αριστοτέλους εχορήγησεν ο Αλέξανδρος οκτακόσια τάλαντα,
+ήτοι τέσσαρα και πλέον εκατομμύρια φράγκων. Ούτω κατήρτισε την
+«περί ζώων ιστορίαν» και τα άλλα επί των φυσικών επιστημών έργα
+του θαυμαστά έως σήμερον διά την μέθοδον και εκπληκτικά ουχί
+σπανίως διά την ακρίβειαν, συγγραφέντα κατά την δευτέραν εις
+τας Αθήνας διαμονήν του και μετά την σύστασιν της ιδικής του
+Περιπατητικής του Σχολής.
+
+Ήτο δε ο Αριστοτέλης την εποχήν, κατά την οποίαν ίδρυσε την
+σχολήν του ηλικίας πεντήκοντα και πλέον ετών. Ώστε ευλόγως να
+δύναταί τις να υποθέση ότι τας μεν θεωρητικάς γνώσεις του είχεν
+έως τότε συμπληρώσει, την δε ταξινόμησιν της υπ' αυτού
+συναφθείσης ποικίλης θεωρητικής και πρακτικής ύλης και την
+συνέχειαν των πειραμάτων αυτού και παρατηρήσεων και την
+διαρρύθμισιν και συγγραφήν των πλειοτέρων και σημαντικωτέρων
+έργων του εξηκολούθησεν έκτοτε και μέχρι τέλους της ζωής του.
+Εβοήθησε δε πολύ εις την ταξινόμησιν και εις την κατασκευήν η
+καθημερινή και συστηματική διδασκαλία και όχι ολίγον ίσως
+συνετέλεσεν η υπό την επίβλεψιν και κατά τας οδηγίας του και
+κατά αρχικόν, δι' έκαστον έργον, ιδικόν του σχέδιον συνεργασία
+των μαθητών του.
+
+Διά τούτο δε και εις τα σωζόμενα συγγράμματα του Αριστοτέλους,
+εκ των οποίων ίσως μερικά εγράφησαν υπό των μαθητών του ως
+αυτός υπηγόρευσε και ωδήγει, καταφαίνεται πλείστη μεν φροντίς
+και ικανότης εις συστηματοποίησιν και σαφήνειαν, ολίγη δε
+επιμέλεια ύφους και πλαστικής εικονίσεως. Ώστε και κατά την
+ύλην και κατά την μορφήν να ενθυμίζουν τον τύπον
+Εγκυκλοπαιδείας περιλαμβανούσης τα σύνολον σχεδόν των τότε
+γνώσεων, αλλ' υπό μορφήν και κατά σύστημα και σύμφωνα προς την
+φιλοσοφίαν ενός μόνου συγγραφέως. Τόσον δε είναι το πλήθος των
+γνώσεων όσας τα Αριστοτελικά συγγράμματα περιέλαβον και τόσαι
+προδήλως είναι αι νέαι παρατηρήσεις και αι νέαι θεωρίαι, όσας
+εις έν έκαστον θέμα ο φυσιοδίφης και φιλόσοφος συγγραφεύς
+ιδικάς του προσέθεσε και τόση είναι της διευκρινήσεως και της
+συστηματοποιήσεως η δύναμις και η αρτιότης, ώστε δικαίως ελέχθη
+υπό Γερμανού σοφού ότι άλλος Αριστοτέλης ούτε εγεννήθη ούτε θα
+γεννηθή, αλλ' ούτε και είναι ανάγκη να γεννηθή.
+
+Εκ των συγγραμμάτων του Αριστοτέλους ολίγα, μόλις το έν τρίτον
+ίσως, διεσώθησαν. Και τούτο θετικώς δύναται τις να συμπεράνη εκ
+πολλών υπ' αρχαίων συγγραφέων αναφερομένων Αριστοτελικών έργων
+αγνώστων εις ημάς, μάλιστα δε εκ του καταλόγου του Διογένους
+Λαερτίου και εκ των υπό του Μεναγίου και του Άραβος Ελ Καζίρ
+μνημονευομένων απαριθμήσεων. Τίνα όμως ήσαν ακριβώς τα
+συγγράμματα ταύτα και τίνες καν οι τίτλοι των δεν δυνάμεθα να
+γνωρίζωμεν ασφαλώς, διότι και εις την παρένθεσιν αυτών παρ'
+αρχαίοις και εις τας μεταγενεστέρας απαριθμήσεις επικρατεί
+ασάφεια και αοριστία. Ουχ ήττον ως σημαντικωτέρα ίσως των
+απωλειών δύναται να θεωρηθή η απώλεια της «Συναγωγής
+Πολιτειών», ογκώδους έργου, το οποίον περιείχε την ανάλυσιν 158
+ή κατ' άλλους 255 πολιτειών, εκ των οποίων μία είναι και η
+«Αθηναίων Πολιτεία» η ανευρεθείσα προ ολίγων ετών επί
+Αιγυπτιακού παπύρου και κατά το πλείστον αποκατασταθείσα.
+
+Τα έργα του Αριστοτέλους από των αρχαίων ήδη χρόνων
+κατετάχθησαν συστηματικώς και κατά διαφόρους τρόπους. Ούτως
+εχωρίσθησαν εις _υπομνηματικά_, ήτοι αποτελούμενα εκ σημειώσεων
+και _συνταγματικά_, ήτοι αποτελούντα πλήρεις πραγματείας, από
+άλλης δε απόψεως εις _εσωτερικά_ ήτοι περιέχοντα τας υψηλοτέρας
+διδασκαλίας του Αριστοτέλους και _εξωτερικά ή εν κοινώ_ ήτοι
+προπαιδευτικά.
+
+Και αυτός δε ο Αριστοτέλης επιτυχώς διεχώρισε τα φιλοσοφικά
+μόνον έργα του, τα κληθέντα υπ' αυτού _λόγοι_, εις _οργανικούς
+λόγους_ ή λογικούς, εις _θεωρητικούς_ και εις _πρακτικούς_.
+
+Εκ των νεωτέρων κατατάξεων τέλος επεκράτησεν η της πρώτης
+Αλδείου εκδόσεως, η χωρίζουσα τα σωζόμενα έργα εις:
+
+1) _Λογικήν_, περιλαμβάνουσαν τα έργα. _Κατηγορίαι, Περί
+ερμηνείας, Αναλυτικά πρότερα, Αναλυτικά ύστερα, Τοπικά_ και
+_Περί σοφιστικών ελέγχων_. Η σειρά αύτη ωνομάσθη υπό των
+νεωτέρων «Όργανον».
+
+2) _Φυσικά_, κατά την αρχαίαν, εννοείται, και γενικωτέραν
+έννοιαν του όρου, περιλαμβάνοντα πραγματείας: _Φυσικής
+ακροάσεως βιβλίον 8ον Περί Ουρανού, Περί Γενέσεως και Φθοράς,
+Μετεωρολογικά, Περί Ψυχής, Περί Αισθήσεως και Αισθητών, Περί
+Μνήμης και Αναμνήσεως, Περί Μακροβιότητος, και Βραχυβιότητος,
+Περί Νεότητος και Γήρατος, Περί Ύπνου και Εγρηγόρσεως, Περί
+Μαντικής της εν τοις Ύπνοις, Περί Ζωής και Θανάτου, Περί
+Αναπνοής, Περί τα Ζώα Ιστορίας, Περί ζώων γενέσεως, Περί ζώων
+κινήσεως, Περί ζώων μορίων, Περί ζώων πορείας, Περί Ζώων
+χρωμάτων, Περί ακουστών, Φυσιογνωμικά, Περί φυτών (διασωθέν εν
+Λατινική ή Αραβική μεταφράσει), Περί θαυμασίων ακουσμάτων,
+Μηχανικά προβλήματα και Περί Ατόμων γραμμών._
+
+3) _Τα μετά τα φυσικά_, περιλαμβάνοντα δεκατέσσαρα βιβλία και
+τας διατριβάς _Περί Μελίσσου, Περί Ξενοφάνους_ και _Περί
+Γοργίου._
+
+4) _Τα πρακτικά_, περιλαμβάνοντα τα _Ηθικά Νικομάχεια_, τα
+_Μεγάλα_ και τα _Ευδήμεια, Τα Πολιτικά, την Αθηναίων Πολιτείαν,
+την Ρητορικήν, την Ρητορικήν εις Αλέξανδρον_ (αμφισβητουμένην)
+και την _Ποιητικήν_· και
+
+5) _Τα αποσπάσματα_ (ήτοι τα σωζόμενα παρενθετικώς εις έργα
+αρχαίων συγγραφέων). _Αι επιστολαί_ (αμφισβητούμεναι κατά το
+πλείστον και _Τα ποιήματα_ επίσης αμφισβητούμενα.
+
+Οι τίτλοι ούτοι απλώς άνευ επεξηγήσεως παρατεθέντες δύνανται να
+δείξωσι την ευρύτητα, την ποικιλίαν και το τεράστιον μέγεθος
+του Αριστοτελείου έργου, το οποίον, όπως εν αρχή των σημειώσεων
+τούτων είπομεν, απετέλεσε τον επιστημονικόν και φιλοσοφικόν
+κώδικα της πολιτισμένης ανθρωπότητος επί δύο και πλέον χιλιάδας
+έτη, αποτελεί δε και τώρα ακόμη το _πνευματικόν έθιμον_ σχεδόν
+όλης της συνήθους επιστημονικής και φιλοσοφικής δημιουργίας.
+
+Και ανάλυσις μεν του φιλοσοφικού συστήματος του Αριστοτέλους
+και έκθεσις της επιστημονικής αυτού εργασίας, έστω και
+στοιχειωδώς επιχειρούμεναι, θα εξέτειναν το σημείωμα τούτο
+αναγκαστικώς εις ογκώδη πραγματείαν. Τούτο δε μόνον δύναται να
+λεχθή συμπερασματικώς και από μιας μόνον απόψεως, γενικής αλλ'
+όχι και συνολικής, ότι ο Αριστοτέλης βάσιν της επιστήμης έθεσε
+το πείραμα και την παρατήρησιν, ως σκοπόν δε πάσης επιστήμης
+ώρισε την γνώσιν των αιτίων, των πραγμάτων και φαινομένων
+εκείνων, όσα υπόκεινται εις την πείραν. Ούτω, καθ' α ο ίδιος
+διευκρινίζει, (Μετά τα φυσικά Βιβλ. Α'. III) _η πείρα μεν
+παρέχει ημίν το γεγονός, η επιστήμη δε ζητεί το αίτιον και το
+διατί πρώτον_.
+
+Από τοιαύτης αφετηρίας ορμώμενος ο Αριστοτέλης κρίνεται ως
+αντίθετος της Πλατωνικής φιλοσοφίας, ενώ ίσως επισταμένη και
+βαθυτέρα μελέτη του Πλατωνικού και παραλλήλως του Αριστοτελικού
+έργου θα εδείκνυε την Αριστοτελικήν φιλοσοφίαν, αντιθέτως προς
+την γνώμην και την απόφανσιν του μεγάλου ιδρυτού της, ως
+ασχοληθείσαν κυρίως περί έν μέρος των Πλατωνικών αντιλήψεων και
+ακολουθήσασαν μίαν από τας μεθόδους διανοητικής εξελίξεως και
+γνώσεως του επιστητού, τας οποίας διετύπωσεν η καταπληκτικώς
+αντιληπτική διάνοια του Πλάτωνος, η δαιμονίως διιδούσα ως
+ωρισμένον μεν και ωφέλιμον τον βαθμιαίως πλατυνόμενον ορίζοντα
+των γνώσεων — την ανθρωπίνην δηλονότι συνθήκην και συμφωνίαν —
+αόριστον δε και ατέρμονα τον ορίζοντα της όλης ζωής προς τον
+οποίον αναγκαστικώς και εξ εσωτερικής ορμής ατενίζει (_θεωρεί_)
+ο ανθρώπινος νους και τοιουτοτρόπως συμπερασματικώς διαχαράξασα
+ούτω τους επαλλήλους και ομοκέντρους κύκλους της Επιστήμης και
+της Υποθέσεως.
+
+Είναι δε χρήσιμος ο περί της Πλατωνικής φιλοσοφίας υπαινιγμός
+ούτος, διά να δειχθή κάπως εξ αντιδιαστολής και εναργέστερον
+πως ο μεν Πλάτων δύναται να λογισθή ως το υψηλότατον σημείον,
+εις το οποίον ανήλθεν η Ελληνική σκέψις, η κληρονόμος όλης της
+ανατολικής γνώσεως και δημιουργός αμυθήτου επί πλέον θησαυρού
+σοφίας, ο δε Αριστοτέλης πρέπει να χαρακτηρισθή ο πρώτος μετά
+την δημιουργικότητα και προς την κατάβασν σταθμός.
+
+Την φιλοσοφικήν αυτού σχολήν διηύθυνεν ο Αριστοτέλης μέχρι του
+32? π. Χ., οπότε, επειδή το αντιμακεδονικόν κόμμα είχεν
+ενισχυθή ένεκα του θανάτου του Αλεξάνδρου, κινδυνεύων ως φίλος
+της μακεδονικής δυναστείας ηναγκάσθη να φύγη εις Χαλκίδα της
+Ευβοίας, όπου και απέθανε μετά έν έτος από χρόνιον
+οικογενειακόν του νόσημα του στομάχου.
+
+Αι σπερμολογίαι, τας οποίας συγγραφείς της παρακμής καί τινες
+εκκλησιαστικοί ανέφεραν περί του Αριστοτέλους, ως αστόργου προς
+τον προστάτην του Ερμείαν και ως αγνώμονος προς τον Πλάτωνα και
+ως επιβουλευθέντος την ζωήν του μαθητού και ευεργέτου αυτού
+Αλεξάνδρου, καθώς και ο μύθος περί αυτοκτονίας του,
+αποδεικνύονται εξ αυτών των πραγμάτων, ήτοι εκ των συγγραμμάτων
+του Αριστοτέλους και εκ των αυθεντικών λεπτομερειών του βίου
+του, τελείως αστήρικτα μυθεύματα, ανάξια εκτενεστέρας μνείας.
+
+                                                      I. Ζερβός
+
+
+
+ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ
+
+
+
+ΕΙΣΑΓΩΓΗ
+
+
+
+Μεταξύ των έργων του Αριστοτέλους, τα οποία είτε συνετάχθησαν
+διά την &εξωτερικήν ή εν κοινώ& διδασκαλίαν, περί της οποίας
+εις τας προτασσομένας σημειώσεις έγινε λόγος, είτε εξ αυτής
+προέκυψαν, είναι και το απολεσθέν πολύτομον έργον του «Συναγωγή
+Πολιτειών» ή απλώς «Πολιτείαι» τιτλοφορούμενον. Εις το
+σύγγραμμα δε τούτο περιεγράφοντο και ανελύοντο κατά μεν τον
+Διογένην Λαέρτιον και τον Ησύχιον 158 πολιτεύματα διαφόρων
+πόλεων και κρατών, κατά δε τον Αραβικόν κατάλογον τον λεγόμενον
+του Πτολεμαίου 161, κατά δε τον Αμμώνιον 240, κατά δε τον
+Μενάγιον 245 και κατ' άλλους τέλος 250 ή και 255 πολιτεύματα,
+(1) εκ των οποίων πλείστα Ελληνικά, τινά δε βαρβαρικά. Ταύτα
+μάλιστα, ως φαίνεται, περιελαμβάνοντο εις μίαν μόνην
+πραγματείαν υπό τον τίτλον «Νόμιμα βαρβαρικά», πλην του
+πολιτεύματος των Καρχηδονίων, αποτελούντος ιδίαν πραγματείαν.
+Την τοιαύτην έκτασιν της Συναγωγής Πολιτειών προσμαρτυρεί και ο
+Κικέρων, παρέχων νύξιν και περί της ύλης εν συνόλω της
+συγγραφής (2).
+
+Προ του Αριστοτέλους ιστορικήν και κριτικήν ανάλυσιν
+πολιτευμάτων είχεν επιχειρήσει ο Κριτίας, ο μαθητής του Γοργίου
+και του Σωκράτους, ο κατόπιν γενόμενος εκ των τριάκοντα
+τυράννων, συγγράψας περί Λακεδαιμονίων, περί Θεσσαλών και περί
+Αθηναίων πολιτείας, λαών δηλαδή, παρά τοις οποίοις επί πολύ
+είχε διατρίψει. Τα σωζόμενα αποσπάσματα (3) μαρτυρούσι τάσιν
+υπερβολικήν προς λεπτομερή και παραστατικήν περιγραφήν των
+εθίμων και ιστόρησιν αμφιβόλων ανεκδότων, ουχί δε και ιστορικήν
+εμβρίθειαν. Αντιθέτως ο Αριστοτέλης αποφυγών σχεδόν από
+συστήματος την περιγραφικότητα, αν και περιγράψας τα έθιμα εφ'
+όσον εχρειάζετο τούτο προς τον σκοπόν του, απέβλεψε κυρίως εις
+την ιστορικήν διευκρίνησιν της εξελίξεως των πολιτευμάτων και
+εις την επ' αυτών συγχρονιστικήν επί των γεγονότων κρίσιν. Ούτω
+κατά τον επιτυχή χαρακτηρισμόν του Θεοδ. Ραϊνάχ η «Συναγωγή
+Πολιτειών» ήτο &ανάλυσις& των γεγονότων και των ιδεών του
+φιλοσόφου, των οποίων τα &Πολιτικά& του απετέλουν την
+&σύνθεσιν&.
+
+Διά την προπαρασκευήν της ύλης του συγγράμματός του ο
+Αριστοτέλης θα εχρησιμοποίησε βεβαίως πολλούς συνεργάτας και
+μάλιστα τους επιδεξιωτέρους εκ των μαθητών του, την συγγραφήν
+όμως, καθ' ά και ασφαλώς δυνάμεθα να εικάσωμεν εκ της Αθηναίων
+Πολιτείας και εξ άλλων αποσπασμάτων, έκαμεν αυτός ο ίδιος. Η
+βεβαίωσις αύτη αποβλέπει, εννοείται, εις τας αυθεντικάς του
+έργου πραγματείας, διότι ως συνέχεια του Αριστοτελικού
+συγγράμματος προέκυψαν αναμφιβόλως βραδύτερον ομοιότυποι άλλων
+μεταγενεστέρων πραγματείαι, μαθητών ή μη του Αριστοτέλους,
+αποδοθείσαι εις αυτόν. Μεταξύ των συγγραφέων τοιούτων
+πραγματειών δέον να καταλεχθώσιν ο Ηρακλείδης ο Ποντικός (4)
+και ο Δικαίαρχος (5), του οποίου η Λακεδαιμονίων Πολιτεία
+υπήρξε διάσημος. Τόσον δε πολύ υπήρξεν, ως φαίνεται, το πλήθος
+των μιμήσεων, ώστε από της αρχαιότητος ήδη η κριτική διέστελλε
+τας γνησίας από τας μη γνησίας &πολιτείας& του Αριστοτέλους
+(6).
+
+Πρώτη εις το όλον έργον, ίσως τακτοποιηθέν αρχικώς με
+αλφαβητικήν (κατά στοιχείον) τάξιν, υπήρχεν η Αθηναίων
+Πολιτεία, ανέκαθεν μεν ως αυθεντική φερομένη, παλαιόθεν δε
+απολεσθείσα. Διότι και ο Φώτιος (7) ο εξ επιτομής γνωρίσας
+αυτήν και ο παλαιότερος τούτου Ησύχιος ουδέν αυθεντικόν αυτής
+απόσπασμα αναφέρουσιν. Είναι δε περίεργος η τόσον ενωρίς
+συμβάσα απώλεια, διότι βεβαίως υπήρχον πολλά αυτής αντίγραφα,
+μεγίστη δε απεδίδετο σημασία εις αυτήν, καθ' ό γραφείσαν εξ
+ιδίας και προσωπικής αντιλήψεως του Αριστοτέλους, ο οποίος το
+πλείστον της ζωής του έμεινεν εις τας Αθήνας. Εκ του έργου
+πλείστοι των σημαντικών μεταγενεστέρων συγγραφέων εδανείζοντο
+πληροφορίας, κρίσεις και περικοπάς. Ο Κικέρων είχε το έργον
+τούτο εις την βιβλιοθήκην του, ο Πλούταρχος εξ αυτού ιδίως
+ήντλησε τον βίον του Σόλωνος και δι' αυτού διηυκρίνησε πολλά
+εις τους βίους του Θησέως, του Περικλέους και του Νικίου, ο
+Αρποκρατίων δε τέλος και άλλοι λεξικογράφοι εξ αυτού ηρύσθησαν
+τα πλείστα και σαφέστερα περί των Αθηναϊκών θεσμών. Την υπό
+πολλών και πολυτρόπως μνημόνευσιν ταύτην του έργου φέρει, όχι
+βέβαια και πειστικώς, ο Θεόδ. Ραϊνάχ ως αιτίαν της απωλείας,
+ισχυριζόμενος ότι οι Βυζαντινοί αντιγραφείς ελόγιζον ανωφελές
+να επιχειρώσι την συγγραφήν έργου ολοκλήρου σχεδόν, κατά την
+αντίληψίν των, περιλαμβανομένου αποσπασματικώς εις άλλα
+συγγράμματα.
+
+Οπωσδήποτε βέβαιον είναι ότι ήδη από της εποχής της
+Αναγεννήσεως η Αθηναίων Πολιτεία εθεωρείτο απολεσθείσα
+οριστικώς, και έκτοτε μόνον τα πολλαχόθεν συλλεγέντα αυθεντικά
+ή ηλλοιωμένα αποσπάσματα, 90 περίπου, και η δισέλιδος κολοβή
+περίληψις των περιεχομένων αυτής, η γνωστή υπό τον τίτλον «εκ
+των Ηρακλείδου περί πολιτείας Αθηναίων» (8) έδιδαν ιδέαν τινά
+της όλης πραγματείας (9).
+
+Τω 1885 όμως επί εφθαρμένου παπύρου της βιβλιοθήκης του
+Βερολίνου ανέγνωσαν περικοπάς ιστορικάς, αι οποίαι ευκόλως
+ανεγνωρίσθησαν ως ανήκουσαι εις την Αριστοτέλους Αθηναίων
+Πολιτείαν. Επειδή δε ο πάπυρος προήρχετο εξ Αιγύπτου, όπου
+είχον ήδη ανευρεθή οι λόγοι του ρήτορος Υπερείδου και το
+Παρθένιον του ποιητού Αλκμάνος, εγεννήθη έκτοτε η ελπίς της
+εκεί ανευρέσεως της Αθηναίων Πολιτείας, καθ' όσον μάλιστα έκ
+τινος εν Πετρουπόλει αποκειμένου καταλόγου Αιγυπτιακής
+βιβλιοθήκης εβεβαιούτο ότι το έργον εσώζετο εκεί κατά τον
+τρίτον μ. Χ. αιώνα.
+
+Και η ελπίς εντός ολίγου επραγματοποιήθη. Το 1891 ηγγέλθη εκ
+Λονδίνου ότι μεταξύ δέσμης παπύρων, άγνωστον πώς και πότε
+εισαχθέντων εις το Βρεταννικόν Μουσείον, ανευρέθη η Αθηναίων
+Πολιτεία του Αριστοτέλους. Μετ' ολίγας δε εβδομάδας εξεδόθη
+αύτη υπό του κ. Kenyon το πρώτον.
+
+Ευθύς εξ αρχής το κείμενον, σύμφωνον άλλως προς τα σωζόμενα
+αποσπάσματα, ανεγνωρίσθη αυθεντικόν, διεπιστώθη δε μάλιστα και
+του αντιγράφου η μεγάλη αρχαιότης, αναγομένου εις τον πρώτον μ.
+Χ. αιώνα. Αποτελείται δε τούτο εκ τεσσάρων ταινιών παπύρου
+ανίσων διαστάσεων, μήκους εν όλω έξ σχεδόν μέτρων και μέσου
+πλάτους εικοσιοκτώ εκατοστών. Επί της κυρίας όψεως ευρίσκονται
+γραμμένοι λογαριασμοί ιδιωτικού τινός κτήματος, έχοντες
+χρονολογίαν το 11ον έτος της βασιλείας του Βεσπασιανού, ήτοι το
+78 ή 79 Μ. Χ. Επί της αντιθέτου δε όψεως (In verso) υπάρχει το
+κείμενον της Αθηναίων Πολιτείας με τέσσαρας διαφόρους
+χαρακτήρας. Με τον γραφικόν δε χαρακτήρα του πρώτου
+αντιγραφέως, πιθανώς ειδικωτέρου, υπάρχουν διορθώσεις επί των
+άλλων τριών τεμαχίων.
+
+Και μολονότι ο γραφικός χαρακτήρ εν συνόλω είναι κανονικός και
+επιμελημένος, η ανάγνωσις όμως παρουσίασε δυσχερείας ένεκα της
+συνεχούς γραφής όλων των λέξεων, της μη στίξεως, της συντμήσεως
+των τελικών συλλαβών των λέξεων και της πολλαχού φθοράς του
+παπύρου, ώστε μέγα πράγματι κατόρθωμα ήτον η πρώτη αυτού
+ανάγνωσις υπό του Άγγλου φιλολόγου Κένυον. Μολονότι δε και τα
+ολίγα σχετικώς λάθη της πρώτης εκδόσεως διωρθώθησαν έκτοτε
+(10), ουχ ήττον απομένουσι και άλλα, ουσιωδέστερα δε, λάθη
+οφειλόμενα εις τους παλαιούς αντιγραφείς. Και από της απόψεως
+δε αυτής μας παρέχει ο πάπυρος της Αθηναίων Πολιτείας
+σημαντικώτατα ωφελήματα, διότι μας δίδει να εννοήσωμεν το
+πλήθος των παραφθορών και αλλοιώσεων, όσαι εγίνοντο υπό των
+αντιγραφέων εις τα αρχαία κείμενα: Λέξεις ηλλοιωμέναι, φράσεις
+μετατοπισμέναι, κακή ανάγνωσις του αντιγραφομένου, παραλείψεις,
+φράσεις αυθαιρέτως εξηγητικαί (γλώσσαι), αντικαταστήσασαι
+κάποτε το αρχικόν κείμενον ή παρεμβαλλόμεναι παραπλεύρως των
+γνησίων, αλλοιούσιν εις πολλά μέρη το κείμενον. Μεγαλυτέρα
+ακόμη αλλοίωσις, ως απέδειξεν η κριτική του κειμένου μελέτη
+(11), προήλθεν εκ της παρεμβολής περικοπών άλλου προγενεστέρου,
+αλλ' ασημοτέρου συγγράμματος επί του αυτού θέματος — παρεμβολής
+γενομένης μεθοδικώς μεν σύμφωνα με τας χρονολογίας, αλλ'
+αντιφασκούσης συχνότατα με το κείμενον. Εφ' όσον αι παρέμβλητοι
+φράσεις αυταί αφαιρούνται, επί τοσούτον καταφαίνεται το
+γνώριμον εις ημάς ύφος του Αριστοτέλους, η λιτότης και η
+ακρίβεια της φράσεως η ξηρά διατύπωσις του σκοπουμένου άνευ
+πλεονασμού και άνευ ελλείψεως.
+
+Δύναται δε να ορισθή εξ αυτού του ιδίου συγγράμματος η εποχή
+της συγγραφής του. Διότι ο τελευταίος αναφερόμενος εις αυτό
+άρχων είναι ο Κηφισοφών (§ 54) &επώνυμος& του έτους 329 — 328
+π.Χ., ουδείς δε λόγος γίνεται περί των σημαντικών μεταβολών,
+όσας εις το Αθηναϊκόν πολίτευμα επέφερεν ο Αντίπατρος το 322 π.
+Χ., ήτοι το έτος ακριβώς του θανάτου του Αριστοτέλους. Ώστε
+βεβαίως μεταξύ του 328 και 322 συνετελέσθη η συγγραφή.
+
+Αι παρεχόμενοι υπό της Αθηναίων Πολιτείας νέαι πληροφορίαι και
+αι συμβολαί εις τας υπαρχούσας περί της ιστορίας καθόλου και
+της πολιτειακής εξελίξεως ιδίως των Αθηναίων είναι πολλαί και
+πολύτιμοι. Μάλιστα δ' εξόχως διαφωτιστική αποβαίνει η μελέτη
+του έργου και διά το αστικόν, κυρίως όμως διά το δημόσιον
+Αττικόν δίκαιον.
+
+Διαιρείται δε το σύγγραμμα εις &Ιστορικόν& και εις
+&Περιγραφικόν& μέρος. Το Ιστορικόν μέρος, ως ευρέθη εν τω
+παπύρω, είναι ελλιπές εις την αρχήν του, διότι δεν υπάρχει η
+απ' αρχής γραφείσα ιστορία των Αθηνών μέχρι της συνωμοσίας του
+Κύλωνος. Το δε Περιγραφικόν απομένει ατελές, διότι λόγω φθοράς
+του παπύρου λείπει η περιγραφή του οργανισμού και των
+δικονομικών τύπων των Αθηναϊκών δικαστηρίων. Και η απώλεια μεν
+της αρχής του έργου δεν είναι μεγάλη, διότι και άλλοθεν
+δυνάμεθα οπωσδήποτε να την συμπληρώσωμεν σχεδόν εξ αυτού του
+Αριστοτελικού κειμένου και αι ιστορικαί δε πηγαί, από των
+οποίων ηρύσθη ο Αριστοτέλης τα της γενέσεως και των αρχών της
+Αθηναϊκής πολιτείας, διεσώθησαν σχεδόν όλαι μέχρις ημών. Η
+έλλειψις όμως του τέλους αποβαίνει σημαντική ιδίως διά τους
+μελετητάς του Αττικού δικαίου.
+
+Το πρώτον μέρος του έργου το καθαρώς ιστορικόν ακολουθεί
+αυστηράν χρονολογικήν σειράν, συντομωτάτη δε ή ουδεμία γίνεται
+μνεία των ανδρών, έστω και επιφανών, όσοι δεν συνετέλεσαν εις
+πολιτειακάς ή διοικητικάς μεταβολάς. Ούτως ουδαμού αναφέρεται ο
+Αλκιβιάδης, ενώ απεναντίας εκτενώς αναφέρονται τα κατά τον
+Σόλωνα και τον Κλεισθένην, τα της διοικήσεως και πτώσεως των
+Πεισιστρατιδών, το μετά την εν Σικελία καταστροφήν ολιγαρχικόν
+κίνημα, η άλωσις των Αθηνών υπό του Λυσάνδρου και τέλος η
+αποκατάστασις του δημοκρατικού πολιτεύματος το 403 π. Χ.
+Σταματά δε ο Αριστοτέλης εις το σημείον τούτο, διότι την
+θριαμβευτικήν επάνοδον του δήμου εις την εξουσίαν διά του
+Θρασυβούλου κρίνει ως την ενδεκάτην και τελευταίαν μεταβολήν
+της πολιτειακής ιστορίας των Αθηναίων. Αληθώς δε καθ' όλον τον
+τέταρτον π. Χ. αιώνα η αθηναϊκή πολιτεία πλην μερικών
+τροποποιήσεων εις τας λεπτομερείας ουδεμίαν υπέστη ριζικήν
+μεταρρύθμισιν.
+
+Το τελευταίον τούτο επί της εποχής του δημοκρατικόν πολίτευμα,
+ως ελειτούργει επί της βασιλείας Αλεξάνδρου του Μεγάλου,
+αποτελεί το δεύτερον μέρος του συγγράμματος του Αριστοτέλους.
+Μετά εισαγωγικόν κεφάλαιον περί του αστικού νόμου και του περί
+εφήβων θεσμού ο Αριστοτέλης περιγράφει επακριβώς τα του
+διοικητικού συστήματος της Αθηναίων πολιτείας, η οποία ως προς
+την εσωτερικήν οργάνωσιν ήτο την εποχήν εκείνην πληρεστάτη.
+Εκθέτει κατά συσχέτισιν τας δικαιοδοσίας της εκκλησίας του
+δήμου και της Βουλής, αι οποίαι κατ' ουσίαν απετέλουν αμφότεραι
+την υπό του δήμου διοίκησιν της πολιτείας. Πραγματευόμενος δε
+τα της Βουλής των πεντακοσίων ορίζει και την δικαιοδοσίαν των
+καθέκαστα οικονομικών αρχόντων (ανωτέρων δηλαδή υπαλλήλων).
+
+Οι άρχοντες διαιρούνται εις δύο κατηγορίας, τους &κληρουμένους&
+και τους &εκλεγομένους&. Οι εκλεγόμενοι ήσαν σχετικώς ολίγοι
+και ιδίως τοιούτοι ήσαν προκειμένου περί αξιωμάτων απαιτούντων
+ειδικήν μόρφωσιν και πείραν.
+
+Οι διά κλήρου λαμβανόμενοι άρχοντες υποδιηρούντο εις:
+
+Άρχοντας ετησίους επί των κοινών διοικητικών υποθέσεων
+&(εγκύκλιος διοίκησις)&, εκλεγομένους ως επί το πλείστον
+ομαδικώς ανά δέκα δι' εκάστην διοικητικήν εξουσίαν.
+
+Άρχοντας ανωτέρους ετησίους (&οι εννέα άρχοντες&) και άρχοντας
+πενταετούς θητείας. Ο τρόπος του καταρτισμού ενός εκάστου
+σωματείου αρχόντων και η έκτασις της δικαιοδοσίας του
+εξηγούνται και καθορίζονται υπό του Αριστοτέλους,
+λεπτομερεστέρα δε γίνεται υπ' αυτού ανάλυσις των τύπων των
+αναφερομένων εις τα δικαστήρια και εις τας εορτάς.
+
+Η λεπτομερής περιγραφή των δικαστηρίων του δήμου, η οποία
+απετέλει το τελευταίον κεφάλαιον του συγγράμματος, δυστυχώς δεν
+διεσώθη πλήρης, και μόνον αποσπάσματα εξ αυτής έχομεν.
+
+Τα προ αυτού και τα σύγχρονά του ίσως κείμενα, εξ όσων ηρύσθη ο
+Αριστοτέλης τας ιστορικάς πληροφορίας, δεν αναφέρει
+ονομαστικώς, μεταχειριζόμενος πάντοτε αορίστους περί αυτών
+εκφράσεις, ως π. χ. «οι μεν . . . οι δε» — «η κοινή γνώμη» —
+«οι δημοκρατικοί συγγραφείς — «οι αντιφερόμενοι προς τούτους».
+Μόνον δε τον Ηρόδοτον και τον Σόλωνα ως συγγραφείς αναφέρει
+ονομαστί. Από του Ηροδότου ηρύσθη σχεδόν όλην την ιστορίαν των
+Πεισιστρατιδών και του Κλεισθένους, από δε τον Σόλωνα έλαβε και
+τα σχετικά προς την πολιτικήν και κοινωνικήν κατάστασιν, την
+προ και μετά την Σολώνειον νομοθεσίαν.
+
+Επίσης, αν και δεν αναφέρει ονομαστί τον Θουκυδίδην (12),
+εδανείσθη απ' αυτόν πολλάς των λεπτομερειών της ολιγαρχικής
+στάσεως του 411 π. Χ. και τας επί ταύτης κρίσεις του. — Από τον
+Ξενοφώντα απεναντίας, πλην του λόγου του Θηραμένους ίσως, ουδέν
+άλλο ηρύσθη.
+
+Και πρόδηλον φαίνεται, όπως δεικνύει προσφυώς ο Θ. Ραϊνάχ, (13)
+ότι την αφήγησιν της ιστορίας των Τριάκοντα τυράννων και την
+σκιαγραφίαν του δημαγωγού Κλέωνος. (14) εδανείσθη ο Αριστοτέλης
+από τον βαθύτερον και επιφανέστερον μετά τον Θουκυδίδην
+ιστορικόν Θεόπομπον, τον οποίον και Διόδωρος ο Σικελιώτης
+έλαβεν οδηγόν.
+
+Αι γενικαί ιστορίαι, πλην ως προελέχθη, της του Ηροδότου, δεν
+συνέβαλαν σημαντικώς εις τον καταρτισμόν του Αριστοτελικού
+συγγράμματος, παρασχούσαι μόνον εις αυτόν ενίοτε χαρακτηριστικά
+τινα επεισόδια. Ενώ αντιθέτως οι λεγόμενοι Ατθιδογράφοι (15)
+ήτοι οι χρονικογράφοι της Αθηναϊκής ιστορίας ωδήγησαν αυτόν εις
+την χρονολογικήν αφήγησιν. Ο Κλεόδημος, ο Φανόδημος, ο
+Ανδροτίων συμπαραβαλλόμενοι υπό του Αριστοτέλους διεφώτισαν
+αυτόν ως προς την χρονολογικήν εξέλιξιν των γεγονότων, του
+παρέσχον δε μάλιστα πολλάκις συντόμους χαρακτηρισμούς αυτών
+τούτων των γεγονότων, ως αποδεικνύει του Αριστοτελικού κειμένου
+η παραβολή προς τα σωζόμενα σχετικά αποσπάσματα των
+Ατθιδογράφων. (16)
+
+Άλλα δε προς τούτοις βοηθήματα είχεν ο Αριστοτέλης την
+Συναγωγήν δογμάτων (διαταγμάτων) και επισήμων εγγράφων Κρατερού
+του Μακεδόνος, τας επιγραφάς και τα μνημεία, τα ποιήματα του
+Σόλωνος, τα λαϊκά άσματα και τας λαϊκάς παροιμίας, τας οποίας
+προσφυέστατα μεταχειρίζεται διεξηγών δι' αυτών ή επιβεβαιών
+ιστορικά γεγονότα.
+
+Το δεύτερον μέρος τον έργου κατ' ελάχιστον αναφέρεται εις
+ιστορικάς πηγάς, διότι ο Αριστοτέλης εις αυτό περιγράφει το
+σύγχρονόν του πολιτειακόν σύστημα, αντιλαμβανόμενος και
+πληροφορούμενος αυτός ο ίδιος τα πράγματα. Και ενώ εις το
+πρώτον μέρος, την ιστορικήν δηλαδή εξέλιξιν της Αθηναίων
+πολιτείας, διακρίνεται στιβαρά δύναμις κριτική, ρέει δε ομαλώς
+και καθαρώς η διήγησις ως αν από διαυγούς και πλουσίας πηγής,
+εις το δεύτερον μέρος, το περιγραφικόν δηλονότι και αναλυτικόν,
+επικρατεί η ανυπέρβλητος μεθοδικότης και ο θαυμαστός
+διασαφιστικός τρόπος της Αριστοτελικής διανοίας. Εν συνόλω δε ο
+Αριστοτέλης δεικνύεται κριτικός βαθύτατος και εις την χρήσιν
+των ιστορικών κειμένων και εις την εκλογήν αυτών και εις την
+εκτίμησιν της σημασίας των γεγονότων. Το &ομοιαληθές& — όπως
+εις όλον το Αριστοτελικόν σύστημα — διήκει απ' αρχής έως τέλους
+του συγγράμματος ως το ασφαλέστερον κριτήριον επί των ασαφών
+και επί των αντιθέτως αναφερομένων. Διά της τοιαύτης μεθόδου
+του ομοιαληθώς κρίνειν αποκρούει τας εναντίον του Σόλωνος και
+του Θηραμένους διαβολάς και ομοιοτρόπως τροποποιεί την διήγησιν
+του Θουκυδίδου περί της συνωμοσίας του Αρμοδίου και του
+Αριστογείτονος, αυτός ίσως επί του προκειμένου πλησιάσας
+περισσότερον την αλήθειαν. (17)
+
+Μ' όλα αυτά τα πλεονεκτήματα ο Αριστοτέλης δεν δύναται να
+θεωρηθή το πρότυπον ιστορικού συγγραφέως· όχι μόνον κατά την
+σημερινήν αντίληψιν της ιστορίας, αλλ' ουδέ παραραβαλλόμενος
+προς τους επιφανείς αρχαίους ιστορικούς συγγραφείς. Διότι την
+ιστορικήν του αφήγησιν δεν την ολοκληρώνει το βαθύ εκείνο και
+ιδιότυπον κριτικόν ύφος του Θουκυδίδου το καθιστών το σύγγραμμα
+του Πελοποννησιακού πολέμου σύνολον άρτιον και αδιάσπαστον,
+ουδ' εμψυχώνει αυτήν η υπερτέρα και γενική και κοσμοπολιτική
+αντίληψις των γεγονότων, η διαπνέουσα και διακρίνουσα την
+ιστορίαν του Πολυβίου.
+
+Άλλως δε, αν και διατριβών εις τας λεπτομερείας ο Αριστοτέλης,
+δεν είναι πάντοτε και εις ταύτας χρονογράφος αλάθητος. Τούτο δε
+πρέπει ν' αποδοθή εις το εσπευσμένον της συγγραφής και εις μη
+επιγενημένην αναθεώρησιν και βάσανον του έργου μάλλον, παρά εις
+άγνοιαν ιστορικών πηγών και αυθεντικών κειμένων. Ούτως ιστορεί
+τον Κίμωνα νέον κατά την εποχήν της εξασθενίσεως των εξουσιών
+του Αρείου Πάγου (18), ενώ τότε, ήτοι μετά την θάνατον του
+δημαγωγού Εφιάλτου, ήτο τουλάχιστον 40 ετών. Ομοίως τας περί
+ειρήνης προτάσεις των Λακεδαιμονίων ορίζει γενομένας μετά την
+εν Αργινούσαις ναυμαχίαν (19), ενώ εγένοντο αύται μετά την εν
+Κυζίκω.
+
+Αλλά και από διευκρινιστικής απόψεως και καθορισμού των
+συμβάντων παρουσιάζει ανακριβείας τινάς. Ούτως εξηγεί κακώς την
+επί Σόλωνος σεισάχθειαν, συγχέων τα επί των ακινήτων κτημάτων
+επιβεβλημένα βάρη προς τα ενυπόθηκα επ' αυτών ιδιωτικά δάνεια.
+Επίσης βεβαιοί εσφαλμένως ότι όλοι οι κατά το έτος της εν
+Αργινούσαις ναυμαχίας Αθηναίοι στρατηγοί κατεδικάσθησαν εις
+θάνατον, κλπ.
+
+Αλλ' αι ανακρίβειαι αύται ελάχισται κατ' αριθμόν, κατ' ουσίαν
+δε σχετικώς ασήμαντοι δεν ελαττώνουν την αυθεντικότητα και την
+ακρίβειαν του όλου κειμένου της Αθηναίων Πολιτείας, η οποία
+μάλιστα ως σύγγραμμα πολιτειακής ύλης, εξηγούν τα του
+πολιτεύματος και του διοικητικού συστήματος των Αθηναίων είναι
+μοναδικόν και πρότυπον αληθώς έργον. Εις τούτο δε κυρίως
+φαίνεται ν' απέβλεψεν ο Αριστοτέλης.
+
+Διακριτικά προς τούτοις χαρίσματα του Αριστοτελείου τούτου
+έργου είναι η απ' αρχής έως τέλους αυτού διήκουσα καλή πίστις
+τον συγγραφέως και το προμνημονευθέν λιτόν, διαυγές δε και
+αβίαστον αφηγηματικόν ύφος, περί του οποίου ενθουσιωδώς
+απεφαίνοντο κατά την αρχαιότητα, από του Κικέρωνος, ο οποίος
+τον Αριστοτέλειον λόγον ωνόμασε &ποταμόν χρυσού&, μέχρι
+Διονυσίου του Αλικαρνασσέως, ο οποίος θαυμάζει την &διαύγειαν
+και το θέλγητρον& των Αριστοτελικών σαφηνίσεων και μέχρι του
+Πλουτάρχου, ο οποίος εξαίρει την δύναμιν και την χάριν του
+ύφους του. Ούτω δε όχι μόνον από ιστορικής αλλά και από
+φιλολογικής απόψεως η Αθηναίων Πολιτεία είναι έν των
+πολυτιμοτέρων κειμηλίων, των κληροδοτηθέντων εις ημάς υπό της
+κλασσικής Ελληνικής αρχαιότητος.
+
+
+
+ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ
+ΕΚ ΤΟΥ ΕΛΛΕΙΠΟΝΤΟΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
+
+
+
+Από τα ελλείποντα εν αρχή κεφάλαια της Αθηναίων Πολιτείας
+διεσώθησαν εις άλλους αρχαίους συγγραφείς τα εξής αποσπάσματα,
+διά των οποίων γίνεται αποκατάστασις όχι βεβαίως του λεκτικού
+κειμένου της συγγραφής, αλλά του νοήματος και των εν αυτή
+πληροφοριών περί της αρχής και περί των πρώτων χρόνων της
+ιστορικής ζωής των Αθηνών. Το πρώτον των αποσπασμάτων τούτων
+είναι εκ της σωζομένης, ως εν τη εισαγωγή είρηται, Επιτομής της
+Αθηναίων Πολιτείας του Ηρακλείδου. Μετ' αυτό δε τα εν τη αυτή
+Επιτομή αποσπάσματα (5, 6, 7, 8, 9, 10, 11) περιεχόμενα εις το
+σωζόμενον Αριστοτελικό κείμενον, παρετέθησαν διά να καταδειχθή
+ούτως αμοιβαίως η αυθεντικότης και του Λονδινίου παπύρου και
+του παρατιθεμένου πρώτου της Επιτομής αποσπάσματος. — Οι
+συγγραφείς, παρά τοις οποίοις ευρίσκονται ταποσπάσματα,
+αναφέρονται εις υποσημειώσεις, ελήφθησαν δε ταύτα εκ της
+εκδόσεως V. Rose, Arist. qui ferebantur libr. frag. Teubner και
+εκ της εκδόσεως Arist. Πολ. Αθην. υπό Fr. Blass. Teubner].
+
+
+Απόσπασμα 1ον.
+
+
+§ 1. Οι Αθηναίοι (20) αρχικώς μεν εκυβερνώντο υπό βασιλείας.
+Όταν δε ο Ίων κατώκησε μετ' αυτών, τότε κατά πρώτον ωνομάσθησαν
+Ίωνες. Ο δε Πανδίων, ο οποίος εβασίλευσε μετά τον Ερεχθέα,
+διένειμε την βασιλείαν (αρχήν) εις τους υιούς του· και ούτοι
+(οι Aθηναίοι) συνεχώς ευρίσκοντο εις πολιτικάς στάσεις μεταξύ
+των. Ο Θησεύς δε προσεκάλεσεν αυτούς διά προκηρύξεώς του και
+τους συνεφιλίωσε με δικαιοσύνην και ισότητα. Ούτος μεταβάς εις
+την Σκύρον απέθανε κρημνισθείς επί βράχων υπό του Λυκομήδους, ο
+οποίος εφοβήθη μη του αφαιρέση (ο Θησεύς) την νήσον. Οι δε
+Αθηναίοι μεταγενέστερον μετά τους Περσικούς πολέμους μετέφεραν
+τα οστά του.
+
+§ 2. Και από του γένους των απογόνων του Κόδρου δεν εξελέγοντο
+πλέον βασιλείς, διότι εφαίνετο ότι κατήντησαν τρυφηλοί και
+μαλθακοί. Ο δε Ιππομένης, είς των απογόνων του Κόδρου, θέλων ν'
+απορρίψη την κατηγορίαν αυτήν, ότε συνέλαβε μοιχευομένην την
+θυγατέρα αυτού Λειμόνην, εκείνον μεν τον μοιχόν εφόνευσε σύρας
+όπισθεν του άρματός του [μετά της θυγατρός], αυτήν δε την
+θυγατέρα του έκλεισε μαζί με ένα ίππον, έως ου απέθανεν.
+
+§ 3. Τους συντρόφους του Κύλωνος εις το κίνημα διά την αρπαγήν
+του τυραννικού αξιώματος, καταφυγόντας εις τον βωμόν της θεάς,
+τους εφόνευσαν οι οπαδοί του Μεγακλέους. Και τους δράστας της
+πράξεως ταύτης εξώρισαν (οι Αθηναίοι) ως ιεροσύλους.
+
+_____
+
+
+5. Ο Σόλων (21) δώσας νομοθεσίαν εις τους Αθηναίους επέβαλε και
+αποκοπάς των χρεών, ήτοι την λεγομένην σεισάχθειαν· επειδή δε
+παρηνώχλουν αυτόν μερικοί σχετικώς με τους νόμους, ανεχώρησεν
+εις Αίγυπτον.
+
+6. Ο Πεισίστρατος διατελέσας τύραννος τριάκοντα και τρία έτη
+απέθανε γέρων. — Ο Ίππαρχος ο υιός του Πεισιστράτου έρρεπεν εις
+τους παιδικούς έρωτας και ήτο φιλόμουσος. Ο Θεσσαλός δε ήτο
+νεώτερος την ηλικίαν και αυθάδης. Τούτον, όντα (επίσης)
+τύραννον, μη δυνηθέντες να φονεύσωσιν, εφόνευσαν τον Ίππαρχον
+τον αδελφόν αυτού. Ο δε Ιππίας σκληρότατα (έκτοτε) εβασίλευεν.
+
+7. Και εισηγητής υπήρξε του νόμου περί εξοστρακισμού, ο οποίος
+ετέθη διά τους επιδιώκοντας να γίνωσι τύραννοι. Και άλλοι δε
+πολλοί εξωστρακίσθησαν και ο Ξάνθιππος και ο Αριστείδης.
+
+8. Ο Εφιάλτης επέτρεπε να λαμβάνουν οπώρας εκ των ιδικών του
+αγρών οι θέλοντες, πολλούς δ' εξ αυτών εκαλούσεν εις δείπνον.
+
+9. Ο Κλέων αναλαβών την αρχήν επέφερε την διαφθοράν του
+πολιτεύματος και ακόμη περισσότερον οι κατόπιν αυτού, οι οποίοι
+παντός είδους παρανομίας διέπραξαν και εφόνευσαν όχι
+ολιγωτέρους των χιλίων. Ότε δε η εξουσία τούτων κατελύθη,
+ανέλαβαν την αρχήν ο Θρασύβουλος και ο Ρίνων, ο οποίος ήτο ανήρ
+καλός και ενάρετος.
+
+10. Ο Θεμιστοκλής και ο Αριστείδης και η εξ Αρείου Πάγου Βουλή
+είχον μεγάλην πολιτικήν δύναμιν.
+
+11. Και των οδών έχουσι την επίβλεψιν ίνα μη καταλαμβάνουν
+μερικοί αυτάς δι' οικοδομών ή αποκλείουν με μάνδρας. — Ομοίως
+δε διορίζουν και τους ένδεκα διά κλήρου, τους έχοντας την
+επιστασίαν των φυλακισμένων. — Υπάρχουν δε και εννέα άρχοντες,
+(ήτοι έξ θεσμοθέται, οι οποίοι εκλεγέντες ορκίζονται ότι
+δικαίως θα διαχειρισθώσι την αρχήν και δεν θα λάβουν δώρα ή δεν
+θα αναθέσουν υπέρ εαυτών χρυσούν ανδριάντα. — Ο δε (άρχων)
+βασιλεύς διαχειρίζεται τα αφορώντα εις τας θυσίας και τον
+πόλεμον.
+
+Απόσπασμα 2ον.
+
+Ο Απόλλων (22) (λέγεται) πατρώος . . . . Τον Απόλλωνα εν κοινώ
+οι Αθηναίοι τιμώσιν ως πατρογονικόν θεόν αυτών (πατρώον) εξ
+αιτίας του Ίωνος· διότι αφ' ότου κατώκησεν ούτος εις την
+Αττικήν . . . οι Αθηναίοι ωνομάσθησαν Ίωνες και ο Απόλλων
+επωνομάσθη πατρογονικός αυτών.
+
+Απόσπασμα 3ον.
+
+Θέλων (23) δε ακόμη περισσότερον ν' αυξήση την πόλιν (ο Θησεύς)
+προσεκάλει πάντας παρέχων ισονομίαν· και το κήρυγμα «ο λαός εδώ
+ελάτε» (24) λέγεται ότι καθιερώθη από τον Θησέα, ότε
+προσεκάλεσέ ποτε όλον τον λαόν εις συνάθροισιν. Αλλ' όμως δεν
+αφήκε να γίνη άτακτος και ανάμικτος συνεπεία του ανεξελέγκτως
+συρρεύσαντος πλήθους η δημοκρατία, αλλά πρώτος διεχώρισεν εις
+ευπατρίδας και γεωργούς και τεχνίτας (25) και προσδιορίσας οι
+μεν ευπατρίδαι να επιβλέπωσι τα θεία και να γίνωνται άρχοντες
+και να είναι διδάσκαλοι των νόμων και εξηγηταί των οσίων και
+των ιερών ανέδειξεν αυτούς ούτως ειπείν ίσους με τους άλλου
+πολίτας, διότι οι μεν ευπατρίδαι εφαίνοντο υπέρτεροι κατά την
+δόξαν, οι δε γεωργοί κατά την χρησιμότητα και οι τεχνίται κατά
+το πλήθος. Ότι δε πρώτος έκλινε προς τον όχλον, ως ο
+Αριστοτέλης λέγει, και αφήκε την μοναρχίαν, φαίνεται ότι ο
+Όμηρος το μαρτυρεί εις τον κατάλογον των πλοίων (26), μόνους
+τους Αθηναίους επονομάσας δήμον.
+
+Απόσπασμα 4ον.
+
+[Ούτως] έχει γίνει (27). Εις τον παλαιόν καιρόν ο λαός των
+Αθηναίων, πριν ή ο Κλεισθένης φέρη την τακτοποίησιν κατά φυλάς,
+ήτο διηρημένος εις [ευπατρίδας] γεωργούς και τεχνίτας και φυλαί
+τούτων ήσαν τέσσαρες, εκάστη δε των φυλών είχε τρεις μοίρας,
+τας οποίας ωνόμαζαν φατρίας και τριττύας· καθεμία δε απ' αυτάς
+απετελείτο από τριάκοντα γένη και καθέν γένος είχε τριάκοντα
+άνδρας τους προσδιωρισμένους από αυτό το ίδιον γένος, οι οποίοι
+ελέγοντο γεννήται, εκ των οποίων διά κλήρου εξελέγοντο χωριστά
+καθείς διά τα ιερατικά αξιώματα, οποίοι (παραδείγμ. χάριν) οι
+Ευμολπίδαι και οι Κήρυκες και οι Ετεοβουτάδοι, καθώς ιστορεί
+εις την Αθηναίων πολιτείαν ο Αριστοτέλης, λέγων τα εξής·
+κατενεμήθησαν δε όλοι ομού αυτοί εις τέσσαρας φυλάς
+απομιμούμενοι τας ώρας του έτους, καθεμία δε των φυλών ήτο
+διηρημένη εις τρία μέρη, ούτως ώστε όλα τα μέρη να είναι
+δώδεκα, όπως οι μήνες εις το έτος, ωνομάζοντο δε τριττύες και
+φατρίαι. Εις δε την φατρίαν ήσαν κανονισμένα τριάκοντα γένη,
+καθώς αι ημέραι εις τον μήνα, το δε γένος ήτο εκ τριάκοντα
+ανδρών.
+
+Απόσπασμα 5ον.
+
+Οι φυλοβασιλείς (28) (άρχοντες των φυλών) τέσσαρες εκλεγόμενοι
+μεταξύ των ευπατριδών ησχολούντο κυρίως περί τα θεία· διέμενον
+δε ομού εις το βασιλικόν οικοδόμημα, πλησίον του Βουκολίου.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α'.
+
+
+
+[Εκ των προτεθειμένων αποσπασμάτων και εκ του Ηροδότου (29) και
+Θουκυδίδου (30) αφ' ων ηρύσθη ο Αριστοτέλης, προς δε και εκ του
+Πλουτάρχου, ορυσθέντος εκ της «&Αθηναίων Πολιτείας&» (31),
+αποκαθίσταται πλήρης η έννοια του ελλείποντος πρώτου κεφαλαίου
+συνοπτικώς, ως εξής]:
+
+Ανέκαθεν οι Αθηναίοι εκυβερνώντο υπό βασιλέων. Έπηλις ο Ίων
+εγκαταστάς εν Αττική έδωκε τ' όνομά του εις τους αυτόχθονας
+επονομασθέντας έκτοτε Ίωνας. Επιφανής μυθολογούμενος βασιλεύς
+υπήρξεν ο Ερεχθεύς, ο κατόπιν δ' αυτού βασιλεύσας Πανδίων
+κατένειμε την βασιλικήν εξουσίαν εις τους υιούς του, ένεκα δε
+της τοιαύτης διαιρέσεως η χώρα έκτοτε διαρκώς εστασίαζε μέχρι
+Θησέως. Ούτος συνήνωσε τους δήμους της Αττικής, έκαμε δε
+πυκνότερον των Αθηνών τον οικισμόν και προέβη εις κοινωνικήν
+και πολιτικήν διοργάνωσιν επί το δημοτικώτερον. Εις
+μεταγενεστέρους δε χρόνους, επιφανής και φιλόπατρις των Αθηνών
+βασιλεύς υπήρξεν ο Κόδρος, εν πολέμω πεσών.
+
+Η επελθούσα είτα κατάπτωσις του βασιλικού οίκου των Κοδριδών
+και η προϊούσα ανάπτυξις των δήμων επέφερε την κατάλυσιν της
+βασιλείας. Τότε δε αι Αθήναι εκυβερνήθησαν υπό των παλαιών
+ευγενών οικογενειών. Αλλ' αι μεταξύ τούτων έριδες και
+αντιζηλίαι προεκάλουν συνεχείς στάσεις.
+
+Τότε νέος τις ευπατρίδης, ο Κύλων, Ολυμπιονίκης, γαμβρός δε επί
+θυγατρί του Θεαγένους, τυράννου των Μεγάρων, επεχείρησε ν'
+αρπάση την τυραννίαν. Επέτυχε να καταλάβη την Ακρόπολιν, αλλ'
+οι εν τοις αγροίς σπεύσαντες πολυπληθείς επολιόρκησαν αυτόν
+εκεί. Ελλείψει τροφίμων οι εν τη Ακροπόλει δεινώς επιέζοντο.
+Και ο μεν Κύλων ηδυνήθη κρύφα να διαφύγη, οι δε οπαδοί του
+κατέφυγον ικέται εις τον ναόν της Αθηνάς. Εκεί συνεθηκολόγησαν
+μετά του άρχοντος Μεγακλέους, του εκ του οίκου των Αλκμεονιδών,
+αρχηγού των πολιορκητών. Αλλ' ότε πίστιν παρέχοντες εις τας
+σπονδάς εξήλθον του ναού, κατεσφάγησαν, τινές δε μάλιστα παρά
+τον βωμόν των Εριννύων, όπου είχον καταφύγει.
+
+Το εναγές πραξικόπημα τούτο κατέστησε παρά τω λαώ μισητόν τον
+οίκον των Αλκμεονιδών, η δε φατρία του Κύλωνος ενισχυθείσα
+ούτω, εστασίαζεν εκ του φανερού κατ' αυτών. Ίνα δοθή πέρας εις
+τους εμφυλίους σπαραγμούς απεφάσισεν ο δήμος να υποβληθώσιν εις
+δίκην οι δράσται της εναγούς πράξεως προ δικαστηρίου τριακοσίων
+ανδρών εκλεγέντων εκ των επιφανών και ορκισθέντων προ των βωμών
+ίνα κρίνωσι την υπό του Μύρωνος υποβληθείσαν σχετικήν
+καταγγελίαν (32).
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Β. (33)
+
+[ΤΟ ΕΥΡΕΘΕΝ ΚΕΙΜΕΝΟΝ]
+
+
+
+. . . . . Ο Μύρων, αναλαβόντες δι' όρκου προ των βωμών την
+καταγγελίαν ότε δε απηγγέλθη καταδίκη εναντίον εκείνων διά το
+ανοσιούργημα, αυτοί μεν οι ανοσιουργήσαντες εξεχώθηκαν από τους
+τάφους των, οι δε απόγονοι των κατεδικάσθησαν εις παντοτινήν
+εξορίαν. Και κοντά εις αυτά έγινε θρησκευτική εξάγνισις
+(καθαρμός) από τον Επιμενίδην τον Κρήτα.
+
+II. Ύστερα δε απ' αυτά συνέβη να καταντήσουν εις στασιασμόν
+αναμεταξύ των οι επίσημοι και ο λαός διά πολύν καιρόν, διότι το
+πολίτευμα ήτο και καθ' όλα μεν τα άλλα ολιγαρχικόν και επί
+πλέον δε οι πτωχοί ήσαν υποδουλωμένοι εις τους πλουσίους και
+αυτοί και τα παιδιά των και αι γυναίκες των· και ωνομάζοντο
+πελάται και εκτήμοροι (34). Διότι με τοιούτου είδους μίσθωσιν
+(ήτοι δίδοντες τα πέντε έκτα του εισοδήματος εις τον κύριον της
+γης) (35) εκαλλιεργούσαν τους αγρούς των πλουσίων. Όλη δε η γη
+ανήκεν εις ολίγους. Και αν δεν έδιδαν όλον το μίσθωμα (οι
+γεωργοί) ήσαν εκ του νόμου υποκείμενοι εις δουλείαν αυτοί και
+τα τέκνα των και τα χρέη εξ οιασδήποτε αιτίας επέφεραν
+υποχρέωσιν σωματικής δουλείας (του χρεώστου) έως εις τον καιρόν
+του Σόλωνος· αυτός δε πρώτος έγινε προστάτης της λαϊκής τάξεως.
+Το σκληρότατον μεν λοιπόν και πικρότατον (απ' όλα) εις εκείνην
+την πολιτικήν κατάστασιν ήτο διά τους πολλούς ο τοιούτος θεσμός
+της δουλείας, αλλ' όμως και διά τα άλλα πολιτικά πράγματα
+επίσης ήσαν δυσαρεστημένοι· διότι δεν είχαν καμμίαν, διά να
+είπωμεν ούτω, συμμετοχήν εις όλην εν γένει την διαχείρισιν της
+πολιτείας.
+
+Η δε οργάνωσις του αρχαίου πολιτεύματος, εκείνου που υπήρχε προ
+του Δράκοντος, ήτο ως εξής. Οι μεν άρχοντες προήρχοντο από την
+αριστοκρατικήν και από την πλουτοκρατικήν τάξιν. Και κατ' αρχάς
+μεν ισοβίως, έπειτα δε διά μίαν δεκαετίαν. Τα πλέον μεγάλα δε
+και πρώτα αξιώματα ήσαν ο βασιλεύς, ο πολέμαρχος και ο άρχων·
+εκ τούτων δε πρώτον αξίωμα ήτο (το αξίωμα) του βασιλέως, διότι
+αυτό υπήρχε πατροπαράδοτα, δεύτερον δε αξίωμα ιδρύθη η
+πολεμαρχία, ένεκα του ότι υπήρξαν μερικοί των βασιλέων ανίκανοι
+εις τα πολεμικά πράγματα· εξ αιτίας δε τούτου και είχαν
+προσκαλέσει τον Ίωνα (ως στρατηγόν), ότε ευρέθησαν εις κρίσιμον
+περίστασιν· τελευταίον δε αξίωμα εσυστήθη το του άρχοντος,
+διότι, ως μεν λέγουν οι περισσότεροι, επί της αρχοντίας του
+Μέδωνος, ως δε λέγουν μερικοί, επί της αρχοντίας του Ακάστου
+ιδρύθη το αξίωμα αυτό. Ούτοι δε προβάλλουν ως τεκμήριον του
+ισχυρισμού των το ότι εννέα άρχοντες ορκίζονται να τηρούν τας
+ενόρκους αυτών υποχρεώσεις όπως αύται ισχύουν από της εποχής
+του Ακάστου, ώστε επί της βασιλείας τούτου (συμπεραίνουν)
+παρεχώρησαν οι απόγονοι του Κόδρου μέρος του βασιλικού
+αξιώματος εις αντάλλαγμα των δοθεισών εις τον τότε άρχοντα (εκ
+του γένους των) δωρεών. Το πράγμα μεν λοιπόν, κατά ποίαν εκ των
+δύο υποθέσεων συνέβη, μικράν διαφοράν παρουσιάζει ως προς την
+εποχήν που συνέβη. Απόδειξις δε της μεταγενεστέρας ιδρύσεως του
+αξιώματος του άρχοντος είναι το ότι ούτος δεν διοικεί καμμίαν
+από τας πατροπαραδότους τελετάς, όπως ο βασιλεύς και ο
+πολέμαρχος (διοικούν), αλλά όλαι αι τελεταί, τας οποίας
+διευθύνει, είναι μεταγενέστεραι· διό και το αξίωμα τούτο έχει
+μεγαλυνθή εις νεωτέρους χρόνους, αυξηθέν βαθμηδόν με προσθέτους
+δικαιοδοσίας. Οι θεσμοθέται δε (άρχοντες) εξελέγησαν ύστερ' από
+πολλά έτη, ότε πλέον εγίνετο εκλογή των αρχόντων ετησίως, προς
+τον σκοπόν καταγράφοντες τους ψηφιζομένους νόμους να τους
+διαφυλάττουν, διά να δικάζωνται σύμφωνα με αυτούς οι
+παρανομούντες· ούτω και είναι το μόνον αξίωμα τούτο που δεν
+είχε ποτε διάρκειαν πλέον ή ετησίαν. Ως προς μεν λοιπόν τον
+χρόνον της ιδρύσεώς των έχουν τα αξιώματα τοιαύτην διαφοράν
+αναμεταξύ των. Δεν ήσαν δε όλοι εγκατεστημένοι εις έν μέρος οι
+εννέα άρχοντες. Αλλ' ο μεν βασιλεύς έμενεν εις το ονομαζόμενον
+τώρα Βουκόλιον, πλησίον του πρυτανείου (απόδειξις δε τούτου
+είναι ακόμη ότι και τώρα εκεί γίνεται η σύμμειξις της γυναικός
+του βασιλέως με τον Διόνυσον) (36). Ο δε άρχων έμενεν εις το
+πρυτανείον, ο δε πολέμαρχος εις το Επιλύκειον (το οποίον
+πρότερον μεν ελέγετο πολεμαρχείον, αφού δε ο Επίλυκος γενόμενος
+πολέμαρχος το ανοικοδόμησε και το εκαλλώπισεν, ωνομάσθη
+(Επιλύκειον), οι δε θεσμοθέται (άρχοντες) έμενον εις το
+θεσμοθετείον. Εις τον καιρόν δε του Σόλωνος όλοι ομού οι
+άρχοντες συνήλθον εις το θεσμοθετείον. Είχαν δε εξουσίαν τότε
+οι άρχοντες να δικάζουν κατ' ουσίαν και απ' ευθείας τας δίκας
+και όχι όπως τώρα να ενεργούν μόνον προανάκρισιν (επί των
+δικών).
+
+Ο οργανισμός μεν λοιπόν της διοικήσεως τοιούτος ήτο. Η δε βουλή
+των Αρεοπαγιτών είχεν αποστολήν το να επιβλέπη εις τήρησιν των
+νόμων, διηύθυνε δε τα πλείστα κυβερνητικά πράγματα της πόλεως
+και τα μεγαλύτερα, έχουσα συνάμα εξουσίαν και να τιμωρή και να
+επιβάλλη πρόστιμον εις όλους ιδίως τους παραβαίνοντας τους
+κοινωνικούς θεσμούς. (Τούτο δε), διότι η εκλογή των αρχόντων
+εγίνετο εκ της αριστοκρατικής τάξεως και της πλουτοκρατικής, εξ
+εκείνων δε που είχον διετελέσει άρχοντες εγίνοντο οι
+Αρεοπαγίται· διό και εξ όλων των αξιωμάτων μόνον τούτο
+διετηρήθη ισόβιον έως τώρα (37). Ο οργανισμός μεν λοιπόν του
+πρώτου πολιτεύματος τοιούτος ήτο εις τας γενικάς του γραμμάς.
+Μετά δε τούτα ύστερα από την πάροδον όχι πολλού καιρού, επί του
+άρχοντος Αρισταίχμου, ο Δράκων έθεσε τους πολιτικούς νόμους
+αυτού. Το δε σύστημα των νόμων τούτο ήτο κατά τον εξής τρόπον·
+τα πολιτικά μεν δικαιώματα επενεμήθησαν εις τους έχοντας να
+εισφέρουν ένα πολεμικόν οπλισμόν στρατιώτου· διά δε τα αξιώματα
+των εννέα αρχόντων και των ταμιών ήσαν εκλέξιμοι όσοι είχον
+περιουσίαν όχι μικροτέραν των δέκα μνων, ελευθέραν (από κάθε
+βάρος), διά δε τα άλλα αξιώματα τα μικρότερα εκλέξιμοι ήσαν
+όλοι οι εισφέροντες ένα πολεμικόν οπλισμόν· στρατηγοί δε και
+ίππαρχοι εγίνοντο από τους έχοντας περιουσίαν όχι ολιγωτέραν
+των εκατόν μνων, ελευθέραν (από κάθε βάρος) και τέκνα γνήσια
+από νόμιμον γυναίκα μεγαλύτερα των δέκα ετών. Τούτους δε έπρεπε
+να κρατούν υπό εγγύησιν οι πρυτάνεις και οι στρατηγοί και οι
+ίππαρχοι, οι του παρελθόντος έτους, μέχρις ου ήθελαν δώσει
+λογοδοσίαν, ως εγγυηταί δε ήσαν δεκτοί εκ της αυτής τάξεως των
+στρατηγών και των ιππάρχων. Συνέστη δε βουλή από τετρακοσίους
+και ένα, οριζομένους διά κληρώσεως εκ των εχόντων πολιτικά
+δικαιώματα. Διά την κλήρωσιν δε ταύτην καθώς και διά τα άλλα
+αξιώματα ελαμβάνοντο οι άνω των τριάκοντα ετών και ωρίσθη να μη
+γίνεται δύο φοράς άρχων ο αυτός πριν ή όλοι οι πολίται ήθελον
+γίνει άρχοντες· τότε δε πάλιν να γίνεται εξ αρχής νέα κλήρωσις
+(προς εκλογήν αρχόντων). Και αν κανείς εκ των βουλευτών
+απουσίαζεν από την συνέλευσιν ότε συνεδρίαζεν η βουλή ή
+συνήρχετο ο δήμος, αυτός επλήρωνε πρόστιμον τρεις μεν δραχμάς ο
+πεντακοσιομέδιμνος, δύο δε ο ιππεύς και μίαν ο ζευγίτης. Η δε
+Βουλή του Αρείου Πάγου ήτο φύλαξ των νόμων και επέβλεπε τους
+άρχοντας, όπως κυβερνούν σύμφωνα με τους νόμους· είχε δε
+δικαίωμα κάθε αδικούμενος να καταγγέλλη ενώπιον της Βουλής των
+Αρεοπαγιτών, ορίζων τον νόμον, κατά παράβασιν του οποίου αυτός
+(ο καταγγέλλων) ηδικείτο· τα χρέη όμως επέφεραν (και τότε)
+υποχρέωσιν σωματικής δουλείας, καθώς έχει προαναφερθή· και η
+ιδιοκτησία της γης ευρίσκετο εις χείρας ολίγων (38).
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γ'.
+
+ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΟΥ ΣΟΛΩΝΟΣ
+
+
+
+Ενώ δε τοιαύτη ήτο η πολιτική οργάνωσις και οι πολλοί διετέλουν
+δούλοι των ολίγων έκαμεν επανάστασιν ο δήμος (ο λαός) εναντίον
+των επιφανών επειδή δε η επανάστασις ήχο ισχυρά και οι
+αντίπαλοι επί πολύν καιρόν ευρίσκοντο εις διάστασιν προς
+αλλήλους, εξέλεξαν από κοινού ως συνδιαλλακτήν και άρχοντα τον
+Σόλωνα και ανέθεσαν εις αυτόν να συντάξη την πολιτικήν
+οργάνωσιν, συνεπεία της ελεγείας (του ελεγειακού ποιήματος) την
+οποίαν αυτός είχε κάμει, και η οποία αρχίζει ως εξής:
+
+        Γνωρίζω εγώ κ' εις την ψυχή μου μέσα φωλιάζει
+        η θλίψη που βλέπω έτσι την παλαιότερη χώρα της Ιωνίας
+        δυστυχισμένην. (39)
+
+Εις αυτήν (την ελεγείαν) συνηγορεί και υπέρ των δύο αντιπάλων
+μερίδων και συζητεί τας αξιώσεις των και μετά ταύτα συμβουλεύει
+ομού και τους δύο να καταπαύσουν την υπάρχουσαν φιλονικίαν.
+
+Ήτο δε ο Σόλων κατά μεν την καταγωγήν και την υπόληψιν μεταξύ
+των πρώτων, κατά δε την περιουσίαν και την κατάστασιν μεταξύ
+των της μεσαίως τάξεως, όπως και εκ των άλλων πραγμάτων είναι
+ομολογούμενον και όπως αυτός ο ίδιος εις τα ακόλουθα ποιήματά
+του βεβαιώνει, συμβουλεύων τους πλουσίους να μην είναι
+πλεονέκται:
+
+        Σεις δε πρααίνοντας στην ψυχή τον δυνατό πόθο
+        που απ' τα πολλά αγαθά τον χορτασμό επιτύχατε,
+        σε μετριοπάθεια βάλετε την υψηλοφροσύνη σας· τι ούτε εμείς
+        (αλλοιώς) θα στέρξωμε, ούτε αυτά σε καλό θα σας βγουν, (40)
+
+και καθ' ολοκληρίαν πάντοτε την αιτίαν της στάσεως (ο Σόλων εις
+την ελεγείαν του) επιρρίπτει εις τους πλουσίους· διό και εις
+την αρχήν της ελεγείας λέγει ότι φοβείται αυτός «και την
+φιλαργυρίαν και την υπερηφάνειαν», διότι εξ αιτίας αυτών
+προέκυψεν η έχθρα.
+
+Κύριος δε γενόμενος των πολιτικών πραγμάτων ο Σόλων και τον
+λαόν αποκατέστησεν εις ελευθερίαν, και κατά το παρόν και κατά
+το μέλλον, απαγορεύσας να συνομολογούνται δάνεια με σωματικήν
+εγγύησιν (και νόμους συνέταξε) (41) και έκαμε κατάργησιν των
+χρεών και των ιδιωτικών και των δημοσίων, την οποίαν
+(κατάργησιν) ονομάζουν σε ισάχθειαν, διότι απέσεισαν τα βάρη.
+Και ως προς τούτο μερικοί προσπαθούν να επικρίνουν συκοφαντικώς
+αυτόν διότι συνέβη εις τον Σόλωνα ενώ επρόκειτο να εφαρμόση την
+σεισάχθειαν να προείπη τούτο εις μερικούς των γνωρίμων του·
+έπειτα, όπως μεν λέγουν οι δημοκρατικοί, (ένεκα της
+προανακοινώσεως) έγινε καταστρατήγησις του νόμου υπό των φίλων
+προς όφελός των, όπως δε λέγουν οι θέλοντες να υβρίσουν, από
+την καταστρατήγησιν και αυτός επορίσθη ωφέλειαν. Διότι ούτοι
+(οι καταστρατηγήσαντες τον νόμον) δανεισθέντες ηγόρασαν πολλήν
+έκτασιν γης και μετ' ολίγον, ότε έγινεν η αποκοπή των χρεών,
+ευρέθησαν πλούσιοι· ως εκ τούτου λέγουν ότι έγιναν πλούσιοι οι
+κατόπιν παρουσιαζόμενοι ως ανέκαθεν πλούσιοι. Αλλ' όμως
+πιθανώτερον παρ' όλα ταύτα είναι το λεγόμενον υπό των
+δημοκρατικών. Διότι δεν είναι εύλογον ως προς μεν τα άλλα (να
+δειχθή ο Σόλων) τόσον μετριοπαθής και φιλόπατρις, ώστε, ενώ ήτο
+δυνατόν εις αυτόν εκτοπίζων τους άλλους να γίνη τύραννος της
+πόλεως, ν' αποκρούση και τα δύο ταύτα και να προτιμήση το καλόν
+και την σωτηρίαν της πόλεως μάλλον παρά την ιδικήν του
+επικράτησιν, ως προς τόσον μικρά δε και ανάξια να κατακηλιδώση
+τον εαυτόν του. Ότι δε ευρέθη εις τοιαύτην (δικτατωρικήν)
+εξουσίαν, τούτο μαρτυρούσι και η άθλια πολιτική κατάστασις και
+τα ποιήματα αυτού του ιδίου του Σόλωνος, ο οποίος εις πολλά
+μέρη των ποιημάτων αναφέρει τούτο (ότι δηλαδή θα ηδύνατο να
+γίνη απόλυτος άρχων) και όλοι οι άλλοι το ανομολογούσιν. Αυτή
+μεν λοιπόν η κατηγορία πρέπει να νομίζωμεν ότι είναι
+συκοφαντική.
+
+Πολιτικόν δε οργανισμόν εσύστησε και νόμους έκαμεν άλλους· τους
+δε πολιτικούς θεσμούς του Δράκοντος έπαυσαν να τους
+μεταχειρίζωνται εκτός των νόμων περί φόνου· χαράξαντες δε τους
+νόμους επάνω εις τους κύρβεις (42), έστησαν τούτους εις την
+βασίλειον στοάν και ωρκίσθησαν να τους τηρούν όλοι. Οι δε εννέα
+άρχοντες ορκιζόμενοι προ του ιερού λίθου ωμολόγουν ότι, εάν
+ήθελον παραβή κανένα εκ των νόμων, θα προσέφερον (ως πρόστιμον
+της παραβάσεως) ένα ανδριάντα χρυσούν (43). Ώρισε δε (ο Σόλων)
+να ισχύωσιν οι νόμοι αμετάτρεπτοι δι' εκατόν έτη και
+ετακτοποίησε τον πολιτικόν οργανισμόν κατά τον εξής τρόπον.
+Κατά το τίμημα εχώρισε τον λαόν εις τέσσαρας τάξεις (τέλη) (44)
+όπως ακριβώς ήτο διηρημένος και πρότερον, ήτοι εις πολίτην
+πεντακοσιομέδιμνον, εις πολίτην ιππέα, εις πολίτην ζευγίτην και
+εις πολίτην θήτα.
+
+Και τα μεν αξιώματα έδωκε προνόμιον να τα έχωσιν οι
+πεντακοσιομέδιμνοι και οι ιππείς και οι ζευγίται, ήτοι τα των
+εννέα αρχόντων και των ταμιών και των πωλητών (45) (οικονομικών
+υπαλλήλων) και των ένδεκα (46) και των κωλακρετών (47) δώσας
+εις κάθε μίαν απ' αυτάς τας τάξεις τα αξιώματα ταύτα αναλόγως
+της φορολογίας· εις δε την τάξιν των θητών έδωκε το δικαίωμα να
+μετέχουν μόνον της γενικής συνελεύσεως του λαού και των
+δικαστηρίων. Ωρίσθη δε να πληρώνη φόρους πεντακοσιομεδίμνου μεν
+εκείνος του οποίου η ιδική του περιουσία δίδει εισόδημα
+πεντακοσίους μεδίμνους (48) (μέτρα χωρητικότητος) καρπών ξηρών
+και υγρών (49) ομού, ιππέως δε φόρους ο έχων εισόδημα
+τριακοσίους μεδίμνους, ως δε μερικοί λέγουν, ο έχων τα μέσα να
+συντηρή ίππον· ούτοι δε ως απόδειξιν προβάλλουν και την
+ονομασίαν της πολιτικής αυτής τάξεως, ως προκύψασαν εκ του
+πραγματικού αυτού γεγονότος, και τα αφιερώματα των παλαιών·
+διότι υπάρχει εις την ακρόπολιν αναθηματική εικών ενός Διφίλου,
+επί της οποίας είναι γραμμένα τα εξής:
+
+_Ο υιός του Διφίλου Ανθεμίων αυτήν εδώ (την εικόνα), εις τους
+θεούς αφιέρωσεν ανελθών από της τάξεως των θητών εις την τάξιν
+των ιππέων_ (50)
+
+και ευρίσκεται πλησίον της επιγραφής ίππος εις ένδειξιν ότι
+τούτο (το σημείον) δηλοί την τάξιν των ιππέων. Αλλ' εντούτοις
+ευλογώτερον είναι το ότι (η τάξις των ιππέων) εκανονίσθη εκ του
+εισοδήματος όπως ακριβώς η τάξις των πεντακοσιομεδίμνων· εις
+την τάξιν δε των ζευγιτών κατετάχθησαν οι εκ της περιουσίας των
+έχοντες εισόδημα διακοσίων μεδίμνων καρπών εξ αμφοτέρων των
+ειδών (ξηρών και υγρών). Οι δε άλλοι, η θητική δηλαδή τάξις,
+δεν είχον συμμετοχήν εις κανέν αξίωμα. Διά τούτο και τώρα ακόμη
+όταν ερωτώνται οι προσερχόμενοι ως κληρώσιμοι δι' οποιονδήποτε
+αξίωμα, εις ποίαν τάξιν (φορολογικήν) ανήκουν, ουδείς εξ αυτών
+λέγει ποτέ ότι ανήκει εις την τάξιν των θητών.
+
+Τας δε αρχάς (51) ώρισε να εκλέγωνται διά κλήρου από
+προηγουμένως κριθέντας (52) (ως εκλεξίμους), τους οποίους
+ήθελεν επί τούτω υποδείξει έκαστη φυλή. Εκάστη δε φυλή διά το
+αξίωμα των εννέα αρχόντων υπεδείκνυε δέκα και εκ τούτων εγίνετο
+η κλήρωσις· εκ τούτου ισχύει ακόμη το να κληρώνη εκάστη φυλή
+δέκα, εκ τούτων δε να γίνηται η εκλογή διά ψηφοφορίας (διά
+κυάμων). Του ότι δε τα αξιώματα διά του κλήρου ώρισεν (ο Σόλων)
+να παρέχωνται αναλόγως των τάξεων απόδειξις είναι ο νόμος περί
+ταμιών, ο ισχύων ακόμη και τώρα· διότι αυτός ο νόμος ορίζει να
+κληρώνονται οι ταμίαι εκ της τάξεως των πεντακοσιομεδίμνων
+(53).
+
+Ο Σόλων μεν λοιπόν τοιούτους νόμους έθεσε περί των εννέα
+αρχόντων. Διότι εις παλαιοτέραν εποχήν η εν Αρείω Πάγω βουλή
+ώριζε τους εκλεξίμους διά τα αξιώματα μεταξύ των μελών αυτής
+και απ' αυτούς εξέλεγε τους μάλλον ικανούς δι' έκαστον αξίωμα
+δι έν έτος ορίζουσα (54) τούτους.
+
+Αι φυλαί δε διετηρήθησαν όπως πρότερον τέσσαρες και
+φυλοβασιλείς ήσαν τέσσαρες. Εκάστη δε φυλή υποδιηρείτο εις
+τριττύας μεν τρεις, εις ναυκραρίας (55) δε τέσσαρας. Αρχηγός δε
+εκάστης ναυκραρίας ήτο είς ναύκραρος ωρισμένος να εποπτεύη τας
+εισφοράς και τας δαπάνας τας γινομένας, διά τούτο και εις τους
+νόμους του Σόλωνος, τους μη εν χρήσει πλέον, υπάρχει πολλαχού η
+διάταξις ότι οι ναύκραροι εισπράττουν και δαπανούν εκ του
+ναυκραρικού χρήματος.
+
+Ίδρυσε δε και βουλήν εκ τετρακοσίων, εκατόν από κάθε φυλήν.
+
+Εις δε την βουλήν του Αρείου Πάγου αφήκε την εποπτείαν της
+τηρήσεως των νόμων, καθώς ήτο αυτή και πρότερον επόπτης του
+πολιτεύματος, έχουσα το μεγαλύτερον και πλέον σημαντικόν μέρος
+της πολιτικής διαχειρίσεως, και δικαιουμένη να τιμωρή τους
+σφάλλοντας και επιβάλλουσα πρόστιμον και χρηματικάς ποινάς και
+καταθέτουσα εις το ταμείον της πόλεως τα εισπραττόμενα
+πρόστιμα, χωρίς να είναι υπόχρεος να παρέχη αιτιολογίαν των
+αποφάσεων αυτής. Εις την δικαιοδοσίαν αυτήν ο Σόλων επρόσθεσε
+την κρίσιν επί των πολιτικών στάσεων. Βλέπων δε την μεν πόλιν
+να στασιάζη συχνά, μερικούς δε των πολιτών εκ ραθυμίας
+απέχοντας και πολιτικώς αχρωματίστους, έθεσεν ειδικόν περί
+αυτών νόμον, κατά τον οποίον όστις, ενώ η πόλις ευρίσκεται εις
+στάσιν, δεν επεμβαίνει ενόπλως υπέρ μιας των αντιπάλων μερίδων
+καταδικάζεται εις ατιμίαν και στερείται των πολιτικών του
+δικαιωμάτων.
+
+Κατ' αυτόν μεν λοιπόν τον τρόπον εκανονίσθησαν αι περί
+αξιωμάτων διατάξεις.
+
+Φαίνεται δε ότι το πολίτευμα του Σόλωνος περιείχε τρεις
+υπερβολικά ευνοϊκάς διατάξεις διά τον λαόν, τας εξής: Πρώτην
+μεν και μεγίστην το ότι απηγορεύθη η συνομολόγησις δανείων διά
+σωματικής εγγυήσεως. Δεύτερον το ότι απέκτησε το δικαίωμα
+έκαστος πολίτης (ο βουλόμενος) να υποβάλη μήνυσιν υπέρ των
+υφισταμένων αδίκημά τι (εναντίον του αδικούντος). Τρίτην δε
+(διάταξιν), διά της οποίας, ως λέγεται, ισχυροποιήθη πολύ ο
+λαός, (την ορίζουσαν) ότι έφεσις εναντίον των αποφάσεων των
+αρχών εθεσπίσθη να γίνεται ενώπιον του δήμου· διότι γινόμενος
+κύριος της διά ψηφοφορίας αποφάσεως ο δήμος αποβαίνει (ούτω)
+κύριος της πολιτείας. Τόσω μάλλον, όσω, επειδή οι νόμοι δεν
+έχουσι διατυπωθή με απλότητα και με σαφήνειαν (παραδείγματος
+χάριν όπως ο περί κλήρων και επικλήρων νόμος), προκύπτουσι κατ'
+ανάγκην πολλαί αμφισβητήσεις και περί όλων (τούτων) και επί των
+δημοσίων και των ιδιωτικών υποθέσεων, οριστικώς αποφαίνεται το
+δικαστήριον (56) του δήμου. — Πιστεύουν μεν λοιπόν μερικοί ότι
+αυτός (ο Σόλων) επίτηδες έκαμεν ασαφείς τους νόμους, ίνα
+απομένη κύριος ο δήμος να τους ερμηνεύη. Τούτο όμως δεν είναι
+εύλογον, αλλ' (εύλογον φαίνεται) το ότι ούτω συνέταξεν αυτούς,
+διότι δεν ηδύνατο ως προς όλα να περιλάβη την τελειοτέραν
+διάταξιν διότι δεν είναι δίκαιον να κρίνωμεν την θέλησιν
+εκείνου (του Σόλωνος) εκ των γινομένων τώρα, αλλ' εκ της άλλης
+πολιτικής οργανώσεως (την οποίαν αυτός συνέταξεν).
+
+Εις μεν τους νόμους λοιπόν αυτούς φαίνεται ότι ώρισεν υπέρ του
+λαού τας νέας διατάξεις, προ της εφαρμογής δε της νομοθεσίας
+επιβαλών την αποκοπήν των χρεών και μετά ταύτα ενεργήσας την
+διακανόνισιν των μέτρων και των βαρών και την αύξησιν του
+νομίσματος. Διότι επί της εποχής εκείνου (του Σόλωνος) έγιναν
+και τα μέτρα μεγαλύτερα των Φειδωνείων (57) και η μνα έχουσα
+βάρος (αξίζουσα) πρότερον εβδομήκοντα δραχμάς (58) συνεπληρώθη
+εις εκατόν (δραχμάς).
+
+Ο παλαιός δε νομισματικός τύπος ήτο το δίδραχμον. Έκαμε δε και
+μέτρα βάρους (σταθμά) σχετικά με το νόμισμα με τάλαντον
+υποδιαιρεθέν εις εξήκοντα μνας και με στατήρα ως υποδιαίρεσιν
+της μνας και με άλλας ακόμη υποδιαιρέσεις. Κανονίσας δε το
+πολίτευμα κατά τον τρόπον, ο οποίος ανωτέρω διετυπώθη, ότε
+προσερχόμενοι εις αυτόν πολλοί τον ηνώχλουν, άλλοι μεν
+επικρίνοντες, άλλοι δε ζητούντες ερμηνείας και επειδή ήθελε να
+μη μεταβάλη τίποτε από τα νομοθετηθέντα και να μη γίνη μισητός
+μένων εις την πόλιν, έκαμε ταξίδι δι' εμπορικόν άμα και
+περιηγητικόν σκοπόν εις την Αίγυπτον ειπών ότι δεν θα επανέλθη
+πριν (παρέλθουν) δέκα έτη. Διότι έκρινεν ότι δεν ήτο δίκαιον
+παραμένων (εις τας Αθήνας) να εξηγή τους νόμους, αλλ' ότι
+έκαστος εχρεώστει να εκτελή όσα είχον αναγραφή εις τους νόμους.
+Συγχρόνως δε συνέβη εις αυτόν να διατεθούν εχθρικώς εναντίον
+του πολλοί των επιφανών πολιτών ένεκα της αποκοπής των χρεών
+και διότι είχε δυσαρεστήσει και τας δύο πολιτικάς μερίδας
+νομοθετήσας το πολίτευμα παρά τας προσδοκίας αυτών. Ο δήμος
+πράγματι είχε νομίσει ότι αυτός (ο Σόλων) θα προέβαινεν εις εκ
+νέου διανομήν όλων των περιουσιών· οι δε προύχοντες απ'
+εναντίας ότι θα έφερε πάλιν εις ισχύν την παλαιάν πολιτικήν
+κατάστασιν ή ολίγον τι διαφορετικήν. Εκείνος όμως εδείχθη
+αντίθετος και προς τους δύο και ενώ ήτο δυνατόν εις αυτόν
+προσεταιριζόμενος οποιανδήποτε εκ των δύο μερίδων ήθελε να γίνη
+τύραννος, επροτίμησε να γίνη εχθρός προς αμφοτέρας, σώσας
+(τοιουτοτρόπως την πατρίδα και καταρτίσας νομοθεσίαν επί τη
+βάσει των αρίστων γνωμών).
+
+Ταύτα δε ότι κατ' αυτόν τον τρόπον συνέβησαν και οι άλλοι όλοι
+συμφωνούσι και αυτός ο ίδιος εις το ποίημά του αναφέρει κάμνων
+περί αυτών λόγον εις τους εξής στίχους:
+
+        Εις τον δήμον μεν έδωκα τόσον μερίδιον όσον του ήτο αρκετόν,
+        oύτε αφαιρέσας τίποτε από την τιμήν όσην είχεν ούτε επαυξήσας
+                                                          αυτήν πολύ·
+        και δι' εκείνους δε, οι οποίοι είχον δύναμιν και υπερείχον εις
+                                                             πλούτον,
+        και δι' αυτούς εσκέφθην να μη έχουν τίποτε περισσότερον του
+                                                             δικαίου,
+        εστάθηκα δε εις το μέσον προτάξας ισχυράν ασπίδα απέναντι και
+                                                             των δύο,
+        δεν επέτρεψα δε εις κανένα από τους δύο να επικρατήση αδίκως
+(59).
+
+Πάλιν δε ομιλών περί του λαού, πώς δηλαδή πρέπει να φέρεται τις
+προς αυτόν, (λέγει):
+
+        Ο λαός δε κατά τον εξής τρόπον θα είναι δυνατόν να υπακούη
+                                                     τους ηγεμόνας.
+        μήτε χαλαρόν έχων τον χαλινόν μήτε πολυτεντωμένον,
+        διότι γεννά η υπερβολή την ύβριν, όταν μεγάλη εξουσία υπάρχη
+        εις τους ανθρώπους εκείνους, όσοι δεν έχουν άρτιον τον νουν
+(60)
+
+Και πάλιν δε κάπου αλλού λέγει διά τους θέλοντας να γίνη
+διανομή περιουσίας:
+
+        Ούτοι δε ήλθαν με σκοπόν αρπαγών, είχαν δε πλουσίαν ελπίδα
+        κ' ενόμιζαν ότι καθένας απ' αυτούς θα εύρη πλούτον πολύν
+        κ' εγώ που ωμιλούσα εις αυτούς με πραότητα τους εφάνην
+                                                       σκληρός,
+        ώστε δυσάρεστα μεν τότε περί εμού εσκέφθησαν, τώρα δε κατ'
+                                                 εμού οργιζόμενοι
+        εχθρικόν με ατενίζουν όλοι, ωσάν αίτιον καταστροφής.
+        Τούτο δεν έπρεπε· διότι όσα μεν είπα με την βοήθειαν των θεών
+                                                            εξετέλεσα,
+        άλλα δε όχι ματαίως έπραξα· ουδ' εις εμέ διά τυραννικής
+                                                       εξουσίας
+        γεννάται ο πόθος να επιβάλω τι διά της βίας· ουδέ την αγαθήν
+                                                                 γην
+        της πατρίδος (αφήκα) να διανεμηθούν εξ ίσου οι ασήμαντοι και
+                                                   οι επιφανείς (61),
+
+Πάλιν δε και διά την αποκοπήν των χρεών και διά τους όντας
+δούλους μεν πρότερον, ελευθερωθέντας δε με την εφαρμογήν της
+σεισαχθείας (γράφει):
+
+        Εγώ δε απ' εκείνα μεν, διά τα οποία συνήθροισα περί εμέ
+        τον λαόν, ποίον πριν να κατορθώσω απ' αυτά, έπαυσα ενεργών;
+        Μάρτυς δε λαμπρά ως προς ταύτα εις την δίκην (κρίσιν) που ο
+                                                     χρόνος θα κάμη
+        θα μου είναι η μεγίστη μήτηρ των Ολυμπίων θεών,
+        η μαύρη δηλαδή γη, που αυτής εγώ κάποτε
+        αφήρεσα τα σύνορα (62) εκείνα, που εις πολλά μέρη ήσαν
+                                                     εμπηγμένα
+        και η οποία, υπάρχουσα δούλη πριν, τώρα είναι ελευθέρα.
+        Πολλούς δε εις τας Αθήνας την θεοκτισμένην (63) πατρίδα μας
+        ελευθέρωσα, αγορασθέντας πριν ως δούλους άλλους άδικα
+        κι' άλλους νόμιμα, εκείνους δε που από αδυσώπητην
+        ανάγκην είχαν φύγει, και που την γλώσσαν την Αττικήν
+        δεν ωμιλούσαν, περιπλανημένοι εις πολλά μέρη.
+        κ' εκείνους που εδώ εις τον τόπον ανάρμοστην δουλείαν
+        είχαν, φοβισμένοι από την αγριότητα των δεσποτών
+        τους έκαμα εγώ ελευθέρους. Αυτά μεν με ισχύν
+        εγώ, συναρμόσας μαζί την βίαν και τον νόμον,
+        τα εξετέλεσα και τα έφερα εις πέρας, όπως είχα υποσχεθή.
+        Ομοίως δε νόμους, και διά το κακόν και διά το αγαθόν
+        αρμονικώς προνοήσας διά καθένα απ' αυτά,
+        συνέθεσα. Την μάστιγα δε άλλος κανένας ως εγώ λαβών,
+        κακομίλητος εάν ήτο και φιλοκερδής άνθρωπος,
+        δεν θα ημπορούσε να εξουσιάση επί του λαού· διότι, αν εγώ
+                                                            ήθελα
+        όσα εις τους αντιθέτους (64) ήσαν αρεστά τότε,
+        ή και απεναντίας αν εδεχόμην όσα οι άλλοι υπαγόρευαν,
+        αυτή εδώ η πόλις θα είχε στερηθή πολλών ανδρών τώρα.
+        Και εξ αιτίας όλων τούτων επιδεικνύων σθένος απέναντι όλων
+        εστράφηκα απέναντι των, όπως ο λύκος απέναντι πολλών σκύλλων
+(65).
+
+Και πάλιν εξελέγχων ονειδιστικά τας ύστερον (μετά την θέσπισιν
+των νόμων) μεμψιμοιρίας των δύο μερίδων (λέγει):
+
+        Ίσως δε πρέπει τον λαόν τρανώς να επιτιμήσω,
+        (λέγων) ότι όσα έχει τώρα ποτέ εις τους οφθαλμούς του
+        δεν θα 'μπορούσε να τα ίδη και εις τον ύπνον του ακόμη.
+        Εκείνοι δε που μεγαλύτεροι και ισχυρότεροι είναι
+        (το ίδιο) πρέπει να μ' επαινούν και φίλον να με κάμουν (66).
+
+διότι, λέγει (περαιτέρω ο Σόλων), εάν κανείς άλλος ετύχαινε να
+λάβη αυτήν την εξουσίαν,
+
+        δεν θ' άφηνεν από την εξουσίαν του τον λαόν και δεν θα έπαυε
+        πριν αναταράξας αυτόν ήθελεν αφαιρέσει το πάχος από το γάλα.
+        Εγώ δε τούτων (των αντιπάλων) καθώς εις το μεταίχμιον μένων
+        έγινα σύνορον μεταξύ των (67).
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Δ'.
+
+ΑΙ ΤΡΕΙΣ ΦΡΑΤΡΙΑΙ
+
+
+
+Την μεν λοιπόν αποδημίαν επεχείρησε δι' αυτά τα αίτια. Ότε δε
+απεδήμησεν ο Σόλων, ενώ η πόλις ευρίσκετο ακόμη εις ταραχάς,
+επί τέσσαρα μεν έτη επέρασεν ο λαός ήσυχα· κατά δε το πέμπτον
+έτος μετά την αρχοντίαν του Σόλωνος δεν ανηγόρευσαν άρχοντα εξ
+αιτίας της στάσεως, και πάλιν κατά την διάρκειαν του πέμπτου
+έτους ένεκα του λόγου τούτου έμειναν εις αναρχίαν. Κατόπιν δε
+τούτων εις την εποχήν περίπου εκείνην ο Δαμασίας εκλεχθείς
+άρχων διετέλεσε τοιούτος επί δύο έτη και δύο μήνας, έως ου
+εξεδιώχθη της αρχής διά της βίας. Έπειτα δε απεφάσισαν, επειδή
+ευρίσκοντο εις διάστασιν, να εκλέξουν δέκα άρχοντας, πέντε μεν
+από την τάξιν των ευπατριδών, τρεις δε από την τάξιν των
+αγροτών, δύο δε από την τάξιν των επαγγελματιών (δημιουργών)
+και ούτοι (οι δέκα άρχοντες) έμειναν εις την εξουσίαν το έτος
+το μετά την αρχοντίαν του Δαμασία. Είναι δε φανερόν ότι
+μεγίστην είχε δύναμιν ο άρχων εκ του γεγονότος ότι διαρκώς
+ηγείρετο στάσις προς απόκτησιν αυτού του αξιώματος.
+Εξηκολούθουν δε ευρισκόμενοι εις όλως διόλου κακήν πολιτικήν
+κατάστασιν, άλλοι μεν ως αιτίαν και πρόφασιν έχοντες την
+αποκοπήν των χρεών (διότι είχε συμβή εις αυτούς να καταντήσουν
+πένητες), άλλοι δε δυσανασχετούντες εναντίον του πολιτεύματος
+ένεκα της μεγάλης μεταβολής, η οποία είχε γίνει, μερικοί δε
+ένεκα της μεταξύ των φιλονικίας· ήσαν δε τρεις αι πολιτικαί
+μερίδες· μία μεν η μερίς των παραλίων, της οποίας αρχηγός ήτο ο
+Μεγακλής ο υιός του Αλκμέωνος, οι οπαδοί δε της μερίδος αυτής
+εφαίνοντο να στέργουν κυρίως τον μετριοπαθή τύπον πολιτεύματος·
+άλλη δε μερίς ήτο των πεδινών, οι οποίοι εζήτουν την
+ολιγαρχίαν, αρχηγός δε αυτών ήτο ο Λυκούργος· τρίτη δε μερίς
+ήτο των διακρίων, της οποίας την ηγεσίαν είχεν ο Πεισίστρατος,
+φαινόμενος να είναι παραπολύ φίλος του λαού. Μαζί δε με τούτους
+(τους διακρίους) είχον συνταχθή και οι απελευθερωθέντες από τα
+χρέη ένεκα της πτωχείας των (68) και οι μη γνήσιοι την
+καταγωγήν ένεκα του φόβου των (69)· απόδειξις δε τούτου είναι
+ότι μετά την καθαίρεσιν των τυράννων έκαμαν (οι Αθηναίοι)
+εκκαθάρισιν (70) των εχόντων πολιτικά δικαιώματα, επί τω λόγω
+ότι ουχί νομίμως υπήρχον πολλοί μετέχοντες των πολιτικών
+δικαιωμάτων. Είχε δε καθεμία πολιτική μερίς την ονομασίαν της
+από τους τόπους, τους οποίους εκαλλιέργουν οι οπαδοί της.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ε'.
+
+ΤΥΡΑΝΝΙΑ ΠΕΙΣΙΣΤΡΑΤΟΥ
+
+
+
+Ο Πεισίστρατος δε φαινόμενος να είναι εξόχως φίλος του λαού και
+έχων μεγάλως ευδοκιμήσει εις τον πόλεμον κατά των Μεγαρέων,
+κατώρθωσε τραυματίσας σοβαρώς τον εαυτόν του να πείση τον λαόν
+ότι αυτά (τον τραυματισμόν δηλαδή) είχε πάθει από τους
+αντιθέτους, ώστε να δοθή εις αυτόν σωματοφυλακή, αφού επρότεινε
+το σχετικόν ψήφισμα ο Αριστίων. Λαβών δε τους ονομαζομένους
+ροπαλοφόρους (71) και μετ' αυτών στραφείς εναντίον του λαού
+κατέλαβε την ακρόπολιν, το τριακοστόν δεύτερον έτος μετά την
+θέσπισιν των νόμων, επί Κωμέου άρχοντος. Λέγεται δε ότι ο
+Σόλων, ότε ο Πεισίστρατος εζήτησε σωματοφυλακήν προς ασφάλειάν
+του, αντέκρουσε την αίτησιν και είπεν ότι (ο Πεισίστρατος δεν
+είχεν ανάγκην σωματοφυλακής, διότι) τούτων μεν ήτο σοφώτερος,
+εκείνων δε ανδρειότερος· ήτοι όσοι μεν (72) δεν εννοούσιν ότι ο
+Πεισίστρατος επιδιώκει να γίνη τύραννος, απ' αυτούς είναι
+σοφώτερος, όσοι δε γνωρίζοντες καλώς τούτο τηρούν σιωπήν, απ'
+αυτούς είναι ανδρειότερος. (73) Αφού δε λέγων αυτά δεν
+κατόρθωσε να πείση τον λαόν, αφαιρέσας απ' επάνω του τα όπλα
+(και κρεμάσας) προ των θυρών (της οικίας του) είπεν ότι αυτός
+μεν είχε παράσχει βοήθειαν εις την πατρίδα όσον του ήτο
+δυνατόν, (διότι τότε πλέον ήτο πολύ γέρων), έχει δε την αξίωσιν
+και οι άλλοι ομοίως να πράξωσιν. Ο Σόλων μεν λοιπόν τίποτε δεν
+κατώρθωσεν επιμόνως συμβουλεύων· ο δε Πεισίστρατος αναλαβών την
+εξουσίαν εκυβέρνα τα κοινά κατά φιλελεύθερον μάλλον τρόπον παρά
+τυραννικόν. Ενώ δε ακόμη δεν είχεν αρκετά στερεωθή η εξουσία
+του, συνενωθέντες οι περί τον Μεγακλέα και τον Λυκούργον
+εξεδίωξαν αυτόν κατά το έκτον έτος μετά την πρώτην αυτού άνοδον
+εις την εξουσίαν, επί άρχοντος Ηγησίου. Κατά το δωδέκατον δε
+έτος μετά ταύτα, πανταχόθεν στενοχωρούμενος ο Μεγακλής υπό της
+αντιθέτου μερίδος, πάλιν αποστείλας προς συμβιβασμόν κήρυκα
+προς τον Πεισίστρατον, υπό τον όρον να λάβη εις γάμον την
+θυγατέρα του ο Πεισίστρατος, επανέφερεν αυτόν κατά τρόπον
+παλαιικόν και πολύ απλοϊκόν. Διότι διαδώσας προηγουμένως
+σπερμολογίαν ότι τάχα η Αθηνά επανέφερε τον Πεισίστρατον,
+εξευρών μίαν γυναίκα ωραίαν και μεγαλόσωμον, καθώς μεν λέγει ο
+Ηρόδοτος από τον δήμον Παιανιέων, καθώς δε μερικοί άλλοι λέγουν
+από τον δήμον Κωλλυτού, δούλην από την Θράκην (74) πωλούσαν
+στεφάνους, η οποία ωνομάζετο Φύη, στολίσας δε αυτήν με
+στολισμόν απομιμούμενον την θεάν την έφερεν εντός της πόλεως
+μαζί με αυτόν, και ο Πεισίστρατος εισήρχετο επάνω εις άρμα, επί
+του οποίου με πλήρη πανοπλίαν, πλησίον αυτού εστέκετο ορθή η
+γυναίκα, οι δε πολίται προσκυνούντες υπεδέχοντο αυτόν με
+θαυμασμόν.
+
+Η μεν λοιπόν πρώτη επάνοδος εις την πόλιν έγινε κατά τοιούτον
+τρόπον. Μετά ταύτα δε, αφού δευτέραν φοράν έπεσεν από την
+αρχήν, κατά το έβδομον μάλιστα έτος από την επάνοδόν του· —
+διότι όχι πολύν καιρόν έκτοτε διετήρησε την εξουσίαν, αλλά
+διότι δεν ηθέλησε να λάβη σύζυγόν του την θυγατέρα του
+Μεγακλέους, φοβηθείς και τας δύο πολιτικάς μερίδας έφυγεν από
+την πόλιν κρυφά· — πρώτον μεν εκατοίκισεν αυτός με τους ιδικούς
+του πλησίον του Θερμαίου κόλπου έν μέρος, τα οποίον ονομάζεται
+Ραίκηλος, εκείθεν δε μετέβη εις τα πλησίον εις το Πάγγαιον
+(όρος) μέρη, αφ' όπου αποκτήσας χρήματα και προσλαβών μισθωτούς
+στρατιώτας, ελθών εις Ερέτριαν πάλιν κατά το ενδέκατον έτος
+επεχείρησε κατ' αρχάς να αναλάβη την εξουσίαν διά της βίας, με
+την πρόθυμον βοήθειαν πολλών μεν άλλων, μάλιστα δε των Θηβαίων
+και του Λυγδάμιος του Ναξίου, προς δε τούτοις και της τάξεως
+των ιππέων των κυριαρχούντων εις την Ερέτριαν νικήσας δε εις
+την μάχην της Παλληνίδος (75) και καταλαβών την αρχήν και
+αφαιρέσας τα όπλα του λαού κατέλαβε στερεά πλέον την εξουσίαν
+ως τύραννος· και κυριεύσας την Νάξον κατέστησεν εκεί άρχοντα
+τον Λύγδαμιν.
+
+Αφήρεσε δε τα όπλα του λαού κατά τον εξής τρόπον. Προσκαλέσας
+εις το Θησείον ένοπλον συνάθροισιν του λαού ήρχισε να αγορεύη
+προς αυτούς, εχαμήλωσε δε ολίγον την φωνήν του· ότε δε εφώναξαν
+ότι δεν ακούουν καλά, επρότεινεν εις αυτούς να αναβούν μαζί του
+εις το πρόπυλον της Ακροπόλεως, διά ν' αγορεύση πλέον δυνατά.
+Ενώ δε εκείνος εξηκολούθει αγορεύων προς τον λαόν, αφαιρέσαντες
+οι επίτηδες υπ' αυτού βαλμένοι τα (αποτεθειμένα) όπλα και
+περιορίσαντες (πολλούς) εις τα πλησίον του Θησείου οικήματα
+ανήγγειλαν τούτο ελθόντες προς τον Πεισίστρατον. Εκείνος δε,
+αφού συνεπλήρωσε την άλλην του αγόρευσιν, είπε και διά τα όπλα
+ότι δεν πρέπει να απορούν διά το πράγμα που είχε γίνει ούτε να
+δυσανασχετούν, αλλ' απελθόντες να φροντίζουν διά τας ιδιωτικάς
+των υποθέσεις, διά δε τας δημοσίας υποθέσεις, όλας, αυτός θα
+λάβη φροντίδα.
+
+Η μεν λοιπόν τυραννίς του Πεισιστράτου εξ αρχής της εμφανίσεώς
+της ιδρύθη κατ' αυτόν τον τρόπον και τόσας υπέστη μεταβολάς.
+Ενήργει δε την διοίκησιν των πολιτικών πραγμάτων ο
+Πεισίστρατος, όπως ελέχθη, κατά μετριοπαθή τρόπον και πολιτικώς
+μάλλον παρά απολυταρχικώς· διότι και ως προς τα άλλα. ήτο
+φιλάνθρωπος και ήμερος και εις τους υποπίπτοντας εις παραβάσεις
+παρέχων συγχώρησιν· μάλιστα δε και εις τους πτωχούς έδιδε
+προκαταβολικά δάνεια διά τας εργασίας των, ώστε να πορίζωνται
+τας προς διατροφήν αυτών εκ της γεωργίας. Τούτο δε έκαμνε διά
+δύο λόγους· και ίνα μη διαμένουν εντός της πόλεως, αλλά
+ευρίσκωνται διεσπαρμένοι εις τους αγρούς και ίνα έχοντες
+κάποιαν μετρίαν ευπορίαν και προσηλωμένοι εις τα ιδιωτικά των
+συμφέροντα μήτε να επιθυμούν μήτε να χασομερούν φροντίζοντες
+διά τα πολιτικά πράγματα. Συγχρόνως δε προς το συμφέρον αυτού
+επήρχετο ούτως η αύξησις των εισοδημάτων διά της καλλιεργείας
+της χώρας· διότι εισέπραττεν ως φόρον την δεκάτην των
+προϊόντων. Διό και διώρισε τους δικαστάς (76) εις κάθε δήμον
+και αυτός έβγαινε συχνά έξω εις την αγροτικήν χώραν επιθεωρών
+και διαλύων τας διαφοράς των διαδίκων, ίνα μη καταβαίνοντες εις
+την πόλιν παραμελούν ούτω την καλλιέργειαν. Και εις μίαν
+τοιαύτην έξοδον του Πεισιστράτου λέγουν ότι του συνέβη το
+επεισόδιον με τον γεωργόν τον καλλιεργούντα εις τον Υμηττόν ένα
+τόπον, όπου ωνομάσθη κατόπιν αφορολόγητος.
+
+Διότι ιδών ένα που έσκαπτε και εκαλλιέργει έδαφος όλως διόλου
+πετρώδες ηπόρησε και διέταξε τον δούλον (ο οποίος τον συνώδευε)
+να ερωτήση τι προϊόν παράγεται από τον τόπον εκείνον· ο δε
+γεωργός είπεν: όλα τα κακά και ψυχρά, (77) και απ' αυτά όμως τα
+κακά και ψυχρά χρειάζεται να δίδω εις τον Πεισίστρατον την
+δεκάτην. Και ο μεν άνθρωπος λοιπόν απεκρίθη (ούτως) αγνοών (με
+ποίον ωμίλει), ο δε Πεισίστρατος ευχαριστηθείς διά την
+ελευθεροστομίαν του και φιλεργίαν του έκαμεν αυτόν εντελώς
+αφορολόγητον. Και ως προς τα άλλα δε καθόλου δεν ενωχλούσε την
+λαϊκήν τάξιν με την εξουσίαν του, αλλ' εφρόντιζε πάντοτε να
+επικρατή ειρήνη και διετήρει την ησυχίαν διό και πολλάκις
+ελέγετο (78) ότι η βασιλεία του Πεισιστράτου ήτο ο επί Κρόνου
+βίος (79), διότι συνέβη κατόπιν, ότε διεδέχθησαν αυτόν οι υιοί
+του, ν' αποβή πολύ πλέον τυραννική η διοίκησις. Ο μεγαλύτερος
+δε από τους (δι' αυτόν) επαίνους ήτο ότι εις την συμπεριφοράν
+του ήτο δημοτικός και φιλάνθρωπος. Διότι ως προς τα άλλα ήθελε
+να διοική όλα σύμφωνα με τους νόμους, μη παρέχων εις τον εαυτόν
+του κανέν ιδιαίτερον πλεονέκτημα. Και κάποτε εναχθείς ενώπιον
+του Αρείου Πάγου διά καταγγελίαν εναντίον του επί φόνω αυτός
+μεν προσήλθε διά ν' απολογηθή, ο δε καταμηνύσας αυτόν φοβηθείς
+δεν προσήλθε. Διά τούτο και πολύν καιρόν έμεινεν εις την
+εξουσίαν (80) και οσάκις έπιπτεν απ' αυτήν πάλιν εύκολα την
+ανελάμβανε. Διότι τον ήθελαν οι περισσότεροι και από τους
+επιφανείς και από τον λαόν διότι εκείνους μεν διά της φιλίας,
+αυτούς δε διά της συνδρομής του εις τα ιδιωτικά των πράγματα
+προσείλκυε. Και προς τας δύο δε μερίδας (ούτω) προσηρμόζετο
+καλώς. (Άλλως) δε και οι αναφερόμενοι εις την βασιλικήν
+εξουσίαν νόμοι των Αθηναίων κατά την εποχήν εκείνην ήσαν
+μετριοπαθείς, και όλοι μεν οι άλλοι και μάλιστα ο νόμος εκείνος
+ο σχετιζόμενος με την εν ισχύι επαναφοράν του θεσμού της
+βασιλείας. Διότι ως προς τούτο υπήρχε παρ' αυτοίς (τοις
+Αθηναίοις) ο εξής νόμος:
+
+«Νόμιμα και πατροπαράδοτα των Αθηναίων είναι τα εξής: Εάν τινες
+επιχειρήσουν στασιαστικόν κίνημα αποβλέπον εις σύστασιν
+βασιλικής εξουσίας, διά να γίνουν βασιλείς, ή εάν συνεργήσουν
+εις σύστασιν βασιλικής εξουσίας, στερούνται των πολιτικών
+δικαιωμάτων (γίνονται άτιμοι) αυτοί και το γένος των». (81)
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΣΤ'.
+
+ΟΙ ΥΙΟΙ ΤΟΥ ΠΕΙΣΙΣΤΡΑΤΟΥ
+
+
+
+Ο Πεισίστρατος μεν λοιπόν έμεινε μέχρι βαθέος γήρατος εις την
+εξουσίαν και απέθανεν ασθενήσας επί Φιλονέου άρχοντος, από της
+εποχής μεν που πρώτην φοράν έγινε τύραννος ζήσας τριάκοντα τρία
+έτη, είκοσι δε παρά εν έτη διαμείνας εις την εξουσίαν. Διότι
+κατά τα άλλα έτη ήτον εξόριστος. Διά τούτο και προδήλως λέγουν
+φλυαρίας οι ισχυριζόμενοι ότι ο Πεισίστρατος ήτον ερωμένος του
+Σόλωνος και ότι αυτός είχε την στρατηγίαν εις τον εναντίον των
+Μεγαρέων πόλεμον. Διότι δεν προσαρμόζονται αυτά προς τας
+ηλικίας, εάν τις αναλογισθή την ζωήν του καθενός εκ των δύο και
+επί εποχής ποίου άρχοντος απέθανεν. Αφού δε απέθανεν ο
+Πεισίστρατος, την εξουσίαν κατέλαβον οι υιοί του, διευθύνοντες
+τα πολιτικά πράγματα κατά τον αυτόν τρόπον. Ήσαν δε δύο μεν εκ
+του νομίμου γάμου του, ο Ιππίας και ο Ίππαρχος, δύο δε από την
+Αργείαν γυναίκα του, ο Ιοφών και ο Ηγησίστρατος, του οποίου
+παρωνύμιον ήτο Θεσσαλός. Διότι επήρεν ακόμη γυναίκα ο
+Πεισίστρατος από το Άργος, θυγατέρα ανδρός Αργείου, του οποίου
+το όνομα ήτο Γοργίλος, ονομαζομένην Τιμώνασσαν, την οποίαν
+πρότερον είχε σύζυγόν του ο Αρχίνος ο Αμπρακιώτης εκ του γένους
+των Κυψελίδων. Εκ του γεγονότος δε τούτου απορρέει και η φιλία
+(του Πεισιστράτου) προς τους Αργείους, από τους οποίους χίλιοι
+προσήλθον συμπολεμισταί του εις την μάχην της Παλληνίδος,
+οδηγήσαντος αυτούς εκεί του Ηγησιστράτου (82). Λέγουσι δε ότι
+ενυμφεύθη την Αργείαν γυναίκα άλλοι μεν μετά την πρώτην
+έκπτωσιν αυτού από της εξουσίας, άλλοι δε ενώ ακόμη κατείχε την
+εξουσίαν.
+
+Ήσαν δε κύριοι των πραγμάτων και λόγω της επισήμου καταγωγής
+και λόγω της (μεγαλυτέρας) ηλικίας των ο Ίππαρχος και ο Ιππίας,
+μεγαλύτερος δε κατά την ηλικίαν ων ο Ιππίας και έχων εκ φύσεως
+πολιτικήν επιδεξιότητα και σύνεσιν προΐστατο της εξουσίας. Ο δε
+Ίππαρχος ήτο φίλος των νεανικών διασκεδάσεων και των ερωτικών
+απολαύσεων και των καλλιτεχνικών τέρψεων και αυτός είχε
+προσκαλέσει εις Αθήνας τον Ανακρέοντα, τον Σιμωνίδην και τους
+φίλους αυτών και τους άλλους ποιητάς. Ο Θεσσαλός δε (ο
+Ηγησίστρατος) ήτο πολύ νεώτερος και κατά την συμπεριφοράν
+θρασύς και υβριστής, εξ αιτίας του οποίου και έγινεν αρχή όλων
+των κακών. Διότι αγαπήσας ερωτικώς τον Αρμόδιον και αποτυχών
+εις το ν' αποκτήση την φιλίαν του δεν συνεκράτει την οργήν του,
+αλλά και κατά τα άλλα εδείκνυε προσβλητικήν κατ' αυτού
+συμπεριφοράν και ιδίως εμπόδισε την αδελφήν του από το να
+παρακολουθήση τα Παναθήναια ως κανηφόρος παρθένος, ενώ είχεν
+εκλεχθή προς τούτο, εξυβρίσας μάλιστα διά φράσεων τινων τον
+Αρμόδιον ως διεφθαρμένον· εκ τούτου δε (του επεισοδίου) συνέβη
+ερεθισθείς ο Αρμόδιος να εκτελέση μαζί με τον Αριστογείτονα τον
+φόνον με συμμετοχήν (εις το πραξικόπημα τούτο) πολλών. Την
+ημέραν των Παναθηναίων, παρατηρούντες (83) τον Ιππίαν εις την
+Ακρόπολιν, διότι αυτός ανέμενεν εκεί προς υποδοχήν την πομπήν,
+ενώ ο Ίππαρχος επεστάτει το ξεκίνημα, ιδόντες (δε) ένα από τους
+συμμετόχους της συνωμοσίας με πολλήν οικειότητα συνδιαλεγόμενον
+με τον Ιππίαν και υποπτευθέντες ότι καταγγέλλει (προς αυτόν) το
+πράγμα, θέλοντες να κάμουν κάτι πριν συλληφθούν, καταβάντες (ο
+Αρμόδιος και ο Αριστογείτων δηλαδή) και εκδηλώσαντες την
+εξέγερσίν των πριν από τους άλλους (συνωμότας)· εφόνευσαν τον
+Ίππαρχον πλησίον εις το Λεωκόριον, ενώ ετακτοποίει την πομπήν,
+έβλαψαν δε (τοιουτοτρόπως) το όλον συνωμοτικόν κίνημα. Εκ των
+δύο δε αυτών ο μεν Αρμόδιος ευθύς επί τόπου εφονεύθη υπό των
+δορυφόρων, ο δε Αριστογείτων κατόπιν, αφού συνελήφθη και επί
+πολύν καιρόν εκακοποιήθη. Διατελών δε υπό βασανιστήρια
+κατήγγειλεν (ως συνωμότας) πολλούς, οι οποίοι και κατά την
+καταγωγήν ήσαν επίσημοι και φίλοι των τυράννων διετέλουν. Διότι
+δεν ηδύναντο ούτοι (οι τύραννοι) να συγκομίσωσιν ευθύς τότε
+ενδείξεις περί της συνωμοσίας. Αλλ' όμως η επικρατούσα φήμη,
+ότι ο Ιππίας διατάξας να καταθέσουν τα όπλα των όλοι οι
+ακολουθούντες την πομπήν, εθεώρησεν ως επ' αυτοφώρω
+συλληφθέντας συνωμότας εκείνους που είχαν εγχειρίδια, δεν είναι
+αληθινή. Διότι δεν εγίνετο ακόμη την εποχήν εκείνην η πομπή με
+ενόπλους (ακολουθούντας αυτήν), αλλά τούτο αργότερα επεκράτησεν
+ως συνήθεια κατά τους δημοκρατικούς χρόνους. Κατηγορεί δε (ο
+Αριστογείτων) ως συνωμότας τους φίλους του τυράννου — καθώς μεν
+λέγουν οι δημοκρατικοί — επίτηδες ίνα καταδιώξη ούτος αδίκως
+αυτούς (και εξοργισθούν εναντίον του) και ίνα ούτως οι τύραννοι
+εξασθενήσουν κατά την ισχύν των, φονεύοντες τους αθώους και
+φίλους των· ως δε μερικοί λέγουν όχι κατά φαντασίαν πλάττων
+αλλά τους πράγματι συνωμότας ο Αριστογείτων κατήγγειλε. Και
+τέλος, επειδή δεν κατώρθωνε παρ' όλας αυτού τας προσπαθείας ν'
+αποθάνη, υποσχεθείς ότι είχε να καταμηνύση και πολλούς άλλους
+ακόμη και πείσας τον Ιππίαν να του δώση την δεξιάν προς
+επίσημον υπόσχεσιν, ότε έλαβεν αυτήν ονειδίσας τον τύραννον
+διότι εις τον φονέα του αδελφού του έδιδε την δεξιάν, τόσον
+πολύ εξηρέθισε τον Ιππίαν, ώστε ούτος (εκμανείς) υπό της οργής
+δεν ημπόρεσε να συγκρατηθή, αλλά ανασύρας την μάχαιράν του τον
+εφόνευσε.
+
+Κατόπιν δε τούτων η τυραννίς έγινε πολύ τραχυτέρα· διότι με το
+να ζητή να λάβη εκδίκησιν διά τον αδελφόν του και με το να έχη
+φονεύσει και εξορίσει πολλούς εδείχθη προς όλους άπιστος και
+κακός. Μάλιστα δε κατά το τέταρτον έτος από της εποχής του
+θανάτου του Ιππάρχου, επειδή ευρίσκοντο εις κακήν (δι' αυτόν)
+κατάστασιν τα εν τη πόλει, επεχείρησε να οχυρώση με τείχος την
+Μουνιχίαν προς τον σκοπόν να μεταφέρη εκεί την έδραν της
+διαμονής του. Ενώ δε με αυτά κατεγίνετο, εξεδιώχθη υπό του
+βασιλέως των Λακεδαιμονίων Κλεομένους, διότι κατ' επανάληψιν
+είχον παραγγείλει εις τους Λάκωνας οι χρησμοί να καταλύσουν την
+τυραννίδα, διά την εξής αιτίαν:
+
+Οι εξόριστοι, των οποίων αρχηγοί ήσαν οι Αλκμεωνίδαι, αυτοί μεν
+μόνοι των δεν είχαν δυνάμεις διά να πραγματοποιήσουν την διά
+της βίας επάνοδον αυτών, αλλά πάντοτε απετύγχαναν διότι και εις
+τα άλλα, τα οποία επεχείρουν, απετύγχαναν και περικλείσαντες
+διά τείχους εις την (Αττικήν) χώραν το Λειψύδριον, το
+ευρισκόμενον εις ύψωμα του Πάρνηθος, όπου, φυγόντες από την
+πόλιν, ήλθαν μαζί τους μερικοί, ενικήθησαν διά πολιορκίας υπό
+των τυράννων· όθεν κατόπιν κάμνοντες υπαινιγμόν εις ταύτην την
+συμφοράν ετραγουδούσαν (οι Αθηναίοι) εις τα σκολιά (84) άσματά
+των πάντοτε·
+
+        Οχού Λειψύδριο προδοσιάρικο,
+        τι άνδρες έφαγες, για πόλεμο
+        ικανούς κι' όλο άρχοντες,
+        που αυτοί τώδειξαν τότε τι πατέρων ήσαν γυιοί (85).
+
+Αποτυγχάνοντες λοιπόν εις όλα τα άλλα ανέλαβαν εργολαβικώς την
+οικοδομήν του εν Δελφοίς ναού, εκ της επιχειρήσεως δε αυτής
+εκέρδισαν χρήματα, ώστε διά τούτων να επιτύχουν την βοήθειαν
+των Λακεδαιμονίων. Η δε Πυθία εις την αρχήν κάθε χρησμού προς
+τους Λακεδαιμονίους έλεγε (86) πάντοτε να ελευθερώσουν τας
+Αθήνας, με τόσην επιμονήν, ώστε έκαμε τους Σπαρτιάτας να το
+επιχειρήσουν, μολονότι οι Πεισιστρατίδαι συνεδέοντο διά δεσμών
+φιλοξενίας προς αυτούς· όχι δε ολιγώτερον συνετέλεσεν εις
+παρακίνησιν των Λακώνων η εκ μέρους των Πεισιστρατιδών
+υπάρχουσα φιλία προς τους Αργείους. Και κατά πρώτον μεν λοιπόν
+απέστειλαν διά θαλάσσης τον Αγχίμολον φέροντα στρατόν· ότε δε
+αυτός ενικήθη και εφονεύθη, διότι ήλθεν εις βοήθειαν (των
+Πεισιστρατιδών) ο Θεσσαλός Κινέας έχων χιλίους ιππείς,
+οργισθέντες ακόμη περισσότερον εξ αιτίας του συμβάντος αυτού
+έστειλαν εις την εκστρατείαν τον βασιλέα Κλεομένην διά ξηράς
+έχοντα μεγαλυτέραν πολεμικήν προετοιμασίαν· ούτος, αφού ενίκησε
+τους ιππείς των Θεσσαλών, επιχειρήσαντας να εμποδίσωσιν αυτόν
+να εισέλθη εις την Αττικήν, αποκλείσας τον Ιππίαν εις το τείχος
+το λεγόμενον Πελαργικόν επολιόρκει αυτόν έχων την βοήθειαν των
+Αθηναίων. Ενώ δε αυτός έμενεν εκεί, συνέπεσεν εξελθόντες
+κρυφίως να συλληφθώσιν οι υιοί των Πεισιστρατιδών ότε δε ούτοι
+ηχμαλωτίσθησαν, ελθόντες οι Πεισιστρατίδαι εις συνθηκολογίαν
+διά σωτηρίαν των τέκνων των και εντός πέντε ημερών
+μετακομίσαντες έξω των Αθηνών τα πράγματά των, παρέδωκαν την
+Ακρόπολιν εις τους Αθηναίους επί άρχοντος Αρπακτίδου,
+διατηρήσαντες την τυραννίδα μετά τον θάνατον του πατρός τως
+δεκαεπτά εν όλω έτη. Εν συνόλω δε μετά των ετών, τα οποία
+εβασίλευσεν ο πατήρ, πεντήκοντα έτη μείον έν.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ζ'.
+
+ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ
+
+
+
+Αφού δε κατηργήθη η τυραννίς, ευρέθησαν εις διάστασιν προς
+αλλήλους (χάριν της εξουσίας) ο Ισαγόρας ο υιός του Τεισάνδρου,
+ο οποίος ήτο φίλος των τυράννων, και ο Κλεισθένης, ο
+καταγόμενος εκ του γένους των Αλκμεωνιδών. Νικηθείς δε εις τα
+πολιτικά σωματεία (ήτοι έχων με το μέρος του ολιγώτερα πολιτικά
+σωματεία) ο Κλεισθένης προσεταιρίσθη τον λαόν, υποσχόμενος ν'
+αποδώση εις τούτον την διοίκησιν της πολιτείας. Ο δε Ισαγόρας
+ευρεθείς (ούτως) ασθενέστερος ως προς την δύναμιν, καλέσας και
+πάλιν προς βοήθειάν του τον Κλεομένην, ο οποίος συνεδέετο μετ'
+αυτού διά δεσμού φιλοξενίας· έπεισε συνάμα αυτόν να εκδιώξη από
+την πόλιν την ανοσιουργίαν (το άγος), διότι επιστεύετο ότι οι
+Αλκμεωνίδαι ήσαν από τα γένη των ανοσιουργών. Ότε δε (ένεκα
+τούτου) εξήλθε κρυφίως της πόλεως ο Κλεισθένης με ολίγους
+οπαδούς του, εξορίζει εκείνος ως εναγείς επτακοσίας
+οικογενείας· αυτά δε διαπράξας, την μεν βουλήν έκαμεν απόπειραν
+να καταργήση, τον δε Ισαγόραν και τριακοσίους των φίλων μαζί με
+αυτόν να καταστήση κυρίους της πόλεως. Επειδή δε η βουλή
+αντεστάθη και ο λαός συνηθροίσθη (προς επίθεσιν), οι μεν περί
+τον Κλεομένην και τον Ισαγόραν κατέφυγαν εις την ακρόπολιν, ο
+δε λαός δύο μεν ημέρας σταθείς εκεί τους επολιόρκει, την δε
+τρίτην ημέραν αφήσας ελευθέρους να εξέλθουν συνεπεία ενόρκου
+συμφωνίας τον Κλεομένην και τους στρατιώτας του, έστειλε και
+προσεκάλεσε τον Κλεισθένην και τους άλλους φυγάδας. Αφού δε
+(ούτω) κύριος των πραγμάτων έγινεν ο λαός, έγινεν αρχηγός αυτού
+ο Κλεισθένης και προστάτης της λαϊκής τάξεως. Διότι κυριώτατα
+αίτιοι σχεδόν της εκδιώξεως των τυράννων έγιναν οι Αλκμεωνίδαι
+και ως επί το πλείστον (τον καιρόν της τυραννίδος) διετέλεσαν
+στασιώται. Και πρότερον δε ακόμη ο Κήδων, του γένους των
+Αλκμεωνιδών, επετέθη (87) εναντίον των τυράννων, διά τούτο δε
+και τον ανέφεραν και αυτόν εις τα παροίνια άσματα (σκολιά):
+
+   Βάλε και του Κήδωνος, δούλε υπηρέτη, και μη τον λησμονείς,
+   'σάν που πρέπει τους γενναίους άνδρας να τους κερνάμε κρασί (88).
+
+Διά τους λόγους μεν λοιπόν τούτους ο λαός είχεν εμπιστοσύνην
+εις τον Κλεισθένην. Τότε δε προϊστάμενος του λαού αυτός, το
+τέταρτον έτος μετά την εκδίωξιν των τυράννων, επί άρχοντος
+Ισαγόρου, πρώτον μεν διήρεσεν όλους εις δέκα φυλάς, αντί των
+τεσσάρων, θέλων να αναμίξη ούτως αυτούς (τους Αθηναίους) προς
+τον σκοπόν ν' αποκτήσουν τοιουτοτρόπως περισσότεροι πολιτικά
+δικαιώματα, εξ ου και προέκυψεν η φράσις «δεν πρέπει να γίνεται
+διάκρισις φυλών», αναφερομένη εναντίον εκείνων οι οποίοι θέλουν
+να εξετάζουν τα γένη.
+
+Έπειτα την βουλήν απετέλεσεν εκ πεντακοσίων αντί τετρακοσίων,
+(ορίσας) πεντήκοντα από καθεμίαν φυλήν· τότε δε ήσαν εκατόν από
+κάθε φυλήν, διά τούτο δε και δεν διήρεσεν εις δώδεκα φυλάς
+(89), διά να μη συμπέση με την υποδιαίρεσιν εις τριττύας, η
+οποία προϋπήρχε· ώστε η λαϊκή τάξις (το πλήθος) δεν συνέπιπτε
+να ευρίσκεται όλη εις ένα δήμον. Εχώρισε δε και την χώραν κατά
+δήμους εις τριάκοντα μέρη, δέκα μεν δήμους περί την πόλιν, δέκα
+δε της παραλίας και δέκα της μεσογείου χώρας, και αυτάς
+ονομάσας τριττύς ώρισε διά κλήρου να ληφθούν τρεις δήμοι διά να
+σχηματίζουν μίαν φυλήν, κατά τρόπον ώστε καθεμία φυλή να
+ευρίσκεται εις όλα τα μέρη της χώρας (90). Και διέστειλεν ως
+συνδημότας (έχοντας κοινήν δηλαδή προσωνυμίαν) τους
+κατοικούντας έκαστον δήμον, προς τον σκοπόν να μη φανερώνεται
+ποίοι έχουν λάβη νεωστί πολιτικά δικαιώματα διά της
+προσαγορεύσεως του οικογενειακού (πατρικού) ονόματος· έκτοτε δε
+επονομάζονται οι Αθηναίοι μεταξύ των εκ του ονόματος του δήμου
+(εις τον οποίον έκαστος ανήκει). Συνέστησε δε και αξίωμα
+δημάρχων, των οποίων αι δικαιοδοσίαι ήσαν αι αυταί με τας
+δικαιοδοσίας των προτέρων ναυκράρων· καθόσον αντικατέστησε τας
+ναυκραρίας με τους δήμους. Έδωκε δε εις τους δήμους ονόματα εις
+άλλους μεν εκ της τοποθεσίας, εις άλλους δε έδωκεν εκ των
+ιδρυτών αυτών διότι ουχί όλοι οι δήμοι υπήρχον εις
+προγενεστέρως εχούσας όνομα τοποθεσίας (91). Τα δε γένη και τας
+φρατρίας (92) και τα ιερατικά νόμιμα αφήκεν εις καθένα να έχουν
+κατά τα πατροπαράδοτα· εις τας φυλάς δε έδωκεν εκ των
+προεκλεγέντων εκατόν πατρογονικών ηρώων τα ονόματα των δέκα εξ
+αυτών, εκείνων τους οποίους υπέδειξεν η Πυθία.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Η'.
+
+ΑΝΑΠΤΥΞΙΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ — ΕΞΟΣΤΡΑΚΙΣΜΟΣ
+
+
+
+Αφού δε έγιναν αυτά, το πολίτευμα απέβη πολύ πλέον δημοκρατικόν
+παρά το του Σόλωνος· διότι πράγματι οι μεν νόμοι του Σόλωνος
+συνέβη να επιφέρωσι την εξάλειψιν του τυραννικού αξιώματος —
+διότι τούτο δεν είχε χρησιμοποιηθή καλώς — ο δε Κλεισθένης
+άλλους νέους νόμους εισήγαγεν αποβλέπων εις ενίσχυσιν της
+λαϊκής δυνάμεως, μεταξύ δε τούτων παρενεβλήθη και ο περί
+εξοστρακισμού νόμος. Πρώτον μεν λοιπόν κατά το πέμπτον έτος
+μετά την νέαν αυτήν πολιτικήν κατάστασιν επί της αρχοντίας του
+Ερμοκρέοντος έκαμε διά την βουλήν των πεντακοσίων τον όρκον
+(93) τον οποίον ακόμη και τώρα ομνύουν οι βουλευταί· έπειτα
+τους στρατηγούς εξέλεγον κατά φυλάς, από κάθε φυλήν ένα, όλου
+δε του στρατεύματος αρχηγός ήτον ο πολέμαρχος. Κατά δε το
+δωδέκατον μετά ταύτα έτος νικήσαντες εις την εν Μαραθώνι μάχην
+επί της αρχοντίας του Φαινίππου, μετά πάροδον δύο ετών από της
+νίκης, ότε ο λαός ανέλαβε το θάρρος του, τότε διά πρώτην φοράν
+εφήρμοσαν τον νόμον τον περί εξοστρακισμού, ο οποίος είχε τεθή
+από υποψίαν προς τους έχοντας δύναμιν, υποψίαν προκύψασαν εκ
+του ότι ο Πεισίστρατος, ηγέτης πολιτικής μερίδος ων και
+στρατηγός, έγινε τύραννος. Και πρώτος εξωστρακίσθη ο εκ των
+συγγενών εκείνου (του Πεισιστράτου) ο Ίππαρχος ο υιός του
+Χάρμου, Κολλυτεύς, διά τον οποίον και κυρίως έθεσε τον νόμον ο
+Κλεισθένης, θέλων να διώξη αυτόν εκ της πόλεως. Διότι οι
+Αθηναίοι σύμφωνα με την συνειθισμένην αγαθότητα του λαού των
+άφηναν να κατοικώσιν εις την πόλιν τους φίλους των τυράννων,
+εκείνους όσοι δεν ήθελαν συμπαρεκτραπή εις τας ταραχάς· των
+οποίων (φιλοτυράννων) αρχηγός και προστάτης ήτον ο Ίππαρχος. Το
+επόμενον δε αμέσως έτος επί της αρχοντίας του Τελεσίνου διά
+κυάμων (ψήφων) εξέλεξαν τους εννέα άρχοντας κατά φυλάς εκ του
+καταλόγου των προεκλεγέντων υπό των δημοτών πεντακοσίων (94),
+διά πρώτην τότε φοράν [μετά την εποχήν της τυραννίας] (95) ·
+προηγουμένως δε όλοι οι άρχοντες εξελέγοντο απ' ευθείας. Και
+τότε εξωστρακίσθη ο Μεγακλής, ο υιός του Ιπποκράτους εκ του
+δήμου της Αλωπεκής. Επί τρία μεν λοιπόν έτη εξωστράκιζαν (ούτω)
+τους φίλους των τυράννων, διά τους οποίους και έγινεν ο νόμος
+αυτός· μετά δε ταύτα κατά το τέταρτον έτος και εκ των άλλων,
+εάν κανείς εφαίνετο ότι ήτο μεγαλύτερος (εις την δύναμιν),
+εξωρίζετο· και πρώτος εκ των μη εχόντων σχέσιν προς τους
+τυράννους εξωστρακίσθη ο Ξάνθιππος ο υιός του Αρίφρονος. Εις το
+τρίτον δε κατόπιν έτος επί της αρχοντίας του Νικομήδους, κατά
+τον καιρόν που ευρέθησαν τα μεταλλεία εις την Μαρώνειαν (96)
+και επορίσθη εξ αυτών η πόλις εκατόν τάλαντα, ενώ μερικοί
+εσυμβούλευαν τον δήμον να γίνη διανομή του χρήματος (εις τους
+πολίτας), ο Θεμιστοκλής εμπόδισε τούτο, μη λέγων μεν κατά ποίον
+τρόπον θα εχρησιμοποίει τα χρήματα, αλλά προτείνων να δοθώσι
+ταύτα ως δάνειον εις τους πλέον πλουσίους εκ των Αθηναίων
+εκατόν, ανά έν τάλαντον εις καθένα, κατόπιν δε, εάν μεν ήθελεν
+είναι αρεστός (εις τον λαόν) ο τρόπος της δαπάνης, να λογίζεται
+αύτη εις βάρος της πόλεως, ει δ' άλλως να εισπράττωνται τα
+χρήματα από τους δανεισθέντας, διά του τρόπου δε τούτου λαβών
+τα χρήματα κατεσκεύασεν εκατόν τριήρεις, με το να ναυπηγήση
+καθένας από τους εκατόν ανά μίαν, με τας οποίας έκαμε την εν
+Σαλαμίνι ναυμαχίαν προς τους βαρβάρους. Εξωστρακίσθη δε κατ'
+εκείνον τον καιρόν ο Αριστείδης ο υιός του Λυσιμάχου. Μετά τρία
+δε έτη επί της αρχοντίας του Υψιχίδου εψήφισαν να δεχθώσι την
+επάνοδον όλων των εξωστρακισμένων, τούτο δε ένεκα της
+εκστρατείας του Ξέρξου. (97) Και ώρισαν εις το εξής, οι
+εξοστρακιζόμενοι να μη εγκαθίστανται πέραν της Γεραιστού και
+του Σπηλαίου (98), ει δ' άλλως να κηρύττωνται διά παντός
+στερημένοι των πολιτικών αυτών δικαιωμάτων.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Θ'.
+
+ΜΗΔΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ — ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ — ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ
+
+
+
+Τότε μεν λοιπόν μέχρι του σημείου τούτου ανεπτύχθη η πολιτεία
+παραλλήλως προς το δημοκρατικόν πολίτευμα ολίγον κατ' ολίγον
+προοδεύουσα. Μετά δε τους Μηδικούς πολέμους απέκτησεν εκ νέου
+δύναμιν η βουλή του Αρείου Πάγου και εκυβέρνα την πόλιν, μη
+λαβούσα την εξουσίαν με καμμίαν επίσημον απόφασιν, αλλά διότι
+(η βουλή αυτή) εστάθη αιτία της περί την Σαλαμίνα ναυμαχίαν.
+Διότι ενώ οι στρατηγοί ηυρέθησαν εις απορίαν διά τα πράγματα κ'
+έβγαλαν κήρυγμα να φροντίση καθένας διά την σωτηρίαν του, η
+βουλή του Αρείου Πάγου επρομήθευσε και εμοίρασεν εις έκαστον —
+— οκτώ δραχμάς και επεβίβασεν αυτούς εις τα πλοία· δι' αυτήν
+λοιπόν την αιτίαν υπετάσσοντο εις την εξουσίαν της και
+εκυβερνώντο οι Αθηναίοι καλώς επίσης και κατά την εποχήν αυτήν.
+Διότι συνέβη εις αυτούς, εις το χρονικόν εκείνο διάστημα, και
+να αναπτύξουν τας πολεμικάς αυτών δυνάμεις και ν' αποκτήσουν
+αγαθήν υπόληψιν μεταξύ των Ελλήνων και να λάβουν την ηγεμονίαν
+της θαλάσσης παρά την θέλησιν των Λακεδαιμονίων.
+
+Ήσαν δε προϊστάμενοι (αρχηγοί) του δήμου κατά τους καιρούς
+αυτούς ο Αριστείδης ο υιός του Λυσιμάχου και ο Θεμιστοκλής ο
+υιός του Νεοκλέους, ούτος μεν εξησκημένος εις τα πολεμικά,
+εκείνος δε ικανός εις τα πολιτικά πράγματα και υπέροχος των
+συγχρόνων του εις την δικαιοσύνην· δι' ό και μετεχειρίζοντο τον
+μεν ως στρατηγόν, τον δε ως σύμβουλον. Και την μεν
+ανοικοδόμησιν των τειχών από κοινού οι δύο έφεραν εις πέρας, αν
+και ευρισκόμενοι εις διάστασιν μεταξύ τους, ως προς δε την
+απομάκρυνσιν των Ιώνων από της συμμαχίας των Λακεδαιμονίων ο
+Αριστείδης υπήρξεν ο προτρέψας εις αυτήν, επιληφθείς της
+ευκαιρίας καθ' ήν οι Λάκωνες είχον υποστή μείωσιν της υπολήψεώς
+των εξ αιτίας του Παυσανίου. Διά τούτο δε και αυτός (ο
+Αριστείδης) ήτον ο επιβαλών τους πρώτους φόρους εις τας πόλεις
+κατά το τρίτον έτος μετά την εν Σαλαμίνι ναυμαχίαν επί της
+αρχοντίας του Τιμοσθένους, και αυτός διεξήγαγε τα της ορκήσεως
+των Ιώνων, σύμφωνα με την οποίαν ωρίζετο να έχουν τους αυτούς
+(με τους Αθηναίους) εχθρούς και φίλους, εις πίστωσιν των οποίων
+και τους πυρακτωμένους στρογγυλούς λίθους έρριψαν ομού εις την
+θάλασσαν (99).
+
+Μετά δε ταύτα, καθ' όσον ήδη ελάμβανε πεποίθησιν εις τας
+δυνάμεις της η πόλις και χρήματα πολλά είχαν συναθροισθή,
+συνεβούλευεν (ο Αριστείδης) ν' αναλάβωσιν αυτοβούλως την
+ηγεμονίαν και καταβαίνοντες εκ των αγρών να κατοικούν εις την
+πόλιν διότι τα της συντηρήσεως θα υπήρχον δι' όλους, εις άλλους
+μεν ως απησχολημένους εις εκστρατείας, εις άλλους δε ως έχοντας
+την φρούρησιν της χώρας, εις άλλους δε ως διαχειριζομένους τα
+κοινά· έπειτα κατά τοιούτον τρόπον (οργανούμενοι) θα καταλάβωσι
+την ηγεμονίαν. Πεισθέντες δε εις ταύτα και λαβόντες την
+εξουσίαν εφέροντο προς τους συμμάχους πλέον δεσποτικώς, εκτός
+εις τους Χίους και τους Λεσβίους και τους Σαμίους· τούτους δε
+τους είχαν φύλακας της ηγεμονίας, αφήσαντες εις αυτούς και τα
+ίδιά των πολιτεύματα και την εξουσίαν επί όσων παλαιότερα ήσαν
+άρχοντες. Εθέσπισαν δε και υπό του δημοσίου παροχήν των προς
+διατροφήν απαιτουμένων εις τον λαόν, καθώς υπέδειξε τούτο ο
+Αριστείδης. Τοιουτοτρόπως από των αμέσων και των εμμέσων φόρων
+και από των εισπραττομένων από τους συμμάχους συνέβη να
+συντηρούνται περισσότεροι από είκοσι χιλιάδες άνθρωποι. Διότι
+δικασταί μεν ήσαν έξ χιλιάδες, τοξόται δε χίλιοι εξακόσιοι και
+προς τούτοις χίλιοι διακόσιοι ιππείς, μέλη δε της βουλής
+πεντακόσιοι και φρουροί των νεωρείων πεντακόσιοι και προς
+τούτοις φρουροί εις την πόλιν (100) πενήντα, διαχειρισταί των
+εξουσιών (101) εγχωρίως μεν έως επτακόσιοι άνδρες, έξω δε της
+χώρας έως επτακόσιοι· επί πλέον, όταν κατόπιν έκαμαν τον
+πόλεμον, υπήρχον στρατιώται μεν δύο χιλιάδες πεντακόσιοι, πλοία
+δε φρουρούντα είκοσιν, άλλα δε πλοία μεταφέροντα τους διά
+ψηφοφορίας εκλεγομένους δύο χιλιάδας φρουρούς [των υποτελών
+πόλεων]· ακόμη δε υπήρχον το πρυτανείον, οι ορφανοί και οι
+δεσμοφύλακες· διότι εις όλους τούτους η συντήρησις παρείχετο
+από του δημοσίου ταμείου.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ι'.
+
+ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ — ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΚΛΗΣ
+
+
+
+Η μεν λοιπόν διατροφή του λαού διά των τρόπων τούτων εγίνετο.
+Δεκαεπτά δε και πλέον έτη μετά τους Περσικούς πολέμους
+διετηρήθη η πολιτεία υπό την διεύθυνσιν των μελών του Αρείου
+Πάγου, αν και ολίγον κατ' ολίγον κατέπιπτεν. Όταν δε ηυξήθησαν
+αι λαϊκαί τάξεις, γενόμενος αρχηγός του λαού ο Εφιάλτης ο υιός
+του Σοφωνίδου, έχων υπόληψιν ότι και αδωροδόκητος ήτο και
+δίκαιος προς το πολίτευμα, επετέθη ούτος εναντίον της βουλής·
+και πρώτον μεν καθήρεσε πολλούς των Αρεοπαγιτών· προκαλών
+εναντίων αυτών δίκας περί της διαχειρίσεώς των (102)· έπειτα δε
+επί της αρχοντίας του Κόνωνος αφήρεσεν από την βουλήν όλας τας
+εξουσίας, διά των οποίων αυτή καθίστατο φρουρός του
+πολιτεύματος και άλλας μεν των εξουσιών έδωκεν εις τους
+πεντακοσίους, άλλας δε εις την συνέλευσιν του δήμου και εις τα
+δικαστήρια. [Διέπραξε (103) δε αυτά με το να γίνη συνεργός του
+ο Θεμιστοκλής, ο οποίος ήτο μεν μέλος του Αρείου Πάγου,
+επρόκειτο δε να δικασθή κατηγορούμενος διά φιλίαν προς τους
+Πέρσας (μηδισμόν)· θέλων δε ο Θεμιστοκλής να καταργηθή η
+εξουσία της βουλής, προς μεν τον Εφιάλτην έλεγεν ότι η βουλή
+εσχεδίαζε να τον συλλάβη, προς δε τους Αρεοπαγίτας ότι θα
+υποδείξη τινάς συνεννοημένους διά να καταλύσουν το πολίτευμα.
+Οδηγήσας δε τους προς τούτο υπό της βουλής εκλεγέντας εις το
+μέρος όπου διέμενεν ο Εφιάλτης, συνωμίλει με πολλήν ζωηρότητα
+μαζί τους. Ο δε Εφιάλτης, καθώς είδε τούτο, καταφεύγει
+μισοενδυμένος (104) ικέτης εις τον βωμόν. Αφού δε όλοι
+εξεπλάγησαν διά το συμβάν και η βουλή των πεντακοσίων συνήλθεν
+εις συνεδρίασιν, επετέθησαν διά διαφόρων κατηγοριών εναντίον
+των Αρεοπαγιτών και ο Εφιάλτης και ο Θεμιστοκλής και πάλιν
+έπειτα προ της εκκλησίας του δήμου κατά όμοιον τρόπον, έως ου
+τους αφήρεσαν την εξουσίαν]. Εφονεύθη δε και ο Εφιάλτης
+δολοφονικώς, όχι μετά πολύν καιρόν, διά του Ταναγραίου
+Αριστοδίκου.
+
+Η μεν λοιπόν βουλή των Αρεοπαγιτών τοιουτοτρόπως απεστερήθη της
+ανωτάτης εποπτείας· μετά δε ταύτα συνέβαινε να χαλαρώνεται
+ολοένα περισσότερον το πολίτευμα εξ αιτίας των εμπαθών
+δημαγωγών· διότι κατά την εποχήν εκείνην συνέπεσεν ουδέ αρχηγόν
+να έχουν οι μετριοπαθέστεροι, αλλά να προΐσταται αυτών ο Κίμων
+ο υιός του Μιλτιάδου ενώ ήτον ακόμη νέος (105) και αργά είχεν
+αναμιχθή εις τα πολιτικά πράγματα· προς δε τούτοις και διότι
+είχον εκλείψη οι περισσότεροι του κόμματος τούτου εις τας
+πολεμικάς επιχειρήσεις· διότι με το να σχηματίζεται κατά τους
+χρόνους εκείνους ο προς εκστρατείαν στρατός εκ του καταλόγου
+των εκλεξίμων πολιτών (106) και με το να διορίζωνται στρατηγοί
+άπειροι μεν εις τα του πολέμου τιμώμενοι δε διά τας πατρικάς
+δόξας, συνέβαινε πάντοτε να χάνωνται δύο ή τρεις χιλιάδες από
+τους εκστρατεύοντας, να εξολοθρεύωνται δε τοιουτοτρόπως οι
+μετριοπαθείς και εκ της τάξεως του λαού και εκ της τάξεως των
+ευπόρων.
+
+Όλα μεν λοιπόν τα άλλα πράγματα της πολιτείας εκυβέρνων όχι
+όμοια όπως πρότερον και σύμφωνα με τους κειμένους νόμους, τον
+δε τρόπον της εκλογής των εννέα αρχόντων δεν μετέβαλον, παρά
+μόνον μετά το έκτον έτος μετά τον θάνατον του Εφιάλτου
+απεφάσισαν να προεκλέξουν και εκ της τάξεως των πολιτών
+εκείνους εκ του καταλόγου, των οποίων θα ελαμβάνοντο διά κλήρων
+οι εννέα άρχοντες, και πρώτος εκ της τάξεως αυτών άρχων υπήρξεν
+ο Μνησιθείδης· οι δε προ τούτου άρχοντες όλοι ήσαν εκ των
+τάξεων των ιππέων και των πεντακοσιομεδίμνων, οι δε ζευγίται
+διωρίζοντο εις τα κατώτερα αξιώματα, αν μη εγίνετο παράβλεψις
+καμμία κάποτε εις τους νόμους. Κατά το πέμπτον δε έτος μετά
+ταύτα επί της αρχοντίας του Λυσικράτους επανήλθεν εν ισχύι ο
+θεσμός των τριάκοντα δικαστών, των λεγομένων δημοτικών (107).
+Και τρία έτη κατόπιν αυτού επί της αρχοντίας του Αντιδότου εξ
+αιτίας του πλήθους των πολιτών κατά πρότασιν του Περικλέους
+απεφάσισαν να μη έχη πολιτικά δικαιώματα εκείνος, όστις δεν
+είχε γεννηθή εκ γονέων αμφοτέρων πολιτών (Aθηναίων).
+
+Κατόπιν δε τούτων, ότε την αρχηγίαν του λαού έλαβεν ο Περικλής
+και διά πρώτην φοράν είχε διακριθή, ότε υπέβαλε καταγγελίαν
+ζητών να λογοδοτήση διά τας πράξεις της στρατηγίας του ο Κίμων,
+ενώ ακόμη ήτο (ο Περικλής) νέος, έγινεν ακόμη πλέον φιλολαϊκή η
+δημοκρατία. Διότι και των Αρεοπαγιτών μερικάς εξουσίας αφήρεσε
+και την πόλιν παρεκίνησεν εις αύξησιν της ναυτικής δυνάμεως,
+ένεκα της οποίας συνέβη να λάβη περισσότερον θάρρος ο λαός,
+ώστε να συγκεντρώση βαθμηδόν όλας τας εκ του πολιτεύματος
+εξουσίας εις εαυτόν. Μετά πενήντα δε μείον έν έτη από της εν
+Σαλαμίνι ναυμαχίας επί της αρχοντίας του Πυθοδώρου επήλθεν ο
+προς τους Πελοποννησίους πόλεμος, καθ' όν περιορισθείς ο λαός
+εντός της πόλεως και συνηθίσας ν' αναλαμβάνη υπηρεσίαν εις τα
+στρατιωτικά σώματα με μισθόν, προέβη εις την απόφασιν εν μέρει
+μεν θεληματικώς εν μέρει δε ακουσίως να διοική την πόλιν αυτός.
+
+Πρώτος δε ο Περικλής έκαμε και τα δικαστήρια μισθοφόρα,
+δημαγωγικώς παρουσιάζων αντιστάθμισμα της ευπορίας (του λαού)
+της υπαρχούσης επί της εποχής του Κίμωνος. Διότι ο Κίμων έχων
+ιδικήν του ηγεμονικήν (108) περιουσίαν, πρώτον μεν ο ίδιος τα
+βάρη των δημοσίων αξιωμάτων (109) εξετέλει κατά τρόπον λαμπρόν,
+έπειτα δε πολλούς των συνδημοτών του συνετήρει εξ ιδίων του·
+διότι κάθε πολίτης εκ του δήμου των Λακιαδών (110) ηδύνατο αν
+ήθελε μεταβαίνων καθημέραν εις αυτόν (τον Κίμωνα) να λαμβάνη τα
+προς συντήρησιν· προς τούτοις δε και οι αγροί του όλοι ήσαν
+απερίφρακτοι, διά να δύναται όστις ήθελε να λαμβάνη εξ αυτών
+οπώρας. Εις αυτάς λοιπόν τας παροχάς μη δυνάμενος διά της
+περιουσίας του να επαρκέση ο Περικλής, κατά συμβουλήν του
+Δάμωνος, του υιού του Δαμωνίδου δημότου Όας (111) (ο οποίος
+επιστεύετο ότι υπήρξεν εις τον Περικλέα εισηγητής των
+περισσοτέρων τούτου διαβημάτων, διό και εξωστρακίσθη ύστερον),
+επειδή ως προς την ατομικήν του περιουσίαν ήτο κατώτερος διά να
+παράσχη εις τον λαόν τα εις αυτόν ανήκοντα, ώρισε παροχήν
+μισθού εις τους απαρτίζοντας (καθημέραν) τα δικαστήρια· εξ
+αιτίας του οποίου, ως μερικοί κατηγορούσιν, έγιναν χειρότερα τα
+δικαστήρια, διότι με φροντίδα ιδιάζουσαν εκληρώνοντο πάντοτε οι
+τυχόντες μάλλον άνθρωποι παρά οι έγκριτοι. Ήρχισε δε κατόπιν
+και η δωροδοκία, της οποίας πρώτος έκαμεν αρχήν ο Άνυτος μετά
+την στρατηγίαν του εις Πύλον (112). Διότι καταγγελθείς υπό
+τινων ως αίτιος της απωλείας της Πύλου, αγοράσας διά &δώρων
+τους δικαστάς&, απηλλάγη.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΑ'.
+
+ΟΙ ΔΗΜΑΓΩΓΟΙ
+
+
+
+Εφ' όσον μεν λοιπόν ο Περικλής προΐστατο του λαού ήσαν καλύτερα
+της πολιτείας τα πράγματα. Όταν δε απέθανεν ο Περικλής απέβησαν
+πολύ χειρότερα. Διότι πρώτον τότε ο λαός έλαβεν ηγέτην αυτού
+άνθρωπον μη έχοντα υπόληψιν μεταξύ των εγκρίτων πολιτών. Κατά
+δε τους προγενεστέρους χρόνους πάντοτε έγκριτοι πολίται υπήρξαν
+αρχηγοί του λαού (δημαγωγοί). Διότι αρχικώς μεν και πρώτος του
+λαού ηγέτης έγινεν ο Σόλων, δεύτερος δε ο Πεισίστρατος, οι
+οποίοι ήσαν εκ της τάξεως των ευγενών και γνωστών οικογενειών.
+Ότε δε κατελύθη η τυραννίς (του Πεισιστράτου) ο Κλεισθένης, ο
+οποίος ήτον εκ του γένους των Αλκμεωνιδών, και τούτων μεν
+ουδείς υπήρξε πολιτικός αντίπαλος, αφ' ότου εξέπεσε το
+πολιτικόν κόμμα του Ισαγόρα. Μετά δε ταύτα της μεν λαϊκής
+τάξεως ηγέτης υπήρξεν ο Ξάνθιππος, των δε ευπόρων ο Μιλτιάδης,
+κατόπιν δε ο Θεμιστοκλής και ο Αριστείδης· μετά δε τούτους ο
+Εφιάλτης μεν υπήρξεν ηγέτης του λαού, ο Κίμων δε ο υιός του
+Μιλτιάδου υπήρξεν ηγέτης των ευπόρων έπειτα δε ο Περικλής μεν
+του λαού, ο Θουκυδίδης (113) δε των άλλων, συγγενής ων του
+Κίμωνος. Ότε δε απέθανεν ο Περικλής, των μεν εγκρίτων ηγέτης
+υπήρξεν ο Νικίας, ο αποθανών εν Σικελία, του δε λαού ο Κλέων ο
+υιός του Κλεαινέτου, ο οποίος φαίνεται κατ' εξοχήν επέφερε την
+διαφθοράν των διαθέσεων του λαού και πρώτος επί του βήματος
+εκραύγαζε και απηύθυνεν ύβρεις και φορέσας ζώνην (114)
+εδημηγόρησε, ενώ οι άλλοι ρήτορες ωμίλουν με κοσμιότητα. Έπειτα
+κατόπιν αυτών αρχηγός των μεν άλλων υπήρξεν ο Θηραμένης ο υιός
+του Άγνωνος, του δε λαού ο Κλεοφών ο κατασκευαστής λυρών, ο
+οποίος και πρώτος εισήγαγε την συνήθειαν της διωβολίας (115).
+Και επί τινα μεν χρόνον η συνήθεια αύτη εφηρμόζετο, μετά δε
+ταύτα κατήργησεν αυτήν ο Καλλικράτης ο Παιανιεύς, πρώτος αυτός
+δώσας εις τον λαόν υπόσχεσιν ότι θα προσθέση εις τους δύο
+οβολούς ένα ακόμη οβολόν. Αυτούς μεν λοιπόν και τους δύο
+κατεδίκασαν ύστερα εις θάνατον· διότι έχει συνήθειαν το πλήθος
+και αν παρασυρθή δι' απάτης να μισή κατόπιν εκείνους οι οποίοι
+το παρέσυραν να κάμη κάτι όχι καλόν. Από δε της εποχής του
+Κλεοφώντος πλέον διαδοχικώς ανελάμβανον πάντοτε την αρχηγίαν
+του λαού (δημαγωγίαν) εκείνοι όσοι είχον διάθεσιν να είναι
+περισσότερον θρασείς και να είναι ευχάριστοι εις τους πολλούς,
+αποβλέποντες εις την επιτυχίαν της στιγμής.
+
+Λογίζονται δε ότι υπήρξαν οι καλύτεροι των εις τας Αθήνας
+υπαρξάντων πολιτικών μετά τους παλαιούς ο Νικίας, ο Θουκυδίδης
+και ο Θηραμένης· και περί μεν του Νικίου και του Θουκυδίδου
+όλοι σχεδόν ομοφώνως λέγουν ότι υπήρξαν όχι μόνον καλοί και
+αγαθοί αλλά και με πολιτικόν νουν και προς όλους τους πολίτας
+φερόμενοι πατρικώς, περί δε του Θηραμένους, καθ' όσον συνέβη
+επί της εποχής του να είναι ταραχώδη τα πολιτικά πράγματα,
+υπάρχει αμφισβήτησις της κρίσεως. Φαίνεται όμως εις εκείνους οι
+οποίοι δεν αποφαίνονται επιπολαίως ότι αυτός όχι όπως τον
+συκοφαντούσι κατέλυεν όλους τους τρόπους της πολιτικής
+διοικήσεως, αλλ' απεναντίας όλους υπεστήριζε τους τρόπους
+μέχρις ότου δεν παρεξετρέποντο διόλου εις παρανομίας, δεικνύων
+ότι ηδύνατο να πολιτεύεται με οιονδήποτε πολίτευμα — το οποίον
+και ακριβώς είναι έργον αγαθού πολίτου — όταν δε παρεξετρέποντο
+εις παρανομίας, μη συγχωρών αλλ' αποστρεφόμενος.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΒ'.
+
+Η ΕΝ ΣΙΚΕΛΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ — ΣΤΑΣΙΣ ΟΛΙΓΑΡΧΙΚΩΝ
+
+
+
+Εφ' όσον μεν λοιπόν αι περιπέτειαι του πολέμου ήσαν ισόρροποι
+διετήρουν το δημοκρατικόν πολίτευμα. Όταν δε μετά την συμφοράν
+την επελθούσαν εις την Σικελίαν απέβησαν ισχυρότεροι οι
+Λακεδαιμόνιοι ένεκα της συμμαχίας των με τον βασιλέα (των
+Περσών), ηναγκάσθησαν οι Αθηναίοι μεταβαλόντες την δημοκρατίαν
+να συστήσωσι το πολίτευμα των τετρακοσίων και τον μεν προ του
+ψηφίσματος λόγον είπεν ο Μηλόβιος, την δε πρότασιν υπέβαλεν
+εγγράφως ο Πυθόδωρος ο Αναφλύστιος, εις αυτήν δε κατεπείσθησαν
+κυρίως οι πολλοί, διότι επίστευαν ότι ο βασιλεύς μάλλον με το
+μέρος των θα ταχθή εις τον πόλεμον εάν εγκαταστήσωσι πολίτευμα
+ολιγαρχικόν.
+
+Ήτο δε το υποβληθέν ψήφισμα του Πυθοδώρου τοιούτον: «Ο λαός να
+εκλέξη εκτός των προϋπαρχόντων δέκα προβούλων και άλλους
+είκοσιν εκ των εχόντων ηλικίαν πλέον των σαράντα ετών, οι
+οποίοι αφού ορκισθούν ότι δεν θα προτείνουν (116) ειμή εκείνα
+τα οποία ήθελον νομίζη συμφερώτερα εις την πόλιν, να υποβάλουν
+προτάσεις αποβλεπούσας εις την σωτηρίαν της πόλεως (117)· να
+είναι δε επιτετραμμένον εις όποιον θέλει από τους άλλους
+πολίτας να υποβάλη τοιαύτας εγγράφους προτάσεις, ίνα εξ όλων
+αυτών εκλέξωσι το καλύτερον μέτρον. Ο δε Κλειτοφών τα μεν άλλα
+είπεν όμοια με τον Πυθόδωρον, προσέθηκε δε εις την έγγραφον
+πρότασίν του να ασχοληθώσιν οι εκλεγέντες εις αναζήτησιν των
+πατρίων νόμων, τους οποίους έκαμεν ο Κλεισθένης ότε ίδρυσε την
+δημοκρατίαν, ίνα ο λαός γνωρίζων και τους νόμους αυτούς
+αποφασίση το άριστον, καθ' όσον ουχί δημοκρατική αλλά
+παραπλησία με την του Σόλωνος ήτον η νομοθεσία του Κλεισθένους·
+οι δε εκλεχθέντες πρώτον μεν επρότειναν ότι είναι επάναγκες οι
+πρυτάνεις να υποβάλωσιν εις ψηφοφορίαν όλα τα προτεινόμενα προς
+σωτηρίαν, κατόπιν δε κατήργησαν τας επί παρανομία καταγγελίας
+και τας δι' επιβουλήν του πολιτεύματος μηνύσεις και τας ενώπιον
+της συνελεύσεως του λαού εγκλήσεις, ίνα ούτω όλοι οι θέλοντες
+Αθηναίοι υποβάλωσι συμβουλάς επί των υπό συζήτησιν πραγμάτων.
+Εάν δε κανείς εξ αιτίας τοιαύτης ή ήθελεν επιβάλη πρόστιμον ή
+ήθελε καταγγείλη ενώπιον της Συνελεύσεως του λαού ή ήθελεν
+εισαγάγη εις δίκην ενώπιον δικαστηρίου, τούτο ν' αποτελή
+ένδειξιν παρανομίας αυτού και να προκαλή την παραπομπήν αυτού
+εις τους στρατηγούς, οι δε στρατηγοί να παραδίδωσιν αυτόν εις
+τους ένδεκα προς επιβολήν θανατικής ποινής (118).
+
+Μετά δε ταύτα εκανόνισαν τα πράγματα της πολιτείας με τον εξής
+τρόπον· τα μεν χρήματα, τα εισπραττόμενα, να μη είναι
+επιτετραμμένον να δαπανώσιν εις άλλο τι παρά εις τον πόλεμον,
+τα δε δημόσια υπουργήματα όλα να εκτελώσιν οι έχοντες αυτά άνευ
+μισθού, έως ότου εξακολουθεί ο πόλεμος, πλην των εννέα αρχόντων
+και των πρυτάνεων, οποιοιδήποτε και αν είναι· ούτοι δε να
+λαμβάνουν μισθόν τρεις οβολούς την ημέραν ο καθένας. Όλη δε η
+άλλη κυβέρνησις της πόλεως ν' ανατεθή εις τους πλέον δυνατούς
+και σωματικώς και χρηματικώς να διεξαγάγωσιν αυτήν, όχι
+ολιγωτέρους παρά πέντε χιλιάδες, έως ότου ο πόλεμος εξακολουθή.
+Ούτοι δε να είναι κύριοι και συνθήκας να συνομολογούν με
+οποιονδήποτε θέλουν. Να εκλέγουν δε διά ψηφοφορίας από καθεμίαν
+φυλήν δέκα άνδρες ηλικίας άνω των σαράντα ετών, οι οποίοι να
+διαλέξουν τους πεντακισχιλίους, αφού προηγουμένως ορκισθούν
+κατά ιεροτελεστίαν επίσημον (119).
+
+Οι μεν λοιπόν εκλεγέντες αυτούς τους νόμους συνέταξαν. Αφού δε
+εκυρώθησαν οι νόμοι ούτοι υπό του λαού, οι πέντε χιλιάδες (120)
+εξέλεξαν μεταξύ των τάξεων αυτών τους εκατόν άνδρας, οι οποίοι
+θα συνέταττον το οριστικόν πολίτευμα. Οι δε εκλεγέντες
+συνέταξαν και υπέβαλαν τα εξής: Να γίνωνται μεν κατ' έτος μέλη
+της βουλής οι έχοντες ηλικίαν άνω των τριάκοντα ετών άνευ
+απολαυών μισθού· απ' αυτούς δε να είναι στρατηγοί και οι εννέα
+άρχοντες και ο ιερομνήμων (121) και οι ταξίαρχοι και οι
+ίππαρχοι και οι φύλαρχοι (122) και οι διοικηταί των φρουρίων
+και οι ταμίαι των ιερών χρημάτων των αφιερωμένων εις την θεάν
+(Aθηνάν) και εις τους άλλους δέκα θεούς και ταμίαι των
+συμμαχικών χρημάτων και όλων των άλλων διά κοινωφελείς σκοπούς
+χρημάτων, είκοσιν εν όλω ταμίαι διαχειρισταί, προς δε τούτοις
+οι επιμεληταί των ιερών πραγμάτων και οι επόπται δέκα τον
+αριθμόν, να εκλέγωνται δε όλοι ούτοι εκ της τάξεως των
+προκρίτων, προτιμωμένων εις αυτά τ' αξιώματα περισσοτέρων εκ
+των εν ενεργεία βουλευτών· (123) εις όλα δε τα άλλα διοικητικά
+αξιώματα να εκλέγωνται διά κλήρου και όχι εκ της τάξεως των
+βουλευτών οι δε ταμίαι των συμμαχικών χρημάτων, οι έχοντες την
+διαχείρισιν, να μη επιτρέπεται να υποβάλωσι προτάσεις· να
+καταρτίζωνται δε τέσσαρα χωριστά βουλευτικά σώματα εκ πολιτών
+εχόντων την ειρημένην ηλικίαν και άνω, και εξ αυτών των σωμάτων
+διά κλήρου λαμβανόμενον έν ν' αποτελή την εν ενεργεία βουλήν·
+να κατανέμωνται δε υπ' αυτών και οι άλλοι νέοι πολίται εις τα
+βουλευτικά ταύτα σώματα, καθ' όσον συμπληρούται η ηλικία των
+(124). Οι δε αρχικώς υποδεικνυόμενοι ήδη εκατόν άνδρες να
+κατανείμωσιν εαυτούς και τους άλλους εις τέσσαρα μέρη κατά ίσην
+όσω το δυνατόν αναλογίαν και να ενεργήσωσι την ως άνω κλήρωσιν
+και οι διά κλήρου υποδειχθέντες προς συγκρότησιν της (πρώτης)
+βουλής να διατελώσιν εν ενεργεία βουλευταί δι' έν έτος· να
+λαμβάνωσι δε ως βουλευταί αποφάσεις οποιασδήποτε ήθελον νομίση
+ότι είναι ωφελιμώτεραι και ως προς τα χρήματα, ίνα
+διαφυλάττωνται ανέπαφα και δαπανώνται όπου πρέπει και περί των
+άλλων, μετά περισσοτέρας όσω το δυνατόν επιμελείας· εάν δε
+ήθελον να συσκεφθώσι με περισσοτέρους διά ζήτημά τι, να
+προσκαλή καθένας των εις την συνεδρίασιν ένα προσκεκλημένον,
+όποιον θέλει εκ της αυτής ηλικίας· αι δε συνεδριάσεις της
+βουλής να γίνωνται κάθε πέντε ημέρας, εάν μη υπάρχη ανάγκη
+περισσοτέρων συνεδριάσεων· την κλήρωσιν δε της βουλής να
+ενεργώσιν οι εννέα άρχοντες (125). Τας δε δι' υψώσεως της
+χειρός ψηφοφορίας να κρίνωσι πέντε, (126) οι διά κλήρου
+υποδεικνυόμενοι εκ των βουλευτών και εκ τούτων είς να
+υποδεικνύεται καθ' ημέραν ως προϊστάμενος με διπλήν ψήφον
+(127). Οι δε ούτω κληρωνόμενοι πέντε να εκλέγουν διά κλήρου
+τους θέλοντας να παρουσιασθούν προ της βουλής πρώτον μεν δι'
+υποθέσεις θρησκευτικάς, δεύτερον δε διά κηρύγματα προς τον
+λαόν, τρίτον διά πρεσβείας, τέταρτον δι' όλα τα άλλα· τα δε
+αναγόμενα εις τον πόλεμον, όταν παρουσιασθή ανάγκη,
+υποβάλλοντες εις την βουλήν άνευ κληρώσεώς των οι στρατηγοί να
+διαπραγματεύονται περί αυτών. Όστις δε δεν ήθελε να προσέλθη
+εις την βουλήν κατά την ωρισμένην ώραν να πληρώνη μίαν δραχμήν
+διά κάθε ημέραν, εάν δεν έχη απουσιάση λαβών άδειαν της βουλής.
+
+Τούτο μεν λοιπόν το πολίτευμα συνέταξαν διά το μέλλον, διά δε
+τον παρόντα καιρόν συνέταξαν το εξής· να είναι μεν βουλευταί
+τετρακόσιοι σύμφωνα με τα πατροπαράδοτα, τεσσαράκοντα από κάθε
+φυλήν, λαμβανόμενοι εξ αριθμού προεκλεγομένων υπό των φυλετών
+ηλικίας άνω των τριάκοντα ετών· ούτοι δε και τους άρχοντας να
+διορίζουν και τον όρκον, τον οποίον οι άρχοντες θα ορκίζωνται,
+να συντάξουν και διά τους νόμους και διά τας ευθύνας και διά τα
+άλλα να πράττουν όπως ήθελον νομίση συμφέρον. Τους δε νόμους,
+οι οποίοι τοιουτοτρόπως θα ετίθεντο ως προς τα πολιτικά, να
+μεταχειρίζωνται και να μη είναι επιτετραμμένον ούτε να
+τροποποιούν ούτε να μεταβάλλουν. Οι δε στρατηγοί διά το παρόν
+να εκλεχθούν εξ όλων των πέντε χιλιάδων, η δε βουλή όταν
+καταρτισθή, αφού ενεργήση επιθεώρησιν των ενόπλων, να εκλέξη
+δέκα άνδρας και ένα γραμματέα αυτών· οι δε ούτω εκλεγέντες να
+είναι άρχοντες στρατηγοί διά το επόμενον έτος με απεριόριστον
+εξουσίαν και εν ανάγκη συσκεπτόμενοι μετά της βουλής. Να
+εκλέξουν δε και ένα αρχηγόν του ιππικού και δέκα φυλάρχους. Εις
+δε το μέλλον η εκλογή όλων τούτων να γίνεται υπό της βουλής
+σύμφωνα με τα υπό του νόμου ωρισμένα· πλην δε των βουλευτών και
+των στρατηγών, ως προς τα άλλα αξιώματα να μη επιτρέπεται ούτε
+εις τους παρόντας άρχοντας ούτε εις άλλον κανένα να διατηρούν
+το αυτό αξίωμα πλέον ή άπαξ. Ίνα δε εις το μέλλον κατανεμηθώσιν
+οι τετρακόσιοι εις τας τέσσαρας βουλευτικάς εκκλησίας, (128)
+όταν οι πολίται θα επιτρέπεται να συνέρχωνται εις συνέλευσιν
+μετά των άλλων (των βουλευτών δηλαδή) ωρίσθη να κατανείμωσιν
+αυτούς από τούδε οι εκατόν άνδρες.
+
+Οι μεν λοιπόν εκατόν οι εκλεχθέντες υπό των πέντε χιλιάδων
+τούτο συνέταξαν το πολίτευμα. Αφού δε αυτά επεκυρώθησαν υπό του
+λαού, προϊσταμένου εις την διαλογήν των ψήφων του Αριστομάχου,
+(129) η μεν βουλή η κατά το έτος της αρχοντίας του Καλλίου
+διελύθη πριν συμπληρώση τας συνεδριάσεις της (130) την 14 του
+μηνός Θαργηλιώνος, οι δε τετρακόσιοι εισήλθον εις την εξουσίαν
+την 22 του Θαργηλιώνος· (131) ώφειλε δε η διά ψηφοφορίας
+συγκροτηθείσα βουλή ν' αναλάβη το αξίωμα αυτής την 14 του
+Σκιροφοριώνος. Η μεν λοιπόν ολιγαρχία κατά τοιούτον τρόπον
+καθιδρύθη επί της αρχοντίας του Καλλίου, σωστά δε εκατόν έτη
+(132) μετά την εκδίωξιν των τυράννων, γενομένων πρωτουργών (της
+μεταβολής) του Πεισάνδρου, του Αντιφώντος και του Θηραμένους,
+οι οποίοι ήσαν άνδρες και καλών οικογενειών και έχοντες μεγάλην
+υπόληψιν συνέσεως και ευθυκρισίας.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΓ'.
+
+ΚΥΒΕΡΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΤΕΤΡΑΚΟΣΙΩΝ
+
+
+
+Ότε δε κατέστη το πολίτευμα τούτο, οι μεν πέντε χιλιάδες
+ονομαστικώς μόνον εξελέγησαν, οι δε τετρακόσιοι μετά των δέκα
+των εχόντων απεριόριστον εξουσίαν (αυτοκρατόρων)
+εγκατασταθέντες εις το βουλευτήριον εκυβέρνων την πόλιν και
+αποστείλαντες πρέσβεις προς τους Λακεδαιμονίους επρότειναν
+τέλος του πολέμου επί τη βάσει να διατηρήσουν καθένας εκ των
+δύο συνθηκολογούντων όσα τότε κατείχεν. Επειδή δ' εκείνοι δεν
+απεδέχοντο ειμή υπό τον όρον να παραιτηθώσιν (οι Αθηναίοι) και
+της ηγεμονίας της θαλάσσης, ένεκα τούτου διέκοψαν τας
+διαπραγματεύσεις.
+
+Σχεδόν λοιπόν τέσσαρας μήνας διετηρήθη το πολίτευμα των
+τετρακοσίων (133) και εκ τούτων έγινεν άρχων ο Μνησίλοχος διά
+δύο μήνας επί της αρχοντίας του Θεοπόμπου, ο οποίος διετέλεσεν
+άρχων τους επιλοίπους δέκα μήνας. Νικηθέντες δε οι Αθηναίοι εις
+την ναυμαχίαν πλησίον της Ερετρείας και επειδή ολόκληρος η
+Εύβοια πλην του Ωρεού απεστάτησε, στενοχωρηθέντες διά την
+συμφοράν αυτήν περισσότερον παρά διά τας προγενεστέρας (διότι
+περισσότερα ωφελήματα είχον από την Εύβοιαν παρά απ' αυτήν την
+Αττικήν) κατέλυσαν την κυβέρνησιν των τετρακοσίων και παρέδωκαν
+την διεύθυνσιν των πολιτικών πραγμάτων εις τους πεντακισχιλίους
+τους ανήκοντας εις την τάξιν των στρατευομένων πολιτών (134)
+ψηφίσαντες να μη είναι κανέν πολιτικόν αξίωμα έμμισθον. Κυρίως
+δε την κατάλυσιν (των τετρακοσίων) ενήργησαν ο Αριστοκράτης και
+ο Θηραμένης, μη ευχαριστούμενοι με τα διαπραττόμενα υπό των
+τετρακοσίων, διότι όλα ούτοι ενήργουν μόνοι των, δι' ουδέν
+ζητούντες την γνώμην των πέντε χιλιάδων. Φαίνεται δε ότι καλώς
+εκυβερνήθη η πόλις εις εκείνους τους καιρούς, ενώ υπήρχε
+πόλεμος και η διοίκησις ήτο στρατοκρατική (135).
+
+Από τούτους μεν λοιπόν αφήρεσεν ο δήμος την διοίκησιν της
+πολιτείας πολύ γρήγορα (136). Κατά το έκτον (137) δε έτος μετά
+την κατάλυσιν των τετρακοσίων επί της αρχοντίας του Καλλίου,
+του εκ της περιφερείας Αγγελή (138) ότε εγένετο η εν
+Αργινούσαις ναυμαχία, πρώτον μεν οι δέκα στρατηγοί οι
+νικήσαντες εις την ναυμαχίαν συνέβη να καταδικασθώσιν όλοι ομού
+διά μιας ψηφοφορίας γενομένης δι' υψώσεως των χειρών, ενώ άλλοι
+μεν εξ αυτών ουδ' είχον λάβη μέρος εις την ναυμαχίαν, άλλοι δε
+εις ξένον πλοίον (ως ναυαγοί δηλαδή) είχον διασωθή, και τούτο
+διότι εξηπατήθη ο λαός υπό ανθρώπων, οι οποίοι του εξήγειραν
+επιτηδείως την οργήν κατόπιν δε, ότε οι Λακεδαιμόνιοι εδήλωσαν
+ότι δέχονται να αποσυρθούν από την Δεκέλειαν διά να
+συνομολογηθή ειρήνη υπό τον όρον να κρατήση καθένας εκ των δύο
+ότι κατέχει, μερικοί μεν προθύμως έστεργον, το δε πλήθος δεν
+απεδέχθη, διότι εξηπατήθη από τον Κλεοφώντα, ο οποίος, ελθών
+εις την εκκλησίαν του δήμου μεθυσμένος και φορών θώρακα,
+ημπόδισε να γίνη ειρήνη, λέγων ότι δεν θα επιτρέψη τούτο, εάν
+οι Λακεδαιμόνιοι δεν αφήσουν όλας τας πόλεις. Μη
+διαχειρισθέντες δε τότε καλώς τα πράγματα, ενόησαν μετ' ολίγον
+καιρόν το λάθος των διότι κατά το επόμενον έτος επί της
+αρχοντίας του Αλεξίου έπαθαν την συμφοράν της εν Αιγός Ποταμοίς
+ναυμαχίας, συνεπεία της οποίας, γενόμενος ο Λύσανδρος κύριος
+της πόλεως, εγκαθίδρυσε τους τριάκοντα (τυράννους) με τον εξής
+τρόπον. Αφού η ειρήνη συνομολογήθη με αυτούς (τους Αθηναίους)
+υπό τον όρον να εξακολουθήσουν κυβερνώμενοι κατά το πάτριον
+πολίτευμα, οι μεν λαϊκοί προσεπάθουν να διασώσουν την
+δημοκρατίαν, εκ δε των επιφανών οι μεν ανήκοντες εις πολιτικάς
+εταιρείας και μετ' αυτών εκείνοι εκ των εξορίστων, όσοι
+επανήλθον μετά την ειρήνην, επεθύμουν ολιγαρχίαν, όσοι δε εις
+καμμίαν εταιρείαν πολιτικήν δεν ανήκον, είχον δε πολιτικήν
+υπόληψιν ουχί κατωτέραν, εζήτουν το πάτριον (παλαιόν)
+πολίτευμα, μεταξύ των οποίων ήτο μεν και ο Αρχίνος και ο Άνυτος
+και ο Κλειτοφών και ο Φορμίσιος και άλλοι πολλοί, προεξήρχε δε
+κυρίως ο Θηραμένης. Ότε δε ο Λύσανδρος προσετέθη με τους
+ολιγαρχικούς, ο λαός κυριευθείς από φόβον ηναγκάσθη να ψηφίση
+ολιγαρχικόν πολίτευμα. Υπέβαλε δε ενυπογράφως το ψήφισμα ο
+Δρακοντίδης ο Αφιδναίος (139).
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΔ'.
+
+ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΙΑΚΟΝΤΑ
+
+
+
+Οι μεν λοιπόν τριάκοντα κατ' αυτόν τον τρόπον έλαβαν την
+εξουσίαν επί της αρχοντίας, του Πυθοδώρου, (140) γενόμενοι δε
+κύριοι της πόλεως, τα μεν άλλα τα ψηφισθέντα περί οργανώσεως
+του πολιτεύματος παρέβλεψαν, καταστήσαντες δε πεντακοσίους
+βουλευτάς και τα άλλα αξιώματα μεταξύ χιλίων προεκλεγέντων επί
+τούτω και εκλέξαντες μόνοι των απ' ευθείας δέκα άρχοντας του
+Πειραιώς και ένδεκα φύλακας του δεσμωτηρίου και τριακοσίους
+μαστιγοφόρους υπηρέτας έμεναν εξουσιασταί της πόλεως μόνοι των.
+Και κατ' αρχάς μεν ήσαν μετριοπαθείς προς τους πολίτας και
+προσεποιούντο ότι επεδίωκαν την εφαρμογήν του πατροπαραδότου
+πολιτεύματος και κατήργησαν τους νόμους του Εφιάλτου και του
+Αρχιστράτου τους περί των Αρεοπαγιτών (141), καθώς και εκ των
+θεσμών του Σόλωνος εκείνους όσοι διήγειρον αμφισβητήσεις και
+την αυθαίρετον ερμηνείαν την εις τους δικαστάς αναγνωριζομένην
+κατήργησαν, ως εάν ήθελαν να επανορθώσουν το πολίτευμα και ν'
+αποδώσουν εις αυτό κύρος. Παραδείγματος χάριν την διάταξιν ότι
+δύναταί τις να δώση (ν' αφήση) την περιουσίαν του εις όποιον
+αυτός θέλη, απλοποιήσαντες και αφήσαντες τούτο μόνον (142),
+αφήρεσαν τους συναφείς περιορισμούς, ήτοι τον όρον «εάν δεν
+είναι ακαταλόγιστος εξ αιτίας γηρατείων ή εάν δεν παρασυρθή εις
+τούτο υπό γυναικός» διά να μη δύνανται να επεμβαίνουν οι
+συκοφάνται. Ομοίως δε τούτο (τοιαύτην δηλαδή απλοποίησιν)
+έκαμναν και επί των άλλων νόμων. Κατ' αρχάς μεν λοιπόν ταύτα
+έπραττον και τους συκοφάντας και τους ομιλούντας προς τον λαόν
+δημαγωγικώς αντιθέτως προς το ωφέλιμον, ραδιούργους όντας και
+πονηρούς, εθανάτωναν δι' αυτά δε συντελούμενα ευχαριστούντο οι
+πολίται, νομίζοντες ότι χάριν της κοινής ωφελείας ενήργουν
+αυτοί. Όταν δε εστερέωσαν περισσότερον την εξουσίαν των, δεν
+ευλαβούντο πλέον κανένα εκ των πολιτών, αλλά εθανάτωναν τους
+διακρινομένους είτε διά την περιουσίαν των είτε διά το γένος
+των είτε διά τα αξιώματά των και διά ν' απαλλάσωνται του εξ
+αυτών φόβου και διότι ήθελαν να διαρπάζουν τας περιουσίας
+τούτων και εις διάστημα ολίγου καιρού είχαν θανατώση όχι
+ολιγωτέρους από χίλιους πεντακοσίους.
+
+Ενώ δε τοιουτοτρόπως εξέπιπτεν η πόλις (143), ο Θηραμένης
+αγανακτών διά τα διαπραττόμενα συνεβούλευε (τους τριάκοντα) να
+παύσωσι μεν την τοιαύτην κατάχρησιν της εξουσίας (144), να
+δώσουν δε εις τους εγκρίτους των πολιτών συμμετοχήν εις την
+διοίκησιν της πολιτείας. Εκείνοι δε κατ' αρχάς εναντιωθέντες,
+όταν διεδόθησαν οι λόγοι ούτοι εις το πλήθος και οι πολλοί ήσαν
+ευνοϊκοί προς τον Θηραμένην, φοβηθέντες μη αυτός γενόμενος
+αρχηγός του λαού καταλύση την δυναστικήν εξουσίαν των, εκλέγουν
+και καταγράφουν τρισχιλίους εκ των πολιτών διά να δώσουν εις
+αυτούς συμμετοχήν εις την διοίκησιν της πολιτείας. Ο Θηραμένης
+δε και πάλιν τους επικρίνει δι' αυτά, πρώτον μεν διότι θέλοντες
+να δώσουν πολιτικά δικαιώματα εις τους εγκριτωτέρους, απένειμαν
+τοιαύτα εις τρισχιλίους μόνον, ως εάν εις τον αριθμόν τούτον
+ακριβώς περιελαμβάνετο το πλήθος των εναρέτων, εξ άλλου δε ότι
+κάμνουν τα δύο εναντιώτατα, καθιστώντες επί της βίας
+στηριζομένην την εξουσίαν και εν ταυτώ αδυνατωτέραν των
+εξουσιαζομένων. Εκείνοι δε εις αυτά μεν δεν έδωκαν προσοχήν,
+τον δε κατάλογον των τρισχιλίων διά πολύν μεν καιρόν ανέβαλαν
+να εφαρμόσουν, είχαν όμως υπ' όψιν και εις αυτόν να
+περιλαμβάνουν τους γνωστούς ότι είναι φίλοι των, οσάκις δε
+ήθελαν νομίση πρόσφορον εις αυτούς να γνωστοποιούν (μεταβολάς
+του καταλόγου), άλλους μεν από τους περιλαμβανομένους εις αυτόν
+έσβυναν, άλλους δε εις αντικατάστασιν τούτων έξωθεν κατεχώρουν.
+
+Ήδη δε εις την αρχήν του χειμώνος, ότε ο Θρασύβουλος μετά των
+εξορίστων κατέλαβε το φρούριον της Φυλής και αφού από την
+επίθεσιν κατ' αυτού, την οποίαν επεχείρησαν οι τριάκοντα διά
+στρατού, κακώς απεχώρησαν, έλαβαν απόφασιν ν' αφαιρέσουν μεν τα
+όπλα των άλλων να φονεύσουν δε τον Θηραμένην κατά τον εξής
+τρόπον:
+
+Υπέβαλαν εις την βουλήν δύο σχέδια νόμου προστάζοντες να τα
+ψηφίση· εξ αυτών ο μεν ένας νόμος έκαμνεν απολύτους εξουσιαστάς
+(αυτοκράτορας) τους τριάκοντα να θανατώνουν όσους έκριναν εκ
+των πολιτών των μη περιλαμβανομένων εις τον κατάλογον των
+τρισχιλίων· ο δε άλλος απηγόρευε το να μετέχουν της παρούσης
+πολιτείας όσοι τυχόν είχαν κατεδαφίση το εν Ηετιωνεία τείχος ή
+είχαν πράξη τι εναντίον των τετρακοσίων των ιδρυτών της
+προγενεστέρας ολιγαρχίας· εις αυτά δε και τα δύο είχε λάβη
+μέρος ο Θηραμένης, ώστε με την ψήφισιν των νόμων συνέβαινε και
+να ευρίσκεται στερημένος αυτός πολιτικών δικαιωμάτων (145) και
+οι τριάκοντα να γίνωνται κύριοι να τον θανατώσουν· ότε δε
+εφονεύθη ο Θηραμένης, και τα όπλα αφήρεσαν όλων εκτός των
+τρισχιλίων και κατά τα άλλα πολύ εξετράπησαν εις σκληρότητα και
+πονηρίαν, αποστείλαντες δε πρέσβεις εις Λακεδαίμονα κατηγόρουν
+τον Θηραμένην, συνάμα δε εζήτουν (από τους Λακεδαιμονίους) να
+τους βοηθήσουν· τα οποία ακούσαντες οι Λακεδαιμόνιοι έστειλαν
+αρμοστήν (146) και ως επτακοσίους στρατιώτας, οι οποίοι
+ελθόντες εφρούρουν την Ακρόπολιν.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΕ'.
+
+ΚΥΒΕΡΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΔΕΚΑ. — ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ.
+
+
+
+Μετά δε ταύτα ότε οι από της Φυλής εκυρίευσαν την Μουνυχίαν και
+ενίκησαν εις μάχην τους μετά των τριάκοντα εκστρατεύσαντας
+εναντίον αυτών, οι εκ της πόλεως επιστρέψαντες μετά την
+συμπλοκήν εντός της πόλεως και συναθροισθέντες την επομένην
+ημέραν εις την αγοράν, τους μεν τριάκοντα καθήρεσαν από την
+εξουσίαν, εκλέγουν δε εκ των πολιτών δέκα αναθέτοντες εις
+αυτούς απόλυτον εξουσίαν διά την κατάλυσιν του πολέμου· ούτοι
+δε παραλαβόντες την κυβέρνησιν της πόλεως δεν έκαμναν μεν
+εκείνα, διά τα οποία εξελέγησαν, έστειλαν δε εις την
+Λακεδαίμονα μήνυμα ζητούντες βοήθειαν και διά να δανεισθούν
+χρήματα. Επειδή δε οι πολίται δυσηρεστούντο δι' αυτά, εκείνοι
+(οι δέκα άρχοντες) φοβούμενοι μη εκδιωχθούν από την εξουσίαν
+και θέλοντες να καταπλήξουν τους άλλους, το οποίον και συνέβη,
+συλλαβόντες τον Δημάρατον, ένα εκ των επιφανών πολιτών
+εφόνευσαν αυτόν και κατείχον την κυβέρνησιν ασφαλώς, με την
+βοήθειαν και του Καλλιβίου και των υπαρχόντων εις την πόλιν
+Πελοποννησίων (147) και μερικών εκ της τάξεως των ιππέων· προς
+τούτοις· διότι κυρίως εκ των πολιτών της τάξεως αυτής μερικοί
+εφρόντιζαν επιμόνως να μη επιστρέφουν εις την πόλιν οι
+ευρισκόμενοι εις το φρούριον της Φυλής.
+
+Ότε δε ούτοι, οι τον Πειραιά και την Μουνυχίαν έχοντες, επειδή
+όλος ο λαός απεστάτησε προς αυτούς, υπερίσχυον εις τον πόλεμον,
+τότε καθαιρέσαντες τους δέκα τους πρώτους εκλεγέντας, άλλους
+εξέλεξαν δέκα, εκείνους οι οποίοι επιστεύετο ότι ήσαν οι
+άριστοι· και επί της κυβερνήσεως τούτων επετεύχθη να γίνη η
+συνδιαλλαγή (148) των πολιτών και επανήλθεν εις την πόλιν ο
+λαός χάρις εις την συνδρομήν και προθυμίαν όλων· προεξήρχε δε
+αυτών κυρίως Ρίνων ο Παιανιεύς και Φαύλος ο Αχερδούσιος· διότι
+ούτοι πριν να φθάση ο Παυσανίας έστειλαν προς συνεννόησιν εις
+τους μένοντας εις τον Πειραιά και όταν εκείνος ήλθε
+συνειργάσθησαν με αυτόν προθύμως διά την επιστροφήν των πολιτών
+εις τον δήμον.
+
+Διότι την ειρήνην και την συνδιαλλαγήν έφερεν εις πέρας ο
+Παυσανίας, ο βασιλεύς των Λακεδαιμονίων, ομού με τους δέκα
+συνδιαλλακτάς, τους ελθόντας ύστερον από την Λακεδαίμονα, τους
+οποίους αυτός επειγόντως εζήτησε να έλθουν. Οι δε περί τον
+Ρίνωνα και διά την ευνοϊκήν υπέρ του λαού πολιτικήν των
+επηνέθησαν και αναλαβόντες την διοίκησιν εις καιρόν ολιγαρχίας,
+έδοσαν λογοδοσίαν εις καιρόν δημοκρατίας και κανείς διά τίποτε
+δεν κατήγγειλεν αυτούς ούτε εκ των πολιτών όσοι είχαν μείνη εις
+την πόλιν, ούτε εκ των πολιτών όσοι είχαν επανέλθη από τον
+Πειραιά, αλλά διά ταύτα και στρατηγός εξελέγη ευθύς έπειτα ο
+Ρίνων.
+
+Έγιναν δε αι συμφιλιώσεις επί της αρχοντίας του Ευκλείδου (149)
+κατά τας εξής συνθήκας:
+
+Όσοι εκ των Αθηναίων των μεινάντων εις την πόλιν ήθελαν να
+εγκατασταθώσιν έξω απ' αυτήν (150), ούτοι να κατοικήσουν εις
+την Ελευσίνα διατηρούντες όλα τα πολιτικά των δικαιώματα και
+έχοντες αυτοτέλειαν και αυτοδιοίκησιν ως προς τον εαυτόν τους
+και λαμβάνοντες τα εισοδήματα των περιουσιών των (151). Το δε
+ιερόν της Ελευσίνος να είναι κοινόν και εις τους δύο, να έχουν
+δε την επιμέλειαν αυτού οι Κήρυκες και οι Ευμολπίδαι (152)
+σύμφωνα με τα πατροπαράδοτα. Να μη επιτρέπεται δε μήτε εις τους
+εκ της Ελευσίνος να πηγαίνουν εις την πόλιν μήτε εις τους εκ
+της πόλεως να πηγαίνουν εις την Ελευσίνα πλην εις τας ημέρας
+της τελέσεως των (Ελευσινίων) μυστηρίων. Να καταβάλλουν δε οι
+Ελευσίνιοι την υποχρεωτικήν εισφοράν από των εισοδημάτων αυτών
+εις το συμμαχικόν ταμείον ακριβώς όπως οι άλλοι Αθηναίοι (153).
+Εάν δέ τινες των αποχωρούντων της πόλεως γίνωνται ιδιοκτήται
+οικίας εις την Ελευσίνα, πρέπει να συμφωνούν προς τούτο με τον
+πρότερον ιδιοκτήτην· εάν δε δεν μένουν σύμφωνοι μεταξύ τους να
+εκλέγη καθένας των τρεις εκτιμητάς και την τιμήν την οποίαν
+ούτοι θα ώριζαν, αυτή να καταβάλλεται. Από δε τους Ελευσινίους
+σύνοικοι (των νέων εγκαταστάτων) να μένουν μόνον εκείνοι τους
+οποίους αυτοί (οι εγκατάστατοι) θα ήθελαν. Η δε απογραφή διά
+τους θέλοντας να κατοικήσουν έξω της πόλεως να γίνη ως προς μεν
+τους διαμένοντας εις την πόλιν εντός δέκα ημερών, αφ' ότου
+ήθελον δώση τον όρκον (της τοιαύτης συμφωνίας) και η εκ της
+πόλεως έξοδος εντός είκοσι ημερών, ως προς δε τους απόντας, αφ'
+ότου ήθελον επιστρέψη εις την πόλιν κατά τας αυτάς προθεσμίας.
+Να μη επιτρέπεται δε ν' αναλάβη κανέν διοικητικόν εις την πόλιν
+αξίωμα ο κατοικών εις την Ελευσίνα, πριν ή δι' απογραφής δηλώση
+πάλιν ότι θα κατοικήση εις την πόλιν. Αι δε δίκαι διά φόνον να
+γίνωνται κατά τα πατροπαράδοτα, εάν τις ιδιοχείρως ήθελε
+φονεύση ή τραυματίση τινά. Διά δε τα περασμένα να μη
+επιτρέπεται ουδείς εναντίον ουδενός να διατηρή έχθραν εκτός
+προς τους τριάκοντα και τους δέκα και τους ένδεκα και τους
+κυριεύσαντας τον Πειραιά, ούτε δε προς αυτούς ακόμη εάν ήθελον
+προσέλθη και δώση λογοδοσίαν· λογοδοσίαν δε να δίδουν οι μεν
+καταλαβόντες τον Πειραιά εις τους εν Πειραιεί κατοίκους, οι δε
+κυβερνήσαντες εις την πόλιν ενώπιον των εχόντων δικαιοδοσίαν
+διορισμού, εις πολιτικά αξιώματα (154). Κατόπιν μετά την
+τοιαύτην διαδικασίαν να δύνανται όσοι απ' αυτούς θέλουν να
+εγκατασταθώσιν έξω της πόλεως. Τα δε χρήματα τα οποία αι δύο
+πολιτικαί μερίδες εδανείσθησαν εις τον πόλεμον καθεμία ν'
+αποδώση χωριστά.
+
+Ότε δε έγιναν τοιαύται αι συμφωνίαι συνδιαλλαγής και επειδή
+εφοβούντο όσοι μετά των τριάκοντα συνεπολέμησαν και πολλοί
+είχον μεν κατά νουν να εγκατασταθούν έξω της πόλεως, ανέβαλλαν
+δε την προς τούτο γραπτήν δήλωσιν εις τας τελευταίας της
+προθεσμίας ημέρας, όπως όλοι συνηθίζουν να κάμνουν, ο Αρχίνος
+αντιληφθείς ότι ούτοι ήσαν πολλοί και θέλων να τους εμποδίση
+αφήρεσε τας τελευταίας ημέρας της εγγράφου δηλώσεως (155), ώστε
+πολλοί ομού να εξαναγκασθούν να μείνουν παρά την θέλησίν των
+έως ου έλαβαν θάρρος. Και φαίνεται ότι και εις τούτο καλώς
+επολιτεύθη ο Αρχίνος και μετά ταύτα καταγγείλας ως παρά τον
+νόμον προτεινόμενον (156) το ψήφισμα του Θρασυβούλου, διά του
+οποίου παρείχοντο πολιτικά δικαιώματα εις όλους τους εκ
+Πειραιώς επανελθόντας, εκ των οποίων μερικοί αναντιρρήτως ήσαν
+δούλοι, και τρίτον όταν τις ήρχισε να εκδηλώνη έχθραν εναντίον
+των επανελθόντων, οδηγήσας διά της βίας αυτόν ενώπιον της
+βουλής και πείσας (τους βουλευτάς) να καταδικάσουν αυτόν εις
+θάνατον χωρίς δίκην, λέγων ότι εις την περίστασιν αυτήν θα
+δείξουν αν πράγματι θέλουν να σώσουν την δημοκρατίαν και να
+μείνουν πιστοί εις τους όρκους· διότι, αν μεν αθωώσουν αυτόν,
+θα παρακινήσωσιν (εις ομοίαν παρεκτροπήν) και άλλους, εάν δε
+τον θανατώσουν, θα δώσουν παράδειγμα εις όλους· το οποίον και
+συνέβη· διότι με το να θανατωθή αυτός κανένας ποτέ πλέον δεν
+εφανέρωσεν εχθροπάθειαν κατόπιν. Αλλά απεναντίας φαίνονται οι
+Αθηναίοι (τότε) ότι καλλίτερα και πολιτικώτερα από κάθε άλλον
+λαόν και ιδιαιτέρως και από κοινού επολιτεύθησαν απέναντι των
+προηγουμένων συμφορών διότι δεν εξήλειψαν μόνον τας αμοιβαίας
+αιτιάσεις περί των πρότερον γενομένων, αλλά και εις τους
+Λακεδαιμονίους απέδωσαν από κοινού τα χρήματα, τα οποία οι
+τριάκοντα έλαβαν διά τον πόλεμον, ενώ αι συνθήκαι ώριζαν
+καθεμία εκ των δύο μερίδων ν' αποδώση τα δανεισθέντα χωριστά,
+και οι εκ της πόλεως και οι εκ του Πειραιώς, φρονούντες ότι
+τούτο πρώτον έπρεπε προ παντός να επικρατήση, η ομόνοια· εις δε
+τας άλλας πόλεις όχι μόνον από τα ιδικά των δεν δίδουν οι
+επικρατήσαντες και ιδρύσαντες ούτω δημοκρατικόν πολίτευμα, αλλά
+προβαίνουσι και εις νέαν διανομήν της γης (157). Συνεφιλιώθησαν
+δε τελειωτικώς και με τους εγκατασταθέντας εις την Ελευσίνα, το
+τρίτον έτος μετά την εκεί εγκατάστασιν επί της αρχοντίας του
+Ξενενέτου.
+
+Ταύτα μεν λοιπόν συνέβη να γίνωσιν εις τους μετέπειτα χρόνους·
+τότε δε, δημοκρατική μερίς (ο λαός) γενομένη κυρία των
+πραγμάτων εγκατέστησε την υπάρχουσαν τώρα πολιτείαν επί της
+αρχοντίας μεν του Πυθοδώρου, κατά την κοινήν δε γνώμην δικαίως
+ο λαός ανέλαβε την διοίκησιν της πολιτείας, διά τον λόγον ότι
+αφ' εαυτού (ο λαός) επετέλεσε την επάνοδον αυτού εις την πόλιν.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΣΤ'.
+
+ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΙΣ
+
+
+
+Ήτο δε κατ' αριθμητικήν τάξιν ενδεκάτη η μεταβολή του
+πολιτεύματος αυτή (158). Διότι πρώτη μεν πολιτική οργάνωσις
+αρχήθεν έγινεν η του Ίωνος και εκείνων οι οποίοι μετ' αυτού
+εκατοίκησαν (εις την Αττικήν). Διότι τότε διά πρώτην φοράν
+κατενεμήθησαν εις τας τέσσαρας φυλάς αναμεταξύ των και
+καθίδρυσαν τους φυλοβασιλείς. Δευτέρα δε και πρώτη κατόπιν
+ταύτης κυρίως έχουσα μορφήν πολιτεύματος είναι η γενομένη επί
+Θησέως, έχουσα μικράν τινα παρέκκλισιν από του βασιλικού
+πολιτεύματος. Ύστερα δε απ' αυτήν (έρχεται) η επί της εποχής
+του Δράκοντος, ότε και διά πρώτην φοράν συνέταξαν γραπτούς
+νόμους (159). Τρίτη δε είναι η μετά την στάσιν, η επί της
+εποχής του Σόλωνος, από της οποίας έγινεν αρχή δημοκρατίας.
+Τετάρτη δε είναι η τυραννίς (το πολίτευμα των τυράννων) επί
+Πεισιστράτου. Πέμπτη δε η μετά την κατάλυσιν των τυράννων, η
+επί της εποχής του Κλεισθένους, έχουσα δημοκρατικώτερον
+χαρακτήρα παρά η του Σόλωνος. Έκτη δε είναι η μετά τους
+Μηδικούς πολέμους, οπότε την επίβλεψιν του πολιτεύματος είχεν η
+εξ Αρείου Πάγου βουλή. Εβδόμη δε και μετά ταύτην είναι εκείνη
+την οποίαν και ο Αριστείδης μεν υπέδειξεν, επραγματοποίησε δε ο
+Εφιάλτης με την κατάργησιν της εξουσίας του Αρείου Πάγου· κατά
+την οποίαν συνέβησαν και πολλά σφάλματα της πόλεως ως προς την
+ηγεμονίαν της θαλάσσης εξ αιτίας των δημαγωγών. Ογδόη δε
+υπήρξεν η πολιτική κατάστασις των τετρακοσίων. Και κατόπιν
+αυτής ενάτη η δημοκρατία πάλιν. Δεκάτη δε υπήρξεν η των
+τριάκοντα και η των δέκα τυραννική εξουσία. Ενδεκάτη δε η μετά
+την κάθοδον εκ Φυλής και εκ Πειραιώς, από της οποίας απορρέει
+το πολίτευμα έως τώρα, ολοένα πλειότερον παρέχουσα την εξουσίαν
+εις το πλήθος.
+
+Διότι όλων των πολιτικών πραγμάτων κύριον έκαμεν ο λαός τον
+εαυτόν του και όλα διοικούνται διά ψηφισμάτων και διά
+δικαστηρίων, εις τα οποία η λαϊκή τάξις έχει την υπεροχήν.
+Διότι και η νομοθετική δικαιοδοσία της βουλής μετεφέρθη εις την
+συνέλευσιν του λαού (160)· και τούτο φαίνεται ότι ορθώς (οι
+Αθηναίοι) πράττουσι· διότι πλέον εύκολα διαφθείρονται οι ολίγοι
+παρά οι πολλοί διά της παροχής κέρδους ή χαρίτων.
+
+Παροχήν δε μισθού εις τους συνερχομένους εις εκκλησίαν του
+δήμου κατ' αρχάς μεν απεφάσισαν να μη κάμουν επειδή δε δεν
+συνηθροίζοντο εις την εκκλησίαν, αλλ' υπήρχεν ανάγκη να
+σοφίζωνται πολλά οι πρυτάνεις διά να συναθροίζεται το πλήθος το
+επαρκούν διά να είναι έγκυρος η δι' ανυψώσεως των χειρών
+ψηφοφορία (161), πρώτον μεν ο Αγύρριος παρέσχεν ένα οβολόν (ως
+μισθόν εκάστου προσερχομένου), μετά δε τούτον ο Ηρακλείδης ο
+Κλαζομένιος (162), ο επονομαζόμενος βασιλεύς παρέσχε δύο
+οβολούς, πάλιν δε ο Αγύρριος τριώβολον.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟN ΙΖ'.
+
+ΕΓΓΡΑΦΗ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΩΝ — ΕΦΗΒΙΑ (163)
+
+
+
+Η σημερινή δε κατάστασις της πολιτείας είναι κατά τον εξής
+τρόπον:
+
+Μετέχουσι μεν των πολιτικών δικαιωμάτων όσοι έχουν γεννηθή από
+αμφοτέρους τους γονείς των πολίτας· εγγράφονται δε εις τον
+κατάλογον των δημοτών όταν έχουν ηλικίαν δεκαοκτώ ετών. Όταν δε
+εγγράφωνται ούτοι, ψηφίζουν περί αυτών οι ήδη δημόται ενόρκως,
+πρώτον μεν εάν πιστεύουν ότι έχουν την υπό του νόμου οριζομένην
+ηλικίαν, και αν δεν γίνη πιστευτόν ότι έχουν αυτήν, επιστρέφουν
+εις την τάξιν των παίδων· δεύτερον δε εάν καθένας απ' αυτούς
+είναι και έχη γεννηθή ελεύθερος σύμφωνα με τον νόμον έπειτα δε
+εάν μεν δώσουν αρνητικήν ψήφον (164), ότι δηλαδή δεν είναι ένας
+ελεύθερος, αυτός μεν εφεσιβάλλει (165) την απόφασιν εις το
+δικαστήριον, οι δε δημόται εκλέγουν πέντε εξ αυτών άνδρας ίνα
+υποστηρίξουν την κατηγορίαν, και αν μεν δεν γίνη δεκτόν ότι
+έχει δίκαιον να εγγραφή πολίτης, πωλεί αυτόν η πόλις (ως
+δούλον)· αν δε κερδήση την δίκην (166) αναγκαστικώς εγγράφουν
+αυτόν (εις το μητρώον των πολιτών) οι δημόται. Μετά δε ταύτα
+εξελέγχει (167) τον κατάλογον των εγγραφέντων η βουλή και, αν
+κανείς εξ αυτών λογισθή τότε νεώτερος των δεκαοκτώ ετών,
+επιβάλλει (η βουλή) πρόστιμον (168) εις τους πολίτας, οι οποίοι
+τον ενέγραψαν. Όταν δε υποστώσι τον τοιούτον έλεγχον οι έφηβοι,
+τότε κατά φυλάς συναθροισθέντες οι πατέρες των εκλέγουν κατόπιν
+ορκωμοσίας τρεις εκ καθεμιάς φυλής (169) έχοντας ηλικίαν άνω
+των τεσσαράκοντα ετών, εκείνους τους οποίους ήθελαν κρίνη ως
+τους καλλιτέρους και πλέον καταλλήλους διά να αναλάβωσι την
+επίβλεψιν των εφήβων, εξ αυτών δε ο δήμος εκλέγει διά
+χειροτονίας ένα από κάθε φυλήν ως &σωφρονιστήν& και &κοσμητήν&
+επί όλων εν γένει (170). Παραλαβόντες δε ούτοι όλους ομού τους
+εφήβους, πρώτον μεν περιέρχονται μετ' αυτών τα ιερά (171),
+έπειτα μεταβαίνουν μαζί τους εις Πειραιά και τους εγκαθιστώσιν
+φρουρούς άλλους μεν εις την Μουνυχίαν, άλλους δε εις την Ακτήν.
+Εκλέγει δε διά χειροτονίας ο δήμος και δύο παιδαγωγούς δι'
+αυτούς και διδασκάλους, οι οποίοι τους διδάσκουν να οπλομαχώσι,
+να τοξεύωσι, ν' ακοντίζωσι και να χειρίζωνται τον καταπέλτην
+(172).
+
+Δίδει δε η πολιτεία και διά τροφήν εις μεν τους σωφρονιστάς
+μίαν δραχμήν εις καθένα, εις δε τους εφήβους τέσσαρας οβολούς
+εις καθένα. Ο δε σωφρονιστής λαμβάνων τα χρήματα τα προωρισμένα
+διά τους εφήβους της ιδικής του φυλής ο καθένας, αγοράζει τα
+αναγκαιούντα εις όλους από κοινού (διότι έχουν συσσίτιον κατά
+φυλάς) και φροντίζει αυτός δι' όλα τα άλλα.
+
+Και το μεν πρώτον έτος τοιουτοτρόπως διάγουν· το δε επόμενον
+έτος, όταν γίνη εκκλησία (173) του δήμου εις το θέατρον,
+επιδείξαντες οι έφηβοι ενώπιον του δήμου την εξάσκησιν αυτών
+εις τα στρατιωτικά (174) και παρά της πόλεως λαβόντες ασπίδα
+και δόρυ καθίστανται φύλακες περίπολοι εις την χώραν και
+μένουσιν ως σκοποί εις τα φρούρια. Υπηρετούσι δε ως φρουροί
+κατά τα δύο έτη φορούντες χλαμύδας και είναι καθ' όλα
+αφορολόγητοι· και ούτε ενάγουσιν ούτε ενάγονται εις τα
+δικαστήρια (175), διά να μη υπάρχη πρόφασις απουσίας, εκτός εάν
+πρόκειται περί κληρονομικής υποθέσεως και περί επικλήρου, η εάν
+λόγω καταγωγής ανατεθή εις κανένα εξ αυτών ιερατικόν αξίωμα.
+Όταν δε περάσουν τα δύο έτη, προσέρχονται πλέον εις την τάξιν
+όλων των άλλων πολιτών.
+
+Τα μεν λοιπόν αφορώντα εις την εγγραφήν των πολιτών και εις
+τους εφήβους τοιουτοτρόπως έχουσι.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΗ'.
+
+ΒΟΥΛΗ ΚΑΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ
+
+
+
+Όλα δε τα αξιώματα, τα αναγόμενα εις την συνήθη διοίκησιν
+παρέχονται διά κλήρου, εκτός του ταμίου των στρατιωτικών και
+των ταμιών διά τα θεωρικά χρήματα και του επιμελητού των κρηνών
+της υδρεύσεως. Εις δε τα αξιώματα ταύτα διορίζουσι
+ψηφοφορούντες διά χειροτονίας και οι χειροτονηθέντες άρχοντες
+είναι από της εορτής των Παναθηναίων έως την επομένην εορτήν
+των Παναθηναίων. Διά χειροτονίας δε εκλέγουν και όλους τους διά
+τον πόλεμον άρχοντας.
+
+Η δε βουλή απαρτίζεται διά κλήρου εκ πεντακοσίων πενήντα από
+κάθε φυλήν. Έχει δε την πρυτανείαν (176), ιδιαιτέρως κάθε φυλή
+κατά σειράν όπως ήθελον έλθη διά κλήρου, αι μεν πρώται
+τέσσαρες, τριάντα έξ ημέρας η καθεμία, αι δε κατόπιν έξ,
+τριάντα πέντε ημέρας η καθεμία. Διότι το έτος υπολογίζουν
+σεληνιακόν. Εκείνοι δε εξ αυτών οι οποίοι είναι πρυτάνεις
+πρώτον μεν συντηρούνται διά συσσιτίου (παρεχομένου υπό της
+πόλεως) εις την Θόλον, (177) μισθοδοτούμενοι υπό της πόλεως,
+δεύτερον δε είναι επιφορτισμένοι να προσκαλώσιν εις συνέλευσιν
+την βουλήν και τον λαόν· την μεν βουλήν κάθε ημέραν, εκτός εάν
+είναι ημέρα εορτής, τον δε λαόν τέσσαρας φοράς εις καθεμίαν
+πρυτανείαν. Και όσα πρέπει να συζητήση η βουλή και ό,τι ειδικώς
+εις καθεμίαν ημέραν και πού να συνέλθη, ούτοι (οι πρυτάνεις) τα
+προδιορίζουν· προδιορίζουν δε ούτοι και τας συνελεύσεις του
+λαού· μιαν μεν συνέλευσιν κυρίαν κατά την οποίαν είναι
+ωρισμένον να αποφαίνωνται διά χειροτονίας ως προς την
+κυβέρνησιν, εάν δηλαδή καλώς κυβερνά, και να συσκέπτωνται διά
+τον σιτισμόν και διά την φρούρησιν της χώρας· και τας μηνύσεις
+διά πολιτικά εγκλήματα (178) την ημέραν εκείνην οφείλουν να
+κάμνουν οι θέλοντες και αι απογραφαί των δημευομένων κτημάτων
+(179) πρέπει να αναγινώσκωνται και αι λογοδοσίαι επί
+κληρονομικών υποθέσεων και επί της διαχειρίσεως κληρονομικών
+περιουσιών γυναικών ανυπάνδρων, (180) διά να μη διαφεύγη την
+γνώσιν κανενός τίποτε απροστάτευτον (181). Εις τον καιρόν δε
+της έκτης πρυτανείας ομού με τα ειρημένα (η συνέλευσις του
+λαού) διά χειροτονίας ψηφίζει περί της οστρακοφορίας (182), εάν
+πρέπη να ενεργηθή τοιαύτη ή μη, και περί επιβολής ποινών
+περιουσιακών (183) εις συκοφάντας Αθηναίους και μετοίκους, έως
+τρεις από καθεμίαν εκ των δύο τούτων τάξεων (184), και περί
+κατηγορίας εναντίον τινός, ο οποίος τυχόν υπεσχέθη τι εις τον
+δήμον και δεν το εξετέλεσεν. Άλλη δε συνέλευσις είναι διά τας
+αιτήσεις, εις την οποίαν υποβάλλει αίτησιν οποίος θέλει δι' όσα
+τυχόν θέλει και ιδιωτικής και δημοσίας φύσεως να ομιλήση προς
+τον δήμον (185). Αι δε δύο άλλαι πρυτανικοί συνελεύσεις είναι
+περί των άλλων δημοσίων υποθέσεων· εις αυτάς δε ορίζουσιν οι
+νόμοι να συζητούνται εις καθεμίαν τρία μεν ζητήματα αφορώντα
+εις τα ιερά, τρία δε αφορώντα εις αποστολάς κηρύκων και
+πρεσβείας και τρία αφορώντα εις τα όσια (186). Συζητούσι δε και
+αποφασίζουσι κάποτε χωρίς να προηγηθή διά χειροτονίας ψηφοφορία
+περί εισαγωγής του ζητήματος (187). Παρουσιάζονται δε και οι
+κήρυκες εις τους πρυτάνεις πρώτον (188)· και οι φέροντες (προς
+τον δήμον Αθηναίων) επιστολάς εις τούτους τας επιδίδουσιν
+(189).
+
+Υπάρχει δε επόπτης (αρχηγός) των πρυτάνεων (190) ένας διά
+κλήρου εκλεγόμενος· αυτός δε εποπτεύει νύκτα και ημέραν και δεν
+επιτρέπεται ούτε διά περισσότερον καιρόν ούτε δύο φοράς να
+χρηματίση ο ίδιος. Φυλάττει δε ούτος και τας κλείδας των ιερών
+κτιρίων, όπου υπάρχουν τα χρήματα και τα έγγραφα της πόλεως,
+και την δημοσίαν σφραγίδα· και αυτός να μένη εις την Θόλον
+είναι επιβεβλημένον καθώς και τρεις ακόμη των πρυτάνεων,
+εκείνοι τους οποίους αυτός ήθελεν ορίση. Και όταν συγκαλέσουν
+οι πρυτάνεις την βουλήν ή τον δήμον, ούτος διά κλήρου ορίζει
+εννέα προέδρους, ένα από κάθε φυλήν, πλην εκείνης η οποία έχει
+την πρυτανείαν, και εκ των εννέα τούτων ένα επόπτην, και
+παραδίδει εις αυτούς το πρόγραμμα (της ημερησίας διατάξεως) διά
+την συνέλευσιν· αυτοί δε παραλαβόντες το πρόγραμμα και διά την
+τήρησιν της τάξεως φροντίζουν και υποβάλλουν τα ζητήματα επί
+των οποίων θα γίνη συζήτησις και αποφαίνονται διά το αποτέλεσμα
+της ψηφοφορίας διά χειροτονίας και όλα τα άλλα διοικούσι και
+εξουσίαν έχουν να διαλύσουν την συνέλευσιν. Και να είναι τις
+επόπτης δεν επιτρέπεται παρά μίαν φοράν το έτος, να γίνη δε
+πρόεδρος (μιας φυλής) επιτρέπεται μίαν φοράν εις κάθε
+πρυτανείαν.
+
+Διενεργούσι δε (οι πρυτάνεις) και αρχαιρεσίας στρατηγών και
+αρχηγών του ιππικού και των άλλων πολεμικών αξιωμάτων υπό της
+συνελεύσεως του δήμου σύμφωνα με τας εν αυτή αποφάσεις του
+λαού. Διενεργούσι δε τας αρχαιρεσίας οι μετά την έκτην
+πρυτανείαν πρυτανεύοντες, εκείνοι επί της αρχής των οποίων οι
+οιωνοί θα εφαίνοντο ευνοϊκοί προς τούτο (191). Είναι δε ανάγκη
+να προηγηθή προκαταταρκτική της βουλής απόφασις (192) και περί
+τούτων.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΘ'.
+
+ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ
+
+
+
+Η δε βουλή εις προγενεστέραν εποχήν είχεν εξουσίαν και
+χρηματικήν ποινήν να επιβάλη και δεσμά και θάνατον (193)· και
+ότε αυτή έφερεν εις τον δήμιον κάποιον Λυσίμαχον, ο οποίος
+εκάθητο ήδη επί του εδωλίου της θανατικής εκτελέσεως και
+επρόκειτο να φονευθή, ο Ευμηλίδης ο εκ του δήμου Αλωπεκής
+απέσπασεν αυτόν λέγων ότι κανείς δεν πρέπει χωρίς δικαστικήν
+διαδικασίαν (194) να θανατώνεται· και με το να γίνη ούτω δίκη
+ενώπιον του δικαστηρίου ο μεν Λυσίμαχος απηλλάγη (195) και
+έλαβε παρωνύμιον «ο από του τυπάνου» (196), ο δε δήμος αφήρεσεν
+από την βουλήν το δικαίωμα του να καταδικάζη εις θάνατον και
+εις δεσμά και εις χρηματικήν ποινήν και έκαμεν νόμον ότι: αν η
+βουλή καταδικάση τινά ως υποπεσόντα εις αδίκημα ή του επιβάλλη
+πρόστιμον, τας τοιαύτας καταδίκας και χρηματικάς ποινάς να
+υποβάλλουν προς έγκρισιν οι θεσμοθέται εις το δικαστήριον και
+ό,τι οι δικασταί ήθελαν ψηφίση, τούτο να έχη οριστικήν ισχύν
+(197).
+
+Κρίνει δε η βουλή τα της διαχειρίσεως των αξιωμάτων, των
+περισσοτέρων, κυρίως δε των αφορώντων εις χρηματικήν
+διαχείρισιν· η απόφασις δε αυτής δεν είναι τελεσίδικος, αλλά
+υπόκειται εις έφεσιν προ του δικαστηρίου. Έχουν δε δικαίωμα και
+οι ιδιώται να υποβάλουν καταγγελίαν εναντίον οιασδήποτε αρχής
+ήθελον, ότι δεν ασκείται νομίμως· έφεσις δε και επί τούτων
+χωρεί εις το δικαστήριον, εάν η βουλή ήθελε καταδικάση.
+
+Ενεργεί δε και τον έλεγχον (198) των βουλευτών οι οποίοι κατά
+το επόμενον έτος θ' ασκήσωσι το βουλευτικόν αξίωμα, προς δε και
+των εννέα αρχόντων. Και πρότερον μεν είχεν εξουσίαν να
+αποκλείση (τινά εκ των αξιωμάτων τούτων), τώρα δε και ως προς
+αυτά χωρεί έφεσις εις το δικαστήριον.
+
+Ως προς ταύτα μεν λοιπόν δεν έχει εξουσίαν ν' αποφασίζη
+τελεσιδίκως η βουλή (199). Αποφασίζει δε προηγουμένως (200)
+περί των ζητημάτων, τα οποία θα υποβληθούν εις την κρίσιν της
+εκκλησίας του δήμου και δεν επιτρέπεται τίποτε μη
+προεψηφισμένον υπό της βουλής ουδέ καν ό,τι ήθελον υποβάλη προς
+συζήτησιν γραπτώς οι πρυτάνεις να ψηφίση η εκκλησία του δήμου·
+διότι ακριβώς ως προς αυτά κατ' αυτόν τον τρόπον ο επιτυχών
+τοιαύτην υπό του δήμου ψήφισιν καθίσταται ένοχος παρανόμου
+υποβολής νομοσχεδίου. (201)
+
+Έχει δε η βουλή και την επιμέλειαν των ναυπηγημένων πλοίων και
+των σκευών και των ναυστάθμων και ενεργεί την ναυπήγησιν νέων
+τριήρεων και τετρήρεων (202), όποιον εκ των δύο τούτων ειδών
+(πολεμικών πλοίων) διά χειροτονίας αποφασίση ο δήμος και σκεύη
+δι' αυτά και ναυστάθμους (203)· διά χειροτονίας δε ο λαός
+ορίζει αρχιτέκτονας διά τα πλοία. Αν δε δεν παραδώσουν ταύτα
+τελείως ναυπηγημένα εις την νέαν βουλήν, δεν επιτρέπεται να
+λάβωσιν αυτοί (οι παλαιοί βουλευταί) την επί τούτω παρεχομένην
+δωρεάν διότι οι βουλευταί της μετέπειτα βουλής την λαμβάνουν.
+Κατασκευάζει δε τας τριήρεις εκλέγουσα δέκα άνδρας εκ του
+βουλευτικού σώματος τριηροποιούς. Έχει δε την επίβλεψιν και των
+δημοσίων κτιρίων όλων και, αν νομίση ότι αδικεί τις τα δημόσια,
+καταγγέλλει αυτόν εις τον δήμον και, όταν τον καταδικάση ο
+δήμος, παραπέμπει αυτόν εις το δικαστήριον.
+
+Μετέχει δε της διοικήσεως και των άλλων αρχών ως προς τα
+πλείστα. Διότι πρώτον μεν &οι ταμίαι της Αθηνάς& είναι μεν
+δέκα, κληρώνεται δε ένας από κάθε φυλήν εκ της τάξεως των
+πεντακοσιομεδίμνων σύμφωνα με τον νόμον του Σόλωνος (διότι
+ακόμη έχει κύρος ο νόμος), γίνεται δε άρχων ο κληρωθείς ακόμη
+και αν είναι πολύ πτωχός. Παραλαμβάνουν δε και το άγαλμα της
+Αθηνάς και τας Νίκας (204) και τα άλλα κειμήλια και τα χρήματα
+ενώπιον της βουλής.
+
+Υπάρχουν ακόμη οι δέκα &πωληταί&, διά κλήρου δε λαμβάνονται
+ένας από κάθε φυλήν· παρέχουν δε εις μίσθωσιν ούτοι όλα τα
+μισθώματα και πωλούσι τα μέταλλα και τους παρεχομένους εις
+μίσθωσιν φόρους, (συνεργαζόμενοι προς τούτο) με τον ταμίαν των
+στρατιωτικών χρημάτων και με τους εκλεγομένους ταμίας του
+θεωρικού χρήματος, ενεργούντες τας μισθώσεις ενώπιον της βουλής
+και κατακυρούσιν εις όποιον η βουλή ήθελε ψηφίση· ομοίως και τα
+προς πώλησιν μέταλλα και τα διά κατεργασίαν και τα πωλούμενα
+(προς εξόρυξιν από της γης) διά τρία έτη (205) και τα
+παρεχόμενα εις μίσθωσιν (206) διά . . . έτη. Και τας περιουσίας
+των καταδικαζομένων υπό του Αρείου Πάγου και των άλλων (του
+Δημοσίου χρεωστών) πωλούσιν ενώπιον της βουλής, κάμνουν δε την
+κατακύρωσιν της πωλήσεως οι εννέα άρχοντες. Και τους φόρους
+τους μισθουμένους (εις ιδιώτας) ετησίως, αναγράφοντες εις
+ασπρισμένους πίνακας (207) και τον μισθωτήν και όσα έχει
+μισθώση, παραδίδουν εις την βουλήν. Αναγράφουν δε εις δέκα
+πίνακας χωριστά μεν εκείνους οι οποίοι υποχρεούνται να
+καταβάλλουν (φόρον) εις καθεμίαν πρυτανείαν, χωριστά δε
+εκείνους οι οποίοι υποχρεούνται να καταβάλουν τρις φοράς το
+έτος, συντάσσοντες πίνακας κατά την καταβολήν του καθενός,
+χωριστά δε καταγράφουν εκείνους όσοι υποχρεούνται να
+καταβάλλουν επί της ενάτης πρυτανείας (208). Καταχωρίζουσι δε
+εις πίνακας και τα κτήματα και τας οικίας, όσα έχουν απογραφή
+και πωληθή δικαστικώς. Διότι και ταύτα πωλούσιν αυτοί.
+Υποχρεούται δε ο αγοραστής των μεν οικιών εντός πέντε ετών να
+καταβάλη το τίμημα, των δε κτημάτων εντός δέκα ετών. Πληρώνουν
+δε αυτά επί της ενάτης πρυτανείας.
+
+Καταθέτει δε και ο άρχων βασιλεύς τας μισθώσεις των κτημάτων
+των ανηκόντων εις ιερά καθιδρύματα (209), αναγράφων αυτάς εις
+ασπρισμένους πίνακας. Είναι δε και τούτων η μίσθωσις διά δέκα
+έτη, πληρώνεται δε επί της ενάτης πρυτανείας· διό και πολλά
+χρήματα εισπράττονται επί της πρυτανείας αυτής.
+
+Κατατίθενται μεν λοιπόν εις την βουλήν οι πίνακες περιέχοντες
+καθεμίαν καταβολήν κατά τάξιν, φυλάττει δε αυτούς ο δημόσιος
+δούλος· όταν δε έρχεται η προθεσμία πληρωμής χρημάτων,
+παραδίδει αυτούς τους ιδίους πίνακας εις τους αποδέκτας, αφού
+τους ξεκρεμάση από τα επιστύλια, εκείνους δηλαδή τους πίνακας
+των οποίων τα χρήματα είναι πληρωτέα την ιδίαν αυτήν ημέραν και
+αποσβεστέα. Οι δε άλλοι πίνακες (οφειλών προς το Δημόσιον)
+μένουν χωριστά αποτεθειμένοι διά να μη προαποσβεσθούν.
+
+Είναι δε αποδέκται (210) δέκα, κληρωμένοι κατά φυλάς· ούτοι δε
+παραλαμβάνοντες τους πίνακας απαλείφουν τα καταβαλλόμενα
+χρήματα ενώπιον της βουλής εις το βουλευτήριον και πάλιν
+αποδίδουν τους πίνακας εις τον δημόσιον δούλον· και αν κανείς
+δεν πληρώση εκεί (ενώπιον της βουλής) σημειούται επί του
+πίνακος και υποχρεούται να καταβάλη διπλάσιον το
+καθυστερούμενον ή να φυλακισθή· και τα ούτω οφειλόμενα έχει
+εξουσίαν η βουλή να εισπράττη και προς τούτο να φυλακίζη κατά
+τους νόμους. Την μεν πρώτην ημέραν της πρυτανείας δέχονται τας
+πληρωμάς και διανέμουν (τα εισπραττόμενα ποσά) εις τας αρχάς
+της πόλεως, την δε επομένην και την διανομήν καταγράψαντες εις
+σανίδα υποβάλλουν και αναρτώσιν εις το βουλευτήριον και
+αναφέρουν προς την βουλήν εάν τις γνωρίζη τινά αδικούντα κατά
+την διανομήν ή άρχοντα ή ιδιώτην και εκδίδουν γνωμοδοτήσεις,
+εάν τις φαίνεται εις αυτούς ότι αδικεί εις τι.
+
+Εκλέγουσι δε διά κλήρου εκ του σώματος αυτών οι βουλευταί και
+δέκα λογιστάς, οι οποίοι θα κάμουν με τας αρχάς τους
+λογαριασμούς κάθε πρυτανείας. Επίσης δε διά κλήρου εκλέγουν
+&ευθύνους& (211) ένα από κάθε φυλήν και δύο παρέδρους δι'
+έκαστον εκ των &ευθύνων&, εις τους οποίους είναι υποχρέωσις να
+συνεδριάζωσι διά τας μηνύσεις (212) (καθένας των ευθύνων ομού
+μετά των δύο παρέδρων) διά κάθε φυλήν χωριστά ενώπιον του
+επωνύμου άρχοντος και εάν κανείς θέλη να προσκαλέση κανένα εις
+λογοδοσίαν είτε ιδιωτικής είτε δημοσίας διαχειρίσεως, εντός
+τριών ημερών αφ' ότου έδωκε λογοδοσίαν, γράψας εις πίνακα
+ασπρισμένον το όνομα και το ιδικόν του και το του μηνυομένου
+και το αδίκημα διά το οποίον καταγγέλλει και καθορίσας υπ'
+ευθύνην του το πληρωτέον ποσόν, εγχειρίζει (τον πίνακα) εις τον
+εύθυνον. Ούτος δε λαβών αυτόν και αναγνώσας, αν αποδεχθή την
+μήνυσιν, παραδίδει τας μεν ιδιωτικάς υποθέσεις εις τους
+δικαστάς κάθε δήμου αναλόγως με την φυλήν εις την οποίαν
+ανήκουσιν οι μηνυόμενοι, τας δε υποθέσεις του Δημοσίου αναφέρει
+γραπτώς εις τους θεσμοθέτας. Οι δε θεσμοθέται, εφ' όσον ήθελον
+παραλάβη τοιουτοτρόπως, εισάγουσιν επίσης και την υπόθεσιν
+αυτήν λογοδοσίας (213) εις το δικαστήριον, ό,τι δε αποφασίσουν
+οι δικασταί, τούτο είναι τελεσίδικον (214).
+
+Κάμνει δε επιθεώρησιν (215) και των ίππων η βουλή και, αν μεν
+κανείς πλούσιος ων καλόν ίππον φαίνεται να συντηρή κακώς, εις
+αυτόν επιβάλλει ως πρόστιμον την εξ ιδίων παρ' άλλου συντήρησιν
+(216) (του ίππου)· εις δε τους ίππους, οι οποίοι δεν ημπορούν
+να τρέχουν και δεν είναι ικανοί να μένουν εις παράταξιν, αλλά
+φεύγουν (217), χαράσσουν σφραγίδα επί της γνάθου και ο υποστάς
+το σφράγισμα τούτο ίππος δεν είναι μάχιμος (218). Εξετάζει δε
+και τους προδρόμους ίππους (219), ποίοι δηλαδή φαίνονται να
+είναι ικανοί να προπορεύωνται και αν κανένα εξ αυτών ψηφίση ως
+ανίκανον, υποβιβάζεται ούτος. Επιθεωρεί δε και τους βοηθούς
+ιππείς (220) και όποιον ήθελε καταψηφίση, αυτός παύει να
+μισθοδοτήται· τους ιππείς δε καταγράφουν εις τον κατάλογον οι
+&καταλογείς&, ήτοι δέκα άνδρες, εκείνοι τους οποίους ο δήμος
+ήθελε διά χειροτονίας ορίση· όσους δε αυτοί εγγράφουν εις τον
+κατάλογον τους παραδίδουν εις τους ιππάρχους και εις τους
+φυλάρχους, ούτοι δε παραλαβόντες τον κατάλογον τον υποβάλλουν
+εις την βουλήν, και (οι της βουλής) ανοίξαντες τον πίνακα, εις
+των οποίον είναι γραμμένα τα ονόματα των ιππέων, εκείνους μεν
+εκ των πρότερον εις αυτόν γραμμένων, οι οποίοι ενόρκως
+βεβαιώνουν ότι δεν είναι κατά το σώμα δυνατοί να ιππεύουν, τους
+σβύνουν από τον πίνακα, τους δε περιληφθέντας εις τον νέον
+κατάλογον προσκαλούσι και, αν μεν κανείς απ' αυτούς ενόρκως
+βεβαιώση ότι δεν δύναται είτε διά σωματικούς είτε διά
+περιουσιακούς λόγους να είναι ιππεύς, απαλάττουν αυτόν, δι'
+όποιον δε ουχί ενόρκως βεβαιώση αδυναμίαν ψηφίζουν διά
+χειροτονίας οι βουλευταί, ποίον εκ των δύο, είναι ικανός να
+ιππεύη ή όχι· και αν μεν τον ψηφίσουν ικανόν, εγγράφουν αυτόν
+εις τον πίνακα, ειδεμή, και αυτόν απαλάττουν.
+
+Έκρινε δε άλλοτε η βουλή και τας προμηθείας τας αναγομένας εις
+τον πέπλον (221) της Αθηνάς, τώρα δε αποφαίνεται δι' αυτάς το
+δικαστήριον, όποιον ήθελε τύχη· διότι επιστεύθη ότι αυτοί (οι
+βουλευταί) εχαρίζοντο εις τας αποφάσεις των. Και διά την
+διακόσμησιν των Νικών (222) και διά τα βραβεία τα παρεχόμενα
+εις την εορτήν των Παναθηναίων έχει μαζί με τον ταμίαν των
+στρατιωτικών την επιμέλειαν η βουλή.
+
+Κάμνει δε και επιθεώρησιν των ανικάνων η βουλή· διότι υπάρχει
+νόμος ο οποίος ορίζει ότι, τους έχοντας περιουσίαν μικροτέραν
+των τριών μνων και έχοντας σωματικάς βλάβας, ώστε να μη
+δύνανται να κάμνουν κανέν έργον, τους εξετάζει μεν η βουλή,
+δίδει δε εκ του δημοσίου ταμείου διά τροφήν δύο οβολούς την
+ημέραν εις καθένα. Και ταμίας διά κλήρου εκλεγόμενος υπάρχει
+δι' αυτούς.
+
+Μετέχει δε (η βουλή) της διοικήσεως και των άλλων δημοσίων
+διαχειρίσεων κατά τα πλείστα δυνατόν ειπείν.
+
+Τα μεν λοιπόν υπαγόμενα εις την δικαιοδοσίαν της βουλής είναι
+ταύτα.
+
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Κ'.
+
+ΕΤΗΣΙΑΙ ΚΑΤΩΤΕΡΑΙ ΑΡΧΑΙ ΚΛΗΡΩΤΑΙ
+
+
+
+Εκλέγονται δε διά κλήρου και &επισκευασταί& των ιερών δέκα
+άνδρες, οι οποίοι λαμβάνοντες τριάκοντα μνας παρά των ταμιών
+πληρωμής επισκευάζουν τα ιερά ιδρύματα, τα έχοντα μεγαλυτέραν
+ανάγκην επισκευής. Και &αστυνόμοι& εκλέγονται δέκα· εξ αυτών δε
+πέντε μεν ασκούσι την εξουσίαν των εις τον Πειραιά, πέντε δε
+εις την πόλιν, και τας αυλητρίδας και τας αοιδούς και τας
+κιθαριστρίας αυτοί επιβλέπουν, ίνα μη πληρώνωνται περισσότερον
+από δύο δραχμάς και, αν πολλοί θέλουν την ιδίαν να λάβουν,
+ούτοι θέτουν κλήρον και μισθώνεται αυτή εις όποιον λάχη ο
+κλήρος. Και επιβλέπουν όπως κανείς από τους οδοκαθαριστάς
+(κοπρολόγους) αποθέτη τας συλλεγομένας ακαθαρσίας εντός
+αποστάσεως δέκα σταδίων από του τείχους (223). Και εμποδίζουν
+να εγείρωνται οικοδομαί επί των οδών και ξύλινοι εξώσται να
+επεκτείνωνται υπεράνω των οδών (224) και να κατασκευάζωνται
+οχετοί μετέωροι έχοντες εκροήν εις την οδόν και να γίνωνται
+θύραι ανοιγόμεναι προς την οδόν (225). Και τους αποθνήσκοντας
+εις τους δρόμους σηκώνουν, έχοντες (προς τούτο) δημοσίους
+υπηρέτας.
+
+Διά κλήρου δε εκλέγονται και &αγορανόμοι& (226), πέντε μεν εις
+τον Πειραιά, πέντε δε εις την πόλιν. Εις αυτούς δε υπό των
+νόμων επιβάλλεται να επιβλέπουν τα πωλούμενα τρόφιμα όλα, διά
+να πωλούνται καθαρά και γνήσια.
+
+Διά κλήρου δε εκλέγονται και &μετρονόμοι&, πέντε μεν εις την
+πόλιν, πέντε δε εις τον Πειραιά· και ούτοι έχουν την επίβλεψιν
+όλων των μέτρων και των σταθμών διά να τα μεταχειρίζωνται
+δικαίως οι πωληταί.
+
+Υπήρχαν δε και &σιτοφύλακες& διά κλήρου εκλεγόμενοι, πέντε μεν
+εις τον Πειραιά, πέντε δε εις την πόλιν, τώρα δε είκοσι μεν εις
+την πόλιν, δεκαπέντε δε εις τον Πειραιά. Ούτοι δε φροντίζουν
+πρώτον μεν όπως ο εις την αγοράν αποκείμενος σίτος πωλείται
+δικαίως, έπειτα δε όπως οι μυλωθροί πωλούν τα άλευρα σύμφωνα με
+τας τιμάς των κριθών, και οι αρτοπώλαι σύμφωνα με τας τιμάς των
+αλεύρων πωλούν τους άρτους, και ορίζοντες τα ζύγια του άρτου
+όπως ούτοι (οι σιτοφύλακες) τάξουν· διότι ο νόμος προστάζει
+ούτοι να κάμνουν την διατίμησιν.
+
+Διά κλήρου δε λαμβάνουν δέκα &επιμελητάς εμπορίου&· εις αυτούς
+δε επιβάλλεται και να επιβλέπουν τας εμπορικάς αγοράς (227) και
+ν' αναγκάζουν τους εμπόρους να φέρουν εις την πόλιν τα δύο
+τρίτα του σίτου ο οποίος φθάνει διά θαλάσσης εις το
+σιτεμπόριον.
+
+Διορίζουν δε διά κλήρου και τους ένδεκα, οι οποίοι έχουν την
+επιστασίαν των φυλακισμένων και οι οποίοι δικαιούνται τους
+κλέπτας και τους άρπαγας ανθρώπων (προς πώλησιν) (228) και τους
+λωποδύτας, αν μεν ομολογούν την ενοχήν, να καταδικάζουν εις
+θάνατον, εάν δε την αρνούνται, να τους εισάγουν εις το
+δικαστήριον και αν μεν αθωωθούν, να τους αφήνουν ελευθέρους,
+ειδεμή, να θανατώνουν αυτούς (229). Και τα προς αναγκαστικήν
+πώλησιν απογραφόμενα κτήματα και οικίας αυτοί (είναι
+εντεταλμένοι) να τα δηλώσουν εις το δικαστήριον και, όσα ήθελον
+καταλογισθή ως δημευμένα, να παραδίδουν εις τους πωλητάς και να
+είναι εισηγηταί των μηνύσεων επί παραβάσει πολιτικών νόμων
+(230). Τινών δ' εξ αυτών εισηγηταί είναι και οι θεσμοθέται.
+
+Εκλέγονται δε διά κλήρου και &εισαγωγείς& (εισαγγελείς) πέντε
+άνδρες, οι οποίοι προ του δικαστηρίου εισάγουν τας δίκας όσαι
+δέον να εκδικασθούν εντός του μηνός (231), ένα ανά δύο φυλάς.
+Είναι δε εντός του μηνός δικαστέαι όσαι δίκαι αφορώσιν εις
+προίκα, εάν τις δηλαδή οφείλων τοιαύτην δεν καταβάλλη και αν
+τις δανεισθείς με συμφωνημένον τόκον δραχμής (232) (ένα τοις
+εκατόν κατά μήνα) καθυστερή και αν τις δι' εμπορικήν αιτίαν
+δανεισθείς παρά τινος χρεωστή (233). Επίσης δε και αι δίκαι δι'
+αικίας και διά καθυστερήσεις οφειλής παρασχεθείσης φιλικώς και
+δι' υποθέσεις απορρεούσας εκ κοινωνικών χρεών και δι' αφορώσας
+εις αγοραπωλησίας δούλων και υποζυγίων (234) και εις
+τριηραρχίας και δι' υποθέσεις τραπεζιτικάς. Ούτοι μεν λοιπόν
+δικάζουσιν αυτάς εισάγοντες προ του δικαστηρίου εντός μηνός, οι
+δε ταμίαι επί των εισπράξεων επίσης τας υποθέσεις τας αφορώσας
+εις εισπράκτορας φόρων (235) και εναντίον εισπρακτόρων φόρων
+διά μεν τας μέχρι δέκα δραχμών αποφασίζοντες αυτοί οριστικώς,
+τας δε άλλας εισάγοντες εις το δικαστήριον προς εκδίκασιν εντός
+μηνός.
+
+Εκλέγουν δε διά κλήρου και τους τεσσαράκοντα, τέσσαρας από κάθε
+φυλήν, εις τους οποίους αι άλλαι δίκαι ανατίθενται· οι οποίοι
+πρότερον μεν ήσαν τριάκοντα και περιερχόμενοι κατά δήμους
+εδίκαζον, μετά δε την ολιγαρχίαν των τριάκοντα έγιναν
+τεσσαράκοντα (236). Και τας μεν υποθέσεις μέχρι δέκα δραχμών
+είχον δικαιοδοσίαν μόνοι των να δικάζουν, τας δε άνω του ποσού
+τούτου παραδίδουν εις τους διαιτητάς. Αυτοί δε παραλαβόντες την
+υπόθεσιν, εάν μεν δύνανται να διαλύσουν τας διαφοράς,
+αποφαίνονται· και αν μεν αρέσουν και εις τους δύο (διαδίκους)
+τα αποφασισθέντα και τ' αποδέχωνται, τελειώνει η δίκη. Εάν δε
+ένας των αντιδίκων κάμη έφεσιν εις το δικαστήριον, θέσαντες τας
+μαρτυρικάς καταθέσεις και τας αγωγάς (237) και τους σχετικούς
+νόμους μέσα εις δικαστικά κιβωτίδια (238), χωριστά μεν τας του
+ενάγοντος, χωριστά δε τας του εναγομένου, και σφραγίσαντες οι
+ίδιοι τα κιβωτίδια και προσαρτήσαντες την γνωμοδότησιν του
+διαιτητού γραμμένην εις πίνακα (239), παραδίδουν αυτά εις τους
+τέσσαρας, τους δικάζοντας την φυλήν του εναγομένου (240). Ούτοι
+δε παραλαβόντες εισάγουν εις το δικαστήριον, τας μεν υποθέσεις
+μέχρι χιλίων δραχμών (241) ενώπιον διακοσίων ενός δικαστών, τας
+δε άνω των χιλίων ενώπιον τετρακοσίων ενός. Δεν επιτρέπεται δε
+ούτε νόμους ούτε αγωγάς (προκλήσεις) ούτε μαρτυρίας να
+προβάλλουν άλλας παρά τας του διαιτητού, εκείνας αι οποίαι
+είναι αποτεθειμέναι εις τα κιβωτίδια.
+
+Διαιτηταί δε γίνονται όσοι είναι εξήκοντα ετών. Τούτο δε
+εξακριβούται εκ του υπολογισμού των επωνύμων αρχόντων (242).
+Διότι είναι επώνυμοι δέκα μεν οι των φυλών, τεσσαράκοντα δύο δε
+οι των ηλικιών· οι δε έφηβοι εγγραφόμενοι (εις τον κατάλογον
+των πολιτών) πρότερον μεν ενεγράφοντο εις ασπρισμένους πίνακας
+και μαζί με τ' όνομά των εγράφοντο και ο άρχων (επώνυμος), επί
+της αρχοντίας του οποίου ενεγράφησαν, και ο επώνυμος ο υπάρξας
+το προηγούμενον έτος, τώρα δε εις στήλην χαλκήν αναγράφονται
+και είναι στημένη η στήλη προ του βουλευτηρίου πλησίον των
+επωνύμων. Λαβόντες δε τον τελευταίον (243) των επωνύμων οι
+τεσσαράκοντα μοιράζουν μεταξύ των τας διά διαιτησίας δίκας και
+διά λαχνού ορίζουσι ποίας καθείς θα δικάση· και είναι υπόχρεως
+καθείς όσας διά κλήρου λάβη διαιτησίας να εκκαθαρίζη. Διότι ο
+νόμος ορίζει ότι, εάν τις δεν γίνη διαιτητής όταν η ηλικία του
+έλθη, στερείται των πολιτικών του δικαιωμάτων, εκτός εάν τύχη
+να έχη άλλο τι αξίωμα το έτος εκείνο η αποδημή· ούτοι δε μόνον
+απαλλάσσονται της υποχρεώσεως. Επιτρέπεται δε να γίνεται και
+καταγγελία ενώπιον των διαιτητών, εάν κανείς ήθελεν αδικηθή υπό
+διαιτητού και, αν ούτος ήθελε καταδικασθή, ορίζουν οι νόμοι ν'
+αποστερήται των πολιτικών του δικαιωμάτων χωρεί δε και επί
+τούτων έφεσις. Κάμνουν δε χρήσιν των επωνύμων και διά τας
+εκστρατείας και, όταν κάμνουν επιστράτευσιν, ορίζουν από τίνος
+άρχοντος επωνύμου μέχρι τίνων καλούνται (οι πολίται) εις
+στράτευσιν.
+
+Διά κλήρου δε εκλέγουν και τας εξής αρχάς· πέντε &οδοποιούς&,
+εις τους οποίους επιβάλλεται να επισκευάζουν τας οδούς έχοντες
+(προς τούτο) δημοσίους εργάτας και δέκα &λογιστάς& και
+αναπληρωτάς (244) τούτων δέκα, προς τους οποίους όλους
+υποχρεούνται οι διαχειρισθέντες τα αξιώματα να λογοδοτήσουν
+διότι αυτοί είναι οι μόνοι κάμνοντες λογαριασμούς με τους
+υπολόγους και εισάγοντες τας εκ της εξελέγξεως διαφοράς εις το
+δικαστήριον. Και αν μεν εξελέγξουν κανένα κλέπτοντα, οι
+δικασταί τον καταδικάζουν διά κλοπήν και το καταλογισθέν ποσόν
+πληρώνεται υπ' αυτού εις το δεκαπλάσιον· εάν δε ανακαλύψουν και
+καταδείξουν τινά λαβόντα δώρα, καταδικάζουν αυτόν οι δικασταί
+ως δωροδόκον (245)· πληρώνεται δε και η αξία των δώρων εις το
+δεκαπλάσιον· αν δε καταλογίσουν είς τινα αδικίαν, καταδικάζουν
+αυτόν δι' αδίκημα (246), πληρώνεται δε τούτο απλούν, εάν ο
+υπόχρεως πληρώση προ της ενάτης πρυτανείας. Το δε δεκαπλούν δεν
+διπλασιάζεται (διά καθυστέρησιν πληρωμής).
+
+Εκλέγουν δε διά κλήρου και γραμματέα της πρυτανείας, ο οποίος
+έχει την εποπτείαν των εγγράφων και φυλάττει τα γενόμενα
+ψηφίσματα και όλα τ' άλλα φροντίζει ν' αντιγράφωνται και
+παρακάθηται εις την βουλήν. Πρότερον μεν λοιπόν αυτός εξελέγετο
+διά χειροτονίας και τους πλέον ενδόξους και πλέον αξιοπίστους
+εψήφιζον· διότι και εις τας στήλας, πλησίον εις τας συμμαχίας
+και εις τους διορισμούς προξένων και εις τας απονομάς
+δικαιωμάτων πολίτου (εις ξένους) αυτός αναγράφεται· τώρα δε
+διορίζεται διά κλήρου. Διά κλήρου δε εκλέγεται και άλλος διά
+τους νόμους, ο οποίος παρακάθηται εις την βουλήν και φροντίζει
+και αυτός ν' αντιγράφωνται όλοι οι νόμοι. Εκλέγει δε διά
+χειροτονίας και ο δήμος γραμματέα, ούτος δε ουδεμίαν άλλην έχει
+δικαιοδοσίαν ειμή ν' αναγινώσκη.
+
+Διά κλήρου δ' εκλέγονται και &ιεροποιοί& δέκα, οι επί των
+θυσιών ονομαζόμενοι, οι οποίοι και τα προς μαντείαν σφάγια
+θύουσι και, αν είναι ανάγκη να τελετουργήσωσι διά μαντείαν
+τινά, τελετουργούσι μετά των μάντεων (247).
+
+Διά κλήρου δε εκλέγουν και άλλους δέκα, τους λεγομένους
+ενιαυσίους, οι οποίοι και μερικάς θυσίας τελούσι και όλας τας
+εορτάς των πεντετηρίδων διοικούν πλην των Παναθηναίων. Είναι δε
+πεντετηρίδες μία μεν η (αποστολή) εις Δήλον, υπάρχει δε και
+επταετηρίς δι' εκεί, δευτέρα δε τα Βραυρώνια, τρίτη δε τα
+Ηράκλεια, τετάρτη δε τα Ελευσίνια, πέμπτη δε τα Παναθήναια· εκ
+των εορτών δε τούτων ουδεμία συμπίπτει με άλλην εις το αυτό
+έτος. Τώρα δε προσετέθησαν και τα Ηφαίστεια συσταθέντα επί της
+αρχοντίας του Κηφισοφώντος.
+
+Εκλέγουν δε διά κλήρου και άρχοντα εις Σαλαμίνα και δήμαρχον
+εις Πειραιά, οι οποίοι και την εορτήν των Διονυσίων
+διοργανώνουν εις τα δύο μέρη και διορίζουν χορηγούς (248). Εις
+την Σαλαμίνα δε και το όνομα του άρχοντος αναγράφεται (εις τα
+δημόσια έγγραφα).
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΑ'.
+
+ΟΙ ΕΝΝΕΑ ΑΡΧΟΝΤΕΣ
+
+
+
+Αυταί μεν λοιπόν αι αρχαί εκλέγονται διά κλήρου και έχουν την
+διαχείρισιν των ειρημένων εξουσιών.
+
+Οι δε ονομαζόμενοι εννέα άρχοντες κατά ποίον μεν τρόπον αρχικώς
+ανηγορεύοντο τοιούτοι έχει προλεχθή· τώρα δε διά κλήρου ορίζουν
+θεσμοθέτας μεν έξ και γραμματέα εις αυτούς, προς δε τούτοις ένα
+άρχοντα (επώνυμον) και ένα βασιλέα και ένα πολέμαρχον
+ιδιαιτέρως από καθεμίαν φυλήν. Υφίστανται δε ούτοι την εξέτασιν
+πρώτον μεν εις την βουλήν υπό των πεντακοσίων, πλην του
+γραμματέως· αυτός δε μόνον υπό του δικαστηρίου, καθώς όλοι οι
+άλλοι άρχοντες και οι διά κλήρου και οι διά ψήφου οριζόμενοι
+αναλαμβάνουσι το αξίωμά των κατόπιν δοκιμασίας· οι δε εννέα
+άρχοντες και ενώπιον της βουλής και κατόπιν ενώπιον του
+δικαστηρίου (υφίστανται την δοκιμασίαν). Και πρότερον μεν δεν
+εγίνετο άρχων εκείνος τον οποίον ήθελεν αποδοκιμάση η βουλή,
+τώρα δε χωρεί έφεσις ενώπιον του δικαστηρίου και τούτο
+τελεσιδίκως αποφαίνεται περί της δοκιμασίας (249). Υποβάλλουν
+δε εις τον εξεταζόμενον τας (εξής) ερωτήσεις, πρώτον μεν:
+«ποίος είναι ο πατήρ σου και από ποίον δήμον και ποίος είναι ο
+πατήρ του πατρός σου και ποία είναι η μήτηρ σου και ποίος ο
+πατήρ της μητρός σου και από ποίον δήμον;» Κατόπιν δε (τον
+ερωτούν) εάν πατρώον θεόν έχη τον Απόλλωνα και θεόν της εστίας
+(250) τον Δία, και πού υπάρχουσιν εις αυτόν οι βωμοί ούτοι·
+έπειτα (ερωτούν) εάν έχη οικογενειακούς τάφους (251) και πού
+αυτοί ευρίσκονται· έπειτα εάν τους γονείς τιμά και τας προς την
+πατρίδα υποχρεώσεις εκτελή (252) και εις τας εκστρατείας εάν
+μετέσχεν. Όταν δε υποβάλουν (253) εις αυτόν τας ερωτήσεις αυτάς
+του λέγουν, «προσκάλεσε μάρτυρας τούτων». Όταν δε παράσχη τους
+μάρτυρας, απευθύνεται προς όλους η ερώτησις: «θέλει κανείς να
+απευθύνη κατηγορίαν εναντίον τούτου;» Και αν μεν υπάρχη
+κατήγορος κανείς, δίδοντες τον λόγον εις τον κατήγορον και εις
+τον κατηγορούμενον προς απολογίαν (254), αφήνουσιν έπειτα
+τοιουτοτρόπως να εκδώση η ολομέλεια την απόφασιν, εάν μεν είναι
+η της βουλής δι' υψώσεως των χειρών, εάν δε το δικαστήριον διά
+ψηφοφορίας· εάν δε κανείς δεν θέλη να απευθύνη κατηγορίαν,
+ευθύς ενεργείται ψηφοφορία. Και πρότερον μεν ένας εψήφιζε, τώρα
+δε είναι ανάγκη όλοι να ψηφίζουν περί αυτών, ίνα εάν κανείς
+κακοήθης ων ήθελε διαφύγη από την κατηγορίαν ιδιωτών, να έχουν
+εξουσίαν οι δικασταί ν' αποκλείσουν αυτόν από το αξίωμα. Αφού
+δε υποστώσι τοιουτοτρόπως τον έλεγχον βαίνουν προς την πέτραν
+όπου είναι τα σφάγια (255), επί της οποίας και οι διαιτηταί
+δίδοντες όρκον εκδίδουν τας διαιτητικάς αποφάσεις των και οι
+μάρτυρες δίδουν τας ενόρκους αυτών καταθέσεις· αναβάντες δε
+επάνω εις αυτήν (την πέτραν) ορκίζονται ότι με δικαιοσύνην θα
+διαχειρισθούν το αξίωμά των, και σύμφωνα με τους νόμους δεν θα
+δεχθούν δώρα διά το αξίωμά των και, αν λάβουν δώρον τι, να
+αφιερώσουν εξ ιδίων χρυσούν ανδριάντα. Απ' εκεί δε,
+ορκισθέντες, πηγαίνουν εις την Ακρόπολιν και πάλιν εκεί
+ορκίζονται τα ίδια και μετά ταύτα αναλαμβάνουν το αξίωμα.
+
+Λαμβάνουν δε και παρέδρους και ο άρχων επώνυμος και ο βασιλεύς
+και ο πολέμαρχος, δύο καθένας των, όποιους καθένας των θέλει,
+και ούτοι υφίστανται έλεγχον υπό του δικαστηρίου πριν ή
+ασκήσουν την παρεδρείαν και δίδουν λογοδοσίαν αφού
+παρεδρεύσουν.
+
+Και ο μεν άρχων επώνυμος, ευθύς άμα αναλάβη το αξίωμα, πρώτον
+μεν διά κήρυκος διαγγέλλει ότι όσα καθείς είχε, πριν αυτός ν'
+αναλάβη το αξίωμα, ταύτα να έχη και να διατηρή μέχρι τέλους του
+αξιώματός του· έπειτα εγκαθιστά τρεις χορηγούς των τραγωδιών,
+τους πλέον πλουσίους εξ όλων των Αθηναίων. Πρότερον δε διώριζε
+και πέντε χορηγούς διά τας κωμωδίας, τώρα δε ορίζουν αυτούς αι
+φυλαί. Έπειτα παραλαβών τους χορηγούς, τους οποίους φέρουν εις
+αυτόν αι φυλαί, τους προς εκγύμνασιν χορών εξ ανδρών, παίδων
+και κωμωδών διά τα Διονύσια (256) και τους εξ ανδρών και παίδων
+διά τα Θαργήλια (257) (είναι δε οι μεν διά τα Διονύσια κατά
+φυλάς, οι δε διά τα Θαργήλια ένας ανά δύο φυλάς και παρέχει
+τούτον διαδοχικώς η μία εκ των δύο φυλών) διενεργεί ως προς
+αυτούς τας αντιδόσεις (258) και εξετάζει τας αιτήσεις απαλλαγής
+(259), εάν τις ή προβάλλη ότι έχει εκτελέση πρότερον την
+λειτουργίαν αυτήν, ή ότι είναι απαλλαγμένος, διότι έχει
+εκτελέση άλλην λειτουργίαν και δεν παρήλθε το χρονικόν
+διάστημα, εντός του οποίου έχει απαλλαγήν, ή ότι δεν έχει
+συμπληρώση την νόμιμον προς τούτο ηλικίαν· διότι πρέπει ο
+παρέχων χορηγίαν διά χορόν παίδων να είναι άνω των τεσσαράκοντα
+ετών.
+
+Διορίζει δε και εις Δήλον χορηγούς και αρχηγόν της θεωρίας
+(πομπής) διά το με τριάκοντα κώπας πλοίον, το οποίον φέρει τους
+νέους εις την Δήλον. Έχει δε την επιμέλειαν των πομπών, ήτοι
+της γινομένης προς τιμήν του Ασκληπιού, κατά την οποίαν οι
+μυούμενοι μένουν εις τας οικίας των, και της πομπής των μεγάλων
+Διονυσίων μαζί με τους επιμελητάς, τους οποίους πρότερον μεν
+διά χειροτονίας ώριζεν ο δήμος δέκα τον αριθμόν και τας δαπάνας
+διά την πομπήν εδαπάνων εξ ιδίων, τώρα δε διά κλήρου ορίζονται
+ένας από καθεμίαν φυλήν και δίδουσι διά την προετοιμασίαν της
+εορτής εκατόν μνας. Έχει δε την επιμέλειαν και της εορτής των
+Θαργηλίων και της του Διός Σωτήρος. Προΐσταται δε αυτός και του
+αγώνος των Διονυσίων και των Θαργηλίων.
+
+Αυτών μεν λοιπόν των εορτών έχει την επιμέλειαν.
+
+Καταγγελίαι δε και δίκαι, τας οποίας αφού κάμη προανάκρισιν
+εισάγει εις το δικαστήριον, είναι αι περί κακώσεως γονέων —
+αυταί δε (και απορριπτόμεναι) είναι αζήμιαι εις τον μηνυτήν —
+αι περί κακώσεως ορφανών, κινούμεναι κατά των επιτρόπων και των
+συνοικούντων, αι περί κακής διαχειρίσεως ορφανικής περιουσίας
+(260), κινούμεναι και αυταί κατά των επιτρόπων, αι περί
+φρενοβλαβίας, εάν κανείς ενάγη τινά ότι πάσχων τας φρένας χάνει
+την περιουσίαν του (261), αι περί διορισμού διανεμητών, εάν τις
+δεν θέλη να νέμεται την μετ' άλλων περιουσίαν του από κοινού
+(262), αι περί διορισμού επιτρόπου (263), αι περί αμφισβητήσεως
+επιτροπείας (264), αι περί εποπτείας εμφανών (265), διά να
+διορίση αυτός επίτροπον, αι περί επιδικάσεως περιουσίας
+κληρονομικής ή περιουσίας κόρης κληρονόμου (επικλήρου).
+
+Έχει δε την εποπτείαν και των ορφανών και των ανυπάνδρων
+γυναικών κληρονόμων περιουσίας, και των γυναικών όσαι,
+αποθανόντος του συζύγου, δηλούσιν εγκυμοσύνην· και έχει
+εξουσίαν να επιβάλλη πρόστιμον εις τους αδικούντας ή να ενάγη
+αυτούς εις το δικαστήριον. Ενεργεί δε και τας μισθώσεις των
+οικιών των (ανηλίκων) ορφανών και των ανυπάνδρων γυναικών
+κληρονόμων, μέχρις ου συμπληρώσουν αύται την ηλικίαν
+δεκατεσσάρων ετών, και τα μισθώματα λαμβάνει, και από τους
+επιτρόπους, εάν δεν παρέχουν εις τους επιτροπευομένους παίδας
+τα προς συντήρησιν, εισπράττει ταύτα αναγκαστικώς (266).
+
+Και ο μεν άρχων Επώνυμος έχει την επιμέλειαν τούτων.
+
+Ο δε άρχων βασιλεύς πρώτον μεν έχει την επιστασίαν των
+μυστηρίων συμπράττων με τους &επιμελητάς&, τους οποίους διά
+χειροτονίας ορίζει ο δήμος, δύο μεν εξ όλων των Αθηναίων, ένα
+δε εκ της οικογενείας των Ευμολπιδών, ένα δε εκ της οικογενείας
+των Κηρύκων. Έπειτα έχει την εποπτείαν των Διονυσίων, &των επί
+Ληναίω& (267). Είναι δε αυτά πομπή και αγωνίσματα. Την μεν
+λοιπόν πομπήν από κοινού διοργανώνουν και ο βασιλεύς και οι
+επιμεληταί, τα δε αγωνίσματα κανονίζει μόνος ο βασιλεύς.
+Κανονίζει δε και όλους τους αγώνας λαμπαδοδρομίας· εν συνόλω δε
+αυτός διευθύνει και όλας τας πατρίους θυσίας. Εις την
+δικαιοδοσίαν του δε ανάγονται αι μηνύσεις δι' ασέβειαν (268)
+και αν αμφισβητή κανείς το δικαίωμα ιερωσύνης προς τινα. Αυτός
+δε ως δικαστής αποφαίνεται και δι' όλας τας αμφισβητήσεις των
+γενών και των ιερέων διά τους ιερούς τόπους (269). Εις την
+δικαιοδοσίαν δε αυτού ανάγονται και όλαι αι δίκαι διά φόνον·
+και αυτός είναι ο έχων εξουσίαν ν' απαγγέλλη εναντίον τινός
+απαγόρευσιν συμμετοχής εις τελετή (270).
+
+Εισάγονται δε δίκαι διά φόνον και διά τραύμα, αν μεν εκ
+προμελέτης (271) φονεύση τις ή τραυματίση, ενώπιον του Αρείου
+Πάγου, καθώς και εάν φονεύση τις δίδων δηλητήριον ή διά
+πυρκαϊάς (272)· διότι αυτά μόνα δικάζει η βουλή. Τας δε
+ακουσίως διαπραττομένας ανθρωποκτονίας και τας προμελέτας (άνευ
+εκτελέσεως) και τας ανθρωποκτονίας δούλου ή μετοίκου ή ξένου
+δικάζουν οι του Παλλαδίου (273) (δικασταί). Εάν δε ομολογή μεν
+ένας ότι εφόνευσεν, ισχυρίζεται όμως ότι νομίμως, οίον συλλαβών
+(επ' αυτοφώρω) μοιχόν ή εξ αγνοίας εις τον πόλεμον ή εις αγώνα
+αθλητικόν, η δίκη τούτου γίνεται εις το Δελφίνιον (274). Εάν δε
+τις εξόριστος διά πράξιν αξιόποινον, εφ' ής παρέχεται συγγνώμη
+(275), κατηγορηθή ότι εφόνευσεν ή ετραυμάτισέ τινα, δικάζουσιν
+αυτόν εν Φρεάτου (276), αυτός δε απολογείται πλησιάζων εις την
+παραλίαν εντός πλοίου. Δικάζουν δε τα εγκλήματα οι διά κλήρου
+οριζόμενοι, πλην των δικαζομένων εις τον Άρειον Πάγον. Εισάγει
+δε την κατηγορίαν ο βασιλεύς, και οι δικασταί δικάζουν πλησίον
+ιερού χώρου και εις το ύπαιθρον, και ο βασιλεύς, όταν δικάζη,
+αφαιρεί από την κεφαλήν του τον στέφανον. Ο δε κατηγορούμενος
+(277), εις όλον τον καιρόν που είναι υπόδικος, εμποδίζεται του
+να μετέχη των ιεροτελεστειών και ουδ' εις την αγοράν νόμιμον
+είναι να εισέλθη· την ωρισμένην δε ημέραν (278) ο εισελθών εις
+τον ιερόν περίβολον, απολογείται. Όταν δε ο καταγγέλλων δεν
+γνωρίζη ποίος προσωπικώς είναι ο ένοχος, κάμνει μήνυσιν
+αόριστον εναντίον του δράστου (279), δικάζουν δε ο βασιλεύς και
+οι φυλοβασιλείς και τους φόνους, τους προελθόντας εκ των αψύχων
+και εκ των άλλων ζώων (280).
+
+Ο δε &πολέμαρχος& προΐσταται μεν των θυσιών προς την Άρτεμιν
+την αγροτέραν (281) και προς τον Ενυάλιον (282), διοργανώνει δε
+τους επιταφίους αγώνας προς τιμήν των αποθανόντων εις τον
+πόλεμον (283) και κάμνει τας επιμνημοσύνους τελετάς διά τον
+Αρμόδιον και τον Αριστογείτονα. Εις την δικαιοδοσίαν του δε
+(ανάγονται μόνον αι δίκαι αι γινόμεναι εις μετοίκους και εις
+ισοτελείς και εις προξένους· και υποχρεούται ούτος λαβών τας
+δίκας αυτάς και διανείμας εις δέκα μέρη να αναθέση εις καθεμίαν
+εκ των φυλών διά κλήρου την εκδίκασιν του μέρους το οποίον της
+έλαχε, οι δε δικασταί της φυλής υποχρεούνται να παραπέμψωσιν
+εις τους διαιτητάς. Αυτός δε (ο πολέμαρχος) προσωπικώς διεξάγει
+τας δίκας εναντίον απελευθέρων επί αχαριστία (284) και εναντίον
+μετοίκων στερουμένων προστασίας πολίτου (285) και τας
+κληρονομικάς και τας περί κληρονομικής περιουσίας γυναικών
+ανυπάνδρων δίκας των μετοίκων και όλας τας άλλας δίκας, όσας
+διά τους πολίτας δικάζει ο άρχων (επώνυμος), αυτάς διά τους
+μετοίκους δικάζει ο πολέμαρχος.
+
+Οι δε &θεσμοθέται& πρώτον μεν έχουν εξουσίαν να καταρτίζουν το
+πρόγραμμα των δικαστηρίων, ποίας ημέρας πρέπει να δικάζουν,
+έπειτα δε να επιδώσουν τούτο εις τας αρχάς· διότι κατά το
+πρόγραμμα, το οποίον ήθελον επιδόση αυτοί, γίνεται η
+διακανόνισις. Προσέτι δε εισάγουν προς εκδίκασιν ενώπιον του
+δήμου τας μηνύσεις δι' εγκλήματα εναντίον της επικρατείας (286)
+και τας εγκλήσεις εναντίον αρχόντων (287) και τας εναντίον
+συκοφαντών (288) όλας εν γένει και τας διά παράνομον πρότασιν
+νόμου και εάν τις υπέβαλε προς ψήφισιν νόμον όχι κατάλληλον
+(289) και τας εναντίον προεδρείου εν συνόλω και εναντίον
+προέδρου (290) και εναντίον στρατηγών καταγγελίας προς
+λογοδοσίαν. Από δε τας εγγράφους μηνύσεις προς τον δήμον δι'
+ωρισμένως προβλεπόμενον έγκλημα υπάγονται εις αυτούς (291)
+(τους θεσμοθέτας) αι καταγγελίαι δι' αντιποίησιν δικαιωμάτων
+πολιτικών υπό ξένου (292) και η διά δώρων επιτυχία του τοιούτου
+υπό ξένου (293), εάν τις δώσας δώρα αποφύγη τας υποχρεώσεις
+ξενίας, και αι (καταγγελίαι) διά συκοφαντίας και δωροδοκίας και
+διά πλαστήν εγγραφήν (294) και διά πλαστήν κλήτευσιν (295) και
+διά παράνομον αντιποίησιν του βουλευτικού δικαιώματος (296) και
+διά σβύσιμον από τους φορολογικούς καταλόγους (297) και διά
+μοιχείαν. Αυτοί δε είναι εισηγηταί της εξετάσεως (η οποία
+γίνεται προ της εγκαταστάσεως) όλων των αρχόντων και των
+εφέσεων εκείνων που απερρίφθη η εγγραφή των ως πολιτών (298)
+και των εφέσεων εναντίον των αποφάσεων της βουλής (299). Είναι
+δε εισηγηταί και ιδιωτικών τινων δικών, αναγομένων εις το
+εμπόριον, και εις τα μεταλλεία και εις δούλους, εάν τις
+(δούλος) υβρίση άνθρωπον ελεύθερον. Και διά κλήρου αναθέτουσιν
+ούτοι εις τους διαφόρους άρχοντας τα δικαστήρια τα δι'
+ιδιωτικάς και τα διά δημοσίας υποθέσεις. Και τας συμβάσεις προς
+άλλας πόλεις αυτοί επικυρώνουν και τας δίκας όσαι προκύπτουν εκ
+των συμβάσεων τούτων αυτοί εισάγουν ενώπιον του δήμου καθώς και
+τας μηνύσεις διά τας ενώπιον του Αρείου Πάγου ψευδομαρτυρίας
+(300).
+
+Τους δε δικαστάς διά κλήρου ονομάζουν όλοι οι εννέα άρχοντες,
+δέκατος δε ο γραμματεύς των θεσμοθετών, καθένας εξάγων τους
+κλήρους διά τους δικαστάς της ιδικής του φυλής.
+
+Τα μεν λοιπόν αναγόμενα εις τους εννέα άρχοντας τοιουτοτρόπως
+είναι ωρισμένα.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΒ'.
+
+ΑΛΛΑ ΚΛΗΡΩΤΑ ΑΞΙΩΜΑΤΑ
+
+
+
+Διά κλήρου δε ορίζουν και αθλοθέτας δέκα άνδρας, ένα από κάθε
+φυλήν· ούτοι δε υποστάντες τον έλεγχον, μένουν εις το αξίωμα
+τέσσαρα έτη και διοικούν και την πομπήν των Παναθηναίων και τον
+αγώνα της μουσικής και τον γυμνικόν αγώνα και την ιπποδρομίαν,
+και διά την κατασκευήν του πέπλου (της Αθηνάς) φροντίζουν, και
+τους αμφορείς (διά έπαθλα) αυτοί μετά της βουλής φροντίζουν να
+κατασκευασθούν και το έλαιον διανέμουν εις τους αθλητάς
+νικητάς. Συλλέγεται δε αυτό το έλαιον από τας ιεράς ελαίας
+(301)· εισπράττει δε ο άρχων από τους έχοντας τα κτήματα, εις
+τα οποία είναι αι ιεραί ελαίαι, τρία ημικοτύλια (302) από κάθε
+στέλεχος ελαίας. Πρότερον δε επωλούσε τον καρπόν η πόλις· και
+αν κανείς ήθελεν εκριζώση η υλοτομήση ελαίαν ιεράν, εδίκαζεν
+αυτόν η εξ Αρείου Πάγου βουλή, και αν ήθελε τον καταδικάση ως
+ένοχον τούτου, ετιμώρουν αυτόν με θάνατον. Αφ' ότου δε ο έχων
+το κτήμα παρέχει το έλαιον (303), υπάρχει μεν ο νόμος, έχει
+όμως περιπέση εις αχρηστίαν· διότι το έλαιον από το όλον κτήμα
+και όχι από καθένα στέλεχος χωριστά παρέχεται εις την πόλιν.
+Συλλέξας λοιπόν ο άρχων το επί της αρχοντίας του παρεχόμενον
+(ούτω), παραδίδει αυτό εις τους ταμίας εις την Ακρόπολιν και
+δεν επιτρέπεται εις αυτόν ν' αναβή εις την θέσιν του, εις τον
+Άρειον Πάγον, πριν ή παραδώση όλον το έλαιον εις τους ταμίας.
+Οι δε ταμίαι καθ’ όλον μεν τον άλλον καιρόν φυλάττουν αυτό εις
+την ακρόπολιν, εις την εποχήν δε των Παναθηναίων μοιράζουν αυτό
+μετρημένον εις τους αθλοθέτας, οι δε αθλοθέται εις τους εκ των
+αγωνιστών νικητάς. Διότι υπάρχουν έπαθλα διά μεν τους νικητάς
+εις την μουσικήν εξ αργύρου και χρυσού, διά δε τους νικητάς εις
+πολεμικά γυμνάσματα ασπίδες, διά δε τους νικητάς εις τους
+γυμνικούς αγώνας και την ιπποδρομίαν έλαιον.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΓ'
+
+ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΔΙΑ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ
+
+
+
+Διά χειροτονίας δε εκλέγουν και τας στρατιωτικάς αρχάς όλας,
+δέκα στρατηγούς, πρότερον μεν ένα από καθεμίαν φυλήν, τώρα δε
+εξ όλων ομού των φυλών. Και τούτους διορίζουν με την ιδίαν
+ψηφοφορίαν, ένα μεν διά το βαρύ πεζικόν, ο οποίος είναι αρχηγός
+των πεζών, αν εκστρατεύσουν έξω της χώρας, ένα δε διά την
+χώραν, ο οποίος έχει την φύλαξιν της χώρας, και αν διεξάγεται
+πόλεμος εντός της χώρας, τον διεξάγει αυτός· δύο δε στρατηγούς
+διά τον Πειραιά, τον μεν ένα εις την Μουνυχίαν, τον δε άλλον
+εις την Ακτήν, οι οποίοι έχουν την φροντίδα της εκεί φρουρήσεως
+και των εν Πειραιεί (ναυστάθμων)· ένα δε στρατηγόν των
+πολεμικών ομίλων (συμμοριών), ο οποίος και τον κατάλογον των
+τριηράρχων (304) καταρτίζει, και μεταξύ τούτων διενεργεί τας
+αντιδόσεις (305), και τας ενστάσεις (306) τας αναφερομένας εις
+τούτους εισάγει προς εκδίκασιν· τους δε άλλους (πέντε)
+στρατηγούς διαθέτουσιν αναλόγως των παρουσιαζομένων αναγκών.
+
+Γίνεται δε νέα περί αυτών ψηφοφορία (307) εις κάθε νέαν
+πρυτανείαν, εάν φαίνωνται ότι καλώς άρχουν (ή όχι)· και αν διά
+της ψηφοφορίας αποδοκιμάσουν κανένα, γίνεται εναντίον αυτού
+δίκη εις το δικαστήριον, και αν μεν καταδικασθή (308), ορίζουν
+ποίαν ποινήν πρέπει να υποστή, ή τι πρόστιμον να πληρώση, αν δε
+απαλλαγή (309), αναλαμβάνει πάλιν το αξίωμα.
+
+Έχουν δ' εξουσίαν οι στρατηγοί όταν διοικούν τον στρατόν και να
+φυλακίζουν τον ατακτούντα και να εκδιώκουν αυτόν από το
+στράτευμα (310) και να του επιβάλλουν πρόστιμον (311)· δεν
+συνειθίζουν όμως τώρα να επιβάλλουν.
+
+Εκλέγουν δε διά χειροτονίας και δέκα &ταξιάρχους&, ένα από κάθε
+φυλήν· αυτός δε είναι αρχηγός των στρατιωτών της φυλής του
+(φυλετών) και διορίζει τους αρχηγούς των λόχων.
+
+Εκλέγουν δε διά χειροτονίας και &ιππάρχους&, δύο εξ όλων των
+φυλών, ούτοι δε διοικούν τους ιππείς διανείμαντες τας φυλάς,
+πέντε ο καθένας· έχουν δε εξουσίαν ομοίαν με εκείνην, την
+οποίαν έχουν οι στρατηγοί επί των πεζών· νέα δε ψηφοφορία (εις
+κάθε πρυτανείαν) γίνεται και δι' αυτούς.
+
+Διά χειροτονίας δε εκλέγουν και &φυλάρχους&, ένα από κάθε
+φυλήν, ο οποίος θα έχη την αρχηγίαν των ιππέων, καθώς ακριβώς
+οι ταξίαρχοι έχουν την αρχηγίαν των πεζών.
+
+Εκλέγουν δε και &ίππαρχον εις Λήμνον&, ο οποίος έχει την
+διοίκησιν των εις την Λήμνον ιππέων.
+
+Διά χειροτονίας δε εκλέγουν και ταμίαν (του ιερού πλοίου) της
+Παράλου και τώρα του πλοίου του Άμμωνος (312).
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΔ'.
+
+ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑΙ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΞΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΜΙΣΘΟΙ
+
+
+
+Αι δε διά κλήρου εκλεγόμεναι αρχαί πρότερον μεν ήσαν εκείναι
+μεν αι οποίαι εκληρούντο μαζί με τους εννέα άρχοντας διά κλήρου
+εκ του συνόλου κάθε φυλής (313), εκείναι δε αι οποίαι
+εκληρούντο εις το Θησείον, ελαμβάνοντο εξ υποψηφίων οι οποίοι
+ωρίζοντο εις κάθε δήμον (314)· επειδή δε επωλούσαν (τας ψήφους)
+οι δήμοι, κληρώνουν τώρα και τας αρχάς αυτάς εκ του συνόλου
+κάθε φυλής, πλην των βουλευτών και των φρουρών τούτους δε εις
+τους δήμους αφήνουν το δικαίωμα να τους εκλέγουν.
+
+Λαμβάνουν δε μισθόν (315) πρώτον μεν οι ψηφοφόροι πολίται (316)
+εις κάθε μεν συνέλευσιν του δήμου μίαν δραχμήν, εις δε την
+κυρίαν συνέλευσιν εννέα οβολούς (317). Έπειτα τα δικαστήρια
+(ήτοι οι δικασταί) τρεις οβολούς κάθε συνεδρίασιν, έπειτα η
+βουλή (οι βουλευταί) πέντε οβολούς κάθε συνεδρίασιν· εις δε
+τους πρυτανεύοντας δίδεται διά σιτηρέσιον επί πλέον ένας οβολός
+(318). Έπειτα διά συντήρησίν των λαμβάνουν οι εννέα άρχοντες
+τέσσαρας οβολούς καθένας και συντηρούν καθένας μαζί του ένα
+κήρυκα και ένα αυλητήν. Έπειτα ο άρχων εις Σαλαμίνα μίαν
+δραχμήν την ημέραν. Οι αθλοθέται δε δειπνούσιν εις το
+πρυτανείον όλον τον μήνα Εκατομβαιώνα όταν είναι η εορτή των
+Παναθηναίων, αρχίζοντες από την τετάρτην ημέραν του μηνός. Οι
+αμφικτύονες οι αποστελλόμενοι εις Δήλον, λαμβάνουν μίαν δραχμήν
+την ημέραν εκ του ταμείου της Δήλου. Λαμβάνουν δε μισθόν
+χρηματικόν διά συντήρησίν των και όσοι αποστέλλονται ως
+άρχοντες εις Σάμον ή Σκύρον ή Λήμνον ή Ίμβρον.
+
+Επιτρέπει δε ο νόμος τα μεν πολεμικά αξιώματα, ν' αναλαμβάνη
+πολλάκις ο αυτός, από δε τα άλλα αξιώματα κανέν (δεν
+επιτρέπεται ν' αναλάβη τις επανειλημμένως) πλην του βουλευτικού
+δύο φοράς.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΕ'.
+
+ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ
+
+
+
+Τα δε δικαστήρια καταρτίζουν (319) οι εννέα άρχοντες διά
+καθεμίαν φυλήν χωριστά, ο δε γραμματεύς των θεσμοθετών
+καταρτίζει τα της δεκάτης φυλής. Υπάρχουν δε εις τα δικαστήρια
+δέκα είσοδοι, μία διά κάθε φυλήν και είκοσι κληρωτίδες (320),
+δύο διά κάθε φυλήν, και εκατόν κιβώτια, από δέκα διά κάθε
+φυλήν, και ακόμη άλλα δέκα κιβώτια, μέσα εις τα οποία
+τοποθετούνται αι πινακίδες των κληρωθέντων δικαστών και δύο
+υδρίαι. Και εις κάθε είσοδον παρατίθενται βακτηρίαι τόσαι, όσοι
+είναι οι δικασταί· και βάλανοι ρίπτονται μέσα εις την υδρίαν
+ισάριθμοι με τας βακτηρίας, είναι δε γραμμένα επάνω εις τας
+βαλάνους από τα στοιχεία του αλφαβήτου τα μετά το ενδέκατον —
+το λ — τόσα στοιχεία, όσα δικαστήρια πρόκειται να καταρτισθούν.
+
+Δύνανται δε να είναι δικασταί οι άνω των τριάκοντα ετών, όσοι
+απ' αυτούς δεν χρεωστούν εις το δημόσιον ή δεν έχουν στερηθή
+των πολιτικών δικαιωμάτων αυτών· εάν δε κανείς παρακάθηται ως
+δικαστής παρανόμως, καταγγέλλεται και εισάγεται εις το
+δικαστήριον, εάν δε καταδικασθή, επιβάλλουν εις αυτόν ποινήν οι
+δικασταί, οποίαν ήθελον κρίνη ότι πρέπει να υποστή τιμωρίαν ή
+να πληρώση πρόστιμον. Εάν δε καταδικασθή εις χρηματικήν ποινήν,
+πρέπει να φυλακισθή έως ότου πληρώση και την προηγουμένην
+οφειλήν του διά την οποίαν κατηγγέλθη και το πρόστιμον το
+οποίον ήθελε επιβάλη εις αυτόν το δικαστήριον.
+
+Έχει δε κάθε δικαστής μίαν πινακίδα ξυλίνην (321) εις την
+οποίαν είναι γραμμένον το πατρικόν του όνομα και ο δήμος του
+και έν γράμμα από τα στοιχεία του αλφαβήτου έως το &κ&. Διότι
+οι δικασταί είναι κατά φυλάς χωρισμένοι εις δέκα μέρη,
+ισάριθμοι περίπου εις κάθε γράμμα. Όταν δε ο θεσμοθέτης διά
+κλήρου ορίση (322) τα γράμματα, όσα πρέπει να απαρτίσουν τα
+δικαστήρια (323), ο δημόσιος υπηρέτης λαμβάνων θέτει εις την
+είσοδον του καθενός δικαστηρίου το γράμμα, το οποίον διά κλήρου
+ωρίσθη (324).
+
+&[Το περαιτέρω κείμενον της 31ης μέχρι της 36ης στήλης του
+παπύρου είναι εις πολλά μέρη φθαρμένον, ώστε ασφαλής και
+συνεχής αποκατάστασις αυτού δεν είναι δυνατή. Από τας
+αναγνωσθείσας όμως φράσεις και λέξεις και από τας γενομένας
+συμπληρώσεις τη βοηθεία άλλων αρχαίων κειμένων δύναται να
+καταρτισθή η όλη έννοια του κειμένου ως εξής].&
+
+Μεθ' ό διά κλήρου προβαίνουν εις την υπόδειξιν των δικαστών της
+ημέρας. Προς τούτο οι δικασταί συναθροίζονται κατά φυλάς
+χωριστά εις τα δέκα τμήματα, ως ανωτέρω ελέχθη. Κάθε τμήμα δε
+περιέχει δέκα κιβώτια, φέροντα καθέν από ένα γράμμα μέχρι του
+&κ&, (όπως και αι πινακίδες των δικαστών). Όταν δε ρίψουν οι
+δικασταί τας πινακίδας καθείς μέσα εις το κιβώτιον, επί του
+οποίου είναι γραμμένον το αυτό γράμμα, το οποίον και εις την
+πινακίδα, ο θεσμοθέτης με την σειράν των γραμμάτων, αφού
+ανακινήση το κιβώτιον ο δημόσιος υπηρέτης, λαμβάνει από κάθε
+πινάκιον μίαν πινακίδα. Αυτός δε ο πρώτος κληρωθείς, λέγεται
+&εμπήκτης&, και εμπήγει τας πινακίδας τας εξαγομένας εκ του
+κιβωτίου κατά σειράν εις την &κανονίδα& (325), επί της οποίας
+υπάρχει το αυτό γράμμα το οποίον είναι επί του κιβωτίου. Διά
+κλήρου δε τοιουτοτρόπως λαμβάνεται ούτος, ίνα μη ο αυτός
+πάντοτε εμπηγνύων παρανομή. Είναι δε δέκα κανονίδες, μία εις
+καθέν κιβώτιον. Όταν δε ρίψη μέσα τους κύβους, ο άρχων
+προσκαλεί την αντίστοιχον φυλήν να προσέλθη εις την κληρωτίδα.
+Είναι δε κύβοι ξύλινοι ανάμικτοι μαύροι και λευκοί. Όσοι δε
+τυχόν χρειάζεται να κληρωθούν δικασταί, τόσοι ρίπτονται μέσα
+λευκοί, ήτοι ένας εις κάθε πέντε πινακίδας, οι δε μαύροι άλλοι
+τόσοι. Όταν δε ο άρχων εξάγη τους κύβους, προσκαλεί ο κήρυξ
+εκείνους οι οποίοι λάχουν (326). Είναι δε και ο εμπήκτης ο
+οποίος θέτει την εξαχθείσαν πινακίδα εις την κανονίδα.
+
+Εκείνος δε ο οποίος εκλήθη και εσημειώθη ανασύρει μίαν βάλανον
+από την υδρίαν και προβάλλων αυτήν ώστε να φαίνεται το γράμμα,
+την δεικνύει φανερά εις τον άρχοντα τον προεδρεύοντα. Ο δε
+άρχων όταν ιδή την βάλανον, αναλόγως ρίπτει την πινακίδα αυτού
+εις το κιβώτιον εκείνο, όπου είναι γραμμένον τα αυτό στοιχείον,
+το οποίον και εις την βάλανον· γίνεται δε τοιουτοτρόπως η διπλή
+κλήρωσις διά να αποτελή μέλος κάθε δικαστηρίου όποιος κληρωθή
+και όχι όποιος (εκ των προκληρωθέντων) θέλη και διά να μη είναι
+δυνατόν να μαζεύση κανείς εις ένα δικαστήριον εκείνους τους
+οποίους θα ήθελε. Ευρίσκονται δε πλησίον του άρχοντος τόσα
+κιβώτια, όσα πρόκειται να καταρτισθούν δικαστήρια και έχουν
+καθέν ένα στοιχείον, εκείνο ακριβώς το οποίον είναι επάνω εις
+την είσοδον κάθε ωρισμένου διά συνεδρίασιν δικαστηρίου. Μεθ’ ό
+(όταν συντελεσθή και αυτή η κλήρωσις) κάθε διά της κληρώσεως
+ορισθείς επιδεικνύει την βάλανον . . . . . .  ο δε δημόσιος
+υπηρέτης δίδει εις αυτόν βακτηρίαν ομοιόχρωμον με το
+δικαστήριον, επί του οποίου είναι το αυτό γράμμα, το οποίον και
+εις την βάλανον, ίνα υποχρεωτικώς εισέλθη εις το ιδικόν του
+δικαστήριον διότι, εάν εισέλθη εις άλλο, εξελέγχεται από το
+χρώμα της βακτηρίας. Διότι τα δικαστήρια έχουν καθένα τα χρώμα
+του επάνω εις τον σφηκίσκον της εισόδου (327). Ο δε λαβών την
+βακτηρίαν πηγαίνει εις το δικαστήριον το ομοιόχρωμον μεν με την
+βακτηρίαν, έχον δε το αυτό γράμμα, τα οποίον είναι εις την
+βάλανον. Όταν δε εισέλθη, παραλαμβάνει επισήμως έν διάσημον του
+δικαστικού αξιώματος, διδόμενον παρά του διά κλήρου έχοντος το
+υπούργημα τούτο (328), αποθέτων και την βάλανον και την
+βακτηρίαν.
+
+Τα δικαστήρια μεν λοιπόν καταρτίζονται κατ' αυτόν τον τρόπον.
+Αφού δε τελειώσουν οι εμπήκται, αποδίδουν εις τους μη
+κληρωθέντας τας πινακίδας των. Οι δε υπηρέται οι δημόσιοι κάθε
+φυλής παραδίδουν — έν εις κάθε δικαστήριον — τα κιβώτια, μέσα
+εις τα οποία ευρίσκονται τα ονόματα της φυλής, όσα είναι εις
+καθέν από τα δικαστήρια. Παραδίδουν δε αυτά εις τους επί τούτω
+διά κλήρου οριζομένους διά ν' αποδώσουν εις τους δικαστάς εις
+καθέν δικαστήριον κατά τάξιν τας πινακίδας, ίνα επί τη βάσει
+τούτων πληρωθή ο μισθός (329). Διενεργείται δε ο έλεγχος ούτος
+εις κάθε δικαστήριον χωριστά.
+
+Τοποθετούνται δε εις το πρώτον δικαστήριον δύο κληρωτίδες και
+κύβοι χαλκοί, επάνω εις τους οποίους υπάρχουν τα χρώματα των
+δικαστηρίων, και άλλοι κύβοι επάνω εις τους οποίους είναι
+γραμμένα τα ονόματα των αρχών. Δύο δε θεσμοθέται, οποίοι
+ορισθούν διά κλήρου, ρίπτουν μέσα εις τας δύο κληρωτίδας τους
+κύβους, ο μεν ένας τους κύβους με τα χρώματα των δικαστηρίων
+εις την μίαν κληρωτίδα, ο δε άλλος τους κύβους με τα ονόματα
+των αρχών εις την άλλην. Συγχρόνως δε οι δύο ενεργούν την
+κλήρωσιν. Εκείνη δε εκ των αρχών (330) η οποία κληρωθή πρώτη
+αντίστοιχος με το πρώτον δικαστήριον το οποίον κληρωθή,
+ορίζεται διά κηρύγματος του κήρυκος να συνεδριάση εις το
+δικαστήριον τούτο, οποία δε τύχη να κληρωθή δευτέρα να
+συνεδριάση εις το δεύτερον και ούτω καθεξής όλαι αι άλλαι, διά
+να μη γνωρίζη καμμία από τας (δικαστικάς) αρχάς εις ποίον
+δικαστήριον θα δικάση, αλλά εις όποιον δικαστήριον διά κλήρου
+τύχη εις αυτό να συνεδριάση. Όταν δε αι δικαστικαί αρχαί
+προσέλθουν και συγχρόνως όλοι οι δικασταί έχουν συναθροισθή, η
+προϊσταμένη εις κάθε δικαστήριον αρχή εξάγει από κάθε κιβώτιον
+μίαν πινακίδα διά ν' αποτελεσθούν δέκα, ήτοι ένας από κάθε
+φυλήν και τας πινακίδας αυτάς θέτει ο πρόεδρος εις άλλο άδειο
+κιβώτιον, απ' αυτό δε διά κλήρου ορίζει τους τέσσαρας μεν
+πρώτους διά την επιστασίαν του ύδατος (331), τέσσαρας δε άλλους
+ως ψηφολέκτας, διά να μη δύναται κανείς (εκ των προτέρων
+γνωρίζων) να διαφθείρη μήτε εκείνον ο οποίος φυλάττει το ύδωρ,
+μήτε εκείνον ο οποίος συναθροίζει τας ψήφους των δικαστών, μηδέ
+να γίνεται εις τας υπηρεσίας αυτάς παρανομία καμμία. Όλοι δε οι
+κληρωθέντες δικασταί λαμβάνουν από τον ταμίαν την πληρωμήν των
+σύμφωνα με τον κατάλογον των ονομάτων (332) κατά την σειράν του
+οποίου θα λάβουν τον μισθόν. Λαμβάνουν δε ευθύς αυτόν κατά
+τάξιν κάθε μία φυλή εις καθέν δικαστήριον, όπου έλαχε διά να
+δικάση, και καταμερισθέντες εις ολιγαρίθμους ομάδας ανά δύο ή
+τρεις, ίνα μη πολλοί συρρεύσαντες εις το ίδιον μέρος
+παρενοχλούνται αναμεταξύ των.
+
+
+
+ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΣΤ'.
+
+ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
+
+
+
+Όταν δε αυτά γίνουν, εκφωνούν τας δίκας, και όταν μεν ιδιωτικής
+φύσεως δικάζουν, κατά τους τύπους του ιδιωτικού δικαίου,
+σύμφωνα με την τάξιν η οποία κατά νόμον ορίζεται εις κάθε
+υπόθεσιν, και προβάλλουν ενστάσεις οι αντίδικοι ως προς αυτό
+μόνον το πράγμα (333). Όταν δε δικάζουν υποθέσεις δημοσίου
+δικαίου κατά τους τύπους του δημοσίου δικαίου, καθεμίαν
+υπόθεσιν χωριστά εις μίαν συνεδρίασιν.
+
+Είναι δε κλεψύδραι. . . (334) έχουσαι τας εκροάς αυτών προς το.
+. . (335) μέρος, οι δε κληρωθέντες επόπται του ύδατος ορίζουν
+τον χρόνον της διεξαγωγής κάθε δίκης (336). (Ορίζεται δε
+χρονικόν διάστημα διάφορον διά τας δίκας αναλόγως της
+σπουδαιότητος αυτών, μετρείται δε μόνον ο χρόνος ο διαρρέων διά
+την κατηγορίαν, διά την απολογίαν και την απόφασιν] (337)· ο δε
+επόπτης του ύδατος κρατεί τον σωλήνα (338) όταν είναι ανάγκη
+διά την δίκην ν' αναγνωσθή υπό του γραμματέως νόμος ή μαρτυρική
+κατάθεσις. Όταν δε η δίκη είναι δι' ολόκληρον ημέραν, τότε δεν
+κρατούν τον σωλήνα (339) (εφ' όσον αναγινώσκονται νόμοι ή
+καταθέσεις) το δε ύδωρ, το οποίον χύνουν μέσα εις τας κλεψύδρας
+διά τον κατήγορον ομού και τον απολογούμενον, υπολογίζεται με
+τας ημέρας του μηνός Ποσιδεώνος (340). [Έχουν δε δικαίωμα να
+&μεταχειρισθούν& χρονικόν διάστημα ο κατήγορος, ο απολογούμενος
+και οι δικασταί, ίσον ο καθένας. Διά να μη γίνωνται δε
+παραβάσεις, ωρίσθησαν οι επόπται, &ο μεν είς& εις μίαν
+κλεψύδραν &διά τους ενάγοντας, ο δε έτερος& εις άλλην κλεψύδραν
+&διά τους εναγομένους& (341). Το τρίτον δε μέρος του χρόνου
+διατίθεται διά την απόφασιν, ήτοι διά να &δικάσουν& οι
+δικασταί. . . Υπάρχουν δε ως ποιναί ωρισμέναι &δεσμά&
+(φυλάκισις), &δήμευσις&, πληρωμή &χρημάτων&, και αποφαίνονται
+οι δικασταί &τι πρέπει να υποστή, ή να πληρώση& ο
+καταδικαζόμενος (342). &Όταν δε είναι ανάγκη να εισαχθώσι προς
+εκδίκασιν& κατ' εξοχήν σοβαραί μηνύσεις, συνενούνται &τρία&
+δικαστήρια αποτελούντα την &ηλιαίαν&] (343)
+
+Υπάρχουν δε ψήφοι χάλκινοι έχουσαι εις το μέσον μικρόν αύλακα,
+αι μεν ημίσειαι τρυπημέναι, αι δε ημίσειαι πλήρεις· οι δε
+κληρωθέντες ψηφολέκται, όταν τελειώση η διαδικασία (344)
+παραδίδουν εις καθένα δικαστήν δύο ψήφους, μίαν τρυπημένην και
+μίαν πλήρη, φανερά διδομένας, ώστε να τας βλέπουν οι αντίδικοι,
+δια να μη λαμβάνουν οι δικασταί μήτε πλήρεις, μήτε τρυπημένας
+και τας δύο (345). —  —  —  —  —  —  —  —  —  —  —  —  —  —  —
+—  —  —  —  —  — · καθόσον αποδίδων λαμβάνει (την βακτηρίαν)
+και ψηφίζουν τοιουτοτρόπως όλοι· διότι δεν είναι δυνατόν να
+λάβη (ο ψηφολέκτης) ουδενός το σύμβολον εάν δεν έχη ούτος
+ψηφίση.
+
+Υπάρχουν δε τοποθετημένοι εις το δικαστήριον δύο αμφορείς, ο
+μεν ένας χάλκινος ο δε άλλος ξύλινος, ξέσκεποι (346) διά να μη
+είναι δυνατόν να ριφθούν από πριν μέσα εις αυτούς ψήφοι, εις
+αυτούς δε ψηφίζουν οι δικασταί· και εις μεν τον χάλκινον
+γίνεται η πραγματική ψηφοφορία εις δε τον ξύλινον ρίπτονται αι
+άκυροι ψήφοι (347)· έχει δε ο χάλκινος σκέπασμα με μίαν οπήν
+ανοιγμένην τόσον, ώστε να χωρή μίαν μόνην ψήφον, διά να μη
+δύναται να ρίπτη ο αυτός δύο ψήφους (348). Όταν δε πρόκειται να
+αρχίσουν ψηφίζοντες οι δικασταί, ο κήρυξ φωνάζει πρώτον αν θα
+προσβάλουν τας μαρτυρίας οι αντίδικοι· διότι δεν επιτρέπεται να
+προσβληθούν αι μαρτυρίαι όταν αρχίση η ψηφοφορία· δεύτερον δε
+πάλιν τυπικώς φωνάζει (349): «η τρυπημένη ψήφος είναι δια τον
+πρώτον αγορεύσαντα, η δε πλήρης διά τον ύστερον αγορεύσαντα
+(350)». Ο δε δικαστής λαβών από το δισκάριον (351) τας ψήφους,
+πιέζων το μέσον της ψήφου και μη φανερώνων εις τους διαδίκους
+ούτε το τρυπημένον ούτε το πλήρες μέρος της ψήφου, ρίπτει την
+μεν κυρίαν (352) ψήφον εις τον χάλκινον αμφορέα την δε άκυρον
+εις τον ξύλινον.
+
+Όταν δε ψηφίσουν όλοι, τότε οι προς τούτο ωρισμένοι υπηρέται,
+λαβόντες τον κύριον αμφορέα (353), τον αδειάζουν επάνω εις
+άβακα, ο οποίος έχει τόσας τρύπας, όσαι ακριβώς είναι αι ψήφοι.
+[Αμέσως δε αρχίζει η αρίθμησις (354)]. Και ποίαι εκ των ψήφων
+είναι τρυπημέναι και ποίαι πλήρεις είναι φανερόν εις τους
+αντιδίκους (355). Οι δε διά κλήρου ορισθέντες ψηφολέκται
+κάμνουν την αρίθμησιν αυτών επί του άβακος (356), χωριστά μεν
+λογαριάζοντες τας πλήρεις, χωριστά δε τας τρυπημένας. Και
+φωνάζει ο κήρυξ τον αριθμόν των ψήφων, του μεν ενάγοντος τας
+τρυπημένας, του δε εναγομένου τας πλήρεις. Όποιος δε από τους
+δύο λάβη περισσοτέρους, αυτός κερδίζει την δίκην, αν δε είναι
+ίσαι απαλλάσσεται ο εναγόμενος. Έπειτα πάλιν ορίζουν την
+ποινήν, αν χρειάζεται να καθορισθή αύτη, ψηφίζοντες με τον
+αυτόν τρόπον, αποδίδοντες μεν το δικαστικόν σύμβολον
+παραλαμβάνοντες δε την βακτηρίαν. Ο δε καθορισμός της ποινής
+επιτρέπει αγόρευσιν διαρκείας ημίσεως μέτρου ύδατος εις καθένα
+των δύο διαδίκων (357) Όταν δε οι δικασταί έχουν δικάση
+(τοιουτοτρόπως) σύμφωνα με τας διατυπώσεις των νόμων, λαμβάνουν
+τον μισθόν, (προσερχόμενοι εκεί) όπου καθένας διά κλήρου
+αρχικώς ωρίσθη (358).
+
+
+
+
+
+Τ Ε Λ Ο Σ
+
+
+
+ΠΙΝΑΞ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
+Βίος και έργα Αριστοτέλους . . . . . . . . . . . . . . .σελ γ'
+Εισαγωγή . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . » 13
+Αποσπάσματα εκ του ελλείποντος κειμένου . . . . . . . . .» 25
+Κεφάλαιον Α' . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . » 30
+    »     Β'. [Το ευρεθέν κείμενον]. . . . . . . . . . . » 32
+    »     Γ'. Νομοθεσία του Σόλωνος . . . . . . . . . . .» 37
+    »     Δ'. Αι τρεις φρατρίαι . . . . . . . . . . . . .» 49
+    »     Ε'. Τυραννία Πεισιστράτου . . . . . . . . . . .» 51
+    »    ΣΤ'. Οι υιοί τον Πεισιστράτου . . . . . . . . . » 57
+    »     Ζ'. Κλεισθένης  . . . . . . . . . . . . . . . .» 62
+    »     Η'. Ανάπτυξις της Δημοκρατίας — Εξοστρακισμός .» 65
+    »     Θ'. Μηδικοί πόλεμοι — Άρειος Πάγος — Θεμιστοκλής
+              και Αριστείδης . . . . . . . . . . . . . . » 68
+    »     Ι'. Πρόοδος της Δημοκρατίας — Εφιάλτης και
+              Περικλής . . . . . . . . . . . . . . . . . » 71
+    »    ΙΑ'. Οι Δημαγωγοί . . . . . . . . . . . . . . . » 76
+    »    ΙΒ'. Η εν Σικελία καταστροφή — Στάσις
+              ολιγαρχικών . . . . . . . . . . . . . . . .» 79
+    »    ΙΓ'. Κυβέρνησις των τετρακοσίων. . . . . . . . .» 86
+    »    ΙΔ'. Πολιτεία των τριάκοντα. . . . . . . . . . .» 89
+    »    ΙΕ'. Κυβέρνησις των δέκα — Αποκατάστασις της
+              Δημοκρατίας . . . . . . . . . . . . . . . .» 93
+    »   ΙΣΤ'. Ανακεφαλαίωσις . . . . . . . . . . . . . . » 99
+    »    ΙΖ'. Εγγραφή των πολιτών — Εφηβία . . . . . . . »102
+    »    ΙΗ'. Βουλή και Εκκλησία του Δήμου . . . . . . . »105
+    »    ΙΘ'. Δικαιοδοσία της Βουλής . . . . . . . . . . »109
+    »     Κ'. Ετήσιαι κατώτεραι αρχαί κληρωταί . . . . . »118
+    »    ΚΑ'. Οι εννέα άρχοντες . . . . . . . . . . . . .»125
+    »    ΚΒ'. Άλλα κληρωτά αξιώματα . . . . . . . . . . .»135
+    »    ΚΓ'. Αξιώματα διά ψηφοφορίας και στρατιωτικά . .»137
+    »    ΚΔ'. Λεπτομέρειαι περί των αξιωμάτων και μισθοί »140
+    »    ΚΕ'. Οργανισμός των δικαστηρίων. . . . . . . . .»142
+    »   ΚΣΤ'. Διαδικασία . . . . . . . . . . . . . . . . »148
+
+
+Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη,
+υπήρξεν ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά
+προσφερόταν συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η
+αρχαία ελληνική σκέψη (ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση, δράμα,
+δικανικός και πολιτικός λόγος) σε δημιουργικές μεταφορές της,
+από τους άριστους μεταφραστές του τόπου, στην πιο σύγχρονη
+μορφή που πήρε εξελισσόμενο το γλωσσικό της όργανο. Ο Όμηρος,
+οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης, ο
+Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο Θεόφραστος, ο
+Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ. προσφέρονται και
+σήμερα, στις κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά, Ραγκαβή,
+Μωραϊτίδη, Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη,
+Καμπάνη, Καζαντζάκη, Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού,
+Φιλαδελφέως, Τσοκόπουλου, Σιγούρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ, σε μια
+σύγχρονη σειρά εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα που επίσης
+γίνεται για πρώτη φορά, συστηματικά, στην Ελλάδα.
+
+Αθηναίων Πολιτεία Ιστορία πολιτική και πολιτεία των Αθηνών, η
+κυριωτέρα της μεγάλης «περί πολιτευμάτων» συγγραφής του Αριστοτέλους,
+θαυμάζεται εν αυτή η λιτότης, και η τάξις της συγγραφής,
+παρεχούσης πλείστας πολιτειακάς μελέτας.
+
+Η μετάφρασις με αποκατάστασιν του ελλείποντος κειμένου και με
+εισαγωγήν περί του βίου και του έργου του Αριστοτέλους υπό του
+κ. I. Ζερβού.
+
+ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΩΛΗΣΙΣ
+ΛΑΔΙΑΣ ΚΑΙ ΣΙΑ Ο.Ε.
+ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ 22 — ΤΗΛ. 614.686, 654.506
+
+ΤΙΜΑΤΑΙ ΔΡΧ. 10
+
+
+1) A r i s t o t e l i s  F r a g m e n t a (Teubner 1886),
+όπου υπό V. Rose παρατίθενται όλαι αι σχετικαί μαρτυρίαι.
+
+2) Ciceron, D e  f i n i b u s  V,): «omnium fere civitatum,
+non Graeciae solum s e d  e t i a m  b a r b a r i a e, ab
+Aristotele mores, instituta, disciplinas, a Theophrasto leges
+etiam cognovimus.
+
+3) Fragm. hist. Graecorum, edit. Müller (Didot) II, 681 και
+εφεξής.
+
+4) Κικέρωνος D e  l e g i b u s  III, 6, 14.
+
+5) Σουΐδα, λεξ Δ ι κ α ί α ρ χ ο ς. Κικέρωνος Ad. A t t  II, 2.
+
+6) Μυριόβιβλος κωδ. 161.
+
+7) Μυριόβιβλος κωδ. 161.
+
+8) Η περίληψις αύτη δίδει πληροφορίας δια τα περιεχόμενα 43
+μόνον πολιτειών του Αριστοτελείου έργου.
+
+9) Αι καλύτεραι αποσπασμάτων εκδόσεις είναι η του G. Μüller
+(Frag. hist. Graec. II, 105 και εφεξής) και η προμνημονευθείσα
+Aristotelis Fragmentia (Teubner 1886).
+
+10) Αξιοσύστατος έκδοσις κριτική και διευκρινιστική του
+κειμένου έγινεν υπό του Γάλλου φιλολόγου Haussoulier.
+
+11) Αρίστην κριτικήν μελέτην υπό τον τίτλον «&Αριστοτέλης& ή
+&Κριτίας;&» δημοσιευθείσαν εις την Revue des Études Grêques τον
+Μάιον και Ιούνιον του 1891 έγραψεν ο Θ. Ραϊνάχ, από του οποίου
+ηρύσθημεν και πλείστας των άνω πληροφοριών.
+
+12) Υπαινιγμόν σαφή περί τούτου έχει εις την §§ 18.
+
+13) Th. Reinach: «Aristotle La Republique Athenienne», pref
+XXIV.
+
+14) Θεοπόμπου fragm. 99, edit Müller.
+
+15) Επιφανέστερος των Ατθιδογράφων υπήρξεν ο Φιλόχορος, ζήσας
+μετά τον Αριστοτέλην.
+
+16) Κλεοδήμου frag. 24 (Müller I, 364) προς Αθην. Πολιτ. §§ 14.
+Φανοδήμου frag. 15 προς Αθ. Πολ. 3. Ανδροτίωνος frag. 5 και 49
+προς Αθ. Πολ. §§ 22 και 29. — Τον έτερον γνωστόν Ατθιδογράφον
+Ελάνικον δεν έλαβεν ο Αριστοτέλης υπ' όψει διότι η χρονογραφία
+του ήτο συντεταγμένη, ως γράφει ο Θουκυδίδης, «βραχέως τε και
+τοις χρόνοις ουκ ακριβώς».
+
+17) Weil. (Journal des Savants Απριλίου 1891)
+
+18) Αθ. Πολ. § 26.
+
+19) Αθ. Πολ. § 34. Πρβλ. Φιλοχόρου Frag. 117 — 118 εκδ. Müller.
+
+20) Εξ Ηρακλείδου Επιτομής V. Rose [????]
+
+21) Εξ Ηρακλ. Επιτομής. Συνέχεια § 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11. Ταύτα
+είναι εκ των αναφερομένων εις το κείμενον της Αθην. Πολιτείας.
+
+22) Εξ Αρποκρατίωνος: Απόλ. πατρ.
+
+23) Πλούταρχ. Β. Παρ. Θησεύς ΚΕ'.
+
+24) «Δεύρ' ίτε πάντες λεώ».
+
+25) Ευπατρίδας, γεωμόρους, δημιουργούς.
+
+26) Ιλιάς, Β. 547.
+
+27) Λεξικόν Πατμ. Σακκελίονος Σελ. 152. Η έννοια ομοία εύρηται
+εις τον Σχολ. Αξιόχου Πλάτ. 371 θ.
+
+28) Πολ. VIII. 3.
+
+29) Ηροδότου V, 71.
+
+30) Θουκυδίδου I, 126.
+
+31) Πλουτάρχου βίοι Θησέως Γ, 25, Σόλωνος 12.
+
+32) Η τελευταία έννοια είναι η της πρώτης φράσεως του σωζομένου
+κειμένου (Μύρωνος καθ' ιερών ομόσαντες αριστίνδην).
+
+33) Η αρίθμησις εις κεφάλαια δεν υπάρχει εν τω κειμένω,
+γενομένη διά το σαφέστερον.
+
+34) Πελάται αντιστοιχεί με το σημερινόν &κολόνοι&. Εκτήμοροι =
+λαμβάνοντες την έκτην μοίραν (μερίδιον) των καρπών.
+
+35) Τα εντός παρενθέσεως είναι επεξηγήσεις, μη περιεχόμεναι εις
+το κείμενον.
+
+36) Αλληγορική παλαιοτάτη Θρησκευτική τελετή γινομένη κατά την
+εορτήν των Διονυσίων εις τας Αθήνας. Ιδέ Ησύχιον: «της του
+βασιλέως γυναικός και θεού γίνεται γάμος».
+
+37) Το επόμενον χωρίον πιστεύεται ότι έχει παρεμβληθή εις το
+αρχικόν κείμενον, εκτός της φράσεως, την οποίαν σημειώνω με
+κυρτούς χαρακτήρας εις το κείμενον.
+
+38) Έως εδώ τελειώνει το παρέμβλητον κείμενον.
+
+39) Γινώσκω, και μοι φρενός ένδοθεν άλγεα κείται, πρεσβυτάτην
+εσορών γαίαν Ιαονίας καινομένην.
+
+40)
+        Υμείς δ' ησυχάσαντες ενί φρεσί καρτερόν ήτορ
+        δι' πολλών αγαθών εις κόρον ηλάσατε
+        εν μετρίοισι τίθεσθε μέγαν νόον· ούτε γαρ ημείς
+        πεισόμεθ’ ούθ' υμίν άρτια ταύτ' έσεται.
+
+41) Η εντός των αγκυλών φράσις εις το κείμενον «&και νόμους
+έθηκε&»· φαίνεται ότι έχει μετατοπισθή.
+
+42) Οι &κύρβεις& ήσαν από ξύλον τετράγωνοι ή πυραμιδοειδείς
+πίνακες στρεφόμενοι περί άξονα και έχοντες επί των τριών ή των
+τεσσάρων πλευρών επιγραφάς. Ο Αρποκρατίων εις την λέξιν
+&κύρβεις& γράφει: «τους κύρβεις λίθους ορθούς εστώτας ους από
+μεν της στάσεως στήλας, από δε της εις ύψος ανατάσεως διά το
+κεκορυφώσθαι κύρβεις εκάλουν, ώσπερ και κυρβασίαν την από της
+κεφαλής τιθεμένην».
+
+43) Την διάταξιν εξηγεί ο Πλούταρχος εις τον βίον Σόλωνος 25,
+ορίζων ότι ο ανδριάς έπρεπε να είναι &ισομέτρητος&, δηλαδή του
+αυτού βάρους με εκείνον, διά τον οποίον ανετίθετο.
+
+44) Η αρχαία λέξις &τέλη&, την οποίαν και έχει το κείμενον,
+περιλαμβάνει διπλήν την έννοιαν — φορολογικής υποχρεώσεως του
+πολίτου και τάξεως εις την οποίαν ούτος ανήκει.
+
+45) Οι πωληταί ήσαν 10 άρχοντες, ένας από κάθε φυλήν, είχαν δε
+εξουσίαν να δίνουν εις μίσθωσιν τα δημόσια κτήματα και να
+αναθέτουν εις αρμοδίους τα δημόσια επί πληρωμή έργα.
+
+46) Οι ένδεκα είχον την επιτήρησιν των φυλακών και την φροντίδα
+των θανατικών εκτελέσεων.
+
+47) Οι κωλακρέται ήσαν 12 γραμματείς της οικονομικής
+διαχειρίσεως και ταμίαι πληρωμής μισθών.
+
+48) Ο μέδιμνος ήτο μέτρον δημητριακών (όπως το κοιλόν)·
+υποδιηρείτο δε εις 48 χοίνικας.
+
+49) Η πρόσοδος ξηρών προϊόντων ήτο πολυτιμοτέρα από την
+πρόσοδον υγρών τοιούτων.
+
+50)
+        Διφίλου Ανθεμίων τήνδ' ανέθηχε θεοίς
+        θητικού αντί τέλους ιππάδ' αμεοξάμενος.
+
+51) Η παράγραφος αυτή κρίνεται παρέμβλητος.
+
+52) Προκρίτους λέγει το κείμενον.
+
+53) Η τελευταία αυτή φράσις φαίνεται παρέμβλητος μεν, προκύψασα
+όμως εξ άλλης φράσεως του Αριστοτέλους.
+
+54) Λείπει από το κείμενον μία λέξις.
+
+55) Εκ του ναυς + κραίνω. Ο ναύκραρος συνέλεγε τας εισφοράς και
+επέβλεπε τας δαπάνας διά την κατασκευήν του πλοίου, το οποίον
+κάθε &ναυκραρία& υπεχρεούτο να συνεισφέρη. Οι φυλοβασιλείς
+είχον θρησκευτικήν δικαιοδοσίαν.
+
+56) Το χωρίον τούτο περίπλοκον εις το κείμενον εξηγείται
+διαφοροτρόπως υπό των ερμηνευτών, έγινε δε διά τας
+αμφισβητήσεις περιβόητον.
+
+57) Εις τον βασιλέα του Άργους Φείδωνα, ο οποίος εβασίλευσε το
+895 π Χ. ή κατ' άλλους ενάμισυ αιώνα αργότερον, απεδίδετο η
+εκκοπή του νομίσματος και ο καθορισμός των μέτρων και βαρών.
+(Ηροδ. VI 127).
+
+58) Η έκφρασις δεν είναι ακριβής. Η μνα έλαβε πράγματι
+μεγαλυτέραν αξίαν, όχι διότι ηύξησε το ποσόν των δραχμών, αλλά
+διότι μετά καλυτέρευσιν του μετάλλου ηύξανεν η πραγματική αξία
+των δραχμών.
+
+59)
+        δήμω μεν γαρ έδωκα τόσον γέρος όσον απαρκεί
+        τιμής ούτ' αφελών, ούτ' επορεξάμενος
+        οι δ' είχον δύναμιν και χρήμασιν ήσαν αγητοί,
+        και τοις εφρασάμην μηδέν αεικές έχειν.
+        Έστην δ' αμφιβαλών κρατερόν σάκος αμφοτέροιοι
+        νικάν δ' ουχ είασ' ουδετέρους αδίκως.
+
+60)
+        δήμος δ' αν ώδ' αν άριστα συν ηγεμόνεσσιν έποιτο
+        μήτε λίαν ανεθείς, μήτε βιαζόμενος·
+        τίκτει γαρ κόρος ύβριν, όταν πολύς όλβος έπηται
+        ανθρώποισιν όσοις μη νόος άρτιος η.
+
+61)
+        Οι δ' εφ' αρπαγαίσιν ήλθον, ελπίδ' είχον αφνεάν
+        καδόκουν έκαστος αυτών όλβον ευρήσειν πολύν,
+        και με κωτίλλοντα λείως τραχύν εκφανείν νόον
+        χαύνα μεν τότ' εφράσαντο, νυν δε μοι χολούμεναι
+        λοξόν οφθαλμοίσ' ορώσι πάντες ώστε δήιον·
+        ου χρεών· α μεν γαρ είπα συν θεοίσιν ήνυσα,
+        άλλα δ' ου μάτην έερδον, ουδέ μοι τυραννίδος
+        ανδάνει βία τι ρέζειν, ουδέ πιείρας χθονός
+        πατρίδος κακοίσιν εσθλοίς ισομοιρίαν έχειν.
+
+62) Διά να φανερώνουν ότι ένα κτήμα ήτο ενυπόθηκον ενέπηγον
+στήλας με επιγραφήν του χρέους.
+
+63) ως κτισθείσαν από την Αθηνάν και τον Ποσειδώνα.
+
+64) Δηλαδή τους δημοκρατικούς.
+
+65)
+        Εγώ δε των μεν ούνεκα ξυνήγαγον
+        δήμον, τι τούτων πριν τυχείν επαυσάμην,
+        συμμαρτυροίη ταύτ' αν εν δίκη χρόνου
+        μήτηρ μεγίστη δαιμόνων Ολυμπίων
+        άριστα, Γη μέλαινα, της εγώ ποτε
+        όρους ανείλον πολλαχή πεπηγότας,
+        πρόσθεν δε δουλεύουσα, νυν ελευθέρα
+        πολλούς δ' Αθήνας, πατρίδ' εις θεόκτιστον,
+        ανήγαγον πραθέντας, άλλον εκδίκως,
+        άλλον δικαίως, τους δ' αναγκαίης υπό
+        χρειούς φυγόντας, γλώσσαν ουκέτ' Αττικήν
+        ιέντας, ως αν πολλαχή πλανωμένους,
+        τους δ' ενθάδ' αυτού δουλίην αεικέα
+        έχοντας, ήθη δεσποτών τρομευμένους,
+        ελευθέρους έθηκα· ταύτα μεν κράτει,
+        ομού βίαν τε και δίκην συναρμόσας,
+        έρεξα και διήλθον ως υπεσχόμην,
+        θεσμούς δ' ομοίως τω κακώ τε καγαθώ
+        ευθείαν εις έκαστον αρμόσας δίκην,
+        έγραψα· κέντρον δ' άλλας ως εγώ λαβών,
+        κακοφραδής τε και φιλοκτήμων ανήρ,
+        ουκ αν κατέσχε δήμον· ει γαρ ήθελον
+        ά τοις εναντίοισιν ήνδανε τότε,
+        αύθις δ' ά τοίσιν ούτεροι φρασαίατο,
+        πολλών αν ανδρών ήδ' εχηρώθη πόλις·
+        των ούνεκ' αλκήν πάντοθεν ποιούμενος
+        ως εν κυσίν πολλήσιν εστράφην λύκος.
+
+66)
+        Δήμω μένει χρη διαφάδην ονειδίσαι
+        ά νύν έχουσιν ούποτ' οφθαλμοίσιν αν
+        εύδοντες είδον.
+
+        Όσοι δε μείζους και βίαν αμείνονες
+        αινοίεν αν με και φίλον ποιοίατο.
+
+67)
+         Ουκ αν κατέσχε δήμον ουδ' επαύσατο
+        πριν αναταράξας πίαρ εξείλε γάλα.
+        Εγώ δε τούτων, ώσπερ εν μεταιχμίω
+        όρος κατέστην.
+
+68) Το κείμενον λέγει «οι τε αφηρημένοι τα χρέη διά την
+απορίαν», ώστε δύναται να εξηγηθή διφορουμένως, δηλ. να
+εννοηθώσι διά της φράσεως οι απελευθερωθέντες των χρεών (οι
+χρεώσται) διότι ήσαν άποροι, είτε οι στερηθέντες των απαιτήσεών
+των (οι δανεισταί) διότι επτώχυναν.
+
+69) Μη δηλαδή εις άλλην νόμιμον πολιτικήν κατάστασιν στερηθούν
+των πολιτικών δικαιωμάτων.
+
+70) Διαψηφισμόν λέγει το κείμενον.
+
+71) Κορυνοφόρους.
+
+72) Διετήρησα το συντακτικόν σχήμα του κειμένου, διότι
+παρόμοιον υπάρχει τούτο και εις την σημερινήν γλώσσαν.
+
+73) Ο Διογένης Λαέρτιος (I, 49) αναφέρει διαφορετικά το πράγμα.
+Κατ' αυτόν ο Σόλων παρουσιασθείς εις την εκκλησίαν του δήμου
+προείπεν ως εξής την επιβουλήν του Πεισιστράτου: «Άνδρες
+Αθηναίοι, των μεν σοφώτερος, των δε ανδρειότερος ειμι,
+σοφώτερος μεν των την απάτην Πεισιστράτου μη συνιέντων,
+ανδρειότερος δε των επισταμένων μεν, διά δέος δε σιωπώντων».
+Πρβλ. και Πλουτάρχου βίον Σόλωνος 30.
+
+74) Θράτταν ωνόμαζαν συνήθως οι Αθηναίοι κάθε δούλην.
+
+75) Οι Παλληνείς ήτο δήμος της Αττικής πλησίον του Πεντελικού,
+15 σχεδόν χιλιόμετρα μακράν της πόλεως.
+
+76) Οι δικασταί εκείνοι περιερχόμενοι τους δήμους εδίκαζαν
+μέχρι ποσού 10 δραχμών και έκαμναν προανακρίσεις επί των άλλων
+υποθέσεων. Ήσαν ανάλογοι των τώρα ειρηνοδικών.
+
+77) «Όσα κακά και οδύνατα». Η φράσις παροιμιώδης και ανάλογος
+με την σημερινήν «τα κακά και ψυχρά».
+
+78) Από το κείμενον λείπει η λέξις αναπληρουμένη εκ της
+εννοίας.
+
+79) Ο Χρυσούς δηλαδή αιών.
+
+80) Από το κείμενον λείπει μία λέξις αναπληρουμένη εκ της
+εννοίας.
+
+81) «Θέσμια τάδε Αθηναίων και πάτρια· εάν τινες τυραννείν
+επανιστών ται επί τυραννίδι ή συγκαθιστή την τυραννίδα, άτιμον
+είναι και αυτόν και το γένος». Παραθέτομεν το κείμενον ως έν
+δείγμα της διατυπώσεως και του λεκτικού των Αττικών Νόμων.
+
+82) Είναι φανερόν ότι πρόκειται περί άλλου Ηγησιστράτου,
+συγγενούς, ίσως, όχι δε υιού του Πεισιστράτου.
+
+83) Κατασκοπεύοντες.
+
+84) Σκολιά ελέγοντο τα κατά την διάρκειαν οινοποσίας άσματα,
+είχον δε ίδιον τύπον.
+
+85)
+        Αιαί Λειψύδριον προδωσέταιρον,
+        οίους άνδρας απώλεσας, μάχεσθαι
+        αγαθούς τε και ευπατρίδας
+        οι τότ' έδειξαν οίων πατέρων ήσαν.
+
+86) «Προέφερεν» λέγει το κείμενον, μεταφραζόμενον και επρόλεγε.
+
+87) Εις το Λειψύδριον, περί του οποίου γίνεται ανωτέρω λόγος.
+
+88)
+        Έγχει και Κήδωνι, διάκονε, μηδ' επιλήθου.
+        ει χρη τοις αγαθοίς ανδράσιν οινοχοείν.
+
+89) Η διαίρεσις εις τέσσαρας φυλάς έγινεν από τον Ίωνα και
+διετηρήθη και τον Σόλωνα, ως βάσις των υποδιαιρέσεών του,
+γενομένη αρχικώς σύμφωνα με την τοπικήν των κατοίκων διαίρεσιν.
+Του Κλεισθένους η διαίρεσις εις 10 φυλάς δεν έλαβεν υπ' όψιν
+την διαμονήν των κατοίκων εις έν μέρος, διότι κατ' αυτήν κάθε
+φυλή είχε διάφορα μέρη της χώρας.
+
+90) Τοιουτοτρόπως συνεπεία της κληρώσεως το Φάληρον και ο
+Μαραθών ανήκον εις τον αυτόν δήμον.
+
+91) «Ου γαρ άπαντες υπήρχον εν τοις τόποις». Ήτοι όσον ηύξανεν
+ο πληθυσμός με τον καιρόν νέα χωρία εσχηματίζοντο.
+
+92) Των φρατριών υποδιαίρεσις ήσαν τα γένη. Καθεμία των
+τεσσάρων αρχαίων φυλών περιελάμβανε τρεις φρατρίας. Αι
+υποδιαιρέσεις δε αυταί εν συνόλω και μάλιστα οι δεσμοί των
+γενών είχον σημασίαν διά το κληρονομικόν ιδίως δίκαιον.
+
+93) Ο όρκος ούτος των πεντακοσίων βουλευτών έλεγεν ότι ομνύουν
+να διαχειρισθούν νομίμως το αξίωμά των και ουδέποτε άνευ
+κρίσεως και παρά το δίκαιον να εξορίσωσιν ή να φυλακίσωσιν ή να
+φονεύσωσιν.
+
+94) Κατά διόρθωσιν του Headlam δέον να τεθή
+«πεντακοσιομεδίμνων» αντί «πεντακοσίων».
+
+95) Η φράσις του κειμένου αύτη «μετά την τυραννίδα» φαίνεται
+παρέμβλητος.
+
+96) Εν εκ των βουνών της Λαυρεωτικής. Κατά Αρποκρ. εις λέξιν
+Μερώνεια — «τόπος εστίν της Αττικής· έστι μεν τοι και πόλις εν
+Θράκη».
+
+97) Διότι εφοβούντο μη οι ούτως εξόριστοι, και μάλιστα ο
+Αριστείδης, συνταχθώσι με τους Πέρσας. Πλουτάρχ. Αριστ. 8.
+
+98) Δύο ακρωτήρια (το έν εις την Δάκραν της Ευβοίας και το άλλο
+εις την Α άκραν της Πελοποννήσου) θεωρούμενα ως σύνορα της
+Αττικής.
+
+99) «Τους μύδρους εν τω πελάγει καθείσαν». Τους μύδρους λίθους
+πυρακτωμένους) ελάμβαναν διά των χειρών ενώ ωρκίζοντο και
+έρριπτον κατά το τέλος του όρκου εις την θάλασσαν· ήτο δε η
+τελετή αυτή συμβολισμός του απαραβιάστου της συνθήκης.
+
+100) Οι φρουροί επί της Ακροπόλεως.
+
+101) Οι δημόσιοι υπάλληλοι. Αι αρχαί.
+
+102) «Περί των διωκημένων» λέγει αορίστως το κείμενον. Ήτοι
+περί της διαχειρίσεώς των είτε της πολιτικής είτε ίσως της
+οικονομικής.
+
+103) Το μεταξύ αγκυλών φαίνεται ότι έχει παρεμβληθή υπό
+αντιγραφέως. Εξ άλλων πηγών ο Περικλής παρουσιάζεται πιθανώτερα
+συνεργός του Εφιάλτου.
+
+104) «Μονοχίτων».
+
+105) Ο Κίμων ήτο τότε 40 ετών και είχε διακριθή ως στρατηγός.
+
+106) Οι μικροί πόλεμοι προς διατήρησιν της Αθηναϊκής ηγεμονίας
+επί των Ελληνικών πόλεων και αποικιών εξηκολούθουν πάντοτε και
+τούτων μετείχον οι άριστοι των πολιτών.
+
+107) «Οι καλούμενοι κατά δήμους»
+
+108) «Τυραννικήν».
+
+109) «Τας κοινάς λειτουργίας ελειτούργει λαμπρώς». Λειτουργίαι
+δε καθαυτό δεν ήσαν δημόσια αξιώματα, αλλά τιμητικαί τινες
+υποχρεώσεις, τας οποίας είχαν οι πλούσιοι. Εξ αυτών
+σπουδαιότεραι ήσαν η &τριηραρχία& προς εξοπλισμόν πολεμικών
+πλοίων και η &χορηγία&, ήτοι η εκγύμνασις χορού προς
+διδασκαλίαν τριλογικής τραγωδίας.
+
+110) Εκ του δήμου τούτου ήτο ο Κίμων.
+
+111) «Οίηθεν» η κατά Στέφανον Βυζ. «Όαθεν». Η Οίη δε ή Όα δήμος
+της Αττικής. — Το όνομα Δάμων είχεν απαλειφθή πιθανώς εις
+αρχαία αντίγραφα, φαίνεται εκ του Πλουτάρχου: Περ. 9.
+«συμβουλεύσαντος αυτώ Δαμωνίδου του Οίηθεν, ως Αριστοτέλης
+ιστόρηκεν».
+
+112) Ο Άνυτος, ο κατόπιν κατήγορος του Σωκράτους, εστάλη μετά
+30 πλοίων εις Πύλον προς βοήθειαν του στρατηγού Δημοσθένους και
+εξ αιτίας διαφόρων δυσμενών περιστάσεων απέτυχεν.
+
+113) Όχι ο ιστορικός, αλλ' ο υιός του Μελησίου, ικανός και
+τίμιος πολιτικός, εξορισθείς αργότερα.
+
+114) Οι ρήτορες από του βήματος της Πνυκός ωμίλουν άνευ ζώνης
+διά την ούτω ευρυχωρίαν της αμφιέσεως και το εύσχημον. Ο Κλέων
+παρέβη το έθος, αγορεύσας με την συνήθη ανεπίσημον και αγοραίαν
+αμφίεσιν. Παραβλ. Σχολ. Αισχίν. σελ. 14.
+
+115) &Διωβολία& ή διωβελία ελέγετο η εκ του δημοσίου ταμείου
+παροχή δύο οβολών προς πληρωμήν εισητηρίων του θεάτρου κατ'
+αρχάς και κατόπιν άλλην επίσης επί πληρωμή θεωριών. Εδίδοντο δε
+εις πάντα ζητούντα πολίτην οι δύο οβολοί δι' εκάστην των τριών
+ημερών της εορτής των Μεγάλων Διονυσίων.
+
+116) «Ή μην συγγράψειν». Οι εκλεγόμενοι εις ωρισμένην ημέραν να
+γράψωσι νόμους ελέγοντο &συγγραφείς&. Ο Θουκυδίδης 8,67 τους
+ονομάζει «συγγραφείς αυτοκράτορας».
+
+117) Η επιτροπή αύτη συνέστη υπό του δήμου ευθύς μετά την
+καταστροφήν της Σικελίας &ίνα την δημοκρατίαν τροχοπεδήση.&
+Πρβλ. Σχολ. Αριστ. Λυσ. 421. Μετέσχον δ' αυτής οι ποιηταί
+Σοφοκλής και Άγνων ο πατήρ του Θηραμένους.
+
+118) Δύο συνοπτικοί τύποι διαδικασίας του δημοσίου δικονομικού
+δικαίου των Αθηναίων, δι' ων άνευ προηγουμένης κλητεύσεως δι'
+εγκλήματα πολιτικής φύσεως επ' αυτοφώρω, επενέβαινον οι
+ανώτατοι της πολιτεία άρχοντες. Αναλογία τις υπάρχει προς την
+παρ' ημίν κήρυξιν του στρατιωτικού νόμου.
+
+119) «Ομόσαντες καθ' ιερών τελείων», ήτοι επί σφαγίων,
+προσφερθέντων επί του βωμού εις θυσίαν διά πλήρους
+ιεροτελεστίας.
+
+120) Οι πέντε χιλιάδες αυτοί δεν ήσαν οι οριζόμενοι εις το
+σχέδιον των προδούλων διά ν' αποτελέσουν εις το μέλλον την
+εκκλησίαν του δήμου, οι οποίοι και ουδέποτε εξελέγησαν (ίδε
+Θουκ. 8, 92), αλλ' οι υπό τα όπλα πέντε χιλιάδες πολίται. Το δε
+όλον των πολιτών τότε ανήρχετο εις 26 χιλιάδας.
+
+121) Ιερομνήμων ελέγετο ο αντιπρόσωπος των Αθηνών εις το
+Αμφικτυωνικόν συνέδριον.
+
+122) Οι δέκα ταξίαρχοι διετέλουν υφιστάμενοι των δέκα
+στρατηγών, καθείς δε αυτών ήτο στρατιωτικός αρχηγός των πεζών
+της φυλής του. Ίππαρχοι δε ήσαν δύο και ούτοι προϊστάμενοι των
+ταξιάρχων και αρχηγοί των δύο ιππικών σωμάτων. — Φύλαρχοι ήσαν,
+ως αλλαχού εσημειώθη, οι διοικούντες τα παρ' εκάστη φυλή, πλην
+των στρατιωτικών, πράγματα.
+
+123) Διφορούμενον και πως ασαφές το κείμενον, έχον ούτω:
+«αιρείσθαι δε πάντας τούτους εκ προκρίτων, εκ των αεί
+βουλευόντων πλείους προκρίνοντας».
+
+124) «Νείμαι δε και τους άλλους προς την λήξιν εκάστων».
+
+125) «Κληρούν δε την βουλήν τους εννέα άρχοντας». Η φράσις
+φαίνεται παρέμβλητος.
+
+126) Ήτοι να ορίζωνται πέντε ψηφολέκται, αντικαταστήσαντες
+ούτως εις την δικαιοδοσίαν αυτήν τους πρυτάνεις.
+
+127) «Τον επιψηφιούντα».
+
+128) «Ίνα νεμηθώσιν οι τετρακόσιοι εις τας τέτταρας λήξεις».
+
+129) «Επιψηφίσαντος». Ο επιστατών την ψηφοφορίαν εψήφιζε
+τελευταίος.
+
+130) «Πριν διαβουλεύσαι».
+
+131) «Ενάτη φθίνοντος Θαργηλιώνος». Οι 12 μήνες του Αττικού
+ημερολογίου διηρούντο καθένας εις τρεις δεκάδας ημερών. Η πρώτη
+ημέρα του μηνός ελέγετο νουμηνία, η δεκάτη ελέγετο και προτέρα,
+— η εικοστή ελέγετο εικάς, η δε τριακοστή ελέγετο «ένη και νέα»
+ή τριακάς. Ο μην Θαργηλιών αντιστοιχεί με τον Μάιον και ήτο ο
+ενδέκατος του ημερολογίου και ο Σκιροφοριών (Ιούνιος) ήτον ο
+τελευταίος.
+
+132) Κατά ιστορικήν ακρίβειαν 99 έτη.
+
+133) Ήτοι από Μαΐου μέχρι Σεπτεμβρίου του 411 π. Χ.
+
+134) «Τοις πεντακισχιλίοις τοις εκ των όπλων».
+
+135) Την γνώμην αυτήν ο Αριστοτέλης αρύεται εκ του Θουκυδίδου
+(8,98) του οποίου τας κρίσεις αποδέχεται καθ' όλην την
+εξιστόρησιν των πολιτικών ανωμαλιών, των μετά την εν Σικελία
+καταστροφήν.
+
+136) Πιθανώς το 410 π. Χ. μετά την εν Κυζίκω ναυμαχίαν.
+
+137) Το κείμενον εκ παραδρομής φέρει «εβδόμω».
+
+138) «Αγγελήθεν» προς διάκρισιν του κατά το 412 π. Χ. ομωνύμου
+άρχοντος.
+
+139) «Πονηρός ούτος και πλείσταις καταδίκαις ενεχόμενος»
+Αριστοφ. Σχολ. 157.
+
+140) Το  404 — 403 π. Χ.
+
+141) «Τους περί Αρεοπαγιτών καθείλον εξ Αρείου Πάγου». Το εξ
+Αρείου Πάγου φαίνεται παρέμβλητος επεξήγησις αντιγραφέως.
+
+142) «Ποιήσαντες καθάπαξ, τας δε προϊούσας δυσκολίας». Το δε
+φαίνεται παρέμβλητον.
+
+143) «Της πόλεως υποφερομένης»· η μετοχή είναι και αιτιολογική
+και χρονική.
+
+144) «Παύσασθαι της ασελγείας»· η φράσις του κειμένου είναι
+πλέον παραστατική και μεταφορική, κατά την Αττικήν συνήθειαν.
+
+145) «Έξω τε γίγνεσθαι της πολιτείας αυτόν».
+
+146) Αρμοστής ελέγετο ο αποστελλόμενος υπό της Σπάρτης
+στρατιωτικός διοικητής εις κυριευθείσας πόλεις. Πρβλ. Θουκιδ.
+8, 5.
+
+147) Φρουρών εις την Ακρόπολιν.
+
+148) «Εφ' ων συνέβη και τας διαλύσεις γενέσθαι».
+
+149) Το 403 Π. Χ.
+
+150) «Εξοικείν».
+
+151) «Επιτίμους όντας και κυρίους και αυτοκράτορας».
+
+152) Οι Κήρυκες και οι Ευμολπίδαι ήσαν δύο παλαιοτάτης
+ευγενείας οικογένειαι της Αττικής. Απ' αυτάς κληρονομικώς
+απηρτίζετο το ιερατείον της Ελευσίνος, ήτοι των ναών της
+Δήμητρος και της Περσεφόνης. Οι Ευμολπίδαι μάλιστα φέρονται
+απόγονοι του βασιλέως της Ελευσίνος Ευμόλπου, ο οποίος
+επολέμησε με τον Ερεχθέα, τον πρώτον βασιλέα των Αθηνών.
+
+153) Το συμμαχικόν ταμείον ήτο πλέον το εμπιστευμένον εις τους
+Λακεδαιμονίους και υπ' αυτών χρησιμοποιούμενον, εις το οποίον
+οι Αθηναίοι μετά την άλωσιν της πόλεως υπό του Λυσάνδρου
+υπεχρεώθησαν να συνεισφέρουν.
+
+154) «Τοις τα τιμήματα παρεχομένοις».
+
+155) «Αφείλε τας υπολοίπους ημέρας της απογραφής», ήτοι
+εσυντόμευσε την προθεσμίαν των δηλώσεων.
+
+156) «Γραψάμενος το ψήφισμα το Θρασυβούλου παρανόμων». Η φράσις
+συνήθως δικονομική του Αττικού Δικαίου.
+
+157) «Την χώραν ανάδαστον ποιούσιν»· ήτοι κάμνουν νέαν διανομήν
+της κτηματικής περιουσίας.
+
+158) Ο Αριστοτέλης αριθμεί τόσα πολιτεύματα υπάρξαντα εις τας
+Αθήνας, όσαι έγιναν πολιτικαί μεταβολαί. Την «εξ αρχής» ούσαν
+κατάστασιν δεν λογίζει ως πολίτευμα.
+
+159) «Μετά δε ταύτην η επί Δράκοντος εν η και νόμους ανέγραψαν
+πρώτον». Η φράσις φαίνεται παρέμβλητος.
+
+160) «Αι της βουλής κρίσεις εις τον δήμον εληλύθασιν».
+
+161) «Προς την επικύρωσιν της χειροτονίας». Η φράσις είναι όρος
+νομικός του Αττικού συνταγματικού δικαίου.
+
+162) Ο ξένος αυτός γενόμενος στρατηγός των Αθηναίων και
+παρασχών πολλάς ωφελείας εις την πόλιν έλαβε το δικαίωμα του
+πολίτου. Πρβλ. Πλάτωνος Ίων c. 12 σελ. 541.
+
+163) Από του κεφαλαίου τούτον αρχίζει η περιγραφή του
+οργανισμού της Αθηναίων Πολιτείας, ήτοι λεπτομερής ανάπτυξις
+του συνταγματικού, του διοικητικού και εν μέρει του αστικού
+Αττικού δικαίου.
+
+164) «Αποψηφίσωνται».
+
+165) «Εφίησιν».
+
+166) «Αν δε νικήση».
+
+167) «Δοκιμάζει τους εγγραφέντας η βουλή». Ο όρος είναι
+νομικός, όπως και οι ανωτέρω και πολλοί των παραθετομένων
+κατόπιν. Γίνεται δε η εν υποσημειώσει παράθεσις διά να δοθή εις
+τον αναγνώστην ιδέα της νομικής φρασεολογίας του Αττικού
+δικαίου.
+
+168) «Ζημιοί».
+
+169) «Τρεις εκ των φυλετών».
+
+170) «. . . και κοσμητήν [εκ των άλλων Αθηναίων] επί πάντων». Η
+φράσις &εκ των άλλων Αθηναίων& είναι προδήλως παρέμβλητος, έχει
+δε και τεθή ως γλώσσα εις το περιθώριον του αρχικού κειμένου,
+πιθανώς γενομένη υπό αντιγραφέως θέλοντος να εξηγήση το επί
+πάντων. Το δε «επί πάντων» σημαίνει επί των εφήβων όλων των
+φυλών.
+
+171) «Πρώτον μεν τα ιερά περιήλθον».
+
+172) Πολεμικόν μηχάνημα με νευράν, διά του οποίου ερρίπτοντο
+βέλη και δόρατα.
+
+173) «Εκκλησίας γενομένης»· η μετοχή είναι και χρονική και
+τροπική.
+
+174) «Αποδειξάμενοι τω δήμω τα περί τας τάξεις».
+
+175) «Δίκην ούτε διδόασιν ούτε λαμβάνουσι».
+
+176) Προεδρείαν.
+
+177) «Εν η δει τας αρχάς επιχειροτονείν, ει δοκούσι καλώς
+άρχειν».
+
+178) «Τας εισαγγελίας». Κάθε πολίτης Αθηναίος είχε δικαίωμα να
+καταγγείλη οιονδήποτε είτε άρχοντα είτε ιδιώτην προ της
+εκκλησίας ως επιβουλευόμενον την πολιτείαν. Τούτο δε ελέγετο
+εισαγγελία.
+
+179) «Τας απογραφάς των δημευομένων αναγινώσκειν». Μεταξύ των
+ποινών διά πολιτικά εγκλήματα ήτο και η επιβολή προστίμου
+μεγάλου, συνεπεία του οποίου εδημεύετο η περιουσία του
+καταδικαζομένσυ, ως και διά καθυστέρησιν άλλης τινός προς το
+Δημόσιον οφειλής.
+
+180) «Τας λήξεις των κλήρων και επικλήρων». Η φράσις δικονομική
+του Αττ. δικαίου. Επίκληροι ελέγοντο γυναίκες ανύπανδροι
+κληρονόμοι περιουσίας, διά την διαχείρισιν της οποίας
+διωρίζοντο κατά συγγένειαν είτε διά δικαστικής αποφάσεως
+αντιλήπτορες.
+
+181) «Όπως μηδένα λάθη μηδέν έρημον γενόμενον».
+
+182) «Και περί της οστρακοφορίας επιχειροτονίαν διδόασιν». Οι
+θεωρούμενοι επικίνδυνοι εις το δημοκρατικόν πολίτευμα ήτο
+δυνατόν να καταδικασθώσι διά γενικής του λαού δι' οστράκων
+ψηφοφορίας εις εξορίαν (εξοστρακισμόν). Περί του αν πρέπη ή όχι
+να γίνη τοιαύτη ψηφοφορία προαπεφάσιζεν η εκκλησία του δήμου.
+
+183) «Και συκοφαντών προβολάς».
+
+184) Ήτοι διά τρεις Αθηναίους συκοφάντας και τρεις μετοίκους.
+
+185) «Θεις ο βουλόμενος ικετηρίαν ων αν βούληται και ιδίων και
+δημοσίων προς τον δήμον διαλέξηται». Τίθημι ικετηρίαν· νομική
+φράσις αντίστοιχος με το «υποβάλλω αίτησιν».
+
+186) «ΣΥΡΑΚΟΣΙΩΝ» φέρει το αρχικόν κείμενον. Υπάρχουσιν οι
+διορθώσαντες τέσσαρα δι' οσίων. Προτιμοτέρα όμως διόρθωσις και
+τυπικώς και εκ της εννοίας είναι: «τρία δ' οσίων».
+
+187) «Άνευ προχειροτονίας». Πρβλ. Αρποκρατ. και Δημοσθ. κατά
+Τιμοκράτους, 12 και Αισχ. κατά Τιμάρχου, 23.
+
+188) Πριν δηλαδή παρουσιασθούν ενώπιον της εκκλησίας του λαού.
+
+189) Ήτοι απεσταλμένοι εξ άλλων πόλεων φέροντες εγγράφους
+ανακοινώσεις, προτάσεις, αιτήσεις κλπ. προς την πόλιν των
+Αθηνών.
+
+190) «Έστι δ' επιστάτης των πρυτάνεων».
+
+191) «Εφ' ων αν ευσημία γένηται».
+
+192) «Προβούλευμα».
+
+193) «Ζημιώσαι και δήσαι και αποκτείναι».
+
+194) «Άνευ δικαστηρίου γνώσεως».
+
+195) «Απέφυγεν»· νομ. λέξις.
+
+196) Τύπανον = τύμπανον Λατιν. typanum. Ελέγετο ούτω και το
+εδώλιον επί του οποίου εκάθητο ο κατάδικος διά να υποστή την
+θανατικήν ποινήν.
+
+197) «Τούτο κύριον είναι». Η φράσις νομική.
+
+198) «Δοκιμάζει δε» λέξις νομική.
+
+199) «Τούτων μεν ουν άκυρός εστιν η βουλή».
+
+200) «Προβουλεύει δε».
+
+201) «Κατ' αυτά γαρ ταύτα ένοχός εστιν, ο νικήσας γραφή
+παρανόμων». Η τοιαύτη καταγγελία &γραφής παρανόμων& ήτο
+συνηθεστάτη.
+
+202) Με τρεις ή τέσσαρας σειράς κωπών.
+
+203) «Νεωσοίκους», ήτοι αποθήκας, εντός των οποίων εφυλάσσοντο
+τα πλοία.
+
+204) Τα αποτεθειμένα εις την Ακρόπολιν αγάλματα των Νικών ήσαν
+εκ χρυσού.
+
+205) Πρόκειται ιδίως περί των μεταλλείων της Λαυρεωτικής. Εξ
+αυτών πιθανώς άλλα εξεμεταλλεύετο απ' ευθείας το Δημόσιον και
+το εξαγόμενον μετάλλευμα επώλει, άλλα δε, τα ολιγώτερον
+σημαντικά, εμίσθωνε προς εκμετάλλευσιν εις ιδιώτας διά τρία
+έτη. Άλλην εξήγησιν δίδει ο Reinach διαρρυθμίζων κριτικώς το
+κείμενον ως εξής: και τα πραθέντα μέταλλα [και τα χωρία τα]
+εργάσιμα, τα εις τρία έτη πεπραμένα και τα εις αεί
+συγκεχωρημένα».
+
+206) «Συγκεχωρημένα τα εις . . . έτη πεπραμένα». Ήτοι τα
+παραχωρούμενα (και επεξηγηματικώς) τα διά . . . (πιθανώς ι'
+ήτοι 10) έτη μίσθούμενα. Άλλη ανάγνωσις φέρει: «τα
+συγκεχωσμένα» απιθάνως. Ίσως το &συγχωρώ& επί του προκειμένου
+ως νομικός όρος εσήμαινεν εκχώρησιν της εκμεταλλεύσεως ομού και
+της επιφανείας του εδάφους του μεταλλείου.
+
+207) «Εις λελευκωμένα γραμματεία». Επί λευκασμένων δερμάτων
+συνήθως εγράφοντο οι φορολογικοί πίνακες, ελέγοντο δε
+γραμματεία. Οι παλαιότεροι τοιούτοι πίνακες ελευκαίνοντο και
+πάλιν.
+
+208) Οι προσωπικοί και περιουσιακοί &φόροι& επληρώνοντο εις
+κάθε πρυτανείαν. Άλλαι δε τακτικαί εισφοραί των πολιτών
+κατεβάλλοντο τρεις φοράς το έτος. Και οφειλαί προς το Δημόσιον
+εκ μισθώσεων και άλλων ληψοδοσιών κατεβάλλοντο επί της ενάτης
+πρυτανείας, ήτοι ένα περίπου μήνα προ της λήξεως του
+διοικητικού και λογιστικού των Αθηναίων έτους.
+
+209) «Των τεμενών».
+
+210) «Αποδέκται» ή αποδεκταί, αντίστοιχον προς το ταμίαι
+εισπράξεως.
+
+211) Ο εύθυνος και οι δύο πάρεδροι αυτού απετέλουν ούτω
+δικαστήριον κρίνον κατ' έφεσιν τας υποθέσεις διαχειρίσεως
+αλλοτρίων.
+
+212) Το κείμενον φέρεται ελλιπές εις μίαν λέξιν ως εξής:. «οίς
+αναγκαίον εστι ταις α . . . αις κατά τον επώνυμον της φυλής
+έκαστον καθείσθαι» κλπ. Την ελλείπουσαν λέξιν συμπληρώ εις
+&α[ιτία]ις&.
+
+213) «Ταύτην την εύθυναν» . . .
+
+214) «Τούτο κύριόν εστι».
+
+215) «Δοκιμάζει δε και τους ίππους» . . .
+
+216) Από τους ίππους, οι οποίοι ευρίσκοντο εις τας Αθήνας,
+άλλοι ήσαν πολεμικοί και άλλοι αγοραίοι. Κάθε πολίτης της
+τάξεως των Ιππέων συνετήρει υποχρεωτικώς ένα πολεμικόν ίππον εξ
+ιδίων, παρείχε δηλαδή τα της συντηρήσεως αυτού εις τους
+ιπποκόμους. Αν ο ιπποκόμος κακώς συνετήρει τον ίππον, υφίστατο
+την ποινήν της με ιδικά του έξοδα ιπποκομίας. Οι κατά την
+επιθεώρησιν κρινόμενοι ως μη καλοί πολεμικοί ίπποι εσφραγίζοντο
+διά στίγματος.
+
+217) «Ή μη θέλουσι μένειν, αλλ' ανάγουσι». Πρβλ. Αριστ. Ηθικά
+Νικομ. II, 6, 2: «η του ίππου αρετή ίππον τε σπουδαίον ποιεί
+και αγαθόν δραμείν και ενεγκείν τον επιβάτην και μείναι τους
+πολεμίους».
+
+218) «Αδόκιμός εστι». Διά τον τρόπον σφραγίσεως των ίππων ίδε
+Ησυχίου: ίππου &τροχός και τρυσίππιον&.
+
+219) «Δοκιμάζει δε και τους προδρόμους», ήτοι τους εις την
+παράταξιν και κατά την μάχην προπορευομένους οδηγούς ίππους.
+
+220) «Τους αμίππους». Μαζί με τους ιππείς επήγαιναν και άλλοι
+πεζοί, οι οποίοι ήσαν γυμνασμένοι και να ιππεύουν και να
+μάχωνται έφιπποι, ως αντικαταστάται.
+
+221) «&Τα παραδείγματα&, τα εις την πέπλον». Η σημασία της
+λέξεως &παράδειγμα&, η επί του προκειμένου, δεν εξακριβούται εξ
+άλλων χωρίων συγγραφέων. Εκ της όλης εννοίας όμως και εκ των
+σχετικών ιστορικών πληροφοριών περί της ετησίας εορτής των
+Παναθηναίων, ότε Αθηναίαι παρθένοι έφερον τον νέον πέπλον της
+Αθηνάς εις τον Παρθενώνα, εγίνετο δε διά τούτο πομπή και
+διακόσμησις, πιθανόν φαίνεται ότι «παραδείγματα» ελέγοντο τα
+προσχέδια διακοσμήσεως, την οποίαν εγκρινομένην εξετέλουν
+ιδιώται με δαπάνην του Δημοσίου.
+
+222) «Και της ποιήσεως των Νικών». Τα εν τη Ακροπόλει χρυσά
+αγάλματα των Νικών εστολίζοντο κάθε εορτήν των Παναθηναίων.
+
+223) Ήτοι υπήρχεν αστυνομική διάταξις να ρίπτωνται αι
+ακαθαρσίαι εις απόστασιν μεγαλυτέραν των 10 σταδίων από του
+τείχους και ταύτην εφήρμοζον οι αστυνόμοι.
+
+224) Αι οδοί της πόλεως ήσαν στεναί και απηγορεύετο η κατασκευή
+προεξεχόντων εξωστών εις τας οικίας.
+
+225) Ήτοι έπρεπε ν' ανοίγουν αι θύραι προς τα έσω της οικίας,
+ώστε να μη εμποδίζεται ο δρόμος.
+
+226) Επιστάται της αγοράς.
+
+227) «Των εμπορίων επιμελείσθαι».
+
+228) «Ανδραποδιστάς». Ούτως ελέγοντο οι κλέπται ανθρώπων, οι
+οποίοι επώλουν τους αρπαζομένους αλλού ως δούλους. Το έγκλημα
+τούτο ήτο συνηθέστατον.
+
+229) Οι επ' αυτοφώρω συλλαμβανόμενοι ήσαν συνήθως οι
+ομολογούντες την ενοχήν των. Λεπτομέρειαι της ποινικής
+διαδικασίας επί του προκειμένου δεν είναι γνωσταί.
+
+230) «Και τας &ενδείξεις& εισάξοντας». Η ένδειξις ήτο ειδική
+μήνυσις διά πράξιν του μηνυομένου απαγορευομένην εις αυτόν
+προσωπικώς ή δι' είσοδον αυτού εις τόπον απηγορευμένον. Π. χ. η
+άσκησις πολιτικών δικαιωμάτων υπό ενός &ατίμου& ήτο έγκλημα
+υποκείμενον εις &ένδειξιν&.
+
+231) «Τας &εμμήνους& εισάγουσι δίκας» . . . .
+
+232) «Επί δραχμή δανεισάμενος αποστερεί».
+
+233) «Αν αγορά βουλόμενος εργάζεσθαι δανείσηται παρά τινος
+αφορμήν».
+
+Η φράσις δικανική.
+
+234) «Έτι δ' αικίαις και ερανικάς και κοινωνικάς και ανδραπόδων
+και υποζυγίων.» . . . Οι όροι δικανικοί. Αι περί ανδραπόδων και
+υποζυγίων υποθέσεις ήσαν πιθανώς αι διά &κεκρυμμένον ελάττωμα&.
+
+235) «Οι αποδέκται τοις τελώναις και κατά των τελωνών» . . .
+
+236) Οι περιοδεύοντες αυτοί δικασταί είχον γίνη υπό του
+Πεισιστράτου (όρα προηγ.), κατηργήθησαν υπό του Κλεισθένους και
+επανήλθον το 453. — Ηύξησαν δε οι Αθηναίοι τον αριθμόν διά να
+αποφεύγουν την ανάμνησιν των τυράννων.
+
+237) «Τας προκλήσεις.» . . . δικον. όρος περιλαμβάνων και την
+αγωγήν και τας προτάσεις.
+
+238) «Εις εχίνους». Εχίνοι ελέγοντο χαλκά σκεύη ή πήλινα αγγεία
+της δικαστικής τραπέζης, εις τα οποία απετίθεντο αι
+δικογραφίαι. Την δικον. αυτήν διατύπωσιν αναφέρει και ο
+Δημοσθένης.
+
+239) «Εν γραμματείω» . . . δικον. όρος.
+
+240) Ο κανονισμός της αρμοδιότητος του δικαστηρίου από του
+εναγομένου, δικονομική αρχή νεωτέρα, είχε καθιερωθή αρχαιότατα
+εις το Αττ. δίκαιον.
+
+241) «Εντός χιλίων». . .
+
+242) «Εκ των αρχόντων [και των] επωνύμων» . . το «και των»
+παρέμβλητον.
+
+243) Ήτοι τον αρχαιότερον και μετ' αυτού την αντιστοιχούσαν
+ηλικίαν.
+
+244) «Συνηγόρους».
+
+245) «Δώρων τιμώσι» . . . δικον. φράσις.
+
+246) «Αδικίαν τιμώσι» . . . δικον. φράσις.
+
+247) «Καλλιερούσι μετά των μάντεων».
+
+248) Πλουσίους πολίτας, αναλαμβάνοντας την διδασκαλίαν
+δραματικών έργων με δαπάνην ιδικήν των.
+
+249) «Και τούτο κύριόν εστι της δοκιμασίας».
+
+250) «Και Ζευς ερκείος», οικιακός, σπιτικός, διότι ως προστάτης
+των οίκων είχε συνήθως ο Ζευς τον βωμόν του εις τον πρόδρομον.
+
+251) «Είτα ηρία ει έστιν» . . .
+
+252) «Τα τέλη τελεί» . . .
+
+253) «Ταύτα δ' ανερωτήσας» . . . εις το κείμενον γίνεται αλλαγή
+του υποκειμένου από της φράσεως αυτής και εις τας επομένας,
+διότι διεξάγων την όλην δοκιμασίαν αντί της βουλής ορίζεται ο
+προεδρεύων.
+
+254) «Δους κατηγορίαν και απολογίαν» . . . η φράσις δικονομ.
+
+255) «Εφ' ω τα τόμι' εστι». Άλλη γραφή φέρει «τα ταμιεία», ήτοι
+τα δημόσια θησαυροφυλάκια.
+
+256) Εις τα «Μεγάλα Διονύσια» η &κατ' άστυ& ή &εν άστει& ή
+αστικά ή απλώς &Διονύσια&, τα τελούμενα τον μήνα Ελαφηβολιώνα
+(Μάρτιον), εδιδάσκοντο εις το θέατρον αι τραγωδίαι και αι
+κωμωδίαι διά την παράστασιν των οποίων και την προγύμνασιν
+εδαπάνων (εχορήγουν) ιδιώται.
+
+257) Εορταί προς τιμήν του Απόλλωνος και της Αρτέμιδος
+τελούμεναι τον μήνα Θαργηλιώνα (Μάιον — Ιούνιον).
+
+258) Πολίτης οριζόμενος διά να χορηγήση δημοσίαν δαπάνην
+(λειτουργίαν) βαρείαν, οποίαι ήσαν η χορηγία και η τριηραρχία,
+ηδύνατο να υποδείξη άλλον ικανώτερον προς τούτο κατά την γνώμην
+του, προτείνων εις αυτόν ή να εκτελέση την χορηγίαν ή ν'
+ανταλλάξουν τας περιουσίας των. Τούτο δε ελέγετο &αντίδοσις.&
+
+259) «Και τας σκήψεις εισάγει» . . η φράσις δικον. Η &σκήψις&
+αντιστοιχεί και με τον σημερινόν όρον &ένστασις.&
+
+260) «Γονέων κακώσεως (αύται δ' εισίν αζήμιοι τω βουλομένω
+διώκειν), ορφανών κακώσεως (αύται δ' εισί κατά των επιτρόπων),
+επικλήρου κακώσεως» . . . κλπ., δικονομική φρασιολογία του
+Αττικού δικαίου.
+
+261) «Παρανοίας, εάν τις αιτιάται τινα παρανοούντα τα εαυτού
+απολλύναι».
+
+262) «Εις δατητών αίρεσιν, εάν τις μη θέλη κοινά τα όντα
+νέμεσθαι» . . . . αγωγή αντίστοιχος προς την «περί διανομής
+κοινούν του Ρωμ. δικαίου.
+
+263) «Εις επιτροπής κατάστασιν» . . .
+
+264) «Εις επιτροπής διαδικασίαν» . . .
+
+265) Το κείμενον φέρει: «εις [εμφανών κατάστασ]ιν, επίτροπον
+αυτόν εγγράψαι». Ούτω δε η φράσις ακριβώς ερμηνεύεται: «διά την
+διαχείρισιν εμφανούς περιουσίας (προσωρινώς αδεσπότου) να
+διορίζη αυτός (ο άρχων) διαχειριστήν.
+
+266) «Και τους επιτρόπους, εάν μη διδώσι τοις παισί τον ούτον,
+ούτος εισπράττει».
+
+267) Εις την εορτήν αυτήν εγίνοντο οι δραματικοί αγώνες. Μην
+των εορτών τούτων ήτο ο Ληναιών κατά την αρχαίαν Ιωνικήν
+ονομασίαν, ήτοι ο αττικός Γαμηλιών (Ιανουάριος — Φεβρουάριος),
+έβδομος ερχόμενος εις το Αττικόν έτος. Ληναίος δε ελέγετο ο
+Διόνυσος, διότι εις αυτόν ήσαν αφιερωμένοι οι ληνοί.
+
+268) «Γραφαί δε λαγχάνονται προς αυτόν ασεβείας». . . .
+
+269) «Τας υπέρ των &γερών& απάσας» . . . φέρει το κείμενον.
+Διορθωτέον όμως &ιερών&, όπως ευρίσκεται αντιστοίχως και παρά
+τω Φωτίω.
+
+270) «Και ο απαγορεύων είργεσθαι των νομίμων ούτος εστι».
+
+271) «Αν εκ προνοίας αποκτείνη» . . .
+
+272) Και φαρμάκων εάν αποκτείνη δους και πυρκαάς».
+
+273) Τόπος εις τας Αθήνας, όπου υπήρχε δικαστήριον το «επί
+Παλλαδίω», εις το οποίον συνεδριάζοντες οι εφέται εδίκαζον.
+Παυσανίας I, 28. Πολυδ. VIII, 118. Το δικαστήριον τούτο
+μετεχειρίζοντο και οι Ηλιασταί.
+
+274) Ήτο ναός του Απόλλωνος, εις τον οποίον ήτο και δικαστήριον
+το «επί Δελφινίω».
+
+275) «Εάν δε φεύγων φυγήν ων έφεσίς εστιν». Η διαστολή γίνεται,
+διότι υπήρχον εξόριστοι καταδικασμένοι εις θάνατον ή αειφυγίαν,
+οπότε δεν εκαλούντο οι τοιούτοι εκ νέου κατηγορούμενοι εις
+απολογίαν.
+
+276) «Εν Φρεάτου» ή «Φρεατοί» ή κατ' Αρποκρατ. «Φρεαττοί»·
+παράλιον χωρίον ονομασθέν από τινος Φρεάτου ήρωος, όπου
+συνεδρίαζον εις δικαστήριον.
+
+277) «Ο δε την αιτίαν έχων». . .
+
+278) «Τότε δε» . . . .
+
+279) «Όταν δε μη ειδή τον ποιήσαντα, τω δράσαντι λαγχάνει» . .
+. .
+
+280) Ανάλογοι αι αγωγαί αύται προς την αγωγήν του Ακουιλίου
+νόμου εις το Ρωμ. Δικ.
+
+281) Κυνηγήτριαν.
+
+282) Επίθετον του Ποσειδώνος.
+
+283) «Διατίθησι δ' αγώνα τον επιτάφιον [και] τοις
+τετελευτηκόσιν» . . . Το και φαίνεται παρέμβλητον.
+
+284) «Αποστασίου» . . . Ο δούλος απελευθερούμενος υπό του
+κυρίου του και κακώς προς αυτόν έπειτα φερόμενος εισήγετο εις
+δίκην αποστασίου.
+
+285) «Προστασίου» . . . Καθένας ξένος έχων εγκατάστασιν εις τας
+Αθήνας ήτον υποχρεωμένος να ζητήση την προστασίαν πολίτου
+Αθηναίου, διά να τον εκπροσωπεί ούτος εις υποθέσεις κτηματικάς,
+ληξιαρχικάς και άλλας.
+
+286) «Έτι δε τας εισαγγελίας εισαγγέλλουσιν εις τον δήμον» . .
+.
+
+287) «Τας καταχειροτονίας».
+
+288) «Τας προβολάς».
+
+289) «Και γραφάς παρανόμων και νόμον μη επιτήδειον θείναι».
+
+290) «Επιστατικήν».
+
+291) «Εισί δε και γραφαί προς αυτούς ων παράστασις τίθεται» . .
+.
+
+292) «Ξενίας» . . .
+
+293) «Δωροξενίας» . . .
+
+294) «Ψευδεγγραφής» . . .
+
+295) «Ψευδοκλητείας» . . .
+
+296) «Βουλεύσεως» . . . Κατά την ερμηνείαν, την παρεχομένην υπό
+του Αρποκρ. γραφή βουλεύσεως εγίνετο εάν παρανόμως διετηρείτο
+τις εις τον κατάλογον των πολιτών. Αλλ' εκ των ανωτέρω υπό του
+Αριστ. αναγραφομένων περί βουλής και βουλευτών πιθανωτέρα
+φαίνεται η ερμηνεία ως άνω.
+
+297) «Αγραφίου» . . Πολλοί εφρόντιζαν να διαγράφουν τα όνομά
+των εκ των καταλόγων προς αποφυγήν πληρωμής φόρων.
+
+298) «Τους απεψηφισμένους υπό των δημοτών» . . .
+
+299) «Τας καταγνώσεις τας εκ της βουλής» . . .
+
+300) «Τα ψευδομαρτυρία εξ Αρείου Πάγου».
+
+301) «Από των μοριών» . . .
+
+302) Ήτοι 3/8 περίπου της λίτρας.
+
+303) Διότι προηγουμένως παρείχε ελαιόκαρπον.
+
+304) Ήτοι των οριζομένων διά να καταβάλουν την δαπάνην διά
+κατασκευήν ενός πολεμικού πλοίου.
+
+305) Τας ανταλλαγάς περιουσιών μεταξύ ενός ορισθέντος διά την
+δαπάνην, και ενός τον οποίον ο ορισθείς οπεδείκνυεν ως
+πλουσιώτερόν του. Εφ' όσον ο υποδεικνυόμενος ηρνείτο ν'
+αποδεχθή το βάρος, εγίνετο ανταλλαγή περιουσιών.
+
+306) «Τας διαδικασίας» . . .
+
+307) «Επιχειροτονία δ' αυτών εστι» . . . .
+
+308) «Καν μεν αλώ» . . . δικον. φράσις.
+
+309) «Αν δ' αποφύγη» . . .
+
+310) «Εκκηρύξαι» . . .
+
+311) «Επιβολήν επιβάλλειν».
+
+312) Ανέκαθεν δύο υπήρχον ιερά πλοία των Αθηναίων αποστελλόμενα
+εις θρησκευτικάς αποστολάς: η Πάραλος και η Σαλαμινία. Όταν δε
+η λατρεία του Διός Άμμωνος διεδόθη εν Ελλάδι, κυρίως από της
+βασιλείας του μεγάλου Αλεξάνδρου, ο οποίος επωνομάσθη μόνος του
+υιός του Άμμωνος, η Σαλαμινία μετωνομάσθη η &του Άμμωνος&, θα
+ετροποποιήθησαν δε βεβαίως τότε αι δι' αυτής θρησκευτικαί
+αποστολαί. Η μετονομασία έγινε προ της αναγνωρίσεως της
+θειότητος του Μ. Αλεξάνδρου το 324 π. Χ. υπό των Αθηναίων (ίδε
+Υπερείδ. κατά Δημ. 30, εκδ. Blass), διότι εξ επιγραφών
+βεβαιώνεται ότι ήδη το 333 η λατρεία του Άμμωνος υπήρχεν εις
+τας Αθήνας.
+
+313) «Αι μεν μετ' εννέα αρχόντων εκ της φυλής όλης κληρούμεναι»
+. . .
+
+314) «Αι δ' εν Θησείω κληρούμεναι διηρούντο εις τους δήμους» .
+. . ήτοι κάθε δήμος παρουσίαζε κατάλογον υποψηφίων, εκ του
+οποίου εγίνετο η κλήρωσις.
+
+315) «Μισθοφορούσι δε» . . .
+
+316) «Ο δήμος» . . .
+
+317) Η δραχμή είχεν έξ οβολούς. Η τιμή δε της δραχμής πρέπει να
+υπολογισθή τετραπλασία της σημερινής.
+
+318) «Τοις δε προτανεύουσιν εις σίτησιν οβολός προστίθεται
+[δέκα προστίθενται]». Αι δύο τελευταίαι λέξεις είναι
+παρέμβλητοι. Πιθανή κατ' εμέ διόρθωσις είναι: «τοις δε δέκα
+πρυτανεύουσιν οβολός προστίθεται» . .
+
+319) &Πληρούσιν& πρέπει να αναγνωσθή αντί του &κληρούσιν& του
+κειμένου.
+
+320) «Κληρωτήρια».
+
+321) «Πινάκιον πύξινον» . . . Από ξύλον πύξου (τσιμσιριού).
+
+322) «Ο θεσμοθέτης επικληρώση» . . .
+
+323) «Α δει προσπαρατίθεσθαι τοις δικαστηρίοις» . . .
+
+324) «Εφ' έκαστον το δικαστήριον, το γράμμα το λαχόν».
+
+325) Σανίς ξυλίνη έχουσα οπάς, εις τας οποίας εσφηνώνοντο αι
+πινακίδες.
+
+326) «Καλεί τους ειληχότας ο [κήρυξ]».
+
+327) «Τοις γαρ δικαστηρίοις χρώμα επιγέγραπται εκάστω επί τω
+σφηκίσκω της εισόδου». Ήτο δε ο σφηκίσκος μακρόν εις οξύ λήγον
+ξύλον (σουβλί, κοντάρι) αλλέως λεγόμενον και σκόλοψ. Πρβλ.
+Αριστοφ. Πλούτος 31 «Μέγαν λαβόντες ημμένον σφηκίσκον
+εκτυφλώσαι». Εκ του συμβόλου τούτου των δικαστηρίων έλαβεν ο
+Αριστοφ. τον τίτλον της κωμωδίας του «Σφήκες» παίζων με τας
+λέξεις σφηκίσκος και σφήκες.
+
+328) Πρβλ. Rose Frag. 460. — Σχολ. &Πλούτου& Αριστοφ. 278.
+
+329) «Ίνα εκ τούτων σκοπούντες αποδιδώσι τον μισθόν». Ο μισθός,
+ημερήσιος, επληρώνετο μετά την διεξαγωγήν της δίκης. Εις αυτόν
+δε αποβλέποντες οι πολίται συνωστίζοντο προ των δικαστηρίων
+ελπίζοντες να κληρωθούν λόγω του πλήθους των καθ' ημέραν
+δικαστών.
+
+330) Εις τα δικαστήρια, τα οποία απετελούντο τοιουτοτρόπως από
+δικαστάς διά κλήρου λαμβανομένους, προήδρευον αι αρχαί αι επί
+τούτω ωρισμέναι, καθώς ανωτέρω, εις τα περί δικαιοδοσίας
+εκάστου αξιώματος, διαλαμβάνεται. Αλλά και αι μόνιμοι αύται
+δικαστικαί αρχαί διά κλήρου κατενέμοντο εις τα δικαστήρια.
+
+331) Ήτοι διά την επίβλεψιν της κλεψύδρας. Ήτο δε η κλεψύδρα
+&ωρονομικόν σκεύασμα&, ήτοι όργανον διά του οποίου εμετρούντο
+αι ώραι. Ο λαιμός του αγγείου ήτο στενός, ο δε πυθμήν πλατύς
+και είχε μικράν οπήν από της οποίας άφηναν να τρέχη το ύδωρ.
+«Εν δικαστηρίω μεστόν ύδατος ετίθετο, και είων ρειν, άχρι της
+οπής, προς ο έλεγον οι ρήτορες». Πρβλ. και Γαληνού, περί Ψυχ.
+σφαλμάτων. Κεφ. Ε'.
+
+332) «Και το πρόγραμμα καθ' ό λήψονται».
+
+333) Ήτοι ως προς την τάξιν και τον τρόπον της εισαγωγής των
+δικών.
+
+334) Πιθανώς δύο.
+
+335) Έμπροσθεν μέρος, ήτοι το μέρος του κατηγόρου και του
+κατηγορουμένου διά να δύνανται ούτοι να εποπτεύουν την εκροήν
+του ύδατος.
+
+336) «Ο δ' επί το ύδωρ τας δίκας μετρεί» . . .
+
+337) Η εντός των αγκυλών περίοδος περιέχει κατά συμπερασμόν την
+έννοιαν του κειμένου, το οποίον εις το τμήμα τούτο του παπύρου
+και εις το επόμενον είναι κατά το πλείστον κατεστραμμένον. Ο
+Αρποκρ. ευτυχώς αναπληροί την έλλειψιν (Frag. 463) αναφέρων:
+«Διαμεμετρημένη ημέρα· μέτρον τι εστιν ύδατος προς μεμετρημένον
+ημέρας διάστημα ρέον. Εμετρείτο δε το Ποσιδεώνι μηνί· προς δη
+τούτο ηγωνίζοντο οι μέγιστοι και περί των μεγίστων αγώνες·
+διενέμοντο δε τρία μέρη το ύδωρ, το μεν τω διώκοντι, το δε τω
+φεύγοντι, το δε τρίτον τοις δικάζουσι. &Αριστοτέλης δ' εν
+Αθηναίων πολιτεία διδάσκει περί τούτων»&. Πρβλ. και Αισχίν. 2,
+126 «προς ένδεκα γαρ αμφορέας εν διαμεμετρημένη τη ημέρα
+κρίνομαι». Ο δε Ποσιδεών (Δεκέμβριος — Ιανουάριος) έκτος μην
+του Αττικού ημερολογίου είχε τας ολιγωτέρας ώρας την ημέραν.
+
+338) «Τον αυλίσκον» . . .
+
+339) «Επειδάν δ' η προς διαμεμετρημένην την ημέραν η δίκη, τότε
+δε ουκ επιλαμβάναυσιν αυτόν» . . . διορθ. &δη& αντί δε.
+
+340) Ήτοι η δικαστική ημέρα λογίζεται έχουσα τόσας ώρας, όσας
+ώρας έχουν αι ημέραι του μηνός Ποσιδεώνος (8 — 9)· και θέτουν
+εις τας κλεψύδρας τόσον ύδωρ, όσον δύναται να εκρεύση εις το
+χρονικόν διάστημα των ωρών τούτων.
+
+341) Οι άλλοι δύο επόπται (διότι ως ανωτέρω αναφέρεται
+εκληρώνοντο τέσσαρες) εχρησίμευαν πιθανώς ως αναπληρωταί.
+
+342) Αι εντός των αγκυλών περίοδοι παρέχουν κατά συμπεμασμόν
+την έννοιαν του κατεστραμμένου κειμένου, μόναι δε αι δια κυρτών
+στοιχείων λέξεις αντιστοιχούν πιστώς προς λέξεις του κειμένου,
+το οποίον εν συνόλω έχει ως εξής:
+
+        —  —  —  —  —  —  —  — ντα[ι]
+        χρώντ —  —  —  —  —  —  —  —  —  — θαι
+        τακτη —  —  —  —  —  —  —  — ωσιν οι
+        δι[κ]ασ[ταί —  —  —  —  —  —  — Ε ίσον έ-
+        καστοι λ —  —  —  —  —  — οι διώκοντ]ες] έσ-
+        πευδο[ν αν —  —  —  —  —  — ρος εξω-
+        θείν τους [φεύγοντας —  —  —  —  — τ]ο ύδωρ
+        λαμβαν —  —  —  —  —  —  —  — ο] μεν έτε-
+        ρος τοις δ[ιώκουσιν, ο δ' έτερος τοις φ)εύγο[υσι]ν.
+        εν δε τοις —  —  —  —  —  —  —  — εξει
+        τ]ω διαψη[φι —  —  —  —  —  —  — είται δ . . . α
+        ε]πί τοις —  —  —  —  —  —  —  — τοις πρόσ-
+        ε]στι δεσμ[ός —  —  —  —  — δ]ήμευσις
+        χ]ρημάτ[ων —  —  —  —  — ο]τι χρη παθείν
+        ή αποτελεί[σαι —  —  —  —  — δικ]αστηρίων
+        έστι φ' —  —  —  —  —  —  — ασιν, όταν
+        δε δέ[η —  —  —  —  —  — ει]σαγαγείν,
+        συν —  —  —  —  —  —  — της ηλικίαν
+        ΤΑΛ —  —  —  —  —  —  — τ]ης δ[ί]κ[η]ς
+
+343) Ηλιαία ελέγετο το δικαστικόν σώμα, αλλά και το
+δικαστήριον, ήτοι το δημόσιον κτίριον όπου εγίνοντο αι Δίαιται
+και όπου συνήρχετο το μέγα τούτο δικαστήριον (των Ηλιαστών), το
+οποίον απετελείτο από πεντακοσίους, κάποτε δε χιλίους και
+κάποτε χιλίους πεντακοσίους, καθημένους και συνεδριάζοντας
+κυρίως όταν εκρίνοντο δημόσια πράγματα και εδικάζοντο πολιτικοί
+άνδρες. Ωνομάζετο δε ούτω κατά παλαιάν ετυμολογίαν «δια το εν
+υπαίθρω είναι τόπω και υπό του ηλίου βάλλεσθαι» ή ευλογώτερον
+από το αλίζεσθαι, συναθροίζεσθαι = αλιαία. Πρβλ. Παυσαν. I,
+18,8, Α. και Σχολ. Ευριπ. Ορ. 659 ΕΜ.
+
+344) «Επειδάν ειρημένοι ώσιν οι λόγοι» . . .
+
+345) Η επομένη περίοδος λόγου είναι τόσον κατεστραμμένη ώστε
+δεν δύναται να γίνη ουδεμία κατ' εικασίαν εξήγησις αυτής. Η προ
+αυτής όμως συμπληρούται επαρκώς εκ του Αρποκρ. (Frag. 464).
+
+346) «Διαιρετοί» . . . ήτοι δυνάμενοι να διαιρούνται εις το
+καθ' αυτό αγγείον και εις το σκέπασμά του.
+
+347) «Ο μεν χαλκούς κύριος, ο δε ξύλινος άκυρος».
+
+348) Ώστε ενώ οι αμφορείς ήσαν ξέσκεποι εφ' όσον εξηκολούθει η
+δίκη, όταν επρόκειτο να ψηφίσουν οι δικασταί, ο χάλκινος
+αμφορεύς εκαλύπτετο με το σκέπασμά του, το οποίον είχε την
+μικράν δια την ψηφοφορίαν οπήν.
+
+349) «Ανακηρύττει» . . .
+
+350) «Η τετρυπημένη του πρότερον λέγοντος, η δε πλήρης του
+ύστερον λέγοντος». Ήτοι οποίος θέλει να ψηφίση υπέρ του
+κατηγόρου (πρότερον λέγοντος) θα ρίψη εις τον χάλκινον αμφορέα
+την τρυπημένην ψήφον κλπ.
+
+351) «Λυχνείον» . . . Κυριολεκτικώς σημαίνει την βάσιν ή τον
+δίσκον επί του οποίου υπάρχει λύχνος.
+
+352) Ήτοι εκείνην, διά της οποίας εκφράζει την απόφασίν του.
+
+353) Ήτοι τον χάλκινον, εις τον οποίον ερρίπτετο η δικάζουσα
+ψήφος. Ούτω μετεχειρίζοντο δύο κάλπας (αμφορείς) διά να μη
+φαίνεται τι εψήφισε κάθε δικαστής.
+
+354) Η έννοια ολωσδιόλου κατ' εικασίαν. Το κείμενον έχει ούτω.
+. . ΑΥΤΑΟC. . . (αυτίκα;) ΛΙ . . Ρ. . . . . . . του αρίθμησαι .
+. .] ν.
+
+355) «Και τα διάκενα αυτών και τα πλήρη δήλα τοις αντιδίκοις».
+
+356) Υπήρχεν εις το δικαστήριον τράπεζα, της οποίας η επιφάνεια
+ήτο δίσκος, άβαξ, χωρών ωρισμένον αριθμόν ψήφων. Τοιουτοτρόπως
+εγίνετο εύκολα η αρίθμησις, αφού πρότερον αι πλήρεις ψήφοι
+εχωρίζοντο από τας τρυπημένας. Πρβλ. Πολυβ. Ε', 26.
+
+357) «Η δε τίμησίς εστιν προς ημίχουν ύδατος εκατέρω».
+
+358) Η τελευταία αύτη περίοδος διεσώθη αρτία εις το χειρόγραφον
+και κάτωθεν αυτής υπάρχει κορωνίς, ήτοι το σημείον τέλους του
+όλου έργου.
+
+
+
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's The Constitution of the Athenians, by Aristotle
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE CONSTITUTION OF THE ATHENIANS ***
+
+***** This file should be named 39963-0.txt or 39963-0.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/3/9/9/6/39963/
+
+Produced by Sophia Canoni
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org/license
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.