diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 39963-0.txt | 5590 | ||||
| -rw-r--r-- | 39963-0.zip | bin | 0 -> 128664 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 39963-h.zip | bin | 0 -> 234080 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 39963-h/39963-h.htm | 5741 | ||||
| -rw-r--r-- | 39963-h/images/0054.jpg | bin | 0 -> 5066 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 39963-h/images/cover.jpg | bin | 0 -> 91894 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 |
9 files changed, 11347 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/39963-0.txt b/39963-0.txt new file mode 100644 index 0000000..cd45d60 --- /dev/null +++ b/39963-0.txt @@ -0,0 +1,5590 @@ +Project Gutenberg's The Constitution of the Athenians, by Aristotle + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org/license + + +Title: The Constitution of the Athenians + +Author: Aristotle + +Translator: Ioannis Zervos + +Release Date: June 10, 2012 [EBook #39963] + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE CONSTITUTION OF THE ATHENIANS *** + + + + +Produced by Sophia Canoni + + + + +Note: The tonic system has been changed from polytonic to +monotonic; otherwise the spelling of the book has not been +changed. Bold words are included in &, words in italics in _. +Footnotes have been converted to endnotes. + +Σημείωση: Ο τονισμός έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό. +Κατά τα άλλα έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του βιβλίου. Λέξεις +με έντονους χαρακτήρες έχουν σημειωθεί με &, ενώ λέξεις με +πλαγίους με _. Οι υποσημειώσεις έχουν μεταφερθεί στο τέλος του +βιβλίου. + + + + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + + + +ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ + +ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ + + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ ΙΩ. ΖΕΡΒΟΥ + + + + +ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ + + + +Αν ως μέτρον αναγνωρίσεως του φιλοσόφου ετίθετο η φανερά και +άμεσος θεωρητική επίδρασις εκ του έργου του, ο Αριστοτέλης +αναντιρρήτως θα ανεγνωρίζετο ως ο μεγαλύτερος των φιλοσόφων και +των αρχαίων και των νεωτέρων. Διότι άλλαι κορυφαίαι διάνοιαι, +και μάλιστα ο φωτεινός και άφθαστος Πλάτων, επέδρασαν μεν +σημαντικά και βαθύτατα εις την καθόλου εξέλιξιν της σκέψεως και +εις την κοινωνικήν ταύτης εκδήλωσιν, εις την θρησκείαν δηλαδή +και την πολιτείαν, εις την φιλοσοφίαν και την τέχνην, αλλ' όμως +κανείς δεν εχρησίμευσεν ως ανεγνωρισμένος οδηγητής και +διδάσκαλος εις πάντα κλάδον της ανθρωπίνης επιστήμης ως ο +Αριστοτέλης. Διότι επί δύο και πλέον χιλιάδας έτη του φιλοσόφου +τούτου τα έργα — η Λογική ως αυτός την διερρύθμισεν, η πρακτική +φιλοσοφική αντίληψις, ως την εκανόνισεν, η μεθοδική και διά του +πειράματος επιστημονική γνώσις, ως την επιχείρησεν, η επί τη +βάσει όλως ωρισμένων κανόνων καλλιτεχνία, ως την διηυκρίνησε +και τέλος η δογματική και ωφελιμιστική ηθική, ως την +διετύπωσεν, υπήρξαν αφετηρίαι και γνώμονες της πρακτικής εν +μέρει ενεργείας και της θεωρητικής εν γένει παραγωγής. + +Και κάτι πλέον τούτου ακόμη· η διδασκαλία του έπαυσε μεν από +της εποχής του Βάκωνος να είναι η από καθέδρας και επίσημος, +αλλ' ουχ ήττον παρέμεινεν αναγκαστικώς και οργανικώς ισχυρά και +σπουδαίως επιδρώσα επί της ανθρωπίνης σκέψεως μέχρι σήμερον. +Διότι, πλην ολίγων νεωτάτων φιλοσόφων, παραμένει εδραία και +αποκλειστική ακόμη η πίστις εις το πείραμα και μάλιστα η +υπαγωγή των γενικοτήτων εις τους επιστημονικούς νόμους, ήτοι +εις τα εκ μερικοτήτων δεδομένα πορίσματα. Μικράν δε παραλλαγήν +διά την πλειονότητα των σκεπτομένων υπέστη ο τρόπος του +συλλογίζεσθαι, ο διατυπωθείς υπό του Αριστοτέλους. Μέχρι +τοσούτου, ώστε ο βαθύτερον και ουσιαστικώτερον ερευνών και +διεισδύων να διακρίνη ότι οι δύο αντίθετοι φιλοσοφικοί τρόποι, +οι επικρατούντες ήδη, ήτοι η _Εγελειανή_ φιλοσοφική μέθοδος, ο +μεταφυσικισμός, και η αντίθετος _Θετική_ φιλοσοφία, ο +επιστημονισμός, έχουσιν επ' αυτών καταφανή και ουσιώδη την +Αριστοτελικήν επίδρασιν, ο μεν Εγελειανός τρόπος εκ των +μεταφυσικών του Αριστοτέλους, ο δε ποζιτιβιστικός εκ των +φυσικών αυτού. Και μόνον ίσως εργασίαι μερικαί, ως αι περί +groupes και ensembles μαθηματικαί θεωρίαι ή φιλοσοφικοί +υπαινιγμοί ασυστηματοποίητοι ακόμη, ως π.χ. αι αντιλήψεις του +Νίτσε και αι μελέται του Ποανκαρέ, δύνανται να θεωρηθώσιν +αποφυγούσαι κατά το πλείστον την αριστοτελικήν επίδρασιν. Τούτο +δε το κολοσσαίον όντως και μοναδικόν κατόρθωμα μιας μόνης +διανοίας δύναται να εξηγηθή, όταν αντιληφθή τις ορθώς τον +Αριστοτέλην όπως χαρακτηρίζει αυτόν ο Τζέλλερ ιδρυτήν της +«_φιλοσοφίας των αντιλήψεων_» ήτοι — καθαρώτερα και γενικώτερα +— ως συγκεφαλαιώσαντα και συστηματοποιήσαντα τα μέχρι των +χρόνων του δεδομένα της ανθρωπίνης γνώσεως και σοφίας. Κατά +τρόπον και δι' αιτίας αναλόγους προς τον τρόπον και τας αιτίας, +αι οποίαι ανέδειξαν θεμελιωτάς θρησκειών τους παρουσιάσαντας +εις πρακτικά πορίσματα ηθικά και εις δογματικά συμπεράσματα +καλλίτεχνα την συνολικήν επί της εποχής των επικρατούσαν +σκέψιν. + +Τοιαύτη υπήρξεν η επίδρασις του Αριστοτέλους και τοιούτον το +έργον του κατά κεφαλαιώδη χαρακτηρισμόν. + +Εγεννήθη δε ο Έλλην φιλόσοφος το 384 π. χ. εις τα Στάγειρα της +Μακεδονίας, ήτοι εις πόλιν Ελληνικήν αποικίαν των Χαλκιδέων. +Πατήρ του ήτον ο ιατρός Νικόμαχος, συγγραφεύς έργων τινών περί +φυσικής, φίλος δε στενός του βασιλέως των Μακεδόνων Αμύντα του +Β' εις την αυλήν του οποίου και έζησε μέχρι του θανάτου αυτού. +Μήτηρ δε αυτού ήτον η Βαιστιάς από παλαιάν και διαπρεπή +οικογένειαν αποίκων, αποθανούσα κατά την νηπιακήν ηλικίαν του +Αριστοτέλους. — Πριν ή γίνη έφηβος έχασε και τον πατέρα του ο +Αριστοτέλης, ανέλαβε δε τότε την κηδεμονίαν αυτού και των +αδελφών του ο πατρικός φίλος Πρόξενος ο Αταρνεύς, την δε +Ανατροφήν η σύζυγος τούτου. Εις τα έργα του ο Αριστοτέλης με +αγάπην κ' ευγνωμοσύνην αναφέρει συχνά τους κηδεμόνας του, +απορφανισθέντα δε τον υιόν αυτών υιοθέτησε και κατόπιν +ενύμφευσε με την θυγατέρα του Πυθιάδα. Και εις την διαθήκην του +τέλος, ως διασώζει αυτήν Διογένης ο Λαέρτιος, ορίζει να +στηθώσιν ανδριάντες εις εκείνους, προς ένδειξιν της +ευγνωμοσύνης του. + +Κατά την νεανικήν ηλικίαν του ο Αριστοτέλης, ως λέγεται υπό +τινων μεταγενεστέρων, επέρασε ζωήν άσωτον, σπαταλήσας δε την +σημαντικήν πατρικήν περιουσίαν έγινε στρατιώτης ή κατ' άλλους +μυροπώλης προς συντήρησίν του. Εκ παραλλήλου όμως είναι +βεβαιωμένον ότι ανέκαθεν είχε φιλομάθειαν, επίδοσιν εις τας +θεωρητικάς μελέτας και θαυμασίαν αντίληψιν. Διά τούτο δε και +νεώτατος αυτός των μαθητών ή μάλλον ακροατών του Πλάτωνος — +διότι δεκαεπτά ετών προσήλθεν εις την Πλατωνικήν Ακαδημίαν — +διεκρίνετο υπέρ πάντας. Αναφέρεται δε ανεκδοτικώς διά την +φιλοπονίαν του ότι επειδή εμελέτα και την νύκτα εις την κλίνην +του, εκράτει εις την αριστεράν του χείρα χαλκίνην σφαίραν, είχε +δε κάτωθεν λεκάνην μεταλλίνην, ώστε, εάν εκ του κόπου και της +αγρυπνίας απεκοιμάτο να πίπτη η σφαίρα και ν' αφυπνίζεται αυτός +από τον κρότον. Και είναι μεν ίσως ταύτα και τα παρόμοια +υπερβολαί, εις τας οποίας ηρέσκοντο οι συγγραφείς της παρακμής, +βέβαιον όμως απομένει ότι από της νεανικής ηλικίας του ο +Αριστοτέλης επεδόθη με ζήλον και με εμβρίθειαν εις την μελέτην. +Λαμβάνοντες δε υπ' όψιν ότι εδείκνυε τότε τάσιν εις τον +υπερβολικόν του σώματος καλλωπισμόν και εις την επίδειξιν, δι' +όπερ και ο Πλάτων ο διδάσκαλός του δυσηρεστείτο «Αριστοτέλους +χρωμένου εσθήτι επισήμω και δακτυλίοις και κουρά» δυνάμεθα να +δεχθώμεν ότι νέος ο Αριστοτέλης επεδίδετο παραλλήλως εις την +κοσμικήν ζωήν και την φιλοσοφίαν. + +Διατελέσας μαθητής του Πλάτωνος αρκετά έτη ο Αριστοτέλης, +έγινεν έπειτα διδάσκαλος της ρητορικής. Επειδή όμως υπεβλέπετο +ως μακεδονίζων, έφυγε μετά τον θάνατον του Πλάτωνος, συμβάντα +τω 348 π. χ., από τας Αθήνας και μετέβη με άλλον του Πλάτωνος +επιφανή μαθητήν, τον Ξενοκράτην, εις Μικρασίαν, όπου +εφιλοξενήθη υπό του Αταρνέως τυράννου Ερμεία. Ήτο δε ο Ερμείας +πρώην δούλος, ακούσας μαθήματα ρητορικής από τον Αριστοτέλην +εις τας Αθήνας και κατόπιν διά της αρετής και της αξίας του +ανυψωθείς εις το αξίωμα του τυράννου, αναδειχθείς δε προστάτης +της αυτονομίας των Ελληνικών της Ασίας πόλεων και ως τοιούτος +δι' επιβουλής φονευθείς υπό του βασιλέως της Περσίας. Ο θάνατός +του φαίνεται να ελύπησε πολύ τον υπ' αυτού ευεργετηθέντα +Αριστοτέλην, ο οποίος και ενυμφεύθη εξ ευγνωμοσύνης την ορφανήν +θυγατέρα εκείνου, αργότερον δε και έστησεν εις μνήμην του +ανδριάντα εις τους Δελφούς με το επίγραμμα: + + Τόνδε ποτ' ουχ οσίως παραβάς μακάρων θέμιν αγνήν + έκτεινε Περσών τοξοφόρων βασιλεύς, + ου φανερώς λόγχη φονίοις εν αγώσι κρατήσας, + αλλ' ανδρός πίστει χρησάμενος δολίου — + +συνθέσας, ως λέγεται, προς τιμήν αυτού και τον έξοχον εκείνον +παιάνα εις την αρετήν: + + Aρετά, πολύμοχθε γενεί βροτείω, + θήραμα κάλλιστον βίω . . . . . + +Μετά τον φόνον του Ερμεία φοβούμενος την καταδίωξιν του Πέρσου +βασιλέως έφυγεν εις Μυτιλήνην, όπου και έμεινεν επί τινα έτη. +Εκείθεν δε, είτε και εξ Αθηνών επιστρέψαντα, τον προσεκάλεσεν ο +βασιλεύς της Μακεδονίας Φίλιππος, διά να του αναθέση την αγωγήν +του υιού του Αλεξάνδρου, ο οποίος τότε ήτο δεκατεσσάρων ετών. +Εις την διδασκαλίαν τούτου ο Αριστοτέλης ησχολήθη τέσσαρα έτη, +συγγράψας ειδικώς διά τον μαθητήν του καί τινα έργα, μεταξύ των +οποίων είναι το απωλεσθέν περί Βασιλείας και το αμφισβητούμενον +Ρητορική εις Αλέξανδρον. Εις τον αυτόν καιρόν έκαμε και την +επιμελημένην της Ιλιάδος αντιγραφήν — την περιώνυμον από +νάρθηκος έκδοσιν — την οποίαν πάντοτε είχεν υπό το +προσκεφάλαιόν του ο Αλέξανδρος. + +Και μετά την τετραετή διδασκαλίαν όμως ο Αριστοτέλης +εξηκολούθησε να μένη εις την Μακεδονικήν αυλήν, μέχρι της +εποχής καθ' ήν ο Αλέξανδρος ετοιμάζετο να εκστρατεύση εις +Ασίαν. + +Τότε, κατά το 335 π. Χ., επέστρεψεν ο Αριστοτέλης εις τας +Αθήνας, ίδρυσε δε την διάσημον φιλοσοφικήν σχολήν του, η οποία +ωνομάσθη «Περιπατητική» εξ αιτίας της συνηθείας που είχεν ο +Αριστοτέλης να διδάσκη περιπατών. Εσύστησε δε αυτήν εις το +Λύκειον, ευρύχωρον, δημόσιον δενδρόφυτον και σύσκιον χώρον, +αφιερωμένον εις τον Λύκειον Απόλλωνα, εκτεινόμενον δε υπό τον +Λυκαβηττόν, ήτοι εις μέρος της πόλεως αντιθέτως κείμενον του +κήπου της Ακαδημίας, όπου υπήρχεν η Πλατωνική σχολή. — Συνήθως, +διδάσκων έκαμνεν ο Αριστοτέλης δύο παραδόσεις ή περιπάτους, τον +εωθινόν και τον δειλινόν. Και κατά μεν τον εωθινόν εδίδασκε +τους αρχαιοτέρους μαθητάς επιστημονικωτέρας γνώσεις και +υψηλοτέραν θεωρητικήν σοφίαν, κατά δε τον δειλινόν εδίδασκε +τους αρχαρίους μαθητάς και άλλους ακροατάς στοιχειώδη μαθήματα +φιλοσοφίας, ρητορικής κ. τ. λ. Ούτω δε τα μεν πρωινά μαθήματα +ωνομάσθησαν _ακροαματικοί λόγοι_, τα δε απογευματινά _εγκύκλιοι +ή εν κοινώ ή εξωτερικοί λόγοι_. Μολονότι δε αργότερον ελέχθη +ότι ήσαν _οι ακροαματικοί λόγοι_ ιδιαιτέρα και απόκρυφος +διδασκαλία του Αριστοτέλους, ώστε να πιστευθή ότι και μυστική +Αριστοτελική φιλοσοφία υπήρξεν, όμως εκ της μελέτης των +Αριστοτελικών έργων και εκ του ενιαίου τρόπου σκέψεως εν αυτοίς +προκύπτει βέβαιον το πόρισμα ότι μία και μόνη υπήρξεν η +Αριστοτελική φιλοσοφία, οποία μας παρουσιάζεται και σήμερον, +διαστολή δε των μαθημάτων εγένετο απλώς λόγω της διαφόρου +μορφώσεως των μαθητών του φιλοσόφου, οίτινες ήσαν πολλοί και +ποικίλοι τον νουν και την γνώσιν — διότι η Σχολή ευθύς από της +συστάσεώς της πολύ ευδοκίμησεν εις τας Αθήνας. + +Αιτία δε της ευδοκιμήσεως υπήρξεν η μεγάλη και μοναδική +ευρυμάθεια του διδασκάλου και η θαυμαστή και σαφής ρητορική του +δεινότης. Διότι αληθώς, ότε συνέστησε την σχολήν του, είχεν ήδη +αποθησαυρίσει το πλείστον μέρος των θεωρητικών και των +πρακτικών αυτού γνώσεων, εξακολουθήσας μολαταύτα τας μελέτας +και τα πειράματα και τας θεωρητικάς εργασίας του μέχρι τέλους +της ζωής του. Ούτω πλην της διδασκαλίας του Πλάτωνος φαίνεται ο +Αριστοτέλης παρακολουθήσας και άλλων εις τας Αθήνας τότε +φιλοσόφων και σοφιστών τας διδασκαλίας. Ήσαν δε πολλοί ούτοι +και σημαντικοί, τους οποίους επεσκίασε πλέον του δέοντος ίσως η +σθεναρά και διαυγής Σωκρατική φιλοσοφία, η εξαρθείσα εις +ιλιγγιώδη ελαστικότητα και αποκτήσασα αίγλην ανυπέρβλητον διά +των διατυπώσεων και γενικεύσεων του Πλάτωνος. Και τούτο, η +απορρόφησις δηλαδή και η αμαύρωσις πολλών και σημαντικών +εργασιών υπό μιας ολοκληρωτικής και υπερόχου εργασίας, +παρουσιάζεται πάντοτε ως σταθερόν κοινωνιολογικόν φαινόμενον +εις την εξέλιξιν της θεωρίας και της πράξεως — επαρκές +μαρτύριον και χαρακτηριστική ένδειξις της μικράς σημασίας των +ατόμων εν τη ζωή του συνόλου. + +Πλην δε της ποικίλης σοφίας, όσην κατά την πρώτην εις τας +Αθήνας διατριβήν του είχε συγκομίσει ο Αριστοτέλης, φαίνεται +ότι και κατά τους χρόνους της εν Μικρασία και εν Μυτιλήνη +διαμονής του, μακράν του σοφιστικού συρμού και εις ησυχίαν +ευρισκόμενος και γαλήνην επηύξησε τας γνώσεις αυτού με ακριβή +μάθησιν των όσα και παλαιόθεν και κατά την εποχήν του εδίδασκαν +οι φιλόσοφοι της Ιωνικής Σχολής, οι κυρίως περί τα φυσικά +ασχολούμενοι και από τούτων την φιλοσοφίαν αναπτύσσοντες. + +Έπειτα κατά το διάστημα της παιδεύσεως του Αλεξάνδρου και εις +την Μακεδονικήν αυλήν κατόπιν διατρίβων έλαβεν αφορμήν και +άνεσιν να συστηματοποιήση μεν τας απείρους γνώσεις του κατά +τρόπον διδακτικόν ως και τα εκ τούτων ηθικά και πολιτικά +πορίσματα, να επαυξήση δε μεγάλως δι' ιδίων αυτού πειραμάτων +και παρατηρήσεων τας επί της φυσικής και της φυσιολογίας +γνώσεις του τότε καιρού. Διότι άφθονα προς τούτο παρείχοντο εις +αυτόν τα μέσα υπό των Μακεδόνων βασιλέων και τότε και κατόπιν, +ότε κατά την εκστρατείαν του Μεγάλου Αλεξάνδρου εις την Ασίαν +χιλιάδες ανδρών εμισθοδοτούντο υπό του βασιλέως διά να +συλλέγουν και ν' αποστέλλουν εις τον Αριστοτέλην όλα τα ζώα, τα +φυτά και τα περίεργα εν γένει πράγματα της Ασιατικής χώρας, +όπως αναφέρει ο Πλίνιος. Αν δε πιστεύσωμεν τον Αθήναιον, διά +τον καταρτισμόν των επιστημονικών συλλογών και της βιβλιοθήκης +του Αριστοτέλους εχορήγησεν ο Αλέξανδρος οκτακόσια τάλαντα, +ήτοι τέσσαρα και πλέον εκατομμύρια φράγκων. Ούτω κατήρτισε την +«περί ζώων ιστορίαν» και τα άλλα επί των φυσικών επιστημών έργα +του θαυμαστά έως σήμερον διά την μέθοδον και εκπληκτικά ουχί +σπανίως διά την ακρίβειαν, συγγραφέντα κατά την δευτέραν εις +τας Αθήνας διαμονήν του και μετά την σύστασιν της ιδικής του +Περιπατητικής του Σχολής. + +Ήτο δε ο Αριστοτέλης την εποχήν, κατά την οποίαν ίδρυσε την +σχολήν του ηλικίας πεντήκοντα και πλέον ετών. Ώστε ευλόγως να +δύναταί τις να υποθέση ότι τας μεν θεωρητικάς γνώσεις του είχεν +έως τότε συμπληρώσει, την δε ταξινόμησιν της υπ' αυτού +συναφθείσης ποικίλης θεωρητικής και πρακτικής ύλης και την +συνέχειαν των πειραμάτων αυτού και παρατηρήσεων και την +διαρρύθμισιν και συγγραφήν των πλειοτέρων και σημαντικωτέρων +έργων του εξηκολούθησεν έκτοτε και μέχρι τέλους της ζωής του. +Εβοήθησε δε πολύ εις την ταξινόμησιν και εις την κατασκευήν η +καθημερινή και συστηματική διδασκαλία και όχι ολίγον ίσως +συνετέλεσεν η υπό την επίβλεψιν και κατά τας οδηγίας του και +κατά αρχικόν, δι' έκαστον έργον, ιδικόν του σχέδιον συνεργασία +των μαθητών του. + +Διά τούτο δε και εις τα σωζόμενα συγγράμματα του Αριστοτέλους, +εκ των οποίων ίσως μερικά εγράφησαν υπό των μαθητών του ως +αυτός υπηγόρευσε και ωδήγει, καταφαίνεται πλείστη μεν φροντίς +και ικανότης εις συστηματοποίησιν και σαφήνειαν, ολίγη δε +επιμέλεια ύφους και πλαστικής εικονίσεως. Ώστε και κατά την +ύλην και κατά την μορφήν να ενθυμίζουν τον τύπον +Εγκυκλοπαιδείας περιλαμβανούσης τα σύνολον σχεδόν των τότε +γνώσεων, αλλ' υπό μορφήν και κατά σύστημα και σύμφωνα προς την +φιλοσοφίαν ενός μόνου συγγραφέως. Τόσον δε είναι το πλήθος των +γνώσεων όσας τα Αριστοτελικά συγγράμματα περιέλαβον και τόσαι +προδήλως είναι αι νέαι παρατηρήσεις και αι νέαι θεωρίαι, όσας +εις έν έκαστον θέμα ο φυσιοδίφης και φιλόσοφος συγγραφεύς +ιδικάς του προσέθεσε και τόση είναι της διευκρινήσεως και της +συστηματοποιήσεως η δύναμις και η αρτιότης, ώστε δικαίως ελέχθη +υπό Γερμανού σοφού ότι άλλος Αριστοτέλης ούτε εγεννήθη ούτε θα +γεννηθή, αλλ' ούτε και είναι ανάγκη να γεννηθή. + +Εκ των συγγραμμάτων του Αριστοτέλους ολίγα, μόλις το έν τρίτον +ίσως, διεσώθησαν. Και τούτο θετικώς δύναται τις να συμπεράνη εκ +πολλών υπ' αρχαίων συγγραφέων αναφερομένων Αριστοτελικών έργων +αγνώστων εις ημάς, μάλιστα δε εκ του καταλόγου του Διογένους +Λαερτίου και εκ των υπό του Μεναγίου και του Άραβος Ελ Καζίρ +μνημονευομένων απαριθμήσεων. Τίνα όμως ήσαν ακριβώς τα +συγγράμματα ταύτα και τίνες καν οι τίτλοι των δεν δυνάμεθα να +γνωρίζωμεν ασφαλώς, διότι και εις την παρένθεσιν αυτών παρ' +αρχαίοις και εις τας μεταγενεστέρας απαριθμήσεις επικρατεί +ασάφεια και αοριστία. Ουχ ήττον ως σημαντικωτέρα ίσως των +απωλειών δύναται να θεωρηθή η απώλεια της «Συναγωγής +Πολιτειών», ογκώδους έργου, το οποίον περιείχε την ανάλυσιν 158 +ή κατ' άλλους 255 πολιτειών, εκ των οποίων μία είναι και η +«Αθηναίων Πολιτεία» η ανευρεθείσα προ ολίγων ετών επί +Αιγυπτιακού παπύρου και κατά το πλείστον αποκατασταθείσα. + +Τα έργα του Αριστοτέλους από των αρχαίων ήδη χρόνων +κατετάχθησαν συστηματικώς και κατά διαφόρους τρόπους. Ούτως +εχωρίσθησαν εις _υπομνηματικά_, ήτοι αποτελούμενα εκ σημειώσεων +και _συνταγματικά_, ήτοι αποτελούντα πλήρεις πραγματείας, από +άλλης δε απόψεως εις _εσωτερικά_ ήτοι περιέχοντα τας υψηλοτέρας +διδασκαλίας του Αριστοτέλους και _εξωτερικά ή εν κοινώ_ ήτοι +προπαιδευτικά. + +Και αυτός δε ο Αριστοτέλης επιτυχώς διεχώρισε τα φιλοσοφικά +μόνον έργα του, τα κληθέντα υπ' αυτού _λόγοι_, εις _οργανικούς +λόγους_ ή λογικούς, εις _θεωρητικούς_ και εις _πρακτικούς_. + +Εκ των νεωτέρων κατατάξεων τέλος επεκράτησεν η της πρώτης +Αλδείου εκδόσεως, η χωρίζουσα τα σωζόμενα έργα εις: + +1) _Λογικήν_, περιλαμβάνουσαν τα έργα. _Κατηγορίαι, Περί +ερμηνείας, Αναλυτικά πρότερα, Αναλυτικά ύστερα, Τοπικά_ και +_Περί σοφιστικών ελέγχων_. Η σειρά αύτη ωνομάσθη υπό των +νεωτέρων «Όργανον». + +2) _Φυσικά_, κατά την αρχαίαν, εννοείται, και γενικωτέραν +έννοιαν του όρου, περιλαμβάνοντα πραγματείας: _Φυσικής +ακροάσεως βιβλίον 8ον Περί Ουρανού, Περί Γενέσεως και Φθοράς, +Μετεωρολογικά, Περί Ψυχής, Περί Αισθήσεως και Αισθητών, Περί +Μνήμης και Αναμνήσεως, Περί Μακροβιότητος, και Βραχυβιότητος, +Περί Νεότητος και Γήρατος, Περί Ύπνου και Εγρηγόρσεως, Περί +Μαντικής της εν τοις Ύπνοις, Περί Ζωής και Θανάτου, Περί +Αναπνοής, Περί τα Ζώα Ιστορίας, Περί ζώων γενέσεως, Περί ζώων +κινήσεως, Περί ζώων μορίων, Περί ζώων πορείας, Περί Ζώων +χρωμάτων, Περί ακουστών, Φυσιογνωμικά, Περί φυτών (διασωθέν εν +Λατινική ή Αραβική μεταφράσει), Περί θαυμασίων ακουσμάτων, +Μηχανικά προβλήματα και Περί Ατόμων γραμμών._ + +3) _Τα μετά τα φυσικά_, περιλαμβάνοντα δεκατέσσαρα βιβλία και +τας διατριβάς _Περί Μελίσσου, Περί Ξενοφάνους_ και _Περί +Γοργίου._ + +4) _Τα πρακτικά_, περιλαμβάνοντα τα _Ηθικά Νικομάχεια_, τα +_Μεγάλα_ και τα _Ευδήμεια, Τα Πολιτικά, την Αθηναίων Πολιτείαν, +την Ρητορικήν, την Ρητορικήν εις Αλέξανδρον_ (αμφισβητουμένην) +και την _Ποιητικήν_· και + +5) _Τα αποσπάσματα_ (ήτοι τα σωζόμενα παρενθετικώς εις έργα +αρχαίων συγγραφέων). _Αι επιστολαί_ (αμφισβητούμεναι κατά το +πλείστον και _Τα ποιήματα_ επίσης αμφισβητούμενα. + +Οι τίτλοι ούτοι απλώς άνευ επεξηγήσεως παρατεθέντες δύνανται να +δείξωσι την ευρύτητα, την ποικιλίαν και το τεράστιον μέγεθος +του Αριστοτελείου έργου, το οποίον, όπως εν αρχή των σημειώσεων +τούτων είπομεν, απετέλεσε τον επιστημονικόν και φιλοσοφικόν +κώδικα της πολιτισμένης ανθρωπότητος επί δύο και πλέον χιλιάδας +έτη, αποτελεί δε και τώρα ακόμη το _πνευματικόν έθιμον_ σχεδόν +όλης της συνήθους επιστημονικής και φιλοσοφικής δημιουργίας. + +Και ανάλυσις μεν του φιλοσοφικού συστήματος του Αριστοτέλους +και έκθεσις της επιστημονικής αυτού εργασίας, έστω και +στοιχειωδώς επιχειρούμεναι, θα εξέτειναν το σημείωμα τούτο +αναγκαστικώς εις ογκώδη πραγματείαν. Τούτο δε μόνον δύναται να +λεχθή συμπερασματικώς και από μιας μόνον απόψεως, γενικής αλλ' +όχι και συνολικής, ότι ο Αριστοτέλης βάσιν της επιστήμης έθεσε +το πείραμα και την παρατήρησιν, ως σκοπόν δε πάσης επιστήμης +ώρισε την γνώσιν των αιτίων, των πραγμάτων και φαινομένων +εκείνων, όσα υπόκεινται εις την πείραν. Ούτω, καθ' α ο ίδιος +διευκρινίζει, (Μετά τα φυσικά Βιβλ. Α'. III) _η πείρα μεν +παρέχει ημίν το γεγονός, η επιστήμη δε ζητεί το αίτιον και το +διατί πρώτον_. + +Από τοιαύτης αφετηρίας ορμώμενος ο Αριστοτέλης κρίνεται ως +αντίθετος της Πλατωνικής φιλοσοφίας, ενώ ίσως επισταμένη και +βαθυτέρα μελέτη του Πλατωνικού και παραλλήλως του Αριστοτελικού +έργου θα εδείκνυε την Αριστοτελικήν φιλοσοφίαν, αντιθέτως προς +την γνώμην και την απόφανσιν του μεγάλου ιδρυτού της, ως +ασχοληθείσαν κυρίως περί έν μέρος των Πλατωνικών αντιλήψεων και +ακολουθήσασαν μίαν από τας μεθόδους διανοητικής εξελίξεως και +γνώσεως του επιστητού, τας οποίας διετύπωσεν η καταπληκτικώς +αντιληπτική διάνοια του Πλάτωνος, η δαιμονίως διιδούσα ως +ωρισμένον μεν και ωφέλιμον τον βαθμιαίως πλατυνόμενον ορίζοντα +των γνώσεων — την ανθρωπίνην δηλονότι συνθήκην και συμφωνίαν — +αόριστον δε και ατέρμονα τον ορίζοντα της όλης ζωής προς τον +οποίον αναγκαστικώς και εξ εσωτερικής ορμής ατενίζει (_θεωρεί_) +ο ανθρώπινος νους και τοιουτοτρόπως συμπερασματικώς διαχαράξασα +ούτω τους επαλλήλους και ομοκέντρους κύκλους της Επιστήμης και +της Υποθέσεως. + +Είναι δε χρήσιμος ο περί της Πλατωνικής φιλοσοφίας υπαινιγμός +ούτος, διά να δειχθή κάπως εξ αντιδιαστολής και εναργέστερον +πως ο μεν Πλάτων δύναται να λογισθή ως το υψηλότατον σημείον, +εις το οποίον ανήλθεν η Ελληνική σκέψις, η κληρονόμος όλης της +ανατολικής γνώσεως και δημιουργός αμυθήτου επί πλέον θησαυρού +σοφίας, ο δε Αριστοτέλης πρέπει να χαρακτηρισθή ο πρώτος μετά +την δημιουργικότητα και προς την κατάβασν σταθμός. + +Την φιλοσοφικήν αυτού σχολήν διηύθυνεν ο Αριστοτέλης μέχρι του +32? π. Χ., οπότε, επειδή το αντιμακεδονικόν κόμμα είχεν +ενισχυθή ένεκα του θανάτου του Αλεξάνδρου, κινδυνεύων ως φίλος +της μακεδονικής δυναστείας ηναγκάσθη να φύγη εις Χαλκίδα της +Ευβοίας, όπου και απέθανε μετά έν έτος από χρόνιον +οικογενειακόν του νόσημα του στομάχου. + +Αι σπερμολογίαι, τας οποίας συγγραφείς της παρακμής καί τινες +εκκλησιαστικοί ανέφεραν περί του Αριστοτέλους, ως αστόργου προς +τον προστάτην του Ερμείαν και ως αγνώμονος προς τον Πλάτωνα και +ως επιβουλευθέντος την ζωήν του μαθητού και ευεργέτου αυτού +Αλεξάνδρου, καθώς και ο μύθος περί αυτοκτονίας του, +αποδεικνύονται εξ αυτών των πραγμάτων, ήτοι εκ των συγγραμμάτων +του Αριστοτέλους και εκ των αυθεντικών λεπτομερειών του βίου +του, τελείως αστήρικτα μυθεύματα, ανάξια εκτενεστέρας μνείας. + + I. Ζερβός + + + +ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ + + + +ΕΙΣΑΓΩΓΗ + + + +Μεταξύ των έργων του Αριστοτέλους, τα οποία είτε συνετάχθησαν +διά την &εξωτερικήν ή εν κοινώ& διδασκαλίαν, περί της οποίας +εις τας προτασσομένας σημειώσεις έγινε λόγος, είτε εξ αυτής +προέκυψαν, είναι και το απολεσθέν πολύτομον έργον του «Συναγωγή +Πολιτειών» ή απλώς «Πολιτείαι» τιτλοφορούμενον. Εις το +σύγγραμμα δε τούτο περιεγράφοντο και ανελύοντο κατά μεν τον +Διογένην Λαέρτιον και τον Ησύχιον 158 πολιτεύματα διαφόρων +πόλεων και κρατών, κατά δε τον Αραβικόν κατάλογον τον λεγόμενον +του Πτολεμαίου 161, κατά δε τον Αμμώνιον 240, κατά δε τον +Μενάγιον 245 και κατ' άλλους τέλος 250 ή και 255 πολιτεύματα, +(1) εκ των οποίων πλείστα Ελληνικά, τινά δε βαρβαρικά. Ταύτα +μάλιστα, ως φαίνεται, περιελαμβάνοντο εις μίαν μόνην +πραγματείαν υπό τον τίτλον «Νόμιμα βαρβαρικά», πλην του +πολιτεύματος των Καρχηδονίων, αποτελούντος ιδίαν πραγματείαν. +Την τοιαύτην έκτασιν της Συναγωγής Πολιτειών προσμαρτυρεί και ο +Κικέρων, παρέχων νύξιν και περί της ύλης εν συνόλω της +συγγραφής (2). + +Προ του Αριστοτέλους ιστορικήν και κριτικήν ανάλυσιν +πολιτευμάτων είχεν επιχειρήσει ο Κριτίας, ο μαθητής του Γοργίου +και του Σωκράτους, ο κατόπιν γενόμενος εκ των τριάκοντα +τυράννων, συγγράψας περί Λακεδαιμονίων, περί Θεσσαλών και περί +Αθηναίων πολιτείας, λαών δηλαδή, παρά τοις οποίοις επί πολύ +είχε διατρίψει. Τα σωζόμενα αποσπάσματα (3) μαρτυρούσι τάσιν +υπερβολικήν προς λεπτομερή και παραστατικήν περιγραφήν των +εθίμων και ιστόρησιν αμφιβόλων ανεκδότων, ουχί δε και ιστορικήν +εμβρίθειαν. Αντιθέτως ο Αριστοτέλης αποφυγών σχεδόν από +συστήματος την περιγραφικότητα, αν και περιγράψας τα έθιμα εφ' +όσον εχρειάζετο τούτο προς τον σκοπόν του, απέβλεψε κυρίως εις +την ιστορικήν διευκρίνησιν της εξελίξεως των πολιτευμάτων και +εις την επ' αυτών συγχρονιστικήν επί των γεγονότων κρίσιν. Ούτω +κατά τον επιτυχή χαρακτηρισμόν του Θεοδ. Ραϊνάχ η «Συναγωγή +Πολιτειών» ήτο &ανάλυσις& των γεγονότων και των ιδεών του +φιλοσόφου, των οποίων τα &Πολιτικά& του απετέλουν την +&σύνθεσιν&. + +Διά την προπαρασκευήν της ύλης του συγγράμματός του ο +Αριστοτέλης θα εχρησιμοποίησε βεβαίως πολλούς συνεργάτας και +μάλιστα τους επιδεξιωτέρους εκ των μαθητών του, την συγγραφήν +όμως, καθ' ά και ασφαλώς δυνάμεθα να εικάσωμεν εκ της Αθηναίων +Πολιτείας και εξ άλλων αποσπασμάτων, έκαμεν αυτός ο ίδιος. Η +βεβαίωσις αύτη αποβλέπει, εννοείται, εις τας αυθεντικάς του +έργου πραγματείας, διότι ως συνέχεια του Αριστοτελικού +συγγράμματος προέκυψαν αναμφιβόλως βραδύτερον ομοιότυποι άλλων +μεταγενεστέρων πραγματείαι, μαθητών ή μη του Αριστοτέλους, +αποδοθείσαι εις αυτόν. Μεταξύ των συγγραφέων τοιούτων +πραγματειών δέον να καταλεχθώσιν ο Ηρακλείδης ο Ποντικός (4) +και ο Δικαίαρχος (5), του οποίου η Λακεδαιμονίων Πολιτεία +υπήρξε διάσημος. Τόσον δε πολύ υπήρξεν, ως φαίνεται, το πλήθος +των μιμήσεων, ώστε από της αρχαιότητος ήδη η κριτική διέστελλε +τας γνησίας από τας μη γνησίας &πολιτείας& του Αριστοτέλους +(6). + +Πρώτη εις το όλον έργον, ίσως τακτοποιηθέν αρχικώς με +αλφαβητικήν (κατά στοιχείον) τάξιν, υπήρχεν η Αθηναίων +Πολιτεία, ανέκαθεν μεν ως αυθεντική φερομένη, παλαιόθεν δε +απολεσθείσα. Διότι και ο Φώτιος (7) ο εξ επιτομής γνωρίσας +αυτήν και ο παλαιότερος τούτου Ησύχιος ουδέν αυθεντικόν αυτής +απόσπασμα αναφέρουσιν. Είναι δε περίεργος η τόσον ενωρίς +συμβάσα απώλεια, διότι βεβαίως υπήρχον πολλά αυτής αντίγραφα, +μεγίστη δε απεδίδετο σημασία εις αυτήν, καθ' ό γραφείσαν εξ +ιδίας και προσωπικής αντιλήψεως του Αριστοτέλους, ο οποίος το +πλείστον της ζωής του έμεινεν εις τας Αθήνας. Εκ του έργου +πλείστοι των σημαντικών μεταγενεστέρων συγγραφέων εδανείζοντο +πληροφορίας, κρίσεις και περικοπάς. Ο Κικέρων είχε το έργον +τούτο εις την βιβλιοθήκην του, ο Πλούταρχος εξ αυτού ιδίως +ήντλησε τον βίον του Σόλωνος και δι' αυτού διηυκρίνησε πολλά +εις τους βίους του Θησέως, του Περικλέους και του Νικίου, ο +Αρποκρατίων δε τέλος και άλλοι λεξικογράφοι εξ αυτού ηρύσθησαν +τα πλείστα και σαφέστερα περί των Αθηναϊκών θεσμών. Την υπό +πολλών και πολυτρόπως μνημόνευσιν ταύτην του έργου φέρει, όχι +βέβαια και πειστικώς, ο Θεόδ. Ραϊνάχ ως αιτίαν της απωλείας, +ισχυριζόμενος ότι οι Βυζαντινοί αντιγραφείς ελόγιζον ανωφελές +να επιχειρώσι την συγγραφήν έργου ολοκλήρου σχεδόν, κατά την +αντίληψίν των, περιλαμβανομένου αποσπασματικώς εις άλλα +συγγράμματα. + +Οπωσδήποτε βέβαιον είναι ότι ήδη από της εποχής της +Αναγεννήσεως η Αθηναίων Πολιτεία εθεωρείτο απολεσθείσα +οριστικώς, και έκτοτε μόνον τα πολλαχόθεν συλλεγέντα αυθεντικά +ή ηλλοιωμένα αποσπάσματα, 90 περίπου, και η δισέλιδος κολοβή +περίληψις των περιεχομένων αυτής, η γνωστή υπό τον τίτλον «εκ +των Ηρακλείδου περί πολιτείας Αθηναίων» (8) έδιδαν ιδέαν τινά +της όλης πραγματείας (9). + +Τω 1885 όμως επί εφθαρμένου παπύρου της βιβλιοθήκης του +Βερολίνου ανέγνωσαν περικοπάς ιστορικάς, αι οποίαι ευκόλως +ανεγνωρίσθησαν ως ανήκουσαι εις την Αριστοτέλους Αθηναίων +Πολιτείαν. Επειδή δε ο πάπυρος προήρχετο εξ Αιγύπτου, όπου +είχον ήδη ανευρεθή οι λόγοι του ρήτορος Υπερείδου και το +Παρθένιον του ποιητού Αλκμάνος, εγεννήθη έκτοτε η ελπίς της +εκεί ανευρέσεως της Αθηναίων Πολιτείας, καθ' όσον μάλιστα έκ +τινος εν Πετρουπόλει αποκειμένου καταλόγου Αιγυπτιακής +βιβλιοθήκης εβεβαιούτο ότι το έργον εσώζετο εκεί κατά τον +τρίτον μ. Χ. αιώνα. + +Και η ελπίς εντός ολίγου επραγματοποιήθη. Το 1891 ηγγέλθη εκ +Λονδίνου ότι μεταξύ δέσμης παπύρων, άγνωστον πώς και πότε +εισαχθέντων εις το Βρεταννικόν Μουσείον, ανευρέθη η Αθηναίων +Πολιτεία του Αριστοτέλους. Μετ' ολίγας δε εβδομάδας εξεδόθη +αύτη υπό του κ. Kenyon το πρώτον. + +Ευθύς εξ αρχής το κείμενον, σύμφωνον άλλως προς τα σωζόμενα +αποσπάσματα, ανεγνωρίσθη αυθεντικόν, διεπιστώθη δε μάλιστα και +του αντιγράφου η μεγάλη αρχαιότης, αναγομένου εις τον πρώτον μ. +Χ. αιώνα. Αποτελείται δε τούτο εκ τεσσάρων ταινιών παπύρου +ανίσων διαστάσεων, μήκους εν όλω έξ σχεδόν μέτρων και μέσου +πλάτους εικοσιοκτώ εκατοστών. Επί της κυρίας όψεως ευρίσκονται +γραμμένοι λογαριασμοί ιδιωτικού τινός κτήματος, έχοντες +χρονολογίαν το 11ον έτος της βασιλείας του Βεσπασιανού, ήτοι το +78 ή 79 Μ. Χ. Επί της αντιθέτου δε όψεως (In verso) υπάρχει το +κείμενον της Αθηναίων Πολιτείας με τέσσαρας διαφόρους +χαρακτήρας. Με τον γραφικόν δε χαρακτήρα του πρώτου +αντιγραφέως, πιθανώς ειδικωτέρου, υπάρχουν διορθώσεις επί των +άλλων τριών τεμαχίων. + +Και μολονότι ο γραφικός χαρακτήρ εν συνόλω είναι κανονικός και +επιμελημένος, η ανάγνωσις όμως παρουσίασε δυσχερείας ένεκα της +συνεχούς γραφής όλων των λέξεων, της μη στίξεως, της συντμήσεως +των τελικών συλλαβών των λέξεων και της πολλαχού φθοράς του +παπύρου, ώστε μέγα πράγματι κατόρθωμα ήτον η πρώτη αυτού +ανάγνωσις υπό του Άγγλου φιλολόγου Κένυον. Μολονότι δε και τα +ολίγα σχετικώς λάθη της πρώτης εκδόσεως διωρθώθησαν έκτοτε +(10), ουχ ήττον απομένουσι και άλλα, ουσιωδέστερα δε, λάθη +οφειλόμενα εις τους παλαιούς αντιγραφείς. Και από της απόψεως +δε αυτής μας παρέχει ο πάπυρος της Αθηναίων Πολιτείας +σημαντικώτατα ωφελήματα, διότι μας δίδει να εννοήσωμεν το +πλήθος των παραφθορών και αλλοιώσεων, όσαι εγίνοντο υπό των +αντιγραφέων εις τα αρχαία κείμενα: Λέξεις ηλλοιωμέναι, φράσεις +μετατοπισμέναι, κακή ανάγνωσις του αντιγραφομένου, παραλείψεις, +φράσεις αυθαιρέτως εξηγητικαί (γλώσσαι), αντικαταστήσασαι +κάποτε το αρχικόν κείμενον ή παρεμβαλλόμεναι παραπλεύρως των +γνησίων, αλλοιούσιν εις πολλά μέρη το κείμενον. Μεγαλυτέρα +ακόμη αλλοίωσις, ως απέδειξεν η κριτική του κειμένου μελέτη +(11), προήλθεν εκ της παρεμβολής περικοπών άλλου προγενεστέρου, +αλλ' ασημοτέρου συγγράμματος επί του αυτού θέματος — παρεμβολής +γενομένης μεθοδικώς μεν σύμφωνα με τας χρονολογίας, αλλ' +αντιφασκούσης συχνότατα με το κείμενον. Εφ' όσον αι παρέμβλητοι +φράσεις αυταί αφαιρούνται, επί τοσούτον καταφαίνεται το +γνώριμον εις ημάς ύφος του Αριστοτέλους, η λιτότης και η +ακρίβεια της φράσεως η ξηρά διατύπωσις του σκοπουμένου άνευ +πλεονασμού και άνευ ελλείψεως. + +Δύναται δε να ορισθή εξ αυτού του ιδίου συγγράμματος η εποχή +της συγγραφής του. Διότι ο τελευταίος αναφερόμενος εις αυτό +άρχων είναι ο Κηφισοφών (§ 54) &επώνυμος& του έτους 329 — 328 +π.Χ., ουδείς δε λόγος γίνεται περί των σημαντικών μεταβολών, +όσας εις το Αθηναϊκόν πολίτευμα επέφερεν ο Αντίπατρος το 322 π. +Χ., ήτοι το έτος ακριβώς του θανάτου του Αριστοτέλους. Ώστε +βεβαίως μεταξύ του 328 και 322 συνετελέσθη η συγγραφή. + +Αι παρεχόμενοι υπό της Αθηναίων Πολιτείας νέαι πληροφορίαι και +αι συμβολαί εις τας υπαρχούσας περί της ιστορίας καθόλου και +της πολιτειακής εξελίξεως ιδίως των Αθηναίων είναι πολλαί και +πολύτιμοι. Μάλιστα δ' εξόχως διαφωτιστική αποβαίνει η μελέτη +του έργου και διά το αστικόν, κυρίως όμως διά το δημόσιον +Αττικόν δίκαιον. + +Διαιρείται δε το σύγγραμμα εις &Ιστορικόν& και εις +&Περιγραφικόν& μέρος. Το Ιστορικόν μέρος, ως ευρέθη εν τω +παπύρω, είναι ελλιπές εις την αρχήν του, διότι δεν υπάρχει η +απ' αρχής γραφείσα ιστορία των Αθηνών μέχρι της συνωμοσίας του +Κύλωνος. Το δε Περιγραφικόν απομένει ατελές, διότι λόγω φθοράς +του παπύρου λείπει η περιγραφή του οργανισμού και των +δικονομικών τύπων των Αθηναϊκών δικαστηρίων. Και η απώλεια μεν +της αρχής του έργου δεν είναι μεγάλη, διότι και άλλοθεν +δυνάμεθα οπωσδήποτε να την συμπληρώσωμεν σχεδόν εξ αυτού του +Αριστοτελικού κειμένου και αι ιστορικαί δε πηγαί, από των +οποίων ηρύσθη ο Αριστοτέλης τα της γενέσεως και των αρχών της +Αθηναϊκής πολιτείας, διεσώθησαν σχεδόν όλαι μέχρις ημών. Η +έλλειψις όμως του τέλους αποβαίνει σημαντική ιδίως διά τους +μελετητάς του Αττικού δικαίου. + +Το πρώτον μέρος του έργου το καθαρώς ιστορικόν ακολουθεί +αυστηράν χρονολογικήν σειράν, συντομωτάτη δε ή ουδεμία γίνεται +μνεία των ανδρών, έστω και επιφανών, όσοι δεν συνετέλεσαν εις +πολιτειακάς ή διοικητικάς μεταβολάς. Ούτως ουδαμού αναφέρεται ο +Αλκιβιάδης, ενώ απεναντίας εκτενώς αναφέρονται τα κατά τον +Σόλωνα και τον Κλεισθένην, τα της διοικήσεως και πτώσεως των +Πεισιστρατιδών, το μετά την εν Σικελία καταστροφήν ολιγαρχικόν +κίνημα, η άλωσις των Αθηνών υπό του Λυσάνδρου και τέλος η +αποκατάστασις του δημοκρατικού πολιτεύματος το 403 π. Χ. +Σταματά δε ο Αριστοτέλης εις το σημείον τούτο, διότι την +θριαμβευτικήν επάνοδον του δήμου εις την εξουσίαν διά του +Θρασυβούλου κρίνει ως την ενδεκάτην και τελευταίαν μεταβολήν +της πολιτειακής ιστορίας των Αθηναίων. Αληθώς δε καθ' όλον τον +τέταρτον π. Χ. αιώνα η αθηναϊκή πολιτεία πλην μερικών +τροποποιήσεων εις τας λεπτομερείας ουδεμίαν υπέστη ριζικήν +μεταρρύθμισιν. + +Το τελευταίον τούτο επί της εποχής του δημοκρατικόν πολίτευμα, +ως ελειτούργει επί της βασιλείας Αλεξάνδρου του Μεγάλου, +αποτελεί το δεύτερον μέρος του συγγράμματος του Αριστοτέλους. +Μετά εισαγωγικόν κεφάλαιον περί του αστικού νόμου και του περί +εφήβων θεσμού ο Αριστοτέλης περιγράφει επακριβώς τα του +διοικητικού συστήματος της Αθηναίων πολιτείας, η οποία ως προς +την εσωτερικήν οργάνωσιν ήτο την εποχήν εκείνην πληρεστάτη. +Εκθέτει κατά συσχέτισιν τας δικαιοδοσίας της εκκλησίας του +δήμου και της Βουλής, αι οποίαι κατ' ουσίαν απετέλουν αμφότεραι +την υπό του δήμου διοίκησιν της πολιτείας. Πραγματευόμενος δε +τα της Βουλής των πεντακοσίων ορίζει και την δικαιοδοσίαν των +καθέκαστα οικονομικών αρχόντων (ανωτέρων δηλαδή υπαλλήλων). + +Οι άρχοντες διαιρούνται εις δύο κατηγορίας, τους &κληρουμένους& +και τους &εκλεγομένους&. Οι εκλεγόμενοι ήσαν σχετικώς ολίγοι +και ιδίως τοιούτοι ήσαν προκειμένου περί αξιωμάτων απαιτούντων +ειδικήν μόρφωσιν και πείραν. + +Οι διά κλήρου λαμβανόμενοι άρχοντες υποδιηρούντο εις: + +Άρχοντας ετησίους επί των κοινών διοικητικών υποθέσεων +&(εγκύκλιος διοίκησις)&, εκλεγομένους ως επί το πλείστον +ομαδικώς ανά δέκα δι' εκάστην διοικητικήν εξουσίαν. + +Άρχοντας ανωτέρους ετησίους (&οι εννέα άρχοντες&) και άρχοντας +πενταετούς θητείας. Ο τρόπος του καταρτισμού ενός εκάστου +σωματείου αρχόντων και η έκτασις της δικαιοδοσίας του +εξηγούνται και καθορίζονται υπό του Αριστοτέλους, +λεπτομερεστέρα δε γίνεται υπ' αυτού ανάλυσις των τύπων των +αναφερομένων εις τα δικαστήρια και εις τας εορτάς. + +Η λεπτομερής περιγραφή των δικαστηρίων του δήμου, η οποία +απετέλει το τελευταίον κεφάλαιον του συγγράμματος, δυστυχώς δεν +διεσώθη πλήρης, και μόνον αποσπάσματα εξ αυτής έχομεν. + +Τα προ αυτού και τα σύγχρονά του ίσως κείμενα, εξ όσων ηρύσθη ο +Αριστοτέλης τας ιστορικάς πληροφορίας, δεν αναφέρει +ονομαστικώς, μεταχειριζόμενος πάντοτε αορίστους περί αυτών +εκφράσεις, ως π. χ. «οι μεν . . . οι δε» — «η κοινή γνώμη» — +«οι δημοκρατικοί συγγραφείς — «οι αντιφερόμενοι προς τούτους». +Μόνον δε τον Ηρόδοτον και τον Σόλωνα ως συγγραφείς αναφέρει +ονομαστί. Από του Ηροδότου ηρύσθη σχεδόν όλην την ιστορίαν των +Πεισιστρατιδών και του Κλεισθένους, από δε τον Σόλωνα έλαβε και +τα σχετικά προς την πολιτικήν και κοινωνικήν κατάστασιν, την +προ και μετά την Σολώνειον νομοθεσίαν. + +Επίσης, αν και δεν αναφέρει ονομαστί τον Θουκυδίδην (12), +εδανείσθη απ' αυτόν πολλάς των λεπτομερειών της ολιγαρχικής +στάσεως του 411 π. Χ. και τας επί ταύτης κρίσεις του. — Από τον +Ξενοφώντα απεναντίας, πλην του λόγου του Θηραμένους ίσως, ουδέν +άλλο ηρύσθη. + +Και πρόδηλον φαίνεται, όπως δεικνύει προσφυώς ο Θ. Ραϊνάχ, (13) +ότι την αφήγησιν της ιστορίας των Τριάκοντα τυράννων και την +σκιαγραφίαν του δημαγωγού Κλέωνος. (14) εδανείσθη ο Αριστοτέλης +από τον βαθύτερον και επιφανέστερον μετά τον Θουκυδίδην +ιστορικόν Θεόπομπον, τον οποίον και Διόδωρος ο Σικελιώτης +έλαβεν οδηγόν. + +Αι γενικαί ιστορίαι, πλην ως προελέχθη, της του Ηροδότου, δεν +συνέβαλαν σημαντικώς εις τον καταρτισμόν του Αριστοτελικού +συγγράμματος, παρασχούσαι μόνον εις αυτόν ενίοτε χαρακτηριστικά +τινα επεισόδια. Ενώ αντιθέτως οι λεγόμενοι Ατθιδογράφοι (15) +ήτοι οι χρονικογράφοι της Αθηναϊκής ιστορίας ωδήγησαν αυτόν εις +την χρονολογικήν αφήγησιν. Ο Κλεόδημος, ο Φανόδημος, ο +Ανδροτίων συμπαραβαλλόμενοι υπό του Αριστοτέλους διεφώτισαν +αυτόν ως προς την χρονολογικήν εξέλιξιν των γεγονότων, του +παρέσχον δε μάλιστα πολλάκις συντόμους χαρακτηρισμούς αυτών +τούτων των γεγονότων, ως αποδεικνύει του Αριστοτελικού κειμένου +η παραβολή προς τα σωζόμενα σχετικά αποσπάσματα των +Ατθιδογράφων. (16) + +Άλλα δε προς τούτοις βοηθήματα είχεν ο Αριστοτέλης την +Συναγωγήν δογμάτων (διαταγμάτων) και επισήμων εγγράφων Κρατερού +του Μακεδόνος, τας επιγραφάς και τα μνημεία, τα ποιήματα του +Σόλωνος, τα λαϊκά άσματα και τας λαϊκάς παροιμίας, τας οποίας +προσφυέστατα μεταχειρίζεται διεξηγών δι' αυτών ή επιβεβαιών +ιστορικά γεγονότα. + +Το δεύτερον μέρος τον έργου κατ' ελάχιστον αναφέρεται εις +ιστορικάς πηγάς, διότι ο Αριστοτέλης εις αυτό περιγράφει το +σύγχρονόν του πολιτειακόν σύστημα, αντιλαμβανόμενος και +πληροφορούμενος αυτός ο ίδιος τα πράγματα. Και ενώ εις το +πρώτον μέρος, την ιστορικήν δηλαδή εξέλιξιν της Αθηναίων +πολιτείας, διακρίνεται στιβαρά δύναμις κριτική, ρέει δε ομαλώς +και καθαρώς η διήγησις ως αν από διαυγούς και πλουσίας πηγής, +εις το δεύτερον μέρος, το περιγραφικόν δηλονότι και αναλυτικόν, +επικρατεί η ανυπέρβλητος μεθοδικότης και ο θαυμαστός +διασαφιστικός τρόπος της Αριστοτελικής διανοίας. Εν συνόλω δε ο +Αριστοτέλης δεικνύεται κριτικός βαθύτατος και εις την χρήσιν +των ιστορικών κειμένων και εις την εκλογήν αυτών και εις την +εκτίμησιν της σημασίας των γεγονότων. Το &ομοιαληθές& — όπως +εις όλον το Αριστοτελικόν σύστημα — διήκει απ' αρχής έως τέλους +του συγγράμματος ως το ασφαλέστερον κριτήριον επί των ασαφών +και επί των αντιθέτως αναφερομένων. Διά της τοιαύτης μεθόδου +του ομοιαληθώς κρίνειν αποκρούει τας εναντίον του Σόλωνος και +του Θηραμένους διαβολάς και ομοιοτρόπως τροποποιεί την διήγησιν +του Θουκυδίδου περί της συνωμοσίας του Αρμοδίου και του +Αριστογείτονος, αυτός ίσως επί του προκειμένου πλησιάσας +περισσότερον την αλήθειαν. (17) + +Μ' όλα αυτά τα πλεονεκτήματα ο Αριστοτέλης δεν δύναται να +θεωρηθή το πρότυπον ιστορικού συγγραφέως· όχι μόνον κατά την +σημερινήν αντίληψιν της ιστορίας, αλλ' ουδέ παραραβαλλόμενος +προς τους επιφανείς αρχαίους ιστορικούς συγγραφείς. Διότι την +ιστορικήν του αφήγησιν δεν την ολοκληρώνει το βαθύ εκείνο και +ιδιότυπον κριτικόν ύφος του Θουκυδίδου το καθιστών το σύγγραμμα +του Πελοποννησιακού πολέμου σύνολον άρτιον και αδιάσπαστον, +ουδ' εμψυχώνει αυτήν η υπερτέρα και γενική και κοσμοπολιτική +αντίληψις των γεγονότων, η διαπνέουσα και διακρίνουσα την +ιστορίαν του Πολυβίου. + +Άλλως δε, αν και διατριβών εις τας λεπτομερείας ο Αριστοτέλης, +δεν είναι πάντοτε και εις ταύτας χρονογράφος αλάθητος. Τούτο δε +πρέπει ν' αποδοθή εις το εσπευσμένον της συγγραφής και εις μη +επιγενημένην αναθεώρησιν και βάσανον του έργου μάλλον, παρά εις +άγνοιαν ιστορικών πηγών και αυθεντικών κειμένων. Ούτως ιστορεί +τον Κίμωνα νέον κατά την εποχήν της εξασθενίσεως των εξουσιών +του Αρείου Πάγου (18), ενώ τότε, ήτοι μετά την θάνατον του +δημαγωγού Εφιάλτου, ήτο τουλάχιστον 40 ετών. Ομοίως τας περί +ειρήνης προτάσεις των Λακεδαιμονίων ορίζει γενομένας μετά την +εν Αργινούσαις ναυμαχίαν (19), ενώ εγένοντο αύται μετά την εν +Κυζίκω. + +Αλλά και από διευκρινιστικής απόψεως και καθορισμού των +συμβάντων παρουσιάζει ανακριβείας τινάς. Ούτως εξηγεί κακώς την +επί Σόλωνος σεισάχθειαν, συγχέων τα επί των ακινήτων κτημάτων +επιβεβλημένα βάρη προς τα ενυπόθηκα επ' αυτών ιδιωτικά δάνεια. +Επίσης βεβαιοί εσφαλμένως ότι όλοι οι κατά το έτος της εν +Αργινούσαις ναυμαχίας Αθηναίοι στρατηγοί κατεδικάσθησαν εις +θάνατον, κλπ. + +Αλλ' αι ανακρίβειαι αύται ελάχισται κατ' αριθμόν, κατ' ουσίαν +δε σχετικώς ασήμαντοι δεν ελαττώνουν την αυθεντικότητα και την +ακρίβειαν του όλου κειμένου της Αθηναίων Πολιτείας, η οποία +μάλιστα ως σύγγραμμα πολιτειακής ύλης, εξηγούν τα του +πολιτεύματος και του διοικητικού συστήματος των Αθηναίων είναι +μοναδικόν και πρότυπον αληθώς έργον. Εις τούτο δε κυρίως +φαίνεται ν' απέβλεψεν ο Αριστοτέλης. + +Διακριτικά προς τούτοις χαρίσματα του Αριστοτελείου τούτου +έργου είναι η απ' αρχής έως τέλους αυτού διήκουσα καλή πίστις +τον συγγραφέως και το προμνημονευθέν λιτόν, διαυγές δε και +αβίαστον αφηγηματικόν ύφος, περί του οποίου ενθουσιωδώς +απεφαίνοντο κατά την αρχαιότητα, από του Κικέρωνος, ο οποίος +τον Αριστοτέλειον λόγον ωνόμασε &ποταμόν χρυσού&, μέχρι +Διονυσίου του Αλικαρνασσέως, ο οποίος θαυμάζει την &διαύγειαν +και το θέλγητρον& των Αριστοτελικών σαφηνίσεων και μέχρι του +Πλουτάρχου, ο οποίος εξαίρει την δύναμιν και την χάριν του +ύφους του. Ούτω δε όχι μόνον από ιστορικής αλλά και από +φιλολογικής απόψεως η Αθηναίων Πολιτεία είναι έν των +πολυτιμοτέρων κειμηλίων, των κληροδοτηθέντων εις ημάς υπό της +κλασσικής Ελληνικής αρχαιότητος. + + + +ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ +ΕΚ ΤΟΥ ΕΛΛΕΙΠΟΝΤΟΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ + + + +Από τα ελλείποντα εν αρχή κεφάλαια της Αθηναίων Πολιτείας +διεσώθησαν εις άλλους αρχαίους συγγραφείς τα εξής αποσπάσματα, +διά των οποίων γίνεται αποκατάστασις όχι βεβαίως του λεκτικού +κειμένου της συγγραφής, αλλά του νοήματος και των εν αυτή +πληροφοριών περί της αρχής και περί των πρώτων χρόνων της +ιστορικής ζωής των Αθηνών. Το πρώτον των αποσπασμάτων τούτων +είναι εκ της σωζομένης, ως εν τη εισαγωγή είρηται, Επιτομής της +Αθηναίων Πολιτείας του Ηρακλείδου. Μετ' αυτό δε τα εν τη αυτή +Επιτομή αποσπάσματα (5, 6, 7, 8, 9, 10, 11) περιεχόμενα εις το +σωζόμενον Αριστοτελικό κείμενον, παρετέθησαν διά να καταδειχθή +ούτως αμοιβαίως η αυθεντικότης και του Λονδινίου παπύρου και +του παρατιθεμένου πρώτου της Επιτομής αποσπάσματος. — Οι +συγγραφείς, παρά τοις οποίοις ευρίσκονται ταποσπάσματα, +αναφέρονται εις υποσημειώσεις, ελήφθησαν δε ταύτα εκ της +εκδόσεως V. Rose, Arist. qui ferebantur libr. frag. Teubner και +εκ της εκδόσεως Arist. Πολ. Αθην. υπό Fr. Blass. Teubner]. + + +Απόσπασμα 1ον. + + +§ 1. Οι Αθηναίοι (20) αρχικώς μεν εκυβερνώντο υπό βασιλείας. +Όταν δε ο Ίων κατώκησε μετ' αυτών, τότε κατά πρώτον ωνομάσθησαν +Ίωνες. Ο δε Πανδίων, ο οποίος εβασίλευσε μετά τον Ερεχθέα, +διένειμε την βασιλείαν (αρχήν) εις τους υιούς του· και ούτοι +(οι Aθηναίοι) συνεχώς ευρίσκοντο εις πολιτικάς στάσεις μεταξύ +των. Ο Θησεύς δε προσεκάλεσεν αυτούς διά προκηρύξεώς του και +τους συνεφιλίωσε με δικαιοσύνην και ισότητα. Ούτος μεταβάς εις +την Σκύρον απέθανε κρημνισθείς επί βράχων υπό του Λυκομήδους, ο +οποίος εφοβήθη μη του αφαιρέση (ο Θησεύς) την νήσον. Οι δε +Αθηναίοι μεταγενέστερον μετά τους Περσικούς πολέμους μετέφεραν +τα οστά του. + +§ 2. Και από του γένους των απογόνων του Κόδρου δεν εξελέγοντο +πλέον βασιλείς, διότι εφαίνετο ότι κατήντησαν τρυφηλοί και +μαλθακοί. Ο δε Ιππομένης, είς των απογόνων του Κόδρου, θέλων ν' +απορρίψη την κατηγορίαν αυτήν, ότε συνέλαβε μοιχευομένην την +θυγατέρα αυτού Λειμόνην, εκείνον μεν τον μοιχόν εφόνευσε σύρας +όπισθεν του άρματός του [μετά της θυγατρός], αυτήν δε την +θυγατέρα του έκλεισε μαζί με ένα ίππον, έως ου απέθανεν. + +§ 3. Τους συντρόφους του Κύλωνος εις το κίνημα διά την αρπαγήν +του τυραννικού αξιώματος, καταφυγόντας εις τον βωμόν της θεάς, +τους εφόνευσαν οι οπαδοί του Μεγακλέους. Και τους δράστας της +πράξεως ταύτης εξώρισαν (οι Αθηναίοι) ως ιεροσύλους. + +_____ + + +5. Ο Σόλων (21) δώσας νομοθεσίαν εις τους Αθηναίους επέβαλε και +αποκοπάς των χρεών, ήτοι την λεγομένην σεισάχθειαν· επειδή δε +παρηνώχλουν αυτόν μερικοί σχετικώς με τους νόμους, ανεχώρησεν +εις Αίγυπτον. + +6. Ο Πεισίστρατος διατελέσας τύραννος τριάκοντα και τρία έτη +απέθανε γέρων. — Ο Ίππαρχος ο υιός του Πεισιστράτου έρρεπεν εις +τους παιδικούς έρωτας και ήτο φιλόμουσος. Ο Θεσσαλός δε ήτο +νεώτερος την ηλικίαν και αυθάδης. Τούτον, όντα (επίσης) +τύραννον, μη δυνηθέντες να φονεύσωσιν, εφόνευσαν τον Ίππαρχον +τον αδελφόν αυτού. Ο δε Ιππίας σκληρότατα (έκτοτε) εβασίλευεν. + +7. Και εισηγητής υπήρξε του νόμου περί εξοστρακισμού, ο οποίος +ετέθη διά τους επιδιώκοντας να γίνωσι τύραννοι. Και άλλοι δε +πολλοί εξωστρακίσθησαν και ο Ξάνθιππος και ο Αριστείδης. + +8. Ο Εφιάλτης επέτρεπε να λαμβάνουν οπώρας εκ των ιδικών του +αγρών οι θέλοντες, πολλούς δ' εξ αυτών εκαλούσεν εις δείπνον. + +9. Ο Κλέων αναλαβών την αρχήν επέφερε την διαφθοράν του +πολιτεύματος και ακόμη περισσότερον οι κατόπιν αυτού, οι οποίοι +παντός είδους παρανομίας διέπραξαν και εφόνευσαν όχι +ολιγωτέρους των χιλίων. Ότε δε η εξουσία τούτων κατελύθη, +ανέλαβαν την αρχήν ο Θρασύβουλος και ο Ρίνων, ο οποίος ήτο ανήρ +καλός και ενάρετος. + +10. Ο Θεμιστοκλής και ο Αριστείδης και η εξ Αρείου Πάγου Βουλή +είχον μεγάλην πολιτικήν δύναμιν. + +11. Και των οδών έχουσι την επίβλεψιν ίνα μη καταλαμβάνουν +μερικοί αυτάς δι' οικοδομών ή αποκλείουν με μάνδρας. — Ομοίως +δε διορίζουν και τους ένδεκα διά κλήρου, τους έχοντας την +επιστασίαν των φυλακισμένων. — Υπάρχουν δε και εννέα άρχοντες, +(ήτοι έξ θεσμοθέται, οι οποίοι εκλεγέντες ορκίζονται ότι +δικαίως θα διαχειρισθώσι την αρχήν και δεν θα λάβουν δώρα ή δεν +θα αναθέσουν υπέρ εαυτών χρυσούν ανδριάντα. — Ο δε (άρχων) +βασιλεύς διαχειρίζεται τα αφορώντα εις τας θυσίας και τον +πόλεμον. + +Απόσπασμα 2ον. + +Ο Απόλλων (22) (λέγεται) πατρώος . . . . Τον Απόλλωνα εν κοινώ +οι Αθηναίοι τιμώσιν ως πατρογονικόν θεόν αυτών (πατρώον) εξ +αιτίας του Ίωνος· διότι αφ' ότου κατώκησεν ούτος εις την +Αττικήν . . . οι Αθηναίοι ωνομάσθησαν Ίωνες και ο Απόλλων +επωνομάσθη πατρογονικός αυτών. + +Απόσπασμα 3ον. + +Θέλων (23) δε ακόμη περισσότερον ν' αυξήση την πόλιν (ο Θησεύς) +προσεκάλει πάντας παρέχων ισονομίαν· και το κήρυγμα «ο λαός εδώ +ελάτε» (24) λέγεται ότι καθιερώθη από τον Θησέα, ότε +προσεκάλεσέ ποτε όλον τον λαόν εις συνάθροισιν. Αλλ' όμως δεν +αφήκε να γίνη άτακτος και ανάμικτος συνεπεία του ανεξελέγκτως +συρρεύσαντος πλήθους η δημοκρατία, αλλά πρώτος διεχώρισεν εις +ευπατρίδας και γεωργούς και τεχνίτας (25) και προσδιορίσας οι +μεν ευπατρίδαι να επιβλέπωσι τα θεία και να γίνωνται άρχοντες +και να είναι διδάσκαλοι των νόμων και εξηγηταί των οσίων και +των ιερών ανέδειξεν αυτούς ούτως ειπείν ίσους με τους άλλου +πολίτας, διότι οι μεν ευπατρίδαι εφαίνοντο υπέρτεροι κατά την +δόξαν, οι δε γεωργοί κατά την χρησιμότητα και οι τεχνίται κατά +το πλήθος. Ότι δε πρώτος έκλινε προς τον όχλον, ως ο +Αριστοτέλης λέγει, και αφήκε την μοναρχίαν, φαίνεται ότι ο +Όμηρος το μαρτυρεί εις τον κατάλογον των πλοίων (26), μόνους +τους Αθηναίους επονομάσας δήμον. + +Απόσπασμα 4ον. + +[Ούτως] έχει γίνει (27). Εις τον παλαιόν καιρόν ο λαός των +Αθηναίων, πριν ή ο Κλεισθένης φέρη την τακτοποίησιν κατά φυλάς, +ήτο διηρημένος εις [ευπατρίδας] γεωργούς και τεχνίτας και φυλαί +τούτων ήσαν τέσσαρες, εκάστη δε των φυλών είχε τρεις μοίρας, +τας οποίας ωνόμαζαν φατρίας και τριττύας· καθεμία δε απ' αυτάς +απετελείτο από τριάκοντα γένη και καθέν γένος είχε τριάκοντα +άνδρας τους προσδιωρισμένους από αυτό το ίδιον γένος, οι οποίοι +ελέγοντο γεννήται, εκ των οποίων διά κλήρου εξελέγοντο χωριστά +καθείς διά τα ιερατικά αξιώματα, οποίοι (παραδείγμ. χάριν) οι +Ευμολπίδαι και οι Κήρυκες και οι Ετεοβουτάδοι, καθώς ιστορεί +εις την Αθηναίων πολιτείαν ο Αριστοτέλης, λέγων τα εξής· +κατενεμήθησαν δε όλοι ομού αυτοί εις τέσσαρας φυλάς +απομιμούμενοι τας ώρας του έτους, καθεμία δε των φυλών ήτο +διηρημένη εις τρία μέρη, ούτως ώστε όλα τα μέρη να είναι +δώδεκα, όπως οι μήνες εις το έτος, ωνομάζοντο δε τριττύες και +φατρίαι. Εις δε την φατρίαν ήσαν κανονισμένα τριάκοντα γένη, +καθώς αι ημέραι εις τον μήνα, το δε γένος ήτο εκ τριάκοντα +ανδρών. + +Απόσπασμα 5ον. + +Οι φυλοβασιλείς (28) (άρχοντες των φυλών) τέσσαρες εκλεγόμενοι +μεταξύ των ευπατριδών ησχολούντο κυρίως περί τα θεία· διέμενον +δε ομού εις το βασιλικόν οικοδόμημα, πλησίον του Βουκολίου. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α'. + + + +[Εκ των προτεθειμένων αποσπασμάτων και εκ του Ηροδότου (29) και +Θουκυδίδου (30) αφ' ων ηρύσθη ο Αριστοτέλης, προς δε και εκ του +Πλουτάρχου, ορυσθέντος εκ της «&Αθηναίων Πολιτείας&» (31), +αποκαθίσταται πλήρης η έννοια του ελλείποντος πρώτου κεφαλαίου +συνοπτικώς, ως εξής]: + +Ανέκαθεν οι Αθηναίοι εκυβερνώντο υπό βασιλέων. Έπηλις ο Ίων +εγκαταστάς εν Αττική έδωκε τ' όνομά του εις τους αυτόχθονας +επονομασθέντας έκτοτε Ίωνας. Επιφανής μυθολογούμενος βασιλεύς +υπήρξεν ο Ερεχθεύς, ο κατόπιν δ' αυτού βασιλεύσας Πανδίων +κατένειμε την βασιλικήν εξουσίαν εις τους υιούς του, ένεκα δε +της τοιαύτης διαιρέσεως η χώρα έκτοτε διαρκώς εστασίαζε μέχρι +Θησέως. Ούτος συνήνωσε τους δήμους της Αττικής, έκαμε δε +πυκνότερον των Αθηνών τον οικισμόν και προέβη εις κοινωνικήν +και πολιτικήν διοργάνωσιν επί το δημοτικώτερον. Εις +μεταγενεστέρους δε χρόνους, επιφανής και φιλόπατρις των Αθηνών +βασιλεύς υπήρξεν ο Κόδρος, εν πολέμω πεσών. + +Η επελθούσα είτα κατάπτωσις του βασιλικού οίκου των Κοδριδών +και η προϊούσα ανάπτυξις των δήμων επέφερε την κατάλυσιν της +βασιλείας. Τότε δε αι Αθήναι εκυβερνήθησαν υπό των παλαιών +ευγενών οικογενειών. Αλλ' αι μεταξύ τούτων έριδες και +αντιζηλίαι προεκάλουν συνεχείς στάσεις. + +Τότε νέος τις ευπατρίδης, ο Κύλων, Ολυμπιονίκης, γαμβρός δε επί +θυγατρί του Θεαγένους, τυράννου των Μεγάρων, επεχείρησε ν' +αρπάση την τυραννίαν. Επέτυχε να καταλάβη την Ακρόπολιν, αλλ' +οι εν τοις αγροίς σπεύσαντες πολυπληθείς επολιόρκησαν αυτόν +εκεί. Ελλείψει τροφίμων οι εν τη Ακροπόλει δεινώς επιέζοντο. +Και ο μεν Κύλων ηδυνήθη κρύφα να διαφύγη, οι δε οπαδοί του +κατέφυγον ικέται εις τον ναόν της Αθηνάς. Εκεί συνεθηκολόγησαν +μετά του άρχοντος Μεγακλέους, του εκ του οίκου των Αλκμεονιδών, +αρχηγού των πολιορκητών. Αλλ' ότε πίστιν παρέχοντες εις τας +σπονδάς εξήλθον του ναού, κατεσφάγησαν, τινές δε μάλιστα παρά +τον βωμόν των Εριννύων, όπου είχον καταφύγει. + +Το εναγές πραξικόπημα τούτο κατέστησε παρά τω λαώ μισητόν τον +οίκον των Αλκμεονιδών, η δε φατρία του Κύλωνος ενισχυθείσα +ούτω, εστασίαζεν εκ του φανερού κατ' αυτών. Ίνα δοθή πέρας εις +τους εμφυλίους σπαραγμούς απεφάσισεν ο δήμος να υποβληθώσιν εις +δίκην οι δράσται της εναγούς πράξεως προ δικαστηρίου τριακοσίων +ανδρών εκλεγέντων εκ των επιφανών και ορκισθέντων προ των βωμών +ίνα κρίνωσι την υπό του Μύρωνος υποβληθείσαν σχετικήν +καταγγελίαν (32). + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Β. (33) + +[ΤΟ ΕΥΡΕΘΕΝ ΚΕΙΜΕΝΟΝ] + + + +. . . . . Ο Μύρων, αναλαβόντες δι' όρκου προ των βωμών την +καταγγελίαν ότε δε απηγγέλθη καταδίκη εναντίον εκείνων διά το +ανοσιούργημα, αυτοί μεν οι ανοσιουργήσαντες εξεχώθηκαν από τους +τάφους των, οι δε απόγονοι των κατεδικάσθησαν εις παντοτινήν +εξορίαν. Και κοντά εις αυτά έγινε θρησκευτική εξάγνισις +(καθαρμός) από τον Επιμενίδην τον Κρήτα. + +II. Ύστερα δε απ' αυτά συνέβη να καταντήσουν εις στασιασμόν +αναμεταξύ των οι επίσημοι και ο λαός διά πολύν καιρόν, διότι το +πολίτευμα ήτο και καθ' όλα μεν τα άλλα ολιγαρχικόν και επί +πλέον δε οι πτωχοί ήσαν υποδουλωμένοι εις τους πλουσίους και +αυτοί και τα παιδιά των και αι γυναίκες των· και ωνομάζοντο +πελάται και εκτήμοροι (34). Διότι με τοιούτου είδους μίσθωσιν +(ήτοι δίδοντες τα πέντε έκτα του εισοδήματος εις τον κύριον της +γης) (35) εκαλλιεργούσαν τους αγρούς των πλουσίων. Όλη δε η γη +ανήκεν εις ολίγους. Και αν δεν έδιδαν όλον το μίσθωμα (οι +γεωργοί) ήσαν εκ του νόμου υποκείμενοι εις δουλείαν αυτοί και +τα τέκνα των και τα χρέη εξ οιασδήποτε αιτίας επέφεραν +υποχρέωσιν σωματικής δουλείας (του χρεώστου) έως εις τον καιρόν +του Σόλωνος· αυτός δε πρώτος έγινε προστάτης της λαϊκής τάξεως. +Το σκληρότατον μεν λοιπόν και πικρότατον (απ' όλα) εις εκείνην +την πολιτικήν κατάστασιν ήτο διά τους πολλούς ο τοιούτος θεσμός +της δουλείας, αλλ' όμως και διά τα άλλα πολιτικά πράγματα +επίσης ήσαν δυσαρεστημένοι· διότι δεν είχαν καμμίαν, διά να +είπωμεν ούτω, συμμετοχήν εις όλην εν γένει την διαχείρισιν της +πολιτείας. + +Η δε οργάνωσις του αρχαίου πολιτεύματος, εκείνου που υπήρχε προ +του Δράκοντος, ήτο ως εξής. Οι μεν άρχοντες προήρχοντο από την +αριστοκρατικήν και από την πλουτοκρατικήν τάξιν. Και κατ' αρχάς +μεν ισοβίως, έπειτα δε διά μίαν δεκαετίαν. Τα πλέον μεγάλα δε +και πρώτα αξιώματα ήσαν ο βασιλεύς, ο πολέμαρχος και ο άρχων· +εκ τούτων δε πρώτον αξίωμα ήτο (το αξίωμα) του βασιλέως, διότι +αυτό υπήρχε πατροπαράδοτα, δεύτερον δε αξίωμα ιδρύθη η +πολεμαρχία, ένεκα του ότι υπήρξαν μερικοί των βασιλέων ανίκανοι +εις τα πολεμικά πράγματα· εξ αιτίας δε τούτου και είχαν +προσκαλέσει τον Ίωνα (ως στρατηγόν), ότε ευρέθησαν εις κρίσιμον +περίστασιν· τελευταίον δε αξίωμα εσυστήθη το του άρχοντος, +διότι, ως μεν λέγουν οι περισσότεροι, επί της αρχοντίας του +Μέδωνος, ως δε λέγουν μερικοί, επί της αρχοντίας του Ακάστου +ιδρύθη το αξίωμα αυτό. Ούτοι δε προβάλλουν ως τεκμήριον του +ισχυρισμού των το ότι εννέα άρχοντες ορκίζονται να τηρούν τας +ενόρκους αυτών υποχρεώσεις όπως αύται ισχύουν από της εποχής +του Ακάστου, ώστε επί της βασιλείας τούτου (συμπεραίνουν) +παρεχώρησαν οι απόγονοι του Κόδρου μέρος του βασιλικού +αξιώματος εις αντάλλαγμα των δοθεισών εις τον τότε άρχοντα (εκ +του γένους των) δωρεών. Το πράγμα μεν λοιπόν, κατά ποίαν εκ των +δύο υποθέσεων συνέβη, μικράν διαφοράν παρουσιάζει ως προς την +εποχήν που συνέβη. Απόδειξις δε της μεταγενεστέρας ιδρύσεως του +αξιώματος του άρχοντος είναι το ότι ούτος δεν διοικεί καμμίαν +από τας πατροπαραδότους τελετάς, όπως ο βασιλεύς και ο +πολέμαρχος (διοικούν), αλλά όλαι αι τελεταί, τας οποίας +διευθύνει, είναι μεταγενέστεραι· διό και το αξίωμα τούτο έχει +μεγαλυνθή εις νεωτέρους χρόνους, αυξηθέν βαθμηδόν με προσθέτους +δικαιοδοσίας. Οι θεσμοθέται δε (άρχοντες) εξελέγησαν ύστερ' από +πολλά έτη, ότε πλέον εγίνετο εκλογή των αρχόντων ετησίως, προς +τον σκοπόν καταγράφοντες τους ψηφιζομένους νόμους να τους +διαφυλάττουν, διά να δικάζωνται σύμφωνα με αυτούς οι +παρανομούντες· ούτω και είναι το μόνον αξίωμα τούτο που δεν +είχε ποτε διάρκειαν πλέον ή ετησίαν. Ως προς μεν λοιπόν τον +χρόνον της ιδρύσεώς των έχουν τα αξιώματα τοιαύτην διαφοράν +αναμεταξύ των. Δεν ήσαν δε όλοι εγκατεστημένοι εις έν μέρος οι +εννέα άρχοντες. Αλλ' ο μεν βασιλεύς έμενεν εις το ονομαζόμενον +τώρα Βουκόλιον, πλησίον του πρυτανείου (απόδειξις δε τούτου +είναι ακόμη ότι και τώρα εκεί γίνεται η σύμμειξις της γυναικός +του βασιλέως με τον Διόνυσον) (36). Ο δε άρχων έμενεν εις το +πρυτανείον, ο δε πολέμαρχος εις το Επιλύκειον (το οποίον +πρότερον μεν ελέγετο πολεμαρχείον, αφού δε ο Επίλυκος γενόμενος +πολέμαρχος το ανοικοδόμησε και το εκαλλώπισεν, ωνομάσθη +(Επιλύκειον), οι δε θεσμοθέται (άρχοντες) έμενον εις το +θεσμοθετείον. Εις τον καιρόν δε του Σόλωνος όλοι ομού οι +άρχοντες συνήλθον εις το θεσμοθετείον. Είχαν δε εξουσίαν τότε +οι άρχοντες να δικάζουν κατ' ουσίαν και απ' ευθείας τας δίκας +και όχι όπως τώρα να ενεργούν μόνον προανάκρισιν (επί των +δικών). + +Ο οργανισμός μεν λοιπόν της διοικήσεως τοιούτος ήτο. Η δε βουλή +των Αρεοπαγιτών είχεν αποστολήν το να επιβλέπη εις τήρησιν των +νόμων, διηύθυνε δε τα πλείστα κυβερνητικά πράγματα της πόλεως +και τα μεγαλύτερα, έχουσα συνάμα εξουσίαν και να τιμωρή και να +επιβάλλη πρόστιμον εις όλους ιδίως τους παραβαίνοντας τους +κοινωνικούς θεσμούς. (Τούτο δε), διότι η εκλογή των αρχόντων +εγίνετο εκ της αριστοκρατικής τάξεως και της πλουτοκρατικής, εξ +εκείνων δε που είχον διετελέσει άρχοντες εγίνοντο οι +Αρεοπαγίται· διό και εξ όλων των αξιωμάτων μόνον τούτο +διετηρήθη ισόβιον έως τώρα (37). Ο οργανισμός μεν λοιπόν του +πρώτου πολιτεύματος τοιούτος ήτο εις τας γενικάς του γραμμάς. +Μετά δε τούτα ύστερα από την πάροδον όχι πολλού καιρού, επί του +άρχοντος Αρισταίχμου, ο Δράκων έθεσε τους πολιτικούς νόμους +αυτού. Το δε σύστημα των νόμων τούτο ήτο κατά τον εξής τρόπον· +τα πολιτικά μεν δικαιώματα επενεμήθησαν εις τους έχοντας να +εισφέρουν ένα πολεμικόν οπλισμόν στρατιώτου· διά δε τα αξιώματα +των εννέα αρχόντων και των ταμιών ήσαν εκλέξιμοι όσοι είχον +περιουσίαν όχι μικροτέραν των δέκα μνων, ελευθέραν (από κάθε +βάρος), διά δε τα άλλα αξιώματα τα μικρότερα εκλέξιμοι ήσαν +όλοι οι εισφέροντες ένα πολεμικόν οπλισμόν· στρατηγοί δε και +ίππαρχοι εγίνοντο από τους έχοντας περιουσίαν όχι ολιγωτέραν +των εκατόν μνων, ελευθέραν (από κάθε βάρος) και τέκνα γνήσια +από νόμιμον γυναίκα μεγαλύτερα των δέκα ετών. Τούτους δε έπρεπε +να κρατούν υπό εγγύησιν οι πρυτάνεις και οι στρατηγοί και οι +ίππαρχοι, οι του παρελθόντος έτους, μέχρις ου ήθελαν δώσει +λογοδοσίαν, ως εγγυηταί δε ήσαν δεκτοί εκ της αυτής τάξεως των +στρατηγών και των ιππάρχων. Συνέστη δε βουλή από τετρακοσίους +και ένα, οριζομένους διά κληρώσεως εκ των εχόντων πολιτικά +δικαιώματα. Διά την κλήρωσιν δε ταύτην καθώς και διά τα άλλα +αξιώματα ελαμβάνοντο οι άνω των τριάκοντα ετών και ωρίσθη να μη +γίνεται δύο φοράς άρχων ο αυτός πριν ή όλοι οι πολίται ήθελον +γίνει άρχοντες· τότε δε πάλιν να γίνεται εξ αρχής νέα κλήρωσις +(προς εκλογήν αρχόντων). Και αν κανείς εκ των βουλευτών +απουσίαζεν από την συνέλευσιν ότε συνεδρίαζεν η βουλή ή +συνήρχετο ο δήμος, αυτός επλήρωνε πρόστιμον τρεις μεν δραχμάς ο +πεντακοσιομέδιμνος, δύο δε ο ιππεύς και μίαν ο ζευγίτης. Η δε +Βουλή του Αρείου Πάγου ήτο φύλαξ των νόμων και επέβλεπε τους +άρχοντας, όπως κυβερνούν σύμφωνα με τους νόμους· είχε δε +δικαίωμα κάθε αδικούμενος να καταγγέλλη ενώπιον της Βουλής των +Αρεοπαγιτών, ορίζων τον νόμον, κατά παράβασιν του οποίου αυτός +(ο καταγγέλλων) ηδικείτο· τα χρέη όμως επέφεραν (και τότε) +υποχρέωσιν σωματικής δουλείας, καθώς έχει προαναφερθή· και η +ιδιοκτησία της γης ευρίσκετο εις χείρας ολίγων (38). + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γ'. + +ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΟΥ ΣΟΛΩΝΟΣ + + + +Ενώ δε τοιαύτη ήτο η πολιτική οργάνωσις και οι πολλοί διετέλουν +δούλοι των ολίγων έκαμεν επανάστασιν ο δήμος (ο λαός) εναντίον +των επιφανών επειδή δε η επανάστασις ήχο ισχυρά και οι +αντίπαλοι επί πολύν καιρόν ευρίσκοντο εις διάστασιν προς +αλλήλους, εξέλεξαν από κοινού ως συνδιαλλακτήν και άρχοντα τον +Σόλωνα και ανέθεσαν εις αυτόν να συντάξη την πολιτικήν +οργάνωσιν, συνεπεία της ελεγείας (του ελεγειακού ποιήματος) την +οποίαν αυτός είχε κάμει, και η οποία αρχίζει ως εξής: + + Γνωρίζω εγώ κ' εις την ψυχή μου μέσα φωλιάζει + η θλίψη που βλέπω έτσι την παλαιότερη χώρα της Ιωνίας + δυστυχισμένην. (39) + +Εις αυτήν (την ελεγείαν) συνηγορεί και υπέρ των δύο αντιπάλων +μερίδων και συζητεί τας αξιώσεις των και μετά ταύτα συμβουλεύει +ομού και τους δύο να καταπαύσουν την υπάρχουσαν φιλονικίαν. + +Ήτο δε ο Σόλων κατά μεν την καταγωγήν και την υπόληψιν μεταξύ +των πρώτων, κατά δε την περιουσίαν και την κατάστασιν μεταξύ +των της μεσαίως τάξεως, όπως και εκ των άλλων πραγμάτων είναι +ομολογούμενον και όπως αυτός ο ίδιος εις τα ακόλουθα ποιήματά +του βεβαιώνει, συμβουλεύων τους πλουσίους να μην είναι +πλεονέκται: + + Σεις δε πρααίνοντας στην ψυχή τον δυνατό πόθο + που απ' τα πολλά αγαθά τον χορτασμό επιτύχατε, + σε μετριοπάθεια βάλετε την υψηλοφροσύνη σας· τι ούτε εμείς + (αλλοιώς) θα στέρξωμε, ούτε αυτά σε καλό θα σας βγουν, (40) + +και καθ' ολοκληρίαν πάντοτε την αιτίαν της στάσεως (ο Σόλων εις +την ελεγείαν του) επιρρίπτει εις τους πλουσίους· διό και εις +την αρχήν της ελεγείας λέγει ότι φοβείται αυτός «και την +φιλαργυρίαν και την υπερηφάνειαν», διότι εξ αιτίας αυτών +προέκυψεν η έχθρα. + +Κύριος δε γενόμενος των πολιτικών πραγμάτων ο Σόλων και τον +λαόν αποκατέστησεν εις ελευθερίαν, και κατά το παρόν και κατά +το μέλλον, απαγορεύσας να συνομολογούνται δάνεια με σωματικήν +εγγύησιν (και νόμους συνέταξε) (41) και έκαμε κατάργησιν των +χρεών και των ιδιωτικών και των δημοσίων, την οποίαν +(κατάργησιν) ονομάζουν σε ισάχθειαν, διότι απέσεισαν τα βάρη. +Και ως προς τούτο μερικοί προσπαθούν να επικρίνουν συκοφαντικώς +αυτόν διότι συνέβη εις τον Σόλωνα ενώ επρόκειτο να εφαρμόση την +σεισάχθειαν να προείπη τούτο εις μερικούς των γνωρίμων του· +έπειτα, όπως μεν λέγουν οι δημοκρατικοί, (ένεκα της +προανακοινώσεως) έγινε καταστρατήγησις του νόμου υπό των φίλων +προς όφελός των, όπως δε λέγουν οι θέλοντες να υβρίσουν, από +την καταστρατήγησιν και αυτός επορίσθη ωφέλειαν. Διότι ούτοι +(οι καταστρατηγήσαντες τον νόμον) δανεισθέντες ηγόρασαν πολλήν +έκτασιν γης και μετ' ολίγον, ότε έγινεν η αποκοπή των χρεών, +ευρέθησαν πλούσιοι· ως εκ τούτου λέγουν ότι έγιναν πλούσιοι οι +κατόπιν παρουσιαζόμενοι ως ανέκαθεν πλούσιοι. Αλλ' όμως +πιθανώτερον παρ' όλα ταύτα είναι το λεγόμενον υπό των +δημοκρατικών. Διότι δεν είναι εύλογον ως προς μεν τα άλλα (να +δειχθή ο Σόλων) τόσον μετριοπαθής και φιλόπατρις, ώστε, ενώ ήτο +δυνατόν εις αυτόν εκτοπίζων τους άλλους να γίνη τύραννος της +πόλεως, ν' αποκρούση και τα δύο ταύτα και να προτιμήση το καλόν +και την σωτηρίαν της πόλεως μάλλον παρά την ιδικήν του +επικράτησιν, ως προς τόσον μικρά δε και ανάξια να κατακηλιδώση +τον εαυτόν του. Ότι δε ευρέθη εις τοιαύτην (δικτατωρικήν) +εξουσίαν, τούτο μαρτυρούσι και η άθλια πολιτική κατάστασις και +τα ποιήματα αυτού του ιδίου του Σόλωνος, ο οποίος εις πολλά +μέρη των ποιημάτων αναφέρει τούτο (ότι δηλαδή θα ηδύνατο να +γίνη απόλυτος άρχων) και όλοι οι άλλοι το ανομολογούσιν. Αυτή +μεν λοιπόν η κατηγορία πρέπει να νομίζωμεν ότι είναι +συκοφαντική. + +Πολιτικόν δε οργανισμόν εσύστησε και νόμους έκαμεν άλλους· τους +δε πολιτικούς θεσμούς του Δράκοντος έπαυσαν να τους +μεταχειρίζωνται εκτός των νόμων περί φόνου· χαράξαντες δε τους +νόμους επάνω εις τους κύρβεις (42), έστησαν τούτους εις την +βασίλειον στοάν και ωρκίσθησαν να τους τηρούν όλοι. Οι δε εννέα +άρχοντες ορκιζόμενοι προ του ιερού λίθου ωμολόγουν ότι, εάν +ήθελον παραβή κανένα εκ των νόμων, θα προσέφερον (ως πρόστιμον +της παραβάσεως) ένα ανδριάντα χρυσούν (43). Ώρισε δε (ο Σόλων) +να ισχύωσιν οι νόμοι αμετάτρεπτοι δι' εκατόν έτη και +ετακτοποίησε τον πολιτικόν οργανισμόν κατά τον εξής τρόπον. +Κατά το τίμημα εχώρισε τον λαόν εις τέσσαρας τάξεις (τέλη) (44) +όπως ακριβώς ήτο διηρημένος και πρότερον, ήτοι εις πολίτην +πεντακοσιομέδιμνον, εις πολίτην ιππέα, εις πολίτην ζευγίτην και +εις πολίτην θήτα. + +Και τα μεν αξιώματα έδωκε προνόμιον να τα έχωσιν οι +πεντακοσιομέδιμνοι και οι ιππείς και οι ζευγίται, ήτοι τα των +εννέα αρχόντων και των ταμιών και των πωλητών (45) (οικονομικών +υπαλλήλων) και των ένδεκα (46) και των κωλακρετών (47) δώσας +εις κάθε μίαν απ' αυτάς τας τάξεις τα αξιώματα ταύτα αναλόγως +της φορολογίας· εις δε την τάξιν των θητών έδωκε το δικαίωμα να +μετέχουν μόνον της γενικής συνελεύσεως του λαού και των +δικαστηρίων. Ωρίσθη δε να πληρώνη φόρους πεντακοσιομεδίμνου μεν +εκείνος του οποίου η ιδική του περιουσία δίδει εισόδημα +πεντακοσίους μεδίμνους (48) (μέτρα χωρητικότητος) καρπών ξηρών +και υγρών (49) ομού, ιππέως δε φόρους ο έχων εισόδημα +τριακοσίους μεδίμνους, ως δε μερικοί λέγουν, ο έχων τα μέσα να +συντηρή ίππον· ούτοι δε ως απόδειξιν προβάλλουν και την +ονομασίαν της πολιτικής αυτής τάξεως, ως προκύψασαν εκ του +πραγματικού αυτού γεγονότος, και τα αφιερώματα των παλαιών· +διότι υπάρχει εις την ακρόπολιν αναθηματική εικών ενός Διφίλου, +επί της οποίας είναι γραμμένα τα εξής: + +_Ο υιός του Διφίλου Ανθεμίων αυτήν εδώ (την εικόνα), εις τους +θεούς αφιέρωσεν ανελθών από της τάξεως των θητών εις την τάξιν +των ιππέων_ (50) + +και ευρίσκεται πλησίον της επιγραφής ίππος εις ένδειξιν ότι +τούτο (το σημείον) δηλοί την τάξιν των ιππέων. Αλλ' εντούτοις +ευλογώτερον είναι το ότι (η τάξις των ιππέων) εκανονίσθη εκ του +εισοδήματος όπως ακριβώς η τάξις των πεντακοσιομεδίμνων· εις +την τάξιν δε των ζευγιτών κατετάχθησαν οι εκ της περιουσίας των +έχοντες εισόδημα διακοσίων μεδίμνων καρπών εξ αμφοτέρων των +ειδών (ξηρών και υγρών). Οι δε άλλοι, η θητική δηλαδή τάξις, +δεν είχον συμμετοχήν εις κανέν αξίωμα. Διά τούτο και τώρα ακόμη +όταν ερωτώνται οι προσερχόμενοι ως κληρώσιμοι δι' οποιονδήποτε +αξίωμα, εις ποίαν τάξιν (φορολογικήν) ανήκουν, ουδείς εξ αυτών +λέγει ποτέ ότι ανήκει εις την τάξιν των θητών. + +Τας δε αρχάς (51) ώρισε να εκλέγωνται διά κλήρου από +προηγουμένως κριθέντας (52) (ως εκλεξίμους), τους οποίους +ήθελεν επί τούτω υποδείξει έκαστη φυλή. Εκάστη δε φυλή διά το +αξίωμα των εννέα αρχόντων υπεδείκνυε δέκα και εκ τούτων εγίνετο +η κλήρωσις· εκ τούτου ισχύει ακόμη το να κληρώνη εκάστη φυλή +δέκα, εκ τούτων δε να γίνηται η εκλογή διά ψηφοφορίας (διά +κυάμων). Του ότι δε τα αξιώματα διά του κλήρου ώρισεν (ο Σόλων) +να παρέχωνται αναλόγως των τάξεων απόδειξις είναι ο νόμος περί +ταμιών, ο ισχύων ακόμη και τώρα· διότι αυτός ο νόμος ορίζει να +κληρώνονται οι ταμίαι εκ της τάξεως των πεντακοσιομεδίμνων +(53). + +Ο Σόλων μεν λοιπόν τοιούτους νόμους έθεσε περί των εννέα +αρχόντων. Διότι εις παλαιοτέραν εποχήν η εν Αρείω Πάγω βουλή +ώριζε τους εκλεξίμους διά τα αξιώματα μεταξύ των μελών αυτής +και απ' αυτούς εξέλεγε τους μάλλον ικανούς δι' έκαστον αξίωμα +δι έν έτος ορίζουσα (54) τούτους. + +Αι φυλαί δε διετηρήθησαν όπως πρότερον τέσσαρες και +φυλοβασιλείς ήσαν τέσσαρες. Εκάστη δε φυλή υποδιηρείτο εις +τριττύας μεν τρεις, εις ναυκραρίας (55) δε τέσσαρας. Αρχηγός δε +εκάστης ναυκραρίας ήτο είς ναύκραρος ωρισμένος να εποπτεύη τας +εισφοράς και τας δαπάνας τας γινομένας, διά τούτο και εις τους +νόμους του Σόλωνος, τους μη εν χρήσει πλέον, υπάρχει πολλαχού η +διάταξις ότι οι ναύκραροι εισπράττουν και δαπανούν εκ του +ναυκραρικού χρήματος. + +Ίδρυσε δε και βουλήν εκ τετρακοσίων, εκατόν από κάθε φυλήν. + +Εις δε την βουλήν του Αρείου Πάγου αφήκε την εποπτείαν της +τηρήσεως των νόμων, καθώς ήτο αυτή και πρότερον επόπτης του +πολιτεύματος, έχουσα το μεγαλύτερον και πλέον σημαντικόν μέρος +της πολιτικής διαχειρίσεως, και δικαιουμένη να τιμωρή τους +σφάλλοντας και επιβάλλουσα πρόστιμον και χρηματικάς ποινάς και +καταθέτουσα εις το ταμείον της πόλεως τα εισπραττόμενα +πρόστιμα, χωρίς να είναι υπόχρεος να παρέχη αιτιολογίαν των +αποφάσεων αυτής. Εις την δικαιοδοσίαν αυτήν ο Σόλων επρόσθεσε +την κρίσιν επί των πολιτικών στάσεων. Βλέπων δε την μεν πόλιν +να στασιάζη συχνά, μερικούς δε των πολιτών εκ ραθυμίας +απέχοντας και πολιτικώς αχρωματίστους, έθεσεν ειδικόν περί +αυτών νόμον, κατά τον οποίον όστις, ενώ η πόλις ευρίσκεται εις +στάσιν, δεν επεμβαίνει ενόπλως υπέρ μιας των αντιπάλων μερίδων +καταδικάζεται εις ατιμίαν και στερείται των πολιτικών του +δικαιωμάτων. + +Κατ' αυτόν μεν λοιπόν τον τρόπον εκανονίσθησαν αι περί +αξιωμάτων διατάξεις. + +Φαίνεται δε ότι το πολίτευμα του Σόλωνος περιείχε τρεις +υπερβολικά ευνοϊκάς διατάξεις διά τον λαόν, τας εξής: Πρώτην +μεν και μεγίστην το ότι απηγορεύθη η συνομολόγησις δανείων διά +σωματικής εγγυήσεως. Δεύτερον το ότι απέκτησε το δικαίωμα +έκαστος πολίτης (ο βουλόμενος) να υποβάλη μήνυσιν υπέρ των +υφισταμένων αδίκημά τι (εναντίον του αδικούντος). Τρίτην δε +(διάταξιν), διά της οποίας, ως λέγεται, ισχυροποιήθη πολύ ο +λαός, (την ορίζουσαν) ότι έφεσις εναντίον των αποφάσεων των +αρχών εθεσπίσθη να γίνεται ενώπιον του δήμου· διότι γινόμενος +κύριος της διά ψηφοφορίας αποφάσεως ο δήμος αποβαίνει (ούτω) +κύριος της πολιτείας. Τόσω μάλλον, όσω, επειδή οι νόμοι δεν +έχουσι διατυπωθή με απλότητα και με σαφήνειαν (παραδείγματος +χάριν όπως ο περί κλήρων και επικλήρων νόμος), προκύπτουσι κατ' +ανάγκην πολλαί αμφισβητήσεις και περί όλων (τούτων) και επί των +δημοσίων και των ιδιωτικών υποθέσεων, οριστικώς αποφαίνεται το +δικαστήριον (56) του δήμου. — Πιστεύουν μεν λοιπόν μερικοί ότι +αυτός (ο Σόλων) επίτηδες έκαμεν ασαφείς τους νόμους, ίνα +απομένη κύριος ο δήμος να τους ερμηνεύη. Τούτο όμως δεν είναι +εύλογον, αλλ' (εύλογον φαίνεται) το ότι ούτω συνέταξεν αυτούς, +διότι δεν ηδύνατο ως προς όλα να περιλάβη την τελειοτέραν +διάταξιν διότι δεν είναι δίκαιον να κρίνωμεν την θέλησιν +εκείνου (του Σόλωνος) εκ των γινομένων τώρα, αλλ' εκ της άλλης +πολιτικής οργανώσεως (την οποίαν αυτός συνέταξεν). + +Εις μεν τους νόμους λοιπόν αυτούς φαίνεται ότι ώρισεν υπέρ του +λαού τας νέας διατάξεις, προ της εφαρμογής δε της νομοθεσίας +επιβαλών την αποκοπήν των χρεών και μετά ταύτα ενεργήσας την +διακανόνισιν των μέτρων και των βαρών και την αύξησιν του +νομίσματος. Διότι επί της εποχής εκείνου (του Σόλωνος) έγιναν +και τα μέτρα μεγαλύτερα των Φειδωνείων (57) και η μνα έχουσα +βάρος (αξίζουσα) πρότερον εβδομήκοντα δραχμάς (58) συνεπληρώθη +εις εκατόν (δραχμάς). + +Ο παλαιός δε νομισματικός τύπος ήτο το δίδραχμον. Έκαμε δε και +μέτρα βάρους (σταθμά) σχετικά με το νόμισμα με τάλαντον +υποδιαιρεθέν εις εξήκοντα μνας και με στατήρα ως υποδιαίρεσιν +της μνας και με άλλας ακόμη υποδιαιρέσεις. Κανονίσας δε το +πολίτευμα κατά τον τρόπον, ο οποίος ανωτέρω διετυπώθη, ότε +προσερχόμενοι εις αυτόν πολλοί τον ηνώχλουν, άλλοι μεν +επικρίνοντες, άλλοι δε ζητούντες ερμηνείας και επειδή ήθελε να +μη μεταβάλη τίποτε από τα νομοθετηθέντα και να μη γίνη μισητός +μένων εις την πόλιν, έκαμε ταξίδι δι' εμπορικόν άμα και +περιηγητικόν σκοπόν εις την Αίγυπτον ειπών ότι δεν θα επανέλθη +πριν (παρέλθουν) δέκα έτη. Διότι έκρινεν ότι δεν ήτο δίκαιον +παραμένων (εις τας Αθήνας) να εξηγή τους νόμους, αλλ' ότι +έκαστος εχρεώστει να εκτελή όσα είχον αναγραφή εις τους νόμους. +Συγχρόνως δε συνέβη εις αυτόν να διατεθούν εχθρικώς εναντίον +του πολλοί των επιφανών πολιτών ένεκα της αποκοπής των χρεών +και διότι είχε δυσαρεστήσει και τας δύο πολιτικάς μερίδας +νομοθετήσας το πολίτευμα παρά τας προσδοκίας αυτών. Ο δήμος +πράγματι είχε νομίσει ότι αυτός (ο Σόλων) θα προέβαινεν εις εκ +νέου διανομήν όλων των περιουσιών· οι δε προύχοντες απ' +εναντίας ότι θα έφερε πάλιν εις ισχύν την παλαιάν πολιτικήν +κατάστασιν ή ολίγον τι διαφορετικήν. Εκείνος όμως εδείχθη +αντίθετος και προς τους δύο και ενώ ήτο δυνατόν εις αυτόν +προσεταιριζόμενος οποιανδήποτε εκ των δύο μερίδων ήθελε να γίνη +τύραννος, επροτίμησε να γίνη εχθρός προς αμφοτέρας, σώσας +(τοιουτοτρόπως την πατρίδα και καταρτίσας νομοθεσίαν επί τη +βάσει των αρίστων γνωμών). + +Ταύτα δε ότι κατ' αυτόν τον τρόπον συνέβησαν και οι άλλοι όλοι +συμφωνούσι και αυτός ο ίδιος εις το ποίημά του αναφέρει κάμνων +περί αυτών λόγον εις τους εξής στίχους: + + Εις τον δήμον μεν έδωκα τόσον μερίδιον όσον του ήτο αρκετόν, + oύτε αφαιρέσας τίποτε από την τιμήν όσην είχεν ούτε επαυξήσας + αυτήν πολύ· + και δι' εκείνους δε, οι οποίοι είχον δύναμιν και υπερείχον εις + πλούτον, + και δι' αυτούς εσκέφθην να μη έχουν τίποτε περισσότερον του + δικαίου, + εστάθηκα δε εις το μέσον προτάξας ισχυράν ασπίδα απέναντι και + των δύο, + δεν επέτρεψα δε εις κανένα από τους δύο να επικρατήση αδίκως +(59). + +Πάλιν δε ομιλών περί του λαού, πώς δηλαδή πρέπει να φέρεται τις +προς αυτόν, (λέγει): + + Ο λαός δε κατά τον εξής τρόπον θα είναι δυνατόν να υπακούη + τους ηγεμόνας. + μήτε χαλαρόν έχων τον χαλινόν μήτε πολυτεντωμένον, + διότι γεννά η υπερβολή την ύβριν, όταν μεγάλη εξουσία υπάρχη + εις τους ανθρώπους εκείνους, όσοι δεν έχουν άρτιον τον νουν +(60) + +Και πάλιν δε κάπου αλλού λέγει διά τους θέλοντας να γίνη +διανομή περιουσίας: + + Ούτοι δε ήλθαν με σκοπόν αρπαγών, είχαν δε πλουσίαν ελπίδα + κ' ενόμιζαν ότι καθένας απ' αυτούς θα εύρη πλούτον πολύν + κ' εγώ που ωμιλούσα εις αυτούς με πραότητα τους εφάνην + σκληρός, + ώστε δυσάρεστα μεν τότε περί εμού εσκέφθησαν, τώρα δε κατ' + εμού οργιζόμενοι + εχθρικόν με ατενίζουν όλοι, ωσάν αίτιον καταστροφής. + Τούτο δεν έπρεπε· διότι όσα μεν είπα με την βοήθειαν των θεών + εξετέλεσα, + άλλα δε όχι ματαίως έπραξα· ουδ' εις εμέ διά τυραννικής + εξουσίας + γεννάται ο πόθος να επιβάλω τι διά της βίας· ουδέ την αγαθήν + γην + της πατρίδος (αφήκα) να διανεμηθούν εξ ίσου οι ασήμαντοι και + οι επιφανείς (61), + +Πάλιν δε και διά την αποκοπήν των χρεών και διά τους όντας +δούλους μεν πρότερον, ελευθερωθέντας δε με την εφαρμογήν της +σεισαχθείας (γράφει): + + Εγώ δε απ' εκείνα μεν, διά τα οποία συνήθροισα περί εμέ + τον λαόν, ποίον πριν να κατορθώσω απ' αυτά, έπαυσα ενεργών; + Μάρτυς δε λαμπρά ως προς ταύτα εις την δίκην (κρίσιν) που ο + χρόνος θα κάμη + θα μου είναι η μεγίστη μήτηρ των Ολυμπίων θεών, + η μαύρη δηλαδή γη, που αυτής εγώ κάποτε + αφήρεσα τα σύνορα (62) εκείνα, που εις πολλά μέρη ήσαν + εμπηγμένα + και η οποία, υπάρχουσα δούλη πριν, τώρα είναι ελευθέρα. + Πολλούς δε εις τας Αθήνας την θεοκτισμένην (63) πατρίδα μας + ελευθέρωσα, αγορασθέντας πριν ως δούλους άλλους άδικα + κι' άλλους νόμιμα, εκείνους δε που από αδυσώπητην + ανάγκην είχαν φύγει, και που την γλώσσαν την Αττικήν + δεν ωμιλούσαν, περιπλανημένοι εις πολλά μέρη. + κ' εκείνους που εδώ εις τον τόπον ανάρμοστην δουλείαν + είχαν, φοβισμένοι από την αγριότητα των δεσποτών + τους έκαμα εγώ ελευθέρους. Αυτά μεν με ισχύν + εγώ, συναρμόσας μαζί την βίαν και τον νόμον, + τα εξετέλεσα και τα έφερα εις πέρας, όπως είχα υποσχεθή. + Ομοίως δε νόμους, και διά το κακόν και διά το αγαθόν + αρμονικώς προνοήσας διά καθένα απ' αυτά, + συνέθεσα. Την μάστιγα δε άλλος κανένας ως εγώ λαβών, + κακομίλητος εάν ήτο και φιλοκερδής άνθρωπος, + δεν θα ημπορούσε να εξουσιάση επί του λαού· διότι, αν εγώ + ήθελα + όσα εις τους αντιθέτους (64) ήσαν αρεστά τότε, + ή και απεναντίας αν εδεχόμην όσα οι άλλοι υπαγόρευαν, + αυτή εδώ η πόλις θα είχε στερηθή πολλών ανδρών τώρα. + Και εξ αιτίας όλων τούτων επιδεικνύων σθένος απέναντι όλων + εστράφηκα απέναντι των, όπως ο λύκος απέναντι πολλών σκύλλων +(65). + +Και πάλιν εξελέγχων ονειδιστικά τας ύστερον (μετά την θέσπισιν +των νόμων) μεμψιμοιρίας των δύο μερίδων (λέγει): + + Ίσως δε πρέπει τον λαόν τρανώς να επιτιμήσω, + (λέγων) ότι όσα έχει τώρα ποτέ εις τους οφθαλμούς του + δεν θα 'μπορούσε να τα ίδη και εις τον ύπνον του ακόμη. + Εκείνοι δε που μεγαλύτεροι και ισχυρότεροι είναι + (το ίδιο) πρέπει να μ' επαινούν και φίλον να με κάμουν (66). + +διότι, λέγει (περαιτέρω ο Σόλων), εάν κανείς άλλος ετύχαινε να +λάβη αυτήν την εξουσίαν, + + δεν θ' άφηνεν από την εξουσίαν του τον λαόν και δεν θα έπαυε + πριν αναταράξας αυτόν ήθελεν αφαιρέσει το πάχος από το γάλα. + Εγώ δε τούτων (των αντιπάλων) καθώς εις το μεταίχμιον μένων + έγινα σύνορον μεταξύ των (67). + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Δ'. + +ΑΙ ΤΡΕΙΣ ΦΡΑΤΡΙΑΙ + + + +Την μεν λοιπόν αποδημίαν επεχείρησε δι' αυτά τα αίτια. Ότε δε +απεδήμησεν ο Σόλων, ενώ η πόλις ευρίσκετο ακόμη εις ταραχάς, +επί τέσσαρα μεν έτη επέρασεν ο λαός ήσυχα· κατά δε το πέμπτον +έτος μετά την αρχοντίαν του Σόλωνος δεν ανηγόρευσαν άρχοντα εξ +αιτίας της στάσεως, και πάλιν κατά την διάρκειαν του πέμπτου +έτους ένεκα του λόγου τούτου έμειναν εις αναρχίαν. Κατόπιν δε +τούτων εις την εποχήν περίπου εκείνην ο Δαμασίας εκλεχθείς +άρχων διετέλεσε τοιούτος επί δύο έτη και δύο μήνας, έως ου +εξεδιώχθη της αρχής διά της βίας. Έπειτα δε απεφάσισαν, επειδή +ευρίσκοντο εις διάστασιν, να εκλέξουν δέκα άρχοντας, πέντε μεν +από την τάξιν των ευπατριδών, τρεις δε από την τάξιν των +αγροτών, δύο δε από την τάξιν των επαγγελματιών (δημιουργών) +και ούτοι (οι δέκα άρχοντες) έμειναν εις την εξουσίαν το έτος +το μετά την αρχοντίαν του Δαμασία. Είναι δε φανερόν ότι +μεγίστην είχε δύναμιν ο άρχων εκ του γεγονότος ότι διαρκώς +ηγείρετο στάσις προς απόκτησιν αυτού του αξιώματος. +Εξηκολούθουν δε ευρισκόμενοι εις όλως διόλου κακήν πολιτικήν +κατάστασιν, άλλοι μεν ως αιτίαν και πρόφασιν έχοντες την +αποκοπήν των χρεών (διότι είχε συμβή εις αυτούς να καταντήσουν +πένητες), άλλοι δε δυσανασχετούντες εναντίον του πολιτεύματος +ένεκα της μεγάλης μεταβολής, η οποία είχε γίνει, μερικοί δε +ένεκα της μεταξύ των φιλονικίας· ήσαν δε τρεις αι πολιτικαί +μερίδες· μία μεν η μερίς των παραλίων, της οποίας αρχηγός ήτο ο +Μεγακλής ο υιός του Αλκμέωνος, οι οπαδοί δε της μερίδος αυτής +εφαίνοντο να στέργουν κυρίως τον μετριοπαθή τύπον πολιτεύματος· +άλλη δε μερίς ήτο των πεδινών, οι οποίοι εζήτουν την +ολιγαρχίαν, αρχηγός δε αυτών ήτο ο Λυκούργος· τρίτη δε μερίς +ήτο των διακρίων, της οποίας την ηγεσίαν είχεν ο Πεισίστρατος, +φαινόμενος να είναι παραπολύ φίλος του λαού. Μαζί δε με τούτους +(τους διακρίους) είχον συνταχθή και οι απελευθερωθέντες από τα +χρέη ένεκα της πτωχείας των (68) και οι μη γνήσιοι την +καταγωγήν ένεκα του φόβου των (69)· απόδειξις δε τούτου είναι +ότι μετά την καθαίρεσιν των τυράννων έκαμαν (οι Αθηναίοι) +εκκαθάρισιν (70) των εχόντων πολιτικά δικαιώματα, επί τω λόγω +ότι ουχί νομίμως υπήρχον πολλοί μετέχοντες των πολιτικών +δικαιωμάτων. Είχε δε καθεμία πολιτική μερίς την ονομασίαν της +από τους τόπους, τους οποίους εκαλλιέργουν οι οπαδοί της. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ε'. + +ΤΥΡΑΝΝΙΑ ΠΕΙΣΙΣΤΡΑΤΟΥ + + + +Ο Πεισίστρατος δε φαινόμενος να είναι εξόχως φίλος του λαού και +έχων μεγάλως ευδοκιμήσει εις τον πόλεμον κατά των Μεγαρέων, +κατώρθωσε τραυματίσας σοβαρώς τον εαυτόν του να πείση τον λαόν +ότι αυτά (τον τραυματισμόν δηλαδή) είχε πάθει από τους +αντιθέτους, ώστε να δοθή εις αυτόν σωματοφυλακή, αφού επρότεινε +το σχετικόν ψήφισμα ο Αριστίων. Λαβών δε τους ονομαζομένους +ροπαλοφόρους (71) και μετ' αυτών στραφείς εναντίον του λαού +κατέλαβε την ακρόπολιν, το τριακοστόν δεύτερον έτος μετά την +θέσπισιν των νόμων, επί Κωμέου άρχοντος. Λέγεται δε ότι ο +Σόλων, ότε ο Πεισίστρατος εζήτησε σωματοφυλακήν προς ασφάλειάν +του, αντέκρουσε την αίτησιν και είπεν ότι (ο Πεισίστρατος δεν +είχεν ανάγκην σωματοφυλακής, διότι) τούτων μεν ήτο σοφώτερος, +εκείνων δε ανδρειότερος· ήτοι όσοι μεν (72) δεν εννοούσιν ότι ο +Πεισίστρατος επιδιώκει να γίνη τύραννος, απ' αυτούς είναι +σοφώτερος, όσοι δε γνωρίζοντες καλώς τούτο τηρούν σιωπήν, απ' +αυτούς είναι ανδρειότερος. (73) Αφού δε λέγων αυτά δεν +κατόρθωσε να πείση τον λαόν, αφαιρέσας απ' επάνω του τα όπλα +(και κρεμάσας) προ των θυρών (της οικίας του) είπεν ότι αυτός +μεν είχε παράσχει βοήθειαν εις την πατρίδα όσον του ήτο +δυνατόν, (διότι τότε πλέον ήτο πολύ γέρων), έχει δε την αξίωσιν +και οι άλλοι ομοίως να πράξωσιν. Ο Σόλων μεν λοιπόν τίποτε δεν +κατώρθωσεν επιμόνως συμβουλεύων· ο δε Πεισίστρατος αναλαβών την +εξουσίαν εκυβέρνα τα κοινά κατά φιλελεύθερον μάλλον τρόπον παρά +τυραννικόν. Ενώ δε ακόμη δεν είχεν αρκετά στερεωθή η εξουσία +του, συνενωθέντες οι περί τον Μεγακλέα και τον Λυκούργον +εξεδίωξαν αυτόν κατά το έκτον έτος μετά την πρώτην αυτού άνοδον +εις την εξουσίαν, επί άρχοντος Ηγησίου. Κατά το δωδέκατον δε +έτος μετά ταύτα, πανταχόθεν στενοχωρούμενος ο Μεγακλής υπό της +αντιθέτου μερίδος, πάλιν αποστείλας προς συμβιβασμόν κήρυκα +προς τον Πεισίστρατον, υπό τον όρον να λάβη εις γάμον την +θυγατέρα του ο Πεισίστρατος, επανέφερεν αυτόν κατά τρόπον +παλαιικόν και πολύ απλοϊκόν. Διότι διαδώσας προηγουμένως +σπερμολογίαν ότι τάχα η Αθηνά επανέφερε τον Πεισίστρατον, +εξευρών μίαν γυναίκα ωραίαν και μεγαλόσωμον, καθώς μεν λέγει ο +Ηρόδοτος από τον δήμον Παιανιέων, καθώς δε μερικοί άλλοι λέγουν +από τον δήμον Κωλλυτού, δούλην από την Θράκην (74) πωλούσαν +στεφάνους, η οποία ωνομάζετο Φύη, στολίσας δε αυτήν με +στολισμόν απομιμούμενον την θεάν την έφερεν εντός της πόλεως +μαζί με αυτόν, και ο Πεισίστρατος εισήρχετο επάνω εις άρμα, επί +του οποίου με πλήρη πανοπλίαν, πλησίον αυτού εστέκετο ορθή η +γυναίκα, οι δε πολίται προσκυνούντες υπεδέχοντο αυτόν με +θαυμασμόν. + +Η μεν λοιπόν πρώτη επάνοδος εις την πόλιν έγινε κατά τοιούτον +τρόπον. Μετά ταύτα δε, αφού δευτέραν φοράν έπεσεν από την +αρχήν, κατά το έβδομον μάλιστα έτος από την επάνοδόν του· — +διότι όχι πολύν καιρόν έκτοτε διετήρησε την εξουσίαν, αλλά +διότι δεν ηθέλησε να λάβη σύζυγόν του την θυγατέρα του +Μεγακλέους, φοβηθείς και τας δύο πολιτικάς μερίδας έφυγεν από +την πόλιν κρυφά· — πρώτον μεν εκατοίκισεν αυτός με τους ιδικούς +του πλησίον του Θερμαίου κόλπου έν μέρος, τα οποίον ονομάζεται +Ραίκηλος, εκείθεν δε μετέβη εις τα πλησίον εις το Πάγγαιον +(όρος) μέρη, αφ' όπου αποκτήσας χρήματα και προσλαβών μισθωτούς +στρατιώτας, ελθών εις Ερέτριαν πάλιν κατά το ενδέκατον έτος +επεχείρησε κατ' αρχάς να αναλάβη την εξουσίαν διά της βίας, με +την πρόθυμον βοήθειαν πολλών μεν άλλων, μάλιστα δε των Θηβαίων +και του Λυγδάμιος του Ναξίου, προς δε τούτοις και της τάξεως +των ιππέων των κυριαρχούντων εις την Ερέτριαν νικήσας δε εις +την μάχην της Παλληνίδος (75) και καταλαβών την αρχήν και +αφαιρέσας τα όπλα του λαού κατέλαβε στερεά πλέον την εξουσίαν +ως τύραννος· και κυριεύσας την Νάξον κατέστησεν εκεί άρχοντα +τον Λύγδαμιν. + +Αφήρεσε δε τα όπλα του λαού κατά τον εξής τρόπον. Προσκαλέσας +εις το Θησείον ένοπλον συνάθροισιν του λαού ήρχισε να αγορεύη +προς αυτούς, εχαμήλωσε δε ολίγον την φωνήν του· ότε δε εφώναξαν +ότι δεν ακούουν καλά, επρότεινεν εις αυτούς να αναβούν μαζί του +εις το πρόπυλον της Ακροπόλεως, διά ν' αγορεύση πλέον δυνατά. +Ενώ δε εκείνος εξηκολούθει αγορεύων προς τον λαόν, αφαιρέσαντες +οι επίτηδες υπ' αυτού βαλμένοι τα (αποτεθειμένα) όπλα και +περιορίσαντες (πολλούς) εις τα πλησίον του Θησείου οικήματα +ανήγγειλαν τούτο ελθόντες προς τον Πεισίστρατον. Εκείνος δε, +αφού συνεπλήρωσε την άλλην του αγόρευσιν, είπε και διά τα όπλα +ότι δεν πρέπει να απορούν διά το πράγμα που είχε γίνει ούτε να +δυσανασχετούν, αλλ' απελθόντες να φροντίζουν διά τας ιδιωτικάς +των υποθέσεις, διά δε τας δημοσίας υποθέσεις, όλας, αυτός θα +λάβη φροντίδα. + +Η μεν λοιπόν τυραννίς του Πεισιστράτου εξ αρχής της εμφανίσεώς +της ιδρύθη κατ' αυτόν τον τρόπον και τόσας υπέστη μεταβολάς. +Ενήργει δε την διοίκησιν των πολιτικών πραγμάτων ο +Πεισίστρατος, όπως ελέχθη, κατά μετριοπαθή τρόπον και πολιτικώς +μάλλον παρά απολυταρχικώς· διότι και ως προς τα άλλα. ήτο +φιλάνθρωπος και ήμερος και εις τους υποπίπτοντας εις παραβάσεις +παρέχων συγχώρησιν· μάλιστα δε και εις τους πτωχούς έδιδε +προκαταβολικά δάνεια διά τας εργασίας των, ώστε να πορίζωνται +τας προς διατροφήν αυτών εκ της γεωργίας. Τούτο δε έκαμνε διά +δύο λόγους· και ίνα μη διαμένουν εντός της πόλεως, αλλά +ευρίσκωνται διεσπαρμένοι εις τους αγρούς και ίνα έχοντες +κάποιαν μετρίαν ευπορίαν και προσηλωμένοι εις τα ιδιωτικά των +συμφέροντα μήτε να επιθυμούν μήτε να χασομερούν φροντίζοντες +διά τα πολιτικά πράγματα. Συγχρόνως δε προς το συμφέρον αυτού +επήρχετο ούτως η αύξησις των εισοδημάτων διά της καλλιεργείας +της χώρας· διότι εισέπραττεν ως φόρον την δεκάτην των +προϊόντων. Διό και διώρισε τους δικαστάς (76) εις κάθε δήμον +και αυτός έβγαινε συχνά έξω εις την αγροτικήν χώραν επιθεωρών +και διαλύων τας διαφοράς των διαδίκων, ίνα μη καταβαίνοντες εις +την πόλιν παραμελούν ούτω την καλλιέργειαν. Και εις μίαν +τοιαύτην έξοδον του Πεισιστράτου λέγουν ότι του συνέβη το +επεισόδιον με τον γεωργόν τον καλλιεργούντα εις τον Υμηττόν ένα +τόπον, όπου ωνομάσθη κατόπιν αφορολόγητος. + +Διότι ιδών ένα που έσκαπτε και εκαλλιέργει έδαφος όλως διόλου +πετρώδες ηπόρησε και διέταξε τον δούλον (ο οποίος τον συνώδευε) +να ερωτήση τι προϊόν παράγεται από τον τόπον εκείνον· ο δε +γεωργός είπεν: όλα τα κακά και ψυχρά, (77) και απ' αυτά όμως τα +κακά και ψυχρά χρειάζεται να δίδω εις τον Πεισίστρατον την +δεκάτην. Και ο μεν άνθρωπος λοιπόν απεκρίθη (ούτως) αγνοών (με +ποίον ωμίλει), ο δε Πεισίστρατος ευχαριστηθείς διά την +ελευθεροστομίαν του και φιλεργίαν του έκαμεν αυτόν εντελώς +αφορολόγητον. Και ως προς τα άλλα δε καθόλου δεν ενωχλούσε την +λαϊκήν τάξιν με την εξουσίαν του, αλλ' εφρόντιζε πάντοτε να +επικρατή ειρήνη και διετήρει την ησυχίαν διό και πολλάκις +ελέγετο (78) ότι η βασιλεία του Πεισιστράτου ήτο ο επί Κρόνου +βίος (79), διότι συνέβη κατόπιν, ότε διεδέχθησαν αυτόν οι υιοί +του, ν' αποβή πολύ πλέον τυραννική η διοίκησις. Ο μεγαλύτερος +δε από τους (δι' αυτόν) επαίνους ήτο ότι εις την συμπεριφοράν +του ήτο δημοτικός και φιλάνθρωπος. Διότι ως προς τα άλλα ήθελε +να διοική όλα σύμφωνα με τους νόμους, μη παρέχων εις τον εαυτόν +του κανέν ιδιαίτερον πλεονέκτημα. Και κάποτε εναχθείς ενώπιον +του Αρείου Πάγου διά καταγγελίαν εναντίον του επί φόνω αυτός +μεν προσήλθε διά ν' απολογηθή, ο δε καταμηνύσας αυτόν φοβηθείς +δεν προσήλθε. Διά τούτο και πολύν καιρόν έμεινεν εις την +εξουσίαν (80) και οσάκις έπιπτεν απ' αυτήν πάλιν εύκολα την +ανελάμβανε. Διότι τον ήθελαν οι περισσότεροι και από τους +επιφανείς και από τον λαόν διότι εκείνους μεν διά της φιλίας, +αυτούς δε διά της συνδρομής του εις τα ιδιωτικά των πράγματα +προσείλκυε. Και προς τας δύο δε μερίδας (ούτω) προσηρμόζετο +καλώς. (Άλλως) δε και οι αναφερόμενοι εις την βασιλικήν +εξουσίαν νόμοι των Αθηναίων κατά την εποχήν εκείνην ήσαν +μετριοπαθείς, και όλοι μεν οι άλλοι και μάλιστα ο νόμος εκείνος +ο σχετιζόμενος με την εν ισχύι επαναφοράν του θεσμού της +βασιλείας. Διότι ως προς τούτο υπήρχε παρ' αυτοίς (τοις +Αθηναίοις) ο εξής νόμος: + +«Νόμιμα και πατροπαράδοτα των Αθηναίων είναι τα εξής: Εάν τινες +επιχειρήσουν στασιαστικόν κίνημα αποβλέπον εις σύστασιν +βασιλικής εξουσίας, διά να γίνουν βασιλείς, ή εάν συνεργήσουν +εις σύστασιν βασιλικής εξουσίας, στερούνται των πολιτικών +δικαιωμάτων (γίνονται άτιμοι) αυτοί και το γένος των». (81) + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΣΤ'. + +ΟΙ ΥΙΟΙ ΤΟΥ ΠΕΙΣΙΣΤΡΑΤΟΥ + + + +Ο Πεισίστρατος μεν λοιπόν έμεινε μέχρι βαθέος γήρατος εις την +εξουσίαν και απέθανεν ασθενήσας επί Φιλονέου άρχοντος, από της +εποχής μεν που πρώτην φοράν έγινε τύραννος ζήσας τριάκοντα τρία +έτη, είκοσι δε παρά εν έτη διαμείνας εις την εξουσίαν. Διότι +κατά τα άλλα έτη ήτον εξόριστος. Διά τούτο και προδήλως λέγουν +φλυαρίας οι ισχυριζόμενοι ότι ο Πεισίστρατος ήτον ερωμένος του +Σόλωνος και ότι αυτός είχε την στρατηγίαν εις τον εναντίον των +Μεγαρέων πόλεμον. Διότι δεν προσαρμόζονται αυτά προς τας +ηλικίας, εάν τις αναλογισθή την ζωήν του καθενός εκ των δύο και +επί εποχής ποίου άρχοντος απέθανεν. Αφού δε απέθανεν ο +Πεισίστρατος, την εξουσίαν κατέλαβον οι υιοί του, διευθύνοντες +τα πολιτικά πράγματα κατά τον αυτόν τρόπον. Ήσαν δε δύο μεν εκ +του νομίμου γάμου του, ο Ιππίας και ο Ίππαρχος, δύο δε από την +Αργείαν γυναίκα του, ο Ιοφών και ο Ηγησίστρατος, του οποίου +παρωνύμιον ήτο Θεσσαλός. Διότι επήρεν ακόμη γυναίκα ο +Πεισίστρατος από το Άργος, θυγατέρα ανδρός Αργείου, του οποίου +το όνομα ήτο Γοργίλος, ονομαζομένην Τιμώνασσαν, την οποίαν +πρότερον είχε σύζυγόν του ο Αρχίνος ο Αμπρακιώτης εκ του γένους +των Κυψελίδων. Εκ του γεγονότος δε τούτου απορρέει και η φιλία +(του Πεισιστράτου) προς τους Αργείους, από τους οποίους χίλιοι +προσήλθον συμπολεμισταί του εις την μάχην της Παλληνίδος, +οδηγήσαντος αυτούς εκεί του Ηγησιστράτου (82). Λέγουσι δε ότι +ενυμφεύθη την Αργείαν γυναίκα άλλοι μεν μετά την πρώτην +έκπτωσιν αυτού από της εξουσίας, άλλοι δε ενώ ακόμη κατείχε την +εξουσίαν. + +Ήσαν δε κύριοι των πραγμάτων και λόγω της επισήμου καταγωγής +και λόγω της (μεγαλυτέρας) ηλικίας των ο Ίππαρχος και ο Ιππίας, +μεγαλύτερος δε κατά την ηλικίαν ων ο Ιππίας και έχων εκ φύσεως +πολιτικήν επιδεξιότητα και σύνεσιν προΐστατο της εξουσίας. Ο δε +Ίππαρχος ήτο φίλος των νεανικών διασκεδάσεων και των ερωτικών +απολαύσεων και των καλλιτεχνικών τέρψεων και αυτός είχε +προσκαλέσει εις Αθήνας τον Ανακρέοντα, τον Σιμωνίδην και τους +φίλους αυτών και τους άλλους ποιητάς. Ο Θεσσαλός δε (ο +Ηγησίστρατος) ήτο πολύ νεώτερος και κατά την συμπεριφοράν +θρασύς και υβριστής, εξ αιτίας του οποίου και έγινεν αρχή όλων +των κακών. Διότι αγαπήσας ερωτικώς τον Αρμόδιον και αποτυχών +εις το ν' αποκτήση την φιλίαν του δεν συνεκράτει την οργήν του, +αλλά και κατά τα άλλα εδείκνυε προσβλητικήν κατ' αυτού +συμπεριφοράν και ιδίως εμπόδισε την αδελφήν του από το να +παρακολουθήση τα Παναθήναια ως κανηφόρος παρθένος, ενώ είχεν +εκλεχθή προς τούτο, εξυβρίσας μάλιστα διά φράσεων τινων τον +Αρμόδιον ως διεφθαρμένον· εκ τούτου δε (του επεισοδίου) συνέβη +ερεθισθείς ο Αρμόδιος να εκτελέση μαζί με τον Αριστογείτονα τον +φόνον με συμμετοχήν (εις το πραξικόπημα τούτο) πολλών. Την +ημέραν των Παναθηναίων, παρατηρούντες (83) τον Ιππίαν εις την +Ακρόπολιν, διότι αυτός ανέμενεν εκεί προς υποδοχήν την πομπήν, +ενώ ο Ίππαρχος επεστάτει το ξεκίνημα, ιδόντες (δε) ένα από τους +συμμετόχους της συνωμοσίας με πολλήν οικειότητα συνδιαλεγόμενον +με τον Ιππίαν και υποπτευθέντες ότι καταγγέλλει (προς αυτόν) το +πράγμα, θέλοντες να κάμουν κάτι πριν συλληφθούν, καταβάντες (ο +Αρμόδιος και ο Αριστογείτων δηλαδή) και εκδηλώσαντες την +εξέγερσίν των πριν από τους άλλους (συνωμότας)· εφόνευσαν τον +Ίππαρχον πλησίον εις το Λεωκόριον, ενώ ετακτοποίει την πομπήν, +έβλαψαν δε (τοιουτοτρόπως) το όλον συνωμοτικόν κίνημα. Εκ των +δύο δε αυτών ο μεν Αρμόδιος ευθύς επί τόπου εφονεύθη υπό των +δορυφόρων, ο δε Αριστογείτων κατόπιν, αφού συνελήφθη και επί +πολύν καιρόν εκακοποιήθη. Διατελών δε υπό βασανιστήρια +κατήγγειλεν (ως συνωμότας) πολλούς, οι οποίοι και κατά την +καταγωγήν ήσαν επίσημοι και φίλοι των τυράννων διετέλουν. Διότι +δεν ηδύναντο ούτοι (οι τύραννοι) να συγκομίσωσιν ευθύς τότε +ενδείξεις περί της συνωμοσίας. Αλλ' όμως η επικρατούσα φήμη, +ότι ο Ιππίας διατάξας να καταθέσουν τα όπλα των όλοι οι +ακολουθούντες την πομπήν, εθεώρησεν ως επ' αυτοφώρω +συλληφθέντας συνωμότας εκείνους που είχαν εγχειρίδια, δεν είναι +αληθινή. Διότι δεν εγίνετο ακόμη την εποχήν εκείνην η πομπή με +ενόπλους (ακολουθούντας αυτήν), αλλά τούτο αργότερα επεκράτησεν +ως συνήθεια κατά τους δημοκρατικούς χρόνους. Κατηγορεί δε (ο +Αριστογείτων) ως συνωμότας τους φίλους του τυράννου — καθώς μεν +λέγουν οι δημοκρατικοί — επίτηδες ίνα καταδιώξη ούτος αδίκως +αυτούς (και εξοργισθούν εναντίον του) και ίνα ούτως οι τύραννοι +εξασθενήσουν κατά την ισχύν των, φονεύοντες τους αθώους και +φίλους των· ως δε μερικοί λέγουν όχι κατά φαντασίαν πλάττων +αλλά τους πράγματι συνωμότας ο Αριστογείτων κατήγγειλε. Και +τέλος, επειδή δεν κατώρθωνε παρ' όλας αυτού τας προσπαθείας ν' +αποθάνη, υποσχεθείς ότι είχε να καταμηνύση και πολλούς άλλους +ακόμη και πείσας τον Ιππίαν να του δώση την δεξιάν προς +επίσημον υπόσχεσιν, ότε έλαβεν αυτήν ονειδίσας τον τύραννον +διότι εις τον φονέα του αδελφού του έδιδε την δεξιάν, τόσον +πολύ εξηρέθισε τον Ιππίαν, ώστε ούτος (εκμανείς) υπό της οργής +δεν ημπόρεσε να συγκρατηθή, αλλά ανασύρας την μάχαιράν του τον +εφόνευσε. + +Κατόπιν δε τούτων η τυραννίς έγινε πολύ τραχυτέρα· διότι με το +να ζητή να λάβη εκδίκησιν διά τον αδελφόν του και με το να έχη +φονεύσει και εξορίσει πολλούς εδείχθη προς όλους άπιστος και +κακός. Μάλιστα δε κατά το τέταρτον έτος από της εποχής του +θανάτου του Ιππάρχου, επειδή ευρίσκοντο εις κακήν (δι' αυτόν) +κατάστασιν τα εν τη πόλει, επεχείρησε να οχυρώση με τείχος την +Μουνιχίαν προς τον σκοπόν να μεταφέρη εκεί την έδραν της +διαμονής του. Ενώ δε με αυτά κατεγίνετο, εξεδιώχθη υπό του +βασιλέως των Λακεδαιμονίων Κλεομένους, διότι κατ' επανάληψιν +είχον παραγγείλει εις τους Λάκωνας οι χρησμοί να καταλύσουν την +τυραννίδα, διά την εξής αιτίαν: + +Οι εξόριστοι, των οποίων αρχηγοί ήσαν οι Αλκμεωνίδαι, αυτοί μεν +μόνοι των δεν είχαν δυνάμεις διά να πραγματοποιήσουν την διά +της βίας επάνοδον αυτών, αλλά πάντοτε απετύγχαναν διότι και εις +τα άλλα, τα οποία επεχείρουν, απετύγχαναν και περικλείσαντες +διά τείχους εις την (Αττικήν) χώραν το Λειψύδριον, το +ευρισκόμενον εις ύψωμα του Πάρνηθος, όπου, φυγόντες από την +πόλιν, ήλθαν μαζί τους μερικοί, ενικήθησαν διά πολιορκίας υπό +των τυράννων· όθεν κατόπιν κάμνοντες υπαινιγμόν εις ταύτην την +συμφοράν ετραγουδούσαν (οι Αθηναίοι) εις τα σκολιά (84) άσματά +των πάντοτε· + + Οχού Λειψύδριο προδοσιάρικο, + τι άνδρες έφαγες, για πόλεμο + ικανούς κι' όλο άρχοντες, + που αυτοί τώδειξαν τότε τι πατέρων ήσαν γυιοί (85). + +Αποτυγχάνοντες λοιπόν εις όλα τα άλλα ανέλαβαν εργολαβικώς την +οικοδομήν του εν Δελφοίς ναού, εκ της επιχειρήσεως δε αυτής +εκέρδισαν χρήματα, ώστε διά τούτων να επιτύχουν την βοήθειαν +των Λακεδαιμονίων. Η δε Πυθία εις την αρχήν κάθε χρησμού προς +τους Λακεδαιμονίους έλεγε (86) πάντοτε να ελευθερώσουν τας +Αθήνας, με τόσην επιμονήν, ώστε έκαμε τους Σπαρτιάτας να το +επιχειρήσουν, μολονότι οι Πεισιστρατίδαι συνεδέοντο διά δεσμών +φιλοξενίας προς αυτούς· όχι δε ολιγώτερον συνετέλεσεν εις +παρακίνησιν των Λακώνων η εκ μέρους των Πεισιστρατιδών +υπάρχουσα φιλία προς τους Αργείους. Και κατά πρώτον μεν λοιπόν +απέστειλαν διά θαλάσσης τον Αγχίμολον φέροντα στρατόν· ότε δε +αυτός ενικήθη και εφονεύθη, διότι ήλθεν εις βοήθειαν (των +Πεισιστρατιδών) ο Θεσσαλός Κινέας έχων χιλίους ιππείς, +οργισθέντες ακόμη περισσότερον εξ αιτίας του συμβάντος αυτού +έστειλαν εις την εκστρατείαν τον βασιλέα Κλεομένην διά ξηράς +έχοντα μεγαλυτέραν πολεμικήν προετοιμασίαν· ούτος, αφού ενίκησε +τους ιππείς των Θεσσαλών, επιχειρήσαντας να εμποδίσωσιν αυτόν +να εισέλθη εις την Αττικήν, αποκλείσας τον Ιππίαν εις το τείχος +το λεγόμενον Πελαργικόν επολιόρκει αυτόν έχων την βοήθειαν των +Αθηναίων. Ενώ δε αυτός έμενεν εκεί, συνέπεσεν εξελθόντες +κρυφίως να συλληφθώσιν οι υιοί των Πεισιστρατιδών ότε δε ούτοι +ηχμαλωτίσθησαν, ελθόντες οι Πεισιστρατίδαι εις συνθηκολογίαν +διά σωτηρίαν των τέκνων των και εντός πέντε ημερών +μετακομίσαντες έξω των Αθηνών τα πράγματά των, παρέδωκαν την +Ακρόπολιν εις τους Αθηναίους επί άρχοντος Αρπακτίδου, +διατηρήσαντες την τυραννίδα μετά τον θάνατον του πατρός τως +δεκαεπτά εν όλω έτη. Εν συνόλω δε μετά των ετών, τα οποία +εβασίλευσεν ο πατήρ, πεντήκοντα έτη μείον έν. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ζ'. + +ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ + + + +Αφού δε κατηργήθη η τυραννίς, ευρέθησαν εις διάστασιν προς +αλλήλους (χάριν της εξουσίας) ο Ισαγόρας ο υιός του Τεισάνδρου, +ο οποίος ήτο φίλος των τυράννων, και ο Κλεισθένης, ο +καταγόμενος εκ του γένους των Αλκμεωνιδών. Νικηθείς δε εις τα +πολιτικά σωματεία (ήτοι έχων με το μέρος του ολιγώτερα πολιτικά +σωματεία) ο Κλεισθένης προσεταιρίσθη τον λαόν, υποσχόμενος ν' +αποδώση εις τούτον την διοίκησιν της πολιτείας. Ο δε Ισαγόρας +ευρεθείς (ούτως) ασθενέστερος ως προς την δύναμιν, καλέσας και +πάλιν προς βοήθειάν του τον Κλεομένην, ο οποίος συνεδέετο μετ' +αυτού διά δεσμού φιλοξενίας· έπεισε συνάμα αυτόν να εκδιώξη από +την πόλιν την ανοσιουργίαν (το άγος), διότι επιστεύετο ότι οι +Αλκμεωνίδαι ήσαν από τα γένη των ανοσιουργών. Ότε δε (ένεκα +τούτου) εξήλθε κρυφίως της πόλεως ο Κλεισθένης με ολίγους +οπαδούς του, εξορίζει εκείνος ως εναγείς επτακοσίας +οικογενείας· αυτά δε διαπράξας, την μεν βουλήν έκαμεν απόπειραν +να καταργήση, τον δε Ισαγόραν και τριακοσίους των φίλων μαζί με +αυτόν να καταστήση κυρίους της πόλεως. Επειδή δε η βουλή +αντεστάθη και ο λαός συνηθροίσθη (προς επίθεσιν), οι μεν περί +τον Κλεομένην και τον Ισαγόραν κατέφυγαν εις την ακρόπολιν, ο +δε λαός δύο μεν ημέρας σταθείς εκεί τους επολιόρκει, την δε +τρίτην ημέραν αφήσας ελευθέρους να εξέλθουν συνεπεία ενόρκου +συμφωνίας τον Κλεομένην και τους στρατιώτας του, έστειλε και +προσεκάλεσε τον Κλεισθένην και τους άλλους φυγάδας. Αφού δε +(ούτω) κύριος των πραγμάτων έγινεν ο λαός, έγινεν αρχηγός αυτού +ο Κλεισθένης και προστάτης της λαϊκής τάξεως. Διότι κυριώτατα +αίτιοι σχεδόν της εκδιώξεως των τυράννων έγιναν οι Αλκμεωνίδαι +και ως επί το πλείστον (τον καιρόν της τυραννίδος) διετέλεσαν +στασιώται. Και πρότερον δε ακόμη ο Κήδων, του γένους των +Αλκμεωνιδών, επετέθη (87) εναντίον των τυράννων, διά τούτο δε +και τον ανέφεραν και αυτόν εις τα παροίνια άσματα (σκολιά): + + Βάλε και του Κήδωνος, δούλε υπηρέτη, και μη τον λησμονείς, + 'σάν που πρέπει τους γενναίους άνδρας να τους κερνάμε κρασί (88). + +Διά τους λόγους μεν λοιπόν τούτους ο λαός είχεν εμπιστοσύνην +εις τον Κλεισθένην. Τότε δε προϊστάμενος του λαού αυτός, το +τέταρτον έτος μετά την εκδίωξιν των τυράννων, επί άρχοντος +Ισαγόρου, πρώτον μεν διήρεσεν όλους εις δέκα φυλάς, αντί των +τεσσάρων, θέλων να αναμίξη ούτως αυτούς (τους Αθηναίους) προς +τον σκοπόν ν' αποκτήσουν τοιουτοτρόπως περισσότεροι πολιτικά +δικαιώματα, εξ ου και προέκυψεν η φράσις «δεν πρέπει να γίνεται +διάκρισις φυλών», αναφερομένη εναντίον εκείνων οι οποίοι θέλουν +να εξετάζουν τα γένη. + +Έπειτα την βουλήν απετέλεσεν εκ πεντακοσίων αντί τετρακοσίων, +(ορίσας) πεντήκοντα από καθεμίαν φυλήν· τότε δε ήσαν εκατόν από +κάθε φυλήν, διά τούτο δε και δεν διήρεσεν εις δώδεκα φυλάς +(89), διά να μη συμπέση με την υποδιαίρεσιν εις τριττύας, η +οποία προϋπήρχε· ώστε η λαϊκή τάξις (το πλήθος) δεν συνέπιπτε +να ευρίσκεται όλη εις ένα δήμον. Εχώρισε δε και την χώραν κατά +δήμους εις τριάκοντα μέρη, δέκα μεν δήμους περί την πόλιν, δέκα +δε της παραλίας και δέκα της μεσογείου χώρας, και αυτάς +ονομάσας τριττύς ώρισε διά κλήρου να ληφθούν τρεις δήμοι διά να +σχηματίζουν μίαν φυλήν, κατά τρόπον ώστε καθεμία φυλή να +ευρίσκεται εις όλα τα μέρη της χώρας (90). Και διέστειλεν ως +συνδημότας (έχοντας κοινήν δηλαδή προσωνυμίαν) τους +κατοικούντας έκαστον δήμον, προς τον σκοπόν να μη φανερώνεται +ποίοι έχουν λάβη νεωστί πολιτικά δικαιώματα διά της +προσαγορεύσεως του οικογενειακού (πατρικού) ονόματος· έκτοτε δε +επονομάζονται οι Αθηναίοι μεταξύ των εκ του ονόματος του δήμου +(εις τον οποίον έκαστος ανήκει). Συνέστησε δε και αξίωμα +δημάρχων, των οποίων αι δικαιοδοσίαι ήσαν αι αυταί με τας +δικαιοδοσίας των προτέρων ναυκράρων· καθόσον αντικατέστησε τας +ναυκραρίας με τους δήμους. Έδωκε δε εις τους δήμους ονόματα εις +άλλους μεν εκ της τοποθεσίας, εις άλλους δε έδωκεν εκ των +ιδρυτών αυτών διότι ουχί όλοι οι δήμοι υπήρχον εις +προγενεστέρως εχούσας όνομα τοποθεσίας (91). Τα δε γένη και τας +φρατρίας (92) και τα ιερατικά νόμιμα αφήκεν εις καθένα να έχουν +κατά τα πατροπαράδοτα· εις τας φυλάς δε έδωκεν εκ των +προεκλεγέντων εκατόν πατρογονικών ηρώων τα ονόματα των δέκα εξ +αυτών, εκείνων τους οποίους υπέδειξεν η Πυθία. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Η'. + +ΑΝΑΠΤΥΞΙΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ — ΕΞΟΣΤΡΑΚΙΣΜΟΣ + + + +Αφού δε έγιναν αυτά, το πολίτευμα απέβη πολύ πλέον δημοκρατικόν +παρά το του Σόλωνος· διότι πράγματι οι μεν νόμοι του Σόλωνος +συνέβη να επιφέρωσι την εξάλειψιν του τυραννικού αξιώματος — +διότι τούτο δεν είχε χρησιμοποιηθή καλώς — ο δε Κλεισθένης +άλλους νέους νόμους εισήγαγεν αποβλέπων εις ενίσχυσιν της +λαϊκής δυνάμεως, μεταξύ δε τούτων παρενεβλήθη και ο περί +εξοστρακισμού νόμος. Πρώτον μεν λοιπόν κατά το πέμπτον έτος +μετά την νέαν αυτήν πολιτικήν κατάστασιν επί της αρχοντίας του +Ερμοκρέοντος έκαμε διά την βουλήν των πεντακοσίων τον όρκον +(93) τον οποίον ακόμη και τώρα ομνύουν οι βουλευταί· έπειτα +τους στρατηγούς εξέλεγον κατά φυλάς, από κάθε φυλήν ένα, όλου +δε του στρατεύματος αρχηγός ήτον ο πολέμαρχος. Κατά δε το +δωδέκατον μετά ταύτα έτος νικήσαντες εις την εν Μαραθώνι μάχην +επί της αρχοντίας του Φαινίππου, μετά πάροδον δύο ετών από της +νίκης, ότε ο λαός ανέλαβε το θάρρος του, τότε διά πρώτην φοράν +εφήρμοσαν τον νόμον τον περί εξοστρακισμού, ο οποίος είχε τεθή +από υποψίαν προς τους έχοντας δύναμιν, υποψίαν προκύψασαν εκ +του ότι ο Πεισίστρατος, ηγέτης πολιτικής μερίδος ων και +στρατηγός, έγινε τύραννος. Και πρώτος εξωστρακίσθη ο εκ των +συγγενών εκείνου (του Πεισιστράτου) ο Ίππαρχος ο υιός του +Χάρμου, Κολλυτεύς, διά τον οποίον και κυρίως έθεσε τον νόμον ο +Κλεισθένης, θέλων να διώξη αυτόν εκ της πόλεως. Διότι οι +Αθηναίοι σύμφωνα με την συνειθισμένην αγαθότητα του λαού των +άφηναν να κατοικώσιν εις την πόλιν τους φίλους των τυράννων, +εκείνους όσοι δεν ήθελαν συμπαρεκτραπή εις τας ταραχάς· των +οποίων (φιλοτυράννων) αρχηγός και προστάτης ήτον ο Ίππαρχος. Το +επόμενον δε αμέσως έτος επί της αρχοντίας του Τελεσίνου διά +κυάμων (ψήφων) εξέλεξαν τους εννέα άρχοντας κατά φυλάς εκ του +καταλόγου των προεκλεγέντων υπό των δημοτών πεντακοσίων (94), +διά πρώτην τότε φοράν [μετά την εποχήν της τυραννίας] (95) · +προηγουμένως δε όλοι οι άρχοντες εξελέγοντο απ' ευθείας. Και +τότε εξωστρακίσθη ο Μεγακλής, ο υιός του Ιπποκράτους εκ του +δήμου της Αλωπεκής. Επί τρία μεν λοιπόν έτη εξωστράκιζαν (ούτω) +τους φίλους των τυράννων, διά τους οποίους και έγινεν ο νόμος +αυτός· μετά δε ταύτα κατά το τέταρτον έτος και εκ των άλλων, +εάν κανείς εφαίνετο ότι ήτο μεγαλύτερος (εις την δύναμιν), +εξωρίζετο· και πρώτος εκ των μη εχόντων σχέσιν προς τους +τυράννους εξωστρακίσθη ο Ξάνθιππος ο υιός του Αρίφρονος. Εις το +τρίτον δε κατόπιν έτος επί της αρχοντίας του Νικομήδους, κατά +τον καιρόν που ευρέθησαν τα μεταλλεία εις την Μαρώνειαν (96) +και επορίσθη εξ αυτών η πόλις εκατόν τάλαντα, ενώ μερικοί +εσυμβούλευαν τον δήμον να γίνη διανομή του χρήματος (εις τους +πολίτας), ο Θεμιστοκλής εμπόδισε τούτο, μη λέγων μεν κατά ποίον +τρόπον θα εχρησιμοποίει τα χρήματα, αλλά προτείνων να δοθώσι +ταύτα ως δάνειον εις τους πλέον πλουσίους εκ των Αθηναίων +εκατόν, ανά έν τάλαντον εις καθένα, κατόπιν δε, εάν μεν ήθελεν +είναι αρεστός (εις τον λαόν) ο τρόπος της δαπάνης, να λογίζεται +αύτη εις βάρος της πόλεως, ει δ' άλλως να εισπράττωνται τα +χρήματα από τους δανεισθέντας, διά του τρόπου δε τούτου λαβών +τα χρήματα κατεσκεύασεν εκατόν τριήρεις, με το να ναυπηγήση +καθένας από τους εκατόν ανά μίαν, με τας οποίας έκαμε την εν +Σαλαμίνι ναυμαχίαν προς τους βαρβάρους. Εξωστρακίσθη δε κατ' +εκείνον τον καιρόν ο Αριστείδης ο υιός του Λυσιμάχου. Μετά τρία +δε έτη επί της αρχοντίας του Υψιχίδου εψήφισαν να δεχθώσι την +επάνοδον όλων των εξωστρακισμένων, τούτο δε ένεκα της +εκστρατείας του Ξέρξου. (97) Και ώρισαν εις το εξής, οι +εξοστρακιζόμενοι να μη εγκαθίστανται πέραν της Γεραιστού και +του Σπηλαίου (98), ει δ' άλλως να κηρύττωνται διά παντός +στερημένοι των πολιτικών αυτών δικαιωμάτων. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Θ'. + +ΜΗΔΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ — ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ — ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ + + + +Τότε μεν λοιπόν μέχρι του σημείου τούτου ανεπτύχθη η πολιτεία +παραλλήλως προς το δημοκρατικόν πολίτευμα ολίγον κατ' ολίγον +προοδεύουσα. Μετά δε τους Μηδικούς πολέμους απέκτησεν εκ νέου +δύναμιν η βουλή του Αρείου Πάγου και εκυβέρνα την πόλιν, μη +λαβούσα την εξουσίαν με καμμίαν επίσημον απόφασιν, αλλά διότι +(η βουλή αυτή) εστάθη αιτία της περί την Σαλαμίνα ναυμαχίαν. +Διότι ενώ οι στρατηγοί ηυρέθησαν εις απορίαν διά τα πράγματα κ' +έβγαλαν κήρυγμα να φροντίση καθένας διά την σωτηρίαν του, η +βουλή του Αρείου Πάγου επρομήθευσε και εμοίρασεν εις έκαστον — +— οκτώ δραχμάς και επεβίβασεν αυτούς εις τα πλοία· δι' αυτήν +λοιπόν την αιτίαν υπετάσσοντο εις την εξουσίαν της και +εκυβερνώντο οι Αθηναίοι καλώς επίσης και κατά την εποχήν αυτήν. +Διότι συνέβη εις αυτούς, εις το χρονικόν εκείνο διάστημα, και +να αναπτύξουν τας πολεμικάς αυτών δυνάμεις και ν' αποκτήσουν +αγαθήν υπόληψιν μεταξύ των Ελλήνων και να λάβουν την ηγεμονίαν +της θαλάσσης παρά την θέλησιν των Λακεδαιμονίων. + +Ήσαν δε προϊστάμενοι (αρχηγοί) του δήμου κατά τους καιρούς +αυτούς ο Αριστείδης ο υιός του Λυσιμάχου και ο Θεμιστοκλής ο +υιός του Νεοκλέους, ούτος μεν εξησκημένος εις τα πολεμικά, +εκείνος δε ικανός εις τα πολιτικά πράγματα και υπέροχος των +συγχρόνων του εις την δικαιοσύνην· δι' ό και μετεχειρίζοντο τον +μεν ως στρατηγόν, τον δε ως σύμβουλον. Και την μεν +ανοικοδόμησιν των τειχών από κοινού οι δύο έφεραν εις πέρας, αν +και ευρισκόμενοι εις διάστασιν μεταξύ τους, ως προς δε την +απομάκρυνσιν των Ιώνων από της συμμαχίας των Λακεδαιμονίων ο +Αριστείδης υπήρξεν ο προτρέψας εις αυτήν, επιληφθείς της +ευκαιρίας καθ' ήν οι Λάκωνες είχον υποστή μείωσιν της υπολήψεώς +των εξ αιτίας του Παυσανίου. Διά τούτο δε και αυτός (ο +Αριστείδης) ήτον ο επιβαλών τους πρώτους φόρους εις τας πόλεις +κατά το τρίτον έτος μετά την εν Σαλαμίνι ναυμαχίαν επί της +αρχοντίας του Τιμοσθένους, και αυτός διεξήγαγε τα της ορκήσεως +των Ιώνων, σύμφωνα με την οποίαν ωρίζετο να έχουν τους αυτούς +(με τους Αθηναίους) εχθρούς και φίλους, εις πίστωσιν των οποίων +και τους πυρακτωμένους στρογγυλούς λίθους έρριψαν ομού εις την +θάλασσαν (99). + +Μετά δε ταύτα, καθ' όσον ήδη ελάμβανε πεποίθησιν εις τας +δυνάμεις της η πόλις και χρήματα πολλά είχαν συναθροισθή, +συνεβούλευεν (ο Αριστείδης) ν' αναλάβωσιν αυτοβούλως την +ηγεμονίαν και καταβαίνοντες εκ των αγρών να κατοικούν εις την +πόλιν διότι τα της συντηρήσεως θα υπήρχον δι' όλους, εις άλλους +μεν ως απησχολημένους εις εκστρατείας, εις άλλους δε ως έχοντας +την φρούρησιν της χώρας, εις άλλους δε ως διαχειριζομένους τα +κοινά· έπειτα κατά τοιούτον τρόπον (οργανούμενοι) θα καταλάβωσι +την ηγεμονίαν. Πεισθέντες δε εις ταύτα και λαβόντες την +εξουσίαν εφέροντο προς τους συμμάχους πλέον δεσποτικώς, εκτός +εις τους Χίους και τους Λεσβίους και τους Σαμίους· τούτους δε +τους είχαν φύλακας της ηγεμονίας, αφήσαντες εις αυτούς και τα +ίδιά των πολιτεύματα και την εξουσίαν επί όσων παλαιότερα ήσαν +άρχοντες. Εθέσπισαν δε και υπό του δημοσίου παροχήν των προς +διατροφήν απαιτουμένων εις τον λαόν, καθώς υπέδειξε τούτο ο +Αριστείδης. Τοιουτοτρόπως από των αμέσων και των εμμέσων φόρων +και από των εισπραττομένων από τους συμμάχους συνέβη να +συντηρούνται περισσότεροι από είκοσι χιλιάδες άνθρωποι. Διότι +δικασταί μεν ήσαν έξ χιλιάδες, τοξόται δε χίλιοι εξακόσιοι και +προς τούτοις χίλιοι διακόσιοι ιππείς, μέλη δε της βουλής +πεντακόσιοι και φρουροί των νεωρείων πεντακόσιοι και προς +τούτοις φρουροί εις την πόλιν (100) πενήντα, διαχειρισταί των +εξουσιών (101) εγχωρίως μεν έως επτακόσιοι άνδρες, έξω δε της +χώρας έως επτακόσιοι· επί πλέον, όταν κατόπιν έκαμαν τον +πόλεμον, υπήρχον στρατιώται μεν δύο χιλιάδες πεντακόσιοι, πλοία +δε φρουρούντα είκοσιν, άλλα δε πλοία μεταφέροντα τους διά +ψηφοφορίας εκλεγομένους δύο χιλιάδας φρουρούς [των υποτελών +πόλεων]· ακόμη δε υπήρχον το πρυτανείον, οι ορφανοί και οι +δεσμοφύλακες· διότι εις όλους τούτους η συντήρησις παρείχετο +από του δημοσίου ταμείου. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ι'. + +ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ — ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΚΛΗΣ + + + +Η μεν λοιπόν διατροφή του λαού διά των τρόπων τούτων εγίνετο. +Δεκαεπτά δε και πλέον έτη μετά τους Περσικούς πολέμους +διετηρήθη η πολιτεία υπό την διεύθυνσιν των μελών του Αρείου +Πάγου, αν και ολίγον κατ' ολίγον κατέπιπτεν. Όταν δε ηυξήθησαν +αι λαϊκαί τάξεις, γενόμενος αρχηγός του λαού ο Εφιάλτης ο υιός +του Σοφωνίδου, έχων υπόληψιν ότι και αδωροδόκητος ήτο και +δίκαιος προς το πολίτευμα, επετέθη ούτος εναντίον της βουλής· +και πρώτον μεν καθήρεσε πολλούς των Αρεοπαγιτών· προκαλών +εναντίων αυτών δίκας περί της διαχειρίσεώς των (102)· έπειτα δε +επί της αρχοντίας του Κόνωνος αφήρεσεν από την βουλήν όλας τας +εξουσίας, διά των οποίων αυτή καθίστατο φρουρός του +πολιτεύματος και άλλας μεν των εξουσιών έδωκεν εις τους +πεντακοσίους, άλλας δε εις την συνέλευσιν του δήμου και εις τα +δικαστήρια. [Διέπραξε (103) δε αυτά με το να γίνη συνεργός του +ο Θεμιστοκλής, ο οποίος ήτο μεν μέλος του Αρείου Πάγου, +επρόκειτο δε να δικασθή κατηγορούμενος διά φιλίαν προς τους +Πέρσας (μηδισμόν)· θέλων δε ο Θεμιστοκλής να καταργηθή η +εξουσία της βουλής, προς μεν τον Εφιάλτην έλεγεν ότι η βουλή +εσχεδίαζε να τον συλλάβη, προς δε τους Αρεοπαγίτας ότι θα +υποδείξη τινάς συνεννοημένους διά να καταλύσουν το πολίτευμα. +Οδηγήσας δε τους προς τούτο υπό της βουλής εκλεγέντας εις το +μέρος όπου διέμενεν ο Εφιάλτης, συνωμίλει με πολλήν ζωηρότητα +μαζί τους. Ο δε Εφιάλτης, καθώς είδε τούτο, καταφεύγει +μισοενδυμένος (104) ικέτης εις τον βωμόν. Αφού δε όλοι +εξεπλάγησαν διά το συμβάν και η βουλή των πεντακοσίων συνήλθεν +εις συνεδρίασιν, επετέθησαν διά διαφόρων κατηγοριών εναντίον +των Αρεοπαγιτών και ο Εφιάλτης και ο Θεμιστοκλής και πάλιν +έπειτα προ της εκκλησίας του δήμου κατά όμοιον τρόπον, έως ου +τους αφήρεσαν την εξουσίαν]. Εφονεύθη δε και ο Εφιάλτης +δολοφονικώς, όχι μετά πολύν καιρόν, διά του Ταναγραίου +Αριστοδίκου. + +Η μεν λοιπόν βουλή των Αρεοπαγιτών τοιουτοτρόπως απεστερήθη της +ανωτάτης εποπτείας· μετά δε ταύτα συνέβαινε να χαλαρώνεται +ολοένα περισσότερον το πολίτευμα εξ αιτίας των εμπαθών +δημαγωγών· διότι κατά την εποχήν εκείνην συνέπεσεν ουδέ αρχηγόν +να έχουν οι μετριοπαθέστεροι, αλλά να προΐσταται αυτών ο Κίμων +ο υιός του Μιλτιάδου ενώ ήτον ακόμη νέος (105) και αργά είχεν +αναμιχθή εις τα πολιτικά πράγματα· προς δε τούτοις και διότι +είχον εκλείψη οι περισσότεροι του κόμματος τούτου εις τας +πολεμικάς επιχειρήσεις· διότι με το να σχηματίζεται κατά τους +χρόνους εκείνους ο προς εκστρατείαν στρατός εκ του καταλόγου +των εκλεξίμων πολιτών (106) και με το να διορίζωνται στρατηγοί +άπειροι μεν εις τα του πολέμου τιμώμενοι δε διά τας πατρικάς +δόξας, συνέβαινε πάντοτε να χάνωνται δύο ή τρεις χιλιάδες από +τους εκστρατεύοντας, να εξολοθρεύωνται δε τοιουτοτρόπως οι +μετριοπαθείς και εκ της τάξεως του λαού και εκ της τάξεως των +ευπόρων. + +Όλα μεν λοιπόν τα άλλα πράγματα της πολιτείας εκυβέρνων όχι +όμοια όπως πρότερον και σύμφωνα με τους κειμένους νόμους, τον +δε τρόπον της εκλογής των εννέα αρχόντων δεν μετέβαλον, παρά +μόνον μετά το έκτον έτος μετά τον θάνατον του Εφιάλτου +απεφάσισαν να προεκλέξουν και εκ της τάξεως των πολιτών +εκείνους εκ του καταλόγου, των οποίων θα ελαμβάνοντο διά κλήρων +οι εννέα άρχοντες, και πρώτος εκ της τάξεως αυτών άρχων υπήρξεν +ο Μνησιθείδης· οι δε προ τούτου άρχοντες όλοι ήσαν εκ των +τάξεων των ιππέων και των πεντακοσιομεδίμνων, οι δε ζευγίται +διωρίζοντο εις τα κατώτερα αξιώματα, αν μη εγίνετο παράβλεψις +καμμία κάποτε εις τους νόμους. Κατά το πέμπτον δε έτος μετά +ταύτα επί της αρχοντίας του Λυσικράτους επανήλθεν εν ισχύι ο +θεσμός των τριάκοντα δικαστών, των λεγομένων δημοτικών (107). +Και τρία έτη κατόπιν αυτού επί της αρχοντίας του Αντιδότου εξ +αιτίας του πλήθους των πολιτών κατά πρότασιν του Περικλέους +απεφάσισαν να μη έχη πολιτικά δικαιώματα εκείνος, όστις δεν +είχε γεννηθή εκ γονέων αμφοτέρων πολιτών (Aθηναίων). + +Κατόπιν δε τούτων, ότε την αρχηγίαν του λαού έλαβεν ο Περικλής +και διά πρώτην φοράν είχε διακριθή, ότε υπέβαλε καταγγελίαν +ζητών να λογοδοτήση διά τας πράξεις της στρατηγίας του ο Κίμων, +ενώ ακόμη ήτο (ο Περικλής) νέος, έγινεν ακόμη πλέον φιλολαϊκή η +δημοκρατία. Διότι και των Αρεοπαγιτών μερικάς εξουσίας αφήρεσε +και την πόλιν παρεκίνησεν εις αύξησιν της ναυτικής δυνάμεως, +ένεκα της οποίας συνέβη να λάβη περισσότερον θάρρος ο λαός, +ώστε να συγκεντρώση βαθμηδόν όλας τας εκ του πολιτεύματος +εξουσίας εις εαυτόν. Μετά πενήντα δε μείον έν έτη από της εν +Σαλαμίνι ναυμαχίας επί της αρχοντίας του Πυθοδώρου επήλθεν ο +προς τους Πελοποννησίους πόλεμος, καθ' όν περιορισθείς ο λαός +εντός της πόλεως και συνηθίσας ν' αναλαμβάνη υπηρεσίαν εις τα +στρατιωτικά σώματα με μισθόν, προέβη εις την απόφασιν εν μέρει +μεν θεληματικώς εν μέρει δε ακουσίως να διοική την πόλιν αυτός. + +Πρώτος δε ο Περικλής έκαμε και τα δικαστήρια μισθοφόρα, +δημαγωγικώς παρουσιάζων αντιστάθμισμα της ευπορίας (του λαού) +της υπαρχούσης επί της εποχής του Κίμωνος. Διότι ο Κίμων έχων +ιδικήν του ηγεμονικήν (108) περιουσίαν, πρώτον μεν ο ίδιος τα +βάρη των δημοσίων αξιωμάτων (109) εξετέλει κατά τρόπον λαμπρόν, +έπειτα δε πολλούς των συνδημοτών του συνετήρει εξ ιδίων του· +διότι κάθε πολίτης εκ του δήμου των Λακιαδών (110) ηδύνατο αν +ήθελε μεταβαίνων καθημέραν εις αυτόν (τον Κίμωνα) να λαμβάνη τα +προς συντήρησιν· προς τούτοις δε και οι αγροί του όλοι ήσαν +απερίφρακτοι, διά να δύναται όστις ήθελε να λαμβάνη εξ αυτών +οπώρας. Εις αυτάς λοιπόν τας παροχάς μη δυνάμενος διά της +περιουσίας του να επαρκέση ο Περικλής, κατά συμβουλήν του +Δάμωνος, του υιού του Δαμωνίδου δημότου Όας (111) (ο οποίος +επιστεύετο ότι υπήρξεν εις τον Περικλέα εισηγητής των +περισσοτέρων τούτου διαβημάτων, διό και εξωστρακίσθη ύστερον), +επειδή ως προς την ατομικήν του περιουσίαν ήτο κατώτερος διά να +παράσχη εις τον λαόν τα εις αυτόν ανήκοντα, ώρισε παροχήν +μισθού εις τους απαρτίζοντας (καθημέραν) τα δικαστήρια· εξ +αιτίας του οποίου, ως μερικοί κατηγορούσιν, έγιναν χειρότερα τα +δικαστήρια, διότι με φροντίδα ιδιάζουσαν εκληρώνοντο πάντοτε οι +τυχόντες μάλλον άνθρωποι παρά οι έγκριτοι. Ήρχισε δε κατόπιν +και η δωροδοκία, της οποίας πρώτος έκαμεν αρχήν ο Άνυτος μετά +την στρατηγίαν του εις Πύλον (112). Διότι καταγγελθείς υπό +τινων ως αίτιος της απωλείας της Πύλου, αγοράσας διά &δώρων +τους δικαστάς&, απηλλάγη. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΑ'. + +ΟΙ ΔΗΜΑΓΩΓΟΙ + + + +Εφ' όσον μεν λοιπόν ο Περικλής προΐστατο του λαού ήσαν καλύτερα +της πολιτείας τα πράγματα. Όταν δε απέθανεν ο Περικλής απέβησαν +πολύ χειρότερα. Διότι πρώτον τότε ο λαός έλαβεν ηγέτην αυτού +άνθρωπον μη έχοντα υπόληψιν μεταξύ των εγκρίτων πολιτών. Κατά +δε τους προγενεστέρους χρόνους πάντοτε έγκριτοι πολίται υπήρξαν +αρχηγοί του λαού (δημαγωγοί). Διότι αρχικώς μεν και πρώτος του +λαού ηγέτης έγινεν ο Σόλων, δεύτερος δε ο Πεισίστρατος, οι +οποίοι ήσαν εκ της τάξεως των ευγενών και γνωστών οικογενειών. +Ότε δε κατελύθη η τυραννίς (του Πεισιστράτου) ο Κλεισθένης, ο +οποίος ήτον εκ του γένους των Αλκμεωνιδών, και τούτων μεν +ουδείς υπήρξε πολιτικός αντίπαλος, αφ' ότου εξέπεσε το +πολιτικόν κόμμα του Ισαγόρα. Μετά δε ταύτα της μεν λαϊκής +τάξεως ηγέτης υπήρξεν ο Ξάνθιππος, των δε ευπόρων ο Μιλτιάδης, +κατόπιν δε ο Θεμιστοκλής και ο Αριστείδης· μετά δε τούτους ο +Εφιάλτης μεν υπήρξεν ηγέτης του λαού, ο Κίμων δε ο υιός του +Μιλτιάδου υπήρξεν ηγέτης των ευπόρων έπειτα δε ο Περικλής μεν +του λαού, ο Θουκυδίδης (113) δε των άλλων, συγγενής ων του +Κίμωνος. Ότε δε απέθανεν ο Περικλής, των μεν εγκρίτων ηγέτης +υπήρξεν ο Νικίας, ο αποθανών εν Σικελία, του δε λαού ο Κλέων ο +υιός του Κλεαινέτου, ο οποίος φαίνεται κατ' εξοχήν επέφερε την +διαφθοράν των διαθέσεων του λαού και πρώτος επί του βήματος +εκραύγαζε και απηύθυνεν ύβρεις και φορέσας ζώνην (114) +εδημηγόρησε, ενώ οι άλλοι ρήτορες ωμίλουν με κοσμιότητα. Έπειτα +κατόπιν αυτών αρχηγός των μεν άλλων υπήρξεν ο Θηραμένης ο υιός +του Άγνωνος, του δε λαού ο Κλεοφών ο κατασκευαστής λυρών, ο +οποίος και πρώτος εισήγαγε την συνήθειαν της διωβολίας (115). +Και επί τινα μεν χρόνον η συνήθεια αύτη εφηρμόζετο, μετά δε +ταύτα κατήργησεν αυτήν ο Καλλικράτης ο Παιανιεύς, πρώτος αυτός +δώσας εις τον λαόν υπόσχεσιν ότι θα προσθέση εις τους δύο +οβολούς ένα ακόμη οβολόν. Αυτούς μεν λοιπόν και τους δύο +κατεδίκασαν ύστερα εις θάνατον· διότι έχει συνήθειαν το πλήθος +και αν παρασυρθή δι' απάτης να μισή κατόπιν εκείνους οι οποίοι +το παρέσυραν να κάμη κάτι όχι καλόν. Από δε της εποχής του +Κλεοφώντος πλέον διαδοχικώς ανελάμβανον πάντοτε την αρχηγίαν +του λαού (δημαγωγίαν) εκείνοι όσοι είχον διάθεσιν να είναι +περισσότερον θρασείς και να είναι ευχάριστοι εις τους πολλούς, +αποβλέποντες εις την επιτυχίαν της στιγμής. + +Λογίζονται δε ότι υπήρξαν οι καλύτεροι των εις τας Αθήνας +υπαρξάντων πολιτικών μετά τους παλαιούς ο Νικίας, ο Θουκυδίδης +και ο Θηραμένης· και περί μεν του Νικίου και του Θουκυδίδου +όλοι σχεδόν ομοφώνως λέγουν ότι υπήρξαν όχι μόνον καλοί και +αγαθοί αλλά και με πολιτικόν νουν και προς όλους τους πολίτας +φερόμενοι πατρικώς, περί δε του Θηραμένους, καθ' όσον συνέβη +επί της εποχής του να είναι ταραχώδη τα πολιτικά πράγματα, +υπάρχει αμφισβήτησις της κρίσεως. Φαίνεται όμως εις εκείνους οι +οποίοι δεν αποφαίνονται επιπολαίως ότι αυτός όχι όπως τον +συκοφαντούσι κατέλυεν όλους τους τρόπους της πολιτικής +διοικήσεως, αλλ' απεναντίας όλους υπεστήριζε τους τρόπους +μέχρις ότου δεν παρεξετρέποντο διόλου εις παρανομίας, δεικνύων +ότι ηδύνατο να πολιτεύεται με οιονδήποτε πολίτευμα — το οποίον +και ακριβώς είναι έργον αγαθού πολίτου — όταν δε παρεξετρέποντο +εις παρανομίας, μη συγχωρών αλλ' αποστρεφόμενος. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΒ'. + +Η ΕΝ ΣΙΚΕΛΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ — ΣΤΑΣΙΣ ΟΛΙΓΑΡΧΙΚΩΝ + + + +Εφ' όσον μεν λοιπόν αι περιπέτειαι του πολέμου ήσαν ισόρροποι +διετήρουν το δημοκρατικόν πολίτευμα. Όταν δε μετά την συμφοράν +την επελθούσαν εις την Σικελίαν απέβησαν ισχυρότεροι οι +Λακεδαιμόνιοι ένεκα της συμμαχίας των με τον βασιλέα (των +Περσών), ηναγκάσθησαν οι Αθηναίοι μεταβαλόντες την δημοκρατίαν +να συστήσωσι το πολίτευμα των τετρακοσίων και τον μεν προ του +ψηφίσματος λόγον είπεν ο Μηλόβιος, την δε πρότασιν υπέβαλεν +εγγράφως ο Πυθόδωρος ο Αναφλύστιος, εις αυτήν δε κατεπείσθησαν +κυρίως οι πολλοί, διότι επίστευαν ότι ο βασιλεύς μάλλον με το +μέρος των θα ταχθή εις τον πόλεμον εάν εγκαταστήσωσι πολίτευμα +ολιγαρχικόν. + +Ήτο δε το υποβληθέν ψήφισμα του Πυθοδώρου τοιούτον: «Ο λαός να +εκλέξη εκτός των προϋπαρχόντων δέκα προβούλων και άλλους +είκοσιν εκ των εχόντων ηλικίαν πλέον των σαράντα ετών, οι +οποίοι αφού ορκισθούν ότι δεν θα προτείνουν (116) ειμή εκείνα +τα οποία ήθελον νομίζη συμφερώτερα εις την πόλιν, να υποβάλουν +προτάσεις αποβλεπούσας εις την σωτηρίαν της πόλεως (117)· να +είναι δε επιτετραμμένον εις όποιον θέλει από τους άλλους +πολίτας να υποβάλη τοιαύτας εγγράφους προτάσεις, ίνα εξ όλων +αυτών εκλέξωσι το καλύτερον μέτρον. Ο δε Κλειτοφών τα μεν άλλα +είπεν όμοια με τον Πυθόδωρον, προσέθηκε δε εις την έγγραφον +πρότασίν του να ασχοληθώσιν οι εκλεγέντες εις αναζήτησιν των +πατρίων νόμων, τους οποίους έκαμεν ο Κλεισθένης ότε ίδρυσε την +δημοκρατίαν, ίνα ο λαός γνωρίζων και τους νόμους αυτούς +αποφασίση το άριστον, καθ' όσον ουχί δημοκρατική αλλά +παραπλησία με την του Σόλωνος ήτον η νομοθεσία του Κλεισθένους· +οι δε εκλεχθέντες πρώτον μεν επρότειναν ότι είναι επάναγκες οι +πρυτάνεις να υποβάλωσιν εις ψηφοφορίαν όλα τα προτεινόμενα προς +σωτηρίαν, κατόπιν δε κατήργησαν τας επί παρανομία καταγγελίας +και τας δι' επιβουλήν του πολιτεύματος μηνύσεις και τας ενώπιον +της συνελεύσεως του λαού εγκλήσεις, ίνα ούτω όλοι οι θέλοντες +Αθηναίοι υποβάλωσι συμβουλάς επί των υπό συζήτησιν πραγμάτων. +Εάν δε κανείς εξ αιτίας τοιαύτης ή ήθελεν επιβάλη πρόστιμον ή +ήθελε καταγγείλη ενώπιον της Συνελεύσεως του λαού ή ήθελεν +εισαγάγη εις δίκην ενώπιον δικαστηρίου, τούτο ν' αποτελή +ένδειξιν παρανομίας αυτού και να προκαλή την παραπομπήν αυτού +εις τους στρατηγούς, οι δε στρατηγοί να παραδίδωσιν αυτόν εις +τους ένδεκα προς επιβολήν θανατικής ποινής (118). + +Μετά δε ταύτα εκανόνισαν τα πράγματα της πολιτείας με τον εξής +τρόπον· τα μεν χρήματα, τα εισπραττόμενα, να μη είναι +επιτετραμμένον να δαπανώσιν εις άλλο τι παρά εις τον πόλεμον, +τα δε δημόσια υπουργήματα όλα να εκτελώσιν οι έχοντες αυτά άνευ +μισθού, έως ότου εξακολουθεί ο πόλεμος, πλην των εννέα αρχόντων +και των πρυτάνεων, οποιοιδήποτε και αν είναι· ούτοι δε να +λαμβάνουν μισθόν τρεις οβολούς την ημέραν ο καθένας. Όλη δε η +άλλη κυβέρνησις της πόλεως ν' ανατεθή εις τους πλέον δυνατούς +και σωματικώς και χρηματικώς να διεξαγάγωσιν αυτήν, όχι +ολιγωτέρους παρά πέντε χιλιάδες, έως ότου ο πόλεμος εξακολουθή. +Ούτοι δε να είναι κύριοι και συνθήκας να συνομολογούν με +οποιονδήποτε θέλουν. Να εκλέγουν δε διά ψηφοφορίας από καθεμίαν +φυλήν δέκα άνδρες ηλικίας άνω των σαράντα ετών, οι οποίοι να +διαλέξουν τους πεντακισχιλίους, αφού προηγουμένως ορκισθούν +κατά ιεροτελεστίαν επίσημον (119). + +Οι μεν λοιπόν εκλεγέντες αυτούς τους νόμους συνέταξαν. Αφού δε +εκυρώθησαν οι νόμοι ούτοι υπό του λαού, οι πέντε χιλιάδες (120) +εξέλεξαν μεταξύ των τάξεων αυτών τους εκατόν άνδρας, οι οποίοι +θα συνέταττον το οριστικόν πολίτευμα. Οι δε εκλεγέντες +συνέταξαν και υπέβαλαν τα εξής: Να γίνωνται μεν κατ' έτος μέλη +της βουλής οι έχοντες ηλικίαν άνω των τριάκοντα ετών άνευ +απολαυών μισθού· απ' αυτούς δε να είναι στρατηγοί και οι εννέα +άρχοντες και ο ιερομνήμων (121) και οι ταξίαρχοι και οι +ίππαρχοι και οι φύλαρχοι (122) και οι διοικηταί των φρουρίων +και οι ταμίαι των ιερών χρημάτων των αφιερωμένων εις την θεάν +(Aθηνάν) και εις τους άλλους δέκα θεούς και ταμίαι των +συμμαχικών χρημάτων και όλων των άλλων διά κοινωφελείς σκοπούς +χρημάτων, είκοσιν εν όλω ταμίαι διαχειρισταί, προς δε τούτοις +οι επιμεληταί των ιερών πραγμάτων και οι επόπται δέκα τον +αριθμόν, να εκλέγωνται δε όλοι ούτοι εκ της τάξεως των +προκρίτων, προτιμωμένων εις αυτά τ' αξιώματα περισσοτέρων εκ +των εν ενεργεία βουλευτών· (123) εις όλα δε τα άλλα διοικητικά +αξιώματα να εκλέγωνται διά κλήρου και όχι εκ της τάξεως των +βουλευτών οι δε ταμίαι των συμμαχικών χρημάτων, οι έχοντες την +διαχείρισιν, να μη επιτρέπεται να υποβάλωσι προτάσεις· να +καταρτίζωνται δε τέσσαρα χωριστά βουλευτικά σώματα εκ πολιτών +εχόντων την ειρημένην ηλικίαν και άνω, και εξ αυτών των σωμάτων +διά κλήρου λαμβανόμενον έν ν' αποτελή την εν ενεργεία βουλήν· +να κατανέμωνται δε υπ' αυτών και οι άλλοι νέοι πολίται εις τα +βουλευτικά ταύτα σώματα, καθ' όσον συμπληρούται η ηλικία των +(124). Οι δε αρχικώς υποδεικνυόμενοι ήδη εκατόν άνδρες να +κατανείμωσιν εαυτούς και τους άλλους εις τέσσαρα μέρη κατά ίσην +όσω το δυνατόν αναλογίαν και να ενεργήσωσι την ως άνω κλήρωσιν +και οι διά κλήρου υποδειχθέντες προς συγκρότησιν της (πρώτης) +βουλής να διατελώσιν εν ενεργεία βουλευταί δι' έν έτος· να +λαμβάνωσι δε ως βουλευταί αποφάσεις οποιασδήποτε ήθελον νομίση +ότι είναι ωφελιμώτεραι και ως προς τα χρήματα, ίνα +διαφυλάττωνται ανέπαφα και δαπανώνται όπου πρέπει και περί των +άλλων, μετά περισσοτέρας όσω το δυνατόν επιμελείας· εάν δε +ήθελον να συσκεφθώσι με περισσοτέρους διά ζήτημά τι, να +προσκαλή καθένας των εις την συνεδρίασιν ένα προσκεκλημένον, +όποιον θέλει εκ της αυτής ηλικίας· αι δε συνεδριάσεις της +βουλής να γίνωνται κάθε πέντε ημέρας, εάν μη υπάρχη ανάγκη +περισσοτέρων συνεδριάσεων· την κλήρωσιν δε της βουλής να +ενεργώσιν οι εννέα άρχοντες (125). Τας δε δι' υψώσεως της +χειρός ψηφοφορίας να κρίνωσι πέντε, (126) οι διά κλήρου +υποδεικνυόμενοι εκ των βουλευτών και εκ τούτων είς να +υποδεικνύεται καθ' ημέραν ως προϊστάμενος με διπλήν ψήφον +(127). Οι δε ούτω κληρωνόμενοι πέντε να εκλέγουν διά κλήρου +τους θέλοντας να παρουσιασθούν προ της βουλής πρώτον μεν δι' +υποθέσεις θρησκευτικάς, δεύτερον δε διά κηρύγματα προς τον +λαόν, τρίτον διά πρεσβείας, τέταρτον δι' όλα τα άλλα· τα δε +αναγόμενα εις τον πόλεμον, όταν παρουσιασθή ανάγκη, +υποβάλλοντες εις την βουλήν άνευ κληρώσεώς των οι στρατηγοί να +διαπραγματεύονται περί αυτών. Όστις δε δεν ήθελε να προσέλθη +εις την βουλήν κατά την ωρισμένην ώραν να πληρώνη μίαν δραχμήν +διά κάθε ημέραν, εάν δεν έχη απουσιάση λαβών άδειαν της βουλής. + +Τούτο μεν λοιπόν το πολίτευμα συνέταξαν διά το μέλλον, διά δε +τον παρόντα καιρόν συνέταξαν το εξής· να είναι μεν βουλευταί +τετρακόσιοι σύμφωνα με τα πατροπαράδοτα, τεσσαράκοντα από κάθε +φυλήν, λαμβανόμενοι εξ αριθμού προεκλεγομένων υπό των φυλετών +ηλικίας άνω των τριάκοντα ετών· ούτοι δε και τους άρχοντας να +διορίζουν και τον όρκον, τον οποίον οι άρχοντες θα ορκίζωνται, +να συντάξουν και διά τους νόμους και διά τας ευθύνας και διά τα +άλλα να πράττουν όπως ήθελον νομίση συμφέρον. Τους δε νόμους, +οι οποίοι τοιουτοτρόπως θα ετίθεντο ως προς τα πολιτικά, να +μεταχειρίζωνται και να μη είναι επιτετραμμένον ούτε να +τροποποιούν ούτε να μεταβάλλουν. Οι δε στρατηγοί διά το παρόν +να εκλεχθούν εξ όλων των πέντε χιλιάδων, η δε βουλή όταν +καταρτισθή, αφού ενεργήση επιθεώρησιν των ενόπλων, να εκλέξη +δέκα άνδρας και ένα γραμματέα αυτών· οι δε ούτω εκλεγέντες να +είναι άρχοντες στρατηγοί διά το επόμενον έτος με απεριόριστον +εξουσίαν και εν ανάγκη συσκεπτόμενοι μετά της βουλής. Να +εκλέξουν δε και ένα αρχηγόν του ιππικού και δέκα φυλάρχους. Εις +δε το μέλλον η εκλογή όλων τούτων να γίνεται υπό της βουλής +σύμφωνα με τα υπό του νόμου ωρισμένα· πλην δε των βουλευτών και +των στρατηγών, ως προς τα άλλα αξιώματα να μη επιτρέπεται ούτε +εις τους παρόντας άρχοντας ούτε εις άλλον κανένα να διατηρούν +το αυτό αξίωμα πλέον ή άπαξ. Ίνα δε εις το μέλλον κατανεμηθώσιν +οι τετρακόσιοι εις τας τέσσαρας βουλευτικάς εκκλησίας, (128) +όταν οι πολίται θα επιτρέπεται να συνέρχωνται εις συνέλευσιν +μετά των άλλων (των βουλευτών δηλαδή) ωρίσθη να κατανείμωσιν +αυτούς από τούδε οι εκατόν άνδρες. + +Οι μεν λοιπόν εκατόν οι εκλεχθέντες υπό των πέντε χιλιάδων +τούτο συνέταξαν το πολίτευμα. Αφού δε αυτά επεκυρώθησαν υπό του +λαού, προϊσταμένου εις την διαλογήν των ψήφων του Αριστομάχου, +(129) η μεν βουλή η κατά το έτος της αρχοντίας του Καλλίου +διελύθη πριν συμπληρώση τας συνεδριάσεις της (130) την 14 του +μηνός Θαργηλιώνος, οι δε τετρακόσιοι εισήλθον εις την εξουσίαν +την 22 του Θαργηλιώνος· (131) ώφειλε δε η διά ψηφοφορίας +συγκροτηθείσα βουλή ν' αναλάβη το αξίωμα αυτής την 14 του +Σκιροφοριώνος. Η μεν λοιπόν ολιγαρχία κατά τοιούτον τρόπον +καθιδρύθη επί της αρχοντίας του Καλλίου, σωστά δε εκατόν έτη +(132) μετά την εκδίωξιν των τυράννων, γενομένων πρωτουργών (της +μεταβολής) του Πεισάνδρου, του Αντιφώντος και του Θηραμένους, +οι οποίοι ήσαν άνδρες και καλών οικογενειών και έχοντες μεγάλην +υπόληψιν συνέσεως και ευθυκρισίας. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΓ'. + +ΚΥΒΕΡΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΤΕΤΡΑΚΟΣΙΩΝ + + + +Ότε δε κατέστη το πολίτευμα τούτο, οι μεν πέντε χιλιάδες +ονομαστικώς μόνον εξελέγησαν, οι δε τετρακόσιοι μετά των δέκα +των εχόντων απεριόριστον εξουσίαν (αυτοκρατόρων) +εγκατασταθέντες εις το βουλευτήριον εκυβέρνων την πόλιν και +αποστείλαντες πρέσβεις προς τους Λακεδαιμονίους επρότειναν +τέλος του πολέμου επί τη βάσει να διατηρήσουν καθένας εκ των +δύο συνθηκολογούντων όσα τότε κατείχεν. Επειδή δ' εκείνοι δεν +απεδέχοντο ειμή υπό τον όρον να παραιτηθώσιν (οι Αθηναίοι) και +της ηγεμονίας της θαλάσσης, ένεκα τούτου διέκοψαν τας +διαπραγματεύσεις. + +Σχεδόν λοιπόν τέσσαρας μήνας διετηρήθη το πολίτευμα των +τετρακοσίων (133) και εκ τούτων έγινεν άρχων ο Μνησίλοχος διά +δύο μήνας επί της αρχοντίας του Θεοπόμπου, ο οποίος διετέλεσεν +άρχων τους επιλοίπους δέκα μήνας. Νικηθέντες δε οι Αθηναίοι εις +την ναυμαχίαν πλησίον της Ερετρείας και επειδή ολόκληρος η +Εύβοια πλην του Ωρεού απεστάτησε, στενοχωρηθέντες διά την +συμφοράν αυτήν περισσότερον παρά διά τας προγενεστέρας (διότι +περισσότερα ωφελήματα είχον από την Εύβοιαν παρά απ' αυτήν την +Αττικήν) κατέλυσαν την κυβέρνησιν των τετρακοσίων και παρέδωκαν +την διεύθυνσιν των πολιτικών πραγμάτων εις τους πεντακισχιλίους +τους ανήκοντας εις την τάξιν των στρατευομένων πολιτών (134) +ψηφίσαντες να μη είναι κανέν πολιτικόν αξίωμα έμμισθον. Κυρίως +δε την κατάλυσιν (των τετρακοσίων) ενήργησαν ο Αριστοκράτης και +ο Θηραμένης, μη ευχαριστούμενοι με τα διαπραττόμενα υπό των +τετρακοσίων, διότι όλα ούτοι ενήργουν μόνοι των, δι' ουδέν +ζητούντες την γνώμην των πέντε χιλιάδων. Φαίνεται δε ότι καλώς +εκυβερνήθη η πόλις εις εκείνους τους καιρούς, ενώ υπήρχε +πόλεμος και η διοίκησις ήτο στρατοκρατική (135). + +Από τούτους μεν λοιπόν αφήρεσεν ο δήμος την διοίκησιν της +πολιτείας πολύ γρήγορα (136). Κατά το έκτον (137) δε έτος μετά +την κατάλυσιν των τετρακοσίων επί της αρχοντίας του Καλλίου, +του εκ της περιφερείας Αγγελή (138) ότε εγένετο η εν +Αργινούσαις ναυμαχία, πρώτον μεν οι δέκα στρατηγοί οι +νικήσαντες εις την ναυμαχίαν συνέβη να καταδικασθώσιν όλοι ομού +διά μιας ψηφοφορίας γενομένης δι' υψώσεως των χειρών, ενώ άλλοι +μεν εξ αυτών ουδ' είχον λάβη μέρος εις την ναυμαχίαν, άλλοι δε +εις ξένον πλοίον (ως ναυαγοί δηλαδή) είχον διασωθή, και τούτο +διότι εξηπατήθη ο λαός υπό ανθρώπων, οι οποίοι του εξήγειραν +επιτηδείως την οργήν κατόπιν δε, ότε οι Λακεδαιμόνιοι εδήλωσαν +ότι δέχονται να αποσυρθούν από την Δεκέλειαν διά να +συνομολογηθή ειρήνη υπό τον όρον να κρατήση καθένας εκ των δύο +ότι κατέχει, μερικοί μεν προθύμως έστεργον, το δε πλήθος δεν +απεδέχθη, διότι εξηπατήθη από τον Κλεοφώντα, ο οποίος, ελθών +εις την εκκλησίαν του δήμου μεθυσμένος και φορών θώρακα, +ημπόδισε να γίνη ειρήνη, λέγων ότι δεν θα επιτρέψη τούτο, εάν +οι Λακεδαιμόνιοι δεν αφήσουν όλας τας πόλεις. Μη +διαχειρισθέντες δε τότε καλώς τα πράγματα, ενόησαν μετ' ολίγον +καιρόν το λάθος των διότι κατά το επόμενον έτος επί της +αρχοντίας του Αλεξίου έπαθαν την συμφοράν της εν Αιγός Ποταμοίς +ναυμαχίας, συνεπεία της οποίας, γενόμενος ο Λύσανδρος κύριος +της πόλεως, εγκαθίδρυσε τους τριάκοντα (τυράννους) με τον εξής +τρόπον. Αφού η ειρήνη συνομολογήθη με αυτούς (τους Αθηναίους) +υπό τον όρον να εξακολουθήσουν κυβερνώμενοι κατά το πάτριον +πολίτευμα, οι μεν λαϊκοί προσεπάθουν να διασώσουν την +δημοκρατίαν, εκ δε των επιφανών οι μεν ανήκοντες εις πολιτικάς +εταιρείας και μετ' αυτών εκείνοι εκ των εξορίστων, όσοι +επανήλθον μετά την ειρήνην, επεθύμουν ολιγαρχίαν, όσοι δε εις +καμμίαν εταιρείαν πολιτικήν δεν ανήκον, είχον δε πολιτικήν +υπόληψιν ουχί κατωτέραν, εζήτουν το πάτριον (παλαιόν) +πολίτευμα, μεταξύ των οποίων ήτο μεν και ο Αρχίνος και ο Άνυτος +και ο Κλειτοφών και ο Φορμίσιος και άλλοι πολλοί, προεξήρχε δε +κυρίως ο Θηραμένης. Ότε δε ο Λύσανδρος προσετέθη με τους +ολιγαρχικούς, ο λαός κυριευθείς από φόβον ηναγκάσθη να ψηφίση +ολιγαρχικόν πολίτευμα. Υπέβαλε δε ενυπογράφως το ψήφισμα ο +Δρακοντίδης ο Αφιδναίος (139). + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΔ'. + +ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΙΑΚΟΝΤΑ + + + +Οι μεν λοιπόν τριάκοντα κατ' αυτόν τον τρόπον έλαβαν την +εξουσίαν επί της αρχοντίας, του Πυθοδώρου, (140) γενόμενοι δε +κύριοι της πόλεως, τα μεν άλλα τα ψηφισθέντα περί οργανώσεως +του πολιτεύματος παρέβλεψαν, καταστήσαντες δε πεντακοσίους +βουλευτάς και τα άλλα αξιώματα μεταξύ χιλίων προεκλεγέντων επί +τούτω και εκλέξαντες μόνοι των απ' ευθείας δέκα άρχοντας του +Πειραιώς και ένδεκα φύλακας του δεσμωτηρίου και τριακοσίους +μαστιγοφόρους υπηρέτας έμεναν εξουσιασταί της πόλεως μόνοι των. +Και κατ' αρχάς μεν ήσαν μετριοπαθείς προς τους πολίτας και +προσεποιούντο ότι επεδίωκαν την εφαρμογήν του πατροπαραδότου +πολιτεύματος και κατήργησαν τους νόμους του Εφιάλτου και του +Αρχιστράτου τους περί των Αρεοπαγιτών (141), καθώς και εκ των +θεσμών του Σόλωνος εκείνους όσοι διήγειρον αμφισβητήσεις και +την αυθαίρετον ερμηνείαν την εις τους δικαστάς αναγνωριζομένην +κατήργησαν, ως εάν ήθελαν να επανορθώσουν το πολίτευμα και ν' +αποδώσουν εις αυτό κύρος. Παραδείγματος χάριν την διάταξιν ότι +δύναταί τις να δώση (ν' αφήση) την περιουσίαν του εις όποιον +αυτός θέλη, απλοποιήσαντες και αφήσαντες τούτο μόνον (142), +αφήρεσαν τους συναφείς περιορισμούς, ήτοι τον όρον «εάν δεν +είναι ακαταλόγιστος εξ αιτίας γηρατείων ή εάν δεν παρασυρθή εις +τούτο υπό γυναικός» διά να μη δύνανται να επεμβαίνουν οι +συκοφάνται. Ομοίως δε τούτο (τοιαύτην δηλαδή απλοποίησιν) +έκαμναν και επί των άλλων νόμων. Κατ' αρχάς μεν λοιπόν ταύτα +έπραττον και τους συκοφάντας και τους ομιλούντας προς τον λαόν +δημαγωγικώς αντιθέτως προς το ωφέλιμον, ραδιούργους όντας και +πονηρούς, εθανάτωναν δι' αυτά δε συντελούμενα ευχαριστούντο οι +πολίται, νομίζοντες ότι χάριν της κοινής ωφελείας ενήργουν +αυτοί. Όταν δε εστερέωσαν περισσότερον την εξουσίαν των, δεν +ευλαβούντο πλέον κανένα εκ των πολιτών, αλλά εθανάτωναν τους +διακρινομένους είτε διά την περιουσίαν των είτε διά το γένος +των είτε διά τα αξιώματά των και διά ν' απαλλάσωνται του εξ +αυτών φόβου και διότι ήθελαν να διαρπάζουν τας περιουσίας +τούτων και εις διάστημα ολίγου καιρού είχαν θανατώση όχι +ολιγωτέρους από χίλιους πεντακοσίους. + +Ενώ δε τοιουτοτρόπως εξέπιπτεν η πόλις (143), ο Θηραμένης +αγανακτών διά τα διαπραττόμενα συνεβούλευε (τους τριάκοντα) να +παύσωσι μεν την τοιαύτην κατάχρησιν της εξουσίας (144), να +δώσουν δε εις τους εγκρίτους των πολιτών συμμετοχήν εις την +διοίκησιν της πολιτείας. Εκείνοι δε κατ' αρχάς εναντιωθέντες, +όταν διεδόθησαν οι λόγοι ούτοι εις το πλήθος και οι πολλοί ήσαν +ευνοϊκοί προς τον Θηραμένην, φοβηθέντες μη αυτός γενόμενος +αρχηγός του λαού καταλύση την δυναστικήν εξουσίαν των, εκλέγουν +και καταγράφουν τρισχιλίους εκ των πολιτών διά να δώσουν εις +αυτούς συμμετοχήν εις την διοίκησιν της πολιτείας. Ο Θηραμένης +δε και πάλιν τους επικρίνει δι' αυτά, πρώτον μεν διότι θέλοντες +να δώσουν πολιτικά δικαιώματα εις τους εγκριτωτέρους, απένειμαν +τοιαύτα εις τρισχιλίους μόνον, ως εάν εις τον αριθμόν τούτον +ακριβώς περιελαμβάνετο το πλήθος των εναρέτων, εξ άλλου δε ότι +κάμνουν τα δύο εναντιώτατα, καθιστώντες επί της βίας +στηριζομένην την εξουσίαν και εν ταυτώ αδυνατωτέραν των +εξουσιαζομένων. Εκείνοι δε εις αυτά μεν δεν έδωκαν προσοχήν, +τον δε κατάλογον των τρισχιλίων διά πολύν μεν καιρόν ανέβαλαν +να εφαρμόσουν, είχαν όμως υπ' όψιν και εις αυτόν να +περιλαμβάνουν τους γνωστούς ότι είναι φίλοι των, οσάκις δε +ήθελαν νομίση πρόσφορον εις αυτούς να γνωστοποιούν (μεταβολάς +του καταλόγου), άλλους μεν από τους περιλαμβανομένους εις αυτόν +έσβυναν, άλλους δε εις αντικατάστασιν τούτων έξωθεν κατεχώρουν. + +Ήδη δε εις την αρχήν του χειμώνος, ότε ο Θρασύβουλος μετά των +εξορίστων κατέλαβε το φρούριον της Φυλής και αφού από την +επίθεσιν κατ' αυτού, την οποίαν επεχείρησαν οι τριάκοντα διά +στρατού, κακώς απεχώρησαν, έλαβαν απόφασιν ν' αφαιρέσουν μεν τα +όπλα των άλλων να φονεύσουν δε τον Θηραμένην κατά τον εξής +τρόπον: + +Υπέβαλαν εις την βουλήν δύο σχέδια νόμου προστάζοντες να τα +ψηφίση· εξ αυτών ο μεν ένας νόμος έκαμνεν απολύτους εξουσιαστάς +(αυτοκράτορας) τους τριάκοντα να θανατώνουν όσους έκριναν εκ +των πολιτών των μη περιλαμβανομένων εις τον κατάλογον των +τρισχιλίων· ο δε άλλος απηγόρευε το να μετέχουν της παρούσης +πολιτείας όσοι τυχόν είχαν κατεδαφίση το εν Ηετιωνεία τείχος ή +είχαν πράξη τι εναντίον των τετρακοσίων των ιδρυτών της +προγενεστέρας ολιγαρχίας· εις αυτά δε και τα δύο είχε λάβη +μέρος ο Θηραμένης, ώστε με την ψήφισιν των νόμων συνέβαινε και +να ευρίσκεται στερημένος αυτός πολιτικών δικαιωμάτων (145) και +οι τριάκοντα να γίνωνται κύριοι να τον θανατώσουν· ότε δε +εφονεύθη ο Θηραμένης, και τα όπλα αφήρεσαν όλων εκτός των +τρισχιλίων και κατά τα άλλα πολύ εξετράπησαν εις σκληρότητα και +πονηρίαν, αποστείλαντες δε πρέσβεις εις Λακεδαίμονα κατηγόρουν +τον Θηραμένην, συνάμα δε εζήτουν (από τους Λακεδαιμονίους) να +τους βοηθήσουν· τα οποία ακούσαντες οι Λακεδαιμόνιοι έστειλαν +αρμοστήν (146) και ως επτακοσίους στρατιώτας, οι οποίοι +ελθόντες εφρούρουν την Ακρόπολιν. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΕ'. + +ΚΥΒΕΡΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΔΕΚΑ. — ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. + + + +Μετά δε ταύτα ότε οι από της Φυλής εκυρίευσαν την Μουνυχίαν και +ενίκησαν εις μάχην τους μετά των τριάκοντα εκστρατεύσαντας +εναντίον αυτών, οι εκ της πόλεως επιστρέψαντες μετά την +συμπλοκήν εντός της πόλεως και συναθροισθέντες την επομένην +ημέραν εις την αγοράν, τους μεν τριάκοντα καθήρεσαν από την +εξουσίαν, εκλέγουν δε εκ των πολιτών δέκα αναθέτοντες εις +αυτούς απόλυτον εξουσίαν διά την κατάλυσιν του πολέμου· ούτοι +δε παραλαβόντες την κυβέρνησιν της πόλεως δεν έκαμναν μεν +εκείνα, διά τα οποία εξελέγησαν, έστειλαν δε εις την +Λακεδαίμονα μήνυμα ζητούντες βοήθειαν και διά να δανεισθούν +χρήματα. Επειδή δε οι πολίται δυσηρεστούντο δι' αυτά, εκείνοι +(οι δέκα άρχοντες) φοβούμενοι μη εκδιωχθούν από την εξουσίαν +και θέλοντες να καταπλήξουν τους άλλους, το οποίον και συνέβη, +συλλαβόντες τον Δημάρατον, ένα εκ των επιφανών πολιτών +εφόνευσαν αυτόν και κατείχον την κυβέρνησιν ασφαλώς, με την +βοήθειαν και του Καλλιβίου και των υπαρχόντων εις την πόλιν +Πελοποννησίων (147) και μερικών εκ της τάξεως των ιππέων· προς +τούτοις· διότι κυρίως εκ των πολιτών της τάξεως αυτής μερικοί +εφρόντιζαν επιμόνως να μη επιστρέφουν εις την πόλιν οι +ευρισκόμενοι εις το φρούριον της Φυλής. + +Ότε δε ούτοι, οι τον Πειραιά και την Μουνυχίαν έχοντες, επειδή +όλος ο λαός απεστάτησε προς αυτούς, υπερίσχυον εις τον πόλεμον, +τότε καθαιρέσαντες τους δέκα τους πρώτους εκλεγέντας, άλλους +εξέλεξαν δέκα, εκείνους οι οποίοι επιστεύετο ότι ήσαν οι +άριστοι· και επί της κυβερνήσεως τούτων επετεύχθη να γίνη η +συνδιαλλαγή (148) των πολιτών και επανήλθεν εις την πόλιν ο +λαός χάρις εις την συνδρομήν και προθυμίαν όλων· προεξήρχε δε +αυτών κυρίως Ρίνων ο Παιανιεύς και Φαύλος ο Αχερδούσιος· διότι +ούτοι πριν να φθάση ο Παυσανίας έστειλαν προς συνεννόησιν εις +τους μένοντας εις τον Πειραιά και όταν εκείνος ήλθε +συνειργάσθησαν με αυτόν προθύμως διά την επιστροφήν των πολιτών +εις τον δήμον. + +Διότι την ειρήνην και την συνδιαλλαγήν έφερεν εις πέρας ο +Παυσανίας, ο βασιλεύς των Λακεδαιμονίων, ομού με τους δέκα +συνδιαλλακτάς, τους ελθόντας ύστερον από την Λακεδαίμονα, τους +οποίους αυτός επειγόντως εζήτησε να έλθουν. Οι δε περί τον +Ρίνωνα και διά την ευνοϊκήν υπέρ του λαού πολιτικήν των +επηνέθησαν και αναλαβόντες την διοίκησιν εις καιρόν ολιγαρχίας, +έδοσαν λογοδοσίαν εις καιρόν δημοκρατίας και κανείς διά τίποτε +δεν κατήγγειλεν αυτούς ούτε εκ των πολιτών όσοι είχαν μείνη εις +την πόλιν, ούτε εκ των πολιτών όσοι είχαν επανέλθη από τον +Πειραιά, αλλά διά ταύτα και στρατηγός εξελέγη ευθύς έπειτα ο +Ρίνων. + +Έγιναν δε αι συμφιλιώσεις επί της αρχοντίας του Ευκλείδου (149) +κατά τας εξής συνθήκας: + +Όσοι εκ των Αθηναίων των μεινάντων εις την πόλιν ήθελαν να +εγκατασταθώσιν έξω απ' αυτήν (150), ούτοι να κατοικήσουν εις +την Ελευσίνα διατηρούντες όλα τα πολιτικά των δικαιώματα και +έχοντες αυτοτέλειαν και αυτοδιοίκησιν ως προς τον εαυτόν τους +και λαμβάνοντες τα εισοδήματα των περιουσιών των (151). Το δε +ιερόν της Ελευσίνος να είναι κοινόν και εις τους δύο, να έχουν +δε την επιμέλειαν αυτού οι Κήρυκες και οι Ευμολπίδαι (152) +σύμφωνα με τα πατροπαράδοτα. Να μη επιτρέπεται δε μήτε εις τους +εκ της Ελευσίνος να πηγαίνουν εις την πόλιν μήτε εις τους εκ +της πόλεως να πηγαίνουν εις την Ελευσίνα πλην εις τας ημέρας +της τελέσεως των (Ελευσινίων) μυστηρίων. Να καταβάλλουν δε οι +Ελευσίνιοι την υποχρεωτικήν εισφοράν από των εισοδημάτων αυτών +εις το συμμαχικόν ταμείον ακριβώς όπως οι άλλοι Αθηναίοι (153). +Εάν δέ τινες των αποχωρούντων της πόλεως γίνωνται ιδιοκτήται +οικίας εις την Ελευσίνα, πρέπει να συμφωνούν προς τούτο με τον +πρότερον ιδιοκτήτην· εάν δε δεν μένουν σύμφωνοι μεταξύ τους να +εκλέγη καθένας των τρεις εκτιμητάς και την τιμήν την οποίαν +ούτοι θα ώριζαν, αυτή να καταβάλλεται. Από δε τους Ελευσινίους +σύνοικοι (των νέων εγκαταστάτων) να μένουν μόνον εκείνοι τους +οποίους αυτοί (οι εγκατάστατοι) θα ήθελαν. Η δε απογραφή διά +τους θέλοντας να κατοικήσουν έξω της πόλεως να γίνη ως προς μεν +τους διαμένοντας εις την πόλιν εντός δέκα ημερών, αφ' ότου +ήθελον δώση τον όρκον (της τοιαύτης συμφωνίας) και η εκ της +πόλεως έξοδος εντός είκοσι ημερών, ως προς δε τους απόντας, αφ' +ότου ήθελον επιστρέψη εις την πόλιν κατά τας αυτάς προθεσμίας. +Να μη επιτρέπεται δε ν' αναλάβη κανέν διοικητικόν εις την πόλιν +αξίωμα ο κατοικών εις την Ελευσίνα, πριν ή δι' απογραφής δηλώση +πάλιν ότι θα κατοικήση εις την πόλιν. Αι δε δίκαι διά φόνον να +γίνωνται κατά τα πατροπαράδοτα, εάν τις ιδιοχείρως ήθελε +φονεύση ή τραυματίση τινά. Διά δε τα περασμένα να μη +επιτρέπεται ουδείς εναντίον ουδενός να διατηρή έχθραν εκτός +προς τους τριάκοντα και τους δέκα και τους ένδεκα και τους +κυριεύσαντας τον Πειραιά, ούτε δε προς αυτούς ακόμη εάν ήθελον +προσέλθη και δώση λογοδοσίαν· λογοδοσίαν δε να δίδουν οι μεν +καταλαβόντες τον Πειραιά εις τους εν Πειραιεί κατοίκους, οι δε +κυβερνήσαντες εις την πόλιν ενώπιον των εχόντων δικαιοδοσίαν +διορισμού, εις πολιτικά αξιώματα (154). Κατόπιν μετά την +τοιαύτην διαδικασίαν να δύνανται όσοι απ' αυτούς θέλουν να +εγκατασταθώσιν έξω της πόλεως. Τα δε χρήματα τα οποία αι δύο +πολιτικαί μερίδες εδανείσθησαν εις τον πόλεμον καθεμία ν' +αποδώση χωριστά. + +Ότε δε έγιναν τοιαύται αι συμφωνίαι συνδιαλλαγής και επειδή +εφοβούντο όσοι μετά των τριάκοντα συνεπολέμησαν και πολλοί +είχον μεν κατά νουν να εγκατασταθούν έξω της πόλεως, ανέβαλλαν +δε την προς τούτο γραπτήν δήλωσιν εις τας τελευταίας της +προθεσμίας ημέρας, όπως όλοι συνηθίζουν να κάμνουν, ο Αρχίνος +αντιληφθείς ότι ούτοι ήσαν πολλοί και θέλων να τους εμποδίση +αφήρεσε τας τελευταίας ημέρας της εγγράφου δηλώσεως (155), ώστε +πολλοί ομού να εξαναγκασθούν να μείνουν παρά την θέλησίν των +έως ου έλαβαν θάρρος. Και φαίνεται ότι και εις τούτο καλώς +επολιτεύθη ο Αρχίνος και μετά ταύτα καταγγείλας ως παρά τον +νόμον προτεινόμενον (156) το ψήφισμα του Θρασυβούλου, διά του +οποίου παρείχοντο πολιτικά δικαιώματα εις όλους τους εκ +Πειραιώς επανελθόντας, εκ των οποίων μερικοί αναντιρρήτως ήσαν +δούλοι, και τρίτον όταν τις ήρχισε να εκδηλώνη έχθραν εναντίον +των επανελθόντων, οδηγήσας διά της βίας αυτόν ενώπιον της +βουλής και πείσας (τους βουλευτάς) να καταδικάσουν αυτόν εις +θάνατον χωρίς δίκην, λέγων ότι εις την περίστασιν αυτήν θα +δείξουν αν πράγματι θέλουν να σώσουν την δημοκρατίαν και να +μείνουν πιστοί εις τους όρκους· διότι, αν μεν αθωώσουν αυτόν, +θα παρακινήσωσιν (εις ομοίαν παρεκτροπήν) και άλλους, εάν δε +τον θανατώσουν, θα δώσουν παράδειγμα εις όλους· το οποίον και +συνέβη· διότι με το να θανατωθή αυτός κανένας ποτέ πλέον δεν +εφανέρωσεν εχθροπάθειαν κατόπιν. Αλλά απεναντίας φαίνονται οι +Αθηναίοι (τότε) ότι καλλίτερα και πολιτικώτερα από κάθε άλλον +λαόν και ιδιαιτέρως και από κοινού επολιτεύθησαν απέναντι των +προηγουμένων συμφορών διότι δεν εξήλειψαν μόνον τας αμοιβαίας +αιτιάσεις περί των πρότερον γενομένων, αλλά και εις τους +Λακεδαιμονίους απέδωσαν από κοινού τα χρήματα, τα οποία οι +τριάκοντα έλαβαν διά τον πόλεμον, ενώ αι συνθήκαι ώριζαν +καθεμία εκ των δύο μερίδων ν' αποδώση τα δανεισθέντα χωριστά, +και οι εκ της πόλεως και οι εκ του Πειραιώς, φρονούντες ότι +τούτο πρώτον έπρεπε προ παντός να επικρατήση, η ομόνοια· εις δε +τας άλλας πόλεις όχι μόνον από τα ιδικά των δεν δίδουν οι +επικρατήσαντες και ιδρύσαντες ούτω δημοκρατικόν πολίτευμα, αλλά +προβαίνουσι και εις νέαν διανομήν της γης (157). Συνεφιλιώθησαν +δε τελειωτικώς και με τους εγκατασταθέντας εις την Ελευσίνα, το +τρίτον έτος μετά την εκεί εγκατάστασιν επί της αρχοντίας του +Ξενενέτου. + +Ταύτα μεν λοιπόν συνέβη να γίνωσιν εις τους μετέπειτα χρόνους· +τότε δε, δημοκρατική μερίς (ο λαός) γενομένη κυρία των +πραγμάτων εγκατέστησε την υπάρχουσαν τώρα πολιτείαν επί της +αρχοντίας μεν του Πυθοδώρου, κατά την κοινήν δε γνώμην δικαίως +ο λαός ανέλαβε την διοίκησιν της πολιτείας, διά τον λόγον ότι +αφ' εαυτού (ο λαός) επετέλεσε την επάνοδον αυτού εις την πόλιν. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΣΤ'. + +ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΙΣ + + + +Ήτο δε κατ' αριθμητικήν τάξιν ενδεκάτη η μεταβολή του +πολιτεύματος αυτή (158). Διότι πρώτη μεν πολιτική οργάνωσις +αρχήθεν έγινεν η του Ίωνος και εκείνων οι οποίοι μετ' αυτού +εκατοίκησαν (εις την Αττικήν). Διότι τότε διά πρώτην φοράν +κατενεμήθησαν εις τας τέσσαρας φυλάς αναμεταξύ των και +καθίδρυσαν τους φυλοβασιλείς. Δευτέρα δε και πρώτη κατόπιν +ταύτης κυρίως έχουσα μορφήν πολιτεύματος είναι η γενομένη επί +Θησέως, έχουσα μικράν τινα παρέκκλισιν από του βασιλικού +πολιτεύματος. Ύστερα δε απ' αυτήν (έρχεται) η επί της εποχής +του Δράκοντος, ότε και διά πρώτην φοράν συνέταξαν γραπτούς +νόμους (159). Τρίτη δε είναι η μετά την στάσιν, η επί της +εποχής του Σόλωνος, από της οποίας έγινεν αρχή δημοκρατίας. +Τετάρτη δε είναι η τυραννίς (το πολίτευμα των τυράννων) επί +Πεισιστράτου. Πέμπτη δε η μετά την κατάλυσιν των τυράννων, η +επί της εποχής του Κλεισθένους, έχουσα δημοκρατικώτερον +χαρακτήρα παρά η του Σόλωνος. Έκτη δε είναι η μετά τους +Μηδικούς πολέμους, οπότε την επίβλεψιν του πολιτεύματος είχεν η +εξ Αρείου Πάγου βουλή. Εβδόμη δε και μετά ταύτην είναι εκείνη +την οποίαν και ο Αριστείδης μεν υπέδειξεν, επραγματοποίησε δε ο +Εφιάλτης με την κατάργησιν της εξουσίας του Αρείου Πάγου· κατά +την οποίαν συνέβησαν και πολλά σφάλματα της πόλεως ως προς την +ηγεμονίαν της θαλάσσης εξ αιτίας των δημαγωγών. Ογδόη δε +υπήρξεν η πολιτική κατάστασις των τετρακοσίων. Και κατόπιν +αυτής ενάτη η δημοκρατία πάλιν. Δεκάτη δε υπήρξεν η των +τριάκοντα και η των δέκα τυραννική εξουσία. Ενδεκάτη δε η μετά +την κάθοδον εκ Φυλής και εκ Πειραιώς, από της οποίας απορρέει +το πολίτευμα έως τώρα, ολοένα πλειότερον παρέχουσα την εξουσίαν +εις το πλήθος. + +Διότι όλων των πολιτικών πραγμάτων κύριον έκαμεν ο λαός τον +εαυτόν του και όλα διοικούνται διά ψηφισμάτων και διά +δικαστηρίων, εις τα οποία η λαϊκή τάξις έχει την υπεροχήν. +Διότι και η νομοθετική δικαιοδοσία της βουλής μετεφέρθη εις την +συνέλευσιν του λαού (160)· και τούτο φαίνεται ότι ορθώς (οι +Αθηναίοι) πράττουσι· διότι πλέον εύκολα διαφθείρονται οι ολίγοι +παρά οι πολλοί διά της παροχής κέρδους ή χαρίτων. + +Παροχήν δε μισθού εις τους συνερχομένους εις εκκλησίαν του +δήμου κατ' αρχάς μεν απεφάσισαν να μη κάμουν επειδή δε δεν +συνηθροίζοντο εις την εκκλησίαν, αλλ' υπήρχεν ανάγκη να +σοφίζωνται πολλά οι πρυτάνεις διά να συναθροίζεται το πλήθος το +επαρκούν διά να είναι έγκυρος η δι' ανυψώσεως των χειρών +ψηφοφορία (161), πρώτον μεν ο Αγύρριος παρέσχεν ένα οβολόν (ως +μισθόν εκάστου προσερχομένου), μετά δε τούτον ο Ηρακλείδης ο +Κλαζομένιος (162), ο επονομαζόμενος βασιλεύς παρέσχε δύο +οβολούς, πάλιν δε ο Αγύρριος τριώβολον. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟN ΙΖ'. + +ΕΓΓΡΑΦΗ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΩΝ — ΕΦΗΒΙΑ (163) + + + +Η σημερινή δε κατάστασις της πολιτείας είναι κατά τον εξής +τρόπον: + +Μετέχουσι μεν των πολιτικών δικαιωμάτων όσοι έχουν γεννηθή από +αμφοτέρους τους γονείς των πολίτας· εγγράφονται δε εις τον +κατάλογον των δημοτών όταν έχουν ηλικίαν δεκαοκτώ ετών. Όταν δε +εγγράφωνται ούτοι, ψηφίζουν περί αυτών οι ήδη δημόται ενόρκως, +πρώτον μεν εάν πιστεύουν ότι έχουν την υπό του νόμου οριζομένην +ηλικίαν, και αν δεν γίνη πιστευτόν ότι έχουν αυτήν, επιστρέφουν +εις την τάξιν των παίδων· δεύτερον δε εάν καθένας απ' αυτούς +είναι και έχη γεννηθή ελεύθερος σύμφωνα με τον νόμον έπειτα δε +εάν μεν δώσουν αρνητικήν ψήφον (164), ότι δηλαδή δεν είναι ένας +ελεύθερος, αυτός μεν εφεσιβάλλει (165) την απόφασιν εις το +δικαστήριον, οι δε δημόται εκλέγουν πέντε εξ αυτών άνδρας ίνα +υποστηρίξουν την κατηγορίαν, και αν μεν δεν γίνη δεκτόν ότι +έχει δίκαιον να εγγραφή πολίτης, πωλεί αυτόν η πόλις (ως +δούλον)· αν δε κερδήση την δίκην (166) αναγκαστικώς εγγράφουν +αυτόν (εις το μητρώον των πολιτών) οι δημόται. Μετά δε ταύτα +εξελέγχει (167) τον κατάλογον των εγγραφέντων η βουλή και, αν +κανείς εξ αυτών λογισθή τότε νεώτερος των δεκαοκτώ ετών, +επιβάλλει (η βουλή) πρόστιμον (168) εις τους πολίτας, οι οποίοι +τον ενέγραψαν. Όταν δε υποστώσι τον τοιούτον έλεγχον οι έφηβοι, +τότε κατά φυλάς συναθροισθέντες οι πατέρες των εκλέγουν κατόπιν +ορκωμοσίας τρεις εκ καθεμιάς φυλής (169) έχοντας ηλικίαν άνω +των τεσσαράκοντα ετών, εκείνους τους οποίους ήθελαν κρίνη ως +τους καλλιτέρους και πλέον καταλλήλους διά να αναλάβωσι την +επίβλεψιν των εφήβων, εξ αυτών δε ο δήμος εκλέγει διά +χειροτονίας ένα από κάθε φυλήν ως &σωφρονιστήν& και &κοσμητήν& +επί όλων εν γένει (170). Παραλαβόντες δε ούτοι όλους ομού τους +εφήβους, πρώτον μεν περιέρχονται μετ' αυτών τα ιερά (171), +έπειτα μεταβαίνουν μαζί τους εις Πειραιά και τους εγκαθιστώσιν +φρουρούς άλλους μεν εις την Μουνυχίαν, άλλους δε εις την Ακτήν. +Εκλέγει δε διά χειροτονίας ο δήμος και δύο παιδαγωγούς δι' +αυτούς και διδασκάλους, οι οποίοι τους διδάσκουν να οπλομαχώσι, +να τοξεύωσι, ν' ακοντίζωσι και να χειρίζωνται τον καταπέλτην +(172). + +Δίδει δε η πολιτεία και διά τροφήν εις μεν τους σωφρονιστάς +μίαν δραχμήν εις καθένα, εις δε τους εφήβους τέσσαρας οβολούς +εις καθένα. Ο δε σωφρονιστής λαμβάνων τα χρήματα τα προωρισμένα +διά τους εφήβους της ιδικής του φυλής ο καθένας, αγοράζει τα +αναγκαιούντα εις όλους από κοινού (διότι έχουν συσσίτιον κατά +φυλάς) και φροντίζει αυτός δι' όλα τα άλλα. + +Και το μεν πρώτον έτος τοιουτοτρόπως διάγουν· το δε επόμενον +έτος, όταν γίνη εκκλησία (173) του δήμου εις το θέατρον, +επιδείξαντες οι έφηβοι ενώπιον του δήμου την εξάσκησιν αυτών +εις τα στρατιωτικά (174) και παρά της πόλεως λαβόντες ασπίδα +και δόρυ καθίστανται φύλακες περίπολοι εις την χώραν και +μένουσιν ως σκοποί εις τα φρούρια. Υπηρετούσι δε ως φρουροί +κατά τα δύο έτη φορούντες χλαμύδας και είναι καθ' όλα +αφορολόγητοι· και ούτε ενάγουσιν ούτε ενάγονται εις τα +δικαστήρια (175), διά να μη υπάρχη πρόφασις απουσίας, εκτός εάν +πρόκειται περί κληρονομικής υποθέσεως και περί επικλήρου, η εάν +λόγω καταγωγής ανατεθή εις κανένα εξ αυτών ιερατικόν αξίωμα. +Όταν δε περάσουν τα δύο έτη, προσέρχονται πλέον εις την τάξιν +όλων των άλλων πολιτών. + +Τα μεν λοιπόν αφορώντα εις την εγγραφήν των πολιτών και εις +τους εφήβους τοιουτοτρόπως έχουσι. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΗ'. + +ΒΟΥΛΗ ΚΑΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ + + + +Όλα δε τα αξιώματα, τα αναγόμενα εις την συνήθη διοίκησιν +παρέχονται διά κλήρου, εκτός του ταμίου των στρατιωτικών και +των ταμιών διά τα θεωρικά χρήματα και του επιμελητού των κρηνών +της υδρεύσεως. Εις δε τα αξιώματα ταύτα διορίζουσι +ψηφοφορούντες διά χειροτονίας και οι χειροτονηθέντες άρχοντες +είναι από της εορτής των Παναθηναίων έως την επομένην εορτήν +των Παναθηναίων. Διά χειροτονίας δε εκλέγουν και όλους τους διά +τον πόλεμον άρχοντας. + +Η δε βουλή απαρτίζεται διά κλήρου εκ πεντακοσίων πενήντα από +κάθε φυλήν. Έχει δε την πρυτανείαν (176), ιδιαιτέρως κάθε φυλή +κατά σειράν όπως ήθελον έλθη διά κλήρου, αι μεν πρώται +τέσσαρες, τριάντα έξ ημέρας η καθεμία, αι δε κατόπιν έξ, +τριάντα πέντε ημέρας η καθεμία. Διότι το έτος υπολογίζουν +σεληνιακόν. Εκείνοι δε εξ αυτών οι οποίοι είναι πρυτάνεις +πρώτον μεν συντηρούνται διά συσσιτίου (παρεχομένου υπό της +πόλεως) εις την Θόλον, (177) μισθοδοτούμενοι υπό της πόλεως, +δεύτερον δε είναι επιφορτισμένοι να προσκαλώσιν εις συνέλευσιν +την βουλήν και τον λαόν· την μεν βουλήν κάθε ημέραν, εκτός εάν +είναι ημέρα εορτής, τον δε λαόν τέσσαρας φοράς εις καθεμίαν +πρυτανείαν. Και όσα πρέπει να συζητήση η βουλή και ό,τι ειδικώς +εις καθεμίαν ημέραν και πού να συνέλθη, ούτοι (οι πρυτάνεις) τα +προδιορίζουν· προδιορίζουν δε ούτοι και τας συνελεύσεις του +λαού· μιαν μεν συνέλευσιν κυρίαν κατά την οποίαν είναι +ωρισμένον να αποφαίνωνται διά χειροτονίας ως προς την +κυβέρνησιν, εάν δηλαδή καλώς κυβερνά, και να συσκέπτωνται διά +τον σιτισμόν και διά την φρούρησιν της χώρας· και τας μηνύσεις +διά πολιτικά εγκλήματα (178) την ημέραν εκείνην οφείλουν να +κάμνουν οι θέλοντες και αι απογραφαί των δημευομένων κτημάτων +(179) πρέπει να αναγινώσκωνται και αι λογοδοσίαι επί +κληρονομικών υποθέσεων και επί της διαχειρίσεως κληρονομικών +περιουσιών γυναικών ανυπάνδρων, (180) διά να μη διαφεύγη την +γνώσιν κανενός τίποτε απροστάτευτον (181). Εις τον καιρόν δε +της έκτης πρυτανείας ομού με τα ειρημένα (η συνέλευσις του +λαού) διά χειροτονίας ψηφίζει περί της οστρακοφορίας (182), εάν +πρέπη να ενεργηθή τοιαύτη ή μη, και περί επιβολής ποινών +περιουσιακών (183) εις συκοφάντας Αθηναίους και μετοίκους, έως +τρεις από καθεμίαν εκ των δύο τούτων τάξεων (184), και περί +κατηγορίας εναντίον τινός, ο οποίος τυχόν υπεσχέθη τι εις τον +δήμον και δεν το εξετέλεσεν. Άλλη δε συνέλευσις είναι διά τας +αιτήσεις, εις την οποίαν υποβάλλει αίτησιν οποίος θέλει δι' όσα +τυχόν θέλει και ιδιωτικής και δημοσίας φύσεως να ομιλήση προς +τον δήμον (185). Αι δε δύο άλλαι πρυτανικοί συνελεύσεις είναι +περί των άλλων δημοσίων υποθέσεων· εις αυτάς δε ορίζουσιν οι +νόμοι να συζητούνται εις καθεμίαν τρία μεν ζητήματα αφορώντα +εις τα ιερά, τρία δε αφορώντα εις αποστολάς κηρύκων και +πρεσβείας και τρία αφορώντα εις τα όσια (186). Συζητούσι δε και +αποφασίζουσι κάποτε χωρίς να προηγηθή διά χειροτονίας ψηφοφορία +περί εισαγωγής του ζητήματος (187). Παρουσιάζονται δε και οι +κήρυκες εις τους πρυτάνεις πρώτον (188)· και οι φέροντες (προς +τον δήμον Αθηναίων) επιστολάς εις τούτους τας επιδίδουσιν +(189). + +Υπάρχει δε επόπτης (αρχηγός) των πρυτάνεων (190) ένας διά +κλήρου εκλεγόμενος· αυτός δε εποπτεύει νύκτα και ημέραν και δεν +επιτρέπεται ούτε διά περισσότερον καιρόν ούτε δύο φοράς να +χρηματίση ο ίδιος. Φυλάττει δε ούτος και τας κλείδας των ιερών +κτιρίων, όπου υπάρχουν τα χρήματα και τα έγγραφα της πόλεως, +και την δημοσίαν σφραγίδα· και αυτός να μένη εις την Θόλον +είναι επιβεβλημένον καθώς και τρεις ακόμη των πρυτάνεων, +εκείνοι τους οποίους αυτός ήθελεν ορίση. Και όταν συγκαλέσουν +οι πρυτάνεις την βουλήν ή τον δήμον, ούτος διά κλήρου ορίζει +εννέα προέδρους, ένα από κάθε φυλήν, πλην εκείνης η οποία έχει +την πρυτανείαν, και εκ των εννέα τούτων ένα επόπτην, και +παραδίδει εις αυτούς το πρόγραμμα (της ημερησίας διατάξεως) διά +την συνέλευσιν· αυτοί δε παραλαβόντες το πρόγραμμα και διά την +τήρησιν της τάξεως φροντίζουν και υποβάλλουν τα ζητήματα επί +των οποίων θα γίνη συζήτησις και αποφαίνονται διά το αποτέλεσμα +της ψηφοφορίας διά χειροτονίας και όλα τα άλλα διοικούσι και +εξουσίαν έχουν να διαλύσουν την συνέλευσιν. Και να είναι τις +επόπτης δεν επιτρέπεται παρά μίαν φοράν το έτος, να γίνη δε +πρόεδρος (μιας φυλής) επιτρέπεται μίαν φοράν εις κάθε +πρυτανείαν. + +Διενεργούσι δε (οι πρυτάνεις) και αρχαιρεσίας στρατηγών και +αρχηγών του ιππικού και των άλλων πολεμικών αξιωμάτων υπό της +συνελεύσεως του δήμου σύμφωνα με τας εν αυτή αποφάσεις του +λαού. Διενεργούσι δε τας αρχαιρεσίας οι μετά την έκτην +πρυτανείαν πρυτανεύοντες, εκείνοι επί της αρχής των οποίων οι +οιωνοί θα εφαίνοντο ευνοϊκοί προς τούτο (191). Είναι δε ανάγκη +να προηγηθή προκαταταρκτική της βουλής απόφασις (192) και περί +τούτων. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΘ'. + +ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ + + + +Η δε βουλή εις προγενεστέραν εποχήν είχεν εξουσίαν και +χρηματικήν ποινήν να επιβάλη και δεσμά και θάνατον (193)· και +ότε αυτή έφερεν εις τον δήμιον κάποιον Λυσίμαχον, ο οποίος +εκάθητο ήδη επί του εδωλίου της θανατικής εκτελέσεως και +επρόκειτο να φονευθή, ο Ευμηλίδης ο εκ του δήμου Αλωπεκής +απέσπασεν αυτόν λέγων ότι κανείς δεν πρέπει χωρίς δικαστικήν +διαδικασίαν (194) να θανατώνεται· και με το να γίνη ούτω δίκη +ενώπιον του δικαστηρίου ο μεν Λυσίμαχος απηλλάγη (195) και +έλαβε παρωνύμιον «ο από του τυπάνου» (196), ο δε δήμος αφήρεσεν +από την βουλήν το δικαίωμα του να καταδικάζη εις θάνατον και +εις δεσμά και εις χρηματικήν ποινήν και έκαμεν νόμον ότι: αν η +βουλή καταδικάση τινά ως υποπεσόντα εις αδίκημα ή του επιβάλλη +πρόστιμον, τας τοιαύτας καταδίκας και χρηματικάς ποινάς να +υποβάλλουν προς έγκρισιν οι θεσμοθέται εις το δικαστήριον και +ό,τι οι δικασταί ήθελαν ψηφίση, τούτο να έχη οριστικήν ισχύν +(197). + +Κρίνει δε η βουλή τα της διαχειρίσεως των αξιωμάτων, των +περισσοτέρων, κυρίως δε των αφορώντων εις χρηματικήν +διαχείρισιν· η απόφασις δε αυτής δεν είναι τελεσίδικος, αλλά +υπόκειται εις έφεσιν προ του δικαστηρίου. Έχουν δε δικαίωμα και +οι ιδιώται να υποβάλουν καταγγελίαν εναντίον οιασδήποτε αρχής +ήθελον, ότι δεν ασκείται νομίμως· έφεσις δε και επί τούτων +χωρεί εις το δικαστήριον, εάν η βουλή ήθελε καταδικάση. + +Ενεργεί δε και τον έλεγχον (198) των βουλευτών οι οποίοι κατά +το επόμενον έτος θ' ασκήσωσι το βουλευτικόν αξίωμα, προς δε και +των εννέα αρχόντων. Και πρότερον μεν είχεν εξουσίαν να +αποκλείση (τινά εκ των αξιωμάτων τούτων), τώρα δε και ως προς +αυτά χωρεί έφεσις εις το δικαστήριον. + +Ως προς ταύτα μεν λοιπόν δεν έχει εξουσίαν ν' αποφασίζη +τελεσιδίκως η βουλή (199). Αποφασίζει δε προηγουμένως (200) +περί των ζητημάτων, τα οποία θα υποβληθούν εις την κρίσιν της +εκκλησίας του δήμου και δεν επιτρέπεται τίποτε μη +προεψηφισμένον υπό της βουλής ουδέ καν ό,τι ήθελον υποβάλη προς +συζήτησιν γραπτώς οι πρυτάνεις να ψηφίση η εκκλησία του δήμου· +διότι ακριβώς ως προς αυτά κατ' αυτόν τον τρόπον ο επιτυχών +τοιαύτην υπό του δήμου ψήφισιν καθίσταται ένοχος παρανόμου +υποβολής νομοσχεδίου. (201) + +Έχει δε η βουλή και την επιμέλειαν των ναυπηγημένων πλοίων και +των σκευών και των ναυστάθμων και ενεργεί την ναυπήγησιν νέων +τριήρεων και τετρήρεων (202), όποιον εκ των δύο τούτων ειδών +(πολεμικών πλοίων) διά χειροτονίας αποφασίση ο δήμος και σκεύη +δι' αυτά και ναυστάθμους (203)· διά χειροτονίας δε ο λαός +ορίζει αρχιτέκτονας διά τα πλοία. Αν δε δεν παραδώσουν ταύτα +τελείως ναυπηγημένα εις την νέαν βουλήν, δεν επιτρέπεται να +λάβωσιν αυτοί (οι παλαιοί βουλευταί) την επί τούτω παρεχομένην +δωρεάν διότι οι βουλευταί της μετέπειτα βουλής την λαμβάνουν. +Κατασκευάζει δε τας τριήρεις εκλέγουσα δέκα άνδρας εκ του +βουλευτικού σώματος τριηροποιούς. Έχει δε την επίβλεψιν και των +δημοσίων κτιρίων όλων και, αν νομίση ότι αδικεί τις τα δημόσια, +καταγγέλλει αυτόν εις τον δήμον και, όταν τον καταδικάση ο +δήμος, παραπέμπει αυτόν εις το δικαστήριον. + +Μετέχει δε της διοικήσεως και των άλλων αρχών ως προς τα +πλείστα. Διότι πρώτον μεν &οι ταμίαι της Αθηνάς& είναι μεν +δέκα, κληρώνεται δε ένας από κάθε φυλήν εκ της τάξεως των +πεντακοσιομεδίμνων σύμφωνα με τον νόμον του Σόλωνος (διότι +ακόμη έχει κύρος ο νόμος), γίνεται δε άρχων ο κληρωθείς ακόμη +και αν είναι πολύ πτωχός. Παραλαμβάνουν δε και το άγαλμα της +Αθηνάς και τας Νίκας (204) και τα άλλα κειμήλια και τα χρήματα +ενώπιον της βουλής. + +Υπάρχουν ακόμη οι δέκα &πωληταί&, διά κλήρου δε λαμβάνονται +ένας από κάθε φυλήν· παρέχουν δε εις μίσθωσιν ούτοι όλα τα +μισθώματα και πωλούσι τα μέταλλα και τους παρεχομένους εις +μίσθωσιν φόρους, (συνεργαζόμενοι προς τούτο) με τον ταμίαν των +στρατιωτικών χρημάτων και με τους εκλεγομένους ταμίας του +θεωρικού χρήματος, ενεργούντες τας μισθώσεις ενώπιον της βουλής +και κατακυρούσιν εις όποιον η βουλή ήθελε ψηφίση· ομοίως και τα +προς πώλησιν μέταλλα και τα διά κατεργασίαν και τα πωλούμενα +(προς εξόρυξιν από της γης) διά τρία έτη (205) και τα +παρεχόμενα εις μίσθωσιν (206) διά . . . έτη. Και τας περιουσίας +των καταδικαζομένων υπό του Αρείου Πάγου και των άλλων (του +Δημοσίου χρεωστών) πωλούσιν ενώπιον της βουλής, κάμνουν δε την +κατακύρωσιν της πωλήσεως οι εννέα άρχοντες. Και τους φόρους +τους μισθουμένους (εις ιδιώτας) ετησίως, αναγράφοντες εις +ασπρισμένους πίνακας (207) και τον μισθωτήν και όσα έχει +μισθώση, παραδίδουν εις την βουλήν. Αναγράφουν δε εις δέκα +πίνακας χωριστά μεν εκείνους οι οποίοι υποχρεούνται να +καταβάλλουν (φόρον) εις καθεμίαν πρυτανείαν, χωριστά δε +εκείνους οι οποίοι υποχρεούνται να καταβάλουν τρις φοράς το +έτος, συντάσσοντες πίνακας κατά την καταβολήν του καθενός, +χωριστά δε καταγράφουν εκείνους όσοι υποχρεούνται να +καταβάλλουν επί της ενάτης πρυτανείας (208). Καταχωρίζουσι δε +εις πίνακας και τα κτήματα και τας οικίας, όσα έχουν απογραφή +και πωληθή δικαστικώς. Διότι και ταύτα πωλούσιν αυτοί. +Υποχρεούται δε ο αγοραστής των μεν οικιών εντός πέντε ετών να +καταβάλη το τίμημα, των δε κτημάτων εντός δέκα ετών. Πληρώνουν +δε αυτά επί της ενάτης πρυτανείας. + +Καταθέτει δε και ο άρχων βασιλεύς τας μισθώσεις των κτημάτων +των ανηκόντων εις ιερά καθιδρύματα (209), αναγράφων αυτάς εις +ασπρισμένους πίνακας. Είναι δε και τούτων η μίσθωσις διά δέκα +έτη, πληρώνεται δε επί της ενάτης πρυτανείας· διό και πολλά +χρήματα εισπράττονται επί της πρυτανείας αυτής. + +Κατατίθενται μεν λοιπόν εις την βουλήν οι πίνακες περιέχοντες +καθεμίαν καταβολήν κατά τάξιν, φυλάττει δε αυτούς ο δημόσιος +δούλος· όταν δε έρχεται η προθεσμία πληρωμής χρημάτων, +παραδίδει αυτούς τους ιδίους πίνακας εις τους αποδέκτας, αφού +τους ξεκρεμάση από τα επιστύλια, εκείνους δηλαδή τους πίνακας +των οποίων τα χρήματα είναι πληρωτέα την ιδίαν αυτήν ημέραν και +αποσβεστέα. Οι δε άλλοι πίνακες (οφειλών προς το Δημόσιον) +μένουν χωριστά αποτεθειμένοι διά να μη προαποσβεσθούν. + +Είναι δε αποδέκται (210) δέκα, κληρωμένοι κατά φυλάς· ούτοι δε +παραλαμβάνοντες τους πίνακας απαλείφουν τα καταβαλλόμενα +χρήματα ενώπιον της βουλής εις το βουλευτήριον και πάλιν +αποδίδουν τους πίνακας εις τον δημόσιον δούλον· και αν κανείς +δεν πληρώση εκεί (ενώπιον της βουλής) σημειούται επί του +πίνακος και υποχρεούται να καταβάλη διπλάσιον το +καθυστερούμενον ή να φυλακισθή· και τα ούτω οφειλόμενα έχει +εξουσίαν η βουλή να εισπράττη και προς τούτο να φυλακίζη κατά +τους νόμους. Την μεν πρώτην ημέραν της πρυτανείας δέχονται τας +πληρωμάς και διανέμουν (τα εισπραττόμενα ποσά) εις τας αρχάς +της πόλεως, την δε επομένην και την διανομήν καταγράψαντες εις +σανίδα υποβάλλουν και αναρτώσιν εις το βουλευτήριον και +αναφέρουν προς την βουλήν εάν τις γνωρίζη τινά αδικούντα κατά +την διανομήν ή άρχοντα ή ιδιώτην και εκδίδουν γνωμοδοτήσεις, +εάν τις φαίνεται εις αυτούς ότι αδικεί εις τι. + +Εκλέγουσι δε διά κλήρου εκ του σώματος αυτών οι βουλευταί και +δέκα λογιστάς, οι οποίοι θα κάμουν με τας αρχάς τους +λογαριασμούς κάθε πρυτανείας. Επίσης δε διά κλήρου εκλέγουν +&ευθύνους& (211) ένα από κάθε φυλήν και δύο παρέδρους δι' +έκαστον εκ των &ευθύνων&, εις τους οποίους είναι υποχρέωσις να +συνεδριάζωσι διά τας μηνύσεις (212) (καθένας των ευθύνων ομού +μετά των δύο παρέδρων) διά κάθε φυλήν χωριστά ενώπιον του +επωνύμου άρχοντος και εάν κανείς θέλη να προσκαλέση κανένα εις +λογοδοσίαν είτε ιδιωτικής είτε δημοσίας διαχειρίσεως, εντός +τριών ημερών αφ' ότου έδωκε λογοδοσίαν, γράψας εις πίνακα +ασπρισμένον το όνομα και το ιδικόν του και το του μηνυομένου +και το αδίκημα διά το οποίον καταγγέλλει και καθορίσας υπ' +ευθύνην του το πληρωτέον ποσόν, εγχειρίζει (τον πίνακα) εις τον +εύθυνον. Ούτος δε λαβών αυτόν και αναγνώσας, αν αποδεχθή την +μήνυσιν, παραδίδει τας μεν ιδιωτικάς υποθέσεις εις τους +δικαστάς κάθε δήμου αναλόγως με την φυλήν εις την οποίαν +ανήκουσιν οι μηνυόμενοι, τας δε υποθέσεις του Δημοσίου αναφέρει +γραπτώς εις τους θεσμοθέτας. Οι δε θεσμοθέται, εφ' όσον ήθελον +παραλάβη τοιουτοτρόπως, εισάγουσιν επίσης και την υπόθεσιν +αυτήν λογοδοσίας (213) εις το δικαστήριον, ό,τι δε αποφασίσουν +οι δικασταί, τούτο είναι τελεσίδικον (214). + +Κάμνει δε επιθεώρησιν (215) και των ίππων η βουλή και, αν μεν +κανείς πλούσιος ων καλόν ίππον φαίνεται να συντηρή κακώς, εις +αυτόν επιβάλλει ως πρόστιμον την εξ ιδίων παρ' άλλου συντήρησιν +(216) (του ίππου)· εις δε τους ίππους, οι οποίοι δεν ημπορούν +να τρέχουν και δεν είναι ικανοί να μένουν εις παράταξιν, αλλά +φεύγουν (217), χαράσσουν σφραγίδα επί της γνάθου και ο υποστάς +το σφράγισμα τούτο ίππος δεν είναι μάχιμος (218). Εξετάζει δε +και τους προδρόμους ίππους (219), ποίοι δηλαδή φαίνονται να +είναι ικανοί να προπορεύωνται και αν κανένα εξ αυτών ψηφίση ως +ανίκανον, υποβιβάζεται ούτος. Επιθεωρεί δε και τους βοηθούς +ιππείς (220) και όποιον ήθελε καταψηφίση, αυτός παύει να +μισθοδοτήται· τους ιππείς δε καταγράφουν εις τον κατάλογον οι +&καταλογείς&, ήτοι δέκα άνδρες, εκείνοι τους οποίους ο δήμος +ήθελε διά χειροτονίας ορίση· όσους δε αυτοί εγγράφουν εις τον +κατάλογον τους παραδίδουν εις τους ιππάρχους και εις τους +φυλάρχους, ούτοι δε παραλαβόντες τον κατάλογον τον υποβάλλουν +εις την βουλήν, και (οι της βουλής) ανοίξαντες τον πίνακα, εις +των οποίον είναι γραμμένα τα ονόματα των ιππέων, εκείνους μεν +εκ των πρότερον εις αυτόν γραμμένων, οι οποίοι ενόρκως +βεβαιώνουν ότι δεν είναι κατά το σώμα δυνατοί να ιππεύουν, τους +σβύνουν από τον πίνακα, τους δε περιληφθέντας εις τον νέον +κατάλογον προσκαλούσι και, αν μεν κανείς απ' αυτούς ενόρκως +βεβαιώση ότι δεν δύναται είτε διά σωματικούς είτε διά +περιουσιακούς λόγους να είναι ιππεύς, απαλάττουν αυτόν, δι' +όποιον δε ουχί ενόρκως βεβαιώση αδυναμίαν ψηφίζουν διά +χειροτονίας οι βουλευταί, ποίον εκ των δύο, είναι ικανός να +ιππεύη ή όχι· και αν μεν τον ψηφίσουν ικανόν, εγγράφουν αυτόν +εις τον πίνακα, ειδεμή, και αυτόν απαλάττουν. + +Έκρινε δε άλλοτε η βουλή και τας προμηθείας τας αναγομένας εις +τον πέπλον (221) της Αθηνάς, τώρα δε αποφαίνεται δι' αυτάς το +δικαστήριον, όποιον ήθελε τύχη· διότι επιστεύθη ότι αυτοί (οι +βουλευταί) εχαρίζοντο εις τας αποφάσεις των. Και διά την +διακόσμησιν των Νικών (222) και διά τα βραβεία τα παρεχόμενα +εις την εορτήν των Παναθηναίων έχει μαζί με τον ταμίαν των +στρατιωτικών την επιμέλειαν η βουλή. + +Κάμνει δε και επιθεώρησιν των ανικάνων η βουλή· διότι υπάρχει +νόμος ο οποίος ορίζει ότι, τους έχοντας περιουσίαν μικροτέραν +των τριών μνων και έχοντας σωματικάς βλάβας, ώστε να μη +δύνανται να κάμνουν κανέν έργον, τους εξετάζει μεν η βουλή, +δίδει δε εκ του δημοσίου ταμείου διά τροφήν δύο οβολούς την +ημέραν εις καθένα. Και ταμίας διά κλήρου εκλεγόμενος υπάρχει +δι' αυτούς. + +Μετέχει δε (η βουλή) της διοικήσεως και των άλλων δημοσίων +διαχειρίσεων κατά τα πλείστα δυνατόν ειπείν. + +Τα μεν λοιπόν υπαγόμενα εις την δικαιοδοσίαν της βουλής είναι +ταύτα. + + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Κ'. + +ΕΤΗΣΙΑΙ ΚΑΤΩΤΕΡΑΙ ΑΡΧΑΙ ΚΛΗΡΩΤΑΙ + + + +Εκλέγονται δε διά κλήρου και &επισκευασταί& των ιερών δέκα +άνδρες, οι οποίοι λαμβάνοντες τριάκοντα μνας παρά των ταμιών +πληρωμής επισκευάζουν τα ιερά ιδρύματα, τα έχοντα μεγαλυτέραν +ανάγκην επισκευής. Και &αστυνόμοι& εκλέγονται δέκα· εξ αυτών δε +πέντε μεν ασκούσι την εξουσίαν των εις τον Πειραιά, πέντε δε +εις την πόλιν, και τας αυλητρίδας και τας αοιδούς και τας +κιθαριστρίας αυτοί επιβλέπουν, ίνα μη πληρώνωνται περισσότερον +από δύο δραχμάς και, αν πολλοί θέλουν την ιδίαν να λάβουν, +ούτοι θέτουν κλήρον και μισθώνεται αυτή εις όποιον λάχη ο +κλήρος. Και επιβλέπουν όπως κανείς από τους οδοκαθαριστάς +(κοπρολόγους) αποθέτη τας συλλεγομένας ακαθαρσίας εντός +αποστάσεως δέκα σταδίων από του τείχους (223). Και εμποδίζουν +να εγείρωνται οικοδομαί επί των οδών και ξύλινοι εξώσται να +επεκτείνωνται υπεράνω των οδών (224) και να κατασκευάζωνται +οχετοί μετέωροι έχοντες εκροήν εις την οδόν και να γίνωνται +θύραι ανοιγόμεναι προς την οδόν (225). Και τους αποθνήσκοντας +εις τους δρόμους σηκώνουν, έχοντες (προς τούτο) δημοσίους +υπηρέτας. + +Διά κλήρου δε εκλέγονται και &αγορανόμοι& (226), πέντε μεν εις +τον Πειραιά, πέντε δε εις την πόλιν. Εις αυτούς δε υπό των +νόμων επιβάλλεται να επιβλέπουν τα πωλούμενα τρόφιμα όλα, διά +να πωλούνται καθαρά και γνήσια. + +Διά κλήρου δε εκλέγονται και &μετρονόμοι&, πέντε μεν εις την +πόλιν, πέντε δε εις τον Πειραιά· και ούτοι έχουν την επίβλεψιν +όλων των μέτρων και των σταθμών διά να τα μεταχειρίζωνται +δικαίως οι πωληταί. + +Υπήρχαν δε και &σιτοφύλακες& διά κλήρου εκλεγόμενοι, πέντε μεν +εις τον Πειραιά, πέντε δε εις την πόλιν, τώρα δε είκοσι μεν εις +την πόλιν, δεκαπέντε δε εις τον Πειραιά. Ούτοι δε φροντίζουν +πρώτον μεν όπως ο εις την αγοράν αποκείμενος σίτος πωλείται +δικαίως, έπειτα δε όπως οι μυλωθροί πωλούν τα άλευρα σύμφωνα με +τας τιμάς των κριθών, και οι αρτοπώλαι σύμφωνα με τας τιμάς των +αλεύρων πωλούν τους άρτους, και ορίζοντες τα ζύγια του άρτου +όπως ούτοι (οι σιτοφύλακες) τάξουν· διότι ο νόμος προστάζει +ούτοι να κάμνουν την διατίμησιν. + +Διά κλήρου δε λαμβάνουν δέκα &επιμελητάς εμπορίου&· εις αυτούς +δε επιβάλλεται και να επιβλέπουν τας εμπορικάς αγοράς (227) και +ν' αναγκάζουν τους εμπόρους να φέρουν εις την πόλιν τα δύο +τρίτα του σίτου ο οποίος φθάνει διά θαλάσσης εις το +σιτεμπόριον. + +Διορίζουν δε διά κλήρου και τους ένδεκα, οι οποίοι έχουν την +επιστασίαν των φυλακισμένων και οι οποίοι δικαιούνται τους +κλέπτας και τους άρπαγας ανθρώπων (προς πώλησιν) (228) και τους +λωποδύτας, αν μεν ομολογούν την ενοχήν, να καταδικάζουν εις +θάνατον, εάν δε την αρνούνται, να τους εισάγουν εις το +δικαστήριον και αν μεν αθωωθούν, να τους αφήνουν ελευθέρους, +ειδεμή, να θανατώνουν αυτούς (229). Και τα προς αναγκαστικήν +πώλησιν απογραφόμενα κτήματα και οικίας αυτοί (είναι +εντεταλμένοι) να τα δηλώσουν εις το δικαστήριον και, όσα ήθελον +καταλογισθή ως δημευμένα, να παραδίδουν εις τους πωλητάς και να +είναι εισηγηταί των μηνύσεων επί παραβάσει πολιτικών νόμων +(230). Τινών δ' εξ αυτών εισηγηταί είναι και οι θεσμοθέται. + +Εκλέγονται δε διά κλήρου και &εισαγωγείς& (εισαγγελείς) πέντε +άνδρες, οι οποίοι προ του δικαστηρίου εισάγουν τας δίκας όσαι +δέον να εκδικασθούν εντός του μηνός (231), ένα ανά δύο φυλάς. +Είναι δε εντός του μηνός δικαστέαι όσαι δίκαι αφορώσιν εις +προίκα, εάν τις δηλαδή οφείλων τοιαύτην δεν καταβάλλη και αν +τις δανεισθείς με συμφωνημένον τόκον δραχμής (232) (ένα τοις +εκατόν κατά μήνα) καθυστερή και αν τις δι' εμπορικήν αιτίαν +δανεισθείς παρά τινος χρεωστή (233). Επίσης δε και αι δίκαι δι' +αικίας και διά καθυστερήσεις οφειλής παρασχεθείσης φιλικώς και +δι' υποθέσεις απορρεούσας εκ κοινωνικών χρεών και δι' αφορώσας +εις αγοραπωλησίας δούλων και υποζυγίων (234) και εις +τριηραρχίας και δι' υποθέσεις τραπεζιτικάς. Ούτοι μεν λοιπόν +δικάζουσιν αυτάς εισάγοντες προ του δικαστηρίου εντός μηνός, οι +δε ταμίαι επί των εισπράξεων επίσης τας υποθέσεις τας αφορώσας +εις εισπράκτορας φόρων (235) και εναντίον εισπρακτόρων φόρων +διά μεν τας μέχρι δέκα δραχμών αποφασίζοντες αυτοί οριστικώς, +τας δε άλλας εισάγοντες εις το δικαστήριον προς εκδίκασιν εντός +μηνός. + +Εκλέγουν δε διά κλήρου και τους τεσσαράκοντα, τέσσαρας από κάθε +φυλήν, εις τους οποίους αι άλλαι δίκαι ανατίθενται· οι οποίοι +πρότερον μεν ήσαν τριάκοντα και περιερχόμενοι κατά δήμους +εδίκαζον, μετά δε την ολιγαρχίαν των τριάκοντα έγιναν +τεσσαράκοντα (236). Και τας μεν υποθέσεις μέχρι δέκα δραχμών +είχον δικαιοδοσίαν μόνοι των να δικάζουν, τας δε άνω του ποσού +τούτου παραδίδουν εις τους διαιτητάς. Αυτοί δε παραλαβόντες την +υπόθεσιν, εάν μεν δύνανται να διαλύσουν τας διαφοράς, +αποφαίνονται· και αν μεν αρέσουν και εις τους δύο (διαδίκους) +τα αποφασισθέντα και τ' αποδέχωνται, τελειώνει η δίκη. Εάν δε +ένας των αντιδίκων κάμη έφεσιν εις το δικαστήριον, θέσαντες τας +μαρτυρικάς καταθέσεις και τας αγωγάς (237) και τους σχετικούς +νόμους μέσα εις δικαστικά κιβωτίδια (238), χωριστά μεν τας του +ενάγοντος, χωριστά δε τας του εναγομένου, και σφραγίσαντες οι +ίδιοι τα κιβωτίδια και προσαρτήσαντες την γνωμοδότησιν του +διαιτητού γραμμένην εις πίνακα (239), παραδίδουν αυτά εις τους +τέσσαρας, τους δικάζοντας την φυλήν του εναγομένου (240). Ούτοι +δε παραλαβόντες εισάγουν εις το δικαστήριον, τας μεν υποθέσεις +μέχρι χιλίων δραχμών (241) ενώπιον διακοσίων ενός δικαστών, τας +δε άνω των χιλίων ενώπιον τετρακοσίων ενός. Δεν επιτρέπεται δε +ούτε νόμους ούτε αγωγάς (προκλήσεις) ούτε μαρτυρίας να +προβάλλουν άλλας παρά τας του διαιτητού, εκείνας αι οποίαι +είναι αποτεθειμέναι εις τα κιβωτίδια. + +Διαιτηταί δε γίνονται όσοι είναι εξήκοντα ετών. Τούτο δε +εξακριβούται εκ του υπολογισμού των επωνύμων αρχόντων (242). +Διότι είναι επώνυμοι δέκα μεν οι των φυλών, τεσσαράκοντα δύο δε +οι των ηλικιών· οι δε έφηβοι εγγραφόμενοι (εις τον κατάλογον +των πολιτών) πρότερον μεν ενεγράφοντο εις ασπρισμένους πίνακας +και μαζί με τ' όνομά των εγράφοντο και ο άρχων (επώνυμος), επί +της αρχοντίας του οποίου ενεγράφησαν, και ο επώνυμος ο υπάρξας +το προηγούμενον έτος, τώρα δε εις στήλην χαλκήν αναγράφονται +και είναι στημένη η στήλη προ του βουλευτηρίου πλησίον των +επωνύμων. Λαβόντες δε τον τελευταίον (243) των επωνύμων οι +τεσσαράκοντα μοιράζουν μεταξύ των τας διά διαιτησίας δίκας και +διά λαχνού ορίζουσι ποίας καθείς θα δικάση· και είναι υπόχρεως +καθείς όσας διά κλήρου λάβη διαιτησίας να εκκαθαρίζη. Διότι ο +νόμος ορίζει ότι, εάν τις δεν γίνη διαιτητής όταν η ηλικία του +έλθη, στερείται των πολιτικών του δικαιωμάτων, εκτός εάν τύχη +να έχη άλλο τι αξίωμα το έτος εκείνο η αποδημή· ούτοι δε μόνον +απαλλάσσονται της υποχρεώσεως. Επιτρέπεται δε να γίνεται και +καταγγελία ενώπιον των διαιτητών, εάν κανείς ήθελεν αδικηθή υπό +διαιτητού και, αν ούτος ήθελε καταδικασθή, ορίζουν οι νόμοι ν' +αποστερήται των πολιτικών του δικαιωμάτων χωρεί δε και επί +τούτων έφεσις. Κάμνουν δε χρήσιν των επωνύμων και διά τας +εκστρατείας και, όταν κάμνουν επιστράτευσιν, ορίζουν από τίνος +άρχοντος επωνύμου μέχρι τίνων καλούνται (οι πολίται) εις +στράτευσιν. + +Διά κλήρου δε εκλέγουν και τας εξής αρχάς· πέντε &οδοποιούς&, +εις τους οποίους επιβάλλεται να επισκευάζουν τας οδούς έχοντες +(προς τούτο) δημοσίους εργάτας και δέκα &λογιστάς& και +αναπληρωτάς (244) τούτων δέκα, προς τους οποίους όλους +υποχρεούνται οι διαχειρισθέντες τα αξιώματα να λογοδοτήσουν +διότι αυτοί είναι οι μόνοι κάμνοντες λογαριασμούς με τους +υπολόγους και εισάγοντες τας εκ της εξελέγξεως διαφοράς εις το +δικαστήριον. Και αν μεν εξελέγξουν κανένα κλέπτοντα, οι +δικασταί τον καταδικάζουν διά κλοπήν και το καταλογισθέν ποσόν +πληρώνεται υπ' αυτού εις το δεκαπλάσιον· εάν δε ανακαλύψουν και +καταδείξουν τινά λαβόντα δώρα, καταδικάζουν αυτόν οι δικασταί +ως δωροδόκον (245)· πληρώνεται δε και η αξία των δώρων εις το +δεκαπλάσιον· αν δε καταλογίσουν είς τινα αδικίαν, καταδικάζουν +αυτόν δι' αδίκημα (246), πληρώνεται δε τούτο απλούν, εάν ο +υπόχρεως πληρώση προ της ενάτης πρυτανείας. Το δε δεκαπλούν δεν +διπλασιάζεται (διά καθυστέρησιν πληρωμής). + +Εκλέγουν δε διά κλήρου και γραμματέα της πρυτανείας, ο οποίος +έχει την εποπτείαν των εγγράφων και φυλάττει τα γενόμενα +ψηφίσματα και όλα τ' άλλα φροντίζει ν' αντιγράφωνται και +παρακάθηται εις την βουλήν. Πρότερον μεν λοιπόν αυτός εξελέγετο +διά χειροτονίας και τους πλέον ενδόξους και πλέον αξιοπίστους +εψήφιζον· διότι και εις τας στήλας, πλησίον εις τας συμμαχίας +και εις τους διορισμούς προξένων και εις τας απονομάς +δικαιωμάτων πολίτου (εις ξένους) αυτός αναγράφεται· τώρα δε +διορίζεται διά κλήρου. Διά κλήρου δε εκλέγεται και άλλος διά +τους νόμους, ο οποίος παρακάθηται εις την βουλήν και φροντίζει +και αυτός ν' αντιγράφωνται όλοι οι νόμοι. Εκλέγει δε διά +χειροτονίας και ο δήμος γραμματέα, ούτος δε ουδεμίαν άλλην έχει +δικαιοδοσίαν ειμή ν' αναγινώσκη. + +Διά κλήρου δ' εκλέγονται και &ιεροποιοί& δέκα, οι επί των +θυσιών ονομαζόμενοι, οι οποίοι και τα προς μαντείαν σφάγια +θύουσι και, αν είναι ανάγκη να τελετουργήσωσι διά μαντείαν +τινά, τελετουργούσι μετά των μάντεων (247). + +Διά κλήρου δε εκλέγουν και άλλους δέκα, τους λεγομένους +ενιαυσίους, οι οποίοι και μερικάς θυσίας τελούσι και όλας τας +εορτάς των πεντετηρίδων διοικούν πλην των Παναθηναίων. Είναι δε +πεντετηρίδες μία μεν η (αποστολή) εις Δήλον, υπάρχει δε και +επταετηρίς δι' εκεί, δευτέρα δε τα Βραυρώνια, τρίτη δε τα +Ηράκλεια, τετάρτη δε τα Ελευσίνια, πέμπτη δε τα Παναθήναια· εκ +των εορτών δε τούτων ουδεμία συμπίπτει με άλλην εις το αυτό +έτος. Τώρα δε προσετέθησαν και τα Ηφαίστεια συσταθέντα επί της +αρχοντίας του Κηφισοφώντος. + +Εκλέγουν δε διά κλήρου και άρχοντα εις Σαλαμίνα και δήμαρχον +εις Πειραιά, οι οποίοι και την εορτήν των Διονυσίων +διοργανώνουν εις τα δύο μέρη και διορίζουν χορηγούς (248). Εις +την Σαλαμίνα δε και το όνομα του άρχοντος αναγράφεται (εις τα +δημόσια έγγραφα). + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΑ'. + +ΟΙ ΕΝΝΕΑ ΑΡΧΟΝΤΕΣ + + + +Αυταί μεν λοιπόν αι αρχαί εκλέγονται διά κλήρου και έχουν την +διαχείρισιν των ειρημένων εξουσιών. + +Οι δε ονομαζόμενοι εννέα άρχοντες κατά ποίον μεν τρόπον αρχικώς +ανηγορεύοντο τοιούτοι έχει προλεχθή· τώρα δε διά κλήρου ορίζουν +θεσμοθέτας μεν έξ και γραμματέα εις αυτούς, προς δε τούτοις ένα +άρχοντα (επώνυμον) και ένα βασιλέα και ένα πολέμαρχον +ιδιαιτέρως από καθεμίαν φυλήν. Υφίστανται δε ούτοι την εξέτασιν +πρώτον μεν εις την βουλήν υπό των πεντακοσίων, πλην του +γραμματέως· αυτός δε μόνον υπό του δικαστηρίου, καθώς όλοι οι +άλλοι άρχοντες και οι διά κλήρου και οι διά ψήφου οριζόμενοι +αναλαμβάνουσι το αξίωμά των κατόπιν δοκιμασίας· οι δε εννέα +άρχοντες και ενώπιον της βουλής και κατόπιν ενώπιον του +δικαστηρίου (υφίστανται την δοκιμασίαν). Και πρότερον μεν δεν +εγίνετο άρχων εκείνος τον οποίον ήθελεν αποδοκιμάση η βουλή, +τώρα δε χωρεί έφεσις ενώπιον του δικαστηρίου και τούτο +τελεσιδίκως αποφαίνεται περί της δοκιμασίας (249). Υποβάλλουν +δε εις τον εξεταζόμενον τας (εξής) ερωτήσεις, πρώτον μεν: +«ποίος είναι ο πατήρ σου και από ποίον δήμον και ποίος είναι ο +πατήρ του πατρός σου και ποία είναι η μήτηρ σου και ποίος ο +πατήρ της μητρός σου και από ποίον δήμον;» Κατόπιν δε (τον +ερωτούν) εάν πατρώον θεόν έχη τον Απόλλωνα και θεόν της εστίας +(250) τον Δία, και πού υπάρχουσιν εις αυτόν οι βωμοί ούτοι· +έπειτα (ερωτούν) εάν έχη οικογενειακούς τάφους (251) και πού +αυτοί ευρίσκονται· έπειτα εάν τους γονείς τιμά και τας προς την +πατρίδα υποχρεώσεις εκτελή (252) και εις τας εκστρατείας εάν +μετέσχεν. Όταν δε υποβάλουν (253) εις αυτόν τας ερωτήσεις αυτάς +του λέγουν, «προσκάλεσε μάρτυρας τούτων». Όταν δε παράσχη τους +μάρτυρας, απευθύνεται προς όλους η ερώτησις: «θέλει κανείς να +απευθύνη κατηγορίαν εναντίον τούτου;» Και αν μεν υπάρχη +κατήγορος κανείς, δίδοντες τον λόγον εις τον κατήγορον και εις +τον κατηγορούμενον προς απολογίαν (254), αφήνουσιν έπειτα +τοιουτοτρόπως να εκδώση η ολομέλεια την απόφασιν, εάν μεν είναι +η της βουλής δι' υψώσεως των χειρών, εάν δε το δικαστήριον διά +ψηφοφορίας· εάν δε κανείς δεν θέλη να απευθύνη κατηγορίαν, +ευθύς ενεργείται ψηφοφορία. Και πρότερον μεν ένας εψήφιζε, τώρα +δε είναι ανάγκη όλοι να ψηφίζουν περί αυτών, ίνα εάν κανείς +κακοήθης ων ήθελε διαφύγη από την κατηγορίαν ιδιωτών, να έχουν +εξουσίαν οι δικασταί ν' αποκλείσουν αυτόν από το αξίωμα. Αφού +δε υποστώσι τοιουτοτρόπως τον έλεγχον βαίνουν προς την πέτραν +όπου είναι τα σφάγια (255), επί της οποίας και οι διαιτηταί +δίδοντες όρκον εκδίδουν τας διαιτητικάς αποφάσεις των και οι +μάρτυρες δίδουν τας ενόρκους αυτών καταθέσεις· αναβάντες δε +επάνω εις αυτήν (την πέτραν) ορκίζονται ότι με δικαιοσύνην θα +διαχειρισθούν το αξίωμά των, και σύμφωνα με τους νόμους δεν θα +δεχθούν δώρα διά το αξίωμά των και, αν λάβουν δώρον τι, να +αφιερώσουν εξ ιδίων χρυσούν ανδριάντα. Απ' εκεί δε, +ορκισθέντες, πηγαίνουν εις την Ακρόπολιν και πάλιν εκεί +ορκίζονται τα ίδια και μετά ταύτα αναλαμβάνουν το αξίωμα. + +Λαμβάνουν δε και παρέδρους και ο άρχων επώνυμος και ο βασιλεύς +και ο πολέμαρχος, δύο καθένας των, όποιους καθένας των θέλει, +και ούτοι υφίστανται έλεγχον υπό του δικαστηρίου πριν ή +ασκήσουν την παρεδρείαν και δίδουν λογοδοσίαν αφού +παρεδρεύσουν. + +Και ο μεν άρχων επώνυμος, ευθύς άμα αναλάβη το αξίωμα, πρώτον +μεν διά κήρυκος διαγγέλλει ότι όσα καθείς είχε, πριν αυτός ν' +αναλάβη το αξίωμα, ταύτα να έχη και να διατηρή μέχρι τέλους του +αξιώματός του· έπειτα εγκαθιστά τρεις χορηγούς των τραγωδιών, +τους πλέον πλουσίους εξ όλων των Αθηναίων. Πρότερον δε διώριζε +και πέντε χορηγούς διά τας κωμωδίας, τώρα δε ορίζουν αυτούς αι +φυλαί. Έπειτα παραλαβών τους χορηγούς, τους οποίους φέρουν εις +αυτόν αι φυλαί, τους προς εκγύμνασιν χορών εξ ανδρών, παίδων +και κωμωδών διά τα Διονύσια (256) και τους εξ ανδρών και παίδων +διά τα Θαργήλια (257) (είναι δε οι μεν διά τα Διονύσια κατά +φυλάς, οι δε διά τα Θαργήλια ένας ανά δύο φυλάς και παρέχει +τούτον διαδοχικώς η μία εκ των δύο φυλών) διενεργεί ως προς +αυτούς τας αντιδόσεις (258) και εξετάζει τας αιτήσεις απαλλαγής +(259), εάν τις ή προβάλλη ότι έχει εκτελέση πρότερον την +λειτουργίαν αυτήν, ή ότι είναι απαλλαγμένος, διότι έχει +εκτελέση άλλην λειτουργίαν και δεν παρήλθε το χρονικόν +διάστημα, εντός του οποίου έχει απαλλαγήν, ή ότι δεν έχει +συμπληρώση την νόμιμον προς τούτο ηλικίαν· διότι πρέπει ο +παρέχων χορηγίαν διά χορόν παίδων να είναι άνω των τεσσαράκοντα +ετών. + +Διορίζει δε και εις Δήλον χορηγούς και αρχηγόν της θεωρίας +(πομπής) διά το με τριάκοντα κώπας πλοίον, το οποίον φέρει τους +νέους εις την Δήλον. Έχει δε την επιμέλειαν των πομπών, ήτοι +της γινομένης προς τιμήν του Ασκληπιού, κατά την οποίαν οι +μυούμενοι μένουν εις τας οικίας των, και της πομπής των μεγάλων +Διονυσίων μαζί με τους επιμελητάς, τους οποίους πρότερον μεν +διά χειροτονίας ώριζεν ο δήμος δέκα τον αριθμόν και τας δαπάνας +διά την πομπήν εδαπάνων εξ ιδίων, τώρα δε διά κλήρου ορίζονται +ένας από καθεμίαν φυλήν και δίδουσι διά την προετοιμασίαν της +εορτής εκατόν μνας. Έχει δε την επιμέλειαν και της εορτής των +Θαργηλίων και της του Διός Σωτήρος. Προΐσταται δε αυτός και του +αγώνος των Διονυσίων και των Θαργηλίων. + +Αυτών μεν λοιπόν των εορτών έχει την επιμέλειαν. + +Καταγγελίαι δε και δίκαι, τας οποίας αφού κάμη προανάκρισιν +εισάγει εις το δικαστήριον, είναι αι περί κακώσεως γονέων — +αυταί δε (και απορριπτόμεναι) είναι αζήμιαι εις τον μηνυτήν — +αι περί κακώσεως ορφανών, κινούμεναι κατά των επιτρόπων και των +συνοικούντων, αι περί κακής διαχειρίσεως ορφανικής περιουσίας +(260), κινούμεναι και αυταί κατά των επιτρόπων, αι περί +φρενοβλαβίας, εάν κανείς ενάγη τινά ότι πάσχων τας φρένας χάνει +την περιουσίαν του (261), αι περί διορισμού διανεμητών, εάν τις +δεν θέλη να νέμεται την μετ' άλλων περιουσίαν του από κοινού +(262), αι περί διορισμού επιτρόπου (263), αι περί αμφισβητήσεως +επιτροπείας (264), αι περί εποπτείας εμφανών (265), διά να +διορίση αυτός επίτροπον, αι περί επιδικάσεως περιουσίας +κληρονομικής ή περιουσίας κόρης κληρονόμου (επικλήρου). + +Έχει δε την εποπτείαν και των ορφανών και των ανυπάνδρων +γυναικών κληρονόμων περιουσίας, και των γυναικών όσαι, +αποθανόντος του συζύγου, δηλούσιν εγκυμοσύνην· και έχει +εξουσίαν να επιβάλλη πρόστιμον εις τους αδικούντας ή να ενάγη +αυτούς εις το δικαστήριον. Ενεργεί δε και τας μισθώσεις των +οικιών των (ανηλίκων) ορφανών και των ανυπάνδρων γυναικών +κληρονόμων, μέχρις ου συμπληρώσουν αύται την ηλικίαν +δεκατεσσάρων ετών, και τα μισθώματα λαμβάνει, και από τους +επιτρόπους, εάν δεν παρέχουν εις τους επιτροπευομένους παίδας +τα προς συντήρησιν, εισπράττει ταύτα αναγκαστικώς (266). + +Και ο μεν άρχων Επώνυμος έχει την επιμέλειαν τούτων. + +Ο δε άρχων βασιλεύς πρώτον μεν έχει την επιστασίαν των +μυστηρίων συμπράττων με τους &επιμελητάς&, τους οποίους διά +χειροτονίας ορίζει ο δήμος, δύο μεν εξ όλων των Αθηναίων, ένα +δε εκ της οικογενείας των Ευμολπιδών, ένα δε εκ της οικογενείας +των Κηρύκων. Έπειτα έχει την εποπτείαν των Διονυσίων, &των επί +Ληναίω& (267). Είναι δε αυτά πομπή και αγωνίσματα. Την μεν +λοιπόν πομπήν από κοινού διοργανώνουν και ο βασιλεύς και οι +επιμεληταί, τα δε αγωνίσματα κανονίζει μόνος ο βασιλεύς. +Κανονίζει δε και όλους τους αγώνας λαμπαδοδρομίας· εν συνόλω δε +αυτός διευθύνει και όλας τας πατρίους θυσίας. Εις την +δικαιοδοσίαν του δε ανάγονται αι μηνύσεις δι' ασέβειαν (268) +και αν αμφισβητή κανείς το δικαίωμα ιερωσύνης προς τινα. Αυτός +δε ως δικαστής αποφαίνεται και δι' όλας τας αμφισβητήσεις των +γενών και των ιερέων διά τους ιερούς τόπους (269). Εις την +δικαιοδοσίαν δε αυτού ανάγονται και όλαι αι δίκαι διά φόνον· +και αυτός είναι ο έχων εξουσίαν ν' απαγγέλλη εναντίον τινός +απαγόρευσιν συμμετοχής εις τελετή (270). + +Εισάγονται δε δίκαι διά φόνον και διά τραύμα, αν μεν εκ +προμελέτης (271) φονεύση τις ή τραυματίση, ενώπιον του Αρείου +Πάγου, καθώς και εάν φονεύση τις δίδων δηλητήριον ή διά +πυρκαϊάς (272)· διότι αυτά μόνα δικάζει η βουλή. Τας δε +ακουσίως διαπραττομένας ανθρωποκτονίας και τας προμελέτας (άνευ +εκτελέσεως) και τας ανθρωποκτονίας δούλου ή μετοίκου ή ξένου +δικάζουν οι του Παλλαδίου (273) (δικασταί). Εάν δε ομολογή μεν +ένας ότι εφόνευσεν, ισχυρίζεται όμως ότι νομίμως, οίον συλλαβών +(επ' αυτοφώρω) μοιχόν ή εξ αγνοίας εις τον πόλεμον ή εις αγώνα +αθλητικόν, η δίκη τούτου γίνεται εις το Δελφίνιον (274). Εάν δε +τις εξόριστος διά πράξιν αξιόποινον, εφ' ής παρέχεται συγγνώμη +(275), κατηγορηθή ότι εφόνευσεν ή ετραυμάτισέ τινα, δικάζουσιν +αυτόν εν Φρεάτου (276), αυτός δε απολογείται πλησιάζων εις την +παραλίαν εντός πλοίου. Δικάζουν δε τα εγκλήματα οι διά κλήρου +οριζόμενοι, πλην των δικαζομένων εις τον Άρειον Πάγον. Εισάγει +δε την κατηγορίαν ο βασιλεύς, και οι δικασταί δικάζουν πλησίον +ιερού χώρου και εις το ύπαιθρον, και ο βασιλεύς, όταν δικάζη, +αφαιρεί από την κεφαλήν του τον στέφανον. Ο δε κατηγορούμενος +(277), εις όλον τον καιρόν που είναι υπόδικος, εμποδίζεται του +να μετέχη των ιεροτελεστειών και ουδ' εις την αγοράν νόμιμον +είναι να εισέλθη· την ωρισμένην δε ημέραν (278) ο εισελθών εις +τον ιερόν περίβολον, απολογείται. Όταν δε ο καταγγέλλων δεν +γνωρίζη ποίος προσωπικώς είναι ο ένοχος, κάμνει μήνυσιν +αόριστον εναντίον του δράστου (279), δικάζουν δε ο βασιλεύς και +οι φυλοβασιλείς και τους φόνους, τους προελθόντας εκ των αψύχων +και εκ των άλλων ζώων (280). + +Ο δε &πολέμαρχος& προΐσταται μεν των θυσιών προς την Άρτεμιν +την αγροτέραν (281) και προς τον Ενυάλιον (282), διοργανώνει δε +τους επιταφίους αγώνας προς τιμήν των αποθανόντων εις τον +πόλεμον (283) και κάμνει τας επιμνημοσύνους τελετάς διά τον +Αρμόδιον και τον Αριστογείτονα. Εις την δικαιοδοσίαν του δε +(ανάγονται μόνον αι δίκαι αι γινόμεναι εις μετοίκους και εις +ισοτελείς και εις προξένους· και υποχρεούται ούτος λαβών τας +δίκας αυτάς και διανείμας εις δέκα μέρη να αναθέση εις καθεμίαν +εκ των φυλών διά κλήρου την εκδίκασιν του μέρους το οποίον της +έλαχε, οι δε δικασταί της φυλής υποχρεούνται να παραπέμψωσιν +εις τους διαιτητάς. Αυτός δε (ο πολέμαρχος) προσωπικώς διεξάγει +τας δίκας εναντίον απελευθέρων επί αχαριστία (284) και εναντίον +μετοίκων στερουμένων προστασίας πολίτου (285) και τας +κληρονομικάς και τας περί κληρονομικής περιουσίας γυναικών +ανυπάνδρων δίκας των μετοίκων και όλας τας άλλας δίκας, όσας +διά τους πολίτας δικάζει ο άρχων (επώνυμος), αυτάς διά τους +μετοίκους δικάζει ο πολέμαρχος. + +Οι δε &θεσμοθέται& πρώτον μεν έχουν εξουσίαν να καταρτίζουν το +πρόγραμμα των δικαστηρίων, ποίας ημέρας πρέπει να δικάζουν, +έπειτα δε να επιδώσουν τούτο εις τας αρχάς· διότι κατά το +πρόγραμμα, το οποίον ήθελον επιδόση αυτοί, γίνεται η +διακανόνισις. Προσέτι δε εισάγουν προς εκδίκασιν ενώπιον του +δήμου τας μηνύσεις δι' εγκλήματα εναντίον της επικρατείας (286) +και τας εγκλήσεις εναντίον αρχόντων (287) και τας εναντίον +συκοφαντών (288) όλας εν γένει και τας διά παράνομον πρότασιν +νόμου και εάν τις υπέβαλε προς ψήφισιν νόμον όχι κατάλληλον +(289) και τας εναντίον προεδρείου εν συνόλω και εναντίον +προέδρου (290) και εναντίον στρατηγών καταγγελίας προς +λογοδοσίαν. Από δε τας εγγράφους μηνύσεις προς τον δήμον δι' +ωρισμένως προβλεπόμενον έγκλημα υπάγονται εις αυτούς (291) +(τους θεσμοθέτας) αι καταγγελίαι δι' αντιποίησιν δικαιωμάτων +πολιτικών υπό ξένου (292) και η διά δώρων επιτυχία του τοιούτου +υπό ξένου (293), εάν τις δώσας δώρα αποφύγη τας υποχρεώσεις +ξενίας, και αι (καταγγελίαι) διά συκοφαντίας και δωροδοκίας και +διά πλαστήν εγγραφήν (294) και διά πλαστήν κλήτευσιν (295) και +διά παράνομον αντιποίησιν του βουλευτικού δικαιώματος (296) και +διά σβύσιμον από τους φορολογικούς καταλόγους (297) και διά +μοιχείαν. Αυτοί δε είναι εισηγηταί της εξετάσεως (η οποία +γίνεται προ της εγκαταστάσεως) όλων των αρχόντων και των +εφέσεων εκείνων που απερρίφθη η εγγραφή των ως πολιτών (298) +και των εφέσεων εναντίον των αποφάσεων της βουλής (299). Είναι +δε εισηγηταί και ιδιωτικών τινων δικών, αναγομένων εις το +εμπόριον, και εις τα μεταλλεία και εις δούλους, εάν τις +(δούλος) υβρίση άνθρωπον ελεύθερον. Και διά κλήρου αναθέτουσιν +ούτοι εις τους διαφόρους άρχοντας τα δικαστήρια τα δι' +ιδιωτικάς και τα διά δημοσίας υποθέσεις. Και τας συμβάσεις προς +άλλας πόλεις αυτοί επικυρώνουν και τας δίκας όσαι προκύπτουν εκ +των συμβάσεων τούτων αυτοί εισάγουν ενώπιον του δήμου καθώς και +τας μηνύσεις διά τας ενώπιον του Αρείου Πάγου ψευδομαρτυρίας +(300). + +Τους δε δικαστάς διά κλήρου ονομάζουν όλοι οι εννέα άρχοντες, +δέκατος δε ο γραμματεύς των θεσμοθετών, καθένας εξάγων τους +κλήρους διά τους δικαστάς της ιδικής του φυλής. + +Τα μεν λοιπόν αναγόμενα εις τους εννέα άρχοντας τοιουτοτρόπως +είναι ωρισμένα. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΒ'. + +ΑΛΛΑ ΚΛΗΡΩΤΑ ΑΞΙΩΜΑΤΑ + + + +Διά κλήρου δε ορίζουν και αθλοθέτας δέκα άνδρας, ένα από κάθε +φυλήν· ούτοι δε υποστάντες τον έλεγχον, μένουν εις το αξίωμα +τέσσαρα έτη και διοικούν και την πομπήν των Παναθηναίων και τον +αγώνα της μουσικής και τον γυμνικόν αγώνα και την ιπποδρομίαν, +και διά την κατασκευήν του πέπλου (της Αθηνάς) φροντίζουν, και +τους αμφορείς (διά έπαθλα) αυτοί μετά της βουλής φροντίζουν να +κατασκευασθούν και το έλαιον διανέμουν εις τους αθλητάς +νικητάς. Συλλέγεται δε αυτό το έλαιον από τας ιεράς ελαίας +(301)· εισπράττει δε ο άρχων από τους έχοντας τα κτήματα, εις +τα οποία είναι αι ιεραί ελαίαι, τρία ημικοτύλια (302) από κάθε +στέλεχος ελαίας. Πρότερον δε επωλούσε τον καρπόν η πόλις· και +αν κανείς ήθελεν εκριζώση η υλοτομήση ελαίαν ιεράν, εδίκαζεν +αυτόν η εξ Αρείου Πάγου βουλή, και αν ήθελε τον καταδικάση ως +ένοχον τούτου, ετιμώρουν αυτόν με θάνατον. Αφ' ότου δε ο έχων +το κτήμα παρέχει το έλαιον (303), υπάρχει μεν ο νόμος, έχει +όμως περιπέση εις αχρηστίαν· διότι το έλαιον από το όλον κτήμα +και όχι από καθένα στέλεχος χωριστά παρέχεται εις την πόλιν. +Συλλέξας λοιπόν ο άρχων το επί της αρχοντίας του παρεχόμενον +(ούτω), παραδίδει αυτό εις τους ταμίας εις την Ακρόπολιν και +δεν επιτρέπεται εις αυτόν ν' αναβή εις την θέσιν του, εις τον +Άρειον Πάγον, πριν ή παραδώση όλον το έλαιον εις τους ταμίας. +Οι δε ταμίαι καθ’ όλον μεν τον άλλον καιρόν φυλάττουν αυτό εις +την ακρόπολιν, εις την εποχήν δε των Παναθηναίων μοιράζουν αυτό +μετρημένον εις τους αθλοθέτας, οι δε αθλοθέται εις τους εκ των +αγωνιστών νικητάς. Διότι υπάρχουν έπαθλα διά μεν τους νικητάς +εις την μουσικήν εξ αργύρου και χρυσού, διά δε τους νικητάς εις +πολεμικά γυμνάσματα ασπίδες, διά δε τους νικητάς εις τους +γυμνικούς αγώνας και την ιπποδρομίαν έλαιον. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΓ' + +ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΔΙΑ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ + + + +Διά χειροτονίας δε εκλέγουν και τας στρατιωτικάς αρχάς όλας, +δέκα στρατηγούς, πρότερον μεν ένα από καθεμίαν φυλήν, τώρα δε +εξ όλων ομού των φυλών. Και τούτους διορίζουν με την ιδίαν +ψηφοφορίαν, ένα μεν διά το βαρύ πεζικόν, ο οποίος είναι αρχηγός +των πεζών, αν εκστρατεύσουν έξω της χώρας, ένα δε διά την +χώραν, ο οποίος έχει την φύλαξιν της χώρας, και αν διεξάγεται +πόλεμος εντός της χώρας, τον διεξάγει αυτός· δύο δε στρατηγούς +διά τον Πειραιά, τον μεν ένα εις την Μουνυχίαν, τον δε άλλον +εις την Ακτήν, οι οποίοι έχουν την φροντίδα της εκεί φρουρήσεως +και των εν Πειραιεί (ναυστάθμων)· ένα δε στρατηγόν των +πολεμικών ομίλων (συμμοριών), ο οποίος και τον κατάλογον των +τριηράρχων (304) καταρτίζει, και μεταξύ τούτων διενεργεί τας +αντιδόσεις (305), και τας ενστάσεις (306) τας αναφερομένας εις +τούτους εισάγει προς εκδίκασιν· τους δε άλλους (πέντε) +στρατηγούς διαθέτουσιν αναλόγως των παρουσιαζομένων αναγκών. + +Γίνεται δε νέα περί αυτών ψηφοφορία (307) εις κάθε νέαν +πρυτανείαν, εάν φαίνωνται ότι καλώς άρχουν (ή όχι)· και αν διά +της ψηφοφορίας αποδοκιμάσουν κανένα, γίνεται εναντίον αυτού +δίκη εις το δικαστήριον, και αν μεν καταδικασθή (308), ορίζουν +ποίαν ποινήν πρέπει να υποστή, ή τι πρόστιμον να πληρώση, αν δε +απαλλαγή (309), αναλαμβάνει πάλιν το αξίωμα. + +Έχουν δ' εξουσίαν οι στρατηγοί όταν διοικούν τον στρατόν και να +φυλακίζουν τον ατακτούντα και να εκδιώκουν αυτόν από το +στράτευμα (310) και να του επιβάλλουν πρόστιμον (311)· δεν +συνειθίζουν όμως τώρα να επιβάλλουν. + +Εκλέγουν δε διά χειροτονίας και δέκα &ταξιάρχους&, ένα από κάθε +φυλήν· αυτός δε είναι αρχηγός των στρατιωτών της φυλής του +(φυλετών) και διορίζει τους αρχηγούς των λόχων. + +Εκλέγουν δε διά χειροτονίας και &ιππάρχους&, δύο εξ όλων των +φυλών, ούτοι δε διοικούν τους ιππείς διανείμαντες τας φυλάς, +πέντε ο καθένας· έχουν δε εξουσίαν ομοίαν με εκείνην, την +οποίαν έχουν οι στρατηγοί επί των πεζών· νέα δε ψηφοφορία (εις +κάθε πρυτανείαν) γίνεται και δι' αυτούς. + +Διά χειροτονίας δε εκλέγουν και &φυλάρχους&, ένα από κάθε +φυλήν, ο οποίος θα έχη την αρχηγίαν των ιππέων, καθώς ακριβώς +οι ταξίαρχοι έχουν την αρχηγίαν των πεζών. + +Εκλέγουν δε και &ίππαρχον εις Λήμνον&, ο οποίος έχει την +διοίκησιν των εις την Λήμνον ιππέων. + +Διά χειροτονίας δε εκλέγουν και ταμίαν (του ιερού πλοίου) της +Παράλου και τώρα του πλοίου του Άμμωνος (312). + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΔ'. + +ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑΙ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΞΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΜΙΣΘΟΙ + + + +Αι δε διά κλήρου εκλεγόμεναι αρχαί πρότερον μεν ήσαν εκείναι +μεν αι οποίαι εκληρούντο μαζί με τους εννέα άρχοντας διά κλήρου +εκ του συνόλου κάθε φυλής (313), εκείναι δε αι οποίαι +εκληρούντο εις το Θησείον, ελαμβάνοντο εξ υποψηφίων οι οποίοι +ωρίζοντο εις κάθε δήμον (314)· επειδή δε επωλούσαν (τας ψήφους) +οι δήμοι, κληρώνουν τώρα και τας αρχάς αυτάς εκ του συνόλου +κάθε φυλής, πλην των βουλευτών και των φρουρών τούτους δε εις +τους δήμους αφήνουν το δικαίωμα να τους εκλέγουν. + +Λαμβάνουν δε μισθόν (315) πρώτον μεν οι ψηφοφόροι πολίται (316) +εις κάθε μεν συνέλευσιν του δήμου μίαν δραχμήν, εις δε την +κυρίαν συνέλευσιν εννέα οβολούς (317). Έπειτα τα δικαστήρια +(ήτοι οι δικασταί) τρεις οβολούς κάθε συνεδρίασιν, έπειτα η +βουλή (οι βουλευταί) πέντε οβολούς κάθε συνεδρίασιν· εις δε +τους πρυτανεύοντας δίδεται διά σιτηρέσιον επί πλέον ένας οβολός +(318). Έπειτα διά συντήρησίν των λαμβάνουν οι εννέα άρχοντες +τέσσαρας οβολούς καθένας και συντηρούν καθένας μαζί του ένα +κήρυκα και ένα αυλητήν. Έπειτα ο άρχων εις Σαλαμίνα μίαν +δραχμήν την ημέραν. Οι αθλοθέται δε δειπνούσιν εις το +πρυτανείον όλον τον μήνα Εκατομβαιώνα όταν είναι η εορτή των +Παναθηναίων, αρχίζοντες από την τετάρτην ημέραν του μηνός. Οι +αμφικτύονες οι αποστελλόμενοι εις Δήλον, λαμβάνουν μίαν δραχμήν +την ημέραν εκ του ταμείου της Δήλου. Λαμβάνουν δε μισθόν +χρηματικόν διά συντήρησίν των και όσοι αποστέλλονται ως +άρχοντες εις Σάμον ή Σκύρον ή Λήμνον ή Ίμβρον. + +Επιτρέπει δε ο νόμος τα μεν πολεμικά αξιώματα, ν' αναλαμβάνη +πολλάκις ο αυτός, από δε τα άλλα αξιώματα κανέν (δεν +επιτρέπεται ν' αναλάβη τις επανειλημμένως) πλην του βουλευτικού +δύο φοράς. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΕ'. + +ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ + + + +Τα δε δικαστήρια καταρτίζουν (319) οι εννέα άρχοντες διά +καθεμίαν φυλήν χωριστά, ο δε γραμματεύς των θεσμοθετών +καταρτίζει τα της δεκάτης φυλής. Υπάρχουν δε εις τα δικαστήρια +δέκα είσοδοι, μία διά κάθε φυλήν και είκοσι κληρωτίδες (320), +δύο διά κάθε φυλήν, και εκατόν κιβώτια, από δέκα διά κάθε +φυλήν, και ακόμη άλλα δέκα κιβώτια, μέσα εις τα οποία +τοποθετούνται αι πινακίδες των κληρωθέντων δικαστών και δύο +υδρίαι. Και εις κάθε είσοδον παρατίθενται βακτηρίαι τόσαι, όσοι +είναι οι δικασταί· και βάλανοι ρίπτονται μέσα εις την υδρίαν +ισάριθμοι με τας βακτηρίας, είναι δε γραμμένα επάνω εις τας +βαλάνους από τα στοιχεία του αλφαβήτου τα μετά το ενδέκατον — +το λ — τόσα στοιχεία, όσα δικαστήρια πρόκειται να καταρτισθούν. + +Δύνανται δε να είναι δικασταί οι άνω των τριάκοντα ετών, όσοι +απ' αυτούς δεν χρεωστούν εις το δημόσιον ή δεν έχουν στερηθή +των πολιτικών δικαιωμάτων αυτών· εάν δε κανείς παρακάθηται ως +δικαστής παρανόμως, καταγγέλλεται και εισάγεται εις το +δικαστήριον, εάν δε καταδικασθή, επιβάλλουν εις αυτόν ποινήν οι +δικασταί, οποίαν ήθελον κρίνη ότι πρέπει να υποστή τιμωρίαν ή +να πληρώση πρόστιμον. Εάν δε καταδικασθή εις χρηματικήν ποινήν, +πρέπει να φυλακισθή έως ότου πληρώση και την προηγουμένην +οφειλήν του διά την οποίαν κατηγγέλθη και το πρόστιμον το +οποίον ήθελε επιβάλη εις αυτόν το δικαστήριον. + +Έχει δε κάθε δικαστής μίαν πινακίδα ξυλίνην (321) εις την +οποίαν είναι γραμμένον το πατρικόν του όνομα και ο δήμος του +και έν γράμμα από τα στοιχεία του αλφαβήτου έως το &κ&. Διότι +οι δικασταί είναι κατά φυλάς χωρισμένοι εις δέκα μέρη, +ισάριθμοι περίπου εις κάθε γράμμα. Όταν δε ο θεσμοθέτης διά +κλήρου ορίση (322) τα γράμματα, όσα πρέπει να απαρτίσουν τα +δικαστήρια (323), ο δημόσιος υπηρέτης λαμβάνων θέτει εις την +είσοδον του καθενός δικαστηρίου το γράμμα, το οποίον διά κλήρου +ωρίσθη (324). + +&[Το περαιτέρω κείμενον της 31ης μέχρι της 36ης στήλης του +παπύρου είναι εις πολλά μέρη φθαρμένον, ώστε ασφαλής και +συνεχής αποκατάστασις αυτού δεν είναι δυνατή. Από τας +αναγνωσθείσας όμως φράσεις και λέξεις και από τας γενομένας +συμπληρώσεις τη βοηθεία άλλων αρχαίων κειμένων δύναται να +καταρτισθή η όλη έννοια του κειμένου ως εξής].& + +Μεθ' ό διά κλήρου προβαίνουν εις την υπόδειξιν των δικαστών της +ημέρας. Προς τούτο οι δικασταί συναθροίζονται κατά φυλάς +χωριστά εις τα δέκα τμήματα, ως ανωτέρω ελέχθη. Κάθε τμήμα δε +περιέχει δέκα κιβώτια, φέροντα καθέν από ένα γράμμα μέχρι του +&κ&, (όπως και αι πινακίδες των δικαστών). Όταν δε ρίψουν οι +δικασταί τας πινακίδας καθείς μέσα εις το κιβώτιον, επί του +οποίου είναι γραμμένον το αυτό γράμμα, το οποίον και εις την +πινακίδα, ο θεσμοθέτης με την σειράν των γραμμάτων, αφού +ανακινήση το κιβώτιον ο δημόσιος υπηρέτης, λαμβάνει από κάθε +πινάκιον μίαν πινακίδα. Αυτός δε ο πρώτος κληρωθείς, λέγεται +&εμπήκτης&, και εμπήγει τας πινακίδας τας εξαγομένας εκ του +κιβωτίου κατά σειράν εις την &κανονίδα& (325), επί της οποίας +υπάρχει το αυτό γράμμα το οποίον είναι επί του κιβωτίου. Διά +κλήρου δε τοιουτοτρόπως λαμβάνεται ούτος, ίνα μη ο αυτός +πάντοτε εμπηγνύων παρανομή. Είναι δε δέκα κανονίδες, μία εις +καθέν κιβώτιον. Όταν δε ρίψη μέσα τους κύβους, ο άρχων +προσκαλεί την αντίστοιχον φυλήν να προσέλθη εις την κληρωτίδα. +Είναι δε κύβοι ξύλινοι ανάμικτοι μαύροι και λευκοί. Όσοι δε +τυχόν χρειάζεται να κληρωθούν δικασταί, τόσοι ρίπτονται μέσα +λευκοί, ήτοι ένας εις κάθε πέντε πινακίδας, οι δε μαύροι άλλοι +τόσοι. Όταν δε ο άρχων εξάγη τους κύβους, προσκαλεί ο κήρυξ +εκείνους οι οποίοι λάχουν (326). Είναι δε και ο εμπήκτης ο +οποίος θέτει την εξαχθείσαν πινακίδα εις την κανονίδα. + +Εκείνος δε ο οποίος εκλήθη και εσημειώθη ανασύρει μίαν βάλανον +από την υδρίαν και προβάλλων αυτήν ώστε να φαίνεται το γράμμα, +την δεικνύει φανερά εις τον άρχοντα τον προεδρεύοντα. Ο δε +άρχων όταν ιδή την βάλανον, αναλόγως ρίπτει την πινακίδα αυτού +εις το κιβώτιον εκείνο, όπου είναι γραμμένον τα αυτό στοιχείον, +το οποίον και εις την βάλανον· γίνεται δε τοιουτοτρόπως η διπλή +κλήρωσις διά να αποτελή μέλος κάθε δικαστηρίου όποιος κληρωθή +και όχι όποιος (εκ των προκληρωθέντων) θέλη και διά να μη είναι +δυνατόν να μαζεύση κανείς εις ένα δικαστήριον εκείνους τους +οποίους θα ήθελε. Ευρίσκονται δε πλησίον του άρχοντος τόσα +κιβώτια, όσα πρόκειται να καταρτισθούν δικαστήρια και έχουν +καθέν ένα στοιχείον, εκείνο ακριβώς το οποίον είναι επάνω εις +την είσοδον κάθε ωρισμένου διά συνεδρίασιν δικαστηρίου. Μεθ’ ό +(όταν συντελεσθή και αυτή η κλήρωσις) κάθε διά της κληρώσεως +ορισθείς επιδεικνύει την βάλανον . . . . . . ο δε δημόσιος +υπηρέτης δίδει εις αυτόν βακτηρίαν ομοιόχρωμον με το +δικαστήριον, επί του οποίου είναι το αυτό γράμμα, το οποίον και +εις την βάλανον, ίνα υποχρεωτικώς εισέλθη εις το ιδικόν του +δικαστήριον διότι, εάν εισέλθη εις άλλο, εξελέγχεται από το +χρώμα της βακτηρίας. Διότι τα δικαστήρια έχουν καθένα τα χρώμα +του επάνω εις τον σφηκίσκον της εισόδου (327). Ο δε λαβών την +βακτηρίαν πηγαίνει εις το δικαστήριον το ομοιόχρωμον μεν με την +βακτηρίαν, έχον δε το αυτό γράμμα, τα οποίον είναι εις την +βάλανον. Όταν δε εισέλθη, παραλαμβάνει επισήμως έν διάσημον του +δικαστικού αξιώματος, διδόμενον παρά του διά κλήρου έχοντος το +υπούργημα τούτο (328), αποθέτων και την βάλανον και την +βακτηρίαν. + +Τα δικαστήρια μεν λοιπόν καταρτίζονται κατ' αυτόν τον τρόπον. +Αφού δε τελειώσουν οι εμπήκται, αποδίδουν εις τους μη +κληρωθέντας τας πινακίδας των. Οι δε υπηρέται οι δημόσιοι κάθε +φυλής παραδίδουν — έν εις κάθε δικαστήριον — τα κιβώτια, μέσα +εις τα οποία ευρίσκονται τα ονόματα της φυλής, όσα είναι εις +καθέν από τα δικαστήρια. Παραδίδουν δε αυτά εις τους επί τούτω +διά κλήρου οριζομένους διά ν' αποδώσουν εις τους δικαστάς εις +καθέν δικαστήριον κατά τάξιν τας πινακίδας, ίνα επί τη βάσει +τούτων πληρωθή ο μισθός (329). Διενεργείται δε ο έλεγχος ούτος +εις κάθε δικαστήριον χωριστά. + +Τοποθετούνται δε εις το πρώτον δικαστήριον δύο κληρωτίδες και +κύβοι χαλκοί, επάνω εις τους οποίους υπάρχουν τα χρώματα των +δικαστηρίων, και άλλοι κύβοι επάνω εις τους οποίους είναι +γραμμένα τα ονόματα των αρχών. Δύο δε θεσμοθέται, οποίοι +ορισθούν διά κλήρου, ρίπτουν μέσα εις τας δύο κληρωτίδας τους +κύβους, ο μεν ένας τους κύβους με τα χρώματα των δικαστηρίων +εις την μίαν κληρωτίδα, ο δε άλλος τους κύβους με τα ονόματα +των αρχών εις την άλλην. Συγχρόνως δε οι δύο ενεργούν την +κλήρωσιν. Εκείνη δε εκ των αρχών (330) η οποία κληρωθή πρώτη +αντίστοιχος με το πρώτον δικαστήριον το οποίον κληρωθή, +ορίζεται διά κηρύγματος του κήρυκος να συνεδριάση εις το +δικαστήριον τούτο, οποία δε τύχη να κληρωθή δευτέρα να +συνεδριάση εις το δεύτερον και ούτω καθεξής όλαι αι άλλαι, διά +να μη γνωρίζη καμμία από τας (δικαστικάς) αρχάς εις ποίον +δικαστήριον θα δικάση, αλλά εις όποιον δικαστήριον διά κλήρου +τύχη εις αυτό να συνεδριάση. Όταν δε αι δικαστικαί αρχαί +προσέλθουν και συγχρόνως όλοι οι δικασταί έχουν συναθροισθή, η +προϊσταμένη εις κάθε δικαστήριον αρχή εξάγει από κάθε κιβώτιον +μίαν πινακίδα διά ν' αποτελεσθούν δέκα, ήτοι ένας από κάθε +φυλήν και τας πινακίδας αυτάς θέτει ο πρόεδρος εις άλλο άδειο +κιβώτιον, απ' αυτό δε διά κλήρου ορίζει τους τέσσαρας μεν +πρώτους διά την επιστασίαν του ύδατος (331), τέσσαρας δε άλλους +ως ψηφολέκτας, διά να μη δύναται κανείς (εκ των προτέρων +γνωρίζων) να διαφθείρη μήτε εκείνον ο οποίος φυλάττει το ύδωρ, +μήτε εκείνον ο οποίος συναθροίζει τας ψήφους των δικαστών, μηδέ +να γίνεται εις τας υπηρεσίας αυτάς παρανομία καμμία. Όλοι δε οι +κληρωθέντες δικασταί λαμβάνουν από τον ταμίαν την πληρωμήν των +σύμφωνα με τον κατάλογον των ονομάτων (332) κατά την σειράν του +οποίου θα λάβουν τον μισθόν. Λαμβάνουν δε ευθύς αυτόν κατά +τάξιν κάθε μία φυλή εις καθέν δικαστήριον, όπου έλαχε διά να +δικάση, και καταμερισθέντες εις ολιγαρίθμους ομάδας ανά δύο ή +τρεις, ίνα μη πολλοί συρρεύσαντες εις το ίδιον μέρος +παρενοχλούνται αναμεταξύ των. + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΣΤ'. + +ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ + + + +Όταν δε αυτά γίνουν, εκφωνούν τας δίκας, και όταν μεν ιδιωτικής +φύσεως δικάζουν, κατά τους τύπους του ιδιωτικού δικαίου, +σύμφωνα με την τάξιν η οποία κατά νόμον ορίζεται εις κάθε +υπόθεσιν, και προβάλλουν ενστάσεις οι αντίδικοι ως προς αυτό +μόνον το πράγμα (333). Όταν δε δικάζουν υποθέσεις δημοσίου +δικαίου κατά τους τύπους του δημοσίου δικαίου, καθεμίαν +υπόθεσιν χωριστά εις μίαν συνεδρίασιν. + +Είναι δε κλεψύδραι. . . (334) έχουσαι τας εκροάς αυτών προς το. +. . (335) μέρος, οι δε κληρωθέντες επόπται του ύδατος ορίζουν +τον χρόνον της διεξαγωγής κάθε δίκης (336). (Ορίζεται δε +χρονικόν διάστημα διάφορον διά τας δίκας αναλόγως της +σπουδαιότητος αυτών, μετρείται δε μόνον ο χρόνος ο διαρρέων διά +την κατηγορίαν, διά την απολογίαν και την απόφασιν] (337)· ο δε +επόπτης του ύδατος κρατεί τον σωλήνα (338) όταν είναι ανάγκη +διά την δίκην ν' αναγνωσθή υπό του γραμματέως νόμος ή μαρτυρική +κατάθεσις. Όταν δε η δίκη είναι δι' ολόκληρον ημέραν, τότε δεν +κρατούν τον σωλήνα (339) (εφ' όσον αναγινώσκονται νόμοι ή +καταθέσεις) το δε ύδωρ, το οποίον χύνουν μέσα εις τας κλεψύδρας +διά τον κατήγορον ομού και τον απολογούμενον, υπολογίζεται με +τας ημέρας του μηνός Ποσιδεώνος (340). [Έχουν δε δικαίωμα να +&μεταχειρισθούν& χρονικόν διάστημα ο κατήγορος, ο απολογούμενος +και οι δικασταί, ίσον ο καθένας. Διά να μη γίνωνται δε +παραβάσεις, ωρίσθησαν οι επόπται, &ο μεν είς& εις μίαν +κλεψύδραν &διά τους ενάγοντας, ο δε έτερος& εις άλλην κλεψύδραν +&διά τους εναγομένους& (341). Το τρίτον δε μέρος του χρόνου +διατίθεται διά την απόφασιν, ήτοι διά να &δικάσουν& οι +δικασταί. . . Υπάρχουν δε ως ποιναί ωρισμέναι &δεσμά& +(φυλάκισις), &δήμευσις&, πληρωμή &χρημάτων&, και αποφαίνονται +οι δικασταί &τι πρέπει να υποστή, ή να πληρώση& ο +καταδικαζόμενος (342). &Όταν δε είναι ανάγκη να εισαχθώσι προς +εκδίκασιν& κατ' εξοχήν σοβαραί μηνύσεις, συνενούνται &τρία& +δικαστήρια αποτελούντα την &ηλιαίαν&] (343) + +Υπάρχουν δε ψήφοι χάλκινοι έχουσαι εις το μέσον μικρόν αύλακα, +αι μεν ημίσειαι τρυπημέναι, αι δε ημίσειαι πλήρεις· οι δε +κληρωθέντες ψηφολέκται, όταν τελειώση η διαδικασία (344) +παραδίδουν εις καθένα δικαστήν δύο ψήφους, μίαν τρυπημένην και +μίαν πλήρη, φανερά διδομένας, ώστε να τας βλέπουν οι αντίδικοι, +δια να μη λαμβάνουν οι δικασταί μήτε πλήρεις, μήτε τρυπημένας +και τας δύο (345). — — — — — — — — — — — — — — — +— — — — — — · καθόσον αποδίδων λαμβάνει (την βακτηρίαν) +και ψηφίζουν τοιουτοτρόπως όλοι· διότι δεν είναι δυνατόν να +λάβη (ο ψηφολέκτης) ουδενός το σύμβολον εάν δεν έχη ούτος +ψηφίση. + +Υπάρχουν δε τοποθετημένοι εις το δικαστήριον δύο αμφορείς, ο +μεν ένας χάλκινος ο δε άλλος ξύλινος, ξέσκεποι (346) διά να μη +είναι δυνατόν να ριφθούν από πριν μέσα εις αυτούς ψήφοι, εις +αυτούς δε ψηφίζουν οι δικασταί· και εις μεν τον χάλκινον +γίνεται η πραγματική ψηφοφορία εις δε τον ξύλινον ρίπτονται αι +άκυροι ψήφοι (347)· έχει δε ο χάλκινος σκέπασμα με μίαν οπήν +ανοιγμένην τόσον, ώστε να χωρή μίαν μόνην ψήφον, διά να μη +δύναται να ρίπτη ο αυτός δύο ψήφους (348). Όταν δε πρόκειται να +αρχίσουν ψηφίζοντες οι δικασταί, ο κήρυξ φωνάζει πρώτον αν θα +προσβάλουν τας μαρτυρίας οι αντίδικοι· διότι δεν επιτρέπεται να +προσβληθούν αι μαρτυρίαι όταν αρχίση η ψηφοφορία· δεύτερον δε +πάλιν τυπικώς φωνάζει (349): «η τρυπημένη ψήφος είναι δια τον +πρώτον αγορεύσαντα, η δε πλήρης διά τον ύστερον αγορεύσαντα +(350)». Ο δε δικαστής λαβών από το δισκάριον (351) τας ψήφους, +πιέζων το μέσον της ψήφου και μη φανερώνων εις τους διαδίκους +ούτε το τρυπημένον ούτε το πλήρες μέρος της ψήφου, ρίπτει την +μεν κυρίαν (352) ψήφον εις τον χάλκινον αμφορέα την δε άκυρον +εις τον ξύλινον. + +Όταν δε ψηφίσουν όλοι, τότε οι προς τούτο ωρισμένοι υπηρέται, +λαβόντες τον κύριον αμφορέα (353), τον αδειάζουν επάνω εις +άβακα, ο οποίος έχει τόσας τρύπας, όσαι ακριβώς είναι αι ψήφοι. +[Αμέσως δε αρχίζει η αρίθμησις (354)]. Και ποίαι εκ των ψήφων +είναι τρυπημέναι και ποίαι πλήρεις είναι φανερόν εις τους +αντιδίκους (355). Οι δε διά κλήρου ορισθέντες ψηφολέκται +κάμνουν την αρίθμησιν αυτών επί του άβακος (356), χωριστά μεν +λογαριάζοντες τας πλήρεις, χωριστά δε τας τρυπημένας. Και +φωνάζει ο κήρυξ τον αριθμόν των ψήφων, του μεν ενάγοντος τας +τρυπημένας, του δε εναγομένου τας πλήρεις. Όποιος δε από τους +δύο λάβη περισσοτέρους, αυτός κερδίζει την δίκην, αν δε είναι +ίσαι απαλλάσσεται ο εναγόμενος. Έπειτα πάλιν ορίζουν την +ποινήν, αν χρειάζεται να καθορισθή αύτη, ψηφίζοντες με τον +αυτόν τρόπον, αποδίδοντες μεν το δικαστικόν σύμβολον +παραλαμβάνοντες δε την βακτηρίαν. Ο δε καθορισμός της ποινής +επιτρέπει αγόρευσιν διαρκείας ημίσεως μέτρου ύδατος εις καθένα +των δύο διαδίκων (357) Όταν δε οι δικασταί έχουν δικάση +(τοιουτοτρόπως) σύμφωνα με τας διατυπώσεις των νόμων, λαμβάνουν +τον μισθόν, (προσερχόμενοι εκεί) όπου καθένας διά κλήρου +αρχικώς ωρίσθη (358). + + + + + +Τ Ε Λ Ο Σ + + + +ΠΙΝΑΞ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ +Βίος και έργα Αριστοτέλους . . . . . . . . . . . . . . .σελ γ' +Εισαγωγή . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . » 13 +Αποσπάσματα εκ του ελλείποντος κειμένου . . . . . . . . .» 25 +Κεφάλαιον Α' . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . » 30 + » Β'. [Το ευρεθέν κείμενον]. . . . . . . . . . . » 32 + » Γ'. Νομοθεσία του Σόλωνος . . . . . . . . . . .» 37 + » Δ'. Αι τρεις φρατρίαι . . . . . . . . . . . . .» 49 + » Ε'. Τυραννία Πεισιστράτου . . . . . . . . . . .» 51 + » ΣΤ'. Οι υιοί τον Πεισιστράτου . . . . . . . . . » 57 + » Ζ'. Κλεισθένης . . . . . . . . . . . . . . . .» 62 + » Η'. Ανάπτυξις της Δημοκρατίας — Εξοστρακισμός .» 65 + » Θ'. Μηδικοί πόλεμοι — Άρειος Πάγος — Θεμιστοκλής + και Αριστείδης . . . . . . . . . . . . . . » 68 + » Ι'. Πρόοδος της Δημοκρατίας — Εφιάλτης και + Περικλής . . . . . . . . . . . . . . . . . » 71 + » ΙΑ'. Οι Δημαγωγοί . . . . . . . . . . . . . . . » 76 + » ΙΒ'. Η εν Σικελία καταστροφή — Στάσις + ολιγαρχικών . . . . . . . . . . . . . . . .» 79 + » ΙΓ'. Κυβέρνησις των τετρακοσίων. . . . . . . . .» 86 + » ΙΔ'. Πολιτεία των τριάκοντα. . . . . . . . . . .» 89 + » ΙΕ'. Κυβέρνησις των δέκα — Αποκατάστασις της + Δημοκρατίας . . . . . . . . . . . . . . . .» 93 + » ΙΣΤ'. Ανακεφαλαίωσις . . . . . . . . . . . . . . » 99 + » ΙΖ'. Εγγραφή των πολιτών — Εφηβία . . . . . . . »102 + » ΙΗ'. Βουλή και Εκκλησία του Δήμου . . . . . . . »105 + » ΙΘ'. Δικαιοδοσία της Βουλής . . . . . . . . . . »109 + » Κ'. Ετήσιαι κατώτεραι αρχαί κληρωταί . . . . . »118 + » ΚΑ'. Οι εννέα άρχοντες . . . . . . . . . . . . .»125 + » ΚΒ'. Άλλα κληρωτά αξιώματα . . . . . . . . . . .»135 + » ΚΓ'. Αξιώματα διά ψηφοφορίας και στρατιωτικά . .»137 + » ΚΔ'. Λεπτομέρειαι περί των αξιωμάτων και μισθοί »140 + » ΚΕ'. Οργανισμός των δικαστηρίων. . . . . . . . .»142 + » ΚΣΤ'. Διαδικασία . . . . . . . . . . . . . . . . »148 + + +Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, +υπήρξεν ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά +προσφερόταν συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η +αρχαία ελληνική σκέψη (ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση, δράμα, +δικανικός και πολιτικός λόγος) σε δημιουργικές μεταφορές της, +από τους άριστους μεταφραστές του τόπου, στην πιο σύγχρονη +μορφή που πήρε εξελισσόμενο το γλωσσικό της όργανο. Ο Όμηρος, +οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης, ο +Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο Θεόφραστος, ο +Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ. προσφέρονται και +σήμερα, στις κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά, Ραγκαβή, +Μωραϊτίδη, Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη, +Καμπάνη, Καζαντζάκη, Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού, +Φιλαδελφέως, Τσοκόπουλου, Σιγούρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ, σε μια +σύγχρονη σειρά εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα που επίσης +γίνεται για πρώτη φορά, συστηματικά, στην Ελλάδα. + +Αθηναίων Πολιτεία Ιστορία πολιτική και πολιτεία των Αθηνών, η +κυριωτέρα της μεγάλης «περί πολιτευμάτων» συγγραφής του Αριστοτέλους, +θαυμάζεται εν αυτή η λιτότης, και η τάξις της συγγραφής, +παρεχούσης πλείστας πολιτειακάς μελέτας. + +Η μετάφρασις με αποκατάστασιν του ελλείποντος κειμένου και με +εισαγωγήν περί του βίου και του έργου του Αριστοτέλους υπό του +κ. I. Ζερβού. + +ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΩΛΗΣΙΣ +ΛΑΔΙΑΣ ΚΑΙ ΣΙΑ Ο.Ε. +ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ 22 — ΤΗΛ. 614.686, 654.506 + +ΤΙΜΑΤΑΙ ΔΡΧ. 10 + + +1) A r i s t o t e l i s F r a g m e n t a (Teubner 1886), +όπου υπό V. Rose παρατίθενται όλαι αι σχετικαί μαρτυρίαι. + +2) Ciceron, D e f i n i b u s V,): «omnium fere civitatum, +non Graeciae solum s e d e t i a m b a r b a r i a e, ab +Aristotele mores, instituta, disciplinas, a Theophrasto leges +etiam cognovimus. + +3) Fragm. hist. Graecorum, edit. Müller (Didot) II, 681 και +εφεξής. + +4) Κικέρωνος D e l e g i b u s III, 6, 14. + +5) Σουΐδα, λεξ Δ ι κ α ί α ρ χ ο ς. Κικέρωνος Ad. A t t II, 2. + +6) Μυριόβιβλος κωδ. 161. + +7) Μυριόβιβλος κωδ. 161. + +8) Η περίληψις αύτη δίδει πληροφορίας δια τα περιεχόμενα 43 +μόνον πολιτειών του Αριστοτελείου έργου. + +9) Αι καλύτεραι αποσπασμάτων εκδόσεις είναι η του G. Μüller +(Frag. hist. Graec. II, 105 και εφεξής) και η προμνημονευθείσα +Aristotelis Fragmentia (Teubner 1886). + +10) Αξιοσύστατος έκδοσις κριτική και διευκρινιστική του +κειμένου έγινεν υπό του Γάλλου φιλολόγου Haussoulier. + +11) Αρίστην κριτικήν μελέτην υπό τον τίτλον «&Αριστοτέλης& ή +&Κριτίας;&» δημοσιευθείσαν εις την Revue des Études Grêques τον +Μάιον και Ιούνιον του 1891 έγραψεν ο Θ. Ραϊνάχ, από του οποίου +ηρύσθημεν και πλείστας των άνω πληροφοριών. + +12) Υπαινιγμόν σαφή περί τούτου έχει εις την §§ 18. + +13) Th. Reinach: «Aristotle La Republique Athenienne», pref +XXIV. + +14) Θεοπόμπου fragm. 99, edit Müller. + +15) Επιφανέστερος των Ατθιδογράφων υπήρξεν ο Φιλόχορος, ζήσας +μετά τον Αριστοτέλην. + +16) Κλεοδήμου frag. 24 (Müller I, 364) προς Αθην. Πολιτ. §§ 14. +Φανοδήμου frag. 15 προς Αθ. Πολ. 3. Ανδροτίωνος frag. 5 και 49 +προς Αθ. Πολ. §§ 22 και 29. — Τον έτερον γνωστόν Ατθιδογράφον +Ελάνικον δεν έλαβεν ο Αριστοτέλης υπ' όψει διότι η χρονογραφία +του ήτο συντεταγμένη, ως γράφει ο Θουκυδίδης, «βραχέως τε και +τοις χρόνοις ουκ ακριβώς». + +17) Weil. (Journal des Savants Απριλίου 1891) + +18) Αθ. Πολ. § 26. + +19) Αθ. Πολ. § 34. Πρβλ. Φιλοχόρου Frag. 117 — 118 εκδ. Müller. + +20) Εξ Ηρακλείδου Επιτομής V. Rose [????] + +21) Εξ Ηρακλ. Επιτομής. Συνέχεια § 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11. Ταύτα +είναι εκ των αναφερομένων εις το κείμενον της Αθην. Πολιτείας. + +22) Εξ Αρποκρατίωνος: Απόλ. πατρ. + +23) Πλούταρχ. Β. Παρ. Θησεύς ΚΕ'. + +24) «Δεύρ' ίτε πάντες λεώ». + +25) Ευπατρίδας, γεωμόρους, δημιουργούς. + +26) Ιλιάς, Β. 547. + +27) Λεξικόν Πατμ. Σακκελίονος Σελ. 152. Η έννοια ομοία εύρηται +εις τον Σχολ. Αξιόχου Πλάτ. 371 θ. + +28) Πολ. VIII. 3. + +29) Ηροδότου V, 71. + +30) Θουκυδίδου I, 126. + +31) Πλουτάρχου βίοι Θησέως Γ, 25, Σόλωνος 12. + +32) Η τελευταία έννοια είναι η της πρώτης φράσεως του σωζομένου +κειμένου (Μύρωνος καθ' ιερών ομόσαντες αριστίνδην). + +33) Η αρίθμησις εις κεφάλαια δεν υπάρχει εν τω κειμένω, +γενομένη διά το σαφέστερον. + +34) Πελάται αντιστοιχεί με το σημερινόν &κολόνοι&. Εκτήμοροι = +λαμβάνοντες την έκτην μοίραν (μερίδιον) των καρπών. + +35) Τα εντός παρενθέσεως είναι επεξηγήσεις, μη περιεχόμεναι εις +το κείμενον. + +36) Αλληγορική παλαιοτάτη Θρησκευτική τελετή γινομένη κατά την +εορτήν των Διονυσίων εις τας Αθήνας. Ιδέ Ησύχιον: «της του +βασιλέως γυναικός και θεού γίνεται γάμος». + +37) Το επόμενον χωρίον πιστεύεται ότι έχει παρεμβληθή εις το +αρχικόν κείμενον, εκτός της φράσεως, την οποίαν σημειώνω με +κυρτούς χαρακτήρας εις το κείμενον. + +38) Έως εδώ τελειώνει το παρέμβλητον κείμενον. + +39) Γινώσκω, και μοι φρενός ένδοθεν άλγεα κείται, πρεσβυτάτην +εσορών γαίαν Ιαονίας καινομένην. + +40) + Υμείς δ' ησυχάσαντες ενί φρεσί καρτερόν ήτορ + δι' πολλών αγαθών εις κόρον ηλάσατε + εν μετρίοισι τίθεσθε μέγαν νόον· ούτε γαρ ημείς + πεισόμεθ’ ούθ' υμίν άρτια ταύτ' έσεται. + +41) Η εντός των αγκυλών φράσις εις το κείμενον «&και νόμους +έθηκε&»· φαίνεται ότι έχει μετατοπισθή. + +42) Οι &κύρβεις& ήσαν από ξύλον τετράγωνοι ή πυραμιδοειδείς +πίνακες στρεφόμενοι περί άξονα και έχοντες επί των τριών ή των +τεσσάρων πλευρών επιγραφάς. Ο Αρποκρατίων εις την λέξιν +&κύρβεις& γράφει: «τους κύρβεις λίθους ορθούς εστώτας ους από +μεν της στάσεως στήλας, από δε της εις ύψος ανατάσεως διά το +κεκορυφώσθαι κύρβεις εκάλουν, ώσπερ και κυρβασίαν την από της +κεφαλής τιθεμένην». + +43) Την διάταξιν εξηγεί ο Πλούταρχος εις τον βίον Σόλωνος 25, +ορίζων ότι ο ανδριάς έπρεπε να είναι &ισομέτρητος&, δηλαδή του +αυτού βάρους με εκείνον, διά τον οποίον ανετίθετο. + +44) Η αρχαία λέξις &τέλη&, την οποίαν και έχει το κείμενον, +περιλαμβάνει διπλήν την έννοιαν — φορολογικής υποχρεώσεως του +πολίτου και τάξεως εις την οποίαν ούτος ανήκει. + +45) Οι πωληταί ήσαν 10 άρχοντες, ένας από κάθε φυλήν, είχαν δε +εξουσίαν να δίνουν εις μίσθωσιν τα δημόσια κτήματα και να +αναθέτουν εις αρμοδίους τα δημόσια επί πληρωμή έργα. + +46) Οι ένδεκα είχον την επιτήρησιν των φυλακών και την φροντίδα +των θανατικών εκτελέσεων. + +47) Οι κωλακρέται ήσαν 12 γραμματείς της οικονομικής +διαχειρίσεως και ταμίαι πληρωμής μισθών. + +48) Ο μέδιμνος ήτο μέτρον δημητριακών (όπως το κοιλόν)· +υποδιηρείτο δε εις 48 χοίνικας. + +49) Η πρόσοδος ξηρών προϊόντων ήτο πολυτιμοτέρα από την +πρόσοδον υγρών τοιούτων. + +50) + Διφίλου Ανθεμίων τήνδ' ανέθηχε θεοίς + θητικού αντί τέλους ιππάδ' αμεοξάμενος. + +51) Η παράγραφος αυτή κρίνεται παρέμβλητος. + +52) Προκρίτους λέγει το κείμενον. + +53) Η τελευταία αυτή φράσις φαίνεται παρέμβλητος μεν, προκύψασα +όμως εξ άλλης φράσεως του Αριστοτέλους. + +54) Λείπει από το κείμενον μία λέξις. + +55) Εκ του ναυς + κραίνω. Ο ναύκραρος συνέλεγε τας εισφοράς και +επέβλεπε τας δαπάνας διά την κατασκευήν του πλοίου, το οποίον +κάθε &ναυκραρία& υπεχρεούτο να συνεισφέρη. Οι φυλοβασιλείς +είχον θρησκευτικήν δικαιοδοσίαν. + +56) Το χωρίον τούτο περίπλοκον εις το κείμενον εξηγείται +διαφοροτρόπως υπό των ερμηνευτών, έγινε δε διά τας +αμφισβητήσεις περιβόητον. + +57) Εις τον βασιλέα του Άργους Φείδωνα, ο οποίος εβασίλευσε το +895 π Χ. ή κατ' άλλους ενάμισυ αιώνα αργότερον, απεδίδετο η +εκκοπή του νομίσματος και ο καθορισμός των μέτρων και βαρών. +(Ηροδ. VI 127). + +58) Η έκφρασις δεν είναι ακριβής. Η μνα έλαβε πράγματι +μεγαλυτέραν αξίαν, όχι διότι ηύξησε το ποσόν των δραχμών, αλλά +διότι μετά καλυτέρευσιν του μετάλλου ηύξανεν η πραγματική αξία +των δραχμών. + +59) + δήμω μεν γαρ έδωκα τόσον γέρος όσον απαρκεί + τιμής ούτ' αφελών, ούτ' επορεξάμενος + οι δ' είχον δύναμιν και χρήμασιν ήσαν αγητοί, + και τοις εφρασάμην μηδέν αεικές έχειν. + Έστην δ' αμφιβαλών κρατερόν σάκος αμφοτέροιοι + νικάν δ' ουχ είασ' ουδετέρους αδίκως. + +60) + δήμος δ' αν ώδ' αν άριστα συν ηγεμόνεσσιν έποιτο + μήτε λίαν ανεθείς, μήτε βιαζόμενος· + τίκτει γαρ κόρος ύβριν, όταν πολύς όλβος έπηται + ανθρώποισιν όσοις μη νόος άρτιος η. + +61) + Οι δ' εφ' αρπαγαίσιν ήλθον, ελπίδ' είχον αφνεάν + καδόκουν έκαστος αυτών όλβον ευρήσειν πολύν, + και με κωτίλλοντα λείως τραχύν εκφανείν νόον + χαύνα μεν τότ' εφράσαντο, νυν δε μοι χολούμεναι + λοξόν οφθαλμοίσ' ορώσι πάντες ώστε δήιον· + ου χρεών· α μεν γαρ είπα συν θεοίσιν ήνυσα, + άλλα δ' ου μάτην έερδον, ουδέ μοι τυραννίδος + ανδάνει βία τι ρέζειν, ουδέ πιείρας χθονός + πατρίδος κακοίσιν εσθλοίς ισομοιρίαν έχειν. + +62) Διά να φανερώνουν ότι ένα κτήμα ήτο ενυπόθηκον ενέπηγον +στήλας με επιγραφήν του χρέους. + +63) ως κτισθείσαν από την Αθηνάν και τον Ποσειδώνα. + +64) Δηλαδή τους δημοκρατικούς. + +65) + Εγώ δε των μεν ούνεκα ξυνήγαγον + δήμον, τι τούτων πριν τυχείν επαυσάμην, + συμμαρτυροίη ταύτ' αν εν δίκη χρόνου + μήτηρ μεγίστη δαιμόνων Ολυμπίων + άριστα, Γη μέλαινα, της εγώ ποτε + όρους ανείλον πολλαχή πεπηγότας, + πρόσθεν δε δουλεύουσα, νυν ελευθέρα + πολλούς δ' Αθήνας, πατρίδ' εις θεόκτιστον, + ανήγαγον πραθέντας, άλλον εκδίκως, + άλλον δικαίως, τους δ' αναγκαίης υπό + χρειούς φυγόντας, γλώσσαν ουκέτ' Αττικήν + ιέντας, ως αν πολλαχή πλανωμένους, + τους δ' ενθάδ' αυτού δουλίην αεικέα + έχοντας, ήθη δεσποτών τρομευμένους, + ελευθέρους έθηκα· ταύτα μεν κράτει, + ομού βίαν τε και δίκην συναρμόσας, + έρεξα και διήλθον ως υπεσχόμην, + θεσμούς δ' ομοίως τω κακώ τε καγαθώ + ευθείαν εις έκαστον αρμόσας δίκην, + έγραψα· κέντρον δ' άλλας ως εγώ λαβών, + κακοφραδής τε και φιλοκτήμων ανήρ, + ουκ αν κατέσχε δήμον· ει γαρ ήθελον + ά τοις εναντίοισιν ήνδανε τότε, + αύθις δ' ά τοίσιν ούτεροι φρασαίατο, + πολλών αν ανδρών ήδ' εχηρώθη πόλις· + των ούνεκ' αλκήν πάντοθεν ποιούμενος + ως εν κυσίν πολλήσιν εστράφην λύκος. + +66) + Δήμω μένει χρη διαφάδην ονειδίσαι + ά νύν έχουσιν ούποτ' οφθαλμοίσιν αν + εύδοντες είδον. + + Όσοι δε μείζους και βίαν αμείνονες + αινοίεν αν με και φίλον ποιοίατο. + +67) + Ουκ αν κατέσχε δήμον ουδ' επαύσατο + πριν αναταράξας πίαρ εξείλε γάλα. + Εγώ δε τούτων, ώσπερ εν μεταιχμίω + όρος κατέστην. + +68) Το κείμενον λέγει «οι τε αφηρημένοι τα χρέη διά την +απορίαν», ώστε δύναται να εξηγηθή διφορουμένως, δηλ. να +εννοηθώσι διά της φράσεως οι απελευθερωθέντες των χρεών (οι +χρεώσται) διότι ήσαν άποροι, είτε οι στερηθέντες των απαιτήσεών +των (οι δανεισταί) διότι επτώχυναν. + +69) Μη δηλαδή εις άλλην νόμιμον πολιτικήν κατάστασιν στερηθούν +των πολιτικών δικαιωμάτων. + +70) Διαψηφισμόν λέγει το κείμενον. + +71) Κορυνοφόρους. + +72) Διετήρησα το συντακτικόν σχήμα του κειμένου, διότι +παρόμοιον υπάρχει τούτο και εις την σημερινήν γλώσσαν. + +73) Ο Διογένης Λαέρτιος (I, 49) αναφέρει διαφορετικά το πράγμα. +Κατ' αυτόν ο Σόλων παρουσιασθείς εις την εκκλησίαν του δήμου +προείπεν ως εξής την επιβουλήν του Πεισιστράτου: «Άνδρες +Αθηναίοι, των μεν σοφώτερος, των δε ανδρειότερος ειμι, +σοφώτερος μεν των την απάτην Πεισιστράτου μη συνιέντων, +ανδρειότερος δε των επισταμένων μεν, διά δέος δε σιωπώντων». +Πρβλ. και Πλουτάρχου βίον Σόλωνος 30. + +74) Θράτταν ωνόμαζαν συνήθως οι Αθηναίοι κάθε δούλην. + +75) Οι Παλληνείς ήτο δήμος της Αττικής πλησίον του Πεντελικού, +15 σχεδόν χιλιόμετρα μακράν της πόλεως. + +76) Οι δικασταί εκείνοι περιερχόμενοι τους δήμους εδίκαζαν +μέχρι ποσού 10 δραχμών και έκαμναν προανακρίσεις επί των άλλων +υποθέσεων. Ήσαν ανάλογοι των τώρα ειρηνοδικών. + +77) «Όσα κακά και οδύνατα». Η φράσις παροιμιώδης και ανάλογος +με την σημερινήν «τα κακά και ψυχρά». + +78) Από το κείμενον λείπει η λέξις αναπληρουμένη εκ της +εννοίας. + +79) Ο Χρυσούς δηλαδή αιών. + +80) Από το κείμενον λείπει μία λέξις αναπληρουμένη εκ της +εννοίας. + +81) «Θέσμια τάδε Αθηναίων και πάτρια· εάν τινες τυραννείν +επανιστών ται επί τυραννίδι ή συγκαθιστή την τυραννίδα, άτιμον +είναι και αυτόν και το γένος». Παραθέτομεν το κείμενον ως έν +δείγμα της διατυπώσεως και του λεκτικού των Αττικών Νόμων. + +82) Είναι φανερόν ότι πρόκειται περί άλλου Ηγησιστράτου, +συγγενούς, ίσως, όχι δε υιού του Πεισιστράτου. + +83) Κατασκοπεύοντες. + +84) Σκολιά ελέγοντο τα κατά την διάρκειαν οινοποσίας άσματα, +είχον δε ίδιον τύπον. + +85) + Αιαί Λειψύδριον προδωσέταιρον, + οίους άνδρας απώλεσας, μάχεσθαι + αγαθούς τε και ευπατρίδας + οι τότ' έδειξαν οίων πατέρων ήσαν. + +86) «Προέφερεν» λέγει το κείμενον, μεταφραζόμενον και επρόλεγε. + +87) Εις το Λειψύδριον, περί του οποίου γίνεται ανωτέρω λόγος. + +88) + Έγχει και Κήδωνι, διάκονε, μηδ' επιλήθου. + ει χρη τοις αγαθοίς ανδράσιν οινοχοείν. + +89) Η διαίρεσις εις τέσσαρας φυλάς έγινεν από τον Ίωνα και +διετηρήθη και τον Σόλωνα, ως βάσις των υποδιαιρέσεών του, +γενομένη αρχικώς σύμφωνα με την τοπικήν των κατοίκων διαίρεσιν. +Του Κλεισθένους η διαίρεσις εις 10 φυλάς δεν έλαβεν υπ' όψιν +την διαμονήν των κατοίκων εις έν μέρος, διότι κατ' αυτήν κάθε +φυλή είχε διάφορα μέρη της χώρας. + +90) Τοιουτοτρόπως συνεπεία της κληρώσεως το Φάληρον και ο +Μαραθών ανήκον εις τον αυτόν δήμον. + +91) «Ου γαρ άπαντες υπήρχον εν τοις τόποις». Ήτοι όσον ηύξανεν +ο πληθυσμός με τον καιρόν νέα χωρία εσχηματίζοντο. + +92) Των φρατριών υποδιαίρεσις ήσαν τα γένη. Καθεμία των +τεσσάρων αρχαίων φυλών περιελάμβανε τρεις φρατρίας. Αι +υποδιαιρέσεις δε αυταί εν συνόλω και μάλιστα οι δεσμοί των +γενών είχον σημασίαν διά το κληρονομικόν ιδίως δίκαιον. + +93) Ο όρκος ούτος των πεντακοσίων βουλευτών έλεγεν ότι ομνύουν +να διαχειρισθούν νομίμως το αξίωμά των και ουδέποτε άνευ +κρίσεως και παρά το δίκαιον να εξορίσωσιν ή να φυλακίσωσιν ή να +φονεύσωσιν. + +94) Κατά διόρθωσιν του Headlam δέον να τεθή +«πεντακοσιομεδίμνων» αντί «πεντακοσίων». + +95) Η φράσις του κειμένου αύτη «μετά την τυραννίδα» φαίνεται +παρέμβλητος. + +96) Εν εκ των βουνών της Λαυρεωτικής. Κατά Αρποκρ. εις λέξιν +Μερώνεια — «τόπος εστίν της Αττικής· έστι μεν τοι και πόλις εν +Θράκη». + +97) Διότι εφοβούντο μη οι ούτως εξόριστοι, και μάλιστα ο +Αριστείδης, συνταχθώσι με τους Πέρσας. Πλουτάρχ. Αριστ. 8. + +98) Δύο ακρωτήρια (το έν εις την Δάκραν της Ευβοίας και το άλλο +εις την Α άκραν της Πελοποννήσου) θεωρούμενα ως σύνορα της +Αττικής. + +99) «Τους μύδρους εν τω πελάγει καθείσαν». Τους μύδρους λίθους +πυρακτωμένους) ελάμβαναν διά των χειρών ενώ ωρκίζοντο και +έρριπτον κατά το τέλος του όρκου εις την θάλασσαν· ήτο δε η +τελετή αυτή συμβολισμός του απαραβιάστου της συνθήκης. + +100) Οι φρουροί επί της Ακροπόλεως. + +101) Οι δημόσιοι υπάλληλοι. Αι αρχαί. + +102) «Περί των διωκημένων» λέγει αορίστως το κείμενον. Ήτοι +περί της διαχειρίσεώς των είτε της πολιτικής είτε ίσως της +οικονομικής. + +103) Το μεταξύ αγκυλών φαίνεται ότι έχει παρεμβληθή υπό +αντιγραφέως. Εξ άλλων πηγών ο Περικλής παρουσιάζεται πιθανώτερα +συνεργός του Εφιάλτου. + +104) «Μονοχίτων». + +105) Ο Κίμων ήτο τότε 40 ετών και είχε διακριθή ως στρατηγός. + +106) Οι μικροί πόλεμοι προς διατήρησιν της Αθηναϊκής ηγεμονίας +επί των Ελληνικών πόλεων και αποικιών εξηκολούθουν πάντοτε και +τούτων μετείχον οι άριστοι των πολιτών. + +107) «Οι καλούμενοι κατά δήμους» + +108) «Τυραννικήν». + +109) «Τας κοινάς λειτουργίας ελειτούργει λαμπρώς». Λειτουργίαι +δε καθαυτό δεν ήσαν δημόσια αξιώματα, αλλά τιμητικαί τινες +υποχρεώσεις, τας οποίας είχαν οι πλούσιοι. Εξ αυτών +σπουδαιότεραι ήσαν η &τριηραρχία& προς εξοπλισμόν πολεμικών +πλοίων και η &χορηγία&, ήτοι η εκγύμνασις χορού προς +διδασκαλίαν τριλογικής τραγωδίας. + +110) Εκ του δήμου τούτου ήτο ο Κίμων. + +111) «Οίηθεν» η κατά Στέφανον Βυζ. «Όαθεν». Η Οίη δε ή Όα δήμος +της Αττικής. — Το όνομα Δάμων είχεν απαλειφθή πιθανώς εις +αρχαία αντίγραφα, φαίνεται εκ του Πλουτάρχου: Περ. 9. +«συμβουλεύσαντος αυτώ Δαμωνίδου του Οίηθεν, ως Αριστοτέλης +ιστόρηκεν». + +112) Ο Άνυτος, ο κατόπιν κατήγορος του Σωκράτους, εστάλη μετά +30 πλοίων εις Πύλον προς βοήθειαν του στρατηγού Δημοσθένους και +εξ αιτίας διαφόρων δυσμενών περιστάσεων απέτυχεν. + +113) Όχι ο ιστορικός, αλλ' ο υιός του Μελησίου, ικανός και +τίμιος πολιτικός, εξορισθείς αργότερα. + +114) Οι ρήτορες από του βήματος της Πνυκός ωμίλουν άνευ ζώνης +διά την ούτω ευρυχωρίαν της αμφιέσεως και το εύσχημον. Ο Κλέων +παρέβη το έθος, αγορεύσας με την συνήθη ανεπίσημον και αγοραίαν +αμφίεσιν. Παραβλ. Σχολ. Αισχίν. σελ. 14. + +115) &Διωβολία& ή διωβελία ελέγετο η εκ του δημοσίου ταμείου +παροχή δύο οβολών προς πληρωμήν εισητηρίων του θεάτρου κατ' +αρχάς και κατόπιν άλλην επίσης επί πληρωμή θεωριών. Εδίδοντο δε +εις πάντα ζητούντα πολίτην οι δύο οβολοί δι' εκάστην των τριών +ημερών της εορτής των Μεγάλων Διονυσίων. + +116) «Ή μην συγγράψειν». Οι εκλεγόμενοι εις ωρισμένην ημέραν να +γράψωσι νόμους ελέγοντο &συγγραφείς&. Ο Θουκυδίδης 8,67 τους +ονομάζει «συγγραφείς αυτοκράτορας». + +117) Η επιτροπή αύτη συνέστη υπό του δήμου ευθύς μετά την +καταστροφήν της Σικελίας &ίνα την δημοκρατίαν τροχοπεδήση.& +Πρβλ. Σχολ. Αριστ. Λυσ. 421. Μετέσχον δ' αυτής οι ποιηταί +Σοφοκλής και Άγνων ο πατήρ του Θηραμένους. + +118) Δύο συνοπτικοί τύποι διαδικασίας του δημοσίου δικονομικού +δικαίου των Αθηναίων, δι' ων άνευ προηγουμένης κλητεύσεως δι' +εγκλήματα πολιτικής φύσεως επ' αυτοφώρω, επενέβαινον οι +ανώτατοι της πολιτεία άρχοντες. Αναλογία τις υπάρχει προς την +παρ' ημίν κήρυξιν του στρατιωτικού νόμου. + +119) «Ομόσαντες καθ' ιερών τελείων», ήτοι επί σφαγίων, +προσφερθέντων επί του βωμού εις θυσίαν διά πλήρους +ιεροτελεστίας. + +120) Οι πέντε χιλιάδες αυτοί δεν ήσαν οι οριζόμενοι εις το +σχέδιον των προδούλων διά ν' αποτελέσουν εις το μέλλον την +εκκλησίαν του δήμου, οι οποίοι και ουδέποτε εξελέγησαν (ίδε +Θουκ. 8, 92), αλλ' οι υπό τα όπλα πέντε χιλιάδες πολίται. Το δε +όλον των πολιτών τότε ανήρχετο εις 26 χιλιάδας. + +121) Ιερομνήμων ελέγετο ο αντιπρόσωπος των Αθηνών εις το +Αμφικτυωνικόν συνέδριον. + +122) Οι δέκα ταξίαρχοι διετέλουν υφιστάμενοι των δέκα +στρατηγών, καθείς δε αυτών ήτο στρατιωτικός αρχηγός των πεζών +της φυλής του. Ίππαρχοι δε ήσαν δύο και ούτοι προϊστάμενοι των +ταξιάρχων και αρχηγοί των δύο ιππικών σωμάτων. — Φύλαρχοι ήσαν, +ως αλλαχού εσημειώθη, οι διοικούντες τα παρ' εκάστη φυλή, πλην +των στρατιωτικών, πράγματα. + +123) Διφορούμενον και πως ασαφές το κείμενον, έχον ούτω: +«αιρείσθαι δε πάντας τούτους εκ προκρίτων, εκ των αεί +βουλευόντων πλείους προκρίνοντας». + +124) «Νείμαι δε και τους άλλους προς την λήξιν εκάστων». + +125) «Κληρούν δε την βουλήν τους εννέα άρχοντας». Η φράσις +φαίνεται παρέμβλητος. + +126) Ήτοι να ορίζωνται πέντε ψηφολέκται, αντικαταστήσαντες +ούτως εις την δικαιοδοσίαν αυτήν τους πρυτάνεις. + +127) «Τον επιψηφιούντα». + +128) «Ίνα νεμηθώσιν οι τετρακόσιοι εις τας τέτταρας λήξεις». + +129) «Επιψηφίσαντος». Ο επιστατών την ψηφοφορίαν εψήφιζε +τελευταίος. + +130) «Πριν διαβουλεύσαι». + +131) «Ενάτη φθίνοντος Θαργηλιώνος». Οι 12 μήνες του Αττικού +ημερολογίου διηρούντο καθένας εις τρεις δεκάδας ημερών. Η πρώτη +ημέρα του μηνός ελέγετο νουμηνία, η δεκάτη ελέγετο και προτέρα, +— η εικοστή ελέγετο εικάς, η δε τριακοστή ελέγετο «ένη και νέα» +ή τριακάς. Ο μην Θαργηλιών αντιστοιχεί με τον Μάιον και ήτο ο +ενδέκατος του ημερολογίου και ο Σκιροφοριών (Ιούνιος) ήτον ο +τελευταίος. + +132) Κατά ιστορικήν ακρίβειαν 99 έτη. + +133) Ήτοι από Μαΐου μέχρι Σεπτεμβρίου του 411 π. Χ. + +134) «Τοις πεντακισχιλίοις τοις εκ των όπλων». + +135) Την γνώμην αυτήν ο Αριστοτέλης αρύεται εκ του Θουκυδίδου +(8,98) του οποίου τας κρίσεις αποδέχεται καθ' όλην την +εξιστόρησιν των πολιτικών ανωμαλιών, των μετά την εν Σικελία +καταστροφήν. + +136) Πιθανώς το 410 π. Χ. μετά την εν Κυζίκω ναυμαχίαν. + +137) Το κείμενον εκ παραδρομής φέρει «εβδόμω». + +138) «Αγγελήθεν» προς διάκρισιν του κατά το 412 π. Χ. ομωνύμου +άρχοντος. + +139) «Πονηρός ούτος και πλείσταις καταδίκαις ενεχόμενος» +Αριστοφ. Σχολ. 157. + +140) Το 404 — 403 π. Χ. + +141) «Τους περί Αρεοπαγιτών καθείλον εξ Αρείου Πάγου». Το εξ +Αρείου Πάγου φαίνεται παρέμβλητος επεξήγησις αντιγραφέως. + +142) «Ποιήσαντες καθάπαξ, τας δε προϊούσας δυσκολίας». Το δε +φαίνεται παρέμβλητον. + +143) «Της πόλεως υποφερομένης»· η μετοχή είναι και αιτιολογική +και χρονική. + +144) «Παύσασθαι της ασελγείας»· η φράσις του κειμένου είναι +πλέον παραστατική και μεταφορική, κατά την Αττικήν συνήθειαν. + +145) «Έξω τε γίγνεσθαι της πολιτείας αυτόν». + +146) Αρμοστής ελέγετο ο αποστελλόμενος υπό της Σπάρτης +στρατιωτικός διοικητής εις κυριευθείσας πόλεις. Πρβλ. Θουκιδ. +8, 5. + +147) Φρουρών εις την Ακρόπολιν. + +148) «Εφ' ων συνέβη και τας διαλύσεις γενέσθαι». + +149) Το 403 Π. Χ. + +150) «Εξοικείν». + +151) «Επιτίμους όντας και κυρίους και αυτοκράτορας». + +152) Οι Κήρυκες και οι Ευμολπίδαι ήσαν δύο παλαιοτάτης +ευγενείας οικογένειαι της Αττικής. Απ' αυτάς κληρονομικώς +απηρτίζετο το ιερατείον της Ελευσίνος, ήτοι των ναών της +Δήμητρος και της Περσεφόνης. Οι Ευμολπίδαι μάλιστα φέρονται +απόγονοι του βασιλέως της Ελευσίνος Ευμόλπου, ο οποίος +επολέμησε με τον Ερεχθέα, τον πρώτον βασιλέα των Αθηνών. + +153) Το συμμαχικόν ταμείον ήτο πλέον το εμπιστευμένον εις τους +Λακεδαιμονίους και υπ' αυτών χρησιμοποιούμενον, εις το οποίον +οι Αθηναίοι μετά την άλωσιν της πόλεως υπό του Λυσάνδρου +υπεχρεώθησαν να συνεισφέρουν. + +154) «Τοις τα τιμήματα παρεχομένοις». + +155) «Αφείλε τας υπολοίπους ημέρας της απογραφής», ήτοι +εσυντόμευσε την προθεσμίαν των δηλώσεων. + +156) «Γραψάμενος το ψήφισμα το Θρασυβούλου παρανόμων». Η φράσις +συνήθως δικονομική του Αττικού Δικαίου. + +157) «Την χώραν ανάδαστον ποιούσιν»· ήτοι κάμνουν νέαν διανομήν +της κτηματικής περιουσίας. + +158) Ο Αριστοτέλης αριθμεί τόσα πολιτεύματα υπάρξαντα εις τας +Αθήνας, όσαι έγιναν πολιτικαί μεταβολαί. Την «εξ αρχής» ούσαν +κατάστασιν δεν λογίζει ως πολίτευμα. + +159) «Μετά δε ταύτην η επί Δράκοντος εν η και νόμους ανέγραψαν +πρώτον». Η φράσις φαίνεται παρέμβλητος. + +160) «Αι της βουλής κρίσεις εις τον δήμον εληλύθασιν». + +161) «Προς την επικύρωσιν της χειροτονίας». Η φράσις είναι όρος +νομικός του Αττικού συνταγματικού δικαίου. + +162) Ο ξένος αυτός γενόμενος στρατηγός των Αθηναίων και +παρασχών πολλάς ωφελείας εις την πόλιν έλαβε το δικαίωμα του +πολίτου. Πρβλ. Πλάτωνος Ίων c. 12 σελ. 541. + +163) Από του κεφαλαίου τούτον αρχίζει η περιγραφή του +οργανισμού της Αθηναίων Πολιτείας, ήτοι λεπτομερής ανάπτυξις +του συνταγματικού, του διοικητικού και εν μέρει του αστικού +Αττικού δικαίου. + +164) «Αποψηφίσωνται». + +165) «Εφίησιν». + +166) «Αν δε νικήση». + +167) «Δοκιμάζει τους εγγραφέντας η βουλή». Ο όρος είναι +νομικός, όπως και οι ανωτέρω και πολλοί των παραθετομένων +κατόπιν. Γίνεται δε η εν υποσημειώσει παράθεσις διά να δοθή εις +τον αναγνώστην ιδέα της νομικής φρασεολογίας του Αττικού +δικαίου. + +168) «Ζημιοί». + +169) «Τρεις εκ των φυλετών». + +170) «. . . και κοσμητήν [εκ των άλλων Αθηναίων] επί πάντων». Η +φράσις &εκ των άλλων Αθηναίων& είναι προδήλως παρέμβλητος, έχει +δε και τεθή ως γλώσσα εις το περιθώριον του αρχικού κειμένου, +πιθανώς γενομένη υπό αντιγραφέως θέλοντος να εξηγήση το επί +πάντων. Το δε «επί πάντων» σημαίνει επί των εφήβων όλων των +φυλών. + +171) «Πρώτον μεν τα ιερά περιήλθον». + +172) Πολεμικόν μηχάνημα με νευράν, διά του οποίου ερρίπτοντο +βέλη και δόρατα. + +173) «Εκκλησίας γενομένης»· η μετοχή είναι και χρονική και +τροπική. + +174) «Αποδειξάμενοι τω δήμω τα περί τας τάξεις». + +175) «Δίκην ούτε διδόασιν ούτε λαμβάνουσι». + +176) Προεδρείαν. + +177) «Εν η δει τας αρχάς επιχειροτονείν, ει δοκούσι καλώς +άρχειν». + +178) «Τας εισαγγελίας». Κάθε πολίτης Αθηναίος είχε δικαίωμα να +καταγγείλη οιονδήποτε είτε άρχοντα είτε ιδιώτην προ της +εκκλησίας ως επιβουλευόμενον την πολιτείαν. Τούτο δε ελέγετο +εισαγγελία. + +179) «Τας απογραφάς των δημευομένων αναγινώσκειν». Μεταξύ των +ποινών διά πολιτικά εγκλήματα ήτο και η επιβολή προστίμου +μεγάλου, συνεπεία του οποίου εδημεύετο η περιουσία του +καταδικαζομένσυ, ως και διά καθυστέρησιν άλλης τινός προς το +Δημόσιον οφειλής. + +180) «Τας λήξεις των κλήρων και επικλήρων». Η φράσις δικονομική +του Αττ. δικαίου. Επίκληροι ελέγοντο γυναίκες ανύπανδροι +κληρονόμοι περιουσίας, διά την διαχείρισιν της οποίας +διωρίζοντο κατά συγγένειαν είτε διά δικαστικής αποφάσεως +αντιλήπτορες. + +181) «Όπως μηδένα λάθη μηδέν έρημον γενόμενον». + +182) «Και περί της οστρακοφορίας επιχειροτονίαν διδόασιν». Οι +θεωρούμενοι επικίνδυνοι εις το δημοκρατικόν πολίτευμα ήτο +δυνατόν να καταδικασθώσι διά γενικής του λαού δι' οστράκων +ψηφοφορίας εις εξορίαν (εξοστρακισμόν). Περί του αν πρέπη ή όχι +να γίνη τοιαύτη ψηφοφορία προαπεφάσιζεν η εκκλησία του δήμου. + +183) «Και συκοφαντών προβολάς». + +184) Ήτοι διά τρεις Αθηναίους συκοφάντας και τρεις μετοίκους. + +185) «Θεις ο βουλόμενος ικετηρίαν ων αν βούληται και ιδίων και +δημοσίων προς τον δήμον διαλέξηται». Τίθημι ικετηρίαν· νομική +φράσις αντίστοιχος με το «υποβάλλω αίτησιν». + +186) «ΣΥΡΑΚΟΣΙΩΝ» φέρει το αρχικόν κείμενον. Υπάρχουσιν οι +διορθώσαντες τέσσαρα δι' οσίων. Προτιμοτέρα όμως διόρθωσις και +τυπικώς και εκ της εννοίας είναι: «τρία δ' οσίων». + +187) «Άνευ προχειροτονίας». Πρβλ. Αρποκρατ. και Δημοσθ. κατά +Τιμοκράτους, 12 και Αισχ. κατά Τιμάρχου, 23. + +188) Πριν δηλαδή παρουσιασθούν ενώπιον της εκκλησίας του λαού. + +189) Ήτοι απεσταλμένοι εξ άλλων πόλεων φέροντες εγγράφους +ανακοινώσεις, προτάσεις, αιτήσεις κλπ. προς την πόλιν των +Αθηνών. + +190) «Έστι δ' επιστάτης των πρυτάνεων». + +191) «Εφ' ων αν ευσημία γένηται». + +192) «Προβούλευμα». + +193) «Ζημιώσαι και δήσαι και αποκτείναι». + +194) «Άνευ δικαστηρίου γνώσεως». + +195) «Απέφυγεν»· νομ. λέξις. + +196) Τύπανον = τύμπανον Λατιν. typanum. Ελέγετο ούτω και το +εδώλιον επί του οποίου εκάθητο ο κατάδικος διά να υποστή την +θανατικήν ποινήν. + +197) «Τούτο κύριον είναι». Η φράσις νομική. + +198) «Δοκιμάζει δε» λέξις νομική. + +199) «Τούτων μεν ουν άκυρός εστιν η βουλή». + +200) «Προβουλεύει δε». + +201) «Κατ' αυτά γαρ ταύτα ένοχός εστιν, ο νικήσας γραφή +παρανόμων». Η τοιαύτη καταγγελία &γραφής παρανόμων& ήτο +συνηθεστάτη. + +202) Με τρεις ή τέσσαρας σειράς κωπών. + +203) «Νεωσοίκους», ήτοι αποθήκας, εντός των οποίων εφυλάσσοντο +τα πλοία. + +204) Τα αποτεθειμένα εις την Ακρόπολιν αγάλματα των Νικών ήσαν +εκ χρυσού. + +205) Πρόκειται ιδίως περί των μεταλλείων της Λαυρεωτικής. Εξ +αυτών πιθανώς άλλα εξεμεταλλεύετο απ' ευθείας το Δημόσιον και +το εξαγόμενον μετάλλευμα επώλει, άλλα δε, τα ολιγώτερον +σημαντικά, εμίσθωνε προς εκμετάλλευσιν εις ιδιώτας διά τρία +έτη. Άλλην εξήγησιν δίδει ο Reinach διαρρυθμίζων κριτικώς το +κείμενον ως εξής: και τα πραθέντα μέταλλα [και τα χωρία τα] +εργάσιμα, τα εις τρία έτη πεπραμένα και τα εις αεί +συγκεχωρημένα». + +206) «Συγκεχωρημένα τα εις . . . έτη πεπραμένα». Ήτοι τα +παραχωρούμενα (και επεξηγηματικώς) τα διά . . . (πιθανώς ι' +ήτοι 10) έτη μίσθούμενα. Άλλη ανάγνωσις φέρει: «τα +συγκεχωσμένα» απιθάνως. Ίσως το &συγχωρώ& επί του προκειμένου +ως νομικός όρος εσήμαινεν εκχώρησιν της εκμεταλλεύσεως ομού και +της επιφανείας του εδάφους του μεταλλείου. + +207) «Εις λελευκωμένα γραμματεία». Επί λευκασμένων δερμάτων +συνήθως εγράφοντο οι φορολογικοί πίνακες, ελέγοντο δε +γραμματεία. Οι παλαιότεροι τοιούτοι πίνακες ελευκαίνοντο και +πάλιν. + +208) Οι προσωπικοί και περιουσιακοί &φόροι& επληρώνοντο εις +κάθε πρυτανείαν. Άλλαι δε τακτικαί εισφοραί των πολιτών +κατεβάλλοντο τρεις φοράς το έτος. Και οφειλαί προς το Δημόσιον +εκ μισθώσεων και άλλων ληψοδοσιών κατεβάλλοντο επί της ενάτης +πρυτανείας, ήτοι ένα περίπου μήνα προ της λήξεως του +διοικητικού και λογιστικού των Αθηναίων έτους. + +209) «Των τεμενών». + +210) «Αποδέκται» ή αποδεκταί, αντίστοιχον προς το ταμίαι +εισπράξεως. + +211) Ο εύθυνος και οι δύο πάρεδροι αυτού απετέλουν ούτω +δικαστήριον κρίνον κατ' έφεσιν τας υποθέσεις διαχειρίσεως +αλλοτρίων. + +212) Το κείμενον φέρεται ελλιπές εις μίαν λέξιν ως εξής:. «οίς +αναγκαίον εστι ταις α . . . αις κατά τον επώνυμον της φυλής +έκαστον καθείσθαι» κλπ. Την ελλείπουσαν λέξιν συμπληρώ εις +&α[ιτία]ις&. + +213) «Ταύτην την εύθυναν» . . . + +214) «Τούτο κύριόν εστι». + +215) «Δοκιμάζει δε και τους ίππους» . . . + +216) Από τους ίππους, οι οποίοι ευρίσκοντο εις τας Αθήνας, +άλλοι ήσαν πολεμικοί και άλλοι αγοραίοι. Κάθε πολίτης της +τάξεως των Ιππέων συνετήρει υποχρεωτικώς ένα πολεμικόν ίππον εξ +ιδίων, παρείχε δηλαδή τα της συντηρήσεως αυτού εις τους +ιπποκόμους. Αν ο ιπποκόμος κακώς συνετήρει τον ίππον, υφίστατο +την ποινήν της με ιδικά του έξοδα ιπποκομίας. Οι κατά την +επιθεώρησιν κρινόμενοι ως μη καλοί πολεμικοί ίπποι εσφραγίζοντο +διά στίγματος. + +217) «Ή μη θέλουσι μένειν, αλλ' ανάγουσι». Πρβλ. Αριστ. Ηθικά +Νικομ. II, 6, 2: «η του ίππου αρετή ίππον τε σπουδαίον ποιεί +και αγαθόν δραμείν και ενεγκείν τον επιβάτην και μείναι τους +πολεμίους». + +218) «Αδόκιμός εστι». Διά τον τρόπον σφραγίσεως των ίππων ίδε +Ησυχίου: ίππου &τροχός και τρυσίππιον&. + +219) «Δοκιμάζει δε και τους προδρόμους», ήτοι τους εις την +παράταξιν και κατά την μάχην προπορευομένους οδηγούς ίππους. + +220) «Τους αμίππους». Μαζί με τους ιππείς επήγαιναν και άλλοι +πεζοί, οι οποίοι ήσαν γυμνασμένοι και να ιππεύουν και να +μάχωνται έφιπποι, ως αντικαταστάται. + +221) «&Τα παραδείγματα&, τα εις την πέπλον». Η σημασία της +λέξεως &παράδειγμα&, η επί του προκειμένου, δεν εξακριβούται εξ +άλλων χωρίων συγγραφέων. Εκ της όλης εννοίας όμως και εκ των +σχετικών ιστορικών πληροφοριών περί της ετησίας εορτής των +Παναθηναίων, ότε Αθηναίαι παρθένοι έφερον τον νέον πέπλον της +Αθηνάς εις τον Παρθενώνα, εγίνετο δε διά τούτο πομπή και +διακόσμησις, πιθανόν φαίνεται ότι «παραδείγματα» ελέγοντο τα +προσχέδια διακοσμήσεως, την οποίαν εγκρινομένην εξετέλουν +ιδιώται με δαπάνην του Δημοσίου. + +222) «Και της ποιήσεως των Νικών». Τα εν τη Ακροπόλει χρυσά +αγάλματα των Νικών εστολίζοντο κάθε εορτήν των Παναθηναίων. + +223) Ήτοι υπήρχεν αστυνομική διάταξις να ρίπτωνται αι +ακαθαρσίαι εις απόστασιν μεγαλυτέραν των 10 σταδίων από του +τείχους και ταύτην εφήρμοζον οι αστυνόμοι. + +224) Αι οδοί της πόλεως ήσαν στεναί και απηγορεύετο η κατασκευή +προεξεχόντων εξωστών εις τας οικίας. + +225) Ήτοι έπρεπε ν' ανοίγουν αι θύραι προς τα έσω της οικίας, +ώστε να μη εμποδίζεται ο δρόμος. + +226) Επιστάται της αγοράς. + +227) «Των εμπορίων επιμελείσθαι». + +228) «Ανδραποδιστάς». Ούτως ελέγοντο οι κλέπται ανθρώπων, οι +οποίοι επώλουν τους αρπαζομένους αλλού ως δούλους. Το έγκλημα +τούτο ήτο συνηθέστατον. + +229) Οι επ' αυτοφώρω συλλαμβανόμενοι ήσαν συνήθως οι +ομολογούντες την ενοχήν των. Λεπτομέρειαι της ποινικής +διαδικασίας επί του προκειμένου δεν είναι γνωσταί. + +230) «Και τας &ενδείξεις& εισάξοντας». Η ένδειξις ήτο ειδική +μήνυσις διά πράξιν του μηνυομένου απαγορευομένην εις αυτόν +προσωπικώς ή δι' είσοδον αυτού εις τόπον απηγορευμένον. Π. χ. η +άσκησις πολιτικών δικαιωμάτων υπό ενός &ατίμου& ήτο έγκλημα +υποκείμενον εις &ένδειξιν&. + +231) «Τας &εμμήνους& εισάγουσι δίκας» . . . . + +232) «Επί δραχμή δανεισάμενος αποστερεί». + +233) «Αν αγορά βουλόμενος εργάζεσθαι δανείσηται παρά τινος +αφορμήν». + +Η φράσις δικανική. + +234) «Έτι δ' αικίαις και ερανικάς και κοινωνικάς και ανδραπόδων +και υποζυγίων.» . . . Οι όροι δικανικοί. Αι περί ανδραπόδων και +υποζυγίων υποθέσεις ήσαν πιθανώς αι διά &κεκρυμμένον ελάττωμα&. + +235) «Οι αποδέκται τοις τελώναις και κατά των τελωνών» . . . + +236) Οι περιοδεύοντες αυτοί δικασταί είχον γίνη υπό του +Πεισιστράτου (όρα προηγ.), κατηργήθησαν υπό του Κλεισθένους και +επανήλθον το 453. — Ηύξησαν δε οι Αθηναίοι τον αριθμόν διά να +αποφεύγουν την ανάμνησιν των τυράννων. + +237) «Τας προκλήσεις.» . . . δικον. όρος περιλαμβάνων και την +αγωγήν και τας προτάσεις. + +238) «Εις εχίνους». Εχίνοι ελέγοντο χαλκά σκεύη ή πήλινα αγγεία +της δικαστικής τραπέζης, εις τα οποία απετίθεντο αι +δικογραφίαι. Την δικον. αυτήν διατύπωσιν αναφέρει και ο +Δημοσθένης. + +239) «Εν γραμματείω» . . . δικον. όρος. + +240) Ο κανονισμός της αρμοδιότητος του δικαστηρίου από του +εναγομένου, δικονομική αρχή νεωτέρα, είχε καθιερωθή αρχαιότατα +εις το Αττ. δίκαιον. + +241) «Εντός χιλίων». . . + +242) «Εκ των αρχόντων [και των] επωνύμων» . . το «και των» +παρέμβλητον. + +243) Ήτοι τον αρχαιότερον και μετ' αυτού την αντιστοιχούσαν +ηλικίαν. + +244) «Συνηγόρους». + +245) «Δώρων τιμώσι» . . . δικον. φράσις. + +246) «Αδικίαν τιμώσι» . . . δικον. φράσις. + +247) «Καλλιερούσι μετά των μάντεων». + +248) Πλουσίους πολίτας, αναλαμβάνοντας την διδασκαλίαν +δραματικών έργων με δαπάνην ιδικήν των. + +249) «Και τούτο κύριόν εστι της δοκιμασίας». + +250) «Και Ζευς ερκείος», οικιακός, σπιτικός, διότι ως προστάτης +των οίκων είχε συνήθως ο Ζευς τον βωμόν του εις τον πρόδρομον. + +251) «Είτα ηρία ει έστιν» . . . + +252) «Τα τέλη τελεί» . . . + +253) «Ταύτα δ' ανερωτήσας» . . . εις το κείμενον γίνεται αλλαγή +του υποκειμένου από της φράσεως αυτής και εις τας επομένας, +διότι διεξάγων την όλην δοκιμασίαν αντί της βουλής ορίζεται ο +προεδρεύων. + +254) «Δους κατηγορίαν και απολογίαν» . . . η φράσις δικονομ. + +255) «Εφ' ω τα τόμι' εστι». Άλλη γραφή φέρει «τα ταμιεία», ήτοι +τα δημόσια θησαυροφυλάκια. + +256) Εις τα «Μεγάλα Διονύσια» η &κατ' άστυ& ή &εν άστει& ή +αστικά ή απλώς &Διονύσια&, τα τελούμενα τον μήνα Ελαφηβολιώνα +(Μάρτιον), εδιδάσκοντο εις το θέατρον αι τραγωδίαι και αι +κωμωδίαι διά την παράστασιν των οποίων και την προγύμνασιν +εδαπάνων (εχορήγουν) ιδιώται. + +257) Εορταί προς τιμήν του Απόλλωνος και της Αρτέμιδος +τελούμεναι τον μήνα Θαργηλιώνα (Μάιον — Ιούνιον). + +258) Πολίτης οριζόμενος διά να χορηγήση δημοσίαν δαπάνην +(λειτουργίαν) βαρείαν, οποίαι ήσαν η χορηγία και η τριηραρχία, +ηδύνατο να υποδείξη άλλον ικανώτερον προς τούτο κατά την γνώμην +του, προτείνων εις αυτόν ή να εκτελέση την χορηγίαν ή ν' +ανταλλάξουν τας περιουσίας των. Τούτο δε ελέγετο &αντίδοσις.& + +259) «Και τας σκήψεις εισάγει» . . η φράσις δικον. Η &σκήψις& +αντιστοιχεί και με τον σημερινόν όρον &ένστασις.& + +260) «Γονέων κακώσεως (αύται δ' εισίν αζήμιοι τω βουλομένω +διώκειν), ορφανών κακώσεως (αύται δ' εισί κατά των επιτρόπων), +επικλήρου κακώσεως» . . . κλπ., δικονομική φρασιολογία του +Αττικού δικαίου. + +261) «Παρανοίας, εάν τις αιτιάται τινα παρανοούντα τα εαυτού +απολλύναι». + +262) «Εις δατητών αίρεσιν, εάν τις μη θέλη κοινά τα όντα +νέμεσθαι» . . . . αγωγή αντίστοιχος προς την «περί διανομής +κοινούν του Ρωμ. δικαίου. + +263) «Εις επιτροπής κατάστασιν» . . . + +264) «Εις επιτροπής διαδικασίαν» . . . + +265) Το κείμενον φέρει: «εις [εμφανών κατάστασ]ιν, επίτροπον +αυτόν εγγράψαι». Ούτω δε η φράσις ακριβώς ερμηνεύεται: «διά την +διαχείρισιν εμφανούς περιουσίας (προσωρινώς αδεσπότου) να +διορίζη αυτός (ο άρχων) διαχειριστήν. + +266) «Και τους επιτρόπους, εάν μη διδώσι τοις παισί τον ούτον, +ούτος εισπράττει». + +267) Εις την εορτήν αυτήν εγίνοντο οι δραματικοί αγώνες. Μην +των εορτών τούτων ήτο ο Ληναιών κατά την αρχαίαν Ιωνικήν +ονομασίαν, ήτοι ο αττικός Γαμηλιών (Ιανουάριος — Φεβρουάριος), +έβδομος ερχόμενος εις το Αττικόν έτος. Ληναίος δε ελέγετο ο +Διόνυσος, διότι εις αυτόν ήσαν αφιερωμένοι οι ληνοί. + +268) «Γραφαί δε λαγχάνονται προς αυτόν ασεβείας». . . . + +269) «Τας υπέρ των &γερών& απάσας» . . . φέρει το κείμενον. +Διορθωτέον όμως &ιερών&, όπως ευρίσκεται αντιστοίχως και παρά +τω Φωτίω. + +270) «Και ο απαγορεύων είργεσθαι των νομίμων ούτος εστι». + +271) «Αν εκ προνοίας αποκτείνη» . . . + +272) Και φαρμάκων εάν αποκτείνη δους και πυρκαάς». + +273) Τόπος εις τας Αθήνας, όπου υπήρχε δικαστήριον το «επί +Παλλαδίω», εις το οποίον συνεδριάζοντες οι εφέται εδίκαζον. +Παυσανίας I, 28. Πολυδ. VIII, 118. Το δικαστήριον τούτο +μετεχειρίζοντο και οι Ηλιασταί. + +274) Ήτο ναός του Απόλλωνος, εις τον οποίον ήτο και δικαστήριον +το «επί Δελφινίω». + +275) «Εάν δε φεύγων φυγήν ων έφεσίς εστιν». Η διαστολή γίνεται, +διότι υπήρχον εξόριστοι καταδικασμένοι εις θάνατον ή αειφυγίαν, +οπότε δεν εκαλούντο οι τοιούτοι εκ νέου κατηγορούμενοι εις +απολογίαν. + +276) «Εν Φρεάτου» ή «Φρεατοί» ή κατ' Αρποκρατ. «Φρεαττοί»· +παράλιον χωρίον ονομασθέν από τινος Φρεάτου ήρωος, όπου +συνεδρίαζον εις δικαστήριον. + +277) «Ο δε την αιτίαν έχων». . . + +278) «Τότε δε» . . . . + +279) «Όταν δε μη ειδή τον ποιήσαντα, τω δράσαντι λαγχάνει» . . +. . + +280) Ανάλογοι αι αγωγαί αύται προς την αγωγήν του Ακουιλίου +νόμου εις το Ρωμ. Δικ. + +281) Κυνηγήτριαν. + +282) Επίθετον του Ποσειδώνος. + +283) «Διατίθησι δ' αγώνα τον επιτάφιον [και] τοις +τετελευτηκόσιν» . . . Το και φαίνεται παρέμβλητον. + +284) «Αποστασίου» . . . Ο δούλος απελευθερούμενος υπό του +κυρίου του και κακώς προς αυτόν έπειτα φερόμενος εισήγετο εις +δίκην αποστασίου. + +285) «Προστασίου» . . . Καθένας ξένος έχων εγκατάστασιν εις τας +Αθήνας ήτον υποχρεωμένος να ζητήση την προστασίαν πολίτου +Αθηναίου, διά να τον εκπροσωπεί ούτος εις υποθέσεις κτηματικάς, +ληξιαρχικάς και άλλας. + +286) «Έτι δε τας εισαγγελίας εισαγγέλλουσιν εις τον δήμον» . . +. + +287) «Τας καταχειροτονίας». + +288) «Τας προβολάς». + +289) «Και γραφάς παρανόμων και νόμον μη επιτήδειον θείναι». + +290) «Επιστατικήν». + +291) «Εισί δε και γραφαί προς αυτούς ων παράστασις τίθεται» . . +. + +292) «Ξενίας» . . . + +293) «Δωροξενίας» . . . + +294) «Ψευδεγγραφής» . . . + +295) «Ψευδοκλητείας» . . . + +296) «Βουλεύσεως» . . . Κατά την ερμηνείαν, την παρεχομένην υπό +του Αρποκρ. γραφή βουλεύσεως εγίνετο εάν παρανόμως διετηρείτο +τις εις τον κατάλογον των πολιτών. Αλλ' εκ των ανωτέρω υπό του +Αριστ. αναγραφομένων περί βουλής και βουλευτών πιθανωτέρα +φαίνεται η ερμηνεία ως άνω. + +297) «Αγραφίου» . . Πολλοί εφρόντιζαν να διαγράφουν τα όνομά +των εκ των καταλόγων προς αποφυγήν πληρωμής φόρων. + +298) «Τους απεψηφισμένους υπό των δημοτών» . . . + +299) «Τας καταγνώσεις τας εκ της βουλής» . . . + +300) «Τα ψευδομαρτυρία εξ Αρείου Πάγου». + +301) «Από των μοριών» . . . + +302) Ήτοι 3/8 περίπου της λίτρας. + +303) Διότι προηγουμένως παρείχε ελαιόκαρπον. + +304) Ήτοι των οριζομένων διά να καταβάλουν την δαπάνην διά +κατασκευήν ενός πολεμικού πλοίου. + +305) Τας ανταλλαγάς περιουσιών μεταξύ ενός ορισθέντος διά την +δαπάνην, και ενός τον οποίον ο ορισθείς οπεδείκνυεν ως +πλουσιώτερόν του. Εφ' όσον ο υποδεικνυόμενος ηρνείτο ν' +αποδεχθή το βάρος, εγίνετο ανταλλαγή περιουσιών. + +306) «Τας διαδικασίας» . . . + +307) «Επιχειροτονία δ' αυτών εστι» . . . . + +308) «Καν μεν αλώ» . . . δικον. φράσις. + +309) «Αν δ' αποφύγη» . . . + +310) «Εκκηρύξαι» . . . + +311) «Επιβολήν επιβάλλειν». + +312) Ανέκαθεν δύο υπήρχον ιερά πλοία των Αθηναίων αποστελλόμενα +εις θρησκευτικάς αποστολάς: η Πάραλος και η Σαλαμινία. Όταν δε +η λατρεία του Διός Άμμωνος διεδόθη εν Ελλάδι, κυρίως από της +βασιλείας του μεγάλου Αλεξάνδρου, ο οποίος επωνομάσθη μόνος του +υιός του Άμμωνος, η Σαλαμινία μετωνομάσθη η &του Άμμωνος&, θα +ετροποποιήθησαν δε βεβαίως τότε αι δι' αυτής θρησκευτικαί +αποστολαί. Η μετονομασία έγινε προ της αναγνωρίσεως της +θειότητος του Μ. Αλεξάνδρου το 324 π. Χ. υπό των Αθηναίων (ίδε +Υπερείδ. κατά Δημ. 30, εκδ. Blass), διότι εξ επιγραφών +βεβαιώνεται ότι ήδη το 333 η λατρεία του Άμμωνος υπήρχεν εις +τας Αθήνας. + +313) «Αι μεν μετ' εννέα αρχόντων εκ της φυλής όλης κληρούμεναι» +. . . + +314) «Αι δ' εν Θησείω κληρούμεναι διηρούντο εις τους δήμους» . +. . ήτοι κάθε δήμος παρουσίαζε κατάλογον υποψηφίων, εκ του +οποίου εγίνετο η κλήρωσις. + +315) «Μισθοφορούσι δε» . . . + +316) «Ο δήμος» . . . + +317) Η δραχμή είχεν έξ οβολούς. Η τιμή δε της δραχμής πρέπει να +υπολογισθή τετραπλασία της σημερινής. + +318) «Τοις δε προτανεύουσιν εις σίτησιν οβολός προστίθεται +[δέκα προστίθενται]». Αι δύο τελευταίαι λέξεις είναι +παρέμβλητοι. Πιθανή κατ' εμέ διόρθωσις είναι: «τοις δε δέκα +πρυτανεύουσιν οβολός προστίθεται» . . + +319) &Πληρούσιν& πρέπει να αναγνωσθή αντί του &κληρούσιν& του +κειμένου. + +320) «Κληρωτήρια». + +321) «Πινάκιον πύξινον» . . . Από ξύλον πύξου (τσιμσιριού). + +322) «Ο θεσμοθέτης επικληρώση» . . . + +323) «Α δει προσπαρατίθεσθαι τοις δικαστηρίοις» . . . + +324) «Εφ' έκαστον το δικαστήριον, το γράμμα το λαχόν». + +325) Σανίς ξυλίνη έχουσα οπάς, εις τας οποίας εσφηνώνοντο αι +πινακίδες. + +326) «Καλεί τους ειληχότας ο [κήρυξ]». + +327) «Τοις γαρ δικαστηρίοις χρώμα επιγέγραπται εκάστω επί τω +σφηκίσκω της εισόδου». Ήτο δε ο σφηκίσκος μακρόν εις οξύ λήγον +ξύλον (σουβλί, κοντάρι) αλλέως λεγόμενον και σκόλοψ. Πρβλ. +Αριστοφ. Πλούτος 31 «Μέγαν λαβόντες ημμένον σφηκίσκον +εκτυφλώσαι». Εκ του συμβόλου τούτου των δικαστηρίων έλαβεν ο +Αριστοφ. τον τίτλον της κωμωδίας του «Σφήκες» παίζων με τας +λέξεις σφηκίσκος και σφήκες. + +328) Πρβλ. Rose Frag. 460. — Σχολ. &Πλούτου& Αριστοφ. 278. + +329) «Ίνα εκ τούτων σκοπούντες αποδιδώσι τον μισθόν». Ο μισθός, +ημερήσιος, επληρώνετο μετά την διεξαγωγήν της δίκης. Εις αυτόν +δε αποβλέποντες οι πολίται συνωστίζοντο προ των δικαστηρίων +ελπίζοντες να κληρωθούν λόγω του πλήθους των καθ' ημέραν +δικαστών. + +330) Εις τα δικαστήρια, τα οποία απετελούντο τοιουτοτρόπως από +δικαστάς διά κλήρου λαμβανομένους, προήδρευον αι αρχαί αι επί +τούτω ωρισμέναι, καθώς ανωτέρω, εις τα περί δικαιοδοσίας +εκάστου αξιώματος, διαλαμβάνεται. Αλλά και αι μόνιμοι αύται +δικαστικαί αρχαί διά κλήρου κατενέμοντο εις τα δικαστήρια. + +331) Ήτοι διά την επίβλεψιν της κλεψύδρας. Ήτο δε η κλεψύδρα +&ωρονομικόν σκεύασμα&, ήτοι όργανον διά του οποίου εμετρούντο +αι ώραι. Ο λαιμός του αγγείου ήτο στενός, ο δε πυθμήν πλατύς +και είχε μικράν οπήν από της οποίας άφηναν να τρέχη το ύδωρ. +«Εν δικαστηρίω μεστόν ύδατος ετίθετο, και είων ρειν, άχρι της +οπής, προς ο έλεγον οι ρήτορες». Πρβλ. και Γαληνού, περί Ψυχ. +σφαλμάτων. Κεφ. Ε'. + +332) «Και το πρόγραμμα καθ' ό λήψονται». + +333) Ήτοι ως προς την τάξιν και τον τρόπον της εισαγωγής των +δικών. + +334) Πιθανώς δύο. + +335) Έμπροσθεν μέρος, ήτοι το μέρος του κατηγόρου και του +κατηγορουμένου διά να δύνανται ούτοι να εποπτεύουν την εκροήν +του ύδατος. + +336) «Ο δ' επί το ύδωρ τας δίκας μετρεί» . . . + +337) Η εντός των αγκυλών περίοδος περιέχει κατά συμπερασμόν την +έννοιαν του κειμένου, το οποίον εις το τμήμα τούτο του παπύρου +και εις το επόμενον είναι κατά το πλείστον κατεστραμμένον. Ο +Αρποκρ. ευτυχώς αναπληροί την έλλειψιν (Frag. 463) αναφέρων: +«Διαμεμετρημένη ημέρα· μέτρον τι εστιν ύδατος προς μεμετρημένον +ημέρας διάστημα ρέον. Εμετρείτο δε το Ποσιδεώνι μηνί· προς δη +τούτο ηγωνίζοντο οι μέγιστοι και περί των μεγίστων αγώνες· +διενέμοντο δε τρία μέρη το ύδωρ, το μεν τω διώκοντι, το δε τω +φεύγοντι, το δε τρίτον τοις δικάζουσι. &Αριστοτέλης δ' εν +Αθηναίων πολιτεία διδάσκει περί τούτων»&. Πρβλ. και Αισχίν. 2, +126 «προς ένδεκα γαρ αμφορέας εν διαμεμετρημένη τη ημέρα +κρίνομαι». Ο δε Ποσιδεών (Δεκέμβριος — Ιανουάριος) έκτος μην +του Αττικού ημερολογίου είχε τας ολιγωτέρας ώρας την ημέραν. + +338) «Τον αυλίσκον» . . . + +339) «Επειδάν δ' η προς διαμεμετρημένην την ημέραν η δίκη, τότε +δε ουκ επιλαμβάναυσιν αυτόν» . . . διορθ. &δη& αντί δε. + +340) Ήτοι η δικαστική ημέρα λογίζεται έχουσα τόσας ώρας, όσας +ώρας έχουν αι ημέραι του μηνός Ποσιδεώνος (8 — 9)· και θέτουν +εις τας κλεψύδρας τόσον ύδωρ, όσον δύναται να εκρεύση εις το +χρονικόν διάστημα των ωρών τούτων. + +341) Οι άλλοι δύο επόπται (διότι ως ανωτέρω αναφέρεται +εκληρώνοντο τέσσαρες) εχρησίμευαν πιθανώς ως αναπληρωταί. + +342) Αι εντός των αγκυλών περίοδοι παρέχουν κατά συμπεμασμόν +την έννοιαν του κατεστραμμένου κειμένου, μόναι δε αι δια κυρτών +στοιχείων λέξεις αντιστοιχούν πιστώς προς λέξεις του κειμένου, +το οποίον εν συνόλω έχει ως εξής: + + — — — — — — — — ντα[ι] + χρώντ — — — — — — — — — — θαι + τακτη — — — — — — — — ωσιν οι + δι[κ]ασ[ταί — — — — — — — Ε ίσον έ- + καστοι λ — — — — — — οι διώκοντ]ες] έσ- + πευδο[ν αν — — — — — — ρος εξω- + θείν τους [φεύγοντας — — — — — τ]ο ύδωρ + λαμβαν — — — — — — — — ο] μεν έτε- + ρος τοις δ[ιώκουσιν, ο δ' έτερος τοις φ)εύγο[υσι]ν. + εν δε τοις — — — — — — — — εξει + τ]ω διαψη[φι — — — — — — — είται δ . . . α + ε]πί τοις — — — — — — — — τοις πρόσ- + ε]στι δεσμ[ός — — — — — δ]ήμευσις + χ]ρημάτ[ων — — — — — ο]τι χρη παθείν + ή αποτελεί[σαι — — — — — δικ]αστηρίων + έστι φ' — — — — — — — ασιν, όταν + δε δέ[η — — — — — — ει]σαγαγείν, + συν — — — — — — — της ηλικίαν + ΤΑΛ — — — — — — — τ]ης δ[ί]κ[η]ς + +343) Ηλιαία ελέγετο το δικαστικόν σώμα, αλλά και το +δικαστήριον, ήτοι το δημόσιον κτίριον όπου εγίνοντο αι Δίαιται +και όπου συνήρχετο το μέγα τούτο δικαστήριον (των Ηλιαστών), το +οποίον απετελείτο από πεντακοσίους, κάποτε δε χιλίους και +κάποτε χιλίους πεντακοσίους, καθημένους και συνεδριάζοντας +κυρίως όταν εκρίνοντο δημόσια πράγματα και εδικάζοντο πολιτικοί +άνδρες. Ωνομάζετο δε ούτω κατά παλαιάν ετυμολογίαν «δια το εν +υπαίθρω είναι τόπω και υπό του ηλίου βάλλεσθαι» ή ευλογώτερον +από το αλίζεσθαι, συναθροίζεσθαι = αλιαία. Πρβλ. Παυσαν. I, +18,8, Α. και Σχολ. Ευριπ. Ορ. 659 ΕΜ. + +344) «Επειδάν ειρημένοι ώσιν οι λόγοι» . . . + +345) Η επομένη περίοδος λόγου είναι τόσον κατεστραμμένη ώστε +δεν δύναται να γίνη ουδεμία κατ' εικασίαν εξήγησις αυτής. Η προ +αυτής όμως συμπληρούται επαρκώς εκ του Αρποκρ. (Frag. 464). + +346) «Διαιρετοί» . . . ήτοι δυνάμενοι να διαιρούνται εις το +καθ' αυτό αγγείον και εις το σκέπασμά του. + +347) «Ο μεν χαλκούς κύριος, ο δε ξύλινος άκυρος». + +348) Ώστε ενώ οι αμφορείς ήσαν ξέσκεποι εφ' όσον εξηκολούθει η +δίκη, όταν επρόκειτο να ψηφίσουν οι δικασταί, ο χάλκινος +αμφορεύς εκαλύπτετο με το σκέπασμά του, το οποίον είχε την +μικράν δια την ψηφοφορίαν οπήν. + +349) «Ανακηρύττει» . . . + +350) «Η τετρυπημένη του πρότερον λέγοντος, η δε πλήρης του +ύστερον λέγοντος». Ήτοι οποίος θέλει να ψηφίση υπέρ του +κατηγόρου (πρότερον λέγοντος) θα ρίψη εις τον χάλκινον αμφορέα +την τρυπημένην ψήφον κλπ. + +351) «Λυχνείον» . . . Κυριολεκτικώς σημαίνει την βάσιν ή τον +δίσκον επί του οποίου υπάρχει λύχνος. + +352) Ήτοι εκείνην, διά της οποίας εκφράζει την απόφασίν του. + +353) Ήτοι τον χάλκινον, εις τον οποίον ερρίπτετο η δικάζουσα +ψήφος. Ούτω μετεχειρίζοντο δύο κάλπας (αμφορείς) διά να μη +φαίνεται τι εψήφισε κάθε δικαστής. + +354) Η έννοια ολωσδιόλου κατ' εικασίαν. Το κείμενον έχει ούτω. +. . ΑΥΤΑΟC. . . (αυτίκα;) ΛΙ . . Ρ. . . . . . . του αρίθμησαι . +. .] ν. + +355) «Και τα διάκενα αυτών και τα πλήρη δήλα τοις αντιδίκοις». + +356) Υπήρχεν εις το δικαστήριον τράπεζα, της οποίας η επιφάνεια +ήτο δίσκος, άβαξ, χωρών ωρισμένον αριθμόν ψήφων. Τοιουτοτρόπως +εγίνετο εύκολα η αρίθμησις, αφού πρότερον αι πλήρεις ψήφοι +εχωρίζοντο από τας τρυπημένας. Πρβλ. Πολυβ. Ε', 26. + +357) «Η δε τίμησίς εστιν προς ημίχουν ύδατος εκατέρω». + +358) Η τελευταία αύτη περίοδος διεσώθη αρτία εις το χειρόγραφον +και κάτωθεν αυτής υπάρχει κορωνίς, ήτοι το σημείον τέλους του +όλου έργου. + + + + + + + + +End of Project Gutenberg's The Constitution of the Athenians, by Aristotle + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE CONSTITUTION OF THE ATHENIANS *** + +***** This file should be named 39963-0.txt or 39963-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/9/9/6/39963/ + +Produced by Sophia Canoni + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org/license + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/39963-0.zip b/39963-0.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..2f346b9 --- /dev/null +++ b/39963-0.zip diff --git a/39963-h.zip b/39963-h.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e38e4a0 --- /dev/null +++ b/39963-h.zip diff --git a/39963-h/39963-h.htm b/39963-h/39963-h.htm new file mode 100644 index 0000000..e6975f8 --- /dev/null +++ b/39963-h/39963-h.htm @@ -0,0 +1,5741 @@ +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" + "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"> + +<head> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" /> +<meta name="keywords" + content="Αριστοτέλης, Ι. Ζερβός, Αθηναίων Πολιτεία" /> + +<title>Αθηναίων Πολιτεία</title> + +<style type="text/css"> + +body { +font-family: verdana, geneva, arial, helvetica, sans-serif; +line-height: 20px; +margin-left: 5%; +margin-right: 5%; +} + +h1 { font-size: 185%; font-weight: bold; text-align: center; } +h2 { font-size: 150%; font-weight: bold; text-align: center; } +h3 { font-size: 120%; font-weight: bold; text-align: center; } +h4 { font-size: 105%; font-weight: bold; text-align: center; } +h5 { font-size: 90%; font-weight: bold; text-align: center; } +h6 { font-size: 80%; font-weight: bold; text-align: center; } + +p{ + text-align: justify; + margin-top: 1em; + margin-bottom: 1em; +} + +hr{ + width: 65%; +} +.poem { + FONT-SIZE: 95%; margin-left: 30%; +} + +.sp{ + letter-spacing:3px +} + +</style> + +</head> +<body> + + +<pre> + +Project Gutenberg's The Constitution of the Athenians, by Aristotle + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org/license + + +Title: The Constitution of the Athenians + +Author: Aristotle + +Translator: Ioannis Zervos + +Release Date: June 10, 2012 [EBook #39963] + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE CONSTITUTION OF THE ATHENIANS *** + + + + +Produced by Sophia Canoni + + + + + +</pre> + + + +<p style='font-size: small;'>Note: The tonic system has been changed from +polytonic to monotonic; otherwise the spelling of the book has not been changed. +Footnotes have been converted to endnotes. // + +Σημείωση: Ο τονισμός έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό. Κατά τα άλλα +έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του βιβλίου. Οι υποσημειώσεις έχουν μεταφερθεί +στο τέλος του βιβλίου.</p> + +<p style='text-align: center;'><br /><img src ="images/cover.jpg" width="418" +height="600" +alt="Εξώφυλλο" border="2" /><br /></p> + +<h5 style="margin-top: 5em"><u>ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ +ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ</u></h5> + +<h1 style="margin-top: 5em">ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ</h1> + +<h2 style="margin-top: 3em">ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ</h2> + +<h4 style="margin-top: 2em"> +ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ</h4> +<h3>ΙΩ. ΖΕΡΒΟΥ</h3> + +<h3 style="margin-top: 15em">ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ</h3> + +<p> +<br /> +Αν ως μέτρον αναγνωρίσεως του φιλοσόφου ετίθετο η φανερά και άμεσος +θεωρητική επίδρασις εκ του έργου του, ο Αριστοτέλης αναντιρρήτως θα +ανεγνωρίζετο ως ο μεγαλύτερος των φιλοσόφων και των αρχαίων και των +νεωτέρων. Διότι άλλαι κορυφαίαι διάνοιαι, και μάλιστα ο φωτεινός και άφθαστος +Πλάτων, επέδρασαν μεν σημαντικά και βαθύτατα εις την καθόλου εξέλιξιν της +σκέψεως και εις την κοινωνικήν ταύτης εκδήλωσιν, εις την θρησκείαν δηλαδή και +την πολιτείαν, εις την φιλοσοφίαν και την τέχνην, αλλ' όμως κανείς δεν +εχρησίμευσεν ως ανεγνωρισμένος οδηγητής και διδάσκαλος εις πάντα κλάδον της +ανθρωπίνης επιστήμης ως ο Αριστοτέλης. Διότι επί δύο και πλέον χιλιάδας έτη του +φιλοσόφου τούτου τα έργα — η Λογική ως αυτός την διερρύθμισεν, η πρακτική +φιλοσοφική αντίληψις, ως την εκανόνισεν, η μεθοδική και διά του πειράματος +επιστημονική γνώσις, ως την επιχείρησεν, η επί τη βάσει όλως ωρισμένων κανόνων +καλλιτεχνία, ως την διηυκρίνησε και τέλος η δογματική και ωφελιμιστική ηθική, ως +την διετύπωσεν, υπήρξαν αφετηρίαι και γνώμονες της πρακτικής εν μέρει +ενεργείας και της θεωρητικής εν γένει παραγωγής.</p> + +<p>Και κάτι πλέον τούτου ακόμη· η διδασκαλία του έπαυσε μεν από της εποχής +του Βάκωνος να είναι η από καθέδρας και επίσημος, αλλ' ουχ ήττον παρέμεινεν +αναγκαστικώς και οργανικώς ισχυρά και σπουδαίως επιδρώσα επί της ανθρωπίνης +σκέψεως μέχρι σήμερον. Διότι, πλην ολίγων νεωτάτων φιλοσόφων, παραμένει +εδραία και αποκλειστική ακόμη η πίστις εις το πείραμα και μάλιστα η υπαγωγή των +γενικοτήτων εις τους επιστημονικούς νόμους, ήτοι εις τα εκ μερικοτήτων δεδομένα +πορίσματα. Μικράν δε παραλλαγήν διά την πλειονότητα των σκεπτομένων υπέστη +ο τρόπος του συλλογίζεσθαι, ο διατυπωθείς υπό του Αριστοτέλους. Μέχρι +τοσούτου, ώστε ο βαθύτερον και ουσιαστικώτερον ερευνών και διεισδύων να +διακρίνη ότι οι δύο αντίθετοι φιλοσοφικοί τρόποι, οι επικρατούντες ήδη, ήτοι η +<i>Εγελειανή</i> φιλοσοφική μέθοδος, ο μεταφυσικισμός, και η αντίθετος +<i>Θετική</i> φιλοσοφία, ο επιστημονισμός, έχουσιν επ' αυτών καταφανή και +ουσιώδη την Αριστοτελικήν επίδρασιν, ο μεν Εγελειανός τρόπος εκ των +μεταφυσικών του Αριστοτέλους, ο δε ποζιτιβιστικός εκ των φυσικών αυτού. Και +μόνον ίσως εργασίαι μερικαί, ως αι περί <span style='font-size: +large;'>groupes</span> και <span style='font-size: large;'>ensembles</span> +μαθηματικαί θεωρίαι ή φιλοσοφικοί υπαινιγμοί ασυστηματοποίητοι ακόμη, ως π.χ. +αι αντιλήψεις του Νίτσε και αι μελέται του Ποανκαρέ, δύνανται να θεωρηθώσιν +αποφυγούσαι κατά το πλείστον την αριστοτελικήν επίδρασιν. Τούτο δε το +κολοσσαίον όντως και μοναδικόν κατόρθωμα μιας μόνης διανοίας δύναται να +εξηγηθή, όταν αντιληφθή τις ορθώς τον Αριστοτέλην όπως χαρακτηρίζει αυτόν ο +Τζέλλερ ιδρυτήν της «<i>φιλοσοφίας των αντιλήψεων</i>» ήτοι — καθαρώτερα και +γενικώτερα — ως συγκεφαλαιώσαντα και συστηματοποιήσαντα τα μέχρι των +χρόνων του δεδομένα της ανθρωπίνης γνώσεως και σοφίας. Κατά τρόπον και δι' +αιτίας αναλόγους προς τον τρόπον και τας αιτίας, αι οποίαι ανέδειξαν θεμελιωτάς +θρησκειών τους παρουσιάσαντας εις πρακτικά πορίσματα ηθικά και εις δογματικά +συμπεράσματα καλλίτεχνα την συνολικήν επί της εποχής των επικρατούσαν +σκέψιν.</p> + +<p>Τοιαύτη υπήρξεν η επίδρασις του Αριστοτέλους και τοιούτον το έργον του κατά +κεφαλαιώδη χαρακτηρισμόν.</p> + +<p>Εγεννήθη δε ο Έλλην φιλόσοφος το 384 π. χ. εις τα Στάγειρα της Μακεδονίας, +ήτοι εις πόλιν Ελληνικήν αποικίαν των Χαλκιδέων. Πατήρ του ήτον ο ιατρός +Νικόμαχος, συγγραφεύς έργων τινών περί φυσικής, φίλος δε στενός του βασιλέως +των Μακεδόνων Αμύντα του Β' εις την αυλήν του οποίου και έζησε μέχρι του +θανάτου αυτού. Μήτηρ δε αυτού ήτον η Βαιστιάς από παλαιάν και διαπρεπή +οικογένειαν αποίκων, αποθανούσα κατά την νηπιακήν ηλικίαν του Αριστοτέλους. +— Πριν ή γίνη έφηβος έχασε και τον πατέρα του ο Αριστοτέλης, ανέλαβε δε τότε +την κηδεμονίαν αυτού και των αδελφών του ο πατρικός φίλος Πρόξενος ο +Αταρνεύς, την δε Ανατροφήν η σύζυγος τούτου. Εις τα έργα του ο Αριστοτέλης με +αγάπην κ' ευγνωμοσύνην αναφέρει συχνά τους κηδεμόνας του, απορφανισθέντα +δε τον υιόν αυτών υιοθέτησε και κατόπιν ενύμφευσε με την θυγατέρα του +Πυθιάδα. Και εις την διαθήκην του τέλος, ως διασώζει αυτήν Διογένης ο Λαέρτιος, +ορίζει να στηθώσιν ανδριάντες εις εκείνους, προς ένδειξιν της ευγνωμοσύνης +του.</p> + +<p>Κατά την νεανικήν ηλικίαν του ο Αριστοτέλης, ως λέγεται υπό τινων +μεταγενεστέρων, επέρασε ζωήν άσωτον, σπαταλήσας δε την σημαντικήν πατρικήν +περιουσίαν έγινε στρατιώτης ή κατ' άλλους μυροπώλης προς συντήρησίν του. Εκ +παραλλήλου όμως είναι βεβαιωμένον ότι ανέκαθεν είχε φιλομάθειαν, επίδοσιν εις +τας θεωρητικάς μελέτας και θαυμασίαν αντίληψιν. Διά τούτο δε και νεώτατος +αυτός των μαθητών ή μάλλον ακροατών του Πλάτωνος — διότι δεκαεπτά ετών +προσήλθεν εις την Πλατωνικήν Ακαδημίαν — διεκρίνετο υπέρ πάντας. Αναφέρεται +δε ανεκδοτικώς διά την φιλοπονίαν του ότι επειδή εμελέτα και την νύκτα εις την +κλίνην του, εκράτει εις την αριστεράν του χείρα χαλκίνην σφαίραν, είχε δε κάτωθεν +λεκάνην μεταλλίνην, ώστε, εάν εκ του κόπου και της αγρυπνίας απεκοιμάτο να +πίπτη η σφαίρα και ν' αφυπνίζεται αυτός από τον κρότον. Και είναι μεν ίσως ταύτα +και τα παρόμοια υπερβολαί, εις τας οποίας ηρέσκοντο οι συγγραφείς της +παρακμής, βέβαιον όμως απομένει ότι από της νεανικής ηλικίας του ο Αριστοτέλης +επεδόθη με ζήλον και με εμβρίθειαν εις την μελέτην. Λαμβάνοντες δε υπ' όψιν ότι +εδείκνυε τότε τάσιν εις τον υπερβολικόν του σώματος καλλωπισμόν και εις την +επίδειξιν, δι' όπερ και ο Πλάτων ο διδάσκαλός του δυσηρεστείτο «Αριστοτέλους +χρωμένου εσθήτι επισήμω και δακτυλίοις και κουρά» δυνάμεθα να δεχθώμεν ότι +νέος ο Αριστοτέλης επεδίδετο παραλλήλως εις την κοσμικήν ζωήν και την +φιλοσοφίαν.</p> + +<p>Διατελέσας μαθητής του Πλάτωνος αρκετά έτη ο Αριστοτέλης, έγινεν έπειτα +διδάσκαλος της ρητορικής. Επειδή όμως υπεβλέπετο ως μακεδονίζων, έφυγε μετά +τον θάνατον του Πλάτωνος, συμβάντα τω 348 π. χ., από τας Αθήνας και μετέβη με +άλλον του Πλάτωνος επιφανή μαθητήν, τον Ξενοκράτην, εις Μικρασίαν, όπου +εφιλοξενήθη υπό του Αταρνέως τυράννου Ερμεία. Ήτο δε ο Ερμείας πρώην δούλος, +ακούσας μαθήματα ρητορικής από τον Αριστοτέλην εις τας Αθήνας και κατόπιν διά +της αρετής και της αξίας του ανυψωθείς εις το αξίωμα του τυράννου, αναδειχθείς +δε προστάτης της αυτονομίας των Ελληνικών της Ασίας πόλεων και ως τοιούτος δι' +επιβουλής φονευθείς υπό του βασιλέως της Περσίας. Ο θάνατός του φαίνεται να +ελύπησε πολύ τον υπ' αυτού ευεργετηθέντα Αριστοτέλην, ο οποίος και ενυμφεύθη +εξ ευγνωμοσύνης την ορφανήν θυγατέρα εκείνου, αργότερον δε και έστησεν εις +μνήμην του ανδριάντα εις τους Δελφούς με το επίγραμμα: </p> + +<p class="poem">Τόνδε ποτ' ουχ οσίως παραβάς μακάρων θέμιν αγνήν<br /> +έκτεινε Περσών τοξοφόρων βασιλεύς,<br /> +ου φανερώς λόγχη φονίοις εν αγώσι κρατήσας,<br /> +αλλ' ανδρός πίστει χρησάμενος δολίου — </p> + +<p>συνθέσας, ως λέγεται, προς τιμήν αυτού και τον έξοχον εκείνον παιάνα εις την +αρετήν:</p> + +<p class="poem">Aρετά, πολύμοχθε γενεί βροτείω,<br /> +θήραμα κάλλιστον βίω . . . . .</p> + +<p>Μετά τον φόνον του Ερμεία φοβούμενος την καταδίωξιν του Πέρσου βασιλέως +έφυγεν εις Μυτιλήνην, όπου και έμεινεν επί τινα έτη. Εκείθεν δε, είτε και εξ +Αθηνών επιστρέψαντα, τον προσεκάλεσεν ο βασιλεύς της Μακεδονίας Φίλιππος, +διά να του αναθέση την αγωγήν του υιού του Αλεξάνδρου, ο οποίος τότε ήτο +δεκατεσσάρων ετών. Εις την διδασκαλίαν τούτου ο Αριστοτέλης ησχολήθη τέσσαρα +έτη, συγγράψας ειδικώς διά τον μαθητήν του καί τινα έργα, μεταξύ των οποίων +είναι το απωλεσθέν περί Βασιλείας και το αμφισβητούμενον Ρητορική εις +Αλέξανδρον. Εις τον αυτόν καιρόν έκαμε και την επιμελημένην της Ιλιάδος +αντιγραφήν — την περιώνυμον από νάρθηκος έκδοσιν — την οποίαν πάντοτε είχεν +υπό το προσκεφάλαιόν του ο Αλέξανδρος.</p> + +<p>Και μετά την τετραετή διδασκαλίαν όμως ο Αριστοτέλης εξηκολούθησε να μένη +εις την Μακεδονικήν αυλήν, μέχρι της εποχής καθ' ήν ο Αλέξανδρος ετοιμάζετο να +εκστρατεύση εις Ασίαν.</p> + +<p>Τότε, κατά το 335 π. Χ., επέστρεψεν ο Αριστοτέλης εις τας Αθήνας, ίδρυσε δε +την διάσημον φιλοσοφικήν σχολήν του, η οποία ωνομάσθη «Περιπατητική» εξ +αιτίας της συνηθείας που είχεν ο Αριστοτέλης να διδάσκη περιπατών. Εσύστησε δε +αυτήν εις το Λύκειον, ευρύχωρον, δημόσιον δενδρόφυτον και σύσκιον χώρον, +αφιερωμένον εις τον Λύκειον Απόλλωνα, εκτεινόμενον δε υπό τον Λυκαβηττόν, +ήτοι εις μέρος της πόλεως αντιθέτως κείμενον του κήπου της Ακαδημίας, όπου +υπήρχεν η Πλατωνική σχολή. — Συνήθως, διδάσκων έκαμνεν ο Αριστοτέλης δύο +παραδόσεις ή περιπάτους, τον εωθινόν και τον δειλινόν. Και κατά μεν τον εωθινόν +εδίδασκε τους αρχαιοτέρους μαθητάς επιστημονικωτέρας γνώσεις και υψηλοτέραν +θεωρητικήν σοφίαν, κατά δε τον δειλινόν εδίδασκε τους αρχαρίους μαθητάς και +άλλους ακροατάς στοιχειώδη μαθήματα φιλοσοφίας, ρητορικής κ. τ. λ. Ούτω δε τα +μεν πρωινά μαθήματα ωνομάσθησαν <i>ακροαματικοί λόγοι</i>, τα δε +απογευματινά <i>εγκύκλιοι ή εν κοινώ ή εξωτερικοί λόγοι</i>. Μολονότι δε +αργότερον ελέχθη ότι ήσαν <i>οι ακροαματικοί λόγοι</i> ιδιαιτέρα και απόκρυφος +διδασκαλία του Αριστοτέλους, ώστε να πιστευθή ότι και μυστική Αριστοτελική +φιλοσοφία υπήρξεν, όμως εκ της μελέτης των Αριστοτελικών έργων και εκ του +ενιαίου τρόπου σκέψεως εν αυτοίς προκύπτει βέβαιον το πόρισμα ότι μία και μόνη +υπήρξεν η Αριστοτελική φιλοσοφία, οποία μας παρουσιάζεται και σήμερον, +διαστολή δε των μαθημάτων εγένετο απλώς λόγω της διαφόρου μορφώσεως των +μαθητών του φιλοσόφου, οίτινες ήσαν πολλοί και ποικίλοι τον νουν και την γνώσιν +— διότι η Σχολή ευθύς από της συστάσεώς της πολύ ευδοκίμησεν εις τας +Αθήνας.</p> + +<p>Αιτία δε της ευδοκιμήσεως υπήρξεν η μεγάλη και μοναδική ευρυμάθεια του +διδασκάλου και η θαυμαστή και σαφής ρητορική του δεινότης. Διότι αληθώς, ότε +συνέστησε την σχολήν του, είχεν ήδη αποθησαυρίσει το πλείστον μέρος των +θεωρητικών και των πρακτικών αυτού γνώσεων, εξακολουθήσας μολαταύτα τας +μελέτας και τα πειράματα και τας θεωρητικάς εργασίας του μέχρι τέλους της ζωής +του. Ούτω πλην της διδασκαλίας του Πλάτωνος φαίνεται ο Αριστοτέλης +παρακολουθήσας και άλλων εις τας Αθήνας τότε φιλοσόφων και σοφιστών τας +διδασκαλίας. Ήσαν δε πολλοί ούτοι και σημαντικοί, τους οποίους επεσκίασε πλέον +του δέοντος ίσως η σθεναρά και διαυγής Σωκρατική φιλοσοφία, η εξαρθείσα εις +ιλιγγιώδη ελαστικότητα και αποκτήσασα αίγλην ανυπέρβλητον διά των +διατυπώσεων και γενικεύσεων του Πλάτωνος. Και τούτο, η απορρόφησις δηλαδή +και η αμαύρωσις πολλών και σημαντικών εργασιών υπό μιας ολοκληρωτικής και +υπερόχου εργασίας, παρουσιάζεται πάντοτε ως σταθερόν κοινωνιολογικόν +φαινόμενον εις την εξέλιξιν της θεωρίας και της πράξεως — επαρκές μαρτύριον και +χαρακτηριστική ένδειξις της μικράς σημασίας των ατόμων εν τη ζωή του +συνόλου.</p> + +<p>Πλην δε της ποικίλης σοφίας, όσην κατά την πρώτην εις τας Αθήνας διατριβήν +του είχε συγκομίσει ο Αριστοτέλης, φαίνεται ότι και κατά τους χρόνους της εν +Μικρασία και εν Μυτιλήνη διαμονής του, μακράν του σοφιστικού συρμού και εις +ησυχίαν ευρισκόμενος και γαλήνην επηύξησε τας γνώσεις αυτού με ακριβή +μάθησιν των όσα και παλαιόθεν και κατά την εποχήν του εδίδασκαν οι φιλόσοφοι +της Ιωνικής Σχολής, οι κυρίως περί τα φυσικά ασχολούμενοι και από τούτων την +φιλοσοφίαν αναπτύσσοντες.</p> + +<p>Έπειτα κατά το διάστημα της παιδεύσεως του Αλεξάνδρου και εις την +Μακεδονικήν αυλήν κατόπιν διατρίβων έλαβεν αφορμήν και άνεσιν να +συστηματοποιήση μεν τας απείρους γνώσεις του κατά τρόπον διδακτικόν ως και τα +εκ τούτων ηθικά και πολιτικά πορίσματα, να επαυξήση δε μεγάλως δι' ιδίων αυτού +πειραμάτων και παρατηρήσεων τας επί της φυσικής και της φυσιολογίας γνώσεις +του τότε καιρού. Διότι άφθονα προς τούτο παρείχοντο εις αυτόν τα μέσα υπό των +Μακεδόνων βασιλέων και τότε και κατόπιν, ότε κατά την εκστρατείαν του Μεγάλου +Αλεξάνδρου εις την Ασίαν χιλιάδες ανδρών εμισθοδοτούντο υπό του βασιλέως διά +να συλλέγουν και ν' αποστέλλουν εις τον Αριστοτέλην όλα τα ζώα, τα φυτά και τα +περίεργα εν γένει πράγματα της Ασιατικής χώρας, όπως αναφέρει ο Πλίνιος. Αν δε +πιστεύσωμεν τον Αθήναιον, διά τον καταρτισμόν των επιστημονικών συλλογών και +της βιβλιοθήκης του Αριστοτέλους εχορήγησεν ο Αλέξανδρος οκτακόσια τάλαντα, +ήτοι τέσσαρα και πλέον εκατομμύρια φράγκων. Ούτω κατήρτισε την «περί ζώων +ιστορίαν» και τα άλλα επί των φυσικών επιστημών έργα του θαυμαστά έως +σήμερον διά την μέθοδον και εκπληκτικά ουχί σπανίως διά την ακρίβειαν, +συγγραφέντα κατά την δευτέραν εις τας Αθήνας διαμονήν του και μετά την +σύστασιν της ιδικής του Περιπατητικής του Σχολής.</p> + +<p>Ήτο δε ο Αριστοτέλης την εποχήν, κατά την οποίαν ίδρυσε την σχολήν του +ηλικίας πεντήκοντα και πλέον ετών. Ώστε ευλόγως να δύναταί τις να υποθέση ότι +τας μεν θεωρητικάς γνώσεις του είχεν έως τότε συμπληρώσει, την δε ταξινόμησιν +της υπ' αυτού συναφθείσης ποικίλης θεωρητικής και πρακτικής ύλης και την +συνέχειαν των πειραμάτων αυτού και παρατηρήσεων και την διαρρύθμισιν και +συγγραφήν των πλειοτέρων και σημαντικωτέρων έργων του εξηκολούθησεν έκτοτε +και μέχρι τέλους της ζωής του. Εβοήθησε δε πολύ εις την ταξινόμησιν και εις την +κατασκευήν η καθημερινή και συστηματική διδασκαλία και όχι ολίγον ίσως +συνετέλεσεν η υπό την επίβλεψιν και κατά τας οδηγίας του και κατά αρχικόν, δι' +έκαστον έργον, ιδικόν του σχέδιον συνεργασία των μαθητών του.</p> + +<p>Διά τούτο δε και εις τα σωζόμενα συγγράμματα του Αριστοτέλους, εκ των +οποίων ίσως μερικά εγράφησαν υπό των μαθητών του ως αυτός υπηγόρευσε και +ωδήγει, καταφαίνεται πλείστη μεν φροντίς και ικανότης εις συστηματοποίησιν και +σαφήνειαν, ολίγη δε επιμέλεια ύφους και πλαστικής εικονίσεως. Ώστε και κατά την +ύλην και κατά την μορφήν να ενθυμίζουν τον τύπον Εγκυκλοπαιδείας +περιλαμβανούσης τα σύνολον σχεδόν των τότε γνώσεων, αλλ' υπό μορφήν και +κατά σύστημα και σύμφωνα προς την φιλοσοφίαν ενός μόνου συγγραφέως. Τόσον +δε είναι το πλήθος των γνώσεων όσας τα Αριστοτελικά συγγράμματα περιέλαβον +και τόσαι προδήλως είναι αι νέαι παρατηρήσεις και αι νέαι θεωρίαι, όσας εις έν +έκαστον θέμα ο φυσιοδίφης και φιλόσοφος συγγραφεύς ιδικάς του προσέθεσε και +τόση είναι της διευκρινήσεως και της συστηματοποιήσεως η δύναμις και η +αρτιότης, ώστε δικαίως ελέχθη υπό Γερμανού σοφού ότι άλλος Αριστοτέλης ούτε +εγεννήθη ούτε θα γεννηθή, αλλ' ούτε και είναι ανάγκη να γεννηθή.</p> + +<p>Εκ των συγγραμμάτων του Αριστοτέλους ολίγα, μόλις το έν τρίτον ίσως, +διεσώθησαν. Και τούτο θετικώς δύναται τις να συμπεράνη εκ πολλών υπ' αρχαίων +συγγραφέων αναφερομένων Αριστοτελικών έργων αγνώστων εις ημάς, μάλιστα δε +εκ του καταλόγου του Διογένους Λαερτίου και εκ των υπό του Μεναγίου και του +Άραβος Ελ Καζίρ μνημονευομένων απαριθμήσεων. Τίνα όμως ήσαν ακριβώς τα +συγγράμματα ταύτα και τίνες καν οι τίτλοι των δεν δυνάμεθα να γνωρίζωμεν +ασφαλώς, διότι και εις την παρένθεσιν αυτών παρ' αρχαίοις και εις τας +μεταγενεστέρας απαριθμήσεις επικρατεί ασάφεια και αοριστία. Ουχ ήττον ως +σημαντικωτέρα ίσως των απωλειών δύναται να θεωρηθή η απώλεια της +«Συναγωγής Πολιτειών», ογκώδους έργου, το οποίον περιείχε την ανάλυσιν 158 ή +κατ' άλλους 255 πολιτειών, εκ των οποίων μία είναι και η «Αθηναίων Πολιτεία» η +ανευρεθείσα προ ολίγων ετών επί Αιγυπτιακού παπύρου και κατά το πλείστον +αποκατασταθείσα.</p> + +<p>Τα έργα του Αριστοτέλους από των αρχαίων ήδη χρόνων κατετάχθησαν +συστηματικώς και κατά διαφόρους τρόπους. Ούτως εχωρίσθησαν εις +<i>υπομνηματικά</i>, ήτοι αποτελούμενα εκ σημειώσεων και +<i>συνταγματικά</i>, ήτοι αποτελούντα πλήρεις πραγματείας, από άλλης δε +απόψεως εις <i>εσωτερικά</i> ήτοι περιέχοντα τας υψηλοτέρας διδασκαλίας του +Αριστοτέλους και <i>εξωτερικά ή εν κοινώ</i> ήτοι προπαιδευτικά.</p> + +<p>Και αυτός δε ο Αριστοτέλης επιτυχώς διεχώρισε τα φιλοσοφικά μόνον έργα του, +τα κληθέντα υπ' αυτού <i>λόγοι</i>, εις <i>οργανικούς λόγους</i> ή λογικούς, εις +<i>θεωρητικούς</i> και εις <i>πρακτικούς</i>.</p> + +<p>Εκ των νεωτέρων κατατάξεων τέλος επεκράτησεν η της πρώτης Αλδείου +εκδόσεως, η χωρίζουσα τα σωζόμενα έργα εις:</p> + +<p>1) <i>Λογικήν</i>, περιλαμβάνουσαν τα έργα. <i>Κατηγορίαι, Περί ερμηνείας, +Αναλυτικά πρότερα, Αναλυτικά ύστερα, Τοπικά</i> και <i>Περί σοφιστικών +ελέγχων</i>. Η σειρά αύτη ωνομάσθη υπό των νεωτέρων «Όργανον».</p> + +<p>2) <i>Φυσικά</i>, κατά την αρχαίαν, εννοείται, και γενικωτέραν έννοιαν του +όρου, περιλαμβάνοντα πραγματείας: <i>Φυσικής ακροάσεως βιβλίον 8ον Περί +Ουρανού, Περί Γενέσεως και Φθοράς, Μετεωρολογικά, Περί Ψυχής, Περί +Αισθήσεως και Αισθητών, Περί Μνήμης και Αναμνήσεως, Περί Μακροβιότητος, και +Βραχυβιότητος, Περί Νεότητος και Γήρατος, Περί Ύπνου και Εγρηγόρσεως, Περί +Μαντικής της εν τοις Ύπνοις, Περί Ζωής και Θανάτου, Περί Αναπνοής, Περί τα Ζώα +Ιστορίας, Περί ζώων γενέσεως, Περί ζώων κινήσεως, Περί ζώων μορίων, Περί ζώων +πορείας, Περί Ζώων χρωμάτων, Περί ακουστών, Φυσιογνωμικά, Περί φυτών +(διασωθέν εν Λατινική ή Αραβική μεταφράσει), Περί θαυμασίων ακουσμάτων, +Μηχανικά προβλήματα και Περί Ατόμων γραμμών.</i></p> + +<p>3) <i>Τα μετά τα φυσικά</i>, περιλαμβάνοντα δεκατέσσαρα βιβλία και τας +διατριβάς <i>Περί Μελίσσου, Περί Ξενοφάνους</i> και <i>Περί Γοργίου.</i></p> + +<p>4) <i>Τα πρακτικά</i>, περιλαμβάνοντα τα <i>Ηθικά Νικομάχεια</i>, τα +<i>Μεγάλα</i> και τα <i>Ευδήμεια, Τα Πολιτικά, την Αθηναίων Πολιτείαν, την +Ρητορικήν, την Ρητορικήν εις Αλέξανδρον</i> (αμφισβητουμένην) και την +<i>Ποιητικήν</i>· και</p> + +<p>5) <i>Τα αποσπάσματα</i> (ήτοι τα σωζόμενα παρενθετικώς εις έργα αρχαίων +συγγραφέων). <i>Αι επιστολαί</i> (αμφισβητούμεναι κατά το πλείστον και <i>Τα +ποιήματα</i> επίσης αμφισβητούμενα.</p> + +<p>Οι τίτλοι ούτοι απλώς άνευ επεξηγήσεως παρατεθέντες δύνανται να δείξωσι +την ευρύτητα, την ποικιλίαν και το τεράστιον μέγεθος του Αριστοτελείου έργου, το +οποίον, όπως εν αρχή των σημειώσεων τούτων είπομεν, απετέλεσε τον +επιστημονικόν και φιλοσοφικόν κώδικα της πολιτισμένης ανθρωπότητος επί δύο +και πλέον χιλιάδας έτη, αποτελεί δε και τώρα ακόμη το <i>πνευματικόν έθιμον</i> +σχεδόν όλης της συνήθους επιστημονικής και φιλοσοφικής δημιουργίας.</p> + +<p>Και ανάλυσις μεν του φιλοσοφικού συστήματος του Αριστοτέλους και έκθεσις +της επιστημονικής αυτού εργασίας, έστω και στοιχειωδώς επιχειρούμεναι, θα +εξέτειναν το σημείωμα τούτο αναγκαστικώς εις ογκώδη πραγματείαν. Τούτο δε +μόνον δύναται να λεχθή συμπερασματικώς και από μιας μόνον απόψεως, γενικής +αλλ' όχι και συνολικής, ότι ο Αριστοτέλης βάσιν της επιστήμης έθεσε το πείραμα +και την παρατήρησιν, ως σκοπόν δε πάσης επιστήμης ώρισε την γνώσιν των αιτίων, +των πραγμάτων και φαινομένων εκείνων, όσα υπόκεινται εις την πείραν. Ούτω, +καθ' α ο ίδιος διευκρινίζει, (Μετά τα φυσικά Βιβλ. Α'. III) <i>η πείρα μεν παρέχει +ημίν το γεγονός, η επιστήμη δε ζητεί το αίτιον και το διατί πρώτον</i>.</p> + +<p>Από τοιαύτης αφετηρίας ορμώμενος ο Αριστοτέλης κρίνεται ως αντίθετος της +Πλατωνικής φιλοσοφίας, ενώ ίσως επισταμένη και βαθυτέρα μελέτη του +Πλατωνικού και παραλλήλως του Αριστοτελικού έργου θα εδείκνυε την +Αριστοτελικήν φιλοσοφίαν, αντιθέτως προς την γνώμην και την απόφανσιν του +μεγάλου ιδρυτού της, ως ασχοληθείσαν κυρίως περί έν μέρος των Πλατωνικών +αντιλήψεων και ακολουθήσασαν μίαν από τας μεθόδους διανοητικής εξελίξεως και +γνώσεως του επιστητού, τας οποίας διετύπωσεν η καταπληκτικώς αντιληπτική +διάνοια του Πλάτωνος, η δαιμονίως διιδούσα ως ωρισμένον μεν και ωφέλιμον τον +βαθμιαίως πλατυνόμενον ορίζοντα των γνώσεων — την ανθρωπίνην δηλονότι +συνθήκην και συμφωνίαν — αόριστον δε και ατέρμονα τον ορίζοντα της όλης ζωής +προς τον οποίον αναγκαστικώς και εξ εσωτερικής ορμής ατενίζει (<i>θεωρεί</i>) ο +ανθρώπινος νους και τοιουτοτρόπως συμπερασματικώς διαχαράξασα ούτω τους +επαλλήλους και ομοκέντρους κύκλους της Επιστήμης και της Υποθέσεως.</p> + +<p>Είναι δε χρήσιμος ο περί της Πλατωνικής φιλοσοφίας υπαινιγμός ούτος, διά να +δειχθή κάπως εξ αντιδιαστολής και εναργέστερον πως ο μεν Πλάτων δύναται να +λογισθή ως το υψηλότατον σημείον, εις το οποίον ανήλθεν η Ελληνική σκέψις, η +κληρονόμος όλης της ανατολικής γνώσεως και δημιουργός αμυθήτου επί πλέον +θησαυρού σοφίας, ο δε Αριστοτέλης πρέπει να χαρακτηρισθή ο πρώτος μετά την +δημιουργικότητα και προς την κατάβασν σταθμός.</p> + +<p>Την φιλοσοφικήν αυτού σχολήν διηύθυνεν ο Αριστοτέλης μέχρι του 32? π. Χ., +οπότε, επειδή το αντιμακεδονικόν κόμμα είχεν ενισχυθή ένεκα του θανάτου του +Αλεξάνδρου, κινδυνεύων ως φίλος της μακεδονικής δυναστείας ηναγκάσθη να +φύγη εις Χαλκίδα της Ευβοίας, όπου και απέθανε μετά έν έτος από χρόνιον +οικογενειακόν του νόσημα του στομάχου.</p> + +<p>Αι σπερμολογίαι, τας οποίας συγγραφείς της παρακμής καί τινες εκκλησιαστικοί +ανέφεραν περί του Αριστοτέλους, ως αστόργου προς τον προστάτην του Ερμείαν +και ως αγνώμονος προς τον Πλάτωνα και ως επιβουλευθέντος την ζωήν του +μαθητού και ευεργέτου αυτού Αλεξάνδρου, καθώς και ο μύθος περί αυτοκτονίας +του, αποδεικνύονται εξ αυτών των πραγμάτων, ήτοι εκ των συγγραμμάτων του +Αριστοτέλους και εκ των αυθεντικών λεπτομερειών του βίου του, τελείως +αστήρικτα μυθεύματα, ανάξια εκτενεστέρας μνείας.</p> + +<p style='text-align:right;'>I. Ζερβός</p> + +<h3 style="margin-top: 6em">ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ</h3> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΕΙΣΑΓΩΓΗ</h4> + +<p> +<br /> +Μεταξύ των έργων του Αριστοτέλους, τα οποία είτε συνετάχθησαν διά την +<b>εξωτερικήν ή εν κοινώ</b> διδασκαλίαν, περί της οποίας εις τας +προτασσομένας σημειώσεις έγινε λόγος, είτε εξ αυτής προέκυψαν, είναι και το +απολεσθέν πολύτομον έργον του «Συναγωγή Πολιτειών» ή απλώς «Πολιτείαι» +τιτλοφορούμενον. Εις το σύγγραμμα δε τούτο περιεγράφοντο και ανελύοντο κατά +μεν τον Διογένην Λαέρτιον και τον Ησύχιον 158 πολιτεύματα διαφόρων πόλεων και +κρατών, κατά δε τον Αραβικόν κατάλογον τον λεγόμενον του Πτολεμαίου 161, κατά +δε τον Αμμώνιον 240, κατά δε τον Μενάγιον 245 και κατ' άλλους τέλος 250 ή και +255 πολιτεύματα, (<span style='font-size: small;'><a href='#fn1' +id='ref1'>1</a></span>) + εκ των οποίων πλείστα Ελληνικά, τινά δε βαρβαρικά. Ταύτα μάλιστα, ως φαίνεται, +περιελαμβάνοντο εις μίαν μόνην πραγματείαν υπό τον τίτλον «Νόμιμα +βαρβαρικά», πλην του πολιτεύματος των Καρχηδονίων, αποτελούντος ιδίαν +πραγματείαν. Την τοιαύτην έκτασιν της Συναγωγής Πολιτειών προσμαρτυρεί και ο +Κικέρων, παρέχων νύξιν και περί της ύλης εν συνόλω της συγγραφής (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn2' id='ref2'>2</a></span>) +.</p> + +<p>Προ του Αριστοτέλους ιστορικήν και κριτικήν ανάλυσιν πολιτευμάτων είχεν +επιχειρήσει ο Κριτίας, ο μαθητής του Γοργίου και του Σωκράτους, ο κατόπιν +γενόμενος εκ των τριάκοντα τυράννων, συγγράψας περί Λακεδαιμονίων, περί +Θεσσαλών και περί Αθηναίων πολιτείας, λαών δηλαδή, παρά τοις οποίοις επί πολύ +είχε διατρίψει. Τα σωζόμενα αποσπάσματα (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn3' id='ref3'>3</a></span>) + μαρτυρούσι τάσιν υπερβολικήν προς λεπτομερή και παραστατικήν περιγραφήν +των εθίμων και ιστόρησιν αμφιβόλων ανεκδότων, ουχί δε και ιστορικήν +εμβρίθειαν. Αντιθέτως ο Αριστοτέλης αποφυγών σχεδόν από συστήματος την +περιγραφικότητα, αν και περιγράψας τα έθιμα εφ' όσον εχρειάζετο τούτο προς τον +σκοπόν του, απέβλεψε κυρίως εις την ιστορικήν διευκρίνησιν της εξελίξεως των +πολιτευμάτων και εις την επ' αυτών συγχρονιστικήν επί των γεγονότων κρίσιν. +Ούτω κατά τον επιτυχή χαρακτηρισμόν του Θεοδ. Ραϊνάχ η «Συναγωγή Πολιτειών» +ήτο <b>ανάλυσις</b> των γεγονότων και των ιδεών του φιλοσόφου, των οποίων +τα <b>Πολιτικά</b> του απετέλουν την <b>σύνθεσιν</b>.</p> + +<p>Διά την προπαρασκευήν της ύλης του συγγράμματός του ο Αριστοτέλης θα +εχρησιμοποίησε βεβαίως πολλούς συνεργάτας και μάλιστα τους επιδεξιωτέρους εκ +των μαθητών του, την συγγραφήν όμως, καθ' ά και ασφαλώς δυνάμεθα να +εικάσωμεν εκ της Αθηναίων Πολιτείας και εξ άλλων αποσπασμάτων, έκαμεν αυτός +ο ίδιος. Η βεβαίωσις αύτη αποβλέπει, εννοείται, εις τας αυθεντικάς του έργου +πραγματείας, διότι ως συνέχεια του Αριστοτελικού συγγράμματος προέκυψαν +αναμφιβόλως βραδύτερον ομοιότυποι άλλων μεταγενεστέρων πραγματείαι, +μαθητών ή μη του Αριστοτέλους, αποδοθείσαι εις αυτόν. Μεταξύ των συγγραφέων +τοιούτων πραγματειών δέον να καταλεχθώσιν ο Ηρακλείδης ο Ποντικός (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn4' id='ref4'>4</a></span>) + και ο Δικαίαρχος (<span style='font-size: small;'><a href='#fn5' +id='ref5'>5</a></span>) +, του οποίου η Λακεδαιμονίων Πολιτεία υπήρξε διάσημος. Τόσον δε πολύ υπήρξεν, +ως φαίνεται, το πλήθος των μιμήσεων, ώστε από της αρχαιότητος ήδη η κριτική +διέστελλε τας γνησίας από τας μη γνησίας <b>πολιτείας</b> του Αριστοτέλους +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn6' id='ref6'>6</a></span>) +.</p> + +<p>Πρώτη εις το όλον έργον, ίσως τακτοποιηθέν αρχικώς με αλφαβητικήν (κατά +στοιχείον) τάξιν, υπήρχεν η Αθηναίων Πολιτεία, ανέκαθεν μεν ως αυθεντική +φερομένη, παλαιόθεν δε απολεσθείσα. Διότι και ο Φώτιος (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn7' id='ref7'>7</a></span>) + ο εξ επιτομής γνωρίσας αυτήν και ο παλαιότερος τούτου Ησύχιος ουδέν +αυθεντικόν αυτής απόσπασμα αναφέρουσιν. Είναι δε περίεργος η τόσον ενωρίς +συμβάσα απώλεια, διότι βεβαίως υπήρχον πολλά αυτής αντίγραφα, μεγίστη δε +απεδίδετο σημασία εις αυτήν, καθ' ό γραφείσαν εξ ιδίας και προσωπικής +αντιλήψεως του Αριστοτέλους, ο οποίος το πλείστον της ζωής του έμεινεν εις τας +Αθήνας. Εκ του έργου πλείστοι των σημαντικών μεταγενεστέρων συγγραφέων +εδανείζοντο πληροφορίας, κρίσεις και περικοπάς. Ο Κικέρων είχε το έργον τούτο +εις την βιβλιοθήκην του, ο Πλούταρχος εξ αυτού ιδίως ήντλησε τον βίον του +Σόλωνος και δι' αυτού διηυκρίνησε πολλά εις τους βίους του Θησέως, του +Περικλέους και του Νικίου, ο Αρποκρατίων δε τέλος και άλλοι λεξικογράφοι εξ +αυτού ηρύσθησαν τα πλείστα και σαφέστερα περί των Αθηναϊκών θεσμών. Την υπό +πολλών και πολυτρόπως μνημόνευσιν ταύτην του έργου φέρει, όχι βέβαια και +πειστικώς, ο Θεόδ. Ραϊνάχ ως αιτίαν της απωλείας, ισχυριζόμενος ότι οι Βυζαντινοί +αντιγραφείς ελόγιζον ανωφελές να επιχειρώσι την συγγραφήν έργου ολοκλήρου +σχεδόν, κατά την αντίληψίν των, περιλαμβανομένου αποσπασματικώς εις άλλα +συγγράμματα.</p> + +<p>Οπωσδήποτε βέβαιον είναι ότι ήδη από της εποχής της Αναγεννήσεως η +Αθηναίων Πολιτεία εθεωρείτο απολεσθείσα οριστικώς, και έκτοτε μόνον τα +πολλαχόθεν συλλεγέντα αυθεντικά ή ηλλοιωμένα αποσπάσματα, 90 περίπου, και η +δισέλιδος κολοβή περίληψις των περιεχομένων αυτής, η γνωστή υπό τον τίτλον «εκ +των Ηρακλείδου περί πολιτείας Αθηναίων» (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn8' id='ref8'>8</a></span>) + έδιδαν ιδέαν τινά της όλης πραγματείας (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn9' id='ref9'>9</a></span>) +.</p> + +<p>Τω 1885 όμως επί εφθαρμένου παπύρου της βιβλιοθήκης του Βερολίνου +ανέγνωσαν περικοπάς ιστορικάς, αι οποίαι ευκόλως ανεγνωρίσθησαν ως +ανήκουσαι εις την Αριστοτέλους Αθηναίων Πολιτείαν. Επειδή δε ο πάπυρος +προήρχετο εξ Αιγύπτου, όπου είχον ήδη ανευρεθή οι λόγοι του ρήτορος Υπερείδου +και το Παρθένιον του ποιητού Αλκμάνος, εγεννήθη έκτοτε η ελπίς της εκεί +ανευρέσεως της Αθηναίων Πολιτείας, καθ' όσον μάλιστα έκ τινος εν Πετρουπόλει +αποκειμένου καταλόγου Αιγυπτιακής βιβλιοθήκης εβεβαιούτο ότι το έργον +εσώζετο εκεί κατά τον τρίτον μ. Χ. αιώνα.</p> + +<p>Και η ελπίς εντός ολίγου επραγματοποιήθη. Το 1891 ηγγέλθη εκ Λονδίνου ότι +μεταξύ δέσμης παπύρων, άγνωστον πώς και πότε εισαχθέντων εις το Βρεταννικόν +Μουσείον, ανευρέθη η Αθηναίων Πολιτεία του Αριστοτέλους. Μετ' ολίγας δε +εβδομάδας εξεδόθη αύτη υπό του κ. Kenyon το πρώτον.</p> + +<p>Ευθύς εξ αρχής το κείμενον, σύμφωνον άλλως προς τα σωζόμενα +αποσπάσματα, ανεγνωρίσθη αυθεντικόν, διεπιστώθη δε μάλιστα και του +αντιγράφου η μεγάλη αρχαιότης, αναγομένου εις τον πρώτον μ. Χ. αιώνα. +Αποτελείται δε τούτο εκ τεσσάρων ταινιών παπύρου ανίσων διαστάσεων, μήκους +εν όλω έξ σχεδόν μέτρων και μέσου πλάτους εικοσιοκτώ εκατοστών. Επί της κυρίας +όψεως ευρίσκονται γραμμένοι λογαριασμοί ιδιωτικού τινός κτήματος, έχοντες +χρονολογίαν το 11ον έτος της βασιλείας του Βεσπασιανού, ήτοι το 78 ή 79 Μ. Χ. Επί +της αντιθέτου δε όψεως (In verso) υπάρχει το κείμενον της Αθηναίων Πολιτείας με +τέσσαρας διαφόρους χαρακτήρας. Με τον γραφικόν δε χαρακτήρα του πρώτου +αντιγραφέως, πιθανώς ειδικωτέρου, υπάρχουν διορθώσεις επί των άλλων τριών +τεμαχίων.</p> + +<p>Και μολονότι ο γραφικός χαρακτήρ εν συνόλω είναι κανονικός και +επιμελημένος, η ανάγνωσις όμως παρουσίασε δυσχερείας ένεκα της συνεχούς +γραφής όλων των λέξεων, της μη στίξεως, της συντμήσεως των τελικών συλλαβών +των λέξεων και της πολλαχού φθοράς του παπύρου, ώστε μέγα πράγματι +κατόρθωμα ήτον η πρώτη αυτού ανάγνωσις υπό του Άγγλου φιλολόγου Κένυον. +Μολονότι δε και τα ολίγα σχετικώς λάθη της πρώτης εκδόσεως διωρθώθησαν +έκτοτε (<span style='font-size: small;'><a href='#fn10' id='ref10'>10</a></span>) +, ουχ ήττον απομένουσι και άλλα, ουσιωδέστερα δε, λάθη οφειλόμενα εις τους +παλαιούς αντιγραφείς. Και από της απόψεως δε αυτής μας παρέχει ο πάπυρος της +Αθηναίων Πολιτείας σημαντικώτατα ωφελήματα, διότι μας δίδει να εννοήσωμεν το +πλήθος των παραφθορών και αλλοιώσεων, όσαι εγίνοντο υπό των αντιγραφέων εις +τα αρχαία κείμενα: Λέξεις ηλλοιωμέναι, φράσεις μετατοπισμέναι, κακή ανάγνωσις +του αντιγραφομένου, παραλείψεις, φράσεις αυθαιρέτως εξηγητικαί (γλώσσαι), +αντικαταστήσασαι κάποτε το αρχικόν κείμενον ή παρεμβαλλόμεναι παραπλεύρως +των γνησίων, αλλοιούσιν εις πολλά μέρη το κείμενον. Μεγαλυτέρα ακόμη +αλλοίωσις, ως απέδειξεν η κριτική του κειμένου μελέτη (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn11' id='ref11'>11</a></span>) +, προήλθεν εκ της παρεμβολής περικοπών άλλου προγενεστέρου, αλλ' ασημοτέρου +συγγράμματος επί του αυτού θέματος — παρεμβολής γενομένης μεθοδικώς μεν +σύμφωνα με τας χρονολογίας, αλλ' αντιφασκούσης συχνότατα με το κείμενον. Εφ' +όσον αι παρέμβλητοι φράσεις αυταί αφαιρούνται, επί τοσούτον καταφαίνεται το +γνώριμον εις ημάς ύφος του Αριστοτέλους, η λιτότης και η ακρίβεια της φράσεως η +ξηρά διατύπωσις του σκοπουμένου άνευ πλεονασμού και άνευ ελλείψεως.</p> + +<p>Δύναται δε να ορισθή εξ αυτού του ιδίου συγγράμματος η εποχή της +συγγραφής του. Διότι ο τελευταίος αναφερόμενος εις αυτό άρχων είναι ο +Κηφισοφών (§ 54) <b>επώνυμος</b> του έτους 329 — 328 π.Χ., ουδείς δε +λόγος γίνεται περί των σημαντικών μεταβολών, όσας εις το Αθηναϊκόν πολίτευμα +επέφερεν ο Αντίπατρος το 322 π. Χ., ήτοι το έτος ακριβώς του θανάτου του +Αριστοτέλους. Ώστε βεβαίως μεταξύ του 328 και 322 συνετελέσθη η +συγγραφή.</p> + +<p>Αι παρεχόμενοι υπό της Αθηναίων Πολιτείας νέαι πληροφορίαι και αι συμβολαί +εις τας υπαρχούσας περί της ιστορίας καθόλου και της πολιτειακής εξελίξεως ιδίως +των Αθηναίων είναι πολλαί και πολύτιμοι. Μάλιστα δ' εξόχως διαφωτιστική +αποβαίνει η μελέτη του έργου και διά το αστικόν, κυρίως όμως διά το δημόσιον +Αττικόν δίκαιον.</p> + +<p>Διαιρείται δε το σύγγραμμα εις <b>Ιστορικόν</b> και εις +<b>Περιγραφικόν</b> μέρος. Το Ιστορικόν μέρος, ως ευρέθη εν τω παπύρω, είναι +ελλιπές εις την αρχήν του, διότι δεν υπάρχει η απ' αρχής γραφείσα ιστορία των +Αθηνών μέχρι της συνωμοσίας του Κύλωνος. Το δε Περιγραφικόν απομένει ατελές, +διότι λόγω φθοράς του παπύρου λείπει η περιγραφή του οργανισμού και των +δικονομικών τύπων των Αθηναϊκών δικαστηρίων. Και η απώλεια μεν της αρχής του +έργου δεν είναι μεγάλη, διότι και άλλοθεν δυνάμεθα οπωσδήποτε να την +συμπληρώσωμεν σχεδόν εξ αυτού του Αριστοτελικού κειμένου και αι ιστορικαί δε +πηγαί, από των οποίων ηρύσθη ο Αριστοτέλης τα της γενέσεως και των αρχών της +Αθηναϊκής πολιτείας, διεσώθησαν σχεδόν όλαι μέχρις ημών. Η έλλειψις όμως του +τέλους αποβαίνει σημαντική ιδίως διά τους μελετητάς του Αττικού δικαίου.</p> + +<p>Το πρώτον μέρος του έργου το καθαρώς ιστορικόν ακολουθεί αυστηράν +χρονολογικήν σειράν, συντομωτάτη δε ή ουδεμία γίνεται μνεία των ανδρών, έστω +και επιφανών, όσοι δεν συνετέλεσαν εις πολιτειακάς ή διοικητικάς μεταβολάς. +Ούτως ουδαμού αναφέρεται ο Αλκιβιάδης, ενώ απεναντίας εκτενώς αναφέρονται +τα κατά τον Σόλωνα και τον Κλεισθένην, τα της διοικήσεως και πτώσεως των +Πεισιστρατιδών, το μετά την εν Σικελία καταστροφήν ολιγαρχικόν κίνημα, η άλωσις +των Αθηνών υπό του Λυσάνδρου και τέλος η αποκατάστασις του δημοκρατικού +πολιτεύματος το 403 π. Χ. Σταματά δε ο Αριστοτέλης εις το σημείον τούτο, διότι την +θριαμβευτικήν επάνοδον του δήμου εις την εξουσίαν διά του Θρασυβούλου κρίνει +ως την ενδεκάτην και τελευταίαν μεταβολήν της πολιτειακής ιστορίας των +Αθηναίων. Αληθώς δε καθ' όλον τον τέταρτον π. Χ. αιώνα η αθηναϊκή πολιτεία πλην +μερικών τροποποιήσεων εις τας λεπτομερείας ουδεμίαν υπέστη ριζικήν +μεταρρύθμισιν. </p> + +<p>Το τελευταίον τούτο επί της εποχής του δημοκρατικόν πολίτευμα, ως +ελειτούργει επί της βασιλείας Αλεξάνδρου του Μεγάλου, αποτελεί το δεύτερον +μέρος του συγγράμματος του Αριστοτέλους. Μετά εισαγωγικόν κεφάλαιον περί του +αστικού νόμου και του περί εφήβων θεσμού ο Αριστοτέλης περιγράφει επακριβώς +τα του διοικητικού συστήματος της Αθηναίων πολιτείας, η οποία ως προς την +εσωτερικήν οργάνωσιν ήτο την εποχήν εκείνην πληρεστάτη. Εκθέτει κατά +συσχέτισιν τας δικαιοδοσίας της εκκλησίας του δήμου και της Βουλής, αι οποίαι +κατ' ουσίαν απετέλουν αμφότεραι την υπό του δήμου διοίκησιν της πολιτείας. +Πραγματευόμενος δε τα της Βουλής των πεντακοσίων ορίζει και την δικαιοδοσίαν +των καθέκαστα οικονομικών αρχόντων (ανωτέρων δηλαδή υπαλλήλων).</p> + +<p>Οι άρχοντες διαιρούνται εις δύο κατηγορίας, τους <b>κληρουμένους</b> και +τους <b>εκλεγομένους</b>. Οι εκλεγόμενοι ήσαν σχετικώς ολίγοι και ιδίως +τοιούτοι ήσαν προκειμένου περί αξιωμάτων απαιτούντων ειδικήν μόρφωσιν και +πείραν.</p> + +<p>Οι διά κλήρου λαμβανόμενοι άρχοντες υποδιηρούντο εις:<br /> + <br /> +Άρχοντας ετησίους επί των κοινών διοικητικών υποθέσεων <b>(εγκύκλιος +διοίκησις)</b>, εκλεγομένους ως επί το πλείστον ομαδικώς ανά δέκα δι' εκάστην +διοικητικήν εξουσίαν. </p> + +<p>Άρχοντας ανωτέρους ετησίους (<b>οι εννέα άρχοντες</b>) και άρχοντας +πενταετούς θητείας. Ο τρόπος του καταρτισμού ενός εκάστου σωματείου +αρχόντων και η έκτασις της δικαιοδοσίας του εξηγούνται και καθορίζονται υπό του +Αριστοτέλους, λεπτομερεστέρα δε γίνεται υπ' αυτού ανάλυσις των τύπων των +αναφερομένων εις τα δικαστήρια και εις τας εορτάς.</p> + +<p>Η λεπτομερής περιγραφή των δικαστηρίων του δήμου, η οποία απετέλει το +τελευταίον κεφάλαιον του συγγράμματος, δυστυχώς δεν διεσώθη πλήρης, και +μόνον αποσπάσματα εξ αυτής έχομεν.</p> + +<p>Τα προ αυτού και τα σύγχρονά του ίσως κείμενα, εξ όσων ηρύσθη ο +Αριστοτέλης τας ιστορικάς πληροφορίας, δεν αναφέρει ονομαστικώς, +μεταχειριζόμενος πάντοτε αορίστους περί αυτών εκφράσεις, ως π. χ. «οι μεν . . . οι +δε» — «η κοινή γνώμη» — «οι δημοκρατικοί συγγραφείς — «οι αντιφερόμενοι +προς τούτους». Μόνον δε τον Ηρόδοτον και τον Σόλωνα ως συγγραφείς αναφέρει +ονομαστί. Από του Ηροδότου ηρύσθη σχεδόν όλην την ιστορίαν των +Πεισιστρατιδών και του Κλεισθένους, από δε τον Σόλωνα έλαβε και τα σχετικά προς +την πολιτικήν και κοινωνικήν κατάστασιν, την προ και μετά την Σολώνειον +νομοθεσίαν.</p> + +<p>Επίσης, αν και δεν αναφέρει ονομαστί τον Θουκυδίδην (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn12' id='ref12'>12</a></span>) +, εδανείσθη απ' αυτόν πολλάς των λεπτομερειών της ολιγαρχικής στάσεως του 411 +π. Χ. και τας επί ταύτης κρίσεις του. — Από τον Ξενοφώντα απεναντίας, πλην του +λόγου του Θηραμένους ίσως, ουδέν άλλο ηρύσθη.</p> + +<p>Και πρόδηλον φαίνεται, όπως δεικνύει προσφυώς ο Θ. Ραϊνάχ, (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn13' id='ref13'>13</a></span>) + ότι την αφήγησιν της ιστορίας των Τριάκοντα τυράννων και την σκιαγραφίαν του +δημαγωγού Κλέωνος. (<span style='font-size: small;'><a href='#fn14' +id='ref14'>14</a></span>) + εδανείσθη ο Αριστοτέλης από τον βαθύτερον και επιφανέστερον μετά τον +Θουκυδίδην ιστορικόν Θεόπομπον, τον οποίον και Διόδωρος ο Σικελιώτης έλαβεν +οδηγόν.</p> + +<p>Αι γενικαί ιστορίαι, πλην ως προελέχθη, της του Ηροδότου, δεν συνέβαλαν +σημαντικώς εις τον καταρτισμόν του Αριστοτελικού συγγράμματος, παρασχούσαι +μόνον εις αυτόν ενίοτε χαρακτηριστικά τινα επεισόδια. Ενώ αντιθέτως οι λεγόμενοι +Ατθιδογράφοι (<span style='font-size: small;'><a href='#fn15' +id='ref15'>15</a></span>) + ήτοι οι χρονικογράφοι της Αθηναϊκής ιστορίας ωδήγησαν αυτόν εις την +χρονολογικήν αφήγησιν. Ο Κλεόδημος, ο Φανόδημος, ο Ανδροτίων +συμπαραβαλλόμενοι υπό του Αριστοτέλους διεφώτισαν αυτόν ως προς την +χρονολογικήν εξέλιξιν των γεγονότων, του παρέσχον δε μάλιστα πολλάκις +συντόμους χαρακτηρισμούς αυτών τούτων των γεγονότων, ως αποδεικνύει του +Αριστοτελικού κειμένου η παραβολή προς τα σωζόμενα σχετικά αποσπάσματα των +Ατθιδογράφων. (<span style='font-size: small;'><a href='#fn16' +id='ref16'>16</a></span>) +</p> + +<p>Άλλα δε προς τούτοις βοηθήματα είχεν ο Αριστοτέλης την Συναγωγήν +δογμάτων (διαταγμάτων) και επισήμων εγγράφων Κρατερού του Μακεδόνος, τας +επιγραφάς και τα μνημεία, τα ποιήματα του Σόλωνος, τα λαϊκά άσματα και τας +λαϊκάς παροιμίας, τας οποίας προσφυέστατα μεταχειρίζεται διεξηγών δι' αυτών ή +επιβεβαιών ιστορικά γεγονότα.</p> + +<p>Το δεύτερον μέρος τον έργου κατ' ελάχιστον αναφέρεται εις ιστορικάς πηγάς, +διότι ο Αριστοτέλης εις αυτό περιγράφει το σύγχρονόν του πολιτειακόν σύστημα, +αντιλαμβανόμενος και πληροφορούμενος αυτός ο ίδιος τα πράγματα. Και ενώ εις +το πρώτον μέρος, την ιστορικήν δηλαδή εξέλιξιν της Αθηναίων πολιτείας, +διακρίνεται στιβαρά δύναμις κριτική, ρέει δε ομαλώς και καθαρώς η διήγησις ως +αν από διαυγούς και πλουσίας πηγής, εις το δεύτερον μέρος, το περιγραφικόν +δηλονότι και αναλυτικόν, επικρατεί η ανυπέρβλητος μεθοδικότης και ο θαυμαστός +διασαφιστικός τρόπος της Αριστοτελικής διανοίας. Εν συνόλω δε ο Αριστοτέλης +δεικνύεται κριτικός βαθύτατος και εις την χρήσιν των ιστορικών κειμένων και εις +την εκλογήν αυτών και εις την εκτίμησιν της σημασίας των γεγονότων. Το +<b>ομοιαληθές</b> — όπως εις όλον το Αριστοτελικόν σύστημα — διήκει απ' +αρχής έως τέλους του συγγράμματος ως το ασφαλέστερον κριτήριον επί των +ασαφών και επί των αντιθέτως αναφερομένων. Διά της τοιαύτης μεθόδου του +ομοιαληθώς κρίνειν αποκρούει τας εναντίον του Σόλωνος και του Θηραμένους +διαβολάς και ομοιοτρόπως τροποποιεί την διήγησιν του Θουκυδίδου περί της +συνωμοσίας του Αρμοδίου και του Αριστογείτονος, αυτός ίσως επί του +προκειμένου πλησιάσας περισσότερον την αλήθειαν. (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn17' id='ref17'>17</a></span>) +</p> + +<p>Μ' όλα αυτά τα πλεονεκτήματα ο Αριστοτέλης δεν δύναται να θεωρηθή το +πρότυπον ιστορικού συγγραφέως· όχι μόνον κατά την σημερινήν αντίληψιν της +ιστορίας, αλλ' ουδέ παραραβαλλόμενος προς τους επιφανείς αρχαίους ιστορικούς +συγγραφείς. Διότι την ιστορικήν του αφήγησιν δεν την ολοκληρώνει το βαθύ εκείνο +και ιδιότυπον κριτικόν ύφος του Θουκυδίδου το καθιστών το σύγγραμμα του +Πελοποννησιακού πολέμου σύνολον άρτιον και αδιάσπαστον, ουδ' εμψυχώνει +αυτήν η υπερτέρα και γενική και κοσμοπολιτική αντίληψις των γεγονότων, η +διαπνέουσα και διακρίνουσα την ιστορίαν του Πολυβίου.</p> + +<p>Άλλως δε, αν και διατριβών εις τας λεπτομερείας ο Αριστοτέλης, δεν είναι +πάντοτε και εις ταύτας χρονογράφος αλάθητος. Τούτο δε πρέπει ν' αποδοθή εις το +εσπευσμένον της συγγραφής και εις μη επιγενημένην αναθεώρησιν και βάσανον +του έργου μάλλον, παρά εις άγνοιαν ιστορικών πηγών και αυθεντικών κειμένων. +Ούτως ιστορεί τον Κίμωνα νέον κατά την εποχήν της εξασθενίσεως των εξουσιών +του Αρείου Πάγου (<span style='font-size: small;'><a href='#fn18' +id='ref18'>18</a></span>) +, ενώ τότε, ήτοι μετά την θάνατον του δημαγωγού Εφιάλτου, ήτο τουλάχιστον 40 +ετών. Ομοίως τας περί ειρήνης προτάσεις των Λακεδαιμονίων ορίζει γενομένας +μετά την εν Αργινούσαις ναυμαχίαν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn19' +id='ref19'>19</a></span>) +, ενώ εγένοντο αύται μετά την εν Κυζίκω.</p> + +<p>Αλλά και από διευκρινιστικής απόψεως και καθορισμού των συμβάντων +παρουσιάζει ανακριβείας τινάς. Ούτως εξηγεί κακώς την επί Σόλωνος σεισάχθειαν, +συγχέων τα επί των ακινήτων κτημάτων επιβεβλημένα βάρη προς τα ενυπόθηκα +επ' αυτών ιδιωτικά δάνεια. Επίσης βεβαιοί εσφαλμένως ότι όλοι οι κατά το έτος της +εν Αργινούσαις ναυμαχίας Αθηναίοι στρατηγοί κατεδικάσθησαν εις θάνατον, +κλπ.</p> + +<p>Αλλ' αι ανακρίβειαι αύται ελάχισται κατ' αριθμόν, κατ' ουσίαν δε σχετικώς +ασήμαντοι δεν ελαττώνουν την αυθεντικότητα και την ακρίβειαν του όλου +κειμένου της Αθηναίων Πολιτείας, η οποία μάλιστα ως σύγγραμμα πολιτειακής +ύλης, εξηγούν τα του πολιτεύματος και του διοικητικού συστήματος των Αθηναίων +είναι μοναδικόν και πρότυπον αληθώς έργον. Εις τούτο δε κυρίως φαίνεται ν' +απέβλεψεν ο Αριστοτέλης.</p> + +<p>Διακριτικά προς τούτοις χαρίσματα του Αριστοτελείου τούτου έργου είναι η απ' +αρχής έως τέλους αυτού διήκουσα καλή πίστις τον συγγραφέως και το +προμνημονευθέν λιτόν, διαυγές δε και αβίαστον αφηγηματικόν ύφος, περί του +οποίου ενθουσιωδώς απεφαίνοντο κατά την αρχαιότητα, από του Κικέρωνος, ο +οποίος τον Αριστοτέλειον λόγον ωνόμασε <b>ποταμόν χρυσού</b>, μέχρι +Διονυσίου του Αλικαρνασσέως, ο οποίος θαυμάζει την <b>διαύγειαν και το +θέλγητρον</b> των Αριστοτελικών σαφηνίσεων και μέχρι του Πλουτάρχου, ο +οποίος εξαίρει την δύναμιν και την χάριν του ύφους του. Ούτω δε όχι μόνον από +ιστορικής αλλά και από φιλολογικής απόψεως η Αθηναίων Πολιτεία είναι έν των +πολυτιμοτέρων κειμηλίων, των κληροδοτηθέντων εις ημάς υπό της κλασσικής +Ελληνικής αρχαιότητος.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ<br /> +ΕΚ ΤΟΥ ΕΛΛΕΙΠΟΝΤΟΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ</h4> + +<p> +<br /> +Από τα ελλείποντα εν αρχή κεφάλαια της Αθηναίων Πολιτείας διεσώθησαν εις +άλλους αρχαίους συγγραφείς τα εξής αποσπάσματα, διά των οποίων γίνεται +αποκατάστασις όχι βεβαίως του λεκτικού κειμένου της συγγραφής, αλλά του +νοήματος και των εν αυτή πληροφοριών περί της αρχής και περί των πρώτων +χρόνων της ιστορικής ζωής των Αθηνών. Το πρώτον των αποσπασμάτων τούτων +είναι εκ της σωζομένης, ως εν τη εισαγωγή είρηται, Επιτομής της Αθηναίων +Πολιτείας του Ηρακλείδου. Μετ' αυτό δε τα εν τη αυτή Επιτομή αποσπάσματα (5, 6, +7, 8, 9, 10, 11) περιεχόμενα εις το σωζόμενον Αριστοτελικό κείμενον, παρετέθησαν +διά να καταδειχθή ούτως αμοιβαίως η αυθεντικότης και του Λονδινίου παπύρου +και του παρατιθεμένου πρώτου της Επιτομής αποσπάσματος. — Οι συγγραφείς, +παρά τοις οποίοις ευρίσκονται ταποσπάσματα, αναφέρονται εις υποσημειώσεις, +ελήφθησαν δε ταύτα εκ της εκδόσεως V. Rose, Arist. qui ferebantur libr. frag. +Teubner και εκ της εκδόσεως Arist. Πολ. Αθην. υπό Fr. Blass. Teubner].</p> + +<h5 style="margin-top: 3em"> +Απόσπασμα 1ον.</h5> + +<p> +§ 1. Οι Αθηναίοι (<span style='font-size: small;'><a href='#fn20' +id='ref20'>20</a></span>) + αρχικώς μεν εκυβερνώντο υπό βασιλείας. Όταν δε ο Ίων κατώκησε μετ' αυτών, +τότε κατά πρώτον ωνομάσθησαν Ίωνες. Ο δε Πανδίων, ο οποίος εβασίλευσε μετά +τον Ερεχθέα, διένειμε την βασιλείαν (αρχήν) εις τους υιούς του· και ούτοι (οι +Aθηναίοι) συνεχώς ευρίσκοντο εις πολιτικάς στάσεις μεταξύ των. Ο Θησεύς δε +προσεκάλεσεν αυτούς διά προκηρύξεώς του και τους συνεφιλίωσε με δικαιοσύνην +και ισότητα. Ούτος μεταβάς εις την Σκύρον απέθανε κρημνισθείς επί βράχων υπό +του Λυκομήδους, ο οποίος εφοβήθη μη του αφαιρέση (ο Θησεύς) την νήσον. Οι δε +Αθηναίοι μεταγενέστερον μετά τους Περσικούς πολέμους μετέφεραν τα οστά +του.</p> + +<p>§ 2. Και από του γένους των απογόνων του Κόδρου δεν εξελέγοντο πλέον +βασιλείς, διότι εφαίνετο ότι κατήντησαν τρυφηλοί και μαλθακοί. Ο δε Ιππομένης, +είς των απογόνων του Κόδρου, θέλων ν' απορρίψη την κατηγορίαν αυτήν, ότε +συνέλαβε μοιχευομένην την θυγατέρα αυτού Λειμόνην, εκείνον μεν τον μοιχόν +εφόνευσε σύρας όπισθεν του άρματός του [μετά της θυγατρός], αυτήν δε την +θυγατέρα του έκλεισε μαζί με ένα ίππον, έως ου απέθανεν.</p> + +<p>§ 3. Τους συντρόφους του Κύλωνος εις το κίνημα διά την αρπαγήν του +τυραννικού αξιώματος, καταφυγόντας εις τον βωμόν της θεάς, τους εφόνευσαν οι +οπαδοί του Μεγακλέους. Και τους δράστας της πράξεως ταύτης εξώρισαν (οι +Αθηναίοι) ως ιεροσύλους.</p> + +<h5>_____</h5> + +<p> +5. Ο Σόλων (<span style='font-size: small;'><a href='#fn21' +id='ref21'>21</a></span>) + δώσας νομοθεσίαν εις τους Αθηναίους επέβαλε και αποκοπάς των χρεών, ήτοι την +λεγομένην σεισάχθειαν· επειδή δε παρηνώχλουν αυτόν μερικοί σχετικώς με τους +νόμους, ανεχώρησεν εις Αίγυπτον.</p> + +<p>6. Ο Πεισίστρατος διατελέσας τύραννος τριάκοντα και τρία έτη απέθανε γέρων. +— Ο Ίππαρχος ο υιός του Πεισιστράτου έρρεπεν εις τους παιδικούς έρωτας και ήτο +φιλόμουσος. Ο Θεσσαλός δε ήτο νεώτερος την ηλικίαν και αυθάδης. Τούτον, όντα +(επίσης) τύραννον, μη δυνηθέντες να φονεύσωσιν, εφόνευσαν τον Ίππαρχον τον +αδελφόν αυτού. Ο δε Ιππίας σκληρότατα (έκτοτε) εβασίλευεν.</p> + +<p>7. Και εισηγητής υπήρξε του νόμου περί εξοστρακισμού, ο οποίος ετέθη διά +τους επιδιώκοντας να γίνωσι τύραννοι. Και άλλοι δε πολλοί εξωστρακίσθησαν και ο +Ξάνθιππος και ο Αριστείδης.</p> + +<p>8. Ο Εφιάλτης επέτρεπε να λαμβάνουν οπώρας εκ των ιδικών του αγρών οι +θέλοντες, πολλούς δ' εξ αυτών εκαλούσεν εις δείπνον. </p> + +<p>9. Ο Κλέων αναλαβών την αρχήν επέφερε την διαφθοράν του πολιτεύματος και +ακόμη περισσότερον οι κατόπιν αυτού, οι οποίοι παντός είδους παρανομίας +διέπραξαν και εφόνευσαν όχι ολιγωτέρους των χιλίων. Ότε δε η εξουσία τούτων +κατελύθη, ανέλαβαν την αρχήν ο Θρασύβουλος και ο Ρίνων, ο οποίος ήτο ανήρ +καλός και ενάρετος.</p> + +<p>10. Ο Θεμιστοκλής και ο Αριστείδης και η εξ Αρείου Πάγου Βουλή είχον +μεγάλην πολιτικήν δύναμιν.</p> + +<p>11. Και των οδών έχουσι την επίβλεψιν ίνα μη καταλαμβάνουν μερικοί αυτάς +δι' οικοδομών ή αποκλείουν με μάνδρας. — Ομοίως δε διορίζουν και τους ένδεκα +διά κλήρου, τους έχοντας την επιστασίαν των φυλακισμένων. — Υπάρχουν δε και +εννέα άρχοντες, (ήτοι έξ θεσμοθέται, οι οποίοι εκλεγέντες ορκίζονται ότι δικαίως +θα διαχειρισθώσι την αρχήν και δεν θα λάβουν δώρα ή δεν θα αναθέσουν υπέρ +εαυτών χρυσούν ανδριάντα. — Ο δε (άρχων) βασιλεύς διαχειρίζεται τα αφορώντα +εις τας θυσίας και τον πόλεμον.</p> + +<h5 style="margin-top: 3em">Απόσπασμα 2ον.</h5> + +<p>Ο Απόλλων (<span style='font-size: small;'><a href='#fn22' +id='ref22'>22</a></span>) + (λέγεται) πατρώος . . . . Τον Απόλλωνα εν κοινώ οι Αθηναίοι τιμώσιν ως +πατρογονικόν θεόν αυτών (πατρώον) εξ αιτίας του Ίωνος· διότι αφ' ότου +κατώκησεν ούτος εις την Αττικήν . . . οι Αθηναίοι ωνομάσθησαν Ίωνες και ο +Απόλλων επωνομάσθη πατρογονικός αυτών.</p> + +<h5 style="margin-top: 3em">Απόσπασμα 3ον.</h5> + +<p>Θέλων (<span style='font-size: small;'><a href='#fn23' +id='ref23'>23</a></span>) + δε ακόμη περισσότερον ν' αυξήση την πόλιν (ο Θησεύς) προσεκάλει πάντας +παρέχων ισονομίαν· και το κήρυγμα «ο λαός εδώ ελάτε» (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn24' id='ref24'>24</a></span>) + λέγεται ότι καθιερώθη από τον Θησέα, ότε προσεκάλεσέ ποτε όλον τον λαόν εις +συνάθροισιν. Αλλ' όμως δεν αφήκε να γίνη άτακτος και ανάμικτος συνεπεία του +ανεξελέγκτως συρρεύσαντος πλήθους η δημοκρατία, αλλά πρώτος διεχώρισεν εις +ευπατρίδας και γεωργούς και τεχνίτας (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn25' id='ref25'>25</a></span>) + και προσδιορίσας οι μεν ευπατρίδαι να επιβλέπωσι τα θεία και να γίνωνται +άρχοντες και να είναι διδάσκαλοι των νόμων και εξηγηταί των οσίων και των ιερών +ανέδειξεν αυτούς ούτως ειπείν ίσους με τους άλλου πολίτας, διότι οι μεν +ευπατρίδαι εφαίνοντο υπέρτεροι κατά την δόξαν, οι δε γεωργοί κατά την +χρησιμότητα και οι τεχνίται κατά το πλήθος. Ότι δε πρώτος έκλινε προς τον όχλον, +ως ο Αριστοτέλης λέγει, και αφήκε την μοναρχίαν, φαίνεται ότι ο Όμηρος το +μαρτυρεί εις τον κατάλογον των πλοίων (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn26' id='ref26'>26</a></span>) +, μόνους τους Αθηναίους επονομάσας δήμον.</p> + +<h5 style="margin-top: 3em">Απόσπασμα 4ον.</h5> + +<p>[Ούτως] έχει γίνει (<span style='font-size: small;'><a href='#fn27' +id='ref27'>27</a></span>) +. Εις τον παλαιόν καιρόν ο λαός των Αθηναίων, πριν ή ο Κλεισθένης φέρη την +τακτοποίησιν κατά φυλάς, ήτο διηρημένος εις [ευπατρίδας] γεωργούς και τεχνίτας +και φυλαί τούτων ήσαν τέσσαρες, εκάστη δε των φυλών είχε τρεις μοίρας, τας +οποίας ωνόμαζαν φατρίας και τριττύας· καθεμία δε απ' αυτάς απετελείτο από +τριάκοντα γένη και καθέν γένος είχε τριάκοντα άνδρας τους προσδιωρισμένους +από αυτό το ίδιον γένος, οι οποίοι ελέγοντο γεννήται, εκ των οποίων διά κλήρου +εξελέγοντο χωριστά καθείς διά τα ιερατικά αξιώματα, οποίοι (παραδείγμ. χάριν) οι +Ευμολπίδαι και οι Κήρυκες και οι Ετεοβουτάδοι, καθώς ιστορεί εις την Αθηναίων +πολιτείαν ο Αριστοτέλης, λέγων τα εξής· κατενεμήθησαν δε όλοι ομού αυτοί εις +τέσσαρας φυλάς απομιμούμενοι τας ώρας του έτους, καθεμία δε των φυλών ήτο +διηρημένη εις τρία μέρη, ούτως ώστε όλα τα μέρη να είναι δώδεκα, όπως οι μήνες +εις το έτος, ωνομάζοντο δε τριττύες και φατρίαι. Εις δε την φατρίαν ήσαν +κανονισμένα τριάκοντα γένη, καθώς αι ημέραι εις τον μήνα, το δε γένος ήτο εκ +τριάκοντα ανδρών.</p> + +<h5 style="margin-top: 3em">Απόσπασμα 5ον.</h5> + +<p>Οι φυλοβασιλείς (<span style='font-size: small;'><a href='#fn28' +id='ref28'>28</a></span>) + (άρχοντες των φυλών) τέσσαρες εκλεγόμενοι μεταξύ των ευπατριδών ησχολούντο +κυρίως περί τα θεία· διέμενον δε ομού εις το βασιλικόν οικοδόμημα, πλησίον του +Βουκολίου.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α'.</h4> + +<p>[Εκ των προτεθειμένων αποσπασμάτων και εκ του Ηροδότου +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn29' id='ref29'>29</a></span>) + και Θουκυδίδου (<span style='font-size: small;'><a href='#fn30' +id='ref30'>30</a></span>) + αφ' ων ηρύσθη ο Αριστοτέλης, προς δε και εκ του Πλουτάρχου, ορυσθέντος εκ της +«<b>Αθηναίων Πολιτείας</b>» (<span style='font-size: small;'><a href='#fn31' +id='ref31'>31</a></span>) +, αποκαθίσταται πλήρης η έννοια του ελλείποντος πρώτου κεφαλαίου συνοπτικώς, +ως εξής]:</p> + +<p>Ανέκαθεν οι Αθηναίοι εκυβερνώντο υπό βασιλέων. Έπηλις ο Ίων εγκαταστάς εν +Αττική έδωκε τ' όνομά του εις τους αυτόχθονας επονομασθέντας έκτοτε Ίωνας. +Επιφανής μυθολογούμενος βασιλεύς υπήρξεν ο Ερεχθεύς, ο κατόπιν δ' αυτού +βασιλεύσας Πανδίων κατένειμε την βασιλικήν εξουσίαν εις τους υιούς του, ένεκα +δε της τοιαύτης διαιρέσεως η χώρα έκτοτε διαρκώς εστασίαζε μέχρι Θησέως. +Ούτος συνήνωσε τους δήμους της Αττικής, έκαμε δε πυκνότερον των Αθηνών τον +οικισμόν και προέβη εις κοινωνικήν και πολιτικήν διοργάνωσιν επί το +δημοτικώτερον. Εις μεταγενεστέρους δε χρόνους, επιφανής και φιλόπατρις των +Αθηνών βασιλεύς υπήρξεν ο Κόδρος, εν πολέμω πεσών.</p> + +<p>Η επελθούσα είτα κατάπτωσις του βασιλικού οίκου των Κοδριδών και η +προϊούσα ανάπτυξις των δήμων επέφερε την κατάλυσιν της βασιλείας. Τότε δε αι +Αθήναι εκυβερνήθησαν υπό των παλαιών ευγενών οικογενειών. Αλλ' αι μεταξύ +τούτων έριδες και αντιζηλίαι προεκάλουν συνεχείς στάσεις.</p> + +<p>Τότε νέος τις ευπατρίδης, ο Κύλων, Ολυμπιονίκης, γαμβρός δε επί θυγατρί του +Θεαγένους, τυράννου των Μεγάρων, επεχείρησε ν' αρπάση την τυραννίαν. Επέτυχε +να καταλάβη την Ακρόπολιν, αλλ' οι εν τοις αγροίς σπεύσαντες πολυπληθείς +επολιόρκησαν αυτόν εκεί. Ελλείψει τροφίμων οι εν τη Ακροπόλει δεινώς επιέζοντο. +Και ο μεν Κύλων ηδυνήθη κρύφα να διαφύγη, οι δε οπαδοί του κατέφυγον ικέται +εις τον ναόν της Αθηνάς. Εκεί συνεθηκολόγησαν μετά του άρχοντος Μεγακλέους, +του εκ του οίκου των Αλκμεονιδών, αρχηγού των πολιορκητών. Αλλ' ότε πίστιν +παρέχοντες εις τας σπονδάς εξήλθον του ναού, κατεσφάγησαν, τινές δε μάλιστα +παρά τον βωμόν των Εριννύων, όπου είχον καταφύγει.</p> + +<p>Το εναγές πραξικόπημα τούτο κατέστησε παρά τω λαώ μισητόν τον οίκον των +Αλκμεονιδών, η δε φατρία του Κύλωνος ενισχυθείσα ούτω, εστασίαζεν εκ του +φανερού κατ' αυτών. Ίνα δοθή πέρας εις τους εμφυλίους σπαραγμούς απεφάσισεν +ο δήμος να υποβληθώσιν εις δίκην οι δράσται της εναγούς πράξεως προ +δικαστηρίου τριακοσίων ανδρών εκλεγέντων εκ των επιφανών και ορκισθέντων +προ των βωμών ίνα κρίνωσι την υπό του Μύρωνος υποβληθείσαν σχετικήν +καταγγελίαν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn32' +id='ref32'>32</a></span>) +.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Β. (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn33' id='ref33'>33</a></span>) +<br /><br /> + +[ΤΟ ΕΥΡΕΘΕΝ ΚΕΙΜΕΝΟΝ]</h4> + +<p> +<br /> +. . . . . Ο Μύρων, αναλαβόντες δι' όρκου προ των βωμών την καταγγελίαν ότε δε +απηγγέλθη καταδίκη εναντίον εκείνων διά το ανοσιούργημα, αυτοί μεν οι +ανοσιουργήσαντες εξεχώθηκαν από τους τάφους των, οι δε απόγονοι των +κατεδικάσθησαν εις παντοτινήν εξορίαν. Και κοντά εις αυτά έγινε θρησκευτική +εξάγνισις (καθαρμός) από τον Επιμενίδην τον Κρήτα.</p> + +<p>II. Ύστερα δε απ' αυτά συνέβη να καταντήσουν εις στασιασμόν αναμεταξύ των +οι επίσημοι και ο λαός διά πολύν καιρόν, διότι το πολίτευμα ήτο και καθ' όλα μεν +τα άλλα ολιγαρχικόν και επί πλέον δε οι πτωχοί ήσαν υποδουλωμένοι εις τους +πλουσίους και αυτοί και τα παιδιά των και αι γυναίκες των· και ωνομάζοντο +πελάται και εκτήμοροι (<span style='font-size: small;'><a href='#fn34' +id='ref34'>34</a></span>) +. Διότι με τοιούτου είδους μίσθωσιν (ήτοι δίδοντες τα πέντε έκτα του εισοδήματος +εις τον κύριον της γης) (<span style='font-size: small;'><a href='#fn35' +id='ref35'>35</a></span>) + εκαλλιεργούσαν τους αγρούς των πλουσίων. Όλη δε η γη ανήκεν εις ολίγους. Και +αν δεν έδιδαν όλον το μίσθωμα (οι γεωργοί) ήσαν εκ του νόμου υποκείμενοι εις +δουλείαν αυτοί και τα τέκνα των και τα χρέη εξ οιασδήποτε αιτίας επέφεραν +υποχρέωσιν σωματικής δουλείας (του χρεώστου) έως εις τον καιρόν του Σόλωνος· +αυτός δε πρώτος έγινε προστάτης της λαϊκής τάξεως. Το σκληρότατον μεν λοιπόν +και πικρότατον (απ' όλα) εις εκείνην την πολιτικήν κατάστασιν ήτο διά τους +πολλούς ο τοιούτος θεσμός της δουλείας, αλλ' όμως και διά τα άλλα πολιτικά +πράγματα επίσης ήσαν δυσαρεστημένοι· διότι δεν είχαν καμμίαν, διά να είπωμεν +ούτω, συμμετοχήν εις όλην εν γένει την διαχείρισιν της πολιτείας.</p> + +<p>Η δε οργάνωσις του αρχαίου πολιτεύματος, εκείνου που υπήρχε προ του +Δράκοντος, ήτο ως εξής. Οι μεν άρχοντες προήρχοντο από την αριστοκρατικήν και +από την πλουτοκρατικήν τάξιν. Και κατ' αρχάς μεν ισοβίως, έπειτα δε διά μίαν +δεκαετίαν. Τα πλέον μεγάλα δε και πρώτα αξιώματα ήσαν ο βασιλεύς, ο +πολέμαρχος και ο άρχων· εκ τούτων δε πρώτον αξίωμα ήτο (το αξίωμα) του +βασιλέως, διότι αυτό υπήρχε πατροπαράδοτα, δεύτερον δε αξίωμα ιδρύθη η +πολεμαρχία, ένεκα του ότι υπήρξαν μερικοί των βασιλέων ανίκανοι εις τα πολεμικά +πράγματα· εξ αιτίας δε τούτου και είχαν προσκαλέσει τον Ίωνα (ως στρατηγόν), ότε +ευρέθησαν εις κρίσιμον περίστασιν· τελευταίον δε αξίωμα εσυστήθη το του +άρχοντος, διότι, ως μεν λέγουν οι περισσότεροι, επί της αρχοντίας του Μέδωνος, +ως δε λέγουν μερικοί, επί της αρχοντίας του Ακάστου ιδρύθη το αξίωμα αυτό. +Ούτοι δε προβάλλουν ως τεκμήριον του ισχυρισμού των το ότι εννέα άρχοντες +ορκίζονται να τηρούν τας ενόρκους αυτών υποχρεώσεις όπως αύται ισχύουν από +της εποχής του Ακάστου, ώστε επί της βασιλείας τούτου (συμπεραίνουν) +παρεχώρησαν οι απόγονοι του Κόδρου μέρος του βασιλικού αξιώματος εις +αντάλλαγμα των δοθεισών εις τον τότε άρχοντα (εκ του γένους των) δωρεών. Το +πράγμα μεν λοιπόν, κατά ποίαν εκ των δύο υποθέσεων συνέβη, μικράν διαφοράν +παρουσιάζει ως προς την εποχήν που συνέβη. Απόδειξις δε της μεταγενεστέρας +ιδρύσεως του αξιώματος του άρχοντος είναι το ότι ούτος δεν διοικεί καμμίαν από +τας πατροπαραδότους τελετάς, όπως ο βασιλεύς και ο πολέμαρχος (διοικούν), +αλλά όλαι αι τελεταί, τας οποίας διευθύνει, είναι μεταγενέστεραι· διό και το +αξίωμα τούτο έχει μεγαλυνθή εις νεωτέρους χρόνους, αυξηθέν βαθμηδόν με +προσθέτους δικαιοδοσίας. Οι θεσμοθέται δε (άρχοντες) εξελέγησαν ύστερ' από +πολλά έτη, ότε πλέον εγίνετο εκλογή των αρχόντων ετησίως, προς τον σκοπόν +καταγράφοντες τους ψηφιζομένους νόμους να τους διαφυλάττουν, διά να +δικάζωνται σύμφωνα με αυτούς οι παρανομούντες· ούτω και είναι το μόνον +αξίωμα τούτο που δεν είχε ποτε διάρκειαν πλέον ή ετησίαν. Ως προς μεν λοιπόν τον +χρόνον της ιδρύσεώς των έχουν τα αξιώματα τοιαύτην διαφοράν αναμεταξύ των. +Δεν ήσαν δε όλοι εγκατεστημένοι εις έν μέρος οι εννέα άρχοντες. Αλλ' ο μεν +βασιλεύς έμενεν εις το ονομαζόμενον τώρα Βουκόλιον, πλησίον του πρυτανείου +(απόδειξις δε τούτου είναι ακόμη ότι και τώρα εκεί γίνεται η σύμμειξις της +γυναικός του βασιλέως με τον Διόνυσον) (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn36' id='ref36'>36</a></span>) +. Ο δε άρχων έμενεν εις το πρυτανείον, ο δε πολέμαρχος εις το Επιλύκειον (το +οποίον πρότερον μεν ελέγετο πολεμαρχείον, αφού δε ο Επίλυκος γενόμενος +πολέμαρχος το ανοικοδόμησε και το εκαλλώπισεν, ωνομάσθη (Επιλύκειον), οι δε +θεσμοθέται (άρχοντες) έμενον εις το θεσμοθετείον. Εις τον καιρόν δε του Σόλωνος +όλοι ομού οι άρχοντες συνήλθον εις το θεσμοθετείον. Είχαν δε εξουσίαν τότε οι +άρχοντες να δικάζουν κατ' ουσίαν και απ' ευθείας τας δίκας και όχι όπως τώρα να +ενεργούν μόνον προανάκρισιν (επί των δικών).</p> + +<p>Ο οργανισμός μεν λοιπόν της διοικήσεως τοιούτος ήτο. Η δε βουλή των +Αρεοπαγιτών είχεν αποστολήν το να επιβλέπη εις τήρησιν των νόμων, διηύθυνε δε +τα πλείστα κυβερνητικά πράγματα της πόλεως και τα μεγαλύτερα, έχουσα συνάμα +εξουσίαν και να τιμωρή και να επιβάλλη πρόστιμον εις όλους ιδίως τους +παραβαίνοντας τους κοινωνικούς θεσμούς. (Τούτο δε), διότι η εκλογή των +αρχόντων εγίνετο εκ της αριστοκρατικής τάξεως και της πλουτοκρατικής, εξ εκείνων +δε που είχον διετελέσει άρχοντες εγίνοντο οι Αρεοπαγίται· διό και εξ όλων των +αξιωμάτων μόνον τούτο διετηρήθη ισόβιον έως τώρα (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn37' id='ref37'>37</a></span>) +. Ο οργανισμός μεν λοιπόν του πρώτου πολιτεύματος τοιούτος ήτο εις τας γενικάς +του γραμμάς. Μετά δε τούτα ύστερα από την πάροδον όχι πολλού καιρού, επί του +άρχοντος Αρισταίχμου, ο Δράκων έθεσε τους πολιτικούς νόμους αυτού. Το δε +σύστημα των νόμων τούτο ήτο κατά τον εξής τρόπον· τα πολιτικά μεν δικαιώματα +επενεμήθησαν εις τους έχοντας να εισφέρουν ένα πολεμικόν οπλισμόν +στρατιώτου· διά δε τα αξιώματα των εννέα αρχόντων και των ταμιών ήσαν +εκλέξιμοι όσοι είχον περιουσίαν όχι μικροτέραν των δέκα μνων, ελευθέραν (από +κάθε βάρος), διά δε τα άλλα αξιώματα τα μικρότερα εκλέξιμοι ήσαν όλοι οι +εισφέροντες ένα πολεμικόν οπλισμόν· στρατηγοί δε και ίππαρχοι εγίνοντο από +τους έχοντας περιουσίαν όχι ολιγωτέραν των εκατόν μνων, ελευθέραν (από κάθε +βάρος) και τέκνα γνήσια από νόμιμον γυναίκα μεγαλύτερα των δέκα ετών. Τούτους +δε έπρεπε να κρατούν υπό εγγύησιν οι πρυτάνεις και οι στρατηγοί και οι ίππαρχοι, +οι του παρελθόντος έτους, μέχρις ου ήθελαν δώσει λογοδοσίαν, ως εγγυηταί δε +ήσαν δεκτοί εκ της αυτής τάξεως των στρατηγών και των ιππάρχων. Συνέστη δε +βουλή από τετρακοσίους και ένα, οριζομένους διά κληρώσεως εκ των εχόντων +πολιτικά δικαιώματα. Διά την κλήρωσιν δε ταύτην καθώς και διά τα άλλα αξιώματα +ελαμβάνοντο οι άνω των τριάκοντα ετών και ωρίσθη να μη γίνεται δύο φοράς +άρχων ο αυτός πριν ή όλοι οι πολίται ήθελον γίνει άρχοντες· τότε δε πάλιν να +γίνεται εξ αρχής νέα κλήρωσις (προς εκλογήν αρχόντων). Και αν κανείς εκ των +βουλευτών απουσίαζεν από την συνέλευσιν ότε συνεδρίαζεν η βουλή ή συνήρχετο +ο δήμος, αυτός επλήρωνε πρόστιμον τρεις μεν δραχμάς ο πεντακοσιομέδιμνος, δύο +δε ο ιππεύς και μίαν ο ζευγίτης. Η δε Βουλή του Αρείου Πάγου ήτο φύλαξ των +νόμων και επέβλεπε τους άρχοντας, όπως κυβερνούν σύμφωνα με τους νόμους· +είχε δε δικαίωμα κάθε αδικούμενος να καταγγέλλη ενώπιον της Βουλής των +Αρεοπαγιτών, ορίζων τον νόμον, κατά παράβασιν του οποίου αυτός (ο +καταγγέλλων) ηδικείτο· τα χρέη όμως επέφεραν (και τότε) υποχρέωσιν σωματικής +δουλείας, καθώς έχει προαναφερθή· και η ιδιοκτησία της γης ευρίσκετο εις χείρας +ολίγων (<span style='font-size: small;'><a href='#fn38' id='ref38'>38</a></span>) +.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γ'.<br /><br /> + +ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΟΥ ΣΟΛΩΝΟΣ</h4> + +<p> +<br /> +Ενώ δε τοιαύτη ήτο η πολιτική οργάνωσις και οι πολλοί διετέλουν δούλοι των +ολίγων έκαμεν επανάστασιν ο δήμος (ο λαός) εναντίον των επιφανών επειδή δε η +επανάστασις ήχο ισχυρά και οι αντίπαλοι επί πολύν καιρόν ευρίσκοντο εις +διάστασιν προς αλλήλους, εξέλεξαν από κοινού ως συνδιαλλακτήν και άρχοντα τον +Σόλωνα και ανέθεσαν εις αυτόν να συντάξη την πολιτικήν οργάνωσιν, συνεπεία της +ελεγείας (του ελεγειακού ποιήματος) την οποίαν αυτός είχε κάμει, και η οποία +αρχίζει ως εξής:</p> + +<p class="poem">Γνωρίζω εγώ κ' εις την ψυχή μου μέσα φωλιάζει<br /> +η θλίψη που βλέπω έτσι την παλαιότερη χώρα της Ιωνίας<br /> +δυστυχισμένην. (<span style='font-size: small;'><a href='#fn39' +id='ref39'>39</a></span>) +</p> + +<p>Εις αυτήν (την ελεγείαν) συνηγορεί και υπέρ των δύο αντιπάλων μερίδων και +συζητεί τας αξιώσεις των και μετά ταύτα συμβουλεύει ομού και τους δύο να +καταπαύσουν την υπάρχουσαν φιλονικίαν.</p> + +<p>Ήτο δε ο Σόλων κατά μεν την καταγωγήν και την υπόληψιν μεταξύ των πρώτων, +κατά δε την περιουσίαν και την κατάστασιν μεταξύ των της μεσαίως τάξεως, όπως +και εκ των άλλων πραγμάτων είναι ομολογούμενον και όπως αυτός ο ίδιος εις τα +ακόλουθα ποιήματά του βεβαιώνει, συμβουλεύων τους πλουσίους να μην είναι +πλεονέκται:</p> + +<p class="poem">Σεις δε πρααίνοντας στην ψυχή τον δυνατό πόθο<br /> +που απ' τα πολλά αγαθά τον χορτασμό επιτύχατε,<br /> +σε μετριοπάθεια βάλετε την υψηλοφροσύνη σας· τι ούτε εμείς<br /> +(αλλοιώς) θα στέρξωμε, ούτε αυτά σε καλό θα σας βγουν, (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn40' id='ref40'>40</a></span>) +</p> + +<p>και καθ' ολοκληρίαν πάντοτε την αιτίαν της στάσεως (ο Σόλων εις την ελεγείαν +του) επιρρίπτει εις τους πλουσίους· διό και εις την αρχήν της ελεγείας λέγει ότι +φοβείται αυτός «και την φιλαργυρίαν και την υπερηφάνειαν», διότι εξ αιτίας +αυτών προέκυψεν η έχθρα.</p> + +<p>Κύριος δε γενόμενος των πολιτικών πραγμάτων ο Σόλων και τον λαόν +αποκατέστησεν εις ελευθερίαν, και κατά το παρόν και κατά το μέλλον, +απαγορεύσας να συνομολογούνται δάνεια με σωματικήν εγγύησιν (και νόμους +συνέταξε) (<span style='font-size: small;'><a href='#fn41' id='ref41'>41</a></span>) + και έκαμε κατάργησιν των χρεών και των ιδιωτικών και των δημοσίων, την οποίαν +(κατάργησιν) ονομάζουν σε ισάχθειαν, διότι απέσεισαν τα βάρη. Και ως προς τούτο +μερικοί προσπαθούν να επικρίνουν συκοφαντικώς αυτόν διότι συνέβη εις τον +Σόλωνα ενώ επρόκειτο να εφαρμόση την σεισάχθειαν να προείπη τούτο εις +μερικούς των γνωρίμων του· έπειτα, όπως μεν λέγουν οι δημοκρατικοί, (ένεκα της +προανακοινώσεως) έγινε καταστρατήγησις του νόμου υπό των φίλων προς όφελός +των, όπως δε λέγουν οι θέλοντες να υβρίσουν, από την καταστρατήγησιν και αυτός +επορίσθη ωφέλειαν. Διότι ούτοι (οι καταστρατηγήσαντες τον νόμον) δανεισθέντες +ηγόρασαν πολλήν έκτασιν γης και μετ' ολίγον, ότε έγινεν η αποκοπή των χρεών, +ευρέθησαν πλούσιοι· ως εκ τούτου λέγουν ότι έγιναν πλούσιοι οι κατόπιν +παρουσιαζόμενοι ως ανέκαθεν πλούσιοι. Αλλ' όμως πιθανώτερον παρ' όλα ταύτα +είναι το λεγόμενον υπό των δημοκρατικών. Διότι δεν είναι εύλογον ως προς μεν τα +άλλα (να δειχθή ο Σόλων) τόσον μετριοπαθής και φιλόπατρις, ώστε, ενώ ήτο +δυνατόν εις αυτόν εκτοπίζων τους άλλους να γίνη τύραννος της πόλεως, ν' +αποκρούση και τα δύο ταύτα και να προτιμήση το καλόν και την σωτηρίαν της +πόλεως μάλλον παρά την ιδικήν του επικράτησιν, ως προς τόσον μικρά δε και +ανάξια να κατακηλιδώση τον εαυτόν του. Ότι δε ευρέθη εις τοιαύτην +(δικτατωρικήν) εξουσίαν, τούτο μαρτυρούσι και η άθλια πολιτική κατάστασις και τα +ποιήματα αυτού του ιδίου του Σόλωνος, ο οποίος εις πολλά μέρη των ποιημάτων +αναφέρει τούτο (ότι δηλαδή θα ηδύνατο να γίνη απόλυτος άρχων) και όλοι οι άλλοι +το ανομολογούσιν. Αυτή μεν λοιπόν η κατηγορία πρέπει να νομίζωμεν ότι είναι +συκοφαντική.</p> + +<p>Πολιτικόν δε οργανισμόν εσύστησε και νόμους έκαμεν άλλους· τους δε +πολιτικούς θεσμούς του Δράκοντος έπαυσαν να τους μεταχειρίζωνται εκτός των +νόμων περί φόνου· χαράξαντες δε τους νόμους επάνω εις τους κύρβεις (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn42' id='ref42'>42</a></span>) +, έστησαν τούτους εις την βασίλειον στοάν και ωρκίσθησαν να τους τηρούν όλοι. Οι +δε εννέα άρχοντες ορκιζόμενοι προ του ιερού λίθου ωμολόγουν ότι, εάν ήθελον +παραβή κανένα εκ των νόμων, θα προσέφερον (ως πρόστιμον της παραβάσεως) +ένα ανδριάντα χρυσούν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn43' +id='ref43'>43</a></span>) +. Ώρισε δε (ο Σόλων) να ισχύωσιν οι νόμοι αμετάτρεπτοι δι' εκατόν έτη και +ετακτοποίησε τον πολιτικόν οργανισμόν κατά τον εξής τρόπον. Κατά το τίμημα +εχώρισε τον λαόν εις τέσσαρας τάξεις (τέλη) (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn44' id='ref44'>44</a></span>) + όπως ακριβώς ήτο διηρημένος και πρότερον, ήτοι εις πολίτην +πεντακοσιομέδιμνον, εις πολίτην ιππέα, εις πολίτην ζευγίτην και εις πολίτην +θήτα.</p> + +<p>Και τα μεν αξιώματα έδωκε προνόμιον να τα έχωσιν οι πεντακοσιομέδιμνοι και +οι ιππείς και οι ζευγίται, ήτοι τα των εννέα αρχόντων και των ταμιών και των +πωλητών (<span style='font-size: small;'><a href='#fn45' id='ref45'>45</a></span>) + (οικονομικών υπαλλήλων) και των ένδεκα (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn46' id='ref46'>46</a></span>) + και των κωλακρετών (<span style='font-size: small;'><a href='#fn47' +id='ref47'>47</a></span>) + δώσας εις κάθε μίαν απ' αυτάς τας τάξεις τα αξιώματα ταύτα αναλόγως της +φορολογίας· εις δε την τάξιν των θητών έδωκε το δικαίωμα να μετέχουν μόνον της +γενικής συνελεύσεως του λαού και των δικαστηρίων. Ωρίσθη δε να πληρώνη +φόρους πεντακοσιομεδίμνου μεν εκείνος του οποίου η ιδική του περιουσία δίδει +εισόδημα πεντακοσίους μεδίμνους (<span style='font-size: small;'><a href='#fn48' +id='ref48'>48</a></span>) + (μέτρα χωρητικότητος) καρπών ξηρών και υγρών (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn49' id='ref49'>49</a></span>) + ομού, ιππέως δε φόρους ο έχων εισόδημα τριακοσίους μεδίμνους, ως δε μερικοί +λέγουν, ο έχων τα μέσα να συντηρή ίππον· ούτοι δε ως απόδειξιν προβάλλουν και +την ονομασίαν της πολιτικής αυτής τάξεως, ως προκύψασαν εκ του πραγματικού +αυτού γεγονότος, και τα αφιερώματα των παλαιών· διότι υπάρχει εις την +ακρόπολιν αναθηματική εικών ενός Διφίλου, επί της οποίας είναι γραμμένα τα +εξής:</p> + +<p><i>Ο υιός του Διφίλου Ανθεμίων αυτήν εδώ (την εικόνα), εις τους θεούς +αφιέρωσεν ανελθών από της τάξεως των θητών εις την τάξιν των ιππέων</i> (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn50' id='ref50'>50</a></span>) +</p> + +<p>και ευρίσκεται πλησίον της επιγραφής ίππος εις ένδειξιν ότι τούτο (το σημείον) +δηλοί την τάξιν των ιππέων. Αλλ' εντούτοις ευλογώτερον είναι το ότι (η τάξις των +ιππέων) εκανονίσθη εκ του εισοδήματος όπως ακριβώς η τάξις των +πεντακοσιομεδίμνων· εις την τάξιν δε των ζευγιτών κατετάχθησαν οι εκ της +περιουσίας των έχοντες εισόδημα διακοσίων μεδίμνων καρπών εξ αμφοτέρων των +ειδών (ξηρών και υγρών). Οι δε άλλοι, η θητική δηλαδή τάξις, δεν είχον +συμμετοχήν εις κανέν αξίωμα. Διά τούτο και τώρα ακόμη όταν ερωτώνται οι +προσερχόμενοι ως κληρώσιμοι δι' οποιονδήποτε αξίωμα, εις ποίαν τάξιν +(φορολογικήν) ανήκουν, ουδείς εξ αυτών λέγει ποτέ ότι ανήκει εις την τάξιν των +θητών.</p> + +<p>Τας δε αρχάς (<span style='font-size: small;'><a href='#fn51' +id='ref51'>51</a></span>) + ώρισε να εκλέγωνται διά κλήρου από προηγουμένως κριθέντας +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn52' id='ref52'>52</a></span>) + (ως εκλεξίμους), τους οποίους ήθελεν επί τούτω υποδείξει έκαστη φυλή. Εκάστη +δε φυλή διά το αξίωμα των εννέα αρχόντων υπεδείκνυε δέκα και εκ τούτων εγίνετο +η κλήρωσις· εκ τούτου ισχύει ακόμη το να κληρώνη εκάστη φυλή δέκα, εκ τούτων +δε να γίνηται η εκλογή διά ψηφοφορίας (διά κυάμων). Του ότι δε τα αξιώματα διά +του κλήρου ώρισεν (ο Σόλων) να παρέχωνται αναλόγως των τάξεων απόδειξις είναι +ο νόμος περί ταμιών, ο ισχύων ακόμη και τώρα· διότι αυτός ο νόμος ορίζει να +κληρώνονται οι ταμίαι εκ της τάξεως των πεντακοσιομεδίμνων +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn53' id='ref53'>53</a></span>) +.</p> + +<p>Ο Σόλων μεν λοιπόν τοιούτους νόμους έθεσε περί των εννέα αρχόντων. Διότι +εις παλαιοτέραν εποχήν η εν Αρείω Πάγω βουλή ώριζε τους εκλεξίμους διά τα +αξιώματα μεταξύ των μελών αυτής και απ' αυτούς εξέλεγε τους μάλλον ικανούς δι' +έκαστον αξίωμα δι έν έτος ορίζουσα (<span style='font-size: small;'><a href='#fn54' +id='ref54'>54</a></span>) + τούτους.</p> + +<p>Αι φυλαί δε διετηρήθησαν όπως πρότερον τέσσαρες και φυλοβασιλείς ήσαν +τέσσαρες. Εκάστη δε φυλή υποδιηρείτο εις τριττύας μεν τρεις, εις ναυκραρίας +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn55' id='ref55'>55</a></span>) + δε τέσσαρας. Αρχηγός δε εκάστης ναυκραρίας ήτο είς ναύκραρος ωρισμένος να +εποπτεύη τας εισφοράς και τας δαπάνας τας γινομένας, διά τούτο και εις τους +νόμους του Σόλωνος, τους μη εν χρήσει πλέον, υπάρχει πολλαχού η διάταξις ότι οι +ναύκραροι εισπράττουν και δαπανούν εκ του ναυκραρικού χρήματος.</p> + +<p>Ίδρυσε δε και βουλήν εκ τετρακοσίων, εκατόν από κάθε φυλήν. </p> + +<p>Εις δε την βουλήν του Αρείου Πάγου αφήκε την εποπτείαν της τηρήσεως των +νόμων, καθώς ήτο αυτή και πρότερον επόπτης του πολιτεύματος, έχουσα το +μεγαλύτερον και πλέον σημαντικόν μέρος της πολιτικής διαχειρίσεως, και +δικαιουμένη να τιμωρή τους σφάλλοντας και επιβάλλουσα πρόστιμον και +χρηματικάς ποινάς και καταθέτουσα εις το ταμείον της πόλεως τα εισπραττόμενα +πρόστιμα, χωρίς να είναι υπόχρεος να παρέχη αιτιολογίαν των αποφάσεων αυτής. +Εις την δικαιοδοσίαν αυτήν ο Σόλων επρόσθεσε την κρίσιν επί των πολιτικών +στάσεων. Βλέπων δε την μεν πόλιν να στασιάζη συχνά, μερικούς δε των πολιτών εκ +ραθυμίας απέχοντας και πολιτικώς αχρωματίστους, έθεσεν ειδικόν περί αυτών +νόμον, κατά τον οποίον όστις, ενώ η πόλις ευρίσκεται εις στάσιν, δεν επεμβαίνει +ενόπλως υπέρ μιας των αντιπάλων μερίδων καταδικάζεται εις ατιμίαν και στερείται +των πολιτικών του δικαιωμάτων.</p> + +<p>Κατ' αυτόν μεν λοιπόν τον τρόπον εκανονίσθησαν αι περί αξιωμάτων +διατάξεις.</p> + +<p>Φαίνεται δε ότι το πολίτευμα του Σόλωνος περιείχε τρεις υπερβολικά ευνοϊκάς +διατάξεις διά τον λαόν, τας εξής: Πρώτην μεν και μεγίστην το ότι απηγορεύθη η +συνομολόγησις δανείων διά σωματικής εγγυήσεως. Δεύτερον το ότι απέκτησε το +δικαίωμα έκαστος πολίτης (ο βουλόμενος) να υποβάλη μήνυσιν υπέρ των +υφισταμένων αδίκημά τι (εναντίον του αδικούντος). Τρίτην δε (διάταξιν), διά της +οποίας, ως λέγεται, ισχυροποιήθη πολύ ο λαός, (την ορίζουσαν) ότι έφεσις +εναντίον των αποφάσεων των αρχών εθεσπίσθη να γίνεται ενώπιον του δήμου· +διότι γινόμενος κύριος της διά ψηφοφορίας αποφάσεως ο δήμος αποβαίνει (ούτω) +κύριος της πολιτείας. Τόσω μάλλον, όσω, επειδή οι νόμοι δεν έχουσι διατυπωθή με +απλότητα και με σαφήνειαν (παραδείγματος χάριν όπως ο περί κλήρων και +επικλήρων νόμος), προκύπτουσι κατ' ανάγκην πολλαί αμφισβητήσεις και περί όλων +(τούτων) και επί των δημοσίων και των ιδιωτικών υποθέσεων, οριστικώς +αποφαίνεται το δικαστήριον (<span style='font-size: small;'><a href='#fn56' +id='ref56'>56</a></span>) + του δήμου. — Πιστεύουν μεν λοιπόν μερικοί ότι αυτός (ο Σόλων) επίτηδες έκαμεν +ασαφείς τους νόμους, ίνα απομένη κύριος ο δήμος να τους ερμηνεύη. Τούτο όμως +δεν είναι εύλογον, αλλ' (εύλογον φαίνεται) το ότι ούτω συνέταξεν αυτούς, διότι δεν +ηδύνατο ως προς όλα να περιλάβη την τελειοτέραν διάταξιν διότι δεν είναι δίκαιον +να κρίνωμεν την θέλησιν εκείνου (του Σόλωνος) εκ των γινομένων τώρα, αλλ' εκ της +άλλης πολιτικής οργανώσεως (την οποίαν αυτός συνέταξεν).</p> + +<p>Εις μεν τους νόμους λοιπόν αυτούς φαίνεται ότι ώρισεν υπέρ του λαού τας νέας +διατάξεις, προ της εφαρμογής δε της νομοθεσίας επιβαλών την αποκοπήν των +χρεών και μετά ταύτα ενεργήσας την διακανόνισιν των μέτρων και των βαρών και +την αύξησιν του νομίσματος. Διότι επί της εποχής εκείνου (του Σόλωνος) έγιναν και +τα μέτρα μεγαλύτερα των Φειδωνείων (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn57' id='ref57'>57</a></span>) + και η μνα έχουσα βάρος (αξίζουσα) πρότερον εβδομήκοντα δραχμάς (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn58' id='ref58'>58</a></span>) + συνεπληρώθη εις εκατόν (δραχμάς).</p> + +<p>Ο παλαιός δε νομισματικός τύπος ήτο το δίδραχμον. Έκαμε δε και μέτρα +βάρους (σταθμά) σχετικά με το νόμισμα με τάλαντον υποδιαιρεθέν εις εξήκοντα +μνας και με στατήρα ως υποδιαίρεσιν της μνας και με άλλας ακόμη υποδιαιρέσεις. +Κανονίσας δε το πολίτευμα κατά τον τρόπον, ο οποίος ανωτέρω διετυπώθη, ότε +προσερχόμενοι εις αυτόν πολλοί τον ηνώχλουν, άλλοι μεν επικρίνοντες, άλλοι δε +ζητούντες ερμηνείας και επειδή ήθελε να μη μεταβάλη τίποτε από τα +νομοθετηθέντα και να μη γίνη μισητός μένων εις την πόλιν, έκαμε ταξίδι δι' +εμπορικόν άμα και περιηγητικόν σκοπόν εις την Αίγυπτον ειπών ότι δεν θα +επανέλθη πριν (παρέλθουν) δέκα έτη. Διότι έκρινεν ότι δεν ήτο δίκαιον παραμένων +(εις τας Αθήνας) να εξηγή τους νόμους, αλλ' ότι έκαστος εχρεώστει να εκτελή όσα +είχον αναγραφή εις τους νόμους. Συγχρόνως δε συνέβη εις αυτόν να διατεθούν +εχθρικώς εναντίον του πολλοί των επιφανών πολιτών ένεκα της αποκοπής των +χρεών και διότι είχε δυσαρεστήσει και τας δύο πολιτικάς μερίδας νομοθετήσας το +πολίτευμα παρά τας προσδοκίας αυτών. Ο δήμος πράγματι είχε νομίσει ότι αυτός +(ο Σόλων) θα προέβαινεν εις εκ νέου διανομήν όλων των περιουσιών· οι δε +προύχοντες απ' εναντίας ότι θα έφερε πάλιν εις ισχύν την παλαιάν πολιτικήν +κατάστασιν ή ολίγον τι διαφορετικήν. Εκείνος όμως εδείχθη αντίθετος και προς +τους δύο και ενώ ήτο δυνατόν εις αυτόν προσεταιριζόμενος οποιανδήποτε εκ των +δύο μερίδων ήθελε να γίνη τύραννος, επροτίμησε να γίνη εχθρός προς αμφοτέρας, +σώσας (τοιουτοτρόπως την πατρίδα και καταρτίσας νομοθεσίαν επί τη βάσει των +αρίστων γνωμών).</p> + +<p>Ταύτα δε ότι κατ' αυτόν τον τρόπον συνέβησαν και οι άλλοι όλοι συμφωνούσι +και αυτός ο ίδιος εις το ποίημά του αναφέρει κάμνων περί αυτών λόγον εις τους +εξής στίχους:</p> + +<p class="poem">Εις τον δήμον μεν έδωκα τόσον μερίδιον όσον του ήτο +αρκετόν,<br /> +oύτε αφαιρέσας τίποτε από την τιμήν όσην είχεν ούτε επαυξήσας αυτήν πολύ·<br +/> +και δι' εκείνους δε, οι οποίοι είχον δύναμιν και υπερείχον εις πλούτον,<br /> +και δι' αυτούς εσκέφθην να μη έχουν τίποτε περισσότερον του δικαίου,<br /> +εστάθηκα δε εις το μέσον προτάξας ισχυράν ασπίδα απέναντι και των δύο,<br /> +δεν επέτρεψα δε εις κανένα από τους δύο να επικρατήση αδίκως (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn59' id='ref59'>59</a></span>) +.</p> + +<p>Πάλιν δε ομιλών περί του λαού, πώς δηλαδή πρέπει να φέρεται τις προς αυτόν, +(λέγει):</p> + +<p class="poem">Ο λαός δε κατά τον εξής τρόπον θα είναι δυνατόν να υπακούη +τους ηγεμόνας.<br /> +μήτε χαλαρόν έχων τον χαλινόν μήτε πολυτεντωμένον,<br /> +διότι γεννά η υπερβολή την ύβριν, όταν μεγάλη εξουσία υπάρχη<br /> +εις τους ανθρώπους εκείνους, όσοι δεν έχουν άρτιον τον νουν +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn60' id='ref60'>60</a></span>) +</p> + +<p>Και πάλιν δε κάπου αλλού λέγει διά τους θέλοντας να γίνη διανομή +περιουσίας:</p> + +<p class="poem">Ούτοι δε ήλθαν με σκοπόν αρπαγών, είχαν δε πλουσίαν +ελπίδα<br /> +κ' ενόμιζαν ότι καθένας απ' αυτούς θα εύρη πλούτον πολύν<br /> +κ' εγώ που ωμιλούσα εις αυτούς με πραότητα τους εφάνην σκληρός,<br /> +ώστε δυσάρεστα μεν τότε περί εμού εσκέφθησαν, τώρα δε κατ' εμού +οργιζόμενοι<br /> +εχθρικόν με ατενίζουν όλοι, ωσάν αίτιον καταστροφής.<br /> +Τούτο δεν έπρεπε· διότι όσα μεν είπα με την βοήθειαν των θεών εξετέλεσα,<br /> +άλλα δε όχι ματαίως έπραξα· ουδ' εις εμέ διά τυραννικής εξουσίας<br /> +γεννάται ο πόθος να επιβάλω τι διά της βίας· ουδέ την αγαθήν γην<br /> +της πατρίδος (αφήκα) να διανεμηθούν εξ ίσου οι ασήμαντοι και οι επιφανείς +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn61' id='ref61'>61</a></span>) +,</p> + +<p>Πάλιν δε και διά την αποκοπήν των χρεών και διά τους όντας δούλους μεν +πρότερον, ελευθερωθέντας δε με την εφαρμογήν της σεισαχθείας (γράφει):</p> + +<p class="poem">Εγώ δε απ' εκείνα μεν, διά τα οποία συνήθροισα περί εμέ<br /> +τον λαόν, ποίον πριν να κατορθώσω απ' αυτά, έπαυσα ενεργών;<br /> +Μάρτυς δε λαμπρά ως προς ταύτα εις την δίκην (κρίσιν) που ο χρόνος θα κάμη<br +/> +θα μου είναι η μεγίστη μήτηρ των Ολυμπίων θεών,<br /> +η μαύρη δηλαδή γη, που αυτής εγώ κάποτε<br /> +αφήρεσα τα σύνορα (<span style='font-size: small;'><a href='#fn62' +id='ref62'>62</a></span>) + εκείνα, που εις πολλά μέρη ήσαν εμπηγμένα<br /> +και η οποία, υπάρχουσα δούλη πριν, τώρα είναι ελευθέρα.<br /> +Πολλούς δε εις τας Αθήνας την θεοκτισμένην (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn63' id='ref63'>63</a></span>) + πατρίδα μας<br /> +ελευθέρωσα, αγορασθέντας πριν ως δούλους άλλους άδικα<br /> +κι' άλλους νόμιμα, εκείνους δε που από αδυσώπητην<br /> +ανάγκην είχαν φύγει, και που την γλώσσαν την Αττικήν<br /> +δεν ωμιλούσαν, περιπλανημένοι εις πολλά μέρη.<br /> +κ' εκείνους που εδώ εις τον τόπον ανάρμοστην δουλείαν<br /> +είχαν, φοβισμένοι από την αγριότητα των δεσποτών<br /> +τους έκαμα εγώ ελευθέρους. Αυτά μεν με ισχύν<br /> +εγώ, συναρμόσας μαζί την βίαν και τον νόμον,<br /> +τα εξετέλεσα και τα έφερα εις πέρας, όπως είχα υποσχεθή.<br /> +Ομοίως δε νόμους, και διά το κακόν και διά το αγαθόν<br /> +αρμονικώς προνοήσας διά καθένα απ' αυτά,<br /> +συνέθεσα. Την μάστιγα δε άλλος κανένας ως εγώ λαβών,<br /> +κακομίλητος εάν ήτο και φιλοκερδής άνθρωπος,<br /> +δεν θα ημπορούσε να εξουσιάση επί του λαού· διότι, αν εγώ ήθελα<br /> +όσα εις τους αντιθέτους (<span style='font-size: small;'><a href='#fn64' +id='ref64'>64</a></span>) + ήσαν αρεστά τότε,<br /> +ή και απεναντίας αν εδεχόμην όσα οι άλλοι υπαγόρευαν,<br /> +αυτή εδώ η πόλις θα είχε στερηθή πολλών ανδρών τώρα.<br /> +Και εξ αιτίας όλων τούτων επιδεικνύων σθένος απέναντι όλων<br /> +εστράφηκα απέναντι των, όπως ο λύκος απέναντι πολλών σκύλλων (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn65' id='ref65'>65</a></span>) +.</p> + +<p>Και πάλιν εξελέγχων ονειδιστικά τας ύστερον (μετά την θέσπισιν των νόμων) +μεμψιμοιρίας των δύο μερίδων (λέγει): </p> + +<p class="poem">Ίσως δε πρέπει τον λαόν τρανώς να επιτιμήσω,<br /> +(λέγων) ότι όσα έχει τώρα ποτέ εις τους οφθαλμούς του<br /> +δεν θα 'μπορούσε να τα ίδη και εις τον ύπνον του ακόμη.<br /> +Εκείνοι δε που μεγαλύτεροι και ισχυρότεροι είναι<br /> +(το ίδιο) πρέπει να μ' επαινούν και φίλον να με κάμουν (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn66' id='ref66'>66</a></span>) +.</p> + +<p>διότι, λέγει (περαιτέρω ο Σόλων), εάν κανείς άλλος ετύχαινε να λάβη αυτήν την +εξουσίαν,</p> + +<p class="poem">δεν θ' άφηνεν από την εξουσίαν του τον λαόν και δεν θα +έπαυε<br /> +πριν αναταράξας αυτόν ήθελεν αφαιρέσει το πάχος από το γάλα.<br /> +Εγώ δε τούτων (των αντιπάλων) καθώς εις το μεταίχμιον μένων<br /> +έγινα σύνορον μεταξύ των (<span style='font-size: small;'><a href='#fn67' +id='ref67'>67</a></span>) +.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Δ'.<br /><br /> + +ΑΙ ΤΡΕΙΣ ΦΡΑΤΡΙΑΙ</h4> + +<p> +<br /> +Την μεν λοιπόν αποδημίαν επεχείρησε δι' αυτά τα αίτια. Ότε δε απεδήμησεν ο +Σόλων, ενώ η πόλις ευρίσκετο ακόμη εις ταραχάς, επί τέσσαρα μεν έτη επέρασεν ο +λαός ήσυχα· κατά δε το πέμπτον έτος μετά την αρχοντίαν του Σόλωνος δεν +ανηγόρευσαν άρχοντα εξ αιτίας της στάσεως, και πάλιν κατά την διάρκειαν του +πέμπτου έτους ένεκα του λόγου τούτου έμειναν εις αναρχίαν. Κατόπιν δε τούτων +εις την εποχήν περίπου εκείνην ο Δαμασίας εκλεχθείς άρχων διετέλεσε τοιούτος +επί δύο έτη και δύο μήνας, έως ου εξεδιώχθη της αρχής διά της βίας. Έπειτα δε +απεφάσισαν, επειδή ευρίσκοντο εις διάστασιν, να εκλέξουν δέκα άρχοντας, πέντε +μεν από την τάξιν των ευπατριδών, τρεις δε από την τάξιν των αγροτών, δύο δε από +την τάξιν των επαγγελματιών (δημιουργών) και ούτοι (οι δέκα άρχοντες) έμειναν +εις την εξουσίαν το έτος το μετά την αρχοντίαν του Δαμασία. Είναι δε φανερόν ότι +μεγίστην είχε δύναμιν ο άρχων εκ του γεγονότος ότι διαρκώς ηγείρετο στάσις προς +απόκτησιν αυτού του αξιώματος. Εξηκολούθουν δε ευρισκόμενοι εις όλως διόλου +κακήν πολιτικήν κατάστασιν, άλλοι μεν ως αιτίαν και πρόφασιν έχοντες την +αποκοπήν των χρεών (διότι είχε συμβή εις αυτούς να καταντήσουν πένητες), άλλοι +δε δυσανασχετούντες εναντίον του πολιτεύματος ένεκα της μεγάλης μεταβολής, η +οποία είχε γίνει, μερικοί δε ένεκα της μεταξύ των φιλονικίας· ήσαν δε τρεις αι +πολιτικαί μερίδες· μία μεν η μερίς των παραλίων, της οποίας αρχηγός ήτο ο +Μεγακλής ο υιός του Αλκμέωνος, οι οπαδοί δε της μερίδος αυτής εφαίνοντο να +στέργουν κυρίως τον μετριοπαθή τύπον πολιτεύματος· άλλη δε μερίς ήτο των +πεδινών, οι οποίοι εζήτουν την ολιγαρχίαν, αρχηγός δε αυτών ήτο ο Λυκούργος· +τρίτη δε μερίς ήτο των διακρίων, της οποίας την ηγεσίαν είχεν ο Πεισίστρατος, +φαινόμενος να είναι παραπολύ φίλος του λαού. Μαζί δε με τούτους (τους +διακρίους) είχον συνταχθή και οι απελευθερωθέντες από τα χρέη ένεκα της +πτωχείας των (<span style='font-size: small;'><a href='#fn68' +id='ref68'>68</a></span>) + και οι μη γνήσιοι την καταγωγήν ένεκα του φόβου των (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn69' id='ref69'>69</a></span>) +· απόδειξις δε τούτου είναι ότι μετά την καθαίρεσιν των τυράννων έκαμαν (οι +Αθηναίοι) εκκαθάρισιν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn70' +id='ref70'>70</a></span>) + των εχόντων πολιτικά δικαιώματα, επί τω λόγω ότι ουχί νομίμως υπήρχον πολλοί +μετέχοντες των πολιτικών δικαιωμάτων. Είχε δε καθεμία πολιτική μερίς την +ονομασίαν της από τους τόπους, τους οποίους εκαλλιέργουν οι οπαδοί της.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ε'.<br /><br /> + +ΤΥΡΑΝΝΙΑ ΠΕΙΣΙΣΤΡΑΤΟΥ</h4> + +<p> +<br /> +Ο Πεισίστρατος δε φαινόμενος να είναι εξόχως φίλος του λαού και έχων μεγάλως +ευδοκιμήσει εις τον πόλεμον κατά των Μεγαρέων, κατώρθωσε τραυματίσας +σοβαρώς τον εαυτόν του να πείση τον λαόν ότι αυτά (τον τραυματισμόν δηλαδή) +είχε πάθει από τους αντιθέτους, ώστε να δοθή εις αυτόν σωματοφυλακή, αφού +επρότεινε το σχετικόν ψήφισμα ο Αριστίων. Λαβών δε τους ονομαζομένους +ροπαλοφόρους (<span style='font-size: small;'><a href='#fn71' +id='ref71'>71</a></span>) + και μετ' αυτών στραφείς εναντίον του λαού κατέλαβε την ακρόπολιν, το +τριακοστόν δεύτερον έτος μετά την θέσπισιν των νόμων, επί Κωμέου άρχοντος. +Λέγεται δε ότι ο Σόλων, ότε ο Πεισίστρατος εζήτησε σωματοφυλακήν προς +ασφάλειάν του, αντέκρουσε την αίτησιν και είπεν ότι (ο Πεισίστρατος δεν είχεν +ανάγκην σωματοφυλακής, διότι) τούτων μεν ήτο σοφώτερος, εκείνων δε +ανδρειότερος· ήτοι όσοι μεν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn72' +id='ref72'>72</a></span>) + δεν εννοούσιν ότι ο Πεισίστρατος επιδιώκει να γίνη τύραννος, απ' αυτούς είναι +σοφώτερος, όσοι δε γνωρίζοντες καλώς τούτο τηρούν σιωπήν, απ' αυτούς είναι +ανδρειότερος. (<span style='font-size: small;'><a href='#fn73' +id='ref73'>73</a></span>) + Αφού δε λέγων αυτά δεν κατόρθωσε να πείση τον λαόν, αφαιρέσας απ' επάνω του +τα όπλα (και κρεμάσας) προ των θυρών (της οικίας του) είπεν ότι αυτός μεν είχε +παράσχει βοήθειαν εις την πατρίδα όσον του ήτο δυνατόν, (διότι τότε πλέον ήτο +πολύ γέρων), έχει δε την αξίωσιν και οι άλλοι ομοίως να πράξωσιν. Ο Σόλων μεν +λοιπόν τίποτε δεν κατώρθωσεν επιμόνως συμβουλεύων· ο δε Πεισίστρατος +αναλαβών την εξουσίαν εκυβέρνα τα κοινά κατά φιλελεύθερον μάλλον τρόπον +παρά τυραννικόν. Ενώ δε ακόμη δεν είχεν αρκετά στερεωθή η εξουσία του, +συνενωθέντες οι περί τον Μεγακλέα και τον Λυκούργον εξεδίωξαν αυτόν κατά το +έκτον έτος μετά την πρώτην αυτού άνοδον εις την εξουσίαν, επί άρχοντος Ηγησίου. +Κατά το δωδέκατον δε έτος μετά ταύτα, πανταχόθεν στενοχωρούμενος ο Μεγακλής +υπό της αντιθέτου μερίδος, πάλιν αποστείλας προς συμβιβασμόν κήρυκα προς τον +Πεισίστρατον, υπό τον όρον να λάβη εις γάμον την θυγατέρα του ο Πεισίστρατος, +επανέφερεν αυτόν κατά τρόπον παλαιικόν και πολύ απλοϊκόν. Διότι διαδώσας +προηγουμένως σπερμολογίαν ότι τάχα η Αθηνά επανέφερε τον Πεισίστρατον, +εξευρών μίαν γυναίκα ωραίαν και μεγαλόσωμον, καθώς μεν λέγει ο Ηρόδοτος από +τον δήμον Παιανιέων, καθώς δε μερικοί άλλοι λέγουν από τον δήμον Κωλλυτού, +δούλην από την Θράκην (<span style='font-size: small;'><a href='#fn74' +id='ref74'>74</a></span>) + πωλούσαν στεφάνους, η οποία ωνομάζετο Φύη, στολίσας δε αυτήν με στολισμόν +απομιμούμενον την θεάν την έφερεν εντός της πόλεως μαζί με αυτόν, και ο +Πεισίστρατος εισήρχετο επάνω εις άρμα, επί του οποίου με πλήρη πανοπλίαν, +πλησίον αυτού εστέκετο ορθή η γυναίκα, οι δε πολίται προσκυνούντες υπεδέχοντο +αυτόν με θαυμασμόν.</p> + +<p>Η μεν λοιπόν πρώτη επάνοδος εις την πόλιν έγινε κατά τοιούτον τρόπον. Μετά +ταύτα δε, αφού δευτέραν φοράν έπεσεν από την αρχήν, κατά το έβδομον μάλιστα +έτος από την επάνοδόν του· — διότι όχι πολύν καιρόν έκτοτε διετήρησε την +εξουσίαν, αλλά διότι δεν ηθέλησε να λάβη σύζυγόν του την θυγατέρα του +Μεγακλέους, φοβηθείς και τας δύο πολιτικάς μερίδας έφυγεν από την πόλιν +κρυφά· — πρώτον μεν εκατοίκισεν αυτός με τους ιδικούς του πλησίον του +Θερμαίου κόλπου έν μέρος, τα οποίον ονομάζεται Ραίκηλος, εκείθεν δε μετέβη εις +τα πλησίον εις το Πάγγαιον (όρος) μέρη, αφ' όπου αποκτήσας χρήματα και +προσλαβών μισθωτούς στρατιώτας, ελθών εις Ερέτριαν πάλιν κατά το ενδέκατον +έτος επεχείρησε κατ' αρχάς να αναλάβη την εξουσίαν διά της βίας, με την +πρόθυμον βοήθειαν πολλών μεν άλλων, μάλιστα δε των Θηβαίων και του +Λυγδάμιος του Ναξίου, προς δε τούτοις και της τάξεως των ιππέων των +κυριαρχούντων εις την Ερέτριαν νικήσας δε εις την μάχην της Παλληνίδος (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn75' id='ref75'>75</a></span>) + και καταλαβών την αρχήν και αφαιρέσας τα όπλα του λαού κατέλαβε στερεά +πλέον την εξουσίαν ως τύραννος· και κυριεύσας την Νάξον κατέστησεν εκεί +άρχοντα τον Λύγδαμιν.</p> + +<p>Αφήρεσε δε τα όπλα του λαού κατά τον εξής τρόπον. Προσκαλέσας εις το +Θησείον ένοπλον συνάθροισιν του λαού ήρχισε να αγορεύη προς αυτούς, +εχαμήλωσε δε ολίγον την φωνήν του· ότε δε εφώναξαν ότι δεν ακούουν καλά, +επρότεινεν εις αυτούς να αναβούν μαζί του εις το πρόπυλον της Ακροπόλεως, διά +ν' αγορεύση πλέον δυνατά. Ενώ δε εκείνος εξηκολούθει αγορεύων προς τον λαόν, +αφαιρέσαντες οι επίτηδες υπ' αυτού βαλμένοι τα (αποτεθειμένα) όπλα και +περιορίσαντες (πολλούς) εις τα πλησίον του Θησείου οικήματα ανήγγειλαν τούτο +ελθόντες προς τον Πεισίστρατον. Εκείνος δε, αφού συνεπλήρωσε την άλλην του +αγόρευσιν, είπε και διά τα όπλα ότι δεν πρέπει να απορούν διά το πράγμα που είχε +γίνει ούτε να δυσανασχετούν, αλλ' απελθόντες να φροντίζουν διά τας ιδιωτικάς +των υποθέσεις, διά δε τας δημοσίας υποθέσεις, όλας, αυτός θα λάβη +φροντίδα.</p> + +<p>Η μεν λοιπόν τυραννίς του Πεισιστράτου εξ αρχής της εμφανίσεώς της ιδρύθη +κατ' αυτόν τον τρόπον και τόσας υπέστη μεταβολάς. Ενήργει δε την διοίκησιν των +πολιτικών πραγμάτων ο Πεισίστρατος, όπως ελέχθη, κατά μετριοπαθή τρόπον και +πολιτικώς μάλλον παρά απολυταρχικώς· διότι και ως προς τα άλλα. ήτο +φιλάνθρωπος και ήμερος και εις τους υποπίπτοντας εις παραβάσεις παρέχων +συγχώρησιν· μάλιστα δε και εις τους πτωχούς έδιδε προκαταβολικά δάνεια διά τας +εργασίας των, ώστε να πορίζωνται τας προς διατροφήν αυτών εκ της γεωργίας. +Τούτο δε έκαμνε διά δύο λόγους· και ίνα μη διαμένουν εντός της πόλεως, αλλά +ευρίσκωνται διεσπαρμένοι εις τους αγρούς και ίνα έχοντες κάποιαν μετρίαν +ευπορίαν και προσηλωμένοι εις τα ιδιωτικά των συμφέροντα μήτε να επιθυμούν +μήτε να χασομερούν φροντίζοντες διά τα πολιτικά πράγματα. Συγχρόνως δε προς +το συμφέρον αυτού επήρχετο ούτως η αύξησις των εισοδημάτων διά της +καλλιεργείας της χώρας· διότι εισέπραττεν ως φόρον την δεκάτην των προϊόντων. +Διό και διώρισε τους δικαστάς (<span style='font-size: small;'><a href='#fn76' +id='ref76'>76</a></span>) + εις κάθε δήμον και αυτός έβγαινε συχνά έξω εις την αγροτικήν χώραν επιθεωρών +και διαλύων τας διαφοράς των διαδίκων, ίνα μη καταβαίνοντες εις την πόλιν +παραμελούν ούτω την καλλιέργειαν. Και εις μίαν τοιαύτην έξοδον του +Πεισιστράτου λέγουν ότι του συνέβη το επεισόδιον με τον γεωργόν τον +καλλιεργούντα εις τον Υμηττόν ένα τόπον, όπου ωνομάσθη κατόπιν +αφορολόγητος.</p> + +<p>Διότι ιδών ένα που έσκαπτε και εκαλλιέργει έδαφος όλως διόλου πετρώδες +ηπόρησε και διέταξε τον δούλον (ο οποίος τον συνώδευε) να ερωτήση τι προϊόν +παράγεται από τον τόπον εκείνον· ο δε γεωργός είπεν: όλα τα κακά και ψυχρά, +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn77' id='ref77'>77</a></span>) + και απ' αυτά όμως τα κακά και ψυχρά χρειάζεται να δίδω εις τον Πεισίστρατον την +δεκάτην. Και ο μεν άνθρωπος λοιπόν απεκρίθη (ούτως) αγνοών (με ποίον ωμίλει), ο +δε Πεισίστρατος ευχαριστηθείς διά την ελευθεροστομίαν του και φιλεργίαν του +έκαμεν αυτόν εντελώς αφορολόγητον. Και ως προς τα άλλα δε καθόλου δεν +ενωχλούσε την λαϊκήν τάξιν με την εξουσίαν του, αλλ' εφρόντιζε πάντοτε να +επικρατή ειρήνη και διετήρει την ησυχίαν διό και πολλάκις ελέγετο (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn78' id='ref78'>78</a></span>) + ότι η βασιλεία του Πεισιστράτου ήτο ο επί Κρόνου βίος (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn79' id='ref79'>79</a></span>) +, διότι συνέβη κατόπιν, ότε διεδέχθησαν αυτόν οι υιοί του, ν' αποβή πολύ πλέον +τυραννική η διοίκησις. Ο μεγαλύτερος δε από τους (δι' αυτόν) επαίνους ήτο ότι εις +την συμπεριφοράν του ήτο δημοτικός και φιλάνθρωπος. Διότι ως προς τα άλλα +ήθελε να διοική όλα σύμφωνα με τους νόμους, μη παρέχων εις τον εαυτόν του +κανέν ιδιαίτερον πλεονέκτημα. Και κάποτε εναχθείς ενώπιον του Αρείου Πάγου διά +καταγγελίαν εναντίον του επί φόνω αυτός μεν προσήλθε διά ν' απολογηθή, ο δε +καταμηνύσας αυτόν φοβηθείς δεν προσήλθε. Διά τούτο και πολύν καιρόν έμεινεν +εις την εξουσίαν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn80' +id='ref80'>80</a></span>) + και οσάκις έπιπτεν απ' αυτήν πάλιν εύκολα την ανελάμβανε. Διότι τον ήθελαν οι +περισσότεροι και από τους επιφανείς και από τον λαόν διότι εκείνους μεν διά της +φιλίας, αυτούς δε διά της συνδρομής του εις τα ιδιωτικά των πράγματα +προσείλκυε. Και προς τας δύο δε μερίδας (ούτω) προσηρμόζετο καλώς. (Άλλως) δε +και οι αναφερόμενοι εις την βασιλικήν εξουσίαν νόμοι των Αθηναίων κατά την +εποχήν εκείνην ήσαν μετριοπαθείς, και όλοι μεν οι άλλοι και μάλιστα ο νόμος +εκείνος ο σχετιζόμενος με την εν ισχύι επαναφοράν του θεσμού της βασιλείας. +Διότι ως προς τούτο υπήρχε παρ' αυτοίς (τοις Αθηναίοις) ο εξής νόμος: </p> + +<p>«Νόμιμα και πατροπαράδοτα των Αθηναίων είναι τα εξής: Εάν τινες +επιχειρήσουν στασιαστικόν κίνημα αποβλέπον εις σύστασιν βασιλικής εξουσίας, +διά να γίνουν βασιλείς, ή εάν συνεργήσουν εις σύστασιν βασιλικής εξουσίας, +στερούνται των πολιτικών δικαιωμάτων (γίνονται άτιμοι) αυτοί και το γένος των». +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn81' id='ref81'>81</a></span>) +</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΣΤ'.<br /><br /> + +ΟΙ ΥΙΟΙ ΤΟΥ ΠΕΙΣΙΣΤΡΑΤΟΥ</h4> + +<p> +<br /> +Ο Πεισίστρατος μεν λοιπόν έμεινε μέχρι βαθέος γήρατος εις την εξουσίαν και +απέθανεν ασθενήσας επί Φιλονέου άρχοντος, από της εποχής μεν που πρώτην +φοράν έγινε τύραννος ζήσας τριάκοντα τρία έτη, είκοσι δε παρά εν έτη διαμείνας +εις την εξουσίαν. Διότι κατά τα άλλα έτη ήτον εξόριστος. Διά τούτο και προδήλως +λέγουν φλυαρίας οι ισχυριζόμενοι ότι ο Πεισίστρατος ήτον ερωμένος του Σόλωνος +και ότι αυτός είχε την στρατηγίαν εις τον εναντίον των Μεγαρέων πόλεμον. Διότι +δεν προσαρμόζονται αυτά προς τας ηλικίας, εάν τις αναλογισθή την ζωήν του +καθενός εκ των δύο και επί εποχής ποίου άρχοντος απέθανεν. Αφού δε απέθανεν ο +Πεισίστρατος, την εξουσίαν κατέλαβον οι υιοί του, διευθύνοντες τα πολιτικά +πράγματα κατά τον αυτόν τρόπον. Ήσαν δε δύο μεν εκ του νομίμου γάμου του, ο +Ιππίας και ο Ίππαρχος, δύο δε από την Αργείαν γυναίκα του, ο Ιοφών και ο +Ηγησίστρατος, του οποίου παρωνύμιον ήτο Θεσσαλός. Διότι επήρεν ακόμη γυναίκα +ο Πεισίστρατος από το Άργος, θυγατέρα ανδρός Αργείου, του οποίου το όνομα ήτο +Γοργίλος, ονομαζομένην Τιμώνασσαν, την οποίαν πρότερον είχε σύζυγόν του ο +Αρχίνος ο Αμπρακιώτης εκ του γένους των Κυψελίδων. Εκ του γεγονότος δε τούτου +απορρέει και η φιλία (του Πεισιστράτου) προς τους Αργείους, από τους οποίους +χίλιοι προσήλθον συμπολεμισταί του εις την μάχην της Παλληνίδος, οδηγήσαντος +αυτούς εκεί του Ηγησιστράτου (<span style='font-size: small;'><a href='#fn82' +id='ref82'>82</a></span>) +. Λέγουσι δε ότι ενυμφεύθη την Αργείαν γυναίκα άλλοι μεν μετά την πρώτην +έκπτωσιν αυτού από της εξουσίας, άλλοι δε ενώ ακόμη κατείχε την εξουσίαν.</p> + +<p>Ήσαν δε κύριοι των πραγμάτων και λόγω της επισήμου καταγωγής και λόγω της +(μεγαλυτέρας) ηλικίας των ο Ίππαρχος και ο Ιππίας, μεγαλύτερος δε κατά την +ηλικίαν ων ο Ιππίας και έχων εκ φύσεως πολιτικήν επιδεξιότητα και σύνεσιν +προΐστατο της εξουσίας. Ο δε Ίππαρχος ήτο φίλος των νεανικών διασκεδάσεων και +των ερωτικών απολαύσεων και των καλλιτεχνικών τέρψεων και αυτός είχε +προσκαλέσει εις Αθήνας τον Ανακρέοντα, τον Σιμωνίδην και τους φίλους αυτών και +τους άλλους ποιητάς. Ο Θεσσαλός δε (ο Ηγησίστρατος) ήτο πολύ νεώτερος και +κατά την συμπεριφοράν θρασύς και υβριστής, εξ αιτίας του οποίου και έγινεν αρχή +όλων των κακών. Διότι αγαπήσας ερωτικώς τον Αρμόδιον και αποτυχών εις το ν' +αποκτήση την φιλίαν του δεν συνεκράτει την οργήν του, αλλά και κατά τα άλλα +εδείκνυε προσβλητικήν κατ' αυτού συμπεριφοράν και ιδίως εμπόδισε την αδελφήν +του από το να παρακολουθήση τα Παναθήναια ως κανηφόρος παρθένος, ενώ είχεν +εκλεχθή προς τούτο, εξυβρίσας μάλιστα διά φράσεων τινων τον Αρμόδιον ως +διεφθαρμένον· εκ τούτου δε (του επεισοδίου) συνέβη ερεθισθείς ο Αρμόδιος να +εκτελέση μαζί με τον Αριστογείτονα τον φόνον με συμμετοχήν (εις το πραξικόπημα +τούτο) πολλών. Την ημέραν των Παναθηναίων, παρατηρούντες +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn83' id='ref83'>83</a></span>) + τον Ιππίαν εις την Ακρόπολιν, διότι αυτός ανέμενεν εκεί προς υποδοχήν την +πομπήν, ενώ ο Ίππαρχος επεστάτει το ξεκίνημα, ιδόντες (δε) ένα από τους +συμμετόχους της συνωμοσίας με πολλήν οικειότητα συνδιαλεγόμενον με τον +Ιππίαν και υποπτευθέντες ότι καταγγέλλει (προς αυτόν) το πράγμα, θέλοντες να +κάμουν κάτι πριν συλληφθούν, καταβάντες (ο Αρμόδιος και ο Αριστογείτων +δηλαδή) και εκδηλώσαντες την εξέγερσίν των πριν από τους άλλους (συνωμότας)· +εφόνευσαν τον Ίππαρχον πλησίον εις το Λεωκόριον, ενώ ετακτοποίει την πομπήν, +έβλαψαν δε (τοιουτοτρόπως) το όλον συνωμοτικόν κίνημα. Εκ των δύο δε αυτών ο +μεν Αρμόδιος ευθύς επί τόπου εφονεύθη υπό των δορυφόρων, ο δε Αριστογείτων +κατόπιν, αφού συνελήφθη και επί πολύν καιρόν εκακοποιήθη. Διατελών δε υπό +βασανιστήρια κατήγγειλεν (ως συνωμότας) πολλούς, οι οποίοι και κατά την +καταγωγήν ήσαν επίσημοι και φίλοι των τυράννων διετέλουν. Διότι δεν ηδύναντο +ούτοι (οι τύραννοι) να συγκομίσωσιν ευθύς τότε ενδείξεις περί της συνωμοσίας. +Αλλ' όμως η επικρατούσα φήμη, ότι ο Ιππίας διατάξας να καταθέσουν τα όπλα των +όλοι οι ακολουθούντες την πομπήν, εθεώρησεν ως επ' αυτοφώρω συλληφθέντας +συνωμότας εκείνους που είχαν εγχειρίδια, δεν είναι αληθινή. Διότι δεν εγίνετο +ακόμη την εποχήν εκείνην η πομπή με ενόπλους (ακολουθούντας αυτήν), αλλά +τούτο αργότερα επεκράτησεν ως συνήθεια κατά τους δημοκρατικούς χρόνους. +Κατηγορεί δε (ο Αριστογείτων) ως συνωμότας τους φίλους του τυράννου — καθώς +μεν λέγουν οι δημοκρατικοί — επίτηδες ίνα καταδιώξη ούτος αδίκως αυτούς (και +εξοργισθούν εναντίον του) και ίνα ούτως οι τύραννοι εξασθενήσουν κατά την ισχύν +των, φονεύοντες τους αθώους και φίλους των· ως δε μερικοί λέγουν όχι κατά +φαντασίαν πλάττων αλλά τους πράγματι συνωμότας ο Αριστογείτων κατήγγειλε. +Και τέλος, επειδή δεν κατώρθωνε παρ' όλας αυτού τας προσπαθείας ν' αποθάνη, +υποσχεθείς ότι είχε να καταμηνύση και πολλούς άλλους ακόμη και πείσας τον +Ιππίαν να του δώση την δεξιάν προς επίσημον υπόσχεσιν, ότε έλαβεν αυτήν +ονειδίσας τον τύραννον διότι εις τον φονέα του αδελφού του έδιδε την δεξιάν, +τόσον πολύ εξηρέθισε τον Ιππίαν, ώστε ούτος (εκμανείς) υπό της οργής δεν +ημπόρεσε να συγκρατηθή, αλλά ανασύρας την μάχαιράν του τον εφόνευσε.</p> + +<p>Κατόπιν δε τούτων η τυραννίς έγινε πολύ τραχυτέρα· διότι με το να ζητή να +λάβη εκδίκησιν διά τον αδελφόν του και με το να έχη φονεύσει και εξορίσει +πολλούς εδείχθη προς όλους άπιστος και κακός. Μάλιστα δε κατά το τέταρτον έτος +από της εποχής του θανάτου του Ιππάρχου, επειδή ευρίσκοντο εις κακήν (δι' +αυτόν) κατάστασιν τα εν τη πόλει, επεχείρησε να οχυρώση με τείχος την Μουνιχίαν +προς τον σκοπόν να μεταφέρη εκεί την έδραν της διαμονής του. Ενώ δε με αυτά +κατεγίνετο, εξεδιώχθη υπό του βασιλέως των Λακεδαιμονίων Κλεομένους, διότι +κατ' επανάληψιν είχον παραγγείλει εις τους Λάκωνας οι χρησμοί να καταλύσουν +την τυραννίδα, διά την εξής αιτίαν:</p> + +<p>Οι εξόριστοι, των οποίων αρχηγοί ήσαν οι Αλκμεωνίδαι, αυτοί μεν μόνοι των +δεν είχαν δυνάμεις διά να πραγματοποιήσουν την διά της βίας επάνοδον αυτών, +αλλά πάντοτε απετύγχαναν διότι και εις τα άλλα, τα οποία επεχείρουν, +απετύγχαναν και περικλείσαντες διά τείχους εις την (Αττικήν) χώραν το +Λειψύδριον, το ευρισκόμενον εις ύψωμα του Πάρνηθος, όπου, φυγόντες από την +πόλιν, ήλθαν μαζί τους μερικοί, ενικήθησαν διά πολιορκίας υπό των τυράννων· +όθεν κατόπιν κάμνοντες υπαινιγμόν εις ταύτην την συμφοράν ετραγουδούσαν (οι +Αθηναίοι) εις τα σκολιά (<span style='font-size: small;'><a href='#fn84' +id='ref84'>84</a></span>) + άσματά των πάντοτε·</p> + +<p class="poem">Οχού Λειψύδριο προδοσιάρικο,<br /> +τι άνδρες έφαγες, για πόλεμο<br /> +ικανούς κι' όλο άρχοντες,<br /> +που αυτοί τώδειξαν τότε τι πατέρων ήσαν γυιοί (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn85' id='ref85'>85</a></span>) +.</p> + +<p>Αποτυγχάνοντες λοιπόν εις όλα τα άλλα ανέλαβαν εργολαβικώς την οικοδομήν +του εν Δελφοίς ναού, εκ της επιχειρήσεως δε αυτής εκέρδισαν χρήματα, ώστε διά +τούτων να επιτύχουν την βοήθειαν των Λακεδαιμονίων. Η δε Πυθία εις την αρχήν +κάθε χρησμού προς τους Λακεδαιμονίους έλεγε (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn86' id='ref86'>86</a></span>) + πάντοτε να ελευθερώσουν τας Αθήνας, με τόσην επιμονήν, ώστε έκαμε τους +Σπαρτιάτας να το επιχειρήσουν, μολονότι οι Πεισιστρατίδαι συνεδέοντο διά +δεσμών φιλοξενίας προς αυτούς· όχι δε ολιγώτερον συνετέλεσεν εις παρακίνησιν +των Λακώνων η εκ μέρους των Πεισιστρατιδών υπάρχουσα φιλία προς τους +Αργείους. Και κατά πρώτον μεν λοιπόν απέστειλαν διά θαλάσσης τον Αγχίμολον +φέροντα στρατόν· ότε δε αυτός ενικήθη και εφονεύθη, διότι ήλθεν εις βοήθειαν +(των Πεισιστρατιδών) ο Θεσσαλός Κινέας έχων χιλίους ιππείς, οργισθέντες ακόμη +περισσότερον εξ αιτίας του συμβάντος αυτού έστειλαν εις την εκστρατείαν τον +βασιλέα Κλεομένην διά ξηράς έχοντα μεγαλυτέραν πολεμικήν προετοιμασίαν· +ούτος, αφού ενίκησε τους ιππείς των Θεσσαλών, επιχειρήσαντας να εμποδίσωσιν +αυτόν να εισέλθη εις την Αττικήν, αποκλείσας τον Ιππίαν εις το τείχος το λεγόμενον +Πελαργικόν επολιόρκει αυτόν έχων την βοήθειαν των Αθηναίων. Ενώ δε αυτός +έμενεν εκεί, συνέπεσεν εξελθόντες κρυφίως να συλληφθώσιν οι υιοί των +Πεισιστρατιδών ότε δε ούτοι ηχμαλωτίσθησαν, ελθόντες οι Πεισιστρατίδαι εις +συνθηκολογίαν διά σωτηρίαν των τέκνων των και εντός πέντε ημερών +μετακομίσαντες έξω των Αθηνών τα πράγματά των, παρέδωκαν την Ακρόπολιν εις +τους Αθηναίους επί άρχοντος Αρπακτίδου, διατηρήσαντες την τυραννίδα μετά τον +θάνατον του πατρός τως δεκαεπτά εν όλω έτη. Εν συνόλω δε μετά των ετών, τα +οποία εβασίλευσεν ο πατήρ, πεντήκοντα έτη μείον έν.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ζ'.<br /><br /> + +ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ</h4> + +<p> +<br /> +Αφού δε κατηργήθη η τυραννίς, ευρέθησαν εις διάστασιν προς αλλήλους (χάριν της +εξουσίας) ο Ισαγόρας ο υιός του Τεισάνδρου, ο οποίος ήτο φίλος των τυράννων, +και ο Κλεισθένης, ο καταγόμενος εκ του γένους των Αλκμεωνιδών. Νικηθείς δε εις +τα πολιτικά σωματεία (ήτοι έχων με το μέρος του ολιγώτερα πολιτικά σωματεία) ο +Κλεισθένης προσεταιρίσθη τον λαόν, υποσχόμενος ν' αποδώση εις τούτον την +διοίκησιν της πολιτείας. Ο δε Ισαγόρας ευρεθείς (ούτως) ασθενέστερος ως προς +την δύναμιν, καλέσας και πάλιν προς βοήθειάν του τον Κλεομένην, ο οποίος +συνεδέετο μετ' αυτού διά δεσμού φιλοξενίας· έπεισε συνάμα αυτόν να εκδιώξη +από την πόλιν την ανοσιουργίαν (το άγος), διότι επιστεύετο ότι οι Αλκμεωνίδαι +ήσαν από τα γένη των ανοσιουργών. Ότε δε (ένεκα τούτου) εξήλθε κρυφίως της +πόλεως ο Κλεισθένης με ολίγους οπαδούς του, εξορίζει εκείνος ως εναγείς +επτακοσίας οικογενείας· αυτά δε διαπράξας, την μεν βουλήν έκαμεν απόπειραν να +καταργήση, τον δε Ισαγόραν και τριακοσίους των φίλων μαζί με αυτόν να +καταστήση κυρίους της πόλεως. Επειδή δε η βουλή αντεστάθη και ο λαός +συνηθροίσθη (προς επίθεσιν), οι μεν περί τον Κλεομένην και τον Ισαγόραν +κατέφυγαν εις την ακρόπολιν, ο δε λαός δύο μεν ημέρας σταθείς εκεί τους +επολιόρκει, την δε τρίτην ημέραν αφήσας ελευθέρους να εξέλθουν συνεπεία +ενόρκου συμφωνίας τον Κλεομένην και τους στρατιώτας του, έστειλε και +προσεκάλεσε τον Κλεισθένην και τους άλλους φυγάδας. Αφού δε (ούτω) κύριος +των πραγμάτων έγινεν ο λαός, έγινεν αρχηγός αυτού ο Κλεισθένης και προστάτης +της λαϊκής τάξεως. Διότι κυριώτατα αίτιοι σχεδόν της εκδιώξεως των τυράννων +έγιναν οι Αλκμεωνίδαι και ως επί το πλείστον (τον καιρόν της τυραννίδος) +διετέλεσαν στασιώται. Και πρότερον δε ακόμη ο Κήδων, του γένους των +Αλκμεωνιδών, επετέθη (<span style='font-size: small;'><a href='#fn87' +id='ref87'>87</a></span>) + εναντίον των τυράννων, διά τούτο δε και τον ανέφεραν και αυτόν εις τα παροίνια +άσματα (σκολιά):</p> + +<p class="poem">Βάλε και του Κήδωνος, δούλε υπηρέτη, και μη τον λησμονείς,<br +/> +'σάν που πρέπει τους γενναίους άνδρας να τους κερνάμε κρασί +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn88' id='ref88'>88</a></span>) +.</p> + +<p>Διά τους λόγους μεν λοιπόν τούτους ο λαός είχεν εμπιστοσύνην εις τον +Κλεισθένην. Τότε δε προϊστάμενος του λαού αυτός, το τέταρτον έτος μετά την +εκδίωξιν των τυράννων, επί άρχοντος Ισαγόρου, πρώτον μεν διήρεσεν όλους εις +δέκα φυλάς, αντί των τεσσάρων, θέλων να αναμίξη ούτως αυτούς (τους Αθηναίους) +προς τον σκοπόν ν' αποκτήσουν τοιουτοτρόπως περισσότεροι πολιτικά +δικαιώματα, εξ ου και προέκυψεν η φράσις «δεν πρέπει να γίνεται διάκρισις +φυλών», αναφερομένη εναντίον εκείνων οι οποίοι θέλουν να εξετάζουν τα +γένη.</p> + +<p>Έπειτα την βουλήν απετέλεσεν εκ πεντακοσίων αντί τετρακοσίων, (ορίσας) +πεντήκοντα από καθεμίαν φυλήν· τότε δε ήσαν εκατόν από κάθε φυλήν, διά τούτο +δε και δεν διήρεσεν εις δώδεκα φυλάς (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn89' id='ref89'>89</a></span>) +, διά να μη συμπέση με την υποδιαίρεσιν εις τριττύας, η οποία προϋπήρχε· ώστε η +λαϊκή τάξις (το πλήθος) δεν συνέπιπτε να ευρίσκεται όλη εις ένα δήμον. Εχώρισε δε +και την χώραν κατά δήμους εις τριάκοντα μέρη, δέκα μεν δήμους περί την πόλιν, +δέκα δε της παραλίας και δέκα της μεσογείου χώρας, και αυτάς ονομάσας τριττύς +ώρισε διά κλήρου να ληφθούν τρεις δήμοι διά να σχηματίζουν μίαν φυλήν, κατά +τρόπον ώστε καθεμία φυλή να ευρίσκεται εις όλα τα μέρη της χώρας (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn90' id='ref90'>90</a></span>) +. Και διέστειλεν ως συνδημότας (έχοντας κοινήν δηλαδή προσωνυμίαν) τους +κατοικούντας έκαστον δήμον, προς τον σκοπόν να μη φανερώνεται ποίοι έχουν +λάβη νεωστί πολιτικά δικαιώματα διά της προσαγορεύσεως του οικογενειακού +(πατρικού) ονόματος· έκτοτε δε επονομάζονται οι Αθηναίοι μεταξύ των εκ του +ονόματος του δήμου (εις τον οποίον έκαστος ανήκει). Συνέστησε δε και αξίωμα +δημάρχων, των οποίων αι δικαιοδοσίαι ήσαν αι αυταί με τας δικαιοδοσίας των +προτέρων ναυκράρων· καθόσον αντικατέστησε τας ναυκραρίας με τους δήμους. +Έδωκε δε εις τους δήμους ονόματα εις άλλους μεν εκ της τοποθεσίας, εις άλλους +δε έδωκεν εκ των ιδρυτών αυτών διότι ουχί όλοι οι δήμοι υπήρχον εις +προγενεστέρως εχούσας όνομα τοποθεσίας (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn91' id='ref91'>91</a></span>) +. Τα δε γένη και τας φρατρίας (<span style='font-size: small;'><a href='#fn92' +id='ref92'>92</a></span>) + και τα ιερατικά νόμιμα αφήκεν εις καθένα να έχουν κατά τα πατροπαράδοτα· εις +τας φυλάς δε έδωκεν εκ των προεκλεγέντων εκατόν πατρογονικών ηρώων τα +ονόματα των δέκα εξ αυτών, εκείνων τους οποίους υπέδειξεν η Πυθία.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Η'.<br /><br /> + +ΑΝΑΠΤΥΞΙΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ — ΕΞΟΣΤΡΑΚΙΣΜΟΣ</h4> + +<p> +<br /> +Αφού δε έγιναν αυτά, το πολίτευμα απέβη πολύ πλέον δημοκρατικόν παρά το του +Σόλωνος· διότι πράγματι οι μεν νόμοι του Σόλωνος συνέβη να επιφέρωσι την +εξάλειψιν του τυραννικού αξιώματος — διότι τούτο δεν είχε χρησιμοποιηθή καλώς +— ο δε Κλεισθένης άλλους νέους νόμους εισήγαγεν αποβλέπων εις ενίσχυσιν της +λαϊκής δυνάμεως, μεταξύ δε τούτων παρενεβλήθη και ο περί εξοστρακισμού +νόμος. Πρώτον μεν λοιπόν κατά το πέμπτον έτος μετά την νέαν αυτήν πολιτικήν +κατάστασιν επί της αρχοντίας του Ερμοκρέοντος έκαμε διά την βουλήν των +πεντακοσίων τον όρκον (<span style='font-size: small;'><a href='#fn93' +id='ref93'>93</a></span>) + τον οποίον ακόμη και τώρα ομνύουν οι βουλευταί· έπειτα τους στρατηγούς +εξέλεγον κατά φυλάς, από κάθε φυλήν ένα, όλου δε του στρατεύματος αρχηγός +ήτον ο πολέμαρχος. Κατά δε το δωδέκατον μετά ταύτα έτος νικήσαντες εις την εν +Μαραθώνι μάχην επί της αρχοντίας του Φαινίππου, μετά πάροδον δύο ετών από +της νίκης, ότε ο λαός ανέλαβε το θάρρος του, τότε διά πρώτην φοράν εφήρμοσαν +τον νόμον τον περί εξοστρακισμού, ο οποίος είχε τεθή από υποψίαν προς τους +έχοντας δύναμιν, υποψίαν προκύψασαν εκ του ότι ο Πεισίστρατος, ηγέτης +πολιτικής μερίδος ων και στρατηγός, έγινε τύραννος. Και πρώτος εξωστρακίσθη ο +εκ των συγγενών εκείνου (του Πεισιστράτου) ο Ίππαρχος ο υιός του Χάρμου, +Κολλυτεύς, διά τον οποίον και κυρίως έθεσε τον νόμον ο Κλεισθένης, θέλων να +διώξη αυτόν εκ της πόλεως. Διότι οι Αθηναίοι σύμφωνα με την συνειθισμένην +αγαθότητα του λαού των άφηναν να κατοικώσιν εις την πόλιν τους φίλους των +τυράννων, εκείνους όσοι δεν ήθελαν συμπαρεκτραπή εις τας ταραχάς· των οποίων +(φιλοτυράννων) αρχηγός και προστάτης ήτον ο Ίππαρχος. Το επόμενον δε αμέσως +έτος επί της αρχοντίας του Τελεσίνου διά κυάμων (ψήφων) εξέλεξαν τους εννέα +άρχοντας κατά φυλάς εκ του καταλόγου των προεκλεγέντων υπό των δημοτών +πεντακοσίων (<span style='font-size: small;'><a href='#fn94' +id='ref94'>94</a></span>) +, διά πρώτην τότε φοράν [μετά την εποχήν της τυραννίας] (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn95' id='ref95'>95</a></span>) + · προηγουμένως δε όλοι οι άρχοντες εξελέγοντο απ' ευθείας. Και τότε +εξωστρακίσθη ο Μεγακλής, ο υιός του Ιπποκράτους εκ του δήμου της Αλωπεκής. +Επί τρία μεν λοιπόν έτη εξωστράκιζαν (ούτω) τους φίλους των τυράννων, διά τους +οποίους και έγινεν ο νόμος αυτός· μετά δε ταύτα κατά το τέταρτον έτος και εκ των +άλλων, εάν κανείς εφαίνετο ότι ήτο μεγαλύτερος (εις την δύναμιν), εξωρίζετο· και +πρώτος εκ των μη εχόντων σχέσιν προς τους τυράννους εξωστρακίσθη ο Ξάνθιππος +ο υιός του Αρίφρονος. Εις το τρίτον δε κατόπιν έτος επί της αρχοντίας του +Νικομήδους, κατά τον καιρόν που ευρέθησαν τα μεταλλεία εις την Μαρώνειαν +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn96' id='ref96'>96</a></span>) + και επορίσθη εξ αυτών η πόλις εκατόν τάλαντα, ενώ μερικοί εσυμβούλευαν τον +δήμον να γίνη διανομή του χρήματος (εις τους πολίτας), ο Θεμιστοκλής εμπόδισε +τούτο, μη λέγων μεν κατά ποίον τρόπον θα εχρησιμοποίει τα χρήματα, αλλά +προτείνων να δοθώσι ταύτα ως δάνειον εις τους πλέον πλουσίους εκ των Αθηναίων +εκατόν, ανά έν τάλαντον εις καθένα, κατόπιν δε, εάν μεν ήθελεν είναι αρεστός (εις +τον λαόν) ο τρόπος της δαπάνης, να λογίζεται αύτη εις βάρος της πόλεως, ει δ' +άλλως να εισπράττωνται τα χρήματα από τους δανεισθέντας, διά του τρόπου δε +τούτου λαβών τα χρήματα κατεσκεύασεν εκατόν τριήρεις, με το να ναυπηγήση +καθένας από τους εκατόν ανά μίαν, με τας οποίας έκαμε την εν Σαλαμίνι +ναυμαχίαν προς τους βαρβάρους. Εξωστρακίσθη δε κατ' εκείνον τον καιρόν ο +Αριστείδης ο υιός του Λυσιμάχου. Μετά τρία δε έτη επί της αρχοντίας του Υψιχίδου +εψήφισαν να δεχθώσι την επάνοδον όλων των εξωστρακισμένων, τούτο δε ένεκα +της εκστρατείας του Ξέρξου. (<span style='font-size: small;'><a href='#fn97' +id='ref97'>97</a></span>) + Και ώρισαν εις το εξής, οι εξοστρακιζόμενοι να μη εγκαθίστανται πέραν της +Γεραιστού και του Σπηλαίου (<span style='font-size: small;'><a href='#fn98' +id='ref98'>98</a></span>) +, ει δ' άλλως να κηρύττωνται διά παντός στερημένοι των πολιτικών αυτών +δικαιωμάτων.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Θ'.<br /><br /> + +ΜΗΔΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ — ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ — ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ</h4> + +<p> +<br /> +Τότε μεν λοιπόν μέχρι του σημείου τούτου ανεπτύχθη η πολιτεία παραλλήλως προς +το δημοκρατικόν πολίτευμα ολίγον κατ' ολίγον προοδεύουσα. Μετά δε τους +Μηδικούς πολέμους απέκτησεν εκ νέου δύναμιν η βουλή του Αρείου Πάγου και +εκυβέρνα την πόλιν, μη λαβούσα την εξουσίαν με καμμίαν επίσημον απόφασιν, +αλλά διότι (η βουλή αυτή) εστάθη αιτία της περί την Σαλαμίνα ναυμαχίαν. Διότι +ενώ οι στρατηγοί ηυρέθησαν εις απορίαν διά τα πράγματα κ' έβγαλαν κήρυγμα να +φροντίση καθένας διά την σωτηρίαν του, η βουλή του Αρείου Πάγου επρομήθευσε +και εμοίρασεν εις έκαστον — — οκτώ δραχμάς και επεβίβασεν αυτούς εις τα +πλοία· δι' αυτήν λοιπόν την αιτίαν υπετάσσοντο εις την εξουσίαν της και +εκυβερνώντο οι Αθηναίοι καλώς επίσης και κατά την εποχήν αυτήν. Διότι συνέβη +εις αυτούς, εις το χρονικόν εκείνο διάστημα, και να αναπτύξουν τας πολεμικάς +αυτών δυνάμεις και ν' αποκτήσουν αγαθήν υπόληψιν μεταξύ των Ελλήνων και να +λάβουν την ηγεμονίαν της θαλάσσης παρά την θέλησιν των Λακεδαιμονίων.</p> + +<p>Ήσαν δε προϊστάμενοι (αρχηγοί) του δήμου κατά τους καιρούς αυτούς ο +Αριστείδης ο υιός του Λυσιμάχου και ο Θεμιστοκλής ο υιός του Νεοκλέους, ούτος +μεν εξησκημένος εις τα πολεμικά, εκείνος δε ικανός εις τα πολιτικά πράγματα και +υπέροχος των συγχρόνων του εις την δικαιοσύνην· δι' ό και μετεχειρίζοντο τον μεν +ως στρατηγόν, τον δε ως σύμβουλον. Και την μεν ανοικοδόμησιν των τειχών από +κοινού οι δύο έφεραν εις πέρας, αν και ευρισκόμενοι εις διάστασιν μεταξύ τους, ως +προς δε την απομάκρυνσιν των Ιώνων από της συμμαχίας των Λακεδαιμονίων ο +Αριστείδης υπήρξεν ο προτρέψας εις αυτήν, επιληφθείς της ευκαιρίας καθ' ήν οι +Λάκωνες είχον υποστή μείωσιν της υπολήψεώς των εξ αιτίας του Παυσανίου. Διά +τούτο δε και αυτός (ο Αριστείδης) ήτον ο επιβαλών τους πρώτους φόρους εις τας +πόλεις κατά το τρίτον έτος μετά την εν Σαλαμίνι ναυμαχίαν επί της αρχοντίας του +Τιμοσθένους, και αυτός διεξήγαγε τα της ορκήσεως των Ιώνων, σύμφωνα με την +οποίαν ωρίζετο να έχουν τους αυτούς (με τους Αθηναίους) εχθρούς και φίλους, εις +πίστωσιν των οποίων και τους πυρακτωμένους στρογγυλούς λίθους έρριψαν ομού +εις την θάλασσαν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn99' +id='ref99'>99</a></span>) +.</p> + +<p>Μετά δε ταύτα, καθ' όσον ήδη ελάμβανε πεποίθησιν εις τας δυνάμεις της η +πόλις και χρήματα πολλά είχαν συναθροισθή, συνεβούλευεν (ο Αριστείδης) ν' +αναλάβωσιν αυτοβούλως την ηγεμονίαν και καταβαίνοντες εκ των αγρών να +κατοικούν εις την πόλιν διότι τα της συντηρήσεως θα υπήρχον δι' όλους, εις άλλους +μεν ως απησχολημένους εις εκστρατείας, εις άλλους δε ως έχοντας την φρούρησιν +της χώρας, εις άλλους δε ως διαχειριζομένους τα κοινά· έπειτα κατά τοιούτον +τρόπον (οργανούμενοι) θα καταλάβωσι την ηγεμονίαν. Πεισθέντες δε εις ταύτα και +λαβόντες την εξουσίαν εφέροντο προς τους συμμάχους πλέον δεσποτικώς, εκτός +εις τους Χίους και τους Λεσβίους και τους Σαμίους· τούτους δε τους είχαν φύλακας +της ηγεμονίας, αφήσαντες εις αυτούς και τα ίδιά των πολιτεύματα και την εξουσίαν +επί όσων παλαιότερα ήσαν άρχοντες. Εθέσπισαν δε και υπό του δημοσίου παροχήν +των προς διατροφήν απαιτουμένων εις τον λαόν, καθώς υπέδειξε τούτο ο +Αριστείδης. Τοιουτοτρόπως από των αμέσων και των εμμέσων φόρων και από των +εισπραττομένων από τους συμμάχους συνέβη να συντηρούνται περισσότεροι από +είκοσι χιλιάδες άνθρωποι. Διότι δικασταί μεν ήσαν έξ χιλιάδες, τοξόται δε χίλιοι +εξακόσιοι και προς τούτοις χίλιοι διακόσιοι ιππείς, μέλη δε της βουλής πεντακόσιοι +και φρουροί των νεωρείων πεντακόσιοι και προς τούτοις φρουροί εις την πόλιν +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn100' id='ref100'>100</a></span>) + πενήντα, διαχειρισταί των εξουσιών (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn101' id='ref101'>101</a></span>) + εγχωρίως μεν έως επτακόσιοι άνδρες, έξω δε της χώρας έως επτακόσιοι· επί +πλέον, όταν κατόπιν έκαμαν τον πόλεμον, υπήρχον στρατιώται μεν δύο χιλιάδες +πεντακόσιοι, πλοία δε φρουρούντα είκοσιν, άλλα δε πλοία μεταφέροντα τους διά +ψηφοφορίας εκλεγομένους δύο χιλιάδας φρουρούς [των υποτελών πόλεων]· +ακόμη δε υπήρχον το πρυτανείον, οι ορφανοί και οι δεσμοφύλακες· διότι εις όλους +τούτους η συντήρησις παρείχετο από του δημοσίου ταμείου.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ι'.<br /><br /> + +ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ — ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΚΛΗΣ</h4> + +<p> +<br /> +Η μεν λοιπόν διατροφή του λαού διά των τρόπων τούτων εγίνετο. Δεκαεπτά δε και +πλέον έτη μετά τους Περσικούς πολέμους διετηρήθη η πολιτεία υπό την +διεύθυνσιν των μελών του Αρείου Πάγου, αν και ολίγον κατ' ολίγον κατέπιπτεν. +Όταν δε ηυξήθησαν αι λαϊκαί τάξεις, γενόμενος αρχηγός του λαού ο Εφιάλτης ο +υιός του Σοφωνίδου, έχων υπόληψιν ότι και αδωροδόκητος ήτο και δίκαιος προς το +πολίτευμα, επετέθη ούτος εναντίον της βουλής· και πρώτον μεν καθήρεσε πολλούς +των Αρεοπαγιτών· προκαλών εναντίων αυτών δίκας περί της διαχειρίσεώς των +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn102' id='ref102'>102</a></span>) +· έπειτα δε επί της αρχοντίας του Κόνωνος αφήρεσεν από την βουλήν όλας τας +εξουσίας, διά των οποίων αυτή καθίστατο φρουρός του πολιτεύματος και άλλας +μεν των εξουσιών έδωκεν εις τους πεντακοσίους, άλλας δε εις την συνέλευσιν του +δήμου και εις τα δικαστήρια. [Διέπραξε (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn103' id='ref103'>103</a></span>) + δε αυτά με το να γίνη συνεργός του ο Θεμιστοκλής, ο οποίος ήτο μεν μέλος του +Αρείου Πάγου, επρόκειτο δε να δικασθή κατηγορούμενος διά φιλίαν προς τους +Πέρσας (μηδισμόν)· θέλων δε ο Θεμιστοκλής να καταργηθή η εξουσία της βουλής, +προς μεν τον Εφιάλτην έλεγεν ότι η βουλή εσχεδίαζε να τον συλλάβη, προς δε τους +Αρεοπαγίτας ότι θα υποδείξη τινάς συνεννοημένους διά να καταλύσουν το +πολίτευμα. Οδηγήσας δε τους προς τούτο υπό της βουλής εκλεγέντας εις το μέρος +όπου διέμενεν ο Εφιάλτης, συνωμίλει με πολλήν ζωηρότητα μαζί τους. Ο δε +Εφιάλτης, καθώς είδε τούτο, καταφεύγει μισοενδυμένος (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn104' id='ref104'>104</a></span>) + ικέτης εις τον βωμόν. Αφού δε όλοι εξεπλάγησαν διά το συμβάν και η βουλή των +πεντακοσίων συνήλθεν εις συνεδρίασιν, επετέθησαν διά διαφόρων κατηγοριών +εναντίον των Αρεοπαγιτών και ο Εφιάλτης και ο Θεμιστοκλής και πάλιν έπειτα προ +της εκκλησίας του δήμου κατά όμοιον τρόπον, έως ου τους αφήρεσαν την +εξουσίαν]. Εφονεύθη δε και ο Εφιάλτης δολοφονικώς, όχι μετά πολύν καιρόν, διά +του Ταναγραίου Αριστοδίκου.</p> + +<p>Η μεν λοιπόν βουλή των Αρεοπαγιτών τοιουτοτρόπως απεστερήθη της +ανωτάτης εποπτείας· μετά δε ταύτα συνέβαινε να χαλαρώνεται ολοένα +περισσότερον το πολίτευμα εξ αιτίας των εμπαθών δημαγωγών· διότι κατά την +εποχήν εκείνην συνέπεσεν ουδέ αρχηγόν να έχουν οι μετριοπαθέστεροι, αλλά να +προΐσταται αυτών ο Κίμων ο υιός του Μιλτιάδου ενώ ήτον ακόμη νέος (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn105' id='ref105'>105</a></span>) + και αργά είχεν αναμιχθή εις τα πολιτικά πράγματα· προς δε τούτοις και διότι είχον +εκλείψη οι περισσότεροι του κόμματος τούτου εις τας πολεμικάς επιχειρήσεις· +διότι με το να σχηματίζεται κατά τους χρόνους εκείνους ο προς εκστρατείαν +στρατός εκ του καταλόγου των εκλεξίμων πολιτών (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn106' id='ref106'>106</a></span>) + και με το να διορίζωνται στρατηγοί άπειροι μεν εις τα του πολέμου τιμώμενοι δε +διά τας πατρικάς δόξας, συνέβαινε πάντοτε να χάνωνται δύο ή τρεις χιλιάδες από +τους εκστρατεύοντας, να εξολοθρεύωνται δε τοιουτοτρόπως οι μετριοπαθείς και εκ +της τάξεως του λαού και εκ της τάξεως των ευπόρων.</p> + +<p>Όλα μεν λοιπόν τα άλλα πράγματα της πολιτείας εκυβέρνων όχι όμοια όπως +πρότερον και σύμφωνα με τους κειμένους νόμους, τον δε τρόπον της εκλογής των +εννέα αρχόντων δεν μετέβαλον, παρά μόνον μετά το έκτον έτος μετά τον θάνατον +του Εφιάλτου απεφάσισαν να προεκλέξουν και εκ της τάξεως των πολιτών εκείνους +εκ του καταλόγου, των οποίων θα ελαμβάνοντο διά κλήρων οι εννέα άρχοντες, και +πρώτος εκ της τάξεως αυτών άρχων υπήρξεν ο Μνησιθείδης· οι δε προ τούτου +άρχοντες όλοι ήσαν εκ των τάξεων των ιππέων και των πεντακοσιομεδίμνων, οι δε +ζευγίται διωρίζοντο εις τα κατώτερα αξιώματα, αν μη εγίνετο παράβλεψις καμμία +κάποτε εις τους νόμους. Κατά το πέμπτον δε έτος μετά ταύτα επί της αρχοντίας του +Λυσικράτους επανήλθεν εν ισχύι ο θεσμός των τριάκοντα δικαστών, των λεγομένων +δημοτικών (<span style='font-size: small;'><a href='#fn107' +id='ref107'>107</a></span>) +. Και τρία έτη κατόπιν αυτού επί της αρχοντίας του Αντιδότου εξ αιτίας του +πλήθους των πολιτών κατά πρότασιν του Περικλέους απεφάσισαν να μη έχη +πολιτικά δικαιώματα εκείνος, όστις δεν είχε γεννηθή εκ γονέων αμφοτέρων +πολιτών (Aθηναίων).</p> + +<p>Κατόπιν δε τούτων, ότε την αρχηγίαν του λαού έλαβεν ο Περικλής και διά +πρώτην φοράν είχε διακριθή, ότε υπέβαλε καταγγελίαν ζητών να λογοδοτήση διά +τας πράξεις της στρατηγίας του ο Κίμων, ενώ ακόμη ήτο (ο Περικλής) νέος, έγινεν +ακόμη πλέον φιλολαϊκή η δημοκρατία. Διότι και των Αρεοπαγιτών μερικάς +εξουσίας αφήρεσε και την πόλιν παρεκίνησεν εις αύξησιν της ναυτικής δυνάμεως, +ένεκα της οποίας συνέβη να λάβη περισσότερον θάρρος ο λαός, ώστε να +συγκεντρώση βαθμηδόν όλας τας εκ του πολιτεύματος εξουσίας εις εαυτόν. Μετά +πενήντα δε μείον έν έτη από της εν Σαλαμίνι ναυμαχίας επί της αρχοντίας του +Πυθοδώρου επήλθεν ο προς τους Πελοποννησίους πόλεμος, καθ' όν περιορισθείς ο +λαός εντός της πόλεως και συνηθίσας ν' αναλαμβάνη υπηρεσίαν εις τα στρατιωτικά +σώματα με μισθόν, προέβη εις την απόφασιν εν μέρει μεν θεληματικώς εν μέρει δε +ακουσίως να διοική την πόλιν αυτός.</p> + +<p>Πρώτος δε ο Περικλής έκαμε και τα δικαστήρια μισθοφόρα, δημαγωγικώς +παρουσιάζων αντιστάθμισμα της ευπορίας (του λαού) της υπαρχούσης επί της +εποχής του Κίμωνος. Διότι ο Κίμων έχων ιδικήν του ηγεμονικήν +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn108' id='ref108'>108</a></span>) + περιουσίαν, πρώτον μεν ο ίδιος τα βάρη των δημοσίων αξιωμάτων (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn109' id='ref109'>109</a></span>) + εξετέλει κατά τρόπον λαμπρόν, έπειτα δε πολλούς των συνδημοτών του συνετήρει +εξ ιδίων του· διότι κάθε πολίτης εκ του δήμου των Λακιαδών +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn110' id='ref110'>110</a></span>) + ηδύνατο αν ήθελε μεταβαίνων καθημέραν εις αυτόν (τον Κίμωνα) να λαμβάνη τα +προς συντήρησιν· προς τούτοις δε και οι αγροί του όλοι ήσαν απερίφρακτοι, διά να +δύναται όστις ήθελε να λαμβάνη εξ αυτών οπώρας. Εις αυτάς λοιπόν τας παροχάς +μη δυνάμενος διά της περιουσίας του να επαρκέση ο Περικλής, κατά συμβουλήν +του Δάμωνος, του υιού του Δαμωνίδου δημότου Όας (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn111' id='ref111'>111</a></span>) + (ο οποίος επιστεύετο ότι υπήρξεν εις τον Περικλέα εισηγητής των περισσοτέρων +τούτου διαβημάτων, διό και εξωστρακίσθη ύστερον), επειδή ως προς την ατομικήν +του περιουσίαν ήτο κατώτερος διά να παράσχη εις τον λαόν τα εις αυτόν ανήκοντα, +ώρισε παροχήν μισθού εις τους απαρτίζοντας (καθημέραν) τα δικαστήρια· εξ αιτίας +του οποίου, ως μερικοί κατηγορούσιν, έγιναν χειρότερα τα δικαστήρια, διότι με +φροντίδα ιδιάζουσαν εκληρώνοντο πάντοτε οι τυχόντες μάλλον άνθρωποι παρά οι +έγκριτοι. Ήρχισε δε κατόπιν και η δωροδοκία, της οποίας πρώτος έκαμεν αρχήν ο +Άνυτος μετά την στρατηγίαν του εις Πύλον (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn112' id='ref112'>112</a></span>) +. Διότι καταγγελθείς υπό τινων ως αίτιος της απωλείας της Πύλου, αγοράσας διά +<b>δώρων τους δικαστάς</b>, απηλλάγη.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΑ'.<br /><br /> + +ΟΙ ΔΗΜΑΓΩΓΟΙ</h4> + +<p> +<br /> +Εφ' όσον μεν λοιπόν ο Περικλής προΐστατο του λαού ήσαν καλύτερα της πολιτείας +τα πράγματα. Όταν δε απέθανεν ο Περικλής απέβησαν πολύ χειρότερα. Διότι +πρώτον τότε ο λαός έλαβεν ηγέτην αυτού άνθρωπον μη έχοντα υπόληψιν μεταξύ +των εγκρίτων πολιτών. Κατά δε τους προγενεστέρους χρόνους πάντοτε έγκριτοι +πολίται υπήρξαν αρχηγοί του λαού (δημαγωγοί). Διότι αρχικώς μεν και πρώτος του +λαού ηγέτης έγινεν ο Σόλων, δεύτερος δε ο Πεισίστρατος, οι οποίοι ήσαν εκ της +τάξεως των ευγενών και γνωστών οικογενειών. Ότε δε κατελύθη η τυραννίς (του +Πεισιστράτου) ο Κλεισθένης, ο οποίος ήτον εκ του γένους των Αλκμεωνιδών, και +τούτων μεν ουδείς υπήρξε πολιτικός αντίπαλος, αφ' ότου εξέπεσε το πολιτικόν +κόμμα του Ισαγόρα. Μετά δε ταύτα της μεν λαϊκής τάξεως ηγέτης υπήρξεν ο +Ξάνθιππος, των δε ευπόρων ο Μιλτιάδης, κατόπιν δε ο Θεμιστοκλής και ο +Αριστείδης· μετά δε τούτους ο Εφιάλτης μεν υπήρξεν ηγέτης του λαού, ο Κίμων δε +ο υιός του Μιλτιάδου υπήρξεν ηγέτης των ευπόρων έπειτα δε ο Περικλής μεν του +λαού, ο Θουκυδίδης (<span style='font-size: small;'><a href='#fn113' +id='ref113'>113</a></span>) + δε των άλλων, συγγενής ων του Κίμωνος. Ότε δε απέθανεν ο Περικλής, των μεν +εγκρίτων ηγέτης υπήρξεν ο Νικίας, ο αποθανών εν Σικελία, του δε λαού ο Κλέων ο +υιός του Κλεαινέτου, ο οποίος φαίνεται κατ' εξοχήν επέφερε την διαφθοράν των +διαθέσεων του λαού και πρώτος επί του βήματος εκραύγαζε και απηύθυνεν ύβρεις +και φορέσας ζώνην (<span style='font-size: small;'><a href='#fn114' +id='ref114'>114</a></span>) + εδημηγόρησε, ενώ οι άλλοι ρήτορες ωμίλουν με κοσμιότητα. Έπειτα κατόπιν +αυτών αρχηγός των μεν άλλων υπήρξεν ο Θηραμένης ο υιός του Άγνωνος, του δε +λαού ο Κλεοφών ο κατασκευαστής λυρών, ο οποίος και πρώτος εισήγαγε την +συνήθειαν της διωβολίας (<span style='font-size: small;'><a href='#fn115' +id='ref115'>115</a></span>) +. Και επί τινα μεν χρόνον η συνήθεια αύτη εφηρμόζετο, μετά δε ταύτα κατήργησεν +αυτήν ο Καλλικράτης ο Παιανιεύς, πρώτος αυτός δώσας εις τον λαόν υπόσχεσιν ότι +θα προσθέση εις τους δύο οβολούς ένα ακόμη οβολόν. Αυτούς μεν λοιπόν και τους +δύο κατεδίκασαν ύστερα εις θάνατον· διότι έχει συνήθειαν το πλήθος και αν +παρασυρθή δι' απάτης να μισή κατόπιν εκείνους οι οποίοι το παρέσυραν να κάμη +κάτι όχι καλόν. Από δε της εποχής του Κλεοφώντος πλέον διαδοχικώς ανελάμβανον +πάντοτε την αρχηγίαν του λαού (δημαγωγίαν) εκείνοι όσοι είχον διάθεσιν να είναι +περισσότερον θρασείς και να είναι ευχάριστοι εις τους πολλούς, αποβλέποντες εις +την επιτυχίαν της στιγμής.</p> + +<p>Λογίζονται δε ότι υπήρξαν οι καλύτεροι των εις τας Αθήνας υπαρξάντων +πολιτικών μετά τους παλαιούς ο Νικίας, ο Θουκυδίδης και ο Θηραμένης· και περί +μεν του Νικίου και του Θουκυδίδου όλοι σχεδόν ομοφώνως λέγουν ότι υπήρξαν όχι +μόνον καλοί και αγαθοί αλλά και με πολιτικόν νουν και προς όλους τους πολίτας +φερόμενοι πατρικώς, περί δε του Θηραμένους, καθ' όσον συνέβη επί της εποχής +του να είναι ταραχώδη τα πολιτικά πράγματα, υπάρχει αμφισβήτησις της κρίσεως. +Φαίνεται όμως εις εκείνους οι οποίοι δεν αποφαίνονται επιπολαίως ότι αυτός όχι +όπως τον συκοφαντούσι κατέλυεν όλους τους τρόπους της πολιτικής διοικήσεως, +αλλ' απεναντίας όλους υπεστήριζε τους τρόπους μέχρις ότου δεν παρεξετρέποντο +διόλου εις παρανομίας, δεικνύων ότι ηδύνατο να πολιτεύεται με οιονδήποτε +πολίτευμα — το οποίον και ακριβώς είναι έργον αγαθού πολίτου — όταν δε +παρεξετρέποντο εις παρανομίας, μη συγχωρών αλλ' αποστρεφόμενος.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΒ'.<br /><br /> + +Η ΕΝ ΣΙΚΕΛΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ — ΣΤΑΣΙΣ ΟΛΙΓΑΡΧΙΚΩΝ</h4> + +<p> +<br /> +Εφ' όσον μεν λοιπόν αι περιπέτειαι του πολέμου ήσαν ισόρροποι διετήρουν το +δημοκρατικόν πολίτευμα. Όταν δε μετά την συμφοράν την επελθούσαν εις την +Σικελίαν απέβησαν ισχυρότεροι οι Λακεδαιμόνιοι ένεκα της συμμαχίας των με τον +βασιλέα (των Περσών), ηναγκάσθησαν οι Αθηναίοι μεταβαλόντες την δημοκρατίαν +να συστήσωσι το πολίτευμα των τετρακοσίων και τον μεν προ του ψηφίσματος +λόγον είπεν ο Μηλόβιος, την δε πρότασιν υπέβαλεν εγγράφως ο Πυθόδωρος ο +Αναφλύστιος, εις αυτήν δε κατεπείσθησαν κυρίως οι πολλοί, διότι επίστευαν ότι ο +βασιλεύς μάλλον με το μέρος των θα ταχθή εις τον πόλεμον εάν εγκαταστήσωσι +πολίτευμα ολιγαρχικόν.</p> + +<p>Ήτο δε το υποβληθέν ψήφισμα του Πυθοδώρου τοιούτον: «Ο λαός να εκλέξη +εκτός των προϋπαρχόντων δέκα προβούλων και άλλους είκοσιν εκ των εχόντων +ηλικίαν πλέον των σαράντα ετών, οι οποίοι αφού ορκισθούν ότι δεν θα προτείνουν +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn116' id='ref116'>116</a></span>) + ειμή εκείνα τα οποία ήθελον νομίζη συμφερώτερα εις την πόλιν, να υποβάλουν +προτάσεις αποβλεπούσας εις την σωτηρίαν της πόλεως (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn117' id='ref117'>117</a></span>) +· να είναι δε επιτετραμμένον εις όποιον θέλει από τους άλλους πολίτας να +υποβάλη τοιαύτας εγγράφους προτάσεις, ίνα εξ όλων αυτών εκλέξωσι το +καλύτερον μέτρον. Ο δε Κλειτοφών τα μεν άλλα είπεν όμοια με τον Πυθόδωρον, +προσέθηκε δε εις την έγγραφον πρότασίν του να ασχοληθώσιν οι εκλεγέντες εις +αναζήτησιν των πατρίων νόμων, τους οποίους έκαμεν ο Κλεισθένης ότε ίδρυσε την +δημοκρατίαν, ίνα ο λαός γνωρίζων και τους νόμους αυτούς αποφασίση το άριστον, +καθ' όσον ουχί δημοκρατική αλλά παραπλησία με την του Σόλωνος ήτον η +νομοθεσία του Κλεισθένους· οι δε εκλεχθέντες πρώτον μεν επρότειναν ότι είναι +επάναγκες οι πρυτάνεις να υποβάλωσιν εις ψηφοφορίαν όλα τα προτεινόμενα +προς σωτηρίαν, κατόπιν δε κατήργησαν τας επί παρανομία καταγγελίας και τας δι' +επιβουλήν του πολιτεύματος μηνύσεις και τας ενώπιον της συνελεύσεως του λαού +εγκλήσεις, ίνα ούτω όλοι οι θέλοντες Αθηναίοι υποβάλωσι συμβουλάς επί των υπό +συζήτησιν πραγμάτων. Εάν δε κανείς εξ αιτίας τοιαύτης ή ήθελεν επιβάλη +πρόστιμον ή ήθελε καταγγείλη ενώπιον της Συνελεύσεως του λαού ή ήθελεν +εισαγάγη εις δίκην ενώπιον δικαστηρίου, τούτο ν' αποτελή ένδειξιν παρανομίας +αυτού και να προκαλή την παραπομπήν αυτού εις τους στρατηγούς, οι δε +στρατηγοί να παραδίδωσιν αυτόν εις τους ένδεκα προς επιβολήν θανατικής ποινής +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn118' id='ref118'>118</a></span>) +.</p> + +<p>Μετά δε ταύτα εκανόνισαν τα πράγματα της πολιτείας με τον εξής τρόπον· τα +μεν χρήματα, τα εισπραττόμενα, να μη είναι επιτετραμμένον να δαπανώσιν εις +άλλο τι παρά εις τον πόλεμον, τα δε δημόσια υπουργήματα όλα να εκτελώσιν οι +έχοντες αυτά άνευ μισθού, έως ότου εξακολουθεί ο πόλεμος, πλην των εννέα +αρχόντων και των πρυτάνεων, οποιοιδήποτε και αν είναι· ούτοι δε να λαμβάνουν +μισθόν τρεις οβολούς την ημέραν ο καθένας. Όλη δε η άλλη κυβέρνησις της +πόλεως ν' ανατεθή εις τους πλέον δυνατούς και σωματικώς και χρηματικώς να +διεξαγάγωσιν αυτήν, όχι ολιγωτέρους παρά πέντε χιλιάδες, έως ότου ο πόλεμος +εξακολουθή. Ούτοι δε να είναι κύριοι και συνθήκας να συνομολογούν με +οποιονδήποτε θέλουν. Να εκλέγουν δε διά ψηφοφορίας από καθεμίαν φυλήν δέκα +άνδρες ηλικίας άνω των σαράντα ετών, οι οποίοι να διαλέξουν τους +πεντακισχιλίους, αφού προηγουμένως ορκισθούν κατά ιεροτελεστίαν επίσημον +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn119' id='ref119'>119</a></span>) +.</p> + +<p>Οι μεν λοιπόν εκλεγέντες αυτούς τους νόμους συνέταξαν. Αφού δε +εκυρώθησαν οι νόμοι ούτοι υπό του λαού, οι πέντε χιλιάδες (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn120' id='ref120'>120</a></span>) + εξέλεξαν μεταξύ των τάξεων αυτών τους εκατόν άνδρας, οι οποίοι θα συνέταττον +το οριστικόν πολίτευμα. Οι δε εκλεγέντες συνέταξαν και υπέβαλαν τα εξής: Να +γίνωνται μεν κατ' έτος μέλη της βουλής οι έχοντες ηλικίαν άνω των τριάκοντα ετών +άνευ απολαυών μισθού· απ' αυτούς δε να είναι στρατηγοί και οι εννέα άρχοντες +και ο ιερομνήμων (<span style='font-size: small;'><a href='#fn121' +id='ref121'>121</a></span>) + και οι ταξίαρχοι και οι ίππαρχοι και οι φύλαρχοι (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn122' id='ref122'>122</a></span>) + και οι διοικηταί των φρουρίων και οι ταμίαι των ιερών χρημάτων των +αφιερωμένων εις την θεάν (Aθηνάν) και εις τους άλλους δέκα θεούς και ταμίαι των +συμμαχικών χρημάτων και όλων των άλλων διά κοινωφελείς σκοπούς χρημάτων, +είκοσιν εν όλω ταμίαι διαχειρισταί, προς δε τούτοις οι επιμεληταί των ιερών +πραγμάτων και οι επόπται δέκα τον αριθμόν, να εκλέγωνται δε όλοι ούτοι εκ της +τάξεως των προκρίτων, προτιμωμένων εις αυτά τ' αξιώματα περισσοτέρων εκ των +εν ενεργεία βουλευτών· (<span style='font-size: small;'><a href='#fn123' +id='ref123'>123</a></span>) + εις όλα δε τα άλλα διοικητικά αξιώματα να εκλέγωνται διά κλήρου και όχι εκ της +τάξεως των βουλευτών οι δε ταμίαι των συμμαχικών χρημάτων, οι έχοντες την +διαχείρισιν, να μη επιτρέπεται να υποβάλωσι προτάσεις· να καταρτίζωνται δε +τέσσαρα χωριστά βουλευτικά σώματα εκ πολιτών εχόντων την ειρημένην ηλικίαν +και άνω, και εξ αυτών των σωμάτων διά κλήρου λαμβανόμενον έν ν' αποτελή την +εν ενεργεία βουλήν· να κατανέμωνται δε υπ' αυτών και οι άλλοι νέοι πολίται εις τα +βουλευτικά ταύτα σώματα, καθ' όσον συμπληρούται η ηλικία των (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn124' id='ref124'>124</a></span>) +. Οι δε αρχικώς υποδεικνυόμενοι ήδη εκατόν άνδρες να κατανείμωσιν εαυτούς και +τους άλλους εις τέσσαρα μέρη κατά ίσην όσω το δυνατόν αναλογίαν και να +ενεργήσωσι την ως άνω κλήρωσιν και οι διά κλήρου υποδειχθέντες προς +συγκρότησιν της (πρώτης) βουλής να διατελώσιν εν ενεργεία βουλευταί δι' έν έτος· +να λαμβάνωσι δε ως βουλευταί αποφάσεις οποιασδήποτε ήθελον νομίση ότι είναι +ωφελιμώτεραι και ως προς τα χρήματα, ίνα διαφυλάττωνται ανέπαφα και +δαπανώνται όπου πρέπει και περί των άλλων, μετά περισσοτέρας όσω το δυνατόν +επιμελείας· εάν δε ήθελον να συσκεφθώσι με περισσοτέρους διά ζήτημά τι, να +προσκαλή καθένας των εις την συνεδρίασιν ένα προσκεκλημένον, όποιον θέλει εκ +της αυτής ηλικίας· αι δε συνεδριάσεις της βουλής να γίνωνται κάθε πέντε ημέρας, +εάν μη υπάρχη ανάγκη περισσοτέρων συνεδριάσεων· την κλήρωσιν δε της βουλής +να ενεργώσιν οι εννέα άρχοντες (<span style='font-size: small;'><a href='#fn125' +id='ref125'>125</a></span>) +. Τας δε δι' υψώσεως της χειρός ψηφοφορίας να κρίνωσι πέντε, +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn126' id='ref126'>126</a></span>) + οι διά κλήρου υποδεικνυόμενοι εκ των βουλευτών και εκ τούτων είς να +υποδεικνύεται καθ' ημέραν ως προϊστάμενος με διπλήν ψήφον +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn127' id='ref127'>127</a></span>) +. Οι δε ούτω κληρωνόμενοι πέντε να εκλέγουν διά κλήρου τους θέλοντας να +παρουσιασθούν προ της βουλής πρώτον μεν δι' υποθέσεις θρησκευτικάς, δεύτερον +δε διά κηρύγματα προς τον λαόν, τρίτον διά πρεσβείας, τέταρτον δι' όλα τα άλλα· +τα δε αναγόμενα εις τον πόλεμον, όταν παρουσιασθή ανάγκη, υποβάλλοντες εις +την βουλήν άνευ κληρώσεώς των οι στρατηγοί να διαπραγματεύονται περί αυτών. +Όστις δε δεν ήθελε να προσέλθη εις την βουλήν κατά την ωρισμένην ώραν να +πληρώνη μίαν δραχμήν διά κάθε ημέραν, εάν δεν έχη απουσιάση λαβών άδειαν +της βουλής.</p> + +<p>Τούτο μεν λοιπόν το πολίτευμα συνέταξαν διά το μέλλον, διά δε τον παρόντα +καιρόν συνέταξαν το εξής· να είναι μεν βουλευταί τετρακόσιοι σύμφωνα με τα +πατροπαράδοτα, τεσσαράκοντα από κάθε φυλήν, λαμβανόμενοι εξ αριθμού +προεκλεγομένων υπό των φυλετών ηλικίας άνω των τριάκοντα ετών· ούτοι δε και +τους άρχοντας να διορίζουν και τον όρκον, τον οποίον οι άρχοντες θα ορκίζωνται, +να συντάξουν και διά τους νόμους και διά τας ευθύνας και διά τα άλλα να +πράττουν όπως ήθελον νομίση συμφέρον. Τους δε νόμους, οι οποίοι +τοιουτοτρόπως θα ετίθεντο ως προς τα πολιτικά, να μεταχειρίζωνται και να μη +είναι επιτετραμμένον ούτε να τροποποιούν ούτε να μεταβάλλουν. Οι δε στρατηγοί +διά το παρόν να εκλεχθούν εξ όλων των πέντε χιλιάδων, η δε βουλή όταν +καταρτισθή, αφού ενεργήση επιθεώρησιν των ενόπλων, να εκλέξη δέκα άνδρας και +ένα γραμματέα αυτών· οι δε ούτω εκλεγέντες να είναι άρχοντες στρατηγοί διά το +επόμενον έτος με απεριόριστον εξουσίαν και εν ανάγκη συσκεπτόμενοι μετά της +βουλής. Να εκλέξουν δε και ένα αρχηγόν του ιππικού και δέκα φυλάρχους. Εις δε +το μέλλον η εκλογή όλων τούτων να γίνεται υπό της βουλής σύμφωνα με τα υπό +του νόμου ωρισμένα· πλην δε των βουλευτών και των στρατηγών, ως προς τα άλλα +αξιώματα να μη επιτρέπεται ούτε εις τους παρόντας άρχοντας ούτε εις άλλον +κανένα να διατηρούν το αυτό αξίωμα πλέον ή άπαξ. Ίνα δε εις το μέλλον +κατανεμηθώσιν οι τετρακόσιοι εις τας τέσσαρας βουλευτικάς εκκλησίας, (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn128' id='ref128'>128</a></span>) + όταν οι πολίται θα επιτρέπεται να συνέρχωνται εις συνέλευσιν μετά των άλλων +(των βουλευτών δηλαδή) ωρίσθη να κατανείμωσιν αυτούς από τούδε οι εκατόν +άνδρες.</p> + +<p>Οι μεν λοιπόν εκατόν οι εκλεχθέντες υπό των πέντε χιλιάδων τούτο συνέταξαν +το πολίτευμα. Αφού δε αυτά επεκυρώθησαν υπό του λαού, προϊσταμένου εις την +διαλογήν των ψήφων του Αριστομάχου, (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn129' id='ref129'>129</a></span>) + η μεν βουλή η κατά το έτος της αρχοντίας του Καλλίου διελύθη πριν συμπληρώση +τας συνεδριάσεις της (<span style='font-size: small;'><a href='#fn130' +id='ref130'>130</a></span>) + την 14 του μηνός Θαργηλιώνος, οι δε τετρακόσιοι εισήλθον εις την εξουσίαν την 22 +του Θαργηλιώνος· (<span style='font-size: small;'><a href='#fn131' +id='ref131'>131</a></span>) + ώφειλε δε η διά ψηφοφορίας συγκροτηθείσα βουλή ν' αναλάβη το αξίωμα αυτής +την 14 του Σκιροφοριώνος. Η μεν λοιπόν ολιγαρχία κατά τοιούτον τρόπον +καθιδρύθη επί της αρχοντίας του Καλλίου, σωστά δε εκατόν έτη +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn132' id='ref132'>132</a></span>) + μετά την εκδίωξιν των τυράννων, γενομένων πρωτουργών (της μεταβολής) του +Πεισάνδρου, του Αντιφώντος και του Θηραμένους, οι οποίοι ήσαν άνδρες και +καλών οικογενειών και έχοντες μεγάλην υπόληψιν συνέσεως και ευθυκρισίας.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΓ'.<br /><br /> + +ΚΥΒΕΡΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΤΕΤΡΑΚΟΣΙΩΝ</h4> + +<p> +<br /> +Ότε δε κατέστη το πολίτευμα τούτο, οι μεν πέντε χιλιάδες ονομαστικώς μόνον +εξελέγησαν, οι δε τετρακόσιοι μετά των δέκα των εχόντων απεριόριστον εξουσίαν +(αυτοκρατόρων) εγκατασταθέντες εις το βουλευτήριον εκυβέρνων την πόλιν και +αποστείλαντες πρέσβεις προς τους Λακεδαιμονίους επρότειναν τέλος του πολέμου +επί τη βάσει να διατηρήσουν καθένας εκ των δύο συνθηκολογούντων όσα τότε +κατείχεν. Επειδή δ' εκείνοι δεν απεδέχοντο ειμή υπό τον όρον να παραιτηθώσιν (οι +Αθηναίοι) και της ηγεμονίας της θαλάσσης, ένεκα τούτου διέκοψαν τας +διαπραγματεύσεις.</p> + +<p>Σχεδόν λοιπόν τέσσαρας μήνας διετηρήθη το πολίτευμα των τετρακοσίων +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn133' id='ref133'>133</a></span>) + και εκ τούτων έγινεν άρχων ο Μνησίλοχος διά δύο μήνας επί της αρχοντίας του +Θεοπόμπου, ο οποίος διετέλεσεν άρχων τους επιλοίπους δέκα μήνας. Νικηθέντες +δε οι Αθηναίοι εις την ναυμαχίαν πλησίον της Ερετρείας και επειδή ολόκληρος η +Εύβοια πλην του Ωρεού απεστάτησε, στενοχωρηθέντες διά την συμφοράν αυτήν +περισσότερον παρά διά τας προγενεστέρας (διότι περισσότερα ωφελήματα είχον +από την Εύβοιαν παρά απ' αυτήν την Αττικήν) κατέλυσαν την κυβέρνησιν των +τετρακοσίων και παρέδωκαν την διεύθυνσιν των πολιτικών πραγμάτων εις τους +πεντακισχιλίους τους ανήκοντας εις την τάξιν των στρατευομένων πολιτών (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn134' id='ref134'>134</a></span>) + ψηφίσαντες να μη είναι κανέν πολιτικόν αξίωμα έμμισθον. Κυρίως δε την +κατάλυσιν (των τετρακοσίων) ενήργησαν ο Αριστοκράτης και ο Θηραμένης, μη +ευχαριστούμενοι με τα διαπραττόμενα υπό των τετρακοσίων, διότι όλα ούτοι +ενήργουν μόνοι των, δι' ουδέν ζητούντες την γνώμην των πέντε χιλιάδων. Φαίνεται +δε ότι καλώς εκυβερνήθη η πόλις εις εκείνους τους καιρούς, ενώ υπήρχε πόλεμος +και η διοίκησις ήτο στρατοκρατική (<span style='font-size: small;'><a href='#fn135' +id='ref135'>135</a></span>) +.</p> + +<p>Από τούτους μεν λοιπόν αφήρεσεν ο δήμος την διοίκησιν της πολιτείας πολύ +γρήγορα (<span style='font-size: small;'><a href='#fn136' +id='ref136'>136</a></span>) +. Κατά το έκτον (<span style='font-size: small;'><a href='#fn137' +id='ref137'>137</a></span>) + δε έτος μετά την κατάλυσιν των τετρακοσίων επί της αρχοντίας του Καλλίου, του +εκ της περιφερείας Αγγελή (<span style='font-size: small;'><a href='#fn138' +id='ref138'>138</a></span>) + ότε εγένετο η εν Αργινούσαις ναυμαχία, πρώτον μεν οι δέκα στρατηγοί οι +νικήσαντες εις την ναυμαχίαν συνέβη να καταδικασθώσιν όλοι ομού διά μιας +ψηφοφορίας γενομένης δι' υψώσεως των χειρών, ενώ άλλοι μεν εξ αυτών ουδ' +είχον λάβη μέρος εις την ναυμαχίαν, άλλοι δε εις ξένον πλοίον (ως ναυαγοί +δηλαδή) είχον διασωθή, και τούτο διότι εξηπατήθη ο λαός υπό ανθρώπων, οι +οποίοι του εξήγειραν επιτηδείως την οργήν κατόπιν δε, ότε οι Λακεδαιμόνιοι +εδήλωσαν ότι δέχονται να αποσυρθούν από την Δεκέλειαν διά να συνομολογηθή +ειρήνη υπό τον όρον να κρατήση καθένας εκ των δύο ότι κατέχει, μερικοί μεν +προθύμως έστεργον, το δε πλήθος δεν απεδέχθη, διότι εξηπατήθη από τον +Κλεοφώντα, ο οποίος, ελθών εις την εκκλησίαν του δήμου μεθυσμένος και φορών +θώρακα, ημπόδισε να γίνη ειρήνη, λέγων ότι δεν θα επιτρέψη τούτο, εάν οι +Λακεδαιμόνιοι δεν αφήσουν όλας τας πόλεις. Μη διαχειρισθέντες δε τότε καλώς τα +πράγματα, ενόησαν μετ' ολίγον καιρόν το λάθος των διότι κατά το επόμενον έτος +επί της αρχοντίας του Αλεξίου έπαθαν την συμφοράν της εν Αιγός Ποταμοίς +ναυμαχίας, συνεπεία της οποίας, γενόμενος ο Λύσανδρος κύριος της πόλεως, +εγκαθίδρυσε τους τριάκοντα (τυράννους) με τον εξής τρόπον. Αφού η ειρήνη +συνομολογήθη με αυτούς (τους Αθηναίους) υπό τον όρον να εξακολουθήσουν +κυβερνώμενοι κατά το πάτριον πολίτευμα, οι μεν λαϊκοί προσεπάθουν να +διασώσουν την δημοκρατίαν, εκ δε των επιφανών οι μεν ανήκοντες εις πολιτικάς +εταιρείας και μετ' αυτών εκείνοι εκ των εξορίστων, όσοι επανήλθον μετά την +ειρήνην, επεθύμουν ολιγαρχίαν, όσοι δε εις καμμίαν εταιρείαν πολιτικήν δεν +ανήκον, είχον δε πολιτικήν υπόληψιν ουχί κατωτέραν, εζήτουν το πάτριον +(παλαιόν) πολίτευμα, μεταξύ των οποίων ήτο μεν και ο Αρχίνος και ο Άνυτος και ο +Κλειτοφών και ο Φορμίσιος και άλλοι πολλοί, προεξήρχε δε κυρίως ο Θηραμένης. +Ότε δε ο Λύσανδρος προσετέθη με τους ολιγαρχικούς, ο λαός κυριευθείς από +φόβον ηναγκάσθη να ψηφίση ολιγαρχικόν πολίτευμα. Υπέβαλε δε ενυπογράφως το +ψήφισμα ο Δρακοντίδης ο Αφιδναίος (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn139' id='ref139'>139</a></span>) +.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΔ'.<br /><br /> + +ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΙΑΚΟΝΤΑ</h4> + +<p> +<br /> +Οι μεν λοιπόν τριάκοντα κατ' αυτόν τον τρόπον έλαβαν την εξουσίαν επί της +αρχοντίας, του Πυθοδώρου, (<span style='font-size: small;'><a href='#fn140' +id='ref140'>140</a></span>) + γενόμενοι δε κύριοι της πόλεως, τα μεν άλλα τα ψηφισθέντα περί οργανώσεως +του πολιτεύματος παρέβλεψαν, καταστήσαντες δε πεντακοσίους βουλευτάς και τα +άλλα αξιώματα μεταξύ χιλίων προεκλεγέντων επί τούτω και εκλέξαντες μόνοι των +απ' ευθείας δέκα άρχοντας του Πειραιώς και ένδεκα φύλακας του δεσμωτηρίου και +τριακοσίους μαστιγοφόρους υπηρέτας έμεναν εξουσιασταί της πόλεως μόνοι των. +Και κατ' αρχάς μεν ήσαν μετριοπαθείς προς τους πολίτας και προσεποιούντο ότι +επεδίωκαν την εφαρμογήν του πατροπαραδότου πολιτεύματος και κατήργησαν +τους νόμους του Εφιάλτου και του Αρχιστράτου τους περί των Αρεοπαγιτών (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn141' id='ref141'>141</a></span>) +, καθώς και εκ των θεσμών του Σόλωνος εκείνους όσοι διήγειρον αμφισβητήσεις +και την αυθαίρετον ερμηνείαν την εις τους δικαστάς αναγνωριζομένην +κατήργησαν, ως εάν ήθελαν να επανορθώσουν το πολίτευμα και ν' αποδώσουν εις +αυτό κύρος. Παραδείγματος χάριν την διάταξιν ότι δύναταί τις να δώση (ν' αφήση) +την περιουσίαν του εις όποιον αυτός θέλη, απλοποιήσαντες και αφήσαντες τούτο +μόνον (<span style='font-size: small;'><a href='#fn142' id='ref142'>142</a></span>) +, αφήρεσαν τους συναφείς περιορισμούς, ήτοι τον όρον «εάν δεν είναι +ακαταλόγιστος εξ αιτίας γηρατείων ή εάν δεν παρασυρθή εις τούτο υπό γυναικός» +διά να μη δύνανται να επεμβαίνουν οι συκοφάνται. Ομοίως δε τούτο (τοιαύτην +δηλαδή απλοποίησιν) έκαμναν και επί των άλλων νόμων. Κατ' αρχάς μεν λοιπόν +ταύτα έπραττον και τους συκοφάντας και τους ομιλούντας προς τον λαόν +δημαγωγικώς αντιθέτως προς το ωφέλιμον, ραδιούργους όντας και πονηρούς, +εθανάτωναν δι' αυτά δε συντελούμενα ευχαριστούντο οι πολίται, νομίζοντες ότι +χάριν της κοινής ωφελείας ενήργουν αυτοί. Όταν δε εστερέωσαν περισσότερον την +εξουσίαν των, δεν ευλαβούντο πλέον κανένα εκ των πολιτών, αλλά εθανάτωναν +τους διακρινομένους είτε διά την περιουσίαν των είτε διά το γένος των είτε διά τα +αξιώματά των και διά ν' απαλλάσωνται του εξ αυτών φόβου και διότι ήθελαν να +διαρπάζουν τας περιουσίας τούτων και εις διάστημα ολίγου καιρού είχαν +θανατώση όχι ολιγωτέρους από χίλιους πεντακοσίους.</p> + +<p>Ενώ δε τοιουτοτρόπως εξέπιπτεν η πόλις (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn143' id='ref143'>143</a></span>) +, ο Θηραμένης αγανακτών διά τα διαπραττόμενα συνεβούλευε (τους τριάκοντα) να +παύσωσι μεν την τοιαύτην κατάχρησιν της εξουσίας (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn144' id='ref144'>144</a></span>) +, να δώσουν δε εις τους εγκρίτους των πολιτών συμμετοχήν εις την διοίκησιν της +πολιτείας. Εκείνοι δε κατ' αρχάς εναντιωθέντες, όταν διεδόθησαν οι λόγοι ούτοι εις +το πλήθος και οι πολλοί ήσαν ευνοϊκοί προς τον Θηραμένην, φοβηθέντες μη αυτός +γενόμενος αρχηγός του λαού καταλύση την δυναστικήν εξουσίαν των, εκλέγουν και +καταγράφουν τρισχιλίους εκ των πολιτών διά να δώσουν εις αυτούς συμμετοχήν +εις την διοίκησιν της πολιτείας. Ο Θηραμένης δε και πάλιν τους επικρίνει δι' αυτά, +πρώτον μεν διότι θέλοντες να δώσουν πολιτικά δικαιώματα εις τους +εγκριτωτέρους, απένειμαν τοιαύτα εις τρισχιλίους μόνον, ως εάν εις τον αριθμόν +τούτον ακριβώς περιελαμβάνετο το πλήθος των εναρέτων, εξ άλλου δε ότι κάμνουν +τα δύο εναντιώτατα, καθιστώντες επί της βίας στηριζομένην την εξουσίαν και εν +ταυτώ αδυνατωτέραν των εξουσιαζομένων. Εκείνοι δε εις αυτά μεν δεν έδωκαν +προσοχήν, τον δε κατάλογον των τρισχιλίων διά πολύν μεν καιρόν ανέβαλαν να +εφαρμόσουν, είχαν όμως υπ' όψιν και εις αυτόν να περιλαμβάνουν τους γνωστούς +ότι είναι φίλοι των, οσάκις δε ήθελαν νομίση πρόσφορον εις αυτούς να +γνωστοποιούν (μεταβολάς του καταλόγου), άλλους μεν από τους +περιλαμβανομένους εις αυτόν έσβυναν, άλλους δε εις αντικατάστασιν τούτων +έξωθεν κατεχώρουν.</p> + +<p>Ήδη δε εις την αρχήν του χειμώνος, ότε ο Θρασύβουλος μετά των εξορίστων +κατέλαβε το φρούριον της Φυλής και αφού από την επίθεσιν κατ' αυτού, την +οποίαν επεχείρησαν οι τριάκοντα διά στρατού, κακώς απεχώρησαν, έλαβαν +απόφασιν ν' αφαιρέσουν μεν τα όπλα των άλλων να φονεύσουν δε τον Θηραμένην +κατά τον εξής τρόπον:</p> + +<p>Υπέβαλαν εις την βουλήν δύο σχέδια νόμου προστάζοντες να τα ψηφίση· εξ +αυτών ο μεν ένας νόμος έκαμνεν απολύτους εξουσιαστάς (αυτοκράτορας) τους +τριάκοντα να θανατώνουν όσους έκριναν εκ των πολιτών των μη +περιλαμβανομένων εις τον κατάλογον των τρισχιλίων· ο δε άλλος απηγόρευε το να +μετέχουν της παρούσης πολιτείας όσοι τυχόν είχαν κατεδαφίση το εν Ηετιωνεία +τείχος ή είχαν πράξη τι εναντίον των τετρακοσίων των ιδρυτών της προγενεστέρας +ολιγαρχίας· εις αυτά δε και τα δύο είχε λάβη μέρος ο Θηραμένης, ώστε με την +ψήφισιν των νόμων συνέβαινε και να ευρίσκεται στερημένος αυτός πολιτικών +δικαιωμάτων (<span style='font-size: small;'><a href='#fn145' +id='ref145'>145</a></span>) + και οι τριάκοντα να γίνωνται κύριοι να τον θανατώσουν· ότε δε εφονεύθη ο +Θηραμένης, και τα όπλα αφήρεσαν όλων εκτός των τρισχιλίων και κατά τα άλλα +πολύ εξετράπησαν εις σκληρότητα και πονηρίαν, αποστείλαντες δε πρέσβεις εις +Λακεδαίμονα κατηγόρουν τον Θηραμένην, συνάμα δε εζήτουν (από τους +Λακεδαιμονίους) να τους βοηθήσουν· τα οποία ακούσαντες οι Λακεδαιμόνιοι +έστειλαν αρμοστήν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn146' +id='ref146'>146</a></span>) + και ως επτακοσίους στρατιώτας, οι οποίοι ελθόντες εφρούρουν την +Ακρόπολιν.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΕ'.<br /><br /> + +ΚΥΒΕΡΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΔΕΚΑ. — ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ.</h4> + +<p> +<br /> +Μετά δε ταύτα ότε οι από της Φυλής εκυρίευσαν την Μουνυχίαν και ενίκησαν εις +μάχην τους μετά των τριάκοντα εκστρατεύσαντας εναντίον αυτών, οι εκ της πόλεως +επιστρέψαντες μετά την συμπλοκήν εντός της πόλεως και συναθροισθέντες την +επομένην ημέραν εις την αγοράν, τους μεν τριάκοντα καθήρεσαν από την +εξουσίαν, εκλέγουν δε εκ των πολιτών δέκα αναθέτοντες εις αυτούς απόλυτον +εξουσίαν διά την κατάλυσιν του πολέμου· ούτοι δε παραλαβόντες την κυβέρνησιν +της πόλεως δεν έκαμναν μεν εκείνα, διά τα οποία εξελέγησαν, έστειλαν δε εις την +Λακεδαίμονα μήνυμα ζητούντες βοήθειαν και διά να δανεισθούν χρήματα. Επειδή +δε οι πολίται δυσηρεστούντο δι' αυτά, εκείνοι (οι δέκα άρχοντες) φοβούμενοι μη +εκδιωχθούν από την εξουσίαν και θέλοντες να καταπλήξουν τους άλλους, το +οποίον και συνέβη, συλλαβόντες τον Δημάρατον, ένα εκ των επιφανών πολιτών +εφόνευσαν αυτόν και κατείχον την κυβέρνησιν ασφαλώς, με την βοήθειαν και του +Καλλιβίου και των υπαρχόντων εις την πόλιν Πελοποννησίων +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn147' id='ref147'>147</a></span>) + και μερικών εκ της τάξεως των ιππέων· προς τούτοις· διότι κυρίως εκ των πολιτών +της τάξεως αυτής μερικοί εφρόντιζαν επιμόνως να μη επιστρέφουν εις την πόλιν οι +ευρισκόμενοι εις το φρούριον της Φυλής.</p> + +<p>Ότε δε ούτοι, οι τον Πειραιά και την Μουνυχίαν έχοντες, επειδή όλος ο λαός +απεστάτησε προς αυτούς, υπερίσχυον εις τον πόλεμον, τότε καθαιρέσαντες τους +δέκα τους πρώτους εκλεγέντας, άλλους εξέλεξαν δέκα, εκείνους οι οποίοι +επιστεύετο ότι ήσαν οι άριστοι· και επί της κυβερνήσεως τούτων επετεύχθη να γίνη +η συνδιαλλαγή (<span style='font-size: small;'><a href='#fn148' +id='ref148'>148</a></span>) + των πολιτών και επανήλθεν εις την πόλιν ο λαός χάρις εις την συνδρομήν και +προθυμίαν όλων· προεξήρχε δε αυτών κυρίως Ρίνων ο Παιανιεύς και Φαύλος ο +Αχερδούσιος· διότι ούτοι πριν να φθάση ο Παυσανίας έστειλαν προς συνεννόησιν +εις τους μένοντας εις τον Πειραιά και όταν εκείνος ήλθε συνειργάσθησαν με αυτόν +προθύμως διά την επιστροφήν των πολιτών εις τον δήμον.</p> + +<p>Διότι την ειρήνην και την συνδιαλλαγήν έφερεν εις πέρας ο Παυσανίας, ο +βασιλεύς των Λακεδαιμονίων, ομού με τους δέκα συνδιαλλακτάς, τους ελθόντας +ύστερον από την Λακεδαίμονα, τους οποίους αυτός επειγόντως εζήτησε να έλθουν. +Οι δε περί τον Ρίνωνα και διά την ευνοϊκήν υπέρ του λαού πολιτικήν των +επηνέθησαν και αναλαβόντες την διοίκησιν εις καιρόν ολιγαρχίας, έδοσαν +λογοδοσίαν εις καιρόν δημοκρατίας και κανείς διά τίποτε δεν κατήγγειλεν αυτούς +ούτε εκ των πολιτών όσοι είχαν μείνη εις την πόλιν, ούτε εκ των πολιτών όσοι είχαν +επανέλθη από τον Πειραιά, αλλά διά ταύτα και στρατηγός εξελέγη ευθύς έπειτα ο +Ρίνων.</p> + +<p>Έγιναν δε αι συμφιλιώσεις επί της αρχοντίας του Ευκλείδου +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn149' id='ref149'>149</a></span>) + κατά τας εξής συνθήκας:</p> + +<p>Όσοι εκ των Αθηναίων των μεινάντων εις την πόλιν ήθελαν να εγκατασταθώσιν +έξω απ' αυτήν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn150' +id='ref150'>150</a></span>) +, ούτοι να κατοικήσουν εις την Ελευσίνα διατηρούντες όλα τα πολιτικά των +δικαιώματα και έχοντες αυτοτέλειαν και αυτοδιοίκησιν ως προς τον εαυτόν τους +και λαμβάνοντες τα εισοδήματα των περιουσιών των (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn151' id='ref151'>151</a></span>) +. Το δε ιερόν της Ελευσίνος να είναι κοινόν και εις τους δύο, να έχουν δε την +επιμέλειαν αυτού οι Κήρυκες και οι Ευμολπίδαι (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn152' id='ref152'>152</a></span>) + σύμφωνα με τα πατροπαράδοτα. Να μη επιτρέπεται δε μήτε εις τους εκ της +Ελευσίνος να πηγαίνουν εις την πόλιν μήτε εις τους εκ της πόλεως να πηγαίνουν εις +την Ελευσίνα πλην εις τας ημέρας της τελέσεως των (Ελευσινίων) μυστηρίων. Να +καταβάλλουν δε οι Ελευσίνιοι την υποχρεωτικήν εισφοράν από των εισοδημάτων +αυτών εις το συμμαχικόν ταμείον ακριβώς όπως οι άλλοι Αθηναίοι (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn153' id='ref153'>153</a></span>) +. Εάν δέ τινες των αποχωρούντων της πόλεως γίνωνται ιδιοκτήται οικίας εις την +Ελευσίνα, πρέπει να συμφωνούν προς τούτο με τον πρότερον ιδιοκτήτην· εάν δε +δεν μένουν σύμφωνοι μεταξύ τους να εκλέγη καθένας των τρεις εκτιμητάς και την +τιμήν την οποίαν ούτοι θα ώριζαν, αυτή να καταβάλλεται. Από δε τους Ελευσινίους +σύνοικοι (των νέων εγκαταστάτων) να μένουν μόνον εκείνοι τους οποίους αυτοί (οι +εγκατάστατοι) θα ήθελαν. Η δε απογραφή διά τους θέλοντας να κατοικήσουν έξω +της πόλεως να γίνη ως προς μεν τους διαμένοντας εις την πόλιν εντός δέκα +ημερών, αφ' ότου ήθελον δώση τον όρκον (της τοιαύτης συμφωνίας) και η εκ της +πόλεως έξοδος εντός είκοσι ημερών, ως προς δε τους απόντας, αφ' ότου ήθελον +επιστρέψη εις την πόλιν κατά τας αυτάς προθεσμίας. Να μη επιτρέπεται δε ν' +αναλάβη κανέν διοικητικόν εις την πόλιν αξίωμα ο κατοικών εις την Ελευσίνα, πριν +ή δι' απογραφής δηλώση πάλιν ότι θα κατοικήση εις την πόλιν. Αι δε δίκαι διά +φόνον να γίνωνται κατά τα πατροπαράδοτα, εάν τις ιδιοχείρως ήθελε φονεύση ή +τραυματίση τινά. Διά δε τα περασμένα να μη επιτρέπεται ουδείς εναντίον ουδενός +να διατηρή έχθραν εκτός προς τους τριάκοντα και τους δέκα και τους ένδεκα και +τους κυριεύσαντας τον Πειραιά, ούτε δε προς αυτούς ακόμη εάν ήθελον προσέλθη +και δώση λογοδοσίαν· λογοδοσίαν δε να δίδουν οι μεν καταλαβόντες τον Πειραιά +εις τους εν Πειραιεί κατοίκους, οι δε κυβερνήσαντες εις την πόλιν ενώπιον των +εχόντων δικαιοδοσίαν διορισμού, εις πολιτικά αξιώματα (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn154' id='ref154'>154</a></span>) +. Κατόπιν μετά την τοιαύτην διαδικασίαν να δύνανται όσοι απ' αυτούς θέλουν να +εγκατασταθώσιν έξω της πόλεως. Τα δε χρήματα τα οποία αι δύο πολιτικαί μερίδες +εδανείσθησαν εις τον πόλεμον καθεμία ν' αποδώση χωριστά.</p> + +<p>Ότε δε έγιναν τοιαύται αι συμφωνίαι συνδιαλλαγής και επειδή εφοβούντο όσοι +μετά των τριάκοντα συνεπολέμησαν και πολλοί είχον μεν κατά νουν να +εγκατασταθούν έξω της πόλεως, ανέβαλλαν δε την προς τούτο γραπτήν δήλωσιν +εις τας τελευταίας της προθεσμίας ημέρας, όπως όλοι συνηθίζουν να κάμνουν, ο +Αρχίνος αντιληφθείς ότι ούτοι ήσαν πολλοί και θέλων να τους εμποδίση αφήρεσε +τας τελευταίας ημέρας της εγγράφου δηλώσεως (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn155' id='ref155'>155</a></span>) +, ώστε πολλοί ομού να εξαναγκασθούν να μείνουν παρά την θέλησίν των έως ου +έλαβαν θάρρος. Και φαίνεται ότι και εις τούτο καλώς επολιτεύθη ο Αρχίνος και +μετά ταύτα καταγγείλας ως παρά τον νόμον προτεινόμενον (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn156' id='ref156'>156</a></span>) + το ψήφισμα του Θρασυβούλου, διά του οποίου παρείχοντο πολιτικά δικαιώματα +εις όλους τους εκ Πειραιώς επανελθόντας, εκ των οποίων μερικοί αναντιρρήτως +ήσαν δούλοι, και τρίτον όταν τις ήρχισε να εκδηλώνη έχθραν εναντίον των +επανελθόντων, οδηγήσας διά της βίας αυτόν ενώπιον της βουλής και πείσας (τους +βουλευτάς) να καταδικάσουν αυτόν εις θάνατον χωρίς δίκην, λέγων ότι εις την +περίστασιν αυτήν θα δείξουν αν πράγματι θέλουν να σώσουν την δημοκρατίαν και +να μείνουν πιστοί εις τους όρκους· διότι, αν μεν αθωώσουν αυτόν, θα +παρακινήσωσιν (εις ομοίαν παρεκτροπήν) και άλλους, εάν δε τον θανατώσουν, θα +δώσουν παράδειγμα εις όλους· το οποίον και συνέβη· διότι με το να θανατωθή +αυτός κανένας ποτέ πλέον δεν εφανέρωσεν εχθροπάθειαν κατόπιν. Αλλά +απεναντίας φαίνονται οι Αθηναίοι (τότε) ότι καλλίτερα και πολιτικώτερα από κάθε +άλλον λαόν και ιδιαιτέρως και από κοινού επολιτεύθησαν απέναντι των +προηγουμένων συμφορών διότι δεν εξήλειψαν μόνον τας αμοιβαίας αιτιάσεις περί +των πρότερον γενομένων, αλλά και εις τους Λακεδαιμονίους απέδωσαν από κοινού +τα χρήματα, τα οποία οι τριάκοντα έλαβαν διά τον πόλεμον, ενώ αι συνθήκαι +ώριζαν καθεμία εκ των δύο μερίδων ν' αποδώση τα δανεισθέντα χωριστά, και οι εκ +της πόλεως και οι εκ του Πειραιώς, φρονούντες ότι τούτο πρώτον έπρεπε προ +παντός να επικρατήση, η ομόνοια· εις δε τας άλλας πόλεις όχι μόνον από τα ιδικά +των δεν δίδουν οι επικρατήσαντες και ιδρύσαντες ούτω δημοκρατικόν πολίτευμα, +αλλά προβαίνουσι και εις νέαν διανομήν της γης (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn157' id='ref157'>157</a></span>) +. Συνεφιλιώθησαν δε τελειωτικώς και με τους εγκατασταθέντας εις την Ελευσίνα, το +τρίτον έτος μετά την εκεί εγκατάστασιν επί της αρχοντίας του Ξενενέτου.</p> + +<p>Ταύτα μεν λοιπόν συνέβη να γίνωσιν εις τους μετέπειτα χρόνους· τότε δε, +δημοκρατική μερίς (ο λαός) γενομένη κυρία των πραγμάτων εγκατέστησε την +υπάρχουσαν τώρα πολιτείαν επί της αρχοντίας μεν του Πυθοδώρου, κατά την +κοινήν δε γνώμην δικαίως ο λαός ανέλαβε την διοίκησιν της πολιτείας, διά τον +λόγον ότι αφ' εαυτού (ο λαός) επετέλεσε την επάνοδον αυτού εις την πόλιν.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΣΤ'.<br /><br /> + +ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΙΣ</h4> + +<p> +<br /> +Ήτο δε κατ' αριθμητικήν τάξιν ενδεκάτη η μεταβολή του πολιτεύματος αυτή (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn158' id='ref158'>158</a></span>) +. Διότι πρώτη μεν πολιτική οργάνωσις αρχήθεν έγινεν η του Ίωνος και εκείνων οι +οποίοι μετ' αυτού εκατοίκησαν (εις την Αττικήν). Διότι τότε διά πρώτην φοράν +κατενεμήθησαν εις τας τέσσαρας φυλάς αναμεταξύ των και καθίδρυσαν τους +φυλοβασιλείς. Δευτέρα δε και πρώτη κατόπιν ταύτης κυρίως έχουσα μορφήν +πολιτεύματος είναι η γενομένη επί Θησέως, έχουσα μικράν τινα παρέκκλισιν από +του βασιλικού πολιτεύματος. Ύστερα δε απ' αυτήν (έρχεται) η επί της εποχής του +Δράκοντος, ότε και διά πρώτην φοράν συνέταξαν γραπτούς νόμους (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn159' id='ref159'>159</a></span>) +. Τρίτη δε είναι η μετά την στάσιν, η επί της εποχής του Σόλωνος, από της οποίας +έγινεν αρχή δημοκρατίας. Τετάρτη δε είναι η τυραννίς (το πολίτευμα των +τυράννων) επί Πεισιστράτου. Πέμπτη δε η μετά την κατάλυσιν των τυράννων, η επί +της εποχής του Κλεισθένους, έχουσα δημοκρατικώτερον χαρακτήρα παρά η του +Σόλωνος. Έκτη δε είναι η μετά τους Μηδικούς πολέμους, οπότε την επίβλεψιν του +πολιτεύματος είχεν η εξ Αρείου Πάγου βουλή. Εβδόμη δε και μετά ταύτην είναι +εκείνη την οποίαν και ο Αριστείδης μεν υπέδειξεν, επραγματοποίησε δε ο Εφιάλτης +με την κατάργησιν της εξουσίας του Αρείου Πάγου· κατά την οποίαν συνέβησαν και +πολλά σφάλματα της πόλεως ως προς την ηγεμονίαν της θαλάσσης εξ αιτίας των +δημαγωγών. Ογδόη δε υπήρξεν η πολιτική κατάστασις των τετρακοσίων. Και +κατόπιν αυτής ενάτη η δημοκρατία πάλιν. Δεκάτη δε υπήρξεν η των τριάκοντα και +η των δέκα τυραννική εξουσία. Ενδεκάτη δε η μετά την κάθοδον εκ Φυλής και εκ +Πειραιώς, από της οποίας απορρέει το πολίτευμα έως τώρα, ολοένα πλειότερον +παρέχουσα την εξουσίαν εις το πλήθος.</p> + +<p>Διότι όλων των πολιτικών πραγμάτων κύριον έκαμεν ο λαός τον εαυτόν του και +όλα διοικούνται διά ψηφισμάτων και διά δικαστηρίων, εις τα οποία η λαϊκή τάξις +έχει την υπεροχήν. Διότι και η νομοθετική δικαιοδοσία της βουλής μετεφέρθη εις +την συνέλευσιν του λαού (<span style='font-size: small;'><a href='#fn160' +id='ref160'>160</a></span>) +· και τούτο φαίνεται ότι ορθώς (οι Αθηναίοι) πράττουσι· διότι πλέον εύκολα +διαφθείρονται οι ολίγοι παρά οι πολλοί διά της παροχής κέρδους ή χαρίτων.</p> + +<p>Παροχήν δε μισθού εις τους συνερχομένους εις εκκλησίαν του δήμου κατ' +αρχάς μεν απεφάσισαν να μη κάμουν επειδή δε δεν συνηθροίζοντο εις την +εκκλησίαν, αλλ' υπήρχεν ανάγκη να σοφίζωνται πολλά οι πρυτάνεις διά να +συναθροίζεται το πλήθος το επαρκούν διά να είναι έγκυρος η δι' ανυψώσεως των +χειρών ψηφοφορία (<span style='font-size: small;'> +<a href='#fn161' id='ref161'>161</a></span>) +, πρώτον μεν ο Αγύρριος παρέσχεν ένα οβολόν (ως μισθόν εκάστου +προσερχομένου), μετά δε τούτον ο Ηρακλείδης ο Κλαζομένιος +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn162' id='ref162'>162</a></span>) +, ο επονομαζόμενος βασιλεύς παρέσχε δύο οβολούς, πάλιν δε ο Αγύρριος +τριώβολον.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟN ΙΖ'.<br /><br /> + +ΕΓΓΡΑΦΗ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΩΝ — ΕΦΗΒΙΑ (<span style='font-size: small;'><a href='#fn163' +id='ref163'>163</a></span>)</h4> + + +<p> +<br /> +Η σημερινή δε κατάστασις της πολιτείας είναι κατά τον εξής τρόπον:</p> + +<p>Μετέχουσι μεν των πολιτικών δικαιωμάτων όσοι έχουν γεννηθή από +αμφοτέρους τους γονείς των πολίτας· εγγράφονται δε εις τον κατάλογον των +δημοτών όταν έχουν ηλικίαν δεκαοκτώ ετών. Όταν δε εγγράφωνται ούτοι, +ψηφίζουν περί αυτών οι ήδη δημόται ενόρκως, πρώτον μεν εάν πιστεύουν ότι +έχουν την υπό του νόμου οριζομένην ηλικίαν, και αν δεν γίνη πιστευτόν ότι έχουν +αυτήν, επιστρέφουν εις την τάξιν των παίδων· δεύτερον δε εάν καθένας απ' αυτούς +είναι και έχη γεννηθή ελεύθερος σύμφωνα με τον νόμον έπειτα δε εάν μεν δώσουν +αρνητικήν ψήφον (<span style='font-size: small;'><a href='#fn164' id='ref164'> +164</a></span>) +, ότι δηλαδή δεν είναι ένας ελεύθερος, αυτός μεν εφεσιβάλλει +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn165' id='ref165'>165</a></span>) + την απόφασιν εις το δικαστήριον, οι δε δημόται εκλέγουν πέντε εξ αυτών άνδρας +ίνα υποστηρίξουν την κατηγορίαν, και αν μεν δεν γίνη δεκτόν ότι έχει δίκαιον να +εγγραφή πολίτης, πωλεί αυτόν η πόλις (ως δούλον)· αν δε κερδήση την δίκην +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn166' id='ref166'>166</a></span>) + αναγκαστικώς εγγράφουν αυτόν (εις το μητρώον των πολιτών) οι δημόται. Μετά +δε ταύτα εξελέγχει (<span style='font-size: small;'><a href='#fn167' +id='ref167'>167</a></span>) + τον κατάλογον των εγγραφέντων η βουλή και, αν κανείς εξ αυτών λογισθή τότε +νεώτερος των δεκαοκτώ ετών, επιβάλλει (η βουλή) πρόστιμον +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn168' id='ref168'>168</a></span>) + εις τους πολίτας, οι οποίοι τον ενέγραψαν. Όταν δε υποστώσι τον τοιούτον +έλεγχον οι έφηβοι, τότε κατά φυλάς συναθροισθέντες οι πατέρες των εκλέγουν +κατόπιν ορκωμοσίας τρεις εκ καθεμιάς φυλής (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn169' id='ref169'>169</a></span>) + έχοντας ηλικίαν άνω των τεσσαράκοντα ετών, εκείνους τους οποίους ήθελαν κρίνη +ως τους καλλιτέρους και πλέον καταλλήλους διά να αναλάβωσι την επίβλεψιν των +εφήβων, εξ αυτών δε ο δήμος εκλέγει διά χειροτονίας ένα από κάθε φυλήν ως +<b>σωφρονιστήν</b> και <b>κοσμητήν</b> επί όλων εν γένει +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn170' id='ref170'>170</a></span>) +. Παραλαβόντες δε ούτοι όλους ομού τους εφήβους, πρώτον μεν περιέρχονται μετ' +αυτών τα ιερά (<span style='font-size: small;'><a href='#fn171' +id='ref171'>171</a></span>) +, έπειτα μεταβαίνουν μαζί τους εις Πειραιά και τους εγκαθιστώσιν φρουρούς +άλλους μεν εις την Μουνυχίαν, άλλους δε εις την Ακτήν. Εκλέγει δε διά χειροτονίας +ο δήμος και δύο παιδαγωγούς δι' αυτούς και διδασκάλους, οι οποίοι τους +διδάσκουν να οπλομαχώσι, να τοξεύωσι, ν' ακοντίζωσι και να χειρίζωνται τον +καταπέλτην (<span style='font-size: small;'><a href='#fn172' +id='ref172'>172</a></span>) +.</p> + +<p>Δίδει δε η πολιτεία και διά τροφήν εις μεν τους σωφρονιστάς μίαν δραχμήν εις +καθένα, εις δε τους εφήβους τέσσαρας οβολούς εις καθένα. Ο δε σωφρονιστής +λαμβάνων τα χρήματα τα προωρισμένα διά τους εφήβους της ιδικής του φυλής ο +καθένας, αγοράζει τα αναγκαιούντα εις όλους από κοινού (διότι έχουν συσσίτιον +κατά φυλάς) και φροντίζει αυτός δι' όλα τα άλλα.</p> + +<p>Και το μεν πρώτον έτος τοιουτοτρόπως διάγουν· το δε επόμενον έτος, όταν γίνη +εκκλησία (<span style='font-size: small;'><a href='#fn173' +id='ref173'>173</a></span>) + του δήμου εις το θέατρον, επιδείξαντες οι έφηβοι ενώπιον του δήμου την +εξάσκησιν αυτών εις τα στρατιωτικά (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn174' id='ref174'>174</a></span>) + και παρά της πόλεως λαβόντες ασπίδα και δόρυ καθίστανται φύλακες περίπολοι +εις την χώραν και μένουσιν ως σκοποί εις τα φρούρια. Υπηρετούσι δε ως φρουροί +κατά τα δύο έτη φορούντες χλαμύδας και είναι καθ' όλα αφορολόγητοι· και ούτε +ενάγουσιν ούτε ενάγονται εις τα δικαστήρια (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn175' id='ref175'>175</a></span>) +, διά να μη υπάρχη πρόφασις απουσίας, εκτός εάν πρόκειται περί κληρονομικής +υποθέσεως και περί επικλήρου, η εάν λόγω καταγωγής ανατεθή εις κανένα εξ +αυτών ιερατικόν αξίωμα. Όταν δε περάσουν τα δύο έτη, προσέρχονται πλέον εις +την τάξιν όλων των άλλων πολιτών.</p> + +<p>Τα μεν λοιπόν αφορώντα εις την εγγραφήν των πολιτών και εις τους εφήβους +τοιουτοτρόπως έχουσι.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΗ'.<br /><br /> + +ΒΟΥΛΗ ΚΑΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ</h4> + +<p> +<br /> +Όλα δε τα αξιώματα, τα αναγόμενα εις την συνήθη διοίκησιν παρέχονται διά +κλήρου, εκτός του ταμίου των στρατιωτικών και των ταμιών διά τα θεωρικά +χρήματα και του επιμελητού των κρηνών της υδρεύσεως. Εις δε τα αξιώματα ταύτα +διορίζουσι ψηφοφορούντες διά χειροτονίας και οι χειροτονηθέντες άρχοντες είναι +από της εορτής των Παναθηναίων έως την επομένην εορτήν των Παναθηναίων. Διά +χειροτονίας δε εκλέγουν και όλους τους διά τον πόλεμον άρχοντας. </p> + +<p>Η δε βουλή απαρτίζεται διά κλήρου εκ πεντακοσίων πενήντα από κάθε φυλήν. +Έχει δε την πρυτανείαν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn176' +id='ref176'>176</a></span>) +, ιδιαιτέρως κάθε φυλή κατά σειράν όπως ήθελον έλθη διά κλήρου, αι μεν πρώται +τέσσαρες, τριάντα έξ ημέρας η καθεμία, αι δε κατόπιν έξ, τριάντα πέντε ημέρας η +καθεμία. Διότι το έτος υπολογίζουν σεληνιακόν. Εκείνοι δε εξ αυτών οι οποίοι είναι +πρυτάνεις πρώτον μεν συντηρούνται διά συσσιτίου (παρεχομένου υπό της πόλεως) +εις την Θόλον, (<span style='font-size: small;'><a href='#fn177' +id='ref177'>177</a></span>) + μισθοδοτούμενοι υπό της πόλεως, δεύτερον δε είναι επιφορτισμένοι να +προσκαλώσιν εις συνέλευσιν την βουλήν και τον λαόν· την μεν βουλήν κάθε +ημέραν, εκτός εάν είναι ημέρα εορτής, τον δε λαόν τέσσαρας φοράς εις καθεμίαν +πρυτανείαν. Και όσα πρέπει να συζητήση η βουλή και ό,τι ειδικώς εις καθεμίαν +ημέραν και πού να συνέλθη, ούτοι (οι πρυτάνεις) τα προδιορίζουν· προδιορίζουν +δε ούτοι και τας συνελεύσεις του λαού· μιαν μεν συνέλευσιν κυρίαν κατά την +οποίαν είναι ωρισμένον να αποφαίνωνται διά χειροτονίας ως προς την κυβέρνησιν, +εάν δηλαδή καλώς κυβερνά, και να συσκέπτωνται διά τον σιτισμόν και διά την +φρούρησιν της χώρας· και τας μηνύσεις διά πολιτικά εγκλήματα +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn178' id='ref178'>178</a></span>) + την ημέραν εκείνην οφείλουν να κάμνουν οι θέλοντες και αι απογραφαί των +δημευομένων κτημάτων (<span style='font-size: small;'><a href='#fn179' +id='ref179'>179</a></span>) + πρέπει να αναγινώσκωνται και αι λογοδοσίαι επί κληρονομικών υποθέσεων και +επί της διαχειρίσεως κληρονομικών περιουσιών γυναικών ανυπάνδρων, +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn180' id='ref180'>180</a></span>) + διά να μη διαφεύγη την γνώσιν κανενός τίποτε απροστάτευτον +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn181' id='ref181'>181</a></span>) +. Εις τον καιρόν δε της έκτης πρυτανείας ομού με τα ειρημένα (η συνέλευσις του +λαού) διά χειροτονίας ψηφίζει περί της οστρακοφορίας (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn182' id='ref182'>182</a></span>) +, εάν πρέπη να ενεργηθή τοιαύτη ή μη, και περί επιβολής ποινών περιουσιακών +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn183' id='ref183'>183</a></span>) + εις συκοφάντας Αθηναίους και μετοίκους, έως τρεις από καθεμίαν εκ των δύο +τούτων τάξεων (<span style='font-size: small;'><a href='#fn184' +id='ref184'>184</a></span>) +, και περί κατηγορίας εναντίον τινός, ο οποίος τυχόν υπεσχέθη τι εις τον δήμον και +δεν το εξετέλεσεν. Άλλη δε συνέλευσις είναι διά τας αιτήσεις, εις την οποίαν +υποβάλλει αίτησιν οποίος θέλει δι' όσα τυχόν θέλει και ιδιωτικής και δημοσίας +φύσεως να ομιλήση προς τον δήμον (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn185' id='ref185'>185</a></span>) +. Αι δε δύο άλλαι πρυτανικοί συνελεύσεις είναι περί των άλλων δημοσίων +υποθέσεων· εις αυτάς δε ορίζουσιν οι νόμοι να συζητούνται εις καθεμίαν τρία μεν +ζητήματα αφορώντα εις τα ιερά, τρία δε αφορώντα εις αποστολάς κηρύκων και +πρεσβείας και τρία αφορώντα εις τα όσια (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn186' id='ref186'>186</a></span>) +. Συζητούσι δε και αποφασίζουσι κάποτε χωρίς να προηγηθή διά χειροτονίας +ψηφοφορία περί εισαγωγής του ζητήματος (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn187' id='ref187'>187</a></span>) +. Παρουσιάζονται δε και οι κήρυκες εις τους πρυτάνεις πρώτον +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn188' id='ref188'>188</a></span>) +· και οι φέροντες (προς τον δήμον Αθηναίων) επιστολάς εις τούτους τας +επιδίδουσιν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn189' +id='ref189'>189</a></span>) +.</p> + +<p>Υπάρχει δε επόπτης (αρχηγός) των πρυτάνεων (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn190' id='ref190'>190</a></span>) + ένας διά κλήρου εκλεγόμενος· αυτός δε εποπτεύει νύκτα και ημέραν και δεν +επιτρέπεται ούτε διά περισσότερον καιρόν ούτε δύο φοράς να χρηματίση ο ίδιος. +Φυλάττει δε ούτος και τας κλείδας των ιερών κτιρίων, όπου υπάρχουν τα χρήματα +και τα έγγραφα της πόλεως, και την δημοσίαν σφραγίδα· και αυτός να μένη εις την +Θόλον είναι επιβεβλημένον καθώς και τρεις ακόμη των πρυτάνεων, εκείνοι τους +οποίους αυτός ήθελεν ορίση. Και όταν συγκαλέσουν οι πρυτάνεις την βουλήν ή τον +δήμον, ούτος διά κλήρου ορίζει εννέα προέδρους, ένα από κάθε φυλήν, πλην +εκείνης η οποία έχει την πρυτανείαν, και εκ των εννέα τούτων ένα επόπτην, και +παραδίδει εις αυτούς το πρόγραμμα (της ημερησίας διατάξεως) διά την +συνέλευσιν· αυτοί δε παραλαβόντες το πρόγραμμα και διά την τήρησιν της τάξεως +φροντίζουν και υποβάλλουν τα ζητήματα επί των οποίων θα γίνη συζήτησις και +αποφαίνονται διά το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας διά χειροτονίας και όλα τα +άλλα διοικούσι και εξουσίαν έχουν να διαλύσουν την συνέλευσιν. Και να είναι τις +επόπτης δεν επιτρέπεται παρά μίαν φοράν το έτος, να γίνη δε πρόεδρος (μιας +φυλής) επιτρέπεται μίαν φοράν εις κάθε πρυτανείαν.</p> + +<p>Διενεργούσι δε (οι πρυτάνεις) και αρχαιρεσίας στρατηγών και αρχηγών του +ιππικού και των άλλων πολεμικών αξιωμάτων υπό της συνελεύσεως του δήμου +σύμφωνα με τας εν αυτή αποφάσεις του λαού. Διενεργούσι δε τας αρχαιρεσίας οι +μετά την έκτην πρυτανείαν πρυτανεύοντες, εκείνοι επί της αρχής των οποίων οι +οιωνοί θα εφαίνοντο ευνοϊκοί προς τούτο (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn191' id='ref191'>191</a></span>) +. Είναι δε ανάγκη να προηγηθή προκαταταρκτική της βουλής απόφασις (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn192' id='ref192'>192</a></span>) + και περί τούτων.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΘ'.<br /><br /> + +ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ</h4> + +<p> +<br /> +Η δε βουλή εις προγενεστέραν εποχήν είχεν εξουσίαν και χρηματικήν ποινήν να +επιβάλη και δεσμά και θάνατον (<span style='font-size: small;'><a href='#fn193' +id='ref193'>193</a></span>) +· και ότε αυτή έφερεν εις τον δήμιον κάποιον Λυσίμαχον, ο οποίος εκάθητο ήδη επί +του εδωλίου της θανατικής εκτελέσεως και επρόκειτο να φονευθή, ο Ευμηλίδης ο +εκ του δήμου Αλωπεκής απέσπασεν αυτόν λέγων ότι κανείς δεν πρέπει χωρίς +δικαστικήν διαδικασίαν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn194' +id='ref194'>194</a></span>) + να θανατώνεται· και με το να γίνη ούτω δίκη ενώπιον του δικαστηρίου ο μεν +Λυσίμαχος απηλλάγη (<span style='font-size: small;'><a href='#fn195' +id='ref195'>195</a></span>) + και έλαβε παρωνύμιον «ο από του τυπάνου» (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn196' id='ref196'>196</a></span>) +, ο δε δήμος αφήρεσεν από την βουλήν το δικαίωμα του να καταδικάζη εις θάνατον +και εις δεσμά και εις χρηματικήν ποινήν και έκαμεν νόμον ότι: αν η βουλή +καταδικάση τινά ως υποπεσόντα εις αδίκημα ή του επιβάλλη πρόστιμον, τας +τοιαύτας καταδίκας και χρηματικάς ποινάς να υποβάλλουν προς έγκρισιν οι +θεσμοθέται εις το δικαστήριον και ό,τι οι δικασταί ήθελαν ψηφίση, τούτο να έχη +οριστικήν ισχύν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn197' +id='ref197'>197</a></span>) +.</p> + +<p>Κρίνει δε η βουλή τα της διαχειρίσεως των αξιωμάτων, των περισσοτέρων, +κυρίως δε των αφορώντων εις χρηματικήν διαχείρισιν· η απόφασις δε αυτής δεν +είναι τελεσίδικος, αλλά υπόκειται εις έφεσιν προ του δικαστηρίου. Έχουν δε +δικαίωμα και οι ιδιώται να υποβάλουν καταγγελίαν εναντίον οιασδήποτε αρχής +ήθελον, ότι δεν ασκείται νομίμως· έφεσις δε και επί τούτων χωρεί εις το +δικαστήριον, εάν η βουλή ήθελε καταδικάση.</p> + +<p>Ενεργεί δε και τον έλεγχον (<span style='font-size: small;'><a href='#fn198' +id='ref198'>198</a></span>) + των βουλευτών οι οποίοι κατά το επόμενον έτος θ' ασκήσωσι το βουλευτικόν +αξίωμα, προς δε και των εννέα αρχόντων. Και πρότερον μεν είχεν εξουσίαν να +αποκλείση (τινά εκ των αξιωμάτων τούτων), τώρα δε και ως προς αυτά χωρεί +έφεσις εις το δικαστήριον.</p> + +<p>Ως προς ταύτα μεν λοιπόν δεν έχει εξουσίαν ν' αποφασίζη τελεσιδίκως η βουλή +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn199' id='ref199'>199</a></span>) +. Αποφασίζει δε προηγουμένως (<span style='font-size: small;'><a href='#fn200' +id='ref200'>200</a></span>) + περί των ζητημάτων, τα οποία θα υποβληθούν εις την κρίσιν της εκκλησίας του +δήμου και δεν επιτρέπεται τίποτε μη προεψηφισμένον υπό της βουλής ουδέ καν +ό,τι ήθελον υποβάλη προς συζήτησιν γραπτώς οι πρυτάνεις να ψηφίση η εκκλησία +του δήμου· διότι ακριβώς ως προς αυτά κατ' αυτόν τον τρόπον ο επιτυχών τοιαύτην +υπό του δήμου ψήφισιν καθίσταται ένοχος παρανόμου υποβολής νομοσχεδίου. +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn201' id='ref201'>201</a></span>) +</p> + +<p>Έχει δε η βουλή και την επιμέλειαν των ναυπηγημένων πλοίων και των σκευών +και των ναυστάθμων και ενεργεί την ναυπήγησιν νέων τριήρεων και τετρήρεων +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn202' id='ref202'>202</a></span>) +, όποιον εκ των δύο τούτων ειδών (πολεμικών πλοίων) διά χειροτονίας αποφασίση +ο δήμος και σκεύη δι' αυτά και ναυστάθμους (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn203' id='ref203'>203</a></span>) +· διά χειροτονίας δε ο λαός ορίζει αρχιτέκτονας διά τα πλοία. Αν δε δεν +παραδώσουν ταύτα τελείως ναυπηγημένα εις την νέαν βουλήν, δεν επιτρέπεται να +λάβωσιν αυτοί (οι παλαιοί βουλευταί) την επί τούτω παρεχομένην δωρεάν διότι οι +βουλευταί της μετέπειτα βουλής την λαμβάνουν. Κατασκευάζει δε τας τριήρεις +εκλέγουσα δέκα άνδρας εκ του βουλευτικού σώματος τριηροποιούς. Έχει δε την +επίβλεψιν και των δημοσίων κτιρίων όλων και, αν νομίση ότι αδικεί τις τα δημόσια, +καταγγέλλει αυτόν εις τον δήμον και, όταν τον καταδικάση ο δήμος, παραπέμπει +αυτόν εις το δικαστήριον.</p> + +<p>Μετέχει δε της διοικήσεως και των άλλων αρχών ως προς τα πλείστα. Διότι +πρώτον μεν <b>οι ταμίαι της Αθηνάς</b> είναι μεν δέκα, κληρώνεται δε ένας από +κάθε φυλήν εκ της τάξεως των πεντακοσιομεδίμνων σύμφωνα με τον νόμον του +Σόλωνος (διότι ακόμη έχει κύρος ο νόμος), γίνεται δε άρχων ο κληρωθείς ακόμη και +αν είναι πολύ πτωχός. Παραλαμβάνουν δε και το άγαλμα της Αθηνάς και τας Νίκας +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn204' id='ref204'>204</a></span>) + και τα άλλα κειμήλια και τα χρήματα ενώπιον της βουλής.</p> + +<p>Υπάρχουν ακόμη οι δέκα <b>πωληταί</b>, διά κλήρου δε λαμβάνονται ένας +από κάθε φυλήν· παρέχουν δε εις μίσθωσιν ούτοι όλα τα μισθώματα και πωλούσι +τα μέταλλα και τους παρεχομένους εις μίσθωσιν φόρους, (συνεργαζόμενοι προς +τούτο) με τον ταμίαν των στρατιωτικών χρημάτων και με τους εκλεγομένους ταμίας +του θεωρικού χρήματος, ενεργούντες τας μισθώσεις ενώπιον της βουλής και +κατακυρούσιν εις όποιον η βουλή ήθελε ψηφίση· ομοίως και τα προς πώλησιν +μέταλλα και τα διά κατεργασίαν και τα πωλούμενα (προς εξόρυξιν από της γης) διά +τρία έτη (<span style='font-size: small;'><a href='#fn205' +id='ref205'>205</a></span>) + και τα παρεχόμενα εις μίσθωσιν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn206' +id='ref206'>206</a></span>) + διά . . . έτη. Και τας περιουσίας των καταδικαζομένων υπό του Αρείου Πάγου και +των άλλων (του Δημοσίου χρεωστών) πωλούσιν ενώπιον της βουλής, κάμνουν δε +την κατακύρωσιν της πωλήσεως οι εννέα άρχοντες. Και τους φόρους τους +μισθουμένους (εις ιδιώτας) ετησίως, αναγράφοντες εις ασπρισμένους πίνακας +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn207' id='ref207'>207</a></span>) + και τον μισθωτήν και όσα έχει μισθώση, παραδίδουν εις την βουλήν. Αναγράφουν +δε εις δέκα πίνακας χωριστά μεν εκείνους οι οποίοι υποχρεούνται να καταβάλλουν +(φόρον) εις καθεμίαν πρυτανείαν, χωριστά δε εκείνους οι οποίοι υποχρεούνται να +καταβάλουν τρις φοράς το έτος, συντάσσοντες πίνακας κατά την καταβολήν του +καθενός, χωριστά δε καταγράφουν εκείνους όσοι υποχρεούνται να καταβάλλουν +επί της ενάτης πρυτανείας (<span style='font-size: small;'><a href='#fn208' +id='ref208'>208</a></span>) +. Καταχωρίζουσι δε εις πίνακας και τα κτήματα και τας οικίας, όσα έχουν απογραφή +και πωληθή δικαστικώς. Διότι και ταύτα πωλούσιν αυτοί. Υποχρεούται δε ο +αγοραστής των μεν οικιών εντός πέντε ετών να καταβάλη το τίμημα, των δε +κτημάτων εντός δέκα ετών. Πληρώνουν δε αυτά επί της ενάτης πρυτανείας.</p> + +<p>Καταθέτει δε και ο άρχων βασιλεύς τας μισθώσεις των κτημάτων των +ανηκόντων εις ιερά καθιδρύματα (<span style='font-size: small;'><a href='#fn209' +id='ref209'>209</a></span>) +, αναγράφων αυτάς εις ασπρισμένους πίνακας. Είναι δε και τούτων η μίσθωσις διά +δέκα έτη, πληρώνεται δε επί της ενάτης πρυτανείας· διό και πολλά χρήματα +εισπράττονται επί της πρυτανείας αυτής.</p> + +<p>Κατατίθενται μεν λοιπόν εις την βουλήν οι πίνακες περιέχοντες καθεμίαν +καταβολήν κατά τάξιν, φυλάττει δε αυτούς ο δημόσιος δούλος· όταν δε έρχεται η +προθεσμία πληρωμής χρημάτων, παραδίδει αυτούς τους ιδίους πίνακας εις τους +αποδέκτας, αφού τους ξεκρεμάση από τα επιστύλια, εκείνους δηλαδή τους πίνακας +των οποίων τα χρήματα είναι πληρωτέα την ιδίαν αυτήν ημέραν και αποσβεστέα. +Οι δε άλλοι πίνακες (οφειλών προς το Δημόσιον) μένουν χωριστά αποτεθειμένοι +διά να μη προαποσβεσθούν.</p> + +<p>Είναι δε αποδέκται (<span style='font-size: small;'><a href='#fn210' +id='ref210'>210</a></span>) + δέκα, κληρωμένοι κατά φυλάς· ούτοι δε παραλαμβάνοντες τους πίνακας +απαλείφουν τα καταβαλλόμενα χρήματα ενώπιον της βουλής εις το βουλευτήριον +και πάλιν αποδίδουν τους πίνακας εις τον δημόσιον δούλον· και αν κανείς δεν +πληρώση εκεί (ενώπιον της βουλής) σημειούται επί του πίνακος και υποχρεούται +να καταβάλη διπλάσιον το καθυστερούμενον ή να φυλακισθή· και τα ούτω +οφειλόμενα έχει εξουσίαν η βουλή να εισπράττη και προς τούτο να φυλακίζη κατά +τους νόμους. Την μεν πρώτην ημέραν της πρυτανείας δέχονται τας πληρωμάς και +διανέμουν (τα εισπραττόμενα ποσά) εις τας αρχάς της πόλεως, την δε επομένην και +την διανομήν καταγράψαντες εις σανίδα υποβάλλουν και αναρτώσιν εις το +βουλευτήριον και αναφέρουν προς την βουλήν εάν τις γνωρίζη τινά αδικούντα +κατά την διανομήν ή άρχοντα ή ιδιώτην και εκδίδουν γνωμοδοτήσεις, εάν τις +φαίνεται εις αυτούς ότι αδικεί εις τι.</p> + +<p>Εκλέγουσι δε διά κλήρου εκ του σώματος αυτών οι βουλευταί και δέκα +λογιστάς, οι οποίοι θα κάμουν με τας αρχάς τους λογαριασμούς κάθε πρυτανείας. +Επίσης δε διά κλήρου εκλέγουν <b>ευθύνους</b> (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn211' id='ref211'>211</a></span>) + ένα από κάθε φυλήν και δύο παρέδρους δι' έκαστον εκ των <b>ευθύνων</b>, εις +τους οποίους είναι υποχρέωσις να συνεδριάζωσι διά τας μηνύσεις (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn212' id='ref212'>212</a></span>) + (καθένας των ευθύνων ομού μετά των δύο παρέδρων) διά κάθε φυλήν χωριστά +ενώπιον του επωνύμου άρχοντος και εάν κανείς θέλη να προσκαλέση κανένα εις +λογοδοσίαν είτε ιδιωτικής είτε δημοσίας διαχειρίσεως, εντός τριών ημερών αφ' +ότου έδωκε λογοδοσίαν, γράψας εις πίνακα ασπρισμένον το όνομα και το ιδικόν +του και το του μηνυομένου και το αδίκημα διά το οποίον καταγγέλλει και +καθορίσας υπ' ευθύνην του το πληρωτέον ποσόν, εγχειρίζει (τον πίνακα) εις τον +εύθυνον. Ούτος δε λαβών αυτόν και αναγνώσας, αν αποδεχθή την μήνυσιν, +παραδίδει τας μεν ιδιωτικάς υποθέσεις εις τους δικαστάς κάθε δήμου αναλόγως με +την φυλήν εις την οποίαν ανήκουσιν οι μηνυόμενοι, τας δε υποθέσεις του +Δημοσίου αναφέρει γραπτώς εις τους θεσμοθέτας. Οι δε θεσμοθέται, εφ' όσον +ήθελον παραλάβη τοιουτοτρόπως, εισάγουσιν επίσης και την υπόθεσιν αυτήν +λογοδοσίας (<span style='font-size: small;'><a href='#fn213' +id='ref213'>213</a></span>) + εις το δικαστήριον, ό,τι δε αποφασίσουν οι δικασταί, τούτο είναι τελεσίδικον +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn214' id='ref214'>214</a></span>) +.</p> + +<p>Κάμνει δε επιθεώρησιν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn215' +id='ref215'>215</a></span>) + και των ίππων η βουλή και, αν μεν κανείς πλούσιος ων καλόν ίππον φαίνεται να +συντηρή κακώς, εις αυτόν επιβάλλει ως πρόστιμον την εξ ιδίων παρ' άλλου +συντήρησιν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn216' +id='ref216'>216</a></span>) + (του ίππου)· εις δε τους ίππους, οι οποίοι δεν ημπορούν να τρέχουν και δεν είναι +ικανοί να μένουν εις παράταξιν, αλλά φεύγουν (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn217' id='ref217'>217</a></span>) +, χαράσσουν σφραγίδα επί της γνάθου και ο υποστάς το σφράγισμα τούτο ίππος +δεν είναι μάχιμος (<span style='font-size: small;'><a href='#fn218' +id='ref218'>218</a></span>) +. Εξετάζει δε και τους προδρόμους ίππους (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn219' id='ref219'>219</a></span>) +, ποίοι δηλαδή φαίνονται να είναι ικανοί να προπορεύωνται και αν κανένα εξ +αυτών ψηφίση ως ανίκανον, υποβιβάζεται ούτος. Επιθεωρεί δε και τους βοηθούς +ιππείς (<span style='font-size: small;'><a href='#fn220' id='ref220'>220</a></span>) + και όποιον ήθελε καταψηφίση, αυτός παύει να μισθοδοτήται· τους ιππείς δε +καταγράφουν εις τον κατάλογον οι <b>καταλογείς</b>, ήτοι δέκα άνδρες, εκείνοι +τους οποίους ο δήμος ήθελε διά χειροτονίας ορίση· όσους δε αυτοί εγγράφουν εις +τον κατάλογον τους παραδίδουν εις τους ιππάρχους και εις τους φυλάρχους, ούτοι +δε παραλαβόντες τον κατάλογον τον υποβάλλουν εις την βουλήν, και (οι της +βουλής) ανοίξαντες τον πίνακα, εις των οποίον είναι γραμμένα τα ονόματα των +ιππέων, εκείνους μεν εκ των πρότερον εις αυτόν γραμμένων, οι οποίοι ενόρκως +βεβαιώνουν ότι δεν είναι κατά το σώμα δυνατοί να ιππεύουν, τους σβύνουν από +τον πίνακα, τους δε περιληφθέντας εις τον νέον κατάλογον προσκαλούσι και, αν +μεν κανείς απ' αυτούς ενόρκως βεβαιώση ότι δεν δύναται είτε διά σωματικούς είτε +διά περιουσιακούς λόγους να είναι ιππεύς, απαλάττουν αυτόν, δι' όποιον δε ουχί +ενόρκως βεβαιώση αδυναμίαν ψηφίζουν διά χειροτονίας οι βουλευταί, ποίον εκ +των δύο, είναι ικανός να ιππεύη ή όχι· και αν μεν τον ψηφίσουν ικανόν, εγγράφουν +αυτόν εις τον πίνακα, ειδεμή, και αυτόν απαλάττουν.</p> + +<p>Έκρινε δε άλλοτε η βουλή και τας προμηθείας τας αναγομένας εις τον πέπλον +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn221' id='ref221'>221</a></span>) + της Αθηνάς, τώρα δε αποφαίνεται δι' αυτάς το δικαστήριον, όποιον ήθελε τύχη· +διότι επιστεύθη ότι αυτοί (οι βουλευταί) εχαρίζοντο εις τας αποφάσεις των. Και διά +την διακόσμησιν των Νικών (<span style='font-size: small;'><a href='#fn222' +id='ref222'>222</a></span>) + και διά τα βραβεία τα παρεχόμενα εις την εορτήν των Παναθηναίων έχει μαζί με +τον ταμίαν των στρατιωτικών την επιμέλειαν η βουλή.</p> + +<p>Κάμνει δε και επιθεώρησιν των ανικάνων η βουλή· διότι υπάρχει νόμος ο +οποίος ορίζει ότι, τους έχοντας περιουσίαν μικροτέραν των τριών μνων και έχοντας +σωματικάς βλάβας, ώστε να μη δύνανται να κάμνουν κανέν έργον, τους εξετάζει +μεν η βουλή, δίδει δε εκ του δημοσίου ταμείου διά τροφήν δύο οβολούς την +ημέραν εις καθένα. Και ταμίας διά κλήρου εκλεγόμενος υπάρχει δι' αυτούς.</p> + +<p>Μετέχει δε (η βουλή) της διοικήσεως και των άλλων δημοσίων διαχειρίσεων +κατά τα πλείστα δυνατόν ειπείν.</p> + +<p>Τα μεν λοιπόν υπαγόμενα εις την δικαιοδοσίαν της βουλής είναι ταύτα.</p> + +<p> +</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Κ'.<br /><br /> + +ΕΤΗΣΙΑΙ ΚΑΤΩΤΕΡΑΙ ΑΡΧΑΙ ΚΛΗΡΩΤΑΙ</h4> + +<p> +<br /> +Εκλέγονται δε διά κλήρου και <b>επισκευασταί</b> των ιερών δέκα άνδρες, οι +οποίοι λαμβάνοντες τριάκοντα μνας παρά των ταμιών πληρωμής επισκευάζουν τα +ιερά ιδρύματα, τα έχοντα μεγαλυτέραν ανάγκην επισκευής. Και +<b>αστυνόμοι</b> εκλέγονται δέκα· εξ αυτών δε πέντε μεν ασκούσι την εξουσίαν +των εις τον Πειραιά, πέντε δε εις την πόλιν, και τας αυλητρίδας και τας αοιδούς και +τας κιθαριστρίας αυτοί επιβλέπουν, ίνα μη πληρώνωνται περισσότερον από δύο +δραχμάς και, αν πολλοί θέλουν την ιδίαν να λάβουν, ούτοι θέτουν κλήρον και +μισθώνεται αυτή εις όποιον λάχη ο κλήρος. Και επιβλέπουν όπως κανείς από τους +οδοκαθαριστάς (κοπρολόγους) αποθέτη τας συλλεγομένας ακαθαρσίας εντός +αποστάσεως δέκα σταδίων από του τείχους (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn223' id='ref223'>223</a></span>) +. Και εμποδίζουν να εγείρωνται οικοδομαί επί των οδών και ξύλινοι εξώσται να +επεκτείνωνται υπεράνω των οδών (<span style='font-size: small;'><a href='#fn224' +id='ref224'>224</a></span>) + και να κατασκευάζωνται οχετοί μετέωροι έχοντες εκροήν εις την οδόν και να +γίνωνται θύραι ανοιγόμεναι προς την οδόν (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn225' id='ref225'>225</a></span>) +. Και τους αποθνήσκοντας εις τους δρόμους σηκώνουν, έχοντες (προς τούτο) +δημοσίους υπηρέτας.</p> + +<p>Διά κλήρου δε εκλέγονται και <b>αγορανόμοι</b> (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn226' id='ref226'>226</a></span>) +, πέντε μεν εις τον Πειραιά, πέντε δε εις την πόλιν. Εις αυτούς δε υπό των νόμων +επιβάλλεται να επιβλέπουν τα πωλούμενα τρόφιμα όλα, διά να πωλούνται καθαρά +και γνήσια.</p> + +<p>Διά κλήρου δε εκλέγονται και <b>μετρονόμοι</b>, πέντε μεν εις την πόλιν, +πέντε δε εις τον Πειραιά· και ούτοι έχουν την επίβλεψιν όλων των μέτρων και των +σταθμών διά να τα μεταχειρίζωνται δικαίως οι πωληταί.</p> + +<p>Υπήρχαν δε και <b>σιτοφύλακες</b> διά κλήρου εκλεγόμενοι, πέντε μεν εις τον +Πειραιά, πέντε δε εις την πόλιν, τώρα δε είκοσι μεν εις την πόλιν, δεκαπέντε δε εις +τον Πειραιά. Ούτοι δε φροντίζουν πρώτον μεν όπως ο εις την αγοράν αποκείμενος +σίτος πωλείται δικαίως, έπειτα δε όπως οι μυλωθροί πωλούν τα άλευρα σύμφωνα +με τας τιμάς των κριθών, και οι αρτοπώλαι σύμφωνα με τας τιμάς των αλεύρων +πωλούν τους άρτους, και ορίζοντες τα ζύγια του άρτου όπως ούτοι (οι +σιτοφύλακες) τάξουν· διότι ο νόμος προστάζει ούτοι να κάμνουν την +διατίμησιν.</p> + +<p>Διά κλήρου δε λαμβάνουν δέκα <b>επιμελητάς εμπορίου</b>· εις αυτούς δε +επιβάλλεται και να επιβλέπουν τας εμπορικάς αγοράς (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn227' id='ref227'>227</a></span>) + και ν' αναγκάζουν τους εμπόρους να φέρουν εις την πόλιν τα δύο τρίτα του σίτου ο +οποίος φθάνει διά θαλάσσης εις το σιτεμπόριον.</p> + +<p>Διορίζουν δε διά κλήρου και τους ένδεκα, οι οποίοι έχουν την επιστασίαν των +φυλακισμένων και οι οποίοι δικαιούνται τους κλέπτας και τους άρπαγας +ανθρώπων (προς πώλησιν) (<span style='font-size: small;'><a href='#fn228' +id='ref228'>228</a></span>) + και τους λωποδύτας, αν μεν ομολογούν την ενοχήν, να καταδικάζουν εις θάνατον, +εάν δε την αρνούνται, να τους εισάγουν εις το δικαστήριον και αν μεν αθωωθούν, +να τους αφήνουν ελευθέρους, ειδεμή, να θανατώνουν αυτούς +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn229' id='ref229'>229</a></span>) +. Και τα προς αναγκαστικήν πώλησιν απογραφόμενα κτήματα και οικίας αυτοί +(είναι εντεταλμένοι) να τα δηλώσουν εις το δικαστήριον και, όσα ήθελον +καταλογισθή ως δημευμένα, να παραδίδουν εις τους πωλητάς και να είναι +εισηγηταί των μηνύσεων επί παραβάσει πολιτικών νόμων (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn230' id='ref230'>230</a></span>) +. Τινών δ' εξ αυτών εισηγηταί είναι και οι θεσμοθέται.</p> + +<p>Εκλέγονται δε διά κλήρου και <b>εισαγωγείς</b> (εισαγγελείς) πέντε άνδρες, +οι οποίοι προ του δικαστηρίου εισάγουν τας δίκας όσαι δέον να εκδικασθούν εντός +του μηνός (<span style='font-size: small;'><a href='#fn231' +id='ref231'>231</a></span>) +, ένα ανά δύο φυλάς. Είναι δε εντός του μηνός δικαστέαι όσαι δίκαι αφορώσιν εις +προίκα, εάν τις δηλαδή οφείλων τοιαύτην δεν καταβάλλη και αν τις δανεισθείς με +συμφωνημένον τόκον δραχμής (<span style='font-size: small;'><a href='#fn232' +id='ref232'>232</a></span>) + (ένα τοις εκατόν κατά μήνα) καθυστερή και αν τις δι' εμπορικήν αιτίαν δανεισθείς +παρά τινος χρεωστή (<span style='font-size: small;'><a href='#fn233' +id='ref233'>233</a></span>) +. Επίσης δε και αι δίκαι δι' αικίας και διά καθυστερήσεις οφειλής παρασχεθείσης +φιλικώς και δι' υποθέσεις απορρεούσας εκ κοινωνικών χρεών και δι' αφορώσας εις +αγοραπωλησίας δούλων και υποζυγίων (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn234' id='ref234'>234</a></span>) + και εις τριηραρχίας και δι' υποθέσεις τραπεζιτικάς. Ούτοι μεν λοιπόν δικάζουσιν +αυτάς εισάγοντες προ του δικαστηρίου εντός μηνός, οι δε ταμίαι επί των +εισπράξεων επίσης τας υποθέσεις τας αφορώσας εις εισπράκτορας φόρων (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn235' id='ref235'>235</a></span>) + και εναντίον εισπρακτόρων φόρων διά μεν τας μέχρι δέκα δραχμών +αποφασίζοντες αυτοί οριστικώς, τας δε άλλας εισάγοντες εις το δικαστήριον προς +εκδίκασιν εντός μηνός.</p> + +<p>Εκλέγουν δε διά κλήρου και τους τεσσαράκοντα, τέσσαρας από κάθε φυλήν, εις +τους οποίους αι άλλαι δίκαι ανατίθενται· οι οποίοι πρότερον μεν ήσαν τριάκοντα +και περιερχόμενοι κατά δήμους εδίκαζον, μετά δε την ολιγαρχίαν των τριάκοντα +έγιναν τεσσαράκοντα (<span style='font-size: small;'><a href='#fn236' +id='ref236'>236</a></span>) +. Και τας μεν υποθέσεις μέχρι δέκα δραχμών είχον δικαιοδοσίαν μόνοι των να +δικάζουν, τας δε άνω του ποσού τούτου παραδίδουν εις τους διαιτητάς. Αυτοί δε +παραλαβόντες την υπόθεσιν, εάν μεν δύνανται να διαλύσουν τας διαφοράς, +αποφαίνονται· και αν μεν αρέσουν και εις τους δύο (διαδίκους) τα αποφασισθέντα +και τ' αποδέχωνται, τελειώνει η δίκη. Εάν δε ένας των αντιδίκων κάμη έφεσιν εις το +δικαστήριον, θέσαντες τας μαρτυρικάς καταθέσεις και τας αγωγάς (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn237' id='ref237'>237</a></span>) + και τους σχετικούς νόμους μέσα εις δικαστικά κιβωτίδια (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn238' id='ref238'>238</a></span>) +, χωριστά μεν τας του ενάγοντος, χωριστά δε τας του εναγομένου, και +σφραγίσαντες οι ίδιοι τα κιβωτίδια και προσαρτήσαντες την γνωμοδότησιν του +διαιτητού γραμμένην εις πίνακα (<span style='font-size: small;'><a href='#fn239' +id='ref239'>239</a></span>) +, παραδίδουν αυτά εις τους τέσσαρας, τους δικάζοντας την φυλήν του εναγομένου +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn240' id='ref240'>240</a></span>) +. Ούτοι δε παραλαβόντες εισάγουν εις το δικαστήριον, τας μεν υποθέσεις μέχρι +χιλίων δραχμών (<span style='font-size: small;'><a href='#fn241' +id='ref241'>241</a></span>) + ενώπιον διακοσίων ενός δικαστών, τας δε άνω των χιλίων ενώπιον τετρακοσίων +ενός. Δεν επιτρέπεται δε ούτε νόμους ούτε αγωγάς (προκλήσεις) ούτε μαρτυρίας +να προβάλλουν άλλας παρά τας του διαιτητού, εκείνας αι οποίαι είναι +αποτεθειμέναι εις τα κιβωτίδια.</p> + +<p>Διαιτηταί δε γίνονται όσοι είναι εξήκοντα ετών. Τούτο δε εξακριβούται εκ του +υπολογισμού των επωνύμων αρχόντων (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn242' id='ref242'>242</a></span>) +. Διότι είναι επώνυμοι δέκα μεν οι των φυλών, τεσσαράκοντα δύο δε οι των +ηλικιών· οι δε έφηβοι εγγραφόμενοι (εις τον κατάλογον των πολιτών) πρότερον μεν +ενεγράφοντο εις ασπρισμένους πίνακας και μαζί με τ' όνομά των εγράφοντο και ο +άρχων (επώνυμος), επί της αρχοντίας του οποίου ενεγράφησαν, και ο επώνυμος ο +υπάρξας το προηγούμενον έτος, τώρα δε εις στήλην χαλκήν αναγράφονται και +είναι στημένη η στήλη προ του βουλευτηρίου πλησίον των επωνύμων. Λαβόντες δε +τον τελευταίον (<span style='font-size: small;'><a href='#fn243' +id='ref243'>243</a></span>) + των επωνύμων οι τεσσαράκοντα μοιράζουν μεταξύ των τας διά διαιτησίας δίκας +και διά λαχνού ορίζουσι ποίας καθείς θα δικάση· και είναι υπόχρεως καθείς όσας +διά κλήρου λάβη διαιτησίας να εκκαθαρίζη. Διότι ο νόμος ορίζει ότι, εάν τις δεν +γίνη διαιτητής όταν η ηλικία του έλθη, στερείται των πολιτικών του δικαιωμάτων, +εκτός εάν τύχη να έχη άλλο τι αξίωμα το έτος εκείνο η αποδημή· ούτοι δε μόνον +απαλλάσσονται της υποχρεώσεως. Επιτρέπεται δε να γίνεται και καταγγελία +ενώπιον των διαιτητών, εάν κανείς ήθελεν αδικηθή υπό διαιτητού και, αν ούτος +ήθελε καταδικασθή, ορίζουν οι νόμοι ν' αποστερήται των πολιτικών του +δικαιωμάτων χωρεί δε και επί τούτων έφεσις. Κάμνουν δε χρήσιν των επωνύμων +και διά τας εκστρατείας και, όταν κάμνουν επιστράτευσιν, ορίζουν από τίνος +άρχοντος επωνύμου μέχρι τίνων καλούνται (οι πολίται) εις στράτευσιν.</p> + +<p>Διά κλήρου δε εκλέγουν και τας εξής αρχάς· πέντε <b>οδοποιούς</b>, εις τους +οποίους επιβάλλεται να επισκευάζουν τας οδούς έχοντες (προς τούτο) δημοσίους +εργάτας και δέκα <b>λογιστάς</b> και αναπληρωτάς (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn244' id='ref244'>244</a></span>) + τούτων δέκα, προς τους οποίους όλους υποχρεούνται οι διαχειρισθέντες τα +αξιώματα να λογοδοτήσουν διότι αυτοί είναι οι μόνοι κάμνοντες λογαριασμούς με +τους υπολόγους και εισάγοντες τας εκ της εξελέγξεως διαφοράς εις το δικαστήριον. +Και αν μεν εξελέγξουν κανένα κλέπτοντα, οι δικασταί τον καταδικάζουν διά κλοπήν +και το καταλογισθέν ποσόν πληρώνεται υπ' αυτού εις το δεκαπλάσιον· εάν δε +ανακαλύψουν και καταδείξουν τινά λαβόντα δώρα, καταδικάζουν αυτόν οι +δικασταί ως δωροδόκον (<span style='font-size: small;'><a href='#fn245' +id='ref245'>245</a></span>) +· πληρώνεται δε και η αξία των δώρων εις το δεκαπλάσιον· αν δε καταλογίσουν είς +τινα αδικίαν, καταδικάζουν αυτόν δι' αδίκημα (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn246' id='ref246'>246</a></span>) +, πληρώνεται δε τούτο απλούν, εάν ο υπόχρεως πληρώση προ της ενάτης +πρυτανείας. Το δε δεκαπλούν δεν διπλασιάζεται (διά καθυστέρησιν +πληρωμής).</p> + +<p>Εκλέγουν δε διά κλήρου και γραμματέα της πρυτανείας, ο οποίος έχει την +εποπτείαν των εγγράφων και φυλάττει τα γενόμενα ψηφίσματα και όλα τ' άλλα +φροντίζει ν' αντιγράφωνται και παρακάθηται εις την βουλήν. Πρότερον μεν λοιπόν +αυτός εξελέγετο διά χειροτονίας και τους πλέον ενδόξους και πλέον αξιοπίστους +εψήφιζον· διότι και εις τας στήλας, πλησίον εις τας συμμαχίας και εις τους +διορισμούς προξένων και εις τας απονομάς δικαιωμάτων πολίτου (εις ξένους) +αυτός αναγράφεται· τώρα δε διορίζεται διά κλήρου. Διά κλήρου δε εκλέγεται και +άλλος διά τους νόμους, ο οποίος παρακάθηται εις την βουλήν και φροντίζει και +αυτός ν' αντιγράφωνται όλοι οι νόμοι. Εκλέγει δε διά χειροτονίας και ο δήμος +γραμματέα, ούτος δε ουδεμίαν άλλην έχει δικαιοδοσίαν ειμή ν' αναγινώσκη.</p> + +<p>Διά κλήρου δ' εκλέγονται και <b>ιεροποιοί</b> δέκα, οι επί των θυσιών +ονομαζόμενοι, οι οποίοι και τα προς μαντείαν σφάγια θύουσι και, αν είναι ανάγκη +να τελετουργήσωσι διά μαντείαν τινά, τελετουργούσι μετά των μάντεων (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn247' id='ref247'>247</a></span>) +.</p> + +<p>Διά κλήρου δε εκλέγουν και άλλους δέκα, τους λεγομένους ενιαυσίους, οι +οποίοι και μερικάς θυσίας τελούσι και όλας τας εορτάς των πεντετηρίδων διοικούν +πλην των Παναθηναίων. Είναι δε πεντετηρίδες μία μεν η (αποστολή) εις Δήλον, +υπάρχει δε και επταετηρίς δι' εκεί, δευτέρα δε τα Βραυρώνια, τρίτη δε τα +Ηράκλεια, τετάρτη δε τα Ελευσίνια, πέμπτη δε τα Παναθήναια· εκ των εορτών δε +τούτων ουδεμία συμπίπτει με άλλην εις το αυτό έτος. Τώρα δε προσετέθησαν και +τα Ηφαίστεια συσταθέντα επί της αρχοντίας του Κηφισοφώντος.</p> + +<p>Εκλέγουν δε διά κλήρου και άρχοντα εις Σαλαμίνα και δήμαρχον εις Πειραιά, οι +οποίοι και την εορτήν των Διονυσίων διοργανώνουν εις τα δύο μέρη και διορίζουν +χορηγούς (<span style='font-size: small;'><a href='#fn248' +id='ref248'>248</a></span>) +. Εις την Σαλαμίνα δε και το όνομα του άρχοντος αναγράφεται (εις τα δημόσια +έγγραφα).</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΑ'.<br /><br /> + +ΟΙ ΕΝΝΕΑ ΑΡΧΟΝΤΕΣ</h4> + +<p> +<br /> +Αυταί μεν λοιπόν αι αρχαί εκλέγονται διά κλήρου και έχουν την διαχείρισιν των +ειρημένων εξουσιών.</p> + +<p>Οι δε ονομαζόμενοι εννέα άρχοντες κατά ποίον μεν τρόπον αρχικώς +ανηγορεύοντο τοιούτοι έχει προλεχθή· τώρα δε διά κλήρου ορίζουν θεσμοθέτας +μεν έξ και γραμματέα εις αυτούς, προς δε τούτοις ένα άρχοντα (επώνυμον) και ένα +βασιλέα και ένα πολέμαρχον ιδιαιτέρως από καθεμίαν φυλήν. Υφίστανται δε ούτοι +την εξέτασιν πρώτον μεν εις την βουλήν υπό των πεντακοσίων, πλην του +γραμματέως· αυτός δε μόνον υπό του δικαστηρίου, καθώς όλοι οι άλλοι άρχοντες +και οι διά κλήρου και οι διά ψήφου οριζόμενοι αναλαμβάνουσι το αξίωμά των +κατόπιν δοκιμασίας· οι δε εννέα άρχοντες και ενώπιον της βουλής και κατόπιν +ενώπιον του δικαστηρίου (υφίστανται την δοκιμασίαν). Και πρότερον μεν δεν +εγίνετο άρχων εκείνος τον οποίον ήθελεν αποδοκιμάση η βουλή, τώρα δε χωρεί +έφεσις ενώπιον του δικαστηρίου και τούτο τελεσιδίκως αποφαίνεται περί της +δοκιμασίας (<span style='font-size: small;'><a href='#fn249' +id='ref249'>249</a></span>) +. Υποβάλλουν δε εις τον εξεταζόμενον τας (εξής) ερωτήσεις, πρώτον μεν: «ποίος +είναι ο πατήρ σου και από ποίον δήμον και ποίος είναι ο πατήρ του πατρός σου και +ποία είναι η μήτηρ σου και ποίος ο πατήρ της μητρός σου και από ποίον δήμον;» +Κατόπιν δε (τον ερωτούν) εάν πατρώον θεόν έχη τον Απόλλωνα και θεόν της εστίας +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn250' id='ref250'>250</a></span>) + τον Δία, και πού υπάρχουσιν εις αυτόν οι βωμοί ούτοι· έπειτα (ερωτούν) εάν έχη +οικογενειακούς τάφους (<span style='font-size: small;'><a href='#fn251' +id='ref251'>251</a></span>) + και πού αυτοί ευρίσκονται· έπειτα εάν τους γονείς τιμά και τας προς την πατρίδα +υποχρεώσεις εκτελή (<span style='font-size: small;'><a href='#fn252' +id='ref252'>252</a></span>) + και εις τας εκστρατείας εάν μετέσχεν. Όταν δε υποβάλουν (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn253' id='ref253'>253</a></span>) + εις αυτόν τας ερωτήσεις αυτάς του λέγουν, «προσκάλεσε μάρτυρας τούτων». Όταν +δε παράσχη τους μάρτυρας, απευθύνεται προς όλους η ερώτησις: «θέλει κανείς να +απευθύνη κατηγορίαν εναντίον τούτου;» Και αν μεν υπάρχη κατήγορος κανείς, +δίδοντες τον λόγον εις τον κατήγορον και εις τον κατηγορούμενον προς απολογίαν +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn254' id='ref254'>254</a></span>) +, αφήνουσιν έπειτα τοιουτοτρόπως να εκδώση η ολομέλεια την απόφασιν, εάν μεν +είναι η της βουλής δι' υψώσεως των χειρών, εάν δε το δικαστήριον διά +ψηφοφορίας· εάν δε κανείς δεν θέλη να απευθύνη κατηγορίαν, ευθύς ενεργείται +ψηφοφορία. Και πρότερον μεν ένας εψήφιζε, τώρα δε είναι ανάγκη όλοι να +ψηφίζουν περί αυτών, ίνα εάν κανείς κακοήθης ων ήθελε διαφύγη από την +κατηγορίαν ιδιωτών, να έχουν εξουσίαν οι δικασταί ν' αποκλείσουν αυτόν από το +αξίωμα. Αφού δε υποστώσι τοιουτοτρόπως τον έλεγχον βαίνουν προς την πέτραν +όπου είναι τα σφάγια (<span style='font-size: small;'><a href='#fn255' +id='ref255'>255</a></span>) +, επί της οποίας και οι διαιτηταί δίδοντες όρκον εκδίδουν τας διαιτητικάς +αποφάσεις των και οι μάρτυρες δίδουν τας ενόρκους αυτών καταθέσεις· +αναβάντες δε επάνω εις αυτήν (την πέτραν) ορκίζονται ότι με δικαιοσύνην θα +διαχειρισθούν το αξίωμά των, και σύμφωνα με τους νόμους δεν θα δεχθούν δώρα +διά το αξίωμά των και, αν λάβουν δώρον τι, να αφιερώσουν εξ ιδίων χρυσούν +ανδριάντα. Απ' εκεί δε, ορκισθέντες, πηγαίνουν εις την Ακρόπολιν και πάλιν εκεί +ορκίζονται τα ίδια και μετά ταύτα αναλαμβάνουν το αξίωμα.</p> + +<p>Λαμβάνουν δε και παρέδρους και ο άρχων επώνυμος και ο βασιλεύς και ο +πολέμαρχος, δύο καθένας των, όποιους καθένας των θέλει, και ούτοι υφίστανται +έλεγχον υπό του δικαστηρίου πριν ή ασκήσουν την παρεδρείαν και δίδουν +λογοδοσίαν αφού παρεδρεύσουν.</p> + +<p>Και ο μεν άρχων επώνυμος, ευθύς άμα αναλάβη το αξίωμα, πρώτον μεν διά +κήρυκος διαγγέλλει ότι όσα καθείς είχε, πριν αυτός ν' αναλάβη το αξίωμα, ταύτα να +έχη και να διατηρή μέχρι τέλους του αξιώματός του· έπειτα εγκαθιστά τρεις +χορηγούς των τραγωδιών, τους πλέον πλουσίους εξ όλων των Αθηναίων. Πρότερον +δε διώριζε και πέντε χορηγούς διά τας κωμωδίας, τώρα δε ορίζουν αυτούς αι +φυλαί. Έπειτα παραλαβών τους χορηγούς, τους οποίους φέρουν εις αυτόν αι +φυλαί, τους προς εκγύμνασιν χορών εξ ανδρών, παίδων και κωμωδών διά τα +Διονύσια (<span style='font-size: small;'><a href='#fn256' +id='ref256'>256</a></span>) + και τους εξ ανδρών και παίδων διά τα Θαργήλια (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn257' id='ref257'>257</a></span>) + (είναι δε οι μεν διά τα Διονύσια κατά φυλάς, οι δε διά τα Θαργήλια ένας ανά δύο +φυλάς και παρέχει τούτον διαδοχικώς η μία εκ των δύο φυλών) διενεργεί ως προς +αυτούς τας αντιδόσεις (<span style='font-size: small;'><a href='#fn258' +id='ref258'>258</a></span>) + και εξετάζει τας αιτήσεις απαλλαγής (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn259' id='ref259'>259</a></span>) +, εάν τις ή προβάλλη ότι έχει εκτελέση πρότερον την λειτουργίαν αυτήν, ή ότι είναι +απαλλαγμένος, διότι έχει εκτελέση άλλην λειτουργίαν και δεν παρήλθε το χρονικόν +διάστημα, εντός του οποίου έχει απαλλαγήν, ή ότι δεν έχει συμπληρώση την +νόμιμον προς τούτο ηλικίαν· διότι πρέπει ο παρέχων χορηγίαν διά χορόν παίδων να +είναι άνω των τεσσαράκοντα ετών.</p> + +<p>Διορίζει δε και εις Δήλον χορηγούς και αρχηγόν της θεωρίας (πομπής) διά το με +τριάκοντα κώπας πλοίον, το οποίον φέρει τους νέους εις την Δήλον. Έχει δε την +επιμέλειαν των πομπών, ήτοι της γινομένης προς τιμήν του Ασκληπιού, κατά την +οποίαν οι μυούμενοι μένουν εις τας οικίας των, και της πομπής των μεγάλων +Διονυσίων μαζί με τους επιμελητάς, τους οποίους πρότερον μεν διά χειροτονίας +ώριζεν ο δήμος δέκα τον αριθμόν και τας δαπάνας διά την πομπήν εδαπάνων εξ +ιδίων, τώρα δε διά κλήρου ορίζονται ένας από καθεμίαν φυλήν και δίδουσι διά την +προετοιμασίαν της εορτής εκατόν μνας. Έχει δε την επιμέλειαν και της εορτής των +Θαργηλίων και της του Διός Σωτήρος. Προΐσταται δε αυτός και του αγώνος των +Διονυσίων και των Θαργηλίων.</p> + +<p>Αυτών μεν λοιπόν των εορτών έχει την επιμέλειαν.</p> + +<p>Καταγγελίαι δε και δίκαι, τας οποίας αφού κάμη προανάκρισιν εισάγει εις το +δικαστήριον, είναι αι περί κακώσεως γονέων — αυταί δε (και απορριπτόμεναι) +είναι αζήμιαι εις τον μηνυτήν — αι περί κακώσεως ορφανών, κινούμεναι κατά των +επιτρόπων και των συνοικούντων, αι περί κακής διαχειρίσεως ορφανικής +περιουσίας (<span style='font-size: small;'><a href='#fn260' +id='ref260'>260</a></span>) +, κινούμεναι και αυταί κατά των επιτρόπων, αι περί φρενοβλαβίας, εάν κανείς +ενάγη τινά ότι πάσχων τας φρένας χάνει την περιουσίαν του (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn261' id='ref261'>261</a></span>) +, αι περί διορισμού διανεμητών, εάν τις δεν θέλη να νέμεται την μετ' άλλων +περιουσίαν του από κοινού (<span style='font-size: small;'><a href='#fn262' +id='ref262'>262</a></span>) +, αι περί διορισμού επιτρόπου (<span style='font-size: small;'><a href='#fn263' +id='ref263'>263</a></span>) +, αι περί αμφισβητήσεως επιτροπείας (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn264' id='ref264'>264</a></span>) +, αι περί εποπτείας εμφανών (<span style='font-size: small;'><a href='#fn265' +id='ref265'>265</a></span>) +, διά να διορίση αυτός επίτροπον, αι περί επιδικάσεως περιουσίας κληρονομικής ή +περιουσίας κόρης κληρονόμου (επικλήρου).</p> + +<p>Έχει δε την εποπτείαν και των ορφανών και των ανυπάνδρων γυναικών +κληρονόμων περιουσίας, και των γυναικών όσαι, αποθανόντος του συζύγου, +δηλούσιν εγκυμοσύνην· και έχει εξουσίαν να επιβάλλη πρόστιμον εις τους +αδικούντας ή να ενάγη αυτούς εις το δικαστήριον. Ενεργεί δε και τας μισθώσεις +των οικιών των (ανηλίκων) ορφανών και των ανυπάνδρων γυναικών κληρονόμων, +μέχρις ου συμπληρώσουν αύται την ηλικίαν δεκατεσσάρων ετών, και τα +μισθώματα λαμβάνει, και από τους επιτρόπους, εάν δεν παρέχουν εις τους +επιτροπευομένους παίδας τα προς συντήρησιν, εισπράττει ταύτα αναγκαστικώς +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn266' id='ref266'>266</a></span>) +.</p> + +<p>Και ο μεν άρχων Επώνυμος έχει την επιμέλειαν τούτων.</p> + +<p>Ο δε άρχων βασιλεύς πρώτον μεν έχει την επιστασίαν των μυστηρίων +συμπράττων με τους <b>επιμελητάς</b>, τους οποίους διά χειροτονίας ορίζει ο +δήμος, δύο μεν εξ όλων των Αθηναίων, ένα δε εκ της οικογενείας των Ευμολπιδών, +ένα δε εκ της οικογενείας των Κηρύκων. Έπειτα έχει την εποπτείαν των Διονυσίων, +<b>των επί Ληναίω</b> (<span style='font-size: small;'><a href='#fn267' +id='ref267'>267</a></span>) +. Είναι δε αυτά πομπή και αγωνίσματα. Την μεν λοιπόν πομπήν από κοινού +διοργανώνουν και ο βασιλεύς και οι επιμεληταί, τα δε αγωνίσματα κανονίζει μόνος +ο βασιλεύς. Κανονίζει δε και όλους τους αγώνας λαμπαδοδρομίας· εν συνόλω δε +αυτός διευθύνει και όλας τας πατρίους θυσίας. Εις την δικαιοδοσίαν του δε +ανάγονται αι μηνύσεις δι' ασέβειαν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn268' +id='ref268'>268</a></span>) + και αν αμφισβητή κανείς το δικαίωμα ιερωσύνης προς τινα. Αυτός δε ως δικαστής +αποφαίνεται και δι' όλας τας αμφισβητήσεις των γενών και των ιερέων διά τους +ιερούς τόπους (<span style='font-size: small;'><a href='#fn269' +id='ref269'>269</a></span>) +. Εις την δικαιοδοσίαν δε αυτού ανάγονται και όλαι αι δίκαι διά φόνον· και αυτός +είναι ο έχων εξουσίαν ν' απαγγέλλη εναντίον τινός απαγόρευσιν συμμετοχής εις +τελετή (<span style='font-size: small;'><a href='#fn270' +id='ref270'>270</a></span>) +.</p> + +<p>Εισάγονται δε δίκαι διά φόνον και διά τραύμα, αν μεν εκ προμελέτης (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn271' id='ref271'>271</a></span>) + φονεύση τις ή τραυματίση, ενώπιον του Αρείου Πάγου, καθώς και εάν φονεύση τις +δίδων δηλητήριον ή διά πυρκαϊάς (<span style='font-size: small;'><a href='#fn272' +id='ref272'>272</a></span>) +· διότι αυτά μόνα δικάζει η βουλή. Τας δε ακουσίως διαπραττομένας +ανθρωποκτονίας και τας προμελέτας (άνευ εκτελέσεως) και τας ανθρωποκτονίας +δούλου ή μετοίκου ή ξένου δικάζουν οι του Παλλαδίου (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn273' id='ref273'>273</a></span>) + (δικασταί). Εάν δε ομολογή μεν ένας ότι εφόνευσεν, ισχυρίζεται όμως ότι νομίμως, +οίον συλλαβών (επ' αυτοφώρω) μοιχόν ή εξ αγνοίας εις τον πόλεμον ή εις αγώνα +αθλητικόν, η δίκη τούτου γίνεται εις το Δελφίνιον (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn274' id='ref274'>274</a></span>) +. Εάν δε τις εξόριστος διά πράξιν αξιόποινον, εφ' ής παρέχεται συγγνώμη (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn275' id='ref275'>275</a></span>) +, κατηγορηθή ότι εφόνευσεν ή ετραυμάτισέ τινα, δικάζουσιν αυτόν εν Φρεάτου +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn276' id='ref276'>276</a></span>) +, αυτός δε απολογείται πλησιάζων εις την παραλίαν εντός πλοίου. Δικάζουν δε τα +εγκλήματα οι διά κλήρου οριζόμενοι, πλην των δικαζομένων εις τον Άρειον Πάγον. +Εισάγει δε την κατηγορίαν ο βασιλεύς, και οι δικασταί δικάζουν πλησίον ιερού +χώρου και εις το ύπαιθρον, και ο βασιλεύς, όταν δικάζη, αφαιρεί από την κεφαλήν +του τον στέφανον. Ο δε κατηγορούμενος (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn277' id='ref277'>277</a></span>) +, εις όλον τον καιρόν που είναι υπόδικος, εμποδίζεται του να μετέχη των +ιεροτελεστειών και ουδ' εις την αγοράν νόμιμον είναι να εισέλθη· την ωρισμένην +δε ημέραν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn278' +id='ref278'>278</a></span>) + ο εισελθών εις τον ιερόν περίβολον, απολογείται. Όταν δε ο καταγγέλλων δεν +γνωρίζη ποίος προσωπικώς είναι ο ένοχος, κάμνει μήνυσιν αόριστον εναντίον του +δράστου (<span style='font-size: small;'><a href='#fn279' +id='ref279'>279</a></span>) +, δικάζουν δε ο βασιλεύς και οι φυλοβασιλείς και τους φόνους, τους προελθόντας +εκ των αψύχων και εκ των άλλων ζώων (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn280' id='ref280'>280</a></span>) +.</p> + +<p>Ο δε <b>πολέμαρχος</b> προΐσταται μεν των θυσιών προς την Άρτεμιν την +αγροτέραν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn281' +id='ref281'>281</a></span>) + και προς τον Ενυάλιον (<span style='font-size: small;'><a href='#fn282' +id='ref282'>282</a></span>) +, διοργανώνει δε τους επιταφίους αγώνας προς τιμήν των αποθανόντων εις τον +πόλεμον (<span style='font-size: small;'><a href='#fn283' +id='ref283'>283</a></span>) + και κάμνει τας επιμνημοσύνους τελετάς διά τον Αρμόδιον και τον Αριστογείτονα. +Εις την δικαιοδοσίαν του δε (ανάγονται μόνον αι δίκαι αι γινόμεναι εις μετοίκους +και εις ισοτελείς και εις προξένους· και υποχρεούται ούτος λαβών τας δίκας αυτάς +και διανείμας εις δέκα μέρη να αναθέση εις καθεμίαν εκ των φυλών διά κλήρου +την εκδίκασιν του μέρους το οποίον της έλαχε, οι δε δικασταί της φυλής +υποχρεούνται να παραπέμψωσιν εις τους διαιτητάς. Αυτός δε (ο πολέμαρχος) +προσωπικώς διεξάγει τας δίκας εναντίον απελευθέρων επί αχαριστία (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn284' id='ref284'>284</a></span>) + και εναντίον μετοίκων στερουμένων προστασίας πολίτου (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn285' id='ref285'>285</a></span>) + και τας κληρονομικάς και τας περί κληρονομικής περιουσίας γυναικών +ανυπάνδρων δίκας των μετοίκων και όλας τας άλλας δίκας, όσας διά τους πολίτας +δικάζει ο άρχων (επώνυμος), αυτάς διά τους μετοίκους δικάζει ο πολέμαρχος.</p> + +<p>Οι δε <b>θεσμοθέται</b> πρώτον μεν έχουν εξουσίαν να καταρτίζουν το +πρόγραμμα των δικαστηρίων, ποίας ημέρας πρέπει να δικάζουν, έπειτα δε να +επιδώσουν τούτο εις τας αρχάς· διότι κατά το πρόγραμμα, το οποίον ήθελον +επιδόση αυτοί, γίνεται η διακανόνισις. Προσέτι δε εισάγουν προς εκδίκασιν +ενώπιον του δήμου τας μηνύσεις δι' εγκλήματα εναντίον της επικρατείας (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn286' id='ref286'>286</a></span>) + και τας εγκλήσεις εναντίον αρχόντων (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn287' id='ref287'>287</a></span>) + και τας εναντίον συκοφαντών (<span style='font-size: small;'><a href='#fn288' +id='ref288'>288</a></span>) + όλας εν γένει και τας διά παράνομον πρότασιν νόμου και εάν τις υπέβαλε προς +ψήφισιν νόμον όχι κατάλληλον (<span style='font-size: small;'><a href='#fn289' +id='ref289'>289</a></span>) + και τας εναντίον προεδρείου εν συνόλω και εναντίον προέδρου +<span style='font-size: small;'><a href='#fn290' id='ref290'>290</a></span>) + και εναντίον στρατηγών καταγγελίας προς λογοδοσίαν. Από δε τας εγγράφους +μηνύσεις προς τον δήμον δι' ωρισμένως προβλεπόμενον έγκλημα υπάγονται εις +αυτούς (<span style='font-size: small;'><a href='#fn291' +id='ref291'>291</a></span>) + (τους θεσμοθέτας) αι καταγγελίαι δι' αντιποίησιν δικαιωμάτων πολιτικών υπό +ξένου (<span style='font-size: small;'><a href='#fn292' id='ref292'>292</a></span>) + και η διά δώρων επιτυχία του τοιούτου υπό ξένου (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn293' id='ref293'>293</a></span>) +, εάν τις δώσας δώρα αποφύγη τας υποχρεώσεις ξενίας, και αι (καταγγελίαι) διά +συκοφαντίας και δωροδοκίας και διά πλαστήν εγγραφήν (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn294' id='ref294'>294</a></span>) + και διά πλαστήν κλήτευσιν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn295' +id='ref295'>295</a></span>) + και διά παράνομον αντιποίησιν του βουλευτικού δικαιώματος +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn296' id='ref296'>296</a></span>) + και διά σβύσιμον από τους φορολογικούς καταλόγους (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn297' id='ref297'>297</a></span>) + και διά μοιχείαν. Αυτοί δε είναι εισηγηταί της εξετάσεως (η οποία γίνεται προ της +εγκαταστάσεως) όλων των αρχόντων και των εφέσεων εκείνων που απερρίφθη η +εγγραφή των ως πολιτών (<span style='font-size: small;'><a href='#fn298' +id='ref298'>298</a></span>) + και των εφέσεων εναντίον των αποφάσεων της βουλής (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn299' id='ref299'>299</a></span>) +. Είναι δε εισηγηταί και ιδιωτικών τινων δικών, αναγομένων εις το εμπόριον, και εις +τα μεταλλεία και εις δούλους, εάν τις (δούλος) υβρίση άνθρωπον ελεύθερον. Και +διά κλήρου αναθέτουσιν ούτοι εις τους διαφόρους άρχοντας τα δικαστήρια τα δι' +ιδιωτικάς και τα διά δημοσίας υποθέσεις. Και τας συμβάσεις προς άλλας πόλεις +αυτοί επικυρώνουν και τας δίκας όσαι προκύπτουν εκ των συμβάσεων τούτων +αυτοί εισάγουν ενώπιον του δήμου καθώς και τας μηνύσεις διά τας ενώπιον του +Αρείου Πάγου ψευδομαρτυρίας (<span style='font-size: small;'><a href='#fn300' +id='ref300'>300</a></span>) +.</p> + +<p>Τους δε δικαστάς διά κλήρου ονομάζουν όλοι οι εννέα άρχοντες, δέκατος δε ο +γραμματεύς των θεσμοθετών, καθένας εξάγων τους κλήρους διά τους δικαστάς της +ιδικής του φυλής.</p> + +<p>Τα μεν λοιπόν αναγόμενα εις τους εννέα άρχοντας τοιουτοτρόπως είναι +ωρισμένα.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΒ'.<br /><br /> + +ΑΛΛΑ ΚΛΗΡΩΤΑ ΑΞΙΩΜΑΤΑ</h4> + +<p> +<br /> +Διά κλήρου δε ορίζουν και αθλοθέτας δέκα άνδρας, ένα από κάθε φυλήν· ούτοι δε +υποστάντες τον έλεγχον, μένουν εις το αξίωμα τέσσαρα έτη και διοικούν και την +πομπήν των Παναθηναίων και τον αγώνα της μουσικής και τον γυμνικόν αγώνα και +την ιπποδρομίαν, και διά την κατασκευήν του πέπλου (της Αθηνάς) φροντίζουν, και +τους αμφορείς (διά έπαθλα) αυτοί μετά της βουλής φροντίζουν να +κατασκευασθούν και το έλαιον διανέμουν εις τους αθλητάς νικητάς. Συλλέγεται δε +αυτό το έλαιον από τας ιεράς ελαίας (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn301' id='ref301'>301</a></span>) +· εισπράττει δε ο άρχων από τους έχοντας τα κτήματα, εις τα οποία είναι αι ιεραί +ελαίαι, τρία ημικοτύλια (<span style='font-size: small;'><a href='#fn302' +id='ref302'>302</a></span>) + από κάθε στέλεχος ελαίας. Πρότερον δε επωλούσε τον καρπόν η πόλις· και αν +κανείς ήθελεν εκριζώση η υλοτομήση ελαίαν ιεράν, εδίκαζεν αυτόν η εξ Αρείου +Πάγου βουλή, και αν ήθελε τον καταδικάση ως ένοχον τούτου, ετιμώρουν αυτόν με +θάνατον. Αφ' ότου δε ο έχων το κτήμα παρέχει το έλαιον (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn303' id='ref303'>303</a></span>) +, υπάρχει μεν ο νόμος, έχει όμως περιπέση εις αχρηστίαν· διότι το έλαιον από το +όλον κτήμα και όχι από καθένα στέλεχος χωριστά παρέχεται εις την πόλιν. +Συλλέξας λοιπόν ο άρχων το επί της αρχοντίας του παρεχόμενον (ούτω), παραδίδει +αυτό εις τους ταμίας εις την Ακρόπολιν και δεν επιτρέπεται εις αυτόν ν' αναβή εις +την θέσιν του, εις τον Άρειον Πάγον, πριν ή παραδώση όλον το έλαιον εις τους +ταμίας. Οι δε ταμίαι καθ’ όλον μεν τον άλλον καιρόν φυλάττουν αυτό εις την +ακρόπολιν, εις την εποχήν δε των Παναθηναίων μοιράζουν αυτό μετρημένον εις +τους αθλοθέτας, οι δε αθλοθέται εις τους εκ των αγωνιστών νικητάς. Διότι +υπάρχουν έπαθλα διά μεν τους νικητάς εις την μουσικήν εξ αργύρου και χρυσού, +διά δε τους νικητάς εις πολεμικά γυμνάσματα ασπίδες, διά δε τους νικητάς εις τους +γυμνικούς αγώνας και την ιπποδρομίαν έλαιον. </p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΓ'<br /><br /> + +ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΔΙΑ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ</h4> + +<p> +<br /> +Διά χειροτονίας δε εκλέγουν και τας στρατιωτικάς αρχάς όλας, δέκα στρατηγούς, +πρότερον μεν ένα από καθεμίαν φυλήν, τώρα δε εξ όλων ομού των φυλών. Και +τούτους διορίζουν με την ιδίαν ψηφοφορίαν, ένα μεν διά το βαρύ πεζικόν, ο +οποίος είναι αρχηγός των πεζών, αν εκστρατεύσουν έξω της χώρας, ένα δε διά την +χώραν, ο οποίος έχει την φύλαξιν της χώρας, και αν διεξάγεται πόλεμος εντός της +χώρας, τον διεξάγει αυτός· δύο δε στρατηγούς διά τον Πειραιά, τον μεν ένα εις την +Μουνυχίαν, τον δε άλλον εις την Ακτήν, οι οποίοι έχουν την φροντίδα της εκεί +φρουρήσεως και των εν Πειραιεί (ναυστάθμων)· ένα δε στρατηγόν των πολεμικών +ομίλων (συμμοριών), ο οποίος και τον κατάλογον των τριηράρχων (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn304' id='ref304'>304</a></span>) + καταρτίζει, και μεταξύ τούτων διενεργεί τας αντιδόσεις (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn305' id='ref305'>305</a></span>) +, και τας ενστάσεις (<span style='font-size: small;'><a href='#fn306' +id='ref306'>306</a></span>) + τας αναφερομένας εις τούτους εισάγει προς εκδίκασιν· τους δε άλλους (πέντε) +στρατηγούς διαθέτουσιν αναλόγως των παρουσιαζομένων αναγκών.</p> + +<p>Γίνεται δε νέα περί αυτών ψηφοφορία (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn307' id='ref307'>307</a></span>) + εις κάθε νέαν πρυτανείαν, εάν φαίνωνται ότι καλώς άρχουν (ή όχι)· και αν διά της +ψηφοφορίας αποδοκιμάσουν κανένα, γίνεται εναντίον αυτού δίκη εις το +δικαστήριον, και αν μεν καταδικασθή (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn308' id='ref308'>308</a></span>) +, ορίζουν ποίαν ποινήν πρέπει να υποστή, ή τι πρόστιμον να πληρώση, αν δε +απαλλαγή (<span style='font-size: small;'><a href='#fn309' +id='ref309'>309</a></span>) +, αναλαμβάνει πάλιν το αξίωμα.</p> + +<p>Έχουν δ' εξουσίαν οι στρατηγοί όταν διοικούν τον στρατόν και να φυλακίζουν +τον ατακτούντα και να εκδιώκουν αυτόν από το στράτευμα (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn310' id='ref310'>310</a></span>) + και να του επιβάλλουν πρόστιμον (<span style='font-size: small;'><a href='#fn311' +id='ref311'>311</a></span>) +· δεν συνειθίζουν όμως τώρα να επιβάλλουν.</p> + +<p>Εκλέγουν δε διά χειροτονίας και δέκα <b>ταξιάρχους</b>, ένα από κάθε φυλήν· +αυτός δε είναι αρχηγός των στρατιωτών της φυλής του (φυλετών) και διορίζει τους +αρχηγούς των λόχων.</p> + +<p>Εκλέγουν δε διά χειροτονίας και <b>ιππάρχους</b>, δύο εξ όλων των φυλών, +ούτοι δε διοικούν τους ιππείς διανείμαντες τας φυλάς, πέντε ο καθένας· έχουν δε +εξουσίαν ομοίαν με εκείνην, την οποίαν έχουν οι στρατηγοί επί των πεζών· νέα δε +ψηφοφορία (εις κάθε πρυτανείαν) γίνεται και δι' αυτούς.</p> + +<p>Διά χειροτονίας δε εκλέγουν και <b>φυλάρχους</b>, ένα από κάθε φυλήν, ο +οποίος θα έχη την αρχηγίαν των ιππέων, καθώς ακριβώς οι ταξίαρχοι έχουν την +αρχηγίαν των πεζών.</p> + +<p>Εκλέγουν δε και <b>ίππαρχον εις Λήμνον</b>, ο οποίος έχει την διοίκησιν των +εις την Λήμνον ιππέων.</p> + +<p>Διά χειροτονίας δε εκλέγουν και ταμίαν (του ιερού πλοίου) της Παράλου και +τώρα του πλοίου του Άμμωνος (<span style='font-size: small;'><a href='#fn312' +id='ref312'>312</a></span>) +.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΔ'.<br /><br /> + +ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑΙ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΞΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΜΙΣΘΟΙ</h4> + +<p> +<br /> +Αι δε διά κλήρου εκλεγόμεναι αρχαί πρότερον μεν ήσαν εκείναι μεν αι οποίαι +εκληρούντο μαζί με τους εννέα άρχοντας διά κλήρου εκ του συνόλου κάθε φυλής +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn313' id='ref313'>313</a></span>) +, εκείναι δε αι οποίαι εκληρούντο εις το Θησείον, ελαμβάνοντο εξ υποψηφίων οι +οποίοι ωρίζοντο εις κάθε δήμον (<span style='font-size: small;'><a href='#fn314' +id='ref314'>314</a></span>) +· επειδή δε επωλούσαν (τας ψήφους) οι δήμοι, κληρώνουν τώρα και τας αρχάς +αυτάς εκ του συνόλου κάθε φυλής, πλην των βουλευτών και των φρουρών τούτους +δε εις τους δήμους αφήνουν το δικαίωμα να τους εκλέγουν.</p> + +<p>Λαμβάνουν δε μισθόν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn315' +id='ref315'>315</a></span>) + πρώτον μεν οι ψηφοφόροι πολίται (<span style='font-size: small;'><a href='#fn316' +id='ref316'>316</a></span>) + εις κάθε μεν συνέλευσιν του δήμου μίαν δραχμήν, εις δε την κυρίαν συνέλευσιν +εννέα οβολούς (<span style='font-size: small;'><a href='#fn317' +id='ref317'>317</a></span>) +. Έπειτα τα δικαστήρια (ήτοι οι δικασταί) τρεις οβολούς κάθε συνεδρίασιν, έπειτα η +βουλή (οι βουλευταί) πέντε οβολούς κάθε συνεδρίασιν· εις δε τους πρυτανεύοντας +δίδεται διά σιτηρέσιον επί πλέον ένας οβολός (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn318' id='ref318'>318</a></span>) +. Έπειτα διά συντήρησίν των λαμβάνουν οι εννέα άρχοντες τέσσαρας οβολούς +καθένας και συντηρούν καθένας μαζί του ένα κήρυκα και ένα αυλητήν. Έπειτα ο +άρχων εις Σαλαμίνα μίαν δραχμήν την ημέραν. Οι αθλοθέται δε δειπνούσιν εις το +πρυτανείον όλον τον μήνα Εκατομβαιώνα όταν είναι η εορτή των Παναθηναίων, +αρχίζοντες από την τετάρτην ημέραν του μηνός. Οι αμφικτύονες οι αποστελλόμενοι +εις Δήλον, λαμβάνουν μίαν δραχμήν την ημέραν εκ του ταμείου της Δήλου. +Λαμβάνουν δε μισθόν χρηματικόν διά συντήρησίν των και όσοι αποστέλλονται ως +άρχοντες εις Σάμον ή Σκύρον ή Λήμνον ή Ίμβρον.</p> + +<p>Επιτρέπει δε ο νόμος τα μεν πολεμικά αξιώματα, ν' αναλαμβάνη πολλάκις ο +αυτός, από δε τα άλλα αξιώματα κανέν (δεν επιτρέπεται ν' αναλάβη τις +επανειλημμένως) πλην του βουλευτικού δύο φοράς.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΕ'.<br /><br /> + +ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ</h4> + +<p> +<br /> +Τα δε δικαστήρια καταρτίζουν (<span style='font-size: small;'><a href='#fn319' +id='ref319'>319</a></span>) + οι εννέα άρχοντες διά καθεμίαν φυλήν χωριστά, ο δε γραμματεύς των θεσμοθετών +καταρτίζει τα της δεκάτης φυλής. Υπάρχουν δε εις τα δικαστήρια δέκα είσοδοι, μία +διά κάθε φυλήν και είκοσι κληρωτίδες (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn320' id='ref320'>320</a></span>) +, δύο διά κάθε φυλήν, και εκατόν κιβώτια, από δέκα διά κάθε φυλήν, και ακόμη +άλλα δέκα κιβώτια, μέσα εις τα οποία τοποθετούνται αι πινακίδες των +κληρωθέντων δικαστών και δύο υδρίαι. Και εις κάθε είσοδον παρατίθενται +βακτηρίαι τόσαι, όσοι είναι οι δικασταί· και βάλανοι ρίπτονται μέσα εις την υδρίαν +ισάριθμοι με τας βακτηρίας, είναι δε γραμμένα επάνω εις τας βαλάνους από τα +στοιχεία του αλφαβήτου τα μετά το ενδέκατον — το λ — τόσα στοιχεία, όσα +δικαστήρια πρόκειται να καταρτισθούν.</p> + +<p>Δύνανται δε να είναι δικασταί οι άνω των τριάκοντα ετών, όσοι απ' αυτούς δεν +χρεωστούν εις το δημόσιον ή δεν έχουν στερηθή των πολιτικών δικαιωμάτων +αυτών· εάν δε κανείς παρακάθηται ως δικαστής παρανόμως, καταγγέλλεται και +εισάγεται εις το δικαστήριον, εάν δε καταδικασθή, επιβάλλουν εις αυτόν ποινήν οι +δικασταί, οποίαν ήθελον κρίνη ότι πρέπει να υποστή τιμωρίαν ή να πληρώση +πρόστιμον. Εάν δε καταδικασθή εις χρηματικήν ποινήν, πρέπει να φυλακισθή έως +ότου πληρώση και την προηγουμένην οφειλήν του διά την οποίαν κατηγγέλθη και +το πρόστιμον το οποίον ήθελε επιβάλη εις αυτόν το δικαστήριον.</p> + +<p>Έχει δε κάθε δικαστής μίαν πινακίδα ξυλίνην (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn321' id='ref321'>321</a></span>) + εις την οποίαν είναι γραμμένον το πατρικόν του όνομα και ο δήμος του και έν +γράμμα από τα στοιχεία του αλφαβήτου έως το <b>κ</b>. Διότι οι δικασταί είναι +κατά φυλάς χωρισμένοι εις δέκα μέρη, ισάριθμοι περίπου εις κάθε γράμμα. Όταν +δε ο θεσμοθέτης διά κλήρου ορίση (<span style='font-size: small;'><a href='#fn322' +id='ref322'>322</a></span>) + τα γράμματα, όσα πρέπει να απαρτίσουν τα δικαστήρια (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn323' id='ref323'>323</a></span>) +, ο δημόσιος υπηρέτης λαμβάνων θέτει εις την είσοδον του καθενός δικαστηρίου +το γράμμα, το οποίον διά κλήρου ωρίσθη (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn324' id='ref324'>324</a></span>) +.</p> + +<p><b>[Το περαιτέρω κείμενον της 31ης μέχρι της 36ης στήλης του παπύρου είναι +εις πολλά μέρη φθαρμένον, ώστε ασφαλής και συνεχής αποκατάστασις αυτού δεν +είναι δυνατή. Από τας αναγνωσθείσας όμως φράσεις και λέξεις και από τας +γενομένας συμπληρώσεις τη βοηθεία άλλων αρχαίων κειμένων δύναται να +καταρτισθή η όλη έννοια του κειμένου ως εξής].</b></p> + +<p>Μεθ' ό διά κλήρου προβαίνουν εις την υπόδειξιν των δικαστών της ημέρας. +Προς τούτο οι δικασταί συναθροίζονται κατά φυλάς χωριστά εις τα δέκα τμήματα, +ως ανωτέρω ελέχθη. Κάθε τμήμα δε περιέχει δέκα κιβώτια, φέροντα καθέν από ένα +γράμμα μέχρι του <b>κ</b>, (όπως και αι πινακίδες των δικαστών). Όταν δε ρίψουν +οι δικασταί τας πινακίδας καθείς μέσα εις το κιβώτιον, επί του οποίου είναι +γραμμένον το αυτό γράμμα, το οποίον και εις την πινακίδα, ο θεσμοθέτης με την +σειράν των γραμμάτων, αφού ανακινήση το κιβώτιον ο δημόσιος υπηρέτης, +λαμβάνει από κάθε πινάκιον μίαν πινακίδα. Αυτός δε ο πρώτος κληρωθείς, λέγεται +<b>εμπήκτης</b>, και εμπήγει τας πινακίδας τας εξαγομένας εκ του κιβωτίου κατά +σειράν εις την <b>κανονίδα</b> (<span style='font-size: small;'><a href='#fn325' +id='ref325'>325</a></span>) +, επί της οποίας υπάρχει το αυτό γράμμα το οποίον είναι επί του κιβωτίου. Διά +κλήρου δε τοιουτοτρόπως λαμβάνεται ούτος, ίνα μη ο αυτός πάντοτε εμπηγνύων +παρανομή. Είναι δε δέκα κανονίδες, μία εις καθέν κιβώτιον. Όταν δε ρίψη μέσα +τους κύβους, ο άρχων προσκαλεί την αντίστοιχον φυλήν να προσέλθη εις την +κληρωτίδα. Είναι δε κύβοι ξύλινοι ανάμικτοι μαύροι και λευκοί. Όσοι δε τυχόν +χρειάζεται να κληρωθούν δικασταί, τόσοι ρίπτονται μέσα λευκοί, ήτοι ένας εις κάθε +πέντε πινακίδας, οι δε μαύροι άλλοι τόσοι. Όταν δε ο άρχων εξάγη τους κύβους, +προσκαλεί ο κήρυξ εκείνους οι οποίοι λάχουν (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn326' id='ref326'>326</a></span>) +. Είναι δε και ο εμπήκτης ο οποίος θέτει την εξαχθείσαν πινακίδα εις την +κανονίδα.</p> + +<p>Εκείνος δε ο οποίος εκλήθη και εσημειώθη ανασύρει μίαν βάλανον από την +υδρίαν και προβάλλων αυτήν ώστε να φαίνεται το γράμμα, την δεικνύει φανερά εις +τον άρχοντα τον προεδρεύοντα. Ο δε άρχων όταν ιδή την βάλανον, αναλόγως +ρίπτει την πινακίδα αυτού εις το κιβώτιον εκείνο, όπου είναι γραμμένον τα αυτό +στοιχείον, το οποίον και εις την βάλανον· γίνεται δε τοιουτοτρόπως η διπλή +κλήρωσις διά να αποτελή μέλος κάθε δικαστηρίου όποιος κληρωθή και όχι όποιος +(εκ των προκληρωθέντων) θέλη και διά να μη είναι δυνατόν να μαζεύση κανείς εις +ένα δικαστήριον εκείνους τους οποίους θα ήθελε. Ευρίσκονται δε πλησίον του +άρχοντος τόσα κιβώτια, όσα πρόκειται να καταρτισθούν δικαστήρια και έχουν +καθέν ένα στοιχείον, εκείνο ακριβώς το οποίον είναι επάνω εις την είσοδον κάθε +ωρισμένου διά συνεδρίασιν δικαστηρίου. Μεθ’ ό (όταν συντελεσθή και αυτή η +κλήρωσις) κάθε διά της κληρώσεως ορισθείς επιδεικνύει την βάλανον . . . . . . ο δε +δημόσιος υπηρέτης δίδει εις αυτόν βακτηρίαν ομοιόχρωμον με το δικαστήριον, επί +του οποίου είναι το αυτό γράμμα, το οποίον και εις την βάλανον, ίνα +υποχρεωτικώς εισέλθη εις το ιδικόν του δικαστήριον διότι, εάν εισέλθη εις άλλο, +εξελέγχεται από το χρώμα της βακτηρίας. Διότι τα δικαστήρια έχουν καθένα τα +χρώμα του επάνω εις τον σφηκίσκον της εισόδου (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn327' id='ref327'>327</a></span>) +. Ο δε λαβών την βακτηρίαν πηγαίνει εις το δικαστήριον το ομοιόχρωμον μεν με +την βακτηρίαν, έχον δε το αυτό γράμμα, τα οποίον είναι εις την βάλανον. Όταν δε +εισέλθη, παραλαμβάνει επισήμως έν διάσημον του δικαστικού αξιώματος, +διδόμενον παρά του διά κλήρου έχοντος το υπούργημα τούτο +<span style='font-size: small;'><a href='#fn328' id='ref328'>328</a></span>) +, αποθέτων και την βάλανον και την βακτηρίαν.</p> + +<p>Τα δικαστήρια μεν λοιπόν καταρτίζονται κατ' αυτόν τον τρόπον. Αφού δε +τελειώσουν οι εμπήκται, αποδίδουν εις τους μη κληρωθέντας τας πινακίδας των. Οι +δε υπηρέται οι δημόσιοι κάθε φυλής παραδίδουν — έν εις κάθε δικαστήριον — τα +κιβώτια, μέσα εις τα οποία ευρίσκονται τα ονόματα της φυλής, όσα είναι εις καθέν +από τα δικαστήρια. Παραδίδουν δε αυτά εις τους επί τούτω διά κλήρου +οριζομένους διά ν' αποδώσουν εις τους δικαστάς εις καθέν δικαστήριον κατά τάξιν +τας πινακίδας, ίνα επί τη βάσει τούτων πληρωθή ο μισθός (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn329' id='ref329'>329</a></span>) +. Διενεργείται δε ο έλεγχος ούτος εις κάθε δικαστήριον χωριστά.</p> + +<p>Τοποθετούνται δε εις το πρώτον δικαστήριον δύο κληρωτίδες και κύβοι χαλκοί, +επάνω εις τους οποίους υπάρχουν τα χρώματα των δικαστηρίων, και άλλοι κύβοι +επάνω εις τους οποίους είναι γραμμένα τα ονόματα των αρχών. Δύο δε +θεσμοθέται, οποίοι ορισθούν διά κλήρου, ρίπτουν μέσα εις τας δύο κληρωτίδας +τους κύβους, ο μεν ένας τους κύβους με τα χρώματα των δικαστηρίων εις την μίαν +κληρωτίδα, ο δε άλλος τους κύβους με τα ονόματα των αρχών εις την άλλην. +Συγχρόνως δε οι δύο ενεργούν την κλήρωσιν. Εκείνη δε εκ των αρχών (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn330' id='ref330'>330</a></span>) + η οποία κληρωθή πρώτη αντίστοιχος με το πρώτον δικαστήριον το οποίον +κληρωθή, ορίζεται διά κηρύγματος του κήρυκος να συνεδριάση εις το δικαστήριον +τούτο, οποία δε τύχη να κληρωθή δευτέρα να συνεδριάση εις το δεύτερον και +ούτω καθεξής όλαι αι άλλαι, διά να μη γνωρίζη καμμία από τας (δικαστικάς) αρχάς +εις ποίον δικαστήριον θα δικάση, αλλά εις όποιον δικαστήριον διά κλήρου τύχη εις +αυτό να συνεδριάση. Όταν δε αι δικαστικαί αρχαί προσέλθουν και συγχρόνως όλοι +οι δικασταί έχουν συναθροισθή, η προϊσταμένη εις κάθε δικαστήριον αρχή εξάγει +από κάθε κιβώτιον μίαν πινακίδα διά ν' αποτελεσθούν δέκα, ήτοι ένας από κάθε +φυλήν και τας πινακίδας αυτάς θέτει ο πρόεδρος εις άλλο άδειο κιβώτιον, απ' αυτό +δε διά κλήρου ορίζει τους τέσσαρας μεν πρώτους διά την επιστασίαν του ύδατος +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn331' id='ref331'>331</a></span>) +, τέσσαρας δε άλλους ως ψηφολέκτας, διά να μη δύναται κανείς (εκ των προτέρων +γνωρίζων) να διαφθείρη μήτε εκείνον ο οποίος φυλάττει το ύδωρ, μήτε εκείνον ο +οποίος συναθροίζει τας ψήφους των δικαστών, μηδέ να γίνεται εις τας υπηρεσίας +αυτάς παρανομία καμμία. Όλοι δε οι κληρωθέντες δικασταί λαμβάνουν από τον +ταμίαν την πληρωμήν των σύμφωνα με τον κατάλογον των ονομάτων (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn332' id='ref332'>332</a></span>) + κατά την σειράν του οποίου θα λάβουν τον μισθόν. Λαμβάνουν δε ευθύς αυτόν +κατά τάξιν κάθε μία φυλή εις καθέν δικαστήριον, όπου έλαχε διά να δικάση, και +καταμερισθέντες εις ολιγαρίθμους ομάδας ανά δύο ή τρεις, ίνα μη πολλοί +συρρεύσαντες εις το ίδιον μέρος παρενοχλούνται αναμεταξύ των.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em"> +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΣΤ'.<br /><br /> + +ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ</h4> + +<p> +<br /> +Όταν δε αυτά γίνουν, εκφωνούν τας δίκας, και όταν μεν ιδιωτικής φύσεως +δικάζουν, κατά τους τύπους του ιδιωτικού δικαίου, σύμφωνα με την τάξιν η οποία +κατά νόμον ορίζεται εις κάθε υπόθεσιν, και προβάλλουν ενστάσεις οι αντίδικοι ως +προς αυτό μόνον το πράγμα (<span style='font-size: small;'><a href='#fn333' +id='ref333'>333</a></span>) +. Όταν δε δικάζουν υποθέσεις δημοσίου δικαίου κατά τους τύπους του δημοσίου +δικαίου, καθεμίαν υπόθεσιν χωριστά εις μίαν συνεδρίασιν.</p> + +<p>Είναι δε κλεψύδραι. . . (<span style='font-size: small;'><a href='#fn334' +id='ref334'>334</a></span>) + έχουσαι τας εκροάς αυτών προς το. . . (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn335' id='ref335'>335</a></span>) + μέρος, οι δε κληρωθέντες επόπται του ύδατος ορίζουν τον χρόνον της διεξαγωγής +κάθε δίκης (<span style='font-size: small;'><a href='#fn336' +id='ref336'>336</a></span>) +. (Ορίζεται δε χρονικόν διάστημα διάφορον διά τας δίκας αναλόγως της +σπουδαιότητος αυτών, μετρείται δε μόνον ο χρόνος ο διαρρέων διά την +κατηγορίαν, διά την απολογίαν και την απόφασιν] (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn337' id='ref337'>337</a></span>) +· ο δε επόπτης του ύδατος κρατεί τον σωλήνα (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn338' id='ref338'>338</a></span>) + όταν είναι ανάγκη διά την δίκην ν' αναγνωσθή υπό του γραμματέως νόμος ή +μαρτυρική κατάθεσις. Όταν δε η δίκη είναι δι' ολόκληρον ημέραν, τότε δεν κρατούν +τον σωλήνα (<span style='font-size: small;'><a href='#fn339' +id='ref339'>339</a></span>) + (εφ' όσον αναγινώσκονται νόμοι ή καταθέσεις) το δε ύδωρ, το οποίον χύνουν μέσα +εις τας κλεψύδρας διά τον κατήγορον ομού και τον απολογούμενον, υπολογίζεται +με τας ημέρας του μηνός Ποσιδεώνος (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn340' id='ref340'>340</a></span>) +. [Έχουν δε δικαίωμα να <b>μεταχειρισθούν</b> χρονικόν διάστημα ο κατήγορος, ο +απολογούμενος και οι δικασταί, ίσον ο καθένας. Διά να μη γίνωνται δε +παραβάσεις, ωρίσθησαν οι επόπται, <b>ο μεν είς</b> εις μίαν κλεψύδραν <b>διά +τους ενάγοντας, ο δε έτερος</b> εις άλλην κλεψύδραν <b>διά τους +εναγομένους</b> (<span style='font-size: small;'><a href='#fn341' +id='ref341'>341</a></span>) +. Το τρίτον δε μέρος του χρόνου διατίθεται διά την απόφασιν, ήτοι διά να +<b>δικάσουν</b> οι δικασταί. . . Υπάρχουν δε ως ποιναί ωρισμέναι <b>δεσμά</b> +(φυλάκισις), <b>δήμευσις</b>, πληρωμή <b>χρημάτων</b>, και αποφαίνονται οι +δικασταί <b>τι πρέπει να υποστή, ή να πληρώση</b> ο καταδικαζόμενος (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn342' id='ref342'>342</a></span>) +. <b>Όταν δε είναι ανάγκη να εισαχθώσι προς εκδίκασιν</b> κατ' εξοχήν σοβαραί +μηνύσεις, συνενούνται <b>τρία</b> δικαστήρια αποτελούντα την <b>ηλιαίαν</b>] +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn343' id='ref343'>343</a></span>) +</p> + +<p>Υπάρχουν δε ψήφοι χάλκινοι έχουσαι εις το μέσον μικρόν αύλακα, αι μεν +ημίσειαι τρυπημέναι, αι δε ημίσειαι πλήρεις· οι δε κληρωθέντες ψηφολέκται, όταν +τελειώση η διαδικασία (<span style='font-size: small;'><a href='#fn344' +id='ref344'>344</a></span>) + παραδίδουν εις καθένα δικαστήν δύο ψήφους, μίαν τρυπημένην και μίαν πλήρη, +φανερά διδομένας, ώστε να τας βλέπουν οι αντίδικοι, δια να μη λαμβάνουν οι +δικασταί μήτε πλήρεις, μήτε τρυπημένας και τας δύο (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn345' id='ref345'>345</a></span>) +. — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — · καθόσον +αποδίδων λαμβάνει (την βακτηρίαν) και ψηφίζουν τοιουτοτρόπως όλοι· διότι δεν +είναι δυνατόν να λάβη (ο ψηφολέκτης) ουδενός το σύμβολον εάν δεν έχη ούτος +ψηφίση.</p> + +<p>Υπάρχουν δε τοποθετημένοι εις το δικαστήριον δύο αμφορείς, ο μεν ένας +χάλκινος ο δε άλλος ξύλινος, ξέσκεποι (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn346' id='ref346'>346</a></span>) + διά να μη είναι δυνατόν να ριφθούν από πριν μέσα εις αυτούς ψήφοι, εις αυτούς +δε ψηφίζουν οι δικασταί· και εις μεν τον χάλκινον γίνεται η πραγματική +ψηφοφορία εις δε τον ξύλινον ρίπτονται αι άκυροι ψήφοι (<span style='font-size: +small;'><a href='#fn347' id='ref347'>347</a></span>) +· έχει δε ο χάλκινος σκέπασμα με μίαν οπήν ανοιγμένην τόσον, ώστε να χωρή μίαν +μόνην ψήφον, διά να μη δύναται να ρίπτη ο αυτός δύο ψήφους +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn348' id='ref348'>348</a></span>) +. Όταν δε πρόκειται να αρχίσουν ψηφίζοντες οι δικασταί, ο κήρυξ φωνάζει πρώτον +αν θα προσβάλουν τας μαρτυρίας οι αντίδικοι· διότι δεν επιτρέπεται να +προσβληθούν αι μαρτυρίαι όταν αρχίση η ψηφοφορία· δεύτερον δε πάλιν τυπικώς +φωνάζει (<span style='font-size: small;'><a href='#fn349' +id='ref349'>349</a></span>) +: «η τρυπημένη ψήφος είναι δια τον πρώτον αγορεύσαντα, η δε πλήρης διά τον +ύστερον αγορεύσαντα (<span style='font-size: small;'><a href='#fn350' +id='ref350'>350</a></span>) +». Ο δε δικαστής λαβών από το δισκάριον (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn351' id='ref351'>351</a></span>) + τας ψήφους, πιέζων το μέσον της ψήφου και μη φανερώνων εις τους διαδίκους +ούτε το τρυπημένον ούτε το πλήρες μέρος της ψήφου, ρίπτει την μεν κυρίαν (<span +style='font-size: small;'><a href='#fn352' id='ref352'>352</a></span>) + ψήφον εις τον χάλκινον αμφορέα την δε άκυρον εις τον ξύλινον.</p> + +<p>Όταν δε ψηφίσουν όλοι, τότε οι προς τούτο ωρισμένοι υπηρέται, λαβόντες τον +κύριον αμφορέα (<span style='font-size: small;'><a href='#fn353' +id='ref353'>353</a></span>) +, τον αδειάζουν επάνω εις άβακα, ο οποίος έχει τόσας τρύπας, όσαι ακριβώς είναι +αι ψήφοι. [Αμέσως δε αρχίζει η αρίθμησις (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn354' id='ref354'>354</a></span>) +]. Και ποίαι εκ των ψήφων είναι τρυπημέναι και ποίαι πλήρεις είναι φανερόν εις +τους αντιδίκους (<span style='font-size: small;'><a href='#fn355' +id='ref355'>355</a></span>) +. Οι δε διά κλήρου ορισθέντες ψηφολέκται κάμνουν την αρίθμησιν αυτών επί του +άβακος (<span style='font-size: small;'><a href='#fn356' +id='ref356'>356</a></span>) +, χωριστά μεν λογαριάζοντες τας πλήρεις, χωριστά δε τας τρυπημένας. Και φωνάζει +ο κήρυξ τον αριθμόν των ψήφων, του μεν ενάγοντος τας τρυπημένας, του δε +εναγομένου τας πλήρεις. Όποιος δε από τους δύο λάβη περισσοτέρους, αυτός +κερδίζει την δίκην, αν δε είναι ίσαι απαλλάσσεται ο εναγόμενος. Έπειτα πάλιν +ορίζουν την ποινήν, αν χρειάζεται να καθορισθή αύτη, ψηφίζοντες με τον αυτόν +τρόπον, αποδίδοντες μεν το δικαστικόν σύμβολον παραλαμβάνοντες δε την +βακτηρίαν. Ο δε καθορισμός της ποινής επιτρέπει αγόρευσιν διαρκείας ημίσεως +μέτρου ύδατος εις καθένα των δύο διαδίκων (<span style='font-size: small;'><a +href='#fn357' id='ref357'>357</a></span>) + Όταν δε οι δικασταί έχουν δικάση (τοιουτοτρόπως) σύμφωνα με τας διατυπώσεις +των νόμων, λαμβάνουν τον μισθόν, (προσερχόμενοι εκεί) όπου καθένας διά +κλήρου αρχικώς ωρίσθη (<span style='font-size: small;'><a href='#fn358' +id='ref358'>358</a></span>) +.</p> + +<h5 style="margin-top: 3em"> + +Τ Ε Λ Ο Σ</h5> + +<table> +<tr><th colspan="5" align='center'>ΠΙΝΑΞ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ</th></tr> +<tr><td colspan="3">Βίος και έργα Αριστοτέλους</td><td +align='center'>σελ</td><td align='right'>γ'</td></tr> + +<tr><td colspan="3">Εισαγωγή</td><td align='center'>»</td><td +align='right'>13</td></tr> + +<tr><td colspan="3">Αποσπάσματα εκ του ελλείποντος κειμένου +</td><td align='center'>»</td><td align='right'>25</td></tr> + +<tr><td align='center'>Κεφάλαιον</td><td align='center' +>Α'</td><td></td><td align='center'>»</td><td +align='right'>30</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>Β'.</td><td>Το ευρεθέν κείμενον'</td><td +align='center'>»</td><td align='right'>32</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>Γ'.</td><td>Νομοθεσία του Σόλωνος </td><td +align='center'>»</td><td align='right'>37</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>Δ'.</td><td>Αι τρεις φρατρίαι </td><td +align='center'>»</td><td align='right'>49</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>Ε'.</td><td>Τυραννία Πεισιστράτου </td><td +align='center'>»</td><td align='right'>51</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>ΣΤ'.</td><td>Οι υιοί τον Πεισιστράτου</td><td +align='center'>»</td><td align='right'>57</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>Ζ'.</td><td>Κλεισθένης »</td><td align='center'>»</td><td +align='right'>62</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>Η'.</td><td>Ανάπτυξις της Δημοκρατίας — Εξοστρακισμός </td><td +align='center'>»</td><td align='right'>65</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>Θ'.</td><td>Μηδικοί πόλεμοι — Άρειος Πάγος — Θεμιστοκλής<br /> +και Αριστείδης</td><td align='center'>»</td><td +align='right'>68</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>Ι'.</td><td>Πρόοδος της Δημοκρατίας — Εφιάλτης και<br /> +Περικλής </td><td align='center'>»</td><td +align='right'>71</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>ΙΑ'.</td><td>Οι Δημαγωγοί </td><td align='center'>»</td><td +align='right'>76</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>ΙΒ'.</td><td>Η εν Σικελία καταστροφή — Στάσις <br /> +ολιγαρχικών »</td><td align='center'>»</td><td +align='right'>79</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>ΙΓ'.</td><td>Κυβέρνησις των τετρακοσίων</td><td +align='center'>»</td><td align='right'>86</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>ΙΔ'.</td><td>Πολιτεία των τριάκοντα.</td><td +align='center'>»</td><td align='right'>89</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>ΙΕ'.</td><td>Κυβέρνησις των δέκα — Αποκατάστασις της<br /> +Δημοκρατίας »</td><td align='center'>»</td><td +align='right'>93</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>ΙΣΤ'.</td><td>Ανακεφαλαίωσις</td><td align='center'>»</td><td +align='right'>99</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>ΙΖ'.</td><td>Εγγραφή των πολιτών — Εφηβία </td><td +align='center'>»</td><td align='right'>102</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>ΙΗ'.</td><td>Βουλή και Εκκλησία του Δήμου </td><td +align='center'>»</td><td align='right'>105</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>ΙΘ'.</td><td>Δικαιοδοσία της Βουλής</td><td +align='center'>»</td><td align='right'>109</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>Κ'.</td><td>Ετήσιαι κατώτεραι αρχαί κληρωταί </td><td +align='center'>»</td><td align='right'>118</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>ΚΑ'.</td><td>Οι εννέα άρχοντες </td><td +align='center'>»</td><td align='right'>125</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>ΚΒ'.</td><td>Άλλα κληρωτά αξιώματα </td><td +align='center'>»</td><td align='right'>135</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>ΚΓ'.</td><td>Αξιώματα διά ψηφοφορίας και στρατιωτικά </td><td +align='center'>»</td><td align='right'>137</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>ΚΔ'.</td><td>Λεπτομέρειαι περί των αξιωμάτων και +μισθοί</td><td align='center'>»</td><td +align='right'>140</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>ΚΕ'.</td><td>Οργανισμός των δικαστηρίων</td><td +align='center'>»</td><td align='right'>142</td></tr> +<tr><td align='center'>»</td><td align='center' +>ΚΣΤ'.</td><td>Διαδικασία</td><td align='center'>»</td><td +align='right'>148</td></tr> +</table> + +<p> +Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, υπήρξεν ένας +σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά προσφερόταν συστηματικά στο +ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η αρχαία ελληνική σκέψη (ιστορία, φιλοσοφία, +ποίηση, δράμα, δικανικός και πολιτικός λόγος) σε δημιουργικές μεταφορές της, +από τους άριστους μεταφραστές του τόπου, στην πιο σύγχρονη μορφή που πήρε +εξελισσόμενο το γλωσσικό της όργανο. Ο Όμηρος, οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο +Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης, ο Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο +Θεόφραστος, ο Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ. προσφέρονται και +σήμερα, στις κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά, Ραγκαβή, Μωραϊτίδη, +Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη, Καμπάνη, Καζαντζάκη, Βάρναλη, +Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού, Φιλαδελφέως, Τσοκόπουλου, Σιγούρου, Κ. +Χρηστομάνου κλπ, σε μια σύγχρονη σειρά εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα που +επίσης γίνεται για πρώτη φορά, συστηματικά, στην Ελλάδα.</p> + +<p>Αθηναίων Πολιτεία Ιστορία πολιτική και πολιτεία των Αθηνών, η κυριωτέρα<br +/> +της μεγάλης «περί πολιτευμάτων» συγγραφής του Αριστοτέλους, θαυμάζεται εν +αυτή η λιτότης, και η τάξις της συγγραφής, παρεχούσης πλείστας πολιτειακάς +μελέτας.</p> + +<p>Η μετάφρασις με αποκατάστασιν του ελλείποντος κειμένου και με εισαγωγήν +περί του βίου και του έργου του Αριστοτέλους υπό του κ. I. Ζερβού.</p> + +<p style='text-align:center;'>ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΩΛΗΣΙΣ<br /> +ΛΑΔΙΑΣ ΚΑΙ ΣΙΑ Ο.Ε.<br /> +ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ 22 — ΤΗΛ. 614.686, 654.506<br /><br /> + +ΤΙΜΑΤΑΙ ΔΡΧ. 10</p> + +<hr></hr> +<p id='fn1'>1) <span class='sp'>Aristotelis Fragmenta</span> (Teubner 1886), όπου υπό V. Rose +παρατίθενται όλαι αι σχετικαί μαρτυρίαι.<a href='#ref1' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn2'>2) Ciceron, <span class='sp'>De finibus V</span>,): «omnium fere +civitatum, non Graeciae +solum <span class='sp'>sed etiam barbariae</span>, ab Aristotele mores, instituta, disciplinas, a +Theophrasto leges etiam cognovimus.<a href='#ref2' title='πίσω'>↩</a></p> + + +<p id='fn3'>3) Fragm. hist. Graecorum, edit. Müller (Didot) II, 681 και +εφεξής.<a href='#ref3' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn4'>4) Κικέρωνος <span class='sp'>De legibus</span> III, 6, 14.<a href='#ref4' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn5'>5) Σουΐδα, λεξ <span class='sp'>Δικαίαρχος</span>. Κικέρωνος Ad. +<span class='sp'>Att</span> II, 2.<a href='#ref5' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn6'>6) Μυριόβιβλος κωδ. 161.<a href='#ref6' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn7'>7) Μυριόβιβλος κωδ. 161.<a href='#ref7' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn8'>8) Η περίληψις αύτη δίδει πληροφορίας δια τα περιεχόμενα 43 μόνον +πολιτειών του Αριστοτελείου έργου.<a href='#ref8' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn9'>9) Αι καλύτεραι αποσπασμάτων εκδόσεις είναι η του G. Μüller +(Frag. hist. Graec. II, 105 και εφεξής) και η προμνημονευθείσα Aristotelis +Fragmentia (Teubner 1886).<a href='#ref9' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn10'>10) Αξιοσύστατος έκδοσις κριτική και διευκρινιστική του κειμένου +έγινεν υπό του Γάλλου φιλολόγου Haussoulier.<a href='#ref10' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn11'>11) Αρίστην κριτικήν μελέτην υπό τον τίτλον «<b>Αριστοτέλης</b> ή +<b>Κριτίας;</b>» δημοσιευθείσαν εις την Revue des 1Etudes Grêques τον +Μάιον και Ιούνιον του 1891 έγραψεν ο Θ. Ραϊνάχ, από του οποίου ηρύσθημεν και +πλείστας των άνω πληροφοριών.<a href='#ref11' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn12'>12) Υπαινιγμόν σαφή περί τούτου έχει εις την §§ 18.<a +href='#ref12' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn13'>13) Th. Reinach: «Aristotle La Republique Athenienne», pref XXIV.<a +href='#ref13' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn14'>14) Θεοπόμπου fragm. 99, edit Müller.<a href='#ref14' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn15'>15) Επιφανέστερος των Ατθιδογράφων υπήρξεν ο Φιλόχορος, ζήσας +μετά τον Αριστοτέλην.<a href='#ref15' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn16'>16) Κλεοδήμου frag. 24 (Μüller I, 364) προς Αθην. Πολιτ. +§§ 14. Φανοδήμου frag. 15 προς Αθ. Πολ. 3. Ανδροτίωνος frag. 5 και 49 +προς Αθ. Πολ. §§ 22 και 29. — Τον έτερον γνωστόν Ατθιδογράφον +Ελάνικον δεν έλαβεν ο Αριστοτέλης υπ' όψει διότι η χρονογραφία του ήτο +συντεταγμένη, ως γράφει ο Θουκυδίδης, «βραχέως τε και τοις χρόνοις ουκ +ακριβώς».<a href='#ref16' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn17'>17) Weil. (Journal des Savants Απριλίου 1891)<a href='#ref17' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn18'>18) Αθ. Πολ. § 26.<a href='#ref18' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn19'>19) Αθ. Πολ. § 34. Πρβλ. Φιλοχόρου Frag. 117 — 118 εκδ. +Müller.<a href='#ref19' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn20'>20) Εξ Ηρακλείδου Επιτομής V. Rose [????]<a href='#ref20' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn21'>21) Εξ Ηρακλ. Επιτομής. Συνέχεια § 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11. Ταύτα +είναι εκ των αναφερομένων εις το κείμενον της Αθην. Πολιτείας.<a href='#ref21' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn22'>22) Εξ Αρποκρατίωνος: Απόλ. πατρ.<a href='#ref22' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn23'>23) Πλούταρχ. Β. Παρ. Θησεύς ΚΕ'. <a href='#ref23' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn24'>24) «Δεύρ' ίτε πάντες λεώ». <a href='#ref24' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn25'>25) Ευπατρίδας, γεωμόρους, δημιουργούς. <a href='#ref25' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn26'>26) Ιλιάς, Β. 547.<a href='#ref26' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn27'>27) Λεξικόν Πατμ. Σακκελίονος Σελ. 152. Η έννοια ομοία εύρηται εις +τον Σχολ. Αξιόχου Πλάτ. 371 θ.<a href='#ref27' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn28'>28) Πολ. VIII. 3.<a href='#ref28' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn29'>29) Ηροδότου V, 71.<a href='#ref29' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn30'>30) Θουκυδίδου I, 126.<a href='#ref30' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn31'>31) Πλουτάρχου βίοι Θησέως Γ, 25, Σόλωνος 12.<a href='#ref31' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn32'>32) Η τελευταία έννοια είναι η της πρώτης φράσεως του σωζομένου +κειμένου (Μύρωνος καθ' ιερών ομόσαντες αριστίνδην).<a href='#ref32' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn33'>33) Η αρίθμησις εις κεφάλαια δεν υπάρχει εν τω κειμένω, γενομένη +διά το σαφέστερον.<a href='#ref33' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn34'>34) Πελάται αντιστοιχεί με το σημερινόν <b>κολόνοι</b>. Εκτήμοροι = +λαμβάνοντες την έκτην μοίραν (μερίδιον) των καρπών.<a href='#ref34' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn35'>35) Τα εντός παρενθέσεως είναι επεξηγήσεις, μη περιεχόμεναι εις το +κείμενον.<a href='#ref35' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn36'>36) Αλληγορική παλαιοτάτη Θρησκευτική τελετή γινομένη κατά την +εορτήν των Διονυσίων εις τας Αθήνας. Ιδέ Ησύχιον: «της του βασιλέως γυναικός και +θεού γίνεται γάμος».<a href='#ref36' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn37'>37) Το επόμενον χωρίον πιστεύεται ότι έχει παρεμβληθή εις το +αρχικόν κείμενον, εκτός της φράσεως, την οποίαν σημειώνω με κυρτούς +χαρακτήρας εις το κείμενον.<a href='#ref37' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn38'>38) Έως εδώ τελειώνει το παρέμβλητον κείμενον.<a href='#ref38' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn39'>39) Γινώσκω, και μοι φρενός ένδοθεν άλγεα κείται, πρεσβυτάτην +εσορών γαίαν Ιαονίας καινομένην.<a href='#ref39' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn40'>40)</p> +<p class="poem">Υμείς δ' ησυχάσαντες ενί φρεσί καρτερόν ήτορ<br /> +δι' πολλών αγαθών εις κόρον ηλάσατε<br /> +εν μετρίοισι τίθεσθε μέγαν νόον· ούτε γαρ ημείς<br /> +πεισόμεθ’ ούθ' υμίν άρτια ταύτ' έσεται.<a href='#ref40' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn41'>41) Η εντός των αγκυλών φράσις εις το κείμενον «<b>και νόμους +έθηκε</b>»· φαίνεται ότι έχει μετατοπισθή.<a href='#ref41' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn42'>42) Οι <b>κύρβεις</b> ήσαν από ξύλον τετράγωνοι ή πυραμιδοειδείς +πίνακες στρεφόμενοι περί άξονα και έχοντες επί των τριών ή των τεσσάρων +πλευρών επιγραφάς. Ο Αρποκρατίων εις την λέξιν <b>κύρβεις</b> γράφει: «τους +κύρβεις λίθους ορθούς εστώτας ους από μεν της στάσεως στήλας, από δε της εις +ύψος ανατάσεως διά το κεκορυφώσθαι κύρβεις εκάλουν, ώσπερ και κυρβασίαν την +από της κεφαλής τιθεμένην».<a href='#ref42' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn43'>43) Την διάταξιν εξηγεί ο Πλούταρχος εις τον βίον Σόλωνος 25, ορίζων +ότι ο ανδριάς έπρεπε να είναι <b>ισομέτρητος</b>, δηλαδή του αυτού βάρους με +εκείνον, διά τον οποίον ανετίθετο.<a href='#ref43' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn44'>44) Η αρχαία λέξις <b>τέλη</b>, την οποίαν και έχει το κείμενον, +περιλαμβάνει διπλήν την έννοιαν — φορολογικής υποχρεώσεως του πολίτου και +τάξεως εις την οποίαν ούτος ανήκει.<a href='#ref44' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn45'>45) Οι πωληταί ήσαν 10 άρχοντες, ένας από κάθε φυλήν, είχαν δε +εξουσίαν να δίνουν εις μίσθωσιν τα δημόσια κτήματα και να αναθέτουν εις +αρμοδίους τα δημόσια επί πληρωμή έργα.<a href='#ref45' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn46'>46) Οι ένδεκα είχον την επιτήρησιν των φυλακών και την φροντίδα +των θανατικών εκτελέσεων.<a href='#ref46' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn47'>47) Οι κωλακρέται ήσαν 12 γραμματείς της οικονομικής διαχειρίσεως +και ταμίαι πληρωμής μισθών.<a href='#ref47' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn48'>48) Ο μέδιμνος ήτο μέτρον δημητριακών (όπως το κοιλόν)· +υποδιηρείτο δε εις 48 χοίνικας.<a href='#ref48' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn49'>49) Η πρόσοδος ξηρών προϊόντων ήτο πολυτιμοτέρα από την +πρόσοδον υγρών τοιούτων.<a href='#ref49' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn50'>50)</p> +<p class="poem">Διφίλου Ανθεμίων τήνδ' ανέθηχε θεοίς<br /> +θητικού αντί τέλους ιππάδ' αμεοξάμενος.<a href='#ref50' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn51'>51) Η παράγραφος αυτή κρίνεται παρέμβλητος.<a href='#ref51' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn52'>52) Προκρίτους λέγει το κείμενον.<a href='#ref52' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn53'>53) Η τελευταία αυτή φράσις φαίνεται παρέμβλητος μεν, προκύψασα +όμως εξ άλλης φράσεως του Αριστοτέλους.<a href='#ref53' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn54'>54) Λείπει από το κείμενον μία λέξις.<a href='#ref54' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn55'>55) Εκ του ναυς + κραίνω. Ο ναύκραρος συνέλεγε τας εισφοράς και +επέβλεπε τας δαπάνας διά την κατασκευήν του πλοίου, το οποίον κάθε +<b>ναυκραρία</b> υπεχρεούτο να συνεισφέρη. Οι φυλοβασιλείς είχον +θρησκευτικήν δικαιοδοσίαν.<a href='#ref55' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn56'>56) Το χωρίον τούτο περίπλοκον εις το κείμενον εξηγείται +διαφοροτρόπως υπό των ερμηνευτών, έγινε δε διά τας αμφισβητήσεις +περιβόητον.<a href='#ref56' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn57'>57) Εις τον βασιλέα του Άργους Φείδωνα, ο οποίος εβασίλευσε το 895 +π Χ. ή κατ' άλλους ενάμισυ αιώνα αργότερον, απεδίδετο η εκκοπή του νομίσματος +και ο καθορισμός των μέτρων και βαρών. (Ηροδ. VI 127).<a href='#ref57' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn58'>58) Η έκφρασις δεν είναι ακριβής. Η μνα έλαβε πράγματι μεγαλυτέραν +αξίαν, όχι διότι ηύξησε το ποσόν των δραχμών, αλλά διότι μετά καλυτέρευσιν του +μετάλλου ηύξανεν η πραγματική αξία των δραχμών.<a href='#ref58' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn59'>59)</p> +<p class="poem">δήμω μεν γαρ έδωκα τόσον γέρος όσον απαρκεί<br /> +τιμής ούτ' αφελών, ούτ' επορεξάμενος<br /> +οι δ' είχον δύναμιν και χρήμασιν ήσαν αγητοί,<br /> +και τοις εφρασάμην μηδέν αεικές έχειν.<br /> +Έστην δ' αμφιβαλών κρατερόν σάκος αμφοτέροιοι<br /> +νικάν δ' ουχ είασ' ουδετέρους αδίκως.<a href='#ref59' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn60'>60)</p> +<p class="poem">δήμος δ' αν ώδ' αν άριστα συν ηγεμόνεσσιν έποιτο<br /> +μήτε λίαν ανεθείς, μήτε βιαζόμενος·<br /> +τίκτει γαρ κόρος ύβριν, όταν πολύς όλβος έπηται<br /> +ανθρώποισιν όσοις μη νόος άρτιος η.<a href='#ref60' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn61'>61) </p> +<p class="poem">Οι δ' εφ' αρπαγαίσιν ήλθον, ελπίδ' είχον αφνεάν<br /> +καδόκουν έκαστος αυτών όλβον ευρήσειν πολύν,<br /> +και με κωτίλλοντα λείως τραχύν εκφανείν νόον<br /> +χαύνα μεν τότ' εφράσαντο, νυν δε μοι χολούμεναι<br /> +λοξόν οφθαλμοίσ' ορώσι πάντες ώστε δήιον·<br /> +ου χρεών· α μεν γαρ είπα συν θεοίσιν ήνυσα,<br /> +άλλα δ' ου μάτην έερδον, ουδέ μοι τυραννίδος<br /> +ανδάνει βία τι ρέζειν, ουδέ πιείρας χθονός<br /> +πατρίδος κακοίσιν εσθλοίς ισομοιρίαν έχειν.<a href='#ref61' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn62'>62) Διά να φανερώνουν ότι ένα κτήμα ήτο ενυπόθηκον ενέπηγον +στήλας με επιγραφήν του χρέους.<a href='#ref62' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn63'>63) ως κτισθείσαν από την Αθηνάν και τον Ποσειδώνα.<a href='#ref63' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn64'>64) Δηλαδή τους δημοκρατικούς.<a href='#ref64' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn65'>65)</p> +<p class="poem">Εγώ δε των μεν ούνεκα ξυνήγαγον<br /> +δήμον, τι τούτων πριν τυχείν επαυσάμην,<br /> +συμμαρτυροίη ταύτ' αν εν δίκη χρόνου<br /> +μήτηρ μεγίστη δαιμόνων Ολυμπίων<br /> +άριστα, Γη μέλαινα, της εγώ ποτε<br /> +όρους ανείλον πολλαχή πεπηγότας,<br /> +πρόσθεν δε δουλεύουσα, νυν ελευθέρα<br /> +πολλούς δ' Αθήνας, πατρίδ' εις θεόκτιστον,<br /> +ανήγαγον πραθέντας, άλλον εκδίκως,<br /> +άλλον δικαίως, τους δ' αναγκαίης υπό<br /> +χρειούς φυγόντας, γλώσσαν ουκέτ' Αττικήν<br /> +ιέντας, ως αν πολλαχή πλανωμένους,<br /> +τους δ' ενθάδ' αυτού δουλίην αεικέα<br /> +έχοντας, ήθη δεσποτών τρομευμένους,<br /> +ελευθέρους έθηκα· ταύτα μεν κράτει,<br /> +ομού βίαν τε και δίκην συναρμόσας,<br /> +έρεξα και διήλθον ως υπεσχόμην,<br /> +θεσμούς δ' ομοίως τω κακώ τε καγαθώ<br /> +ευθείαν εις έκαστον αρμόσας δίκην,<br /> +έγραψα· κέντρον δ' άλλας ως εγώ λαβών,<br /> +κακοφραδής τε και φιλοκτήμων ανήρ,<br /> +ουκ αν κατέσχε δήμον· ει γαρ ήθελον<br /> +ά τοις εναντίοισιν ήνδανε τότε,<br /> +αύθις δ' ά τοίσιν ούτεροι φρασαίατο,<br /> +πολλών αν ανδρών ήδ' εχηρώθη πόλις·<br /> +των ούνεκ' αλκήν πάντοθεν ποιούμενος<br /> +ως εν κυσίν πολλήσιν εστράφην λύκος.<a href='#ref65' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn66'>66)</p> +<p class="poem">Δήμω μένει χρη διαφάδην ονειδίσαι<br /> +ά νύν έχουσιν ούποτ' οφθαλμοίσιν αν<br /> +εύδοντες είδον.<br /><br /> +Όσοι δε μείζους και βίαν αμείνονες<br /> +αινοίεν αν με και φίλον ποιοίατο.<a href='#ref66' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn67'>67)</p> +<p class="poem"> Ουκ αν κατέσχε δήμον ουδ' επαύσατο<br /> +πριν αναταράξας πίαρ εξείλε γάλα.<br /> +Εγώ δε τούτων, ώσπερ εν μεταιχμίω<br /> +όρος κατέστην.<a href='#ref67' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn68'>68) Το κείμενον λέγει «οι τε αφηρημένοι τα χρέη διά την απορίαν», +ώστε δύναται να εξηγηθή διφορουμένως, δηλ. να εννοηθώσι διά της φράσεως οι +απελευθερωθέντες των χρεών (οι χρεώσται) διότι ήσαν άποροι, είτε οι στερηθέντες +των απαιτήσεών των (οι δανεισταί) διότι επτώχυναν.<a href='#ref68' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn69'>69) Μη δηλαδή εις άλλην νόμιμον πολιτικήν κατάστασιν στερηθούν +των πολιτικών δικαιωμάτων.<a href='#ref69' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn70'>70) Διαψηφισμόν λέγει το κείμενον.<a href='#ref70' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn71'>71) Κορυνοφόρους.<a href='#ref71' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn72'>72) Διετήρησα το συντακτικόν σχήμα του κειμένου, διότι παρόμοιον +υπάρχει τούτο και εις την σημερινήν γλώσσαν.<a href='#ref72' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn73'>73) Ο Διογένης Λαέρτιος (I, 49) αναφέρει διαφορετικά το πράγμα. Κατ' +αυτόν ο Σόλων παρουσιασθείς εις την εκκλησίαν του δήμου προείπεν ως εξής την +επιβουλήν του Πεισιστράτου: «Άνδρες Αθηναίοι, των μεν σοφώτερος, των δε +ανδρειότερος ειμι, σοφώτερος μεν των την απάτην Πεισιστράτου μη συνιέντων, +ανδρειότερος δε των επισταμένων μεν, διά δέος δε σιωπώντων». Πρβλ. και +Πλουτάρχου βίον Σόλωνος 30.<a href='#ref73' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn74'>74) Θράτταν ωνόμαζαν συνήθως οι Αθηναίοι κάθε δούλην.<a +href='#ref74' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn75'>75) Οι Παλληνείς ήτο δήμος της Αττικής πλησίον του Πεντελικού, 15 +σχεδόν χιλιόμετρα μακράν της πόλεως.<a href='#ref75' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn76'>76) Οι δικασταί εκείνοι περιερχόμενοι τους δήμους εδίκαζαν μέχρι +ποσού 10 δραχμών και έκαμναν προανακρίσεις επί των άλλων υποθέσεων. Ήσαν +ανάλογοι των τώρα ειρηνοδικών.<a href='#ref76' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn77'>77) «Όσα κακά και οδύνατα». Η φράσις παροιμιώδης και ανάλογος με +την σημερινήν «τα κακά και ψυχρά».<a href='#ref77' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn78'>78) Από το κείμενον λείπει η λέξις αναπληρουμένη εκ της εννοίας.<a +href='#ref78' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn79'>79) Ο Χρυσούς δηλαδή αιών.<a href='#ref79' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn80'>80) Από το κείμενον λείπει μία λέξις αναπληρουμένη εκ της εννοίας.<a +href='#ref80' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn81'>81) «Θέσμια τάδε Αθηναίων και πάτρια· εάν τινες τυραννείν +επανιστών ται επί τυραννίδι ή συγκαθιστή την τυραννίδα, άτιμον είναι και αυτόν +και το γένος». Παραθέτομεν το κείμενον ως έν δείγμα της διατυπώσεως και του +λεκτικού των Αττικών Νόμων.<a href='#ref81' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn82'>82) Είναι φανερόν ότι πρόκειται περί άλλου Ηγησιστράτου, συγγενούς, +ίσως, όχι δε υιού του Πεισιστράτου.<a href='#ref82' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn83'>83) Κατασκοπεύοντες.<a href='#ref83' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn84'>84) Σκολιά ελέγοντο τα κατά την διάρκειαν οινοποσίας άσματα, είχον +δε ίδιον τύπον.<a href='#ref84' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn85'>85) </p> +<p class="poem">Αιαί Λειψύδριον προδωσέταιρον, <br /> +οίους άνδρας απώλεσας, μάχεσθαι<br /> +αγαθούς τε και ευπατρίδας <br /> +οι τότ' έδειξαν οίων πατέρων ήσαν.<a href='#ref85' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn86'>86) «Προέφερεν» λέγει το κείμενον, μεταφραζόμενον και επρόλεγε.<a +href='#ref86' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn87'>87) Εις το Λειψύδριον, περί του οποίου γίνεται ανωτέρω λόγος. <a +href='#ref87' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn88'>88)</p> +<p class="poem">Έγχει και Κήδωνι, διάκονε, μηδ' επιλήθου.<br /> +ει χρη τοις αγαθοίς ανδράσιν οινοχοείν.<a href='#ref88' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn89'>89) Η διαίρεσις εις τέσσαρας φυλάς έγινεν από τον Ίωνα και +διετηρήθη και τον Σόλωνα, ως βάσις των υποδιαιρέσεών του, γενομένη αρχικώς +σύμφωνα με την τοπικήν των κατοίκων διαίρεσιν. Του Κλεισθένους η διαίρεσις εις +10 φυλάς δεν έλαβεν υπ' όψιν την διαμονήν των κατοίκων εις έν μέρος, διότι κατ' +αυτήν κάθε φυλή είχε διάφορα μέρη της χώρας.<a href='#ref89' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn90'>90) Τοιουτοτρόπως συνεπεία της κληρώσεως το Φάληρον και ο +Μαραθών ανήκον εις τον αυτόν δήμον.<a href='#ref90' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn91'>91) «Ου γαρ άπαντες υπήρχον εν τοις τόποις». Ήτοι όσον ηύξανεν ο +πληθυσμός με τον καιρόν νέα χωρία εσχηματίζοντο.<a href='#ref91' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn92'>92) Των φρατριών υποδιαίρεσις ήσαν τα γένη. Καθεμία των τεσσάρων +αρχαίων φυλών περιελάμβανε τρεις φρατρίας. Αι υποδιαιρέσεις δε αυταί εν +συνόλω και μάλιστα οι δεσμοί των γενών είχον σημασίαν διά το κληρονομικόν +ιδίως δίκαιον.<a href='#ref92' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn93'>93) Ο όρκος ούτος των πεντακοσίων βουλευτών έλεγεν ότι ομνύουν να +διαχειρισθούν νομίμως το αξίωμά των και ουδέποτε άνευ κρίσεως και παρά το +δίκαιον να εξορίσωσιν ή να φυλακίσωσιν ή να φονεύσωσιν.<a href='#ref93' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn94'>94) Κατά διόρθωσιν του Headlam δέον να τεθή +«πεντακοσιομεδίμνων» αντί «πεντακοσίων».<a href='#ref94' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn95'>95) Η φράσις του κειμένου αύτη «μετά την τυραννίδα» φαίνεται +παρέμβλητος.<a href='#ref95' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn96'>96) Εν εκ των βουνών της Λαυρεωτικής. Κατά Αρποκρ. εις λέξιν +Μερώνεια — «τόπος εστίν της Αττικής· έστι μεν τοι και πόλις εν Θράκη».<a +href='#ref96' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn97'>97) Διότι εφοβούντο μη οι ούτως εξόριστοι, και μάλιστα ο Αριστείδης, +συνταχθώσι με τους Πέρσας. Πλουτάρχ. Αριστ. 8.<a href='#ref97' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn98'>98) Δύο ακρωτήρια (το έν εις την Δάκραν της Ευβοίας και το άλλο εις +την Α άκραν της Πελοποννήσου) θεωρούμενα ως σύνορα της Αττικής.<a +href='#ref98' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn99'>99) «Τους μύδρους εν τω πελάγει καθείσαν». Τους μύδρους λίθους +πυρακτωμένους) ελάμβαναν διά των χειρών ενώ ωρκίζοντο και έρριπτον κατά το +τέλος του όρκου εις την θάλασσαν· ήτο δε η τελετή αυτή συμβολισμός του +απαραβιάστου της συνθήκης.<a href='#ref99' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn100'>100) Οι φρουροί επί της Ακροπόλεως.<a href='#ref100' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn101'>101) Οι δημόσιοι υπάλληλοι. Αι αρχαί.<a href='#ref101' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn102'>102) «Περί των διωκημένων» λέγει αορίστως το κείμενον. Ήτοι περί +της διαχειρίσεώς των είτε της πολιτικής είτε ίσως της οικονομικής.<a href='#ref102' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn103'>103) Το μεταξύ αγκυλών φαίνεται ότι έχει παρεμβληθή υπό +αντιγραφέως. Εξ άλλων πηγών ο Περικλής παρουσιάζεται πιθανώτερα συνεργός +του Εφιάλτου.<a href='#ref103' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn104'>104) «Μονοχίτων».<a href='#ref104' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn105'>105) Ο Κίμων ήτο τότε 40 ετών και είχε διακριθή ως στρατηγός.<a +href='#ref105' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn106'>106) Οι μικροί πόλεμοι προς διατήρησιν της Αθηναϊκής ηγεμονίας επί +των Ελληνικών πόλεων και αποικιών εξηκολούθουν πάντοτε και τούτων μετείχον οι +άριστοι των πολιτών.<a href='#ref106' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn107'>107) «Οι καλούμενοι κατά δήμους»<a href='#ref107' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn108'>108) «Τυραννικήν». <a href='#ref108' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn109'>109) «Τας κοινάς λειτουργίας ελειτούργει λαμπρώς». Λειτουργίαι δε +καθαυτό δεν ήσαν δημόσια αξιώματα, αλλά τιμητικαί τινες υποχρεώσεις, τας +οποίας είχαν οι πλούσιοι. Εξ αυτών σπουδαιότεραι ήσαν η <b>τριηραρχία</b> +προς εξοπλισμόν πολεμικών πλοίων και η <b>χορηγία</b>, ήτοι η εκγύμνασις +χορού προς διδασκαλίαν τριλογικής τραγωδίας.<a href='#ref109' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn110'>110) Εκ του δήμου τούτου ήτο ο Κίμων.<a href='#ref110' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn111'>111) «Οίηθεν» η κατά Στέφανον Βυζ. «Όαθεν». Η Οίη δε ή Όα δήμος +της Αττικής. — Το όνομα Δάμων είχεν απαλειφθή πιθανώς εις αρχαία αντίγραφα, +φαίνεται εκ του Πλουτάρχου: Περ. 9. «συμβουλεύσαντος αυτώ Δαμωνίδου του +Οίηθεν, ως Αριστοτέλης ιστόρηκεν».<a href='#ref111' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn112'>112) Ο Άνυτος, ο κατόπιν κατήγορος του Σωκράτους, εστάλη μετά 30 +πλοίων εις Πύλον προς βοήθειαν του στρατηγού Δημοσθένους και εξ αιτίας +διαφόρων δυσμενών περιστάσεων απέτυχεν.<a href='#ref112' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn113'>113) Όχι ο ιστορικός, αλλ' ο υιός του Μελησίου, ικανός και τίμιος +πολιτικός, εξορισθείς αργότερα.<a href='#ref113' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn114'>114) Οι ρήτορες από του βήματος της Πνυκός ωμίλουν άνευ ζώνης +διά την ούτω ευρυχωρίαν της αμφιέσεως και το εύσχημον. Ο Κλέων παρέβη το +έθος, αγορεύσας με την συνήθη ανεπίσημον και αγοραίαν αμφίεσιν. Παραβλ. Σχολ. +Αισχίν. σελ. 14.<a href='#ref114' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn115'>115) <b>Διωβολία</b> ή διωβελία ελέγετο η εκ του δημοσίου +ταμείου παροχή δύο οβολών προς πληρωμήν εισητηρίων του θεάτρου κατ' αρχάς +και κατόπιν άλλην επίσης επί πληρωμή θεωριών. Εδίδοντο δε εις πάντα ζητούντα +πολίτην οι δύο οβολοί δι' εκάστην των τριών ημερών της εορτής των Μεγάλων +Διονυσίων.<a href='#ref115' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn116'>116) «Ή μην συγγράψειν». Οι εκλεγόμενοι εις ωρισμένην ημέραν να +γράψωσι νόμους ελέγοντο <b>συγγραφείς</b>. Ο Θουκυδίδης 8,67 τους ονομάζει +«συγγραφείς αυτοκράτορας».<a href='#ref116' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn117'>117) Η επιτροπή αύτη συνέστη υπό του δήμου ευθύς μετά την +καταστροφήν της Σικελίας <b>ίνα την δημοκρατίαν τροχοπεδήση.</b> Πρβλ. Σχολ. +Αριστ. Λυσ. 421. Μετέσχον δ' αυτής οι ποιηταί Σοφοκλής και Άγνων ο πατήρ του +Θηραμένους.<a href='#ref117' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn118'>118) Δύο συνοπτικοί τύποι διαδικασίας του δημοσίου δικονομικού +δικαίου των Αθηναίων, δι' ων άνευ προηγουμένης κλητεύσεως δι' εγκλήματα +πολιτικής φύσεως επ' αυτοφώρω, επενέβαινον οι ανώτατοι της πολιτεία άρχοντες. +Αναλογία τις υπάρχει προς την παρ' ημίν κήρυξιν του στρατιωτικού νόμου.<a +href='#ref118' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn119'>119) «Ομόσαντες καθ' ιερών τελείων», ήτοι επί σφαγίων, +προσφερθέντων επί του βωμού εις θυσίαν διά πλήρους ιεροτελεστίας.<a +href='#ref119' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn120'>120) Οι πέντε χιλιάδες αυτοί δεν ήσαν οι οριζόμενοι εις το σχέδιον +των προδούλων διά ν' αποτελέσουν εις το μέλλον την εκκλησίαν του δήμου, οι +οποίοι και ουδέποτε εξελέγησαν (ίδε Θουκ. 8, 92), αλλ' οι υπό τα όπλα πέντε +χιλιάδες πολίται. Το δε όλον των πολιτών τότε ανήρχετο εις 26 χιλιάδας.<a +href='#ref120' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn121'>121) Ιερομνήμων ελέγετο ο αντιπρόσωπος των Αθηνών εις το +Αμφικτυωνικόν συνέδριον.<a href='#ref121' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn122'>122) Οι δέκα ταξίαρχοι διετέλουν υφιστάμενοι των δέκα στρατηγών, +καθείς δε αυτών ήτο στρατιωτικός αρχηγός των πεζών της φυλής του. Ίππαρχοι δε +ήσαν δύο και ούτοι προϊστάμενοι των ταξιάρχων και αρχηγοί των δύο ιππικών +σωμάτων. — Φύλαρχοι ήσαν, ως αλλαχού εσημειώθη, οι διοικούντες τα παρ' +εκάστη φυλή, πλην των στρατιωτικών, πράγματα.<a href='#ref122' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn123'>123) Διφορούμενον και πως ασαφές το κείμενον, έχον ούτω: +«αιρείσθαι δε πάντας τούτους εκ προκρίτων, εκ των αεί βουλευόντων πλείους +προκρίνοντας».<a href='#ref123' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn124'>124) «Νείμαι δε και τους άλλους προς την λήξιν εκάστων».<a +href='#ref124' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn125'>125) «Κληρούν δε την βουλήν τους εννέα άρχοντας». Η φράσις +φαίνεται παρέμβλητος.<a href='#ref125' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn126'>126) Ήτοι να ορίζωνται πέντε ψηφολέκται, αντικαταστήσαντες ούτως +εις την δικαιοδοσίαν αυτήν τους πρυτάνεις.<a href='#ref126' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn127'>127) «Τον επιψηφιούντα».<a href='#ref127' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn128'>128) «Ίνα νεμηθώσιν οι τετρακόσιοι εις τας τέτταρας λήξεις».<a +href='#ref128' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn129'>129) «Επιψηφίσαντος». Ο επιστατών την ψηφοφορίαν εψήφιζε +τελευταίος.<a href='#ref129' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn130'>130) «Πριν διαβουλεύσαι».<a href='#ref130' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn131'>131) «Ενάτη φθίνοντος Θαργηλιώνος». Οι 12 μήνες του Αττικού +ημερολογίου διηρούντο καθένας εις τρεις δεκάδας ημερών. Η πρώτη ημέρα του +μηνός ελέγετο νουμηνία, η δεκάτη ελέγετο και προτέρα, — η εικοστή ελέγετο +εικάς, η δε τριακοστή ελέγετο «ένη και νέα» ή τριακάς. Ο μην Θαργηλιών +αντιστοιχεί με τον Μάιον και ήτο ο ενδέκατος του ημερολογίου και ο Σκιροφοριών +(Ιούνιος) ήτον ο τελευταίος.<a href='#ref131' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn132'>132) Κατά ιστορικήν ακρίβειαν 99 έτη.<a href='#ref132' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn133'>133) Ήτοι από Μαΐου μέχρι Σεπτεμβρίου του 411 π. Χ.<a +href='#ref133' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn134'>134) «Τοις πεντακισχιλίοις τοις εκ των όπλων».<a href='#ref134' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn135'>135) Την γνώμην αυτήν ο Αριστοτέλης αρύεται εκ του Θουκυδίδου +(8,98) του οποίου τας κρίσεις αποδέχεται καθ' όλην την εξιστόρησιν των πολιτικών +ανωμαλιών, των μετά την εν Σικελία καταστροφήν.<a href='#ref135' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn136'>136) Πιθανώς το 410 π. Χ. μετά την εν Κυζίκω ναυμαχίαν.<a +href='#ref136' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn137'>137) Το κείμενον εκ παραδρομής φέρει «εβδόμω».<a href='#ref137' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn138'>138) «Αγγελήθεν» προς διάκρισιν του κατά το 412 π. Χ. ομωνύμου +άρχοντος.<a href='#ref138' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn139'>139) «Πονηρός ούτος και πλείσταις καταδίκαις ενεχόμενος» Αριστοφ. +Σχολ. 157.<a href='#ref139' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn140'>140) Το 404 — 403 π. Χ.<a href='#ref140' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn141'>141) «Τους περί Αρεοπαγιτών καθείλον εξ Αρείου Πάγου». Το εξ +Αρείου Πάγου φαίνεται παρέμβλητος επεξήγησις αντιγραφέως.<a href='#ref141' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn142'>142) «Ποιήσαντες καθάπαξ, τας δε προϊούσας δυσκολίας». Το δε +φαίνεται παρέμβλητον.<a href='#ref142' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn143'>143) «Της πόλεως υποφερομένης»· η μετοχή είναι και αιτιολογική +και χρονική.<a href='#ref143' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn144'>144) «Παύσασθαι της ασελγείας»· η φράσις του κειμένου είναι πλέον +παραστατική και μεταφορική, κατά την Αττικήν συνήθειαν.<a href='#ref144' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn145'>145) «Έξω τε γίγνεσθαι της πολιτείας αυτόν».<a href='#ref145' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn146'>146) Αρμοστής ελέγετο ο αποστελλόμενος υπό της Σπάρτης +στρατιωτικός διοικητής εις κυριευθείσας πόλεις. Πρβλ. Θουκιδ. 8, 5.<a +href='#ref146' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn147'>147) Φρουρών εις την Ακρόπολιν.<a href='#ref147' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn148'>148) «Εφ' ων συνέβη και τας διαλύσεις γενέσθαι».<a href='#ref148' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn149'>149) Το 403 Π. Χ.<a href='#ref149' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn150'>150) «Εξοικείν».<a href='#ref150' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn151'>151) «Επιτίμους όντας και κυρίους και αυτοκράτορας».<a +href='#ref151' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn152'>152) Οι Κήρυκες και οι Ευμολπίδαι ήσαν δύο παλαιοτάτης ευγενείας +οικογένειαι της Αττικής. Απ' αυτάς κληρονομικώς απηρτίζετο το ιερατείον της +Ελευσίνος, ήτοι των ναών της Δήμητρος και της Περσεφόνης. Οι Ευμολπίδαι +μάλιστα φέρονται απόγονοι του βασιλέως της Ελευσίνος Ευμόλπου, ο οποίος +επολέμησε με τον Ερεχθέα, τον πρώτον βασιλέα των Αθηνών. <a href='#ref152' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn153'>153) Το συμμαχικόν ταμείον ήτο πλέον το εμπιστευμένον εις τους +Λακεδαιμονίους και υπ' αυτών χρησιμοποιούμενον, εις το οποίον οι Αθηναίοι μετά +την άλωσιν της πόλεως υπό του Λυσάνδρου υπεχρεώθησαν να συνεισφέρουν.<a +href='#ref153' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn154'>154) «Τοις τα τιμήματα παρεχομένοις».<a href='#ref154' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn155'>155) «Αφείλε τας υπολοίπους ημέρας της απογραφής», ήτοι +εσυντόμευσε την προθεσμίαν των δηλώσεων.<a href='#ref155' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn156'>156) «Γραψάμενος το ψήφισμα το Θρασυβούλου παρανόμων». Η +φράσις συνήθως δικονομική του Αττικού Δικαίου.<a href='#ref156' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn157'>157) «Την χώραν ανάδαστον ποιούσιν»· ήτοι κάμνουν νέαν διανομήν +της κτηματικής περιουσίας.<a href='#ref157' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn158'>158) Ο Αριστοτέλης αριθμεί τόσα πολιτεύματα υπάρξαντα εις τας +Αθήνας, όσαι έγιναν πολιτικαί μεταβολαί. Την «εξ αρχής» ούσαν κατάστασιν δεν +λογίζει ως πολίτευμα.<a href='#ref158' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn159'>159) «Μετά δε ταύτην η επί Δράκοντος εν η και νόμους ανέγραψαν +πρώτον». Η φράσις φαίνεται παρέμβλητος.<a href='#ref159' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn160'>160) «Αι της βουλής κρίσεις εις τον δήμον εληλύθασιν».<a +href='#ref160' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn161'>161) «Προς την επικύρωσιν της χειροτονίας». Η φράσις είναι όρος +νομικός του Αττικού συνταγματικού δικαίου.<a href='#ref161' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn162'>162) Ο ξένος αυτός γενόμενος στρατηγός των Αθηναίων και +παρασχών πολλάς ωφελείας εις την πόλιν έλαβε το δικαίωμα του πολίτου. Πρβλ. +Πλάτωνος Ίων c. 12 σελ. 541.<a href='#ref162' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn163'>163) Από του κεφαλαίου τούτον αρχίζει η περιγραφή του +οργανισμού της Αθηναίων Πολιτείας, ήτοι λεπτομερής ανάπτυξις του +συνταγματικού, του διοικητικού και εν μέρει του αστικού Αττικού δικαίου.<a +href='#ref163' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn164'>164) «Αποψηφίσωνται».<a href='#ref164' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn165'>165) «Εφίησιν».<a href='#ref165' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn166'>166) «Αν δε νικήση».<a href='#ref166' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn167'>167) «Δοκιμάζει τους εγγραφέντας η βουλή». Ο όρος είναι νομικός, +όπως και οι ανωτέρω και πολλοί των παραθετομένων κατόπιν. Γίνεται δε η εν +υποσημειώσει παράθεσις διά να δοθή εις τον αναγνώστην ιδέα της νομικής +φρασεολογίας του Αττικού δικαίου.<a href='#ref167' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn168'>168) «Ζημιοί».<a href='#ref168' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn169'>169) «Τρεις εκ των φυλετών».<a href='#ref169' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn170'>170) «. . . και κοσμητήν [εκ των άλλων Αθηναίων] επί πάντων». Η +φράσις <b>εκ των άλλων Αθηναίων</b> είναι προδήλως παρέμβλητος, έχει δε και +τεθή ως γλώσσα εις το περιθώριον του αρχικού κειμένου, πιθανώς γενομένη υπό +αντιγραφέως θέλοντος να εξηγήση το επί πάντων. Το δε «επί πάντων» σημαίνει επί +των εφήβων όλων των φυλών.<a href='#ref170' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn171'>171) «Πρώτον μεν τα ιερά περιήλθον».<a href='#ref171' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn172'>172) Πολεμικόν μηχάνημα με νευράν, διά του οποίου ερρίπτοντο +βέλη και δόρατα.<a href='#ref172' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn173'>173) «Εκκλησίας γενομένης»· η μετοχή είναι και χρονική και +τροπική.<a href='#ref173' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn174'>174) «Αποδειξάμενοι τω δήμω τα περί τας τάξεις». <a href='#ref174' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn175'>175) «Δίκην ούτε διδόασιν ούτε λαμβάνουσι».<a href='#ref175' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn176'>176) Προεδρείαν.<a href='#ref176' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn177'>177) «Εν η δει τας αρχάς επιχειροτονείν, ει δοκούσι καλώς +άρχειν».<a href='#ref177' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn178'>178) «Τας εισαγγελίας». Κάθε πολίτης Αθηναίος είχε δικαίωμα να +καταγγείλη οιονδήποτε είτε άρχοντα είτε ιδιώτην προ της εκκλησίας ως +επιβουλευόμενον την πολιτείαν. Τούτο δε ελέγετο εισαγγελία.<a href='#ref178' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn179'>179) «Τας απογραφάς των δημευομένων αναγινώσκειν». Μεταξύ των +ποινών διά πολιτικά εγκλήματα ήτο και η επιβολή προστίμου μεγάλου, συνεπεία +του οποίου εδημεύετο η περιουσία του καταδικαζομένσυ, ως και διά καθυστέρησιν +άλλης τινός προς το Δημόσιον οφειλής.<a href='#ref179' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn180'>180) «Τας λήξεις των κλήρων και επικλήρων». Η φράσις δικονομική +του Αττ. δικαίου. Επίκληροι ελέγοντο γυναίκες ανύπανδροι κληρονόμοι περιουσίας, +διά την διαχείρισιν της οποίας διωρίζοντο κατά συγγένειαν είτε διά δικαστικής +αποφάσεως αντιλήπτορες.<a href='#ref180' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn181'>181) «Όπως μηδένα λάθη μηδέν έρημον γενόμενον».<a +href='#ref181' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn182'>182) «Και περί της οστρακοφορίας επιχειροτονίαν διδόασιν». Οι +θεωρούμενοι επικίνδυνοι εις το δημοκρατικόν πολίτευμα ήτο δυνατόν να +καταδικασθώσι διά γενικής του λαού δι' οστράκων ψηφοφορίας εις εξορίαν +(εξοστρακισμόν). Περί του αν πρέπη ή όχι να γίνη τοιαύτη ψηφοφορία +προαπεφάσιζεν η εκκλησία του δήμου.<a href='#ref182' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn183'>183) «Και συκοφαντών προβολάς».<a href='#ref183' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn184'>184) Ήτοι διά τρεις Αθηναίους συκοφάντας και τρεις μετοίκους.<a +href='#ref184' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn185'>185) «Θεις ο βουλόμενος ικετηρίαν ων αν βούληται και ιδίων και +δημοσίων προς τον δήμον διαλέξηται». Τίθημι ικετηρίαν· νομική φράσις +αντίστοιχος με το «υποβάλλω αίτησιν».<a href='#ref185' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn186'>186) <img src ="images/0054.jpg" width="166" height="28" +alt="ΣΥΡΑΚΟΣΙΩΝ" /> +φέρει το αρχικόν κείμενον. Υπάρχουσιν οι διορθώσαντες τέσσαρα δι' οσίων. +Προτιμοτέρα όμως διόρθωσις και τυπικώς και εκ της εννοίας είναι: «τρία δ' +οσίων».<a href='#ref186' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn187'>187) «Άνευ προχειροτονίας». Πρβλ. Αρποκρατ. και Δημοσθ. κατά +Τιμοκράτους, 12 και Αισχ. κατά Τιμάρχου, 23.<a href='#ref187' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn188'>188) Πριν δηλαδή παρουσιασθούν ενώπιον της εκκλησίας του +λαού.<a href='#ref188' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn189'>189) Ήτοι απεσταλμένοι εξ άλλων πόλεων φέροντες εγγράφους +ανακοινώσεις, προτάσεις, αιτήσεις κλπ. προς την πόλιν των Αθηνών.<a +href='#ref189' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn190'>190) «Έστι δ' επιστάτης των πρυτάνεων».<a href='#ref190' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn191'>191) «Εφ' ων αν ευσημία γένηται». <a href='#ref191' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn192'>192) «Προβούλευμα».<a href='#ref192' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn193'>193) «Ζημιώσαι και δήσαι και αποκτείναι».<a href='#ref193' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn194'>194) «Άνευ δικαστηρίου γνώσεως».<a href='#ref194' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn195'>195) «Απέφυγεν»· νομ. λέξις.<a href='#ref195' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn196'>196) Τύπανον = τύμπανον Λατιν. typanum. Ελέγετο ούτω και το +εδώλιον επί του οποίου εκάθητο ο κατάδικος διά να υποστή την θανατικήν +ποινήν.<a href='#ref196' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn197'>197) «Τούτο κύριον είναι». Η φράσις νομική.<a href='#ref197' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn198'>198) «Δοκιμάζει δε» λέξις νομική.<a href='#ref198' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn199'>199) «Τούτων μεν ουν άκυρός εστιν η βουλή». <a href='#ref199' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn200'>200) «Προβουλεύει δε».<a href='#ref200' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn201'>201) «Κατ' αυτά γαρ ταύτα ένοχός εστιν, ο νικήσας γραφή +παρανόμων». Η τοιαύτη καταγγελία <b>γραφής παρανόμων</b> ήτο +συνηθεστάτη.<a href='#ref201' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn202'>202) Με τρεις ή τέσσαρας σειράς κωπών.<a href='#ref202' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn203'>203) «Νεωσοίκους», ήτοι αποθήκας, εντός των οποίων εφυλάσσοντο +τα πλοία. <a href='#ref203' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn204'>204) Τα αποτεθειμένα εις την Ακρόπολιν αγάλματα των Νικών ήσαν +εκ χρυσού.<a href='#ref204' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn205'>205) Πρόκειται ιδίως περί των μεταλλείων της Λαυρεωτικής. Εξ +αυτών πιθανώς άλλα εξεμεταλλεύετο απ' ευθείας το Δημόσιον και το εξαγόμενον +μετάλλευμα επώλει, άλλα δε, τα ολιγώτερον σημαντικά, εμίσθωνε προς +εκμετάλλευσιν εις ιδιώτας διά τρία έτη. Άλλην εξήγησιν δίδει ο Reinach +διαρρυθμίζων κριτικώς το κείμενον ως εξής: και τα πραθέντα μέταλλα [και τα +χωρία τα] εργάσιμα, τα εις τρία έτη πεπραμένα και τα εις αεί συγκεχωρημένα».<a +href='#ref205' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn206'>206) «Συγκεχωρημένα τα εις . . . έτη πεπραμένα». Ήτοι τα +παραχωρούμενα (και επεξηγηματικώς) τα διά . . . (πιθανώς ι' ήτοι 10) έτη +μίσθούμενα. Άλλη ανάγνωσις φέρει: «τα συγκεχωσμένα» απιθάνως. Ίσως το +<b>συγχωρώ</b> επί του προκειμένου ως νομικός όρος εσήμαινεν εκχώρησιν της +εκμεταλλεύσεως ομού και της επιφανείας του εδάφους του μεταλλείου.<a +href='#ref206' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn207'>207) «Εις λελευκωμένα γραμματεία». Επί λευκασμένων δερμάτων +συνήθως εγράφοντο οι φορολογικοί πίνακες, ελέγοντο δε γραμματεία. Οι +παλαιότεροι τοιούτοι πίνακες ελευκαίνοντο και πάλιν.<a href='#ref207' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn208'>208) Οι προσωπικοί και περιουσιακοί <b>φόροι</b> επληρώνοντο +εις κάθε πρυτανείαν. Άλλαι δε τακτικαί εισφοραί των πολιτών κατεβάλλοντο τρεις +φοράς το έτος. Και οφειλαί προς το Δημόσιον εκ μισθώσεων και άλλων +ληψοδοσιών κατεβάλλοντο επί της ενάτης πρυτανείας, ήτοι ένα περίπου μήνα προ +της λήξεως του διοικητικού και λογιστικού των Αθηναίων έτους.<a href='#ref208' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn209'>209) «Των τεμενών».<a href='#ref209' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn210'>210) «Αποδέκται» ή αποδεκταί, αντίστοιχον προς το ταμίαι +εισπράξεως.<a href='#ref210' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn211'>211) Ο εύθυνος και οι δύο πάρεδροι αυτού απετέλουν ούτω +δικαστήριον κρίνον κατ' έφεσιν τας υποθέσεις διαχειρίσεως αλλοτρίων.<a +href='#ref211' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn212'>212) Το κείμενον φέρεται ελλιπές εις μίαν λέξιν ως εξής:. «οίς +αναγκαίον εστι ταις α . . . αις κατά τον επώνυμον της φυλής έκαστον καθείσθαι» +κλπ. Την ελλείπουσαν λέξιν συμπληρώ εις <b>α[ιτία]ις</b>.<a href='#ref212' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn213'>213) «Ταύτην την εύθυναν» . . . <a href='#ref213' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn214'>214) «Τούτο κύριόν εστι».<a href='#ref214' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn215'>215) «Δοκιμάζει δε και τους ίππους» . . .<a href='#ref215' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn216'>216) Από τους ίππους, οι οποίοι ευρίσκοντο εις τας Αθήνας, άλλοι +ήσαν πολεμικοί και άλλοι αγοραίοι. Κάθε πολίτης της τάξεως των Ιππέων συνετήρει +υποχρεωτικώς ένα πολεμικόν ίππον εξ ιδίων, παρείχε δηλαδή τα της συντηρήσεως +αυτού εις τους ιπποκόμους. Αν ο ιπποκόμος κακώς συνετήρει τον ίππον, υφίστατο +την ποινήν της με ιδικά του έξοδα ιπποκομίας. Οι κατά την επιθεώρησιν κρινόμενοι +ως μη καλοί πολεμικοί ίπποι εσφραγίζοντο διά στίγματος.<a href='#ref216' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn217'>217) «Ή μη θέλουσι μένειν, αλλ' ανάγουσι». Πρβλ. Αριστ. Ηθικά +Νικομ. II, 6, 2: «η του ίππου αρετή ίππον τε σπουδαίον ποιεί και αγαθόν δραμείν +και ενεγκείν τον επιβάτην και μείναι τους πολεμίους».<a href='#ref217' +title='πίσω'>↩</a></p> + + +<p id='fn218'>218) «Αδόκιμός εστι». Διά τον τρόπον σφραγίσεως των ίππων ίδε +Ησυχίου: ίππου <b>τροχός και τρυσίππιον</b>.<a href='#ref218' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn219'>219) «Δοκιμάζει δε και τους προδρόμους», ήτοι τους εις την +παράταξιν και κατά την μάχην προπορευομένους οδηγούς ίππους.<a href='#ref219' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn220'>220) «Τους αμίππους». Μαζί με τους ιππείς επήγαιναν και άλλοι +πεζοί, οι οποίοι ήσαν γυμνασμένοι και να ιππεύουν και να μάχωνται έφιπποι, ως +αντικαταστάται.<a href='#ref220' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn221'>221) «<b>Τα παραδείγματα</b>, τα εις την πέπλον». Η σημασία της +λέξεως <b>παράδειγμα</b>, η επί του προκειμένου, δεν εξακριβούται εξ άλλων +χωρίων συγγραφέων. Εκ της όλης εννοίας όμως και εκ των σχετικών ιστορικών +πληροφοριών περί της ετησίας εορτής των Παναθηναίων, ότε Αθηναίαι παρθένοι +έφερον τον νέον πέπλον της Αθηνάς εις τον Παρθενώνα, εγίνετο δε διά τούτο +πομπή και διακόσμησις, πιθανόν φαίνεται ότι «παραδείγματα» ελέγοντο τα +προσχέδια διακοσμήσεως, την οποίαν εγκρινομένην εξετέλουν ιδιώται με δαπάνην +του Δημοσίου.<a href='#ref221' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn222'>222) «Και της ποιήσεως των Νικών». Τα εν τη Ακροπόλει χρυσά +αγάλματα των Νικών εστολίζοντο κάθε εορτήν των Παναθηναίων.<a href='#ref222' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn223'>223) Ήτοι υπήρχεν αστυνομική διάταξις να ρίπτωνται αι ακαθαρσίαι +εις απόστασιν μεγαλυτέραν των 10 σταδίων από του τείχους και ταύτην εφήρμοζον +οι αστυνόμοι.<a href='#ref223' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn224'>224) Αι οδοί της πόλεως ήσαν στεναί και απηγορεύετο η κατασκευή +προεξεχόντων εξωστών εις τας οικίας.<a href='#ref224' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn225'>225) Ήτοι έπρεπε ν' ανοίγουν αι θύραι προς τα έσω της οικίας, ώστε +να μη εμποδίζεται ο δρόμος.<a href='#ref225' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn226'>226) Επιστάται της αγοράς.<a href='#ref226' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn227'>227) «Των εμπορίων επιμελείσθαι».<a href='#ref227' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn228'>228) «Ανδραποδιστάς». Ούτως ελέγοντο οι κλέπται ανθρώπων, οι +οποίοι επώλουν τους αρπαζομένους αλλού ως δούλους. Το έγκλημα τούτο ήτο +συνηθέστατον.<a href='#ref228' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn229'>229) Οι επ' αυτοφώρω συλλαμβανόμενοι ήσαν συνήθως οι +ομολογούντες την ενοχήν των. Λεπτομέρειαι της ποινικής διαδικασίας επί του +προκειμένου δεν είναι γνωσταί.<a href='#ref229' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn230'>230) «Και τας <b>ενδείξεις</b> εισάξοντας». Η ένδειξις ήτο ειδική +μήνυσις διά πράξιν του μηνυομένου απαγορευομένην εις αυτόν προσωπικώς ή δι' +είσοδον αυτού εις τόπον απηγορευμένον. Π. χ. η άσκησις πολιτικών δικαιωμάτων +υπό ενός <b>ατίμου</b> ήτο έγκλημα υποκείμενον εις <b>ένδειξιν</b>.<a +href='#ref230' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn231'>231) «Τας <b>εμμήνους</b> εισάγουσι δίκας» . . . .<a href='#ref231' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn232'>232) «Επί δραχμή δανεισάμενος αποστερεί».<a href='#ref232' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn233'>233) «Αν αγορά βουλόμενος εργάζεσθαι δανείσηται παρά τινος +αφορμήν».<br /> + +Η φράσις δικανική.<a href='#ref233' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn234'>234) «Έτι δ' αικίαις και ερανικάς και κοινωνικάς και ανδραπόδων και +υποζυγίων.» . . . Οι όροι δικανικοί. Αι περί ανδραπόδων και υποζυγίων υποθέσεις +ήσαν πιθανώς αι διά <b>κεκρυμμένον ελάττωμα</b>.<a href='#ref234' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn235'>235) «Οι αποδέκται τοις τελώναις και κατά των τελωνών» . . . <a +href='#ref235' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn236'>236) Οι περιοδεύοντες αυτοί δικασταί είχον γίνη υπό του +Πεισιστράτου (όρα προηγ.), κατηργήθησαν υπό του Κλεισθένους και επανήλθον το +453. — Ηύξησαν δε οι Αθηναίοι τον αριθμόν διά να αποφεύγουν την ανάμνησιν +των τυράννων.<a href='#ref236' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn237'>237) «Τας προκλήσεις.» . . . δικον. όρος περιλαμβάνων και την +αγωγήν και τας προτάσεις.<a href='#ref237' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn238'>238) «Εις εχίνους». Εχίνοι ελέγοντο χαλκά σκεύη ή πήλινα αγγεία της +δικαστικής τραπέζης, εις τα οποία απετίθεντο αι δικογραφίαι. Την δικον. αυτήν +διατύπωσιν αναφέρει και ο Δημοσθένης.<a href='#ref238' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn239'>239) «Εν γραμματείω» . . . δικον. όρος.<a href='#ref239' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn240'>240) Ο κανονισμός της αρμοδιότητος του δικαστηρίου από του +εναγομένου, δικονομική αρχή νεωτέρα, είχε καθιερωθή αρχαιότατα εις το Αττ. +δίκαιον.<a href='#ref240' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn241'>241) «Εντός χιλίων». . .<a href='#ref241' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn242'>242) «Εκ των αρχόντων [και των] επωνύμων» . . το «και των» +παρέμβλητον.<a href='#ref242' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn243'>243) Ήτοι τον αρχαιότερον και μετ' αυτού την αντιστοιχούσαν +ηλικίαν.<a href='#ref243' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn244'>244) «Συνηγόρους».<a href='#ref244' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn245'>245) «Δώρων τιμώσι» . . . δικον. φράσις.<a href='#ref245' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn246'>246) «Αδικίαν τιμώσι» . . . δικον. φράσις.<a href='#ref246' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn247'>247) «Καλλιερούσι μετά των μάντεων».<a href='#ref247' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn248'>248) Πλουσίους πολίτας, αναλαμβάνοντας την διδασκαλίαν +δραματικών έργων με δαπάνην ιδικήν των.<a href='#ref248' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn249'>249) «Και τούτο κύριόν εστι της δοκιμασίας».<a href='#ref249' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn250'>250) «Και Ζευς ερκείος», οικιακός, σπιτικός, διότι ως προστάτης των +οίκων είχε συνήθως ο Ζευς τον βωμόν του εις τον πρόδρομον.<a href='#ref250' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn251'>251) «Είτα ηρία ει έστιν» . . .<a href='#ref251' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn252'>252) «Τα τέλη τελεί» . . .<a href='#ref252' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn253'>253) «Ταύτα δ' ανερωτήσας» . . . εις το κείμενον γίνεται αλλαγή του +υποκειμένου από της φράσεως αυτής και εις τας επομένας, διότι διεξάγων την +όλην δοκιμασίαν αντί της βουλής ορίζεται ο προεδρεύων.<a href='#ref253' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn254'>254) «Δους κατηγορίαν και απολογίαν» . . . η φράσις δικονομ.<a +href='#ref254' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn255'>255) «Εφ' ω τα τόμι' εστι». Άλλη γραφή φέρει «τα ταμιεία», ήτοι τα +δημόσια θησαυροφυλάκια.<a href='#ref255' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn256'>256) Εις τα «Μεγάλα Διονύσια» η <b>κατ' άστυ</b> ή <b>εν +άστει</b> ή αστικά ή απλώς <b>Διονύσια</b>, τα τελούμενα τον μήνα +Ελαφηβολιώνα (Μάρτιον), εδιδάσκοντο εις το θέατρον αι τραγωδίαι και αι +κωμωδίαι διά την παράστασιν των οποίων και την προγύμνασιν εδαπάνων +(εχορήγουν) ιδιώται.<a href='#ref256' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn257'>257) Εορταί προς τιμήν του Απόλλωνος και της Αρτέμιδος τελούμεναι +τον μήνα Θαργηλιώνα (Μάιον — Ιούνιον).<a href='#ref257' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn258'>258) Πολίτης οριζόμενος διά να χορηγήση δημοσίαν δαπάνην +(λειτουργίαν) βαρείαν, οποίαι ήσαν η χορηγία και η τριηραρχία, ηδύνατο να +υποδείξη άλλον ικανώτερον προς τούτο κατά την γνώμην του, προτείνων εις αυτόν +ή να εκτελέση την χορηγίαν ή ν' ανταλλάξουν τας περιουσίας των. Τούτο δε ελέγετο +<b>αντίδοσις.</b><a href='#ref258' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn259'>259) «Και τας σκήψεις εισάγει» . . η φράσις δικον. Η <b>σκήψις</b> +αντιστοιχεί και με τον σημερινόν όρον <b>ένστασις.</b><a href='#ref259' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn260'>260) «Γονέων κακώσεως (αύται δ' εισίν αζήμιοι τω βουλομένω +διώκειν), ορφανών κακώσεως (αύται δ' εισί κατά των επιτρόπων), επικλήρου +κακώσεως» . . . κλπ., δικονομική φρασιολογία του Αττικού δικαίου.<a +href='#ref260' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn261'>261) «Παρανοίας, εάν τις αιτιάται τινα παρανοούντα τα εαυτού +απολλύναι».<a href='#ref261' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn262'>262) «Εις δατητών αίρεσιν, εάν τις μη θέλη κοινά τα όντα νέμεσθαι» . +. . . αγωγή αντίστοιχος προς την «περί διανομής κοινούν του Ρωμ. δικαίου.<a +href='#ref262' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn263'>263) «Εις επιτροπής κατάστασιν» . . .<a href='#ref263' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn264'>264) «Εις επιτροπής διαδικασίαν» . . .<a href='#ref264' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn265'>265) Το κείμενον φέρει: «εις [εμφανών κατάστασ]ιν, επίτροπον +αυτόν εγγράψαι». Ούτω δε η φράσις ακριβώς ερμηνεύεται: «διά την διαχείρισιν +εμφανούς περιουσίας (προσωρινώς αδεσπότου) να διορίζη αυτός (ο άρχων) +διαχειριστήν.<a href='#ref265' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn266'>266) «Και τους επιτρόπους, εάν μη διδώσι τοις παισί τον ούτον, +ούτος εισπράττει».<a href='#ref266' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn267'>267) Εις την εορτήν αυτήν εγίνοντο οι δραματικοί αγώνες. Μην των +εορτών τούτων ήτο ο Ληναιών κατά την αρχαίαν Ιωνικήν ονομασίαν, ήτοι ο αττικός +Γαμηλιών (Ιανουάριος — Φεβρουάριος), έβδομος ερχόμενος εις το Αττικόν έτος. +Ληναίος δε ελέγετο ο Διόνυσος, διότι εις αυτόν ήσαν αφιερωμένοι οι ληνοί.<a +href='#ref267' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn268'>268) «Γραφαί δε λαγχάνονται προς αυτόν ασεβείας». . . .<a +href='#ref268' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn269'>269) «Τας υπέρ των <b>γερών</b> απάσας» . . . φέρει το κείμενον. +Διορθωτέον όμως <b>ιερών</b>, όπως ευρίσκεται αντιστοίχως και παρά τω +Φωτίω.<a href='#ref269' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn270'>270) «Και ο απαγορεύων είργεσθαι των νομίμων ούτος εστι». <a +href='#ref270' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn271'>271) «Αν εκ προνοίας αποκτείνη» . . .<a href='#ref271' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn272'>272) Και φαρμάκων εάν αποκτείνη δους και πυρκαάς».<a +href='#ref272' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn273'>273) Τόπος εις τας Αθήνας, όπου υπήρχε δικαστήριον το «επί +Παλλαδίω», εις το οποίον συνεδριάζοντες οι εφέται εδίκαζον. Παυσανίας I, 28. +Πολυδ. VIII, 118. Το δικαστήριον τούτο μετεχειρίζοντο και οι Ηλιασταί.<a +href='#ref273' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn274'>274) Ήτο ναός του Απόλλωνος, εις τον οποίον ήτο και δικαστήριον το +«επί Δελφινίω».<a href='#ref274' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn275'>275) «Εάν δε φεύγων φυγήν ων έφεσίς εστιν». Η διαστολή γίνεται, +διότι υπήρχον εξόριστοι καταδικασμένοι εις θάνατον ή αειφυγίαν, οπότε δεν +εκαλούντο οι τοιούτοι εκ νέου κατηγορούμενοι εις απολογίαν.<a href='#ref275' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn276'>276) «Εν Φρεάτου» ή «Φρεατοί» ή κατ' Αρποκρατ. «Φρεαττοί»· +παράλιον χωρίον ονομασθέν από τινος Φρεάτου ήρωος, όπου συνεδρίαζον εις +δικαστήριον.<a href='#ref276' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn277'>277) «Ο δε την αιτίαν έχων». . . <a href='#ref277' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn278'>278) «Τότε δε» . . . .<a href='#ref278' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn279'>279) «Όταν δε μη ειδή τον ποιήσαντα, τω δράσαντι λαγχάνει» . . . .<a +href='#ref279' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn280'>280) Ανάλογοι αι αγωγαί αύται προς την αγωγήν του Ακουιλίου +νόμου εις το Ρωμ. Δικ.<a href='#ref280' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn281'>281) Κυνηγήτριαν.<a href='#ref281' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn282'>282) Επίθετον του Ποσειδώνος.<a href='#ref282' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn283'>283) «Διατίθησι δ' αγώνα τον επιτάφιον [και] τοις τετελευτηκόσιν» . . +. Το και φαίνεται παρέμβλητον.<a href='#ref283' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn284'>284) «Αποστασίου» . . . Ο δούλος απελευθερούμενος υπό του κυρίου +του και κακώς προς αυτόν έπειτα φερόμενος εισήγετο εις δίκην αποστασίου.<a +href='#ref284' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn285'>285) «Προστασίου» . . . Καθένας ξένος έχων εγκατάστασιν εις τας +Αθήνας ήτον υποχρεωμένος να ζητήση την προστασίαν πολίτου Αθηναίου, διά να +τον εκπροσωπεί ούτος εις υποθέσεις κτηματικάς, ληξιαρχικάς και άλλας.<a +href='#ref285' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn286'>286) «Έτι δε τας εισαγγελίας εισαγγέλλουσιν εις τον δήμον» . . .<a +href='#ref286' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn287'>287) «Τας καταχειροτονίας».<a href='#ref287' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn288'>288) «Τας προβολάς».<a href='#ref288' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn289'>289) «Και γραφάς παρανόμων και νόμον μη επιτήδειον θείναι». <a +href='#ref289' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn290'>290) «Επιστατικήν».<a href='#ref290' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn291'>291) «Εισί δε και γραφαί προς αυτούς ων παράστασις τίθεται» . . .<a +href='#ref291' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn292'>292) «Ξενίας» . . .<a href='#ref292' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn293'>293) «Δωροξενίας» . . . <a href='#ref293' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn294'>294) «Ψευδεγγραφής» . . .<a href='#ref294' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn295'>295) «Ψευδοκλητείας» . . .<a href='#ref295' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn296'>296) «Βουλεύσεως» . . . Κατά την ερμηνείαν, την παρεχομένην υπό +του Αρποκρ. γραφή βουλεύσεως εγίνετο εάν παρανόμως διετηρείτο τις εις τον +κατάλογον των πολιτών. Αλλ' εκ των ανωτέρω υπό του Αριστ. αναγραφομένων περί +βουλής και βουλευτών πιθανωτέρα φαίνεται η ερμηνεία ως άνω.<a href='#ref296' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn297'>297) «Αγραφίου» . . Πολλοί εφρόντιζαν να διαγράφουν τα όνομά των +εκ των καταλόγων προς αποφυγήν πληρωμής φόρων. <a href='#ref297' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn298'>298) «Τους απεψηφισμένους υπό των δημοτών» . . .<a href='#ref298' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn299'>299) «Τας καταγνώσεις τας εκ της βουλής» . . .<a href='#ref299' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn300'>300) «Τα ψευδομαρτυρία εξ Αρείου Πάγου».<a href='#ref300' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn301'>301) «Από των μοριών» . . .<a href='#ref301' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn302'>302) Ήτοι 3/8 περίπου της λίτρας.<a href='#ref302' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn303'>303) Διότι προηγουμένως παρείχε ελαιόκαρπον.<a href='#ref303' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn304'>304) Ήτοι των οριζομένων διά να καταβάλουν την δαπάνην διά +κατασκευήν ενός πολεμικού πλοίου.<a href='#ref304' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn305'>305) Τας ανταλλαγάς περιουσιών μεταξύ ενός ορισθέντος διά την +δαπάνην, και ενός τον οποίον ο ορισθείς οπεδείκνυεν ως πλουσιώτερόν του. Εφ' +όσον ο υποδεικνυόμενος ηρνείτο ν' αποδεχθή το βάρος, εγίνετο ανταλλαγή +περιουσιών.<a href='#ref305' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn306'>306) «Τας διαδικασίας» . . .<a href='#ref306' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn307'>307) «Επιχειροτονία δ' αυτών εστι» . . . .<a href='#ref307' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn308'>308) «Καν μεν αλώ» . . . δικον. φράσις.<a href='#ref308' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn309'>309) «Αν δ' αποφύγη» . . .<a href='#ref309' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn310'>310) «Εκκηρύξαι» . . .<a href='#ref310' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn311'>311) «Επιβολήν επιβάλλειν».<a href='#ref311' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn312'>312) Ανέκαθεν δύο υπήρχον ιερά πλοία των Αθηναίων +αποστελλόμενα εις θρησκευτικάς αποστολάς: η Πάραλος και η Σαλαμινία. Όταν δε +η λατρεία του Διός Άμμωνος διεδόθη εν Ελλάδι, κυρίως από της βασιλείας του +μεγάλου Αλεξάνδρου, ο οποίος επωνομάσθη μόνος του υιός του Άμμωνος, η +Σαλαμινία μετωνομάσθη η <b>του Άμμωνος</b>, θα ετροποποιήθησαν δε βεβαίως +τότε αι δι' αυτής θρησκευτικαί αποστολαί. Η μετονομασία έγινε προ της +αναγνωρίσεως της θειότητος του Μ. Αλεξάνδρου το 324 π. Χ. υπό των Αθηναίων +(ίδε Υπερείδ. κατά Δημ. 30, εκδ. Blass), διότι εξ επιγραφών βεβαιώνεται ότι ήδη το +333 η λατρεία του Άμμωνος υπήρχεν εις τας Αθήνας.<a href='#ref312' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn313'>313) «Αι μεν μετ' εννέα αρχόντων εκ της φυλής όλης κληρούμεναι» . . +.<a href='#ref313' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn314'>314) «Αι δ' εν Θησείω κληρούμεναι διηρούντο εις τους δήμους» . . . +ήτοι κάθε δήμος παρουσίαζε κατάλογον υποψηφίων, εκ του οποίου εγίνετο η +κλήρωσις.<a href='#ref314' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn315'>315) «Μισθοφορούσι δε» . . .<a href='#ref315' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn316'>316) «Ο δήμος» . . .<a href='#ref316' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn317'>317) Η δραχμή είχεν έξ οβολούς. Η τιμή δε της δραχμής πρέπει να +υπολογισθή τετραπλασία της σημερινής.<a href='#ref317' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn318'>318) «Τοις δε προτανεύουσιν εις σίτησιν οβολός προστίθεται [δέκα +προστίθενται]». Αι δύο τελευταίαι λέξεις είναι παρέμβλητοι. Πιθανή κατ' εμέ +διόρθωσις είναι: «τοις δε δέκα πρυτανεύουσιν οβολός προστίθεται» . .<a +href='#ref318' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn319'>319) <b>Πληρούσιν</b> πρέπει να αναγνωσθή αντί του +<b>κληρούσιν</b> του κειμένου.<a href='#ref319' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn320'>320) «Κληρωτήρια».<a href='#ref320' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn321'>321) «Πινάκιον πύξινον» . . . Από ξύλον πύξου (τσιμσιριού).<a +href='#ref321' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn322'>322) «Ο θεσμοθέτης επικληρώση» . . .<a href='#ref322' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn323'>323) «Α δει προσπαρατίθεσθαι τοις δικαστηρίοις» . . .<a +href='#ref323' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn324'>324) «Εφ' έκαστον το δικαστήριον, το γράμμα το λαχόν».<a +href='#ref324' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn325'>325) Σανίς ξυλίνη έχουσα οπάς, εις τας οποίας εσφηνώνοντο αι +πινακίδες.<a href='#ref325' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn326'>326) «Καλεί τους ειληχότας ο [κήρυξ]».<a href='#ref326' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn327'>327) «Τοις γαρ δικαστηρίοις χρώμα επιγέγραπται εκάστω επί τω +σφηκίσκω της εισόδου». Ήτο δε ο σφηκίσκος μακρόν εις οξύ λήγον ξύλον (σουβλί, +κοντάρι) αλλέως λεγόμενον και σκόλοψ. Πρβλ. Αριστοφ. Πλούτος 31 «Μέγαν +λαβόντες ημμένον σφηκίσκον εκτυφλώσαι». Εκ του συμβόλου τούτου των +δικαστηρίων έλαβεν ο Αριστοφ. τον τίτλον της κωμωδίας του «Σφήκες» παίζων με +τας λέξεις σφηκίσκος και σφήκες. <a href='#ref327' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn328'>328) Πρβλ. Rose Frag. 460. — Σχολ. <b>Πλούτου</b> Αριστοφ. 278.<a +href='#ref328' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn329'>329) «Ίνα εκ τούτων σκοπούντες αποδιδώσι τον μισθόν». Ο μισθός, +ημερήσιος, επληρώνετο μετά την διεξαγωγήν της δίκης. Εις αυτόν δε αποβλέποντες +οι πολίται συνωστίζοντο προ των δικαστηρίων ελπίζοντες να κληρωθούν λόγω του +πλήθους των καθ' ημέραν δικαστών.<a href='#ref329' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn330'>330) Εις τα δικαστήρια, τα οποία απετελούντο τοιουτοτρόπως από +δικαστάς διά κλήρου λαμβανομένους, προήδρευον αι αρχαί αι επί τούτω +ωρισμέναι, καθώς ανωτέρω, εις τα περί δικαιοδοσίας εκάστου αξιώματος, +διαλαμβάνεται. Αλλά και αι μόνιμοι αύται δικαστικαί αρχαί διά κλήρου +κατενέμοντο εις τα δικαστήρια.<a href='#ref330' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn331'>331) Ήτοι διά την επίβλεψιν της κλεψύδρας. Ήτο δε η κλεψύδρα +<b>ωρονομικόν σκεύασμα</b>, ήτοι όργανον διά του οποίου εμετρούντο αι ώραι. +Ο λαιμός του αγγείου ήτο στενός, ο δε πυθμήν πλατύς και είχε μικράν οπήν από +της οποίας άφηναν να τρέχη το ύδωρ. «Εν δικαστηρίω μεστόν ύδατος ετίθετο, και +είων ρειν, άχρι της οπής, προς ο έλεγον οι ρήτορες». Πρβλ. και Γαληνού, περί Ψυχ. +σφαλμάτων. Κεφ. Ε'.<a href='#ref331' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn332'>332) «Και το πρόγραμμα καθ' ό λήψονται».<a href='#ref332' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn333'>333) Ήτοι ως προς την τάξιν και τον τρόπον της εισαγωγής των +δικών.<a href='#ref333' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn334'>334) Πιθανώς δύο.<a href='#ref334' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn335'>335) Έμπροσθεν μέρος, ήτοι το μέρος του κατηγόρου και του +κατηγορουμένου διά να δύνανται ούτοι να εποπτεύουν την εκροήν του ύδατος.<a +href='#ref335' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn336'>336) «Ο δ' επί το ύδωρ τας δίκας μετρεί» . . .<a href='#ref336' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn337'>337) Η εντός των αγκυλών περίοδος περιέχει κατά συμπερασμόν την +έννοιαν του κειμένου, το οποίον εις το τμήμα τούτο του παπύρου και εις το +επόμενον είναι κατά το πλείστον κατεστραμμένον. Ο Αρποκρ. ευτυχώς αναπληροί +την έλλειψιν (Frag. 463) αναφέρων: «Διαμεμετρημένη ημέρα· μέτρον τι εστιν +ύδατος προς μεμετρημένον ημέρας διάστημα ρέον. Εμετρείτο δε το Ποσιδεώνι +μηνί· προς δη τούτο ηγωνίζοντο οι μέγιστοι και περί των μεγίστων αγώνες· +διενέμοντο δε τρία μέρη το ύδωρ, το μεν τω διώκοντι, το δε τω φεύγοντι, το δε +τρίτον τοις δικάζουσι. <b>Αριστοτέλης δ' εν Αθηναίων πολιτεία διδάσκει περί +τούτων»</b>. Πρβλ. και Αισχίν. 2, 126 «προς ένδεκα γαρ αμφορέας εν +διαμεμετρημένη τη ημέρα κρίνομαι». Ο δε Ποσιδεών (Δεκέμβριος — Ιανουάριος) +έκτος μην του Αττικού ημερολογίου είχε τας ολιγωτέρας ώρας την ημέραν.<a +href='#ref337' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn338'>338) «Τον αυλίσκον» . . .<a href='#ref338' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn339'>339) «Επειδάν δ' η προς διαμεμετρημένην την ημέραν η δίκη, τότε δε +ουκ επιλαμβάναυσιν αυτόν» . . . διορθ. <b>δη</b> αντί δε.<a href='#ref339' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn340'>340) Ήτοι η δικαστική ημέρα λογίζεται έχουσα τόσας ώρας, όσας +ώρας έχουν αι ημέραι του μηνός Ποσιδεώνος (8 — 9)· και θέτουν εις τας +κλεψύδρας τόσον ύδωρ, όσον δύναται να εκρεύση εις το χρονικόν διάστημα των +ωρών τούτων.<a href='#ref340' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn341'>341) Οι άλλοι δύο επόπται (διότι ως ανωτέρω αναφέρεται +εκληρώνοντο τέσσαρες) εχρησίμευαν πιθανώς ως αναπληρωταί.<a href='#ref341' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn342'>342) Αι εντός των αγκυλών περίοδοι παρέχουν κατά συμπεμασμόν +την έννοιαν του κατεστραμμένου κειμένου, μόναι δε αι δια κυρτών στοιχείων +λέξεις αντιστοιχούν πιστώς προς λέξεις του κειμένου, το οποίον εν συνόλω έχει ως +εξής:</p> +<p class="poem"> — — — — — — — — ντα [ι]<br /> +χρώντ — — — — — — — — — — θαι<br /> +τακτη — — — — — — — — ωσιν οι <br /> +δι[κ]ασ[ταί — — — — — — — Ε ίσον έ-<br /> +καστοι λ — — — — — — οι διώκοντ]ες] έσ-<br /> +πευδο[ν αν — — — — — — ρος εξω-<br /> +θείν τους [φεύγοντας — — — — — τ]ο ύδωρ<br /> +λαμβαν — — — — — — — — ο] μεν έτε-<br /> +ρος τοις δ[ιώκουσιν, ο δ' έτερος τοις φ)εύγο[υσι]ν.<br /> +εν δε τοις — — — — — — — — εξει<br /> +τ]ω διαψη[φι — — — — — — — είται δ . . . α<br /> +ε]πί τοις — — — — — — — — τοις πρόσ-<br /> +ε]στι δεσμ[ός — — — — — δ]ήμευσις<br /> +χ]ρημάτ[ων — — — — — ο]τι χρη παθείν<br /> +ή αποτελεί[σαι — — — — — δικ]αστηρίων<br /> +έστι φ' — — — — — — — ασιν, όταν<br /> +δε δέ[η — — — — — — ει]σαγαγείν,<br /> +συν — — — — — — — της ηλικίαν<br /> +ΤΑΛ — — — — — — — τ]ης δ[ί]κ[η]ς<a href='#ref342' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn343'>343) Ηλιαία ελέγετο το δικαστικόν σώμα, αλλά και το δικαστήριον, +ήτοι το δημόσιον κτίριον όπου εγίνοντο αι Δίαιται και όπου συνήρχετο το μέγα +τούτο δικαστήριον (των Ηλιαστών), το οποίον απετελείτο από πεντακοσίους, +κάποτε δε χιλίους και κάποτε χιλίους πεντακοσίους, καθημένους και +συνεδριάζοντας κυρίως όταν εκρίνοντο δημόσια πράγματα και εδικάζοντο +πολιτικοί άνδρες. Ωνομάζετο δε ούτω κατά παλαιάν ετυμολογίαν «δια το εν +υπαίθρω είναι τόπω και υπό του ηλίου βάλλεσθαι» ή ευλογώτερον από το +αλίζεσθαι, συναθροίζεσθαι = αλιαία. Πρβλ. Παυσαν. I, 18,8, Α. και Σχολ. Ευριπ. Ορ. +659 ΕΜ.<a href='#ref343' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn344'>344) «Επειδάν ειρημένοι ώσιν οι λόγοι» . . .<a href='#ref344' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn345'>345) Η επομένη περίοδος λόγου είναι τόσον κατεστραμμένη ώστε +δεν δύναται να γίνη ουδεμία κατ' εικασίαν εξήγησις αυτής. Η προ αυτής όμως +συμπληρούται επαρκώς εκ του Αρποκρ. (Frag. 464).<a href='#ref345' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn346'>346) «Διαιρετοί» . . . ήτοι δυνάμενοι να διαιρούνται εις το καθ' αυτό +αγγείον και εις το σκέπασμά του.<a href='#ref346' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn347'>347) «Ο μεν χαλκούς κύριος, ο δε ξύλινος άκυρος».<a href='#ref347' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn348'>348) Ώστε ενώ οι αμφορείς ήσαν ξέσκεποι εφ' όσον εξηκολούθει η +δίκη, όταν επρόκειτο να ψηφίσουν οι δικασταί, ο χάλκινος αμφορεύς εκαλύπτετο +με το σκέπασμά του, το οποίον είχε την μικράν δια την ψηφοφορίαν οπήν.<a +href='#ref348' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn349'>349) «Ανακηρύττει» . . .<a href='#ref349' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn350'>350) «Η τετρυπημένη του πρότερον λέγοντος, η δε πλήρης του +ύστερον λέγοντος». Ήτοι οποίος θέλει να ψηφίση υπέρ του κατηγόρου (πρότερον +λέγοντος) θα ρίψη εις τον χάλκινον αμφορέα την τρυπημένην ψήφον κλπ.<a +href='#ref350' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn351'>351) «Λυχνείον» . . . Κυριολεκτικώς σημαίνει την βάσιν ή τον δίσκον +επί του οποίου υπάρχει λύχνος.<a href='#ref351' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn352'>352) Ήτοι εκείνην, διά της οποίας εκφράζει την απόφασίν του.<a +href='#ref352' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn353'>353) Ήτοι τον χάλκινον, εις τον οποίον ερρίπτετο η δικάζουσα ψήφος. +Ούτω μετεχειρίζοντο δύο κάλπας (αμφορείς) διά να μη φαίνεται τι εψήφισε κάθε +δικαστής.<a href='#ref353' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn354'>354) Η έννοια ολωσδιόλου κατ' εικασίαν. Το κείμενον έχει ούτω. . . +ΑΥΤΑΟC. . . (αυτίκα;) ΛΙ . . Ρ. . . . . . . του αρίθμησαι . . .] ν.<a href='#ref354' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn355'>355) «Και τα διάκενα αυτών και τα πλήρη δήλα τοις αντιδίκοις».<a +href='#ref355' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn356'>356) Υπήρχεν εις το δικαστήριον τράπεζα, της οποίας η επιφάνεια +ήτο δίσκος, άβαξ, χωρών ωρισμένον αριθμόν ψήφων. Τοιουτοτρόπως εγίνετο +εύκολα η αρίθμησις, αφού πρότερον αι πλήρεις ψήφοι εχωρίζοντο από τας +τρυπημένας. Πρβλ. Πολυβ. Ε', 26.<a href='#ref356' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn357'>357) «Η δε τίμησίς εστιν προς ημίχουν ύδατος εκατέρω».<a +href='#ref357' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn358'>358) Η τελευταία αύτη περίοδος διεσώθη αρτία εις το χειρόγραφον +και κάτωθεν αυτής υπάρχει κορωνίς, ήτοι το σημείον τέλους του όλου έργου.<a +href='#ref358' title='πίσω'>↩</a></p> + + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of Project Gutenberg's The Constitution of the Athenians, by Aristotle + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK THE CONSTITUTION OF THE ATHENIANS *** + +***** This file should be named 39963-h.htm or 39963-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/9/9/6/39963/ + +Produced by Sophia Canoni + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org/license + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> + + + diff --git a/39963-h/images/0054.jpg b/39963-h/images/0054.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b9910f6 --- /dev/null +++ b/39963-h/images/0054.jpg diff --git a/39963-h/images/cover.jpg b/39963-h/images/cover.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a3150ec --- /dev/null +++ b/39963-h/images/cover.jpg diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..d602ef6 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #39963 (https://www.gutenberg.org/ebooks/39963) |
