91 files changed, 7991 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/39354-0.txt b/39354-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..22fb081
--- /dev/null
+++ b/39354-0.txt
@@ -0,0 +1,2305 @@
+The Project Gutenberg EBook of Automobiel-rijden, by Tom Schilperoort
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Automobiel-rijden
+
+Author: Tom Schilperoort
+
+Release Date: April 2, 2012 [EBook #39354]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK AUTOMOBIEL-RIJDEN ***
+
+
+
+
+Produced by The Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net
+
+
+
+
+
+  +----------------------------------------------------------------+
+  |                                                                |
+  |                 OPMERKINGEN VAN DE BEWERKER:                   |
+  |                                                                |
+  | De tekst in dit bestand wordt weergegeven in de originele,     |
+  | verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te      |
+  | moderniseren.                                                  |
+  |                                                                |
+  | Bladzijde-nummering is verwijderd. Afgebroken woorden aan het  |
+  | einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Voetnoten zijn  |
+  | verplaatst naar het eind van de alinea met de verwijzing.      |
+  |                                                                |
+  | De in het origineel als cursieve tekst is weergegeven als      |
+  | _cursief_. Uitgespatieerde tekst is weergegeven als            |
+  | ~uitgespatieerd~; vette tekst als #vet#.                       |
+  |                                                                |
+  | Overduidelijke druk- en spelfouten in het origineel zijn       |
+  | gecorrigeerd. Variaties in spelling zijn behouden.             |
+  |                                                                |
+  | Aan het eind van het boek volgt een overzicht van de           |
+  | aangebrachte correcties.                                       |
+  |                                                                |
+  | De illustraties zijn beschikbaar bij de html-versie van        |
+  | dit e-boek op http://www.gutenberg.org/                        |
+  |                                                                |
+  +----------------------------------------------------------------+
+
+
+
+
+                    Bibliotheek voor Sport en Spel
+
+                            GEÏLLUSTREERD.
+
+ No. 1.    SAMSON, #Voetbal-Sport, Voor en Tegen#               35 Cent.
+
+  „  2.    GROOTHOFF, #Voetbal-Scheidsrechter#.—#Tweede druk#   75   „
+
+  „  3.    #Voetbal#, Volledige Handleiding.—#Vijfde druk#      35   „
+
+  „  4.    TENNISSER, #Lawn Tennis#.—#Vierde druk#              45   „
+
+  „  5.    SINCLAIR, #Water-Polo#.—#Tweede druk#                35   „
+
+  „  6.    SMINK, #Cricket#. Handleiding.—#Tweede druk#         35   „
+
+  „  7.    JHR. R. V. R., #Croquet#, Handleiding.—#Tweede
+             druk#                                              35   „
+
+  „  8.    #Handleiding Kegelen.#—#Tweede druk#                 35   „
+
+  „  9.    GODEFROY, #Korfbal#, Handleiding.—#Derde druk#       45   „
+
+  „ 10.    #Handleiding Hockey#, Regels en Wenken.—#Tweede
+             druk#                                              45   „
+
+  „ 11.    VAN BOOVEN, #Hockey#, Engelsche Regels               75   „
+
+  „ 12.    #Volledige Handleiding Roeien.#—#Tweede druk#        45   „
+
+  „ 13.    #Volledige Handleiding Zeilen.#—#Tweede druk#        60   „
+
+  „ 14.    DISSE, #Zwemschool#.—#Tweede druk#                   45   „
+
+  „ 15.    DISSE, #Droogzwemmen#.—#Derde druk#                  35   „
+
+  „ 16.    KUFAHL, #Schermen#.—#Tweede druk#                    60   „
+
+  „ 17.    #Boksen.#—#Derde druk#                               45   „
+
+  „ 18.    J. E. TOL, #Worstelen#. 51 Foto's.—#Derde druk#      45   „
+
+  „ 19.    J. A. SCHUTTER, #Schoonrijden#                       60   „
+
+  „ 20.    A. P. L. SPUYBROEK, #Kolven#                         60   „
+
+  „ 21.    #Handleiding Rolschaatsenrijden#                     45   „
+
+  „ 22.    DISSE, #26 Openluchtspelen#.—#Tweede druk#           45   „
+
+  „ 23.    VAN E., #Halteren#, voor Dames en Heeren.—#Tweede
+             druk#                                              45   „
+
+  „ 24.    JAEGER, #Skiloopen#                                  35   „
+
+  „ 25.    WESTRA, #Kaatsen#, Volledige Handleiding             60   „
+
+  „ 26.    ULYSSES, #Wielrennen en Trainen#                     45   „
+
+  „ 27.    HARTMANN, #Wandelen en Springen#                     45   „
+
+  „ 28.    HARTMANN, #Hardloopen#, Cross Country.—#Tweede
+             druk#                                              45   „
+
+  „ 29.    #Handleiding Balwerpen#                              45   „
+
+  „ 30.    #Handleiding Handboogschieten#                       45   „
+
+  „ 31.    TOEPOEL, #Ju Jutsu#, Japansche
+             Vecht-Methode.—#Tweede druk#                       75   „
+
+  „ 32.    R. JOHN, #Motorboot-Sport#                           75   „
+
+  „ 33.    VAN RIESEN, #Manoeuvres#.—#Tweede druk#              75   „
+
+  „ 34.    #Golfspel#, Regels en Wenken                         45   „
+
+  „ 35.    SCHAKER, #De Jonge Schaker#.—#Tweede druk#           45   „
+
+  „ 36.    BROEKKAMP, #Jonge Dammer#                            ƒ 1.35
+
+  „ 37.    BROEKKAMP, #Handleiding Dammen#.—#Tweede druk#       45 Cent.
+
+  „ 38.    BROEKKAMP, #De Dammer#, gewijzigde
+             centrumopening.—#2e druk#                          45   „
+
+  „ 39.    LEEFSON, #Meest voork. Dansen# en
+             #beleefdheidsvormen#.—#2e dr.#                     45   „
+
+  „ 40.    #Handleiding Skatspel.#—#Tweede druk#                45   „
+
+  „ 41.    #Kleine Billardschool.#—#Tweede druk#                45   „
+
+  „ 42.    YVONNE, #Spelenboek#, Whist, Ombre, Pandoeren
+             enz.—#Vierde druk#                                 45   „
+
+  „ 43.    YVONNE, #Wat zullen wij Spelen?# 100
+             Spelletjes.—#Tweede druk#                          60   „
+
+  „ 44.    #Padvindershandboek#, 3 dl. in één band              ƒ 1.25
+
+  „ 44_a_. #Spelletjes voor Jonge Padvinders.#—#Tweede druk#    35 Cent.
+
+  „ 45.    ANTON, #Training voor Roeien en Zwemmen#             45   „
+
+  „ 46.    ANTON, #Paardensport#, Wenken voor
+             beginners.—#Tweede druk#                           60   „
+
+  „ 47.    YVONNE, #Hoe leer ik Dansen?#—#Tweede druk#          45   „
+
+  „ 48.    DE COUBERTIN, #Practische Lichaamsoefening#          60   „
+
+  „ 49.    LECUYER, #Het Sabelschermen#, met 15 Foto's          45   „
+
+  „ 50.    EVERTS, #Techniek en Tactiek Hockey#                 45   „
+
+  „ 51.    CHARLEMONT, #Fransch Boksen#                         45   „
+
+  „ 52.    C. TURNER, #Regels Badmintonspel#                    45   „
+
+  „ 53.    DISSE, #Bijzondere Zwemoefeningen#                   45   „
+
+  „ 54.    JOLIZZA, #Tien bekende Dansen#                       45   „
+
+  „ 55.    MEA, #Het Boek der Patiënces#, 50
+             Patiënce-Spelen.—#Tweede druk#                     45   „
+
+  „ 56.    STABENOW, #Bridge#, Een beknopte Handleiding         45   „
+
+  „ 57.    MERKESTEIJN, #Het rijden van Bok#                    45   „
+
+  „ 58.    VAN BOOVEN, #Ruby Voetbalregels#                     45   „
+
+  „ 59.    YVONNE, #Sjoelbak en Triktak#. Spelregels            35   „
+
+  „ 60.    LEEFSON, #Nieuwste Dansen 1916#                      60   „
+
+  „ 61.    VAN DER EEM, #Spelen en Kunstjes#                    45   „
+
+  „ 62.    VAN SANTEN, #Wandelsport en Training#                45   „
+
+
+
+
+AUTOMOBIEL-RIJDEN.
+
+
+
+
+                           AUTOMOBIEL-RIJDEN
+
+                                  DOOR
+
+                           TOM SCHILPEROORT.
+
+                [Illustratie: MENS SANA IN CORPORE SANO]
+
+                       BAARN.—J. F. VAN DE VEN.
+
+
+
+
+INHOUD.
+
+
+                                               Bladz.
+
+   Inleiding                                        7
+
+   De bestuurder                                    8
+
+   Het vertrek!                                    11
+
+   Het remmen                                      15
+
+
+ OP DEN WEG.
+
+   Het verkennen van den weg en het oefenen
+     van de oogen                                  19
+
+   Signalen en weggebruiken                        25
+
+
+ MANOEUVRES.
+
+   Uitwijken                                       35
+
+   Overwegen, trams en rails                       39
+
+   Achteruit rijden, enz.                          43
+
+   Nachtritten en mist                             48
+
+   Slippen                                         53
+
+   Slotwoord                                       56
+
+
+ TOEVOEGSEL.
+
+   Nationale en internationale verkeersborden
+     voor automobilisten, enz.                     59
+
+
+
+
+HET ZOO GUNSTIG EN ALGEMEEN BEKENDE VICTORIAWATER, NATUURLIJK
+MINERAALWATER UIT DE VICTORIABRON TE OBERLAHNSTEIN, IS TEN ALLEN
+TIJDE ALS EEN GEZONDE SPORTDRANK AAN TE BEVELEN, DAAR HET GUNSTIG
+WERKT OP DE VERTERINGSORGANEN EN NIMMER DE MAAG VERKOELT.
+
+
+
+
+AUTOMOBIEL-RIJDEN.
+
+
+„Simple when you know how!” zeggen de Amerikanen. En zeker is dit van
+toepassing op het besturen van automobielen.
+
+Want al moge het feit, dat gedurende de laatste tien jaren er in de
+behandeling van de machine, 'n groote vereenvoudiging is gekomen, door
+de steeds groeiende vervolmaking van het mecanisme, ook van groote
+invloed zijn geweest op de besturing, toch blijft 't besturen van
+'n auto iets, wat op zich zelf beschouwd, méér den man betreft, die
+bestuurt, dan de machine, die zich besturen laat.
+
+En in dit kleine verhaal, dat ik u ga doen, omtrent de ervaringen, welke
+de automobilist in z'n functie als bestuurder langs den weg kan opdoen,
+zal slechts ternauwernood en niet meer dan strikt noodig is, sprake zijn
+van het mecanisme, en héél veel van andere dingen. We gaan zelfs in dit
+boekje van de gedachte uit, dat 'n wagen nooit stopt, dan door den wil
+van z'n bestuurder. We gaan rijden met den meest volmaakten wagen, die
+ons gedurende deze tochten nooit en panne zal laten, die de grootst
+mogelijke geruischloosheid betracht, en die door 'n onzichtbaren
+mecanicien op de meest zorgvolle wijze wordt onderhouden. Met andere
+woorden, we schakelen alle bedrijfsstoornissen uit, zoolang die niets
+met het besturen te maken hebben. Alle aandacht kunnen we zoodoende
+richten op den weg met deszelfs hindernissen, en op ons zelve, opdat
+onze lichamelijke functiën zoo prompt mogelijk leeren reageeren op de
+zich op dien weg voordoende hinderpalen, welke ons naar 't leven staan,
+of minstens doen alsof.
+
+
+DE BESTUURDER.
+
+De goede en juiste reactie van ons zelf, op wat ons als bestuurder
+in den weg komt, maakt van ons 'n goed bestuurder. 'n Automobiel-
+(of motor-)bestuurder, moet snel kunnen handelen, hij moet direct en
+onmiddellijk kunnen dóórtasten. Hij moet zich zoo snel rekenschap van
+'n situatie kunnen geven, en van de wijze die te beheerschen, dat z'n
+overleg hierbij achterna komt. Want bij moeilijke problemen bij het
+besturen, in de vaart, en bij plotseling zich voordoende hindernissen,
+is er geen tijd voor overleggen. Wat op dat oogenblik handelen doet,
+en _goed_ handelen doet is de resultante van doorproefde ervaring en
+van wat je „nerf” zou kunnen noemen. Tegenwoordigheid van geest is
+hierbij vergeleken nog 'n te langzaam begrip. Zelfvertrouwen, met 'n
+zeker zuiver gevoel van verweer tegen de op de auto ageerende machten
+gedurende de manoeuvre, redden in de meeste gevallen alleen van 'n
+ongeval. In dergelijke noodgevallen moeten, om zoo te zeggen, handen
+en voeten het op direct commando van de zenuwen kennen en doen, zonder
+controle van 'n uitgedacht plan van verweer.
+
+Hieruit volgt dus al vanzelf, dat aan den toekomstigen automobilist 'n
+reeks handelingen moeten bijgebracht worden, die dermate vastgeknoopt
+in z'n hersenen moeten komen te zitten, dat ze zoo noodig instinctmatig
+moeten kunnen worden uitgevoerd in geval dat snel beleid wordt
+vereischt. Want het is niet voldoende z'n auto baas te zijn bij 35 K.M.
+snelheid, maar ook bij het dubbele en, au besoin, bij het driedubbele.
+Dat men van die hooge snelheden geen gebruik maakt, mag geen reden zijn,
+dat er iemand achter 't stuurwiel zit, die er niet boven gaan durft of
+kan. Eerstens kan snelheid op 'n gegeven moment gebiedend noodzakelijk
+worden of zijn, tweedens is iemand, die, z'n wagen niet harder durft, of
+kan rijden dan b.v. 35 K.M. daardoor volstrekt niet immuun geworden voor
+ongevallen. Integendeel zal degene, die boven 'n dergelijke snelheid
+zich 'n waaghals voelt, en er daarom liever beneden blijft, méér
+blootstaan aan de kans van 'n ongeval, omdat hieruit blijkt, dat hem
+voor het bestuurderschap een der daarvoor noodige kwaliteiten ontbreekt,
+'t geen dus in geval van moeilijkheden in het verkeer, hem noodwendig
+eens noodlottig moet worden. Het verminderen der maximum-snelheid is
+dus wel voor 'n dergelijk rijder 'n wijze voorzorg, maar geeft geen
+zekerheid. Want al verlaagt hij dáárdoor den gevaren-coëfficiënt, deze
+wordt door z'n gebrek aan rijkunst weer buitensporig verhoogd. En zoo
+komt het, dat, al ziet men het ze niet aan, vaak die zoo voorzichtig
+uitziende bestuurders, grooter gevaar voor het verkeer kunnen opleveren,
+dan zij, die sneller, maar doordacht, hun wagen volledig beheerschen.
+Want ik zei het reeds vaak elders: _Niet van de snelheid hangt in
+hoofdzaak het gevaar af, maar van de bekwaamheid van den bestuurder!_[1]
+
+[1] _Het zou dáárom ook gewenscht zijn, dat in ons land evenals in
+    Frankrijk, voor het verkrijgen van 'n rijbewijs, van Staatswege
+    'n klein examen noodzakelijk werd gesteld._
+
+       *       *       *       *       *
+
+Men leide uit het voorgaande nu echter niet af, dat „jakkeren”
+noodzakelijk is, of ten allen tijde gewenscht. Het tegendeel is waar.
+Maar ieder vervoermiddel moet door z'n bestuurder in alle stadia
+beheerscht kunnen worden, omdat nooit met zekerheid vooruit kan worden
+gezegd, aan welke moeilijkheden, aan den aard van het vervoermiddel
+eigen, het hoofd moet worden geboden. 'n Goed bestuurder moet dus geacht
+worden iemand te zijn, die steeds paraat is bij alle gebeurtenissen
+welke zich tijdens zijn besturen in het verkeer kunnen voordoen, en
+waarbij met slipkansen en het eventueel springen van 'n band en deszelfs
+gevolgen moeten worden rekening gehouden. Maar er is meer: 'n goed
+bestuurder wordt ook geacht iemand te zijn, die z'n helder verstand met
+talent gebruikt en dus niet, hij moge zoo vaardig in het besturen zijn,
+als hij wil, bij verkeershindernissen maar doorjakkert, vertrouwend op
+z'n behendigheid en op z'n „lef” van God-zegen-de-greep! Ik geloof niet
+duidelijk genoeg te kunnen zijn, door nog eens nadrukkelijk te wijzen
+dat z.n. rijden „op groot lef” uit den booze is. De uitdrukking moge
+niet parlementair klinken, ze duidt te goed het euvel aan, om 'n vagere
+omschrijving te gebruiken. Deze funeste manier van rijden, die bestaat
+met open knalpot doorrennen van dorpen, wier besturen vriendelijk
+automobiel-bestuurders verzoeken hun vaart te temperen en welwillend
+genoeg zijn om 'n fatsoenlijk tempo te billijken; die gedemonstreerd
+wordt bij het langs suizen van schichtige paarden, waarbij de voerman
+om matiging van de vaart verzoekt; die inhoudt het om korte bochten
+jakkeren, zonder op de waarschuwingsborden te letten, of het links
+full speed passeeren, als niet gauw genoeg aan het verzoek om uit te
+wijken voldaan wordt, al deze rooversmanieren doen afbreuk aan het
+prestige, dat ieder gentlemanlike automobilist voor zich en voor z'n
+sportmakkers moet trachten te handhaven, vooral bij de toch al reeds
+te vaak voorkomende stugheid der overige weggebruikers tegenover
+den automobilist, 'tgeen door bovenbedoelde manier van rijden
+vanzelfsprekend niet wordt verbeterd. Integendeel het geeft leeken en
+kwaadwilligen 'n schijn van recht te ageeren tegen den automobilist
+in 't algemeen, wat ten ieders voordeele dient te worden vermeden.
+
+Want dit is mij nog volkomen 'n raadsel, waarom of 't noodig is dat
+menschen, die ik in hun dagelijksch leven als prettige, aangename en
+welwillende familievaders ken, opeens tegen iedere kar, iederen boer
+met 'n kruiwagen, iedere koe, of zelfs tegen 'n simpele kip de snoodste
+uitdrukkingen van haat uitstooten, zoodra ze achter het stuur van 'n
+genoegelijke 12 P.K. zitten, en waarmede ze dan voor hun pleizier uit
+zijn!...
+
+Zou wellicht de nurksche en onwillige boer, die met z'n wagen steeds
+links op den weg zit en halsstarrig weigert uit te wijken, daarvoor 'n
+verklaring weten?
+
+
+HET VERTREK!
+
+Waar we dus vaststelden, dat den automobiel-bestuurder, 'n reeks
+handelingen moet bijgebracht worden, die hem 'n basis geven om z'n wagen
+ten allen tijde en goed te besturen, willen we even met den beginneling
+den weg opgaan, ten einde hem bij z'n eerste passen behulpzaam te zijn.
+
+[Illustratie: Fig. 1.
+
+_Links_: de verkeerde methode om den motor aan te slaan.
+
+_Rechts_: de goede methode om den motor aan te slaan.]
+
+Het allereerste wat bij het afrijden geschieden moet is: zien of de
+auto water in den koeler heeft, olie in het carter, benzine in de tank,
+of het contact aanstaat, opdat de motor aangedraaid kan worden, en of de
+versnellingshandle wellicht niet in de versnelling staat; wat beteekent
+dat de verbinding tusschen den motor en de achterwielen is ingeschakeld
+en er dus kans bestaat, dat bij het aanslaan (met de hand aan d'
+aanzetslinger) de wagen direct aan 't rijden over u heen en op hol
+zou kunnen slaan, wat minder gewenscht is. Dat aanslaan geschiedt het
+best, door vóór met flinken ruk van rechts naar links en van onder naar
+boven te trachten den motor 'n paar toeren te doen maken, eerst langzaam
+_zonder_ ruk den slinger rond te draaien. Hierbij voelt men dan direct
+of de motor vrij draait of dat de wagen ingeschakeld staat, in welk
+geval deze onder 't draaien 'n beweging zou maken van vooruit te
+willen gaan. Bij de nieuwere wagens meest met electrische zelfstarters
+toegerust is het gevaar overreden te worden natuurlijk uitgesloten,
+omdat men meestentijds op 't oogenblik dat men met den voet op den
+knop van dat instrument drukt, reeds achter 't stuur zit. Toch zou 'n
+bruuske en onverwachte voortbeweging in zoo'n geval zeer schadelijke en
+hoogstgevaarlijke gevolgen kunnen hebben, zooals men licht zal beseffen.
+Ook voor den motor zelf, is 'n dergelijk bruusk aanzetten nadeelig. Men
+zorge er dus voor dat de handle, die de versnellingen regelt, bij het
+starten in rust staat! Zoover gekomen, dat de motor loopt en ge achter
+het stuur zit, zorg dan het eerst dat ge recht gemakkelijk zit. „Ça ne
+coûte rien, et ça fait tant de plaisir!” denkt ge maar. Ge moet door
+niets gehinderd worden bij het rijden. Zorg dat uw autojas niet in den
+weg zit bij het gebruiken van de handles, die zich 'tzij links, 'tzij
+rechts—dat verschilt bij vele wagens—van u bevinden. Neem 't stuurwiel
+in de hand, zoo dat ge de kleinst mogelijke beweging met den arm behoeft
+te maken om het heen en weer te draaien en zoo dat het gemakkelijk te
+hanteeren is zonder krampachtig te worden vastgehouden. Zijt ge zoover
+klaar dat ge weg kunt rijden, probeer dan even of de handrem los staat;
+die handremhandle zult ge naast het versnellingshandle vinden. Is ook
+dit in orde, druk dan met uw linkervoet van de drie pedalen, welke zich
+aan uwe voeten bevinden, het meest linksche in (dit is tenminste bij
+de _meeste_ wagens de plaats van het koppelingspedaal), en breng de
+versnellingshandle in de gleuf, welke u als de plaats voor de eerste
+versnelling zal worden aangewezen. Door deze manipulatie maakt ge 'n
+verbinding klaar tusschen den motor en de achterwielen, die evenwel op
+'t oogenblik dat ge den hefboom verzet, nog door uw voet, die 'n zware
+veer weerhoudt z'n plicht te doen en daarmede 'n koppeling ontkoppeld
+houdt, wordt weerhouden z'n uitwerking te toonen. Is nu door het
+verzetten van dezen hefboom de verbinding in den versnellingsbak, door
+het in elkaar grijpen van twee stellen tandwielen gereed gekomen, dan
+kunt ge den voet loslaten, opdat gelijkelijk de veer (ik neem hiervoor
+nu maar het gemakkelijkste begrip) zich geleidelijk ontspanne, en dus
+even geleidelijk het draaiende deel van de koppeling met het niet
+draaiende in contact brengt, en dus ook geleidelijk de verbinding van
+motor met achterwielen in werking treedt, waarop de wagen langzaam-aan
+in beweging komt. Men ziet 't nut, het pedaal, (het koppelingspedaal
+dus), vooral voorzichtig te laten opkomen, opdat de overgang van
+stilstand in vooruitgang, niet te bruusk geschiede. Trouwens we hebben
+immers drie pedalen: behalve het koppelingspedaal, nog het rempedaal en
+het gaspedaal. En van het goede bedienen van alle drie hangt veel af.
+Daarom is het 't beste den rechtervoet het gaspedaal te doen bedienen,
+en den linkervoet (zie fig. 2) naast het koppelingspedaal te plaatsen.
+Bevindt zich het gaspedaal in het midden, wat het meest voorkomt, dan
+zal de uniforme beweging om den wagen tot stilstand te brengen, het
+verplaatsen van de twee voeten naar rechts zijn; zit het gaspedaal
+geheel rechts (wat minder vaak voorkomt) dan worden de voeten naar
+elkaar toegebracht, waar ze vanzelf ieder op 'n pedaal terechtkomen, d'
+een op het rempedaal (het rechtsche) d' ander op het koppelingspedaal.
+Hierdoor wordt het automatisch-worden van deze beweging in de hand
+gewerkt. Is de stand der pedalen bij uitzondering anders, dan blijve
+als voorschrift de regel gelden, steeds de voeten zoo te plaatsen, dat
+ze met 'n vaste zelfde beweging in den stand, „gereed-om-te-stoppen”,
+kunnen worden gebracht. In deze beweging kan men zich bij stilstaanden
+wagen oefenen.
+
+[Illustratie: Fig. 2.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+Nu rijden we de garage uit, 'n goed signaal gevend, opdat mogelijke
+naderende voertuigen of voetgangers in de straat, die we nog niet
+overzien kunnen, gewaarschuwd zijn. Het verdient aanbeveling voor hem,
+die zich 't eerst op 'n auto „waagt”, die eerste maal maar niet zelf
+uit de garage te willen rijden, en de lessen maar eerst aan te vangen
+op 'n eenzamen weg, met wat minder verkeer, dan gebruikelijk is in de
+buurt van stadsgarages. Bovendien maakt het probeeren van dingen, die
+eenigszins riskant zijn, en waarvan het succes twijfelachtig is, den
+beginnenden bestuurder maar onnoodig nerveus. Juist met 't oog op de
+goede „opvoeding” diene, dat begonnen wordt met niets te doen, alvorens
+de reden of het begrip der handeling volledig is doorgedrongen tot den
+patiënt. Hoe minder dus in den aanvang bijkomstige dingen, de aandacht
+van de hoofdpunten afleiden, des te beter.
+
+Gewoonlijk staat bij 'n ervaren bestuurder 'n moderne wagen direct na
+het verlaten der garage al in de hoogste versnelling, doordat deze
+tegenwoordig veel vlugger na elkaar kunnen worden ingeschakeld dan
+vroeger, dank zij mede de veel soepeler motoren. Waar bijna ieder
+wielrijder tegenwoordig op z'n fiets al drie versnellingen heeft,
+mag ik de beteekenis van dit woord wel als bekend veronderstellen.
+Om nu met 'n automobiel van de eerste in de tweede versnelling te
+komen, drukke men met den voet de koppelingspedaal in, waardoor wéér
+de koppeling losgedrukt en de gelegenheid geschapen wordt in den
+versnellingsbak tusschen de tandwielen, 'n nieuwe combinatie te vormen,
+'tgeen geschiedt, door het rustig overzetten (b.v. 2 seconden na
+het vol-indrukken van de pedaal) van den versnellingshefboom in het
+gleufje dat voor de tweede versnelling is bestemd. Is dit rustig
+geschied en de hefboom au fond op z'n plaats aangeland, dan wordt weer
+de koppelingspedaal voorzichtig losgelaten en rijdt de wagen verder, die
+'t korte oogenblik, die deze manipulatie heeft geduurd, om zoo te zeggen
+ge-vrijwield heeft. Dit verklaart waarom het overzetten der versnellings
+niet te lang mag duren. Heeft de wagen eenige vaart—daarvoor is bij
+vele moderne wagens hoogstens 'n 10 à 12 K.M. gang noodig,—dan wordt op
+dezelfde als boven omschreven wijze, de derde versnelling ingeschakeld.
+
+Dies rijden we! Voor we echter voorgoed de wereld in gaan eerst iets
+over 't remmen.
+
+
+HET REMMEN.
+
+Om goed te leeren rijden, moet men den wagen ook goed kunnen remmen.
+Iedere wagen heeft twee remmen, 'n hand- en 'n voetrem. Soms werken
+die op verschillende deelen van het mecanisme, soms werken ze beiden
+direct op de achterwielen. Remmen kan van buitengewonen invloed zijn op
+de duurzaamheid van den wagen en vooral op die van de banden. Door
+steeds onbedachtzaam te remmen kunnen de bedrijfskosten van 'n wagen
+aanzienlijk verhoogd worden. Ieder begrijpt dat bruusk de vaart te
+temperen door remmen, nadeelig _moet_ zijn voor het geheele mecanisme.
+
+Over de kwestie welke rem het best te gebruiken is, wordt verschillend
+geoordeeld. Vast staat, dat in de meeste gevallen de handrem het
+geleidelijkst remt en daardoor voor het behoud van den wagen het beste
+is. Maar daarvoor moet 't stuur met één hand worden losgelaten, wat
+niet in alle gevallen, en bijna nooit in noodgevallen gemakkelijk is.
+Dan is de voetrem sneller te hanteeren. De voorstanders van de handrem
+beweren wel, dat ook deze snel genoeg te bereiken is, als men er op
+geoefend is, maar mij lijkt in gevallen waar het op seconden af gaat, de
+voetrem verkieselijker. In gevallen van gewoon langzaam stoppen vervalt
+dit bezwaar. Uitgaand echter van het principe, dat deze en andere
+handelingen zoo automatisch en daardoor zoo snel mogelijk, met de minste
+kans op mis te tasten, den bestuurder bij moeten worden gebracht, zullen
+we even de voetrembeweging nader bezien.
+
+Bij het remmen drukke men in de meeste gevallen, nadat dus _beide_
+voeten in de stand-om-te-stoppen staan, eerst het koppelingspedaal
+neer. Door het innemen van dezen stand is vanzelf reeds het gaspedaal
+losgelaten. Dit is mede 'n voordeel van het remmen met den voet, dat
+men, om dit te kunnen doen, het gaspedaal los _moet_ laten, waardoor de
+vaart van den wagen al reeds op zich zelf sterk mindert, omdat hierdoor
+de gastoevoer naar de motor tot op 'n minimum wordt gereduceerd. Voor 'n
+beginner en voor 'n bestuurder van 'n kleine automobiel is verder bij
+remmen het volgende systeem aan te bevelen: gaspedaal loslaten, voeten
+op beide pedalen brengen, dan éérst de koppelingspedaal, en direct
+daarna het rempedaal geleidelijk indrukken. Bij goed geconstrueerde
+zwaardere wagens kan met succes het omgekeerde worden toegepast, d. i.
+door eerst het rempedaal en op 't laatst pas het koppelingspedaal
+indrukken, tenminste in gevallen, waarbij vrij vlug de vaart verminderd
+moet worden. Echter op wagens met wormwieloverbrenging moet, ook al
+zijn ze zwaarder geconstrueerd, toch de eerste methode worden gevolgd,
+daar anders evenals bij de kleinere of laaggegierde wagens, de motor en
+de overbrenging te veel te lijden zou krijgen. Indien 'n wagen zich
+leent tot de laatste methode, moet de motor ontkoppeld worden, als de
+wagen niet langer door z'n vaart de thans van gas-verstoken-motor duwt
+en diens remmend vermogen dus heeft uitgewerkt. Als dàn de motor niet
+ontkoppeld zou worden, zou de motor stoppen. Bij gelegenheden, waarbij
+de wagen zeer snel tot stilstand moet worden gebracht, moet zoo mogelijk
+de handrem tevens worden aangezet. Dergelijke gevallen wenschen wij onze
+lezers echter niet al te talrijk toe.
+
+_Moet_ men bruusk remmen bij geringe vaart dan drukke men beide
+pedalen tegelijk in. Doch zoo mogelijk niet al te straf, óók, omdat
+remmen steeds gróótere uitwerking heeft indien de wielen niet geheel
+geblokkeerd worden en dus nog vast blijven houden aan de grond, dan
+wanneer de wagen gaat glijden en dus het wieloppervlak geen houvast meer
+heeft aan den bodem. De grootste wrijving wordt namelijk verkregen even
+voordat het slipmoment wordt bereikt. Het beste en 't doelmatigste is
+praktisch dus 'n procédé, waarvoor echter in moeilijke momenten „nerf”
+noodig is, n.l. eenige malen snel na elkaar de remmen los te laten en
+weer aan te zetten, waardoor wèl sterk geremd wordt, op slippen af, maar
+geen slip ontstaat. Een en ander kan echter alleen routine leeren.
+
+Op hellingen gebruike men de remmen om beurten; wil men zeer voorzichtig
+dalen bij steile of slibberige hellingen, dan schakele men op de eerste
+versnelling over, sluit het gas zoo veel mogelijk af, en gebruike verder
+nog de remmen naar behoefte.
+
+In alle normale gevallen is dus geleidelijk remmen vereischte. Het is
+heelemaal niet buitengewoon sportief, om b.v. voor 'n gesloten spoorboom
+heel hard te komen aanrijden, en dan pas vlakbij bruusk te stoppen, als
+om ieder te laten zien, dat 'n stel banden voor u geen waarde heeft.
+Want dáármede betaalt ge in hoofdzaak het gelag, terwijl het ook voor
+uwe passagiers niet aangenaam is. Bovendien, weigert eens een uwer
+remmen, dan bereidt ge u zelve 'n wèl onderlegd ongeval, dat ge geheel
+aan u zelf zult hebben te wijten.
+
+[Illustratie: Fig. 3.
+
+Het remmen voor bijv. 'n spoorbaan.]
+
+Nog een raad in deze rem-kwestie: _Oefen u goed met beide remmen!_
+Vergeet niet, zoo ge altijd uw voetrem gebruikt, dat ge 'n handrem hebt
+ook! Dat komt n.l. voor. Iemand die achter op 'n vrachtwagen reed,
+verontschuldigde zich later, met te zeggen, dat z'n voetrem geweigerd
+had. Toen 'm gevraagd werd, waarom ie dan de handrem niet gebruikt had,
+moest hij erkennen dat hij daar niet aan gedacht had! Dat was àl te
+automatisch!
+
+Verder zorg er voor dat uw remmen, door modder of stof niet onbruikbaar
+of half bruikbaar worden. Ge hebt ze altijd noodig en als ze weigeren
+kan het u en uw wagen noodlottig worden! En behandel ze met zachtheid,
+spaar ze, gelijk de vogels. Dat is voor uwe geheele wagen 't beste.
+
+Na dus ook deze manipulaties onder de oogen te hebben gezien, kunnen we
+naar buiten om ons met de dingen van den weg vertrouwd te maken.
+
+
+
+
+OP DEN WEG.
+
+
+Het verkennen van den weg en 't oefenen van de oogen.
+
+[Illustratie: 'n Bondswegwijzer.]
+
+'n Autobestuurder moet niet alleen de faculteit bezitten om méér te
+zien, maar ook om sneller te òverzien dan 'n ander sterveling. Hij
+moet zich dus oefenen, eerstens in 't opmerken, tweedens in 't juiste
+conclusies-trekken uit wat hij opmerkt. En dit tijdens de vaart van
+den wagen. Het is dus van groot nut hier de meest mogelijke ervaring
+in te krijgen. 'n Goede memorie zal hem daarbij te pas komen. Want
+wat hij eens onthoudt en verwerkte, stelt hem in staat 'n volgende
+maal weer meer aandacht op tal van àndere dingen te vestigen, die hij
+op z'n weg ontmoet. Hij zal bovendien sneller den aard ervan weten te
+definieeren en er dus alreeds bewuster tegenover staan. En alles wat hij
+méér ontleedt, ontdekt, tot z'n eigendom maakt, sterkt bovendien z'n
+zelfvertrouwen. Dat heeft hij bovenal noodig, want van alles wat binnen
+z'n gezichtskring komt, moet hij minstens kennis nemen. En hoeveel meer
+dingen komen er binnen denzelfden tijd niet binnen zijn gezichtskring,
+achter het stuur van 'n wagen in vaart gezeten, dan wanneer hij 't
+zelfde traject eens wandelende of fietsende aflegde. Hoe beter hij dus
+onmiddellijk den aard en het karakter van alles wat hij op z'n weg
+ontmoet, en het verband waarin dat staat, of kan staan, of zou kunnen
+komen te staan tot z'n wagen en hemzelf, kan vaststellen en dus daarmede
+het eerste begin klaar heeft voor het overwinnen van 'n mogelijke
+wegbelemmering, hoe veiliger of z'n rijden reeds zal geworden zijn. Hoe
+minder hij zeker is van alles, wat er binnen zijn gezichtskring gebeurt,
+hoe meer dus z'n vaart dient getemperd te worden. De vaart van den wagen
+mag immers nooit zoo gróót zijn, dat de bestuurder ook zelfs maar
+gedeeltelijk de capaciteit verliest, z'n weg en deszelfs verschijnselen
+te kunnen controleeren. Immers hangt voor 'n goed bestuurder, behalve
+van de kracht van z'n wagen, de snelheid af van de mate, waarop de weg
+kans geeft op direct of indirect gevaar, 'tzij voortspruitende uit te
+_voorziene_ verkeersbelemmeringen (wagens, drukte, verkeer), 'tzij uit
+de mogelijkheid van 't zich voordoen van onvoorziene belemmeringen
+(zooals die ontstaan in bochten, onoverzichtelijke kruispunten, door
+geboomte verborgen opritten van boerenerven e. a.).
+
+Er zijn dus vele dingen waarop hij met 't bepalen van z'n snelheid te
+letten heeft; en 't eerste wat daarvoor in aanmerking komt is dus de
+aard van den weg en van deszelfs verschijnselen, n.l. van alles wat
+er zich òp bevindt of deze nadert; van het aantal zijwegen, het meer
+of minder overzichtlijke dier zijwegen of van den aard dier zijwegen;
+van de breedte van den weg, van de overzichtlijkheid der bochten,
+van de ligging van het profiel van den weg (met de bocht hol of bol
+uitgebouwd), van de al of niet zich er langs bevindende woningen, van
+de ligging dier woningen, van de beteekenis van den weg als verkeersweg
+(waardoor b.v. meer of minder verkeerswederrechtelijke gebeurlijkheden
+te verwachten zijn van de zijde van plotseling opdoemende
+karrendrijvers) en door nog tal van oorzaken meer.
+
+Alles wat dus den weg betreft, is dus voor den automobilist, die z'n
+wagen en z'n rijden in de hand wil hebben van 't hoogste belang. Dus hij
+observeere! En om dat goed te leeren, beginne hij met langzaam te rijden
+en zich goed rekenschap te geven van het karakter van den weg. Zoo moet
+hij leeren zien aan 'n enkel paaltje, of aan 'n lichte glooiing in 'n
+berm, of iets dergelijks, dat hij 'n zijweg, verder door struikgewas
+of geboomte verborgen, nadert. Zoo'n monding van 'n zijweg heeft, hoe
+verborgen de weg zelve moge zijn, echter zekere karakteristieken, die in
+negen van de tien gevallen de aandacht op z'n bestaan vestigen: 'tzij
+dat de wegberm in de verte voor u verloopt, 'tzij door 't aanwezig zijn
+van wat hooger struikgewas, zooals vaak op 'n hoek van 'n weg voorkomt,
+'tzij door 'n bijna onmerkbare vervloeiing van het wegprofiel naar den
+zijweg toe, 'tzij door 'n rij boomen die op den hoofdweg gerijd staan,
+meestal is er iets van te bespeuren. En 't geven van 'n goed signaal
+is dan nuttig. Want alhoewel de berijder van den zijweg verplicht is,
+bij het naderen van den hoofdweg z'n vaart te minderen, en _hij_ te
+waken heeft voor de verkeers-veiligheid, is de onachtzaamheid van
+boeren, karrerijders of anderen te algemeen om blindelings op dezen
+verkeersregel te kunnen vertrouwen. Daarom is 't ook goed bij zijwegen
+'t midden van den weg te houden en deze niet te dicht bij hunne monding
+te passeeren. 'n Nadering van 'n wagen b.v. kan vaak door struikgewas
+heen, indien men daar onderdoor ziet, worden waargenomen, zoo ook kan
+'n reflexbeweging van 'n voor u passeerend fietser, of wandelaar u
+opmerkzaam maken op 'n van 'n boerenerf of uit 'n zijweg te voorschijn
+rijdend vehikel. Zoo ben ik eens op het naderen van twee ruiters uit 'n
+vrij verborgen zandweg attent gemaakt door het kakelend vluchten van
+eenige kippen. Ik koos daarop onmiddellijk het midden van den weg (ik
+reed rechts) en gaf signaal, op 'tzelfde oogenblik dat de paarden den
+weg zouden zijn overgestoken. Zoo zijn er vele teekenen, die langs den
+weg u op 'n gevaar wijzen, dat niet altijd dreigend behoeft te zijn,
+nòch zelfs vaak 'n gevaar, maar met welks mogelijkheid ge rekening dient
+te houden, en dat ge even, zij 't slechts door 't geven van 'n signaal
+moet verwijderd houden. De duizend-en-één eigenaardigheden van iederen
+weg laten zich niet allen omschrijven. Twijfelt ge aan verborgen
+zijwegen, of andere gevaar opleverende paden of opritten, houdt dan
+flink het midden van den weg, en rijdt geen grooter snelheid dan waarin
+ge uw wagen volkomen voelt meester te zijn. Een signaal kan nooit kwaad.
+Doch maak er ook geen misbruik van. Het getuigt van slechten smaak en
+neemt anderen maar onnoodig tegen u en uw vervoermiddel in. Houdt u
+bij 'n bocht, die ge niet geheel overzien kunt ook op de rechterzijde
+van den weg, en steek nooit bruusk over naar 'n zijweg. Haal ook geen
+anderen wagen aan den verkeerden kant in (rechts), en let goed op bij
+spoorwegovergangen en rails. Meestal is de kei- of straatweg op die
+punten zeer slecht en de kans op veeren breken groot. Rijdt ook niet
+te dicht langs 'n anderen wagen, dien ge inhaalt of ontmoet. Is het
+noodzakelijk, matig dan in alle opzichten uw vaart en laat den ander
+zooveel plaats als mogelijk is. Ge weet nooit welk soort bestuurder
+op dien anderen wagen achter 't stuur zit, en zelfs al zou deze in
+alle opzichten 'n uitstekend vakman zijn, ge verhoogt 't risico door
+onvoorzichtig te doen, voor beiden. En last not least is 't niet
+hoffelijk.
+
+Van belang is 't ook te weten, als ge dicht met uw wagen ergens door
+of langs moet, welke breedte ge noodig hebt. Dat kan zoo'n zekerheid
+voor u worden, dat 't voor oningewijden op virtuositeit gaat lijken.
+Het is vanzelfsprekend 'n kwestie van routine, maar 't kan buitengewoon
+geoefend worden. Begonnen moet worden met naar de uiterste punten van de
+spatborden te rekenen. Later is vaak zelfs dit hulpmiddel overbodig. De
+beste wijze dit te leeren is op den grond twee blokjes hout te plaatsen,
+of twee paaltjes te slaan, die uitgemeten juist op de breedte van den
+wagen uit elkaar staan. Daarop af te rijden is het middel om 'n smallen
+doorgang te leeren schatten. Is de breedte om te passeeren wel ruim
+genoeg, maar wat krap gemeten, houdt dan vlak aan op de zijde van de
+verkeershindernis, die aan uwen stuurwielkant is (fig. 4). Immers kunt
+ge hier precies zien tot hoe dicht ge naderen kunt zonder kans op 'n
+aanrijding. Van zelf zal dan de andere zijde vrij zijn.
+
+[Illustratie: Fig. 4.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+In de stad zijn alle bovengenoemde regels en wenken eveneens van
+toepassing in zooverre, dat hier geen plotseling opdoemende zijstraat
+te vreezen is, doch de verkeersbelemmeringen zelf natuurlijk te
+ingewikkelder zijn. Zoo ergens de blik geoefend moet zijn voor duizend
+en een mogelijkheden, dan is het hier. Een kruispunt van straten, als
+in Amsterdam op den Dam of op het Muntpleintje, in Den Haag 't Spui
+bij de Spuistraat of op de Groenmarkt, in Rotterdam 't Beursplein of
+'t Calandsplein, maken dat beginnende bestuurders vaak voor moeilijke
+problemen komen te staan. Hier kan men dagelijks zien hoe noodig is 'n
+geoefenden kijk op het verkeer te bezitten. De ongeoefende ziet bijna
+alleen voor zich uit en 'n weinig slechts op zijde. Terwijl de geoefende
+bestuurder alles omvat, zoowel wat zich terzijde en voor de radiator
+bevindt, als wat nadert of zich verwijdert, en dit zonder speciaal snel
+het hoofd rechts en links te wenden. Het mouvement wordt door hem
+volkomen overzien en hij rijdt dóór waar de onervaren rijder herhaalde
+malen zou hebben gestopt en weer aangezet. Dit resultaat van het oefenen
+van het zien, zoowel buiten als in de stad, heeft vaak ten gevolge,
+dat leeken bij het aanschouwen van sommige manoeuvres gelooven aan
+eene roekelooze of onvoorzichtige wijze van handelen en zich daarover
+verontwaardigd toonen, waar zij zich niet kunnen begrijpen dat de
+veel snellere en geoefende visie van den bestuurder de schijnbaar
+onvoorzichtige of gewaagde handeling volkomen veroorloofde.
+
+Het is dus voor alles noodzakelijk om in den beginne, buiten zoowel als
+in de stad langzaam te rijden en alles wat ge ontmoet zeer goed op te
+nemen, ja te bestudeeren. Langzamerhand moet ge de oogen oefenen om
+bij grootere snelheid eveneens alles op te merken, en zoo kunt ge dan
+geleidelijk de snelheid opvoeren. Dat dit geen fictie is, bewijst de
+passagier, die ge voor 't eerst in uw auto meeneemt, en die klaagt „dat
+ie niets gezien heeft onderweg, omdat 't 'm te gauw ging”. Dat was 'n
+ongeoefende en 't spreekt vanzelf dat we meer of minder allemaal van af
+dien graad van ongeoefendheid begonnen zijn met te leeren zien.
+
+Zoo zijn het dus de oogen, die na de handen en de voeten, 't eerst in
+aanmerking komen voor 'n door en door degelijke oefening, opdat zij
+mede leeren in alle situaties onmiddellijk den toestand te overzien.
+Ontleedt den weg, die voor u ligt. Let op rails, waar ze zich splitsen,
+op slechte wegstukken. Goed opletten spaart uw wagen. Zijt ge niet zeker
+van uw zaak, begin met gas af te sluiten, te debrayeeren en uw wagen
+z'n gang uit te laten loopen. Waagt nooit, en rijdt niet „op groot
+lef”! Wordt ook niet „vaart-wellustig”, of laat u niet door de snelheid
+verbijsteren! _Goed uitzien, en de waarde van wàt ge ziet, voor uw wagen
+bij de snelheid die ge rijdt, weten te schatten, opdat geen gevaar u
+slecht voorbereid vindt, dat is een der voorwaarden voor veilig en goed
+rijden!_
+
+
+
+
+SIGNALEN EN WEGGEBRUIKEN.
+
+
+Het spreekt vanzelf, dat we ons op den weg temidden van andere auto's en
+weggebruikers niet bewegen, zonder elkaar van tijd tot tijd te moeten
+vóórbereiden op plotselinge manoeuvres, die wellicht anders zoowel ten
+onzen nadeele als ten nadeele van anderen, op ongelukken zouden kunnen
+uitdraaien. Daarom is het beleefd en ook veiliger, daarvoor zekere
+teekens te geven, ook al zijn we in ons land nog niet zoover dat ze
+verplichtend zijn gesteld.
+
+Begint ieder die ge tegenkomt, de ruimte die hen toekomt te geven. In
+Amerika staan er op sommige plaatsen langs de wegen borden, waarop
+staat: „One half the road is yours, the other half is mine”. En dat
+principe dient ge ook hier te huldigen. Zijt ge alleen op den weg, dan
+kunt ge op onze meest vrij smalle wegen, natuurlijk wat meer naar 't
+midden, of precies in 't midden rijden, maar nooit aan den verkeerden
+kant natuurlijk. Ge rijdt dus in hoofdzaak rechts en wijkt flink ruim
+bij het passeeren uit. Is het stuur links, dan bepaalt ge den afstand
+tusschen den anderen wagen en u vrij gemakkelijk, rekenend langs uw
+linker spatbord en treeplank. Is het stuur rechts, dan houdt ge zooveel
+mogelijk langs den rechterberm van den weg aan.
+
+Rijdt 'n andere wagen met grootere snelheid u achterop, houdt dan ook
+zooveel mogelijk rechts. Is de weg smal en geeft hij door signaal te
+kennen dat hij passeeren wil, matig dan uw vaart, en gaat dan zooveel
+mogelijk rechts; zijt ge zoo ver gegaan als ge kunt, en wacht de andere
+wagen op 'n teeken van u, beweeg dan de vrije hand buiten den wagen
+gestoken van achter naar voren, als om hem te beduiden te passeeren.
+
+[Illustratie: Fig. 5.]
+
+Moet ge stoppen, voor welke reden dan ook, en zijn er wagens achter u,
+steek dan den arm buiten den wagen en houdt dien schuin naar beneden,
+doch niet te vlak langs den wagen, daar anders uw signaal niet zou
+worden opgemerkt. Beweegt ge den arm langzaam op en neer, dan beduidt
+dit signaal alleen, dat ge vaart mindert. Moet ge rechts 'n zijweg
+inslaan, dan houdt ge den arm gestrekt in horizontale richting buiten
+den wagen (fig. 5).
+
+[Illustratie: Fig. 6.]
+
+Bij 'n open torpedo kan het stopsignaal ook gegeven worden door den arm
+recht in de hoogte te steken (fig. 6). In ieder geval moet dan rekening
+gehouden worden met den wat hoogeren achterkant van den wagen of met de
+mogelijkheid dat de achterzittenden de beweging van den arm maskeeren.
+
+'n Moeilijkheid doet zich voor, indien 'n gesloten wagen zich van
+rechts op den weg naar 'n zijweg links wil begeven. Behalve in gevallen
+waarbij het stuur links is en dus de kwestie kalm opgelost wordt door
+het uitsteken van den linkerarm (fig. 7_a_), is het bij rechts gesteld
+stuur, vaak moeilijk den arm links buiten den wagen te steken. Bij
+'n _open_ wagen kan de arm links schuins naar boven worden gestoken.
+'t Beste lijkt me het signaal van stoppen te geven, de eventueel
+achteropkomende wagen eerst te laten passeeren, en dan voorzichtig den
+zijweg in te slaan naar links. Zit naast den bestuurder nog iemand, dan
+kan deze natuurlijk het attentie-sein geven en den bestuurder op de
+hoogte stellen van den al of niet veiligen weg.
+
+[Illustratie: Fig. 7.    Fig. 7_a_.
+
+Een der voordeelen van links stuur bij het naar links afslaan.]
+
+     #Steek nooit den weg over, zonder u ervan overtuigd te hebben
+          of de weg vrij is voor deze beweging!#
+
+Deze zelfde regel geldt bij kruispunten, en nog sterker op zijwegen bij
+het naderen van den grooten weg. Immers op den berijder van den zijweg
+rust _de plicht_ van z'n nadering van den hoofdweg op goed-hoorbare
+wijze kennis te geven, en er zich eerst goed van te vergewissen dat hij
+zonder de veiligheid van het verkeer in gevaar te brengen, dezen kruisen
+kan of er zich op begeven. Rijdt dus eerstens zeer langzaam. Dan, moet
+ge rechts inslaan den hoofdweg op, draai dan zoo kort mogelijk om den
+hoek, eveneens heel langzaam; moet ge naar links den hoofdweg op, of
+alleen maar dezen kruisen let dan bijzonder goed op of de weg vrij is.
+Helaas staan op deze punten nog niet altijd spiegels, als te Doorn en
+te Bussum (fig. 8), (de laatste door den A. N. W. B., de eerste door
+'t gemeentebestuur geplaatst), onze speelsche Hollandsche jeugd weet
+er nog te veel raad op om ze te vernielen. Tot zoolang, dienen we dus
+alweer op onze oogen te vertrouwen en... op ons gehoor.
+
+[Illustratie: Fig. 8.
+
+De A. N. W. B. spiegel te Bussum.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+En passant zij vermeld, dat de kwestie van kruispunten ook in Frankrijk,
+_het_ land van de auto, al heel wat stof heeft opgeworpen. Daar was
+even voor den oorlog 'n voorstel ingediend, de groote kruispunten van
+signalen als bij het spoor gebruikelijk, te voorzien. Daarvoor zouden
+dan vaste bewakers moeten komen, die ook 's avonds de verlichting
+(blauwe en roode lampen) verzorgden. In Duitschland had men gedacht aan
+'n soort automatischen drempel, op 200 M. afstand van het kruispunt,
+welke neergedrukt door de auto den signaalarm bediende en pas in 't
+midden van den hoofdweg (of aan de andere zijde der kruising) door 'n
+anderen neergedrukten drempel den signaalarm weer op veilig zetten zou.
+In ons land zijn we nog zoo ver niet. Daar zijn we pas aan het bedenken
+hoe het automobilisme te beperken, inplaats van hoe het tot bloei te
+brengen. Maar we zullen maar moed houden.
+
+Ten slotte nog iets over 'n Amerikaansch nieuwtje aan den wagen zelf,
+welks invoering bij de electrische installatie, die thans bijna alle
+wagens bezitten geen bezwaar meer kan opleveren. Achter op den wagen
+zijn behalve, ook náást het roode achterlicht, signalen aangebracht met
+in licht-letters (overdag: _wit_) „stop”, „left” en „right” erop, en
+door den bestuurder van het stuurwiel af te bedienen. Het kan mij dunkt
+weinig moeite noch veel kosten meebrengen op iederen wagen 'n dergelijk
+signaal te doen aanbrengen. Zelfs lijkt het me hier te lande zelf niet
+moeilijk te fabriceeren. Achterop, in het midden van de reservebanden
+aangebracht zit het niets in den weg.
+
+       *       *       *       *       *
+
+Het wagen-signaal, de claxon, of de hoorn, dient geconsidereerd te
+worden als 'n instrument, dat met reden, matig en nooit overbodig
+moet worden bespeeld. Passeer geen dorpen of steden, te snel, met
+overbodig verwoed gekakel van het spektakel makend ding, of loeiend als
+'n locomotief. 'n Automobiel behoeft geen reclame voor z'n bestaan te
+maken en gij, of ge 'n automobiel bezit of niet, niet voor 't uwe, door
+onnoodig hinderen uwer medeburgers. Daarentegen wees ook niet bang er
+gebruik van te maken, als het noodig is. Er zijn nog anderen op den weg
+dan gij, en die op 'n gefluisterd signaal geen acht geven. Maar het is
+niet noodig dat ge tegenover andere weggebruikers den boeman speelt.
+Het is aangenaam tegenover 'n beleefd weggebruiker beleefd terug te
+zijn. Het schept 'n prettiger atmosfeer, dan het eeuwige mopperen of
+razen, al is dit helaas in ons land met hardleersche boeren en slapende
+karrevoerders wel eens zéér noodig. En met beleefd te zijn bewijst ge
+het geheele automobilisme 'n dienst.
+
+Zoo matigt uw vaart bij het uitgaan van 'n kerk, of bij andere
+gelegenheden, die op 'n kleine plaats veel volk bijeen doen zijn. Rijdt
+ook wat langzamer als de weg slikkerig is en ge reeksen kerkgangers
+passeert. Uw wielen zouden meer slijk op kunnen spatten, dan wel voor
+Zondagsche voetgangers aangenaam zou zijn. Aan stof daarentegen is niet
+veel te doen, daar kunnen de gemeentebesturen en de bewoners zelf beter
+tegen waken dan gij, ook al is het daarom niet noodig het euvel nog te
+verergeren door onachtzaam te rijden. _Beschouw u in 'n dorp als de
+gast, wien het veroorloofd is 'n tuin van 'n buurman door te loopen, om
+op 't eigen erf te komen[2]._ Ge zoudt dan zeker zonder noodzaak dien
+buurman immers ook niet onaangenaam zijn.
+
+[2] De K. N. M. V. en de K. N. A. C. hebben in verscheidene dorpen
+    op verzoek borden geplaatst met „vriendelijk verzoek langzaam te
+    rijden”.
+
+Weest voorzichtig met paarden, waarvan de begeleider u verzoekt uw vaart
+te matigen, en rijdt ook niet te plotseling langs 'n wagen met paarden
+bespannen. Zijn de dieren al schichtig (fig. 9_a_), als ge nadert,
+matig dan uw vaart, passeer met uitgeschakelde motor, en fluit de dieren
+zachtjes toe, vriendelijk en speelsch, dat leidt vaak de beesten van uw
+voertuig af en maakt hen voor 'n moment rustiger.
+
+[Illustratie: Fig. 9.
+
+De kruisingsborden der A. N. W. B. en K. N. A. C.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+[Illustratie: Fig. 9_a_.
+
+Paarden zijn nerveuse dieren.]
+
+Kinderen, die op of langs den weg spelen, moeten ook de bijzondere
+aandacht van den bestuurder hebben. Niet alleen zijn ze niet altijd even
+voorzichtig, maar bij uwe nadering drijft hen vaak iets, juist hun heil
+aan de andere zijde van den weg te zoeken, als waar ze zich bevinden.
+Vaak ook loopen ze naar moeder's huis of naar 'n waarschuwend zusje en
+komen daarmede op 't onverwachtst voor uw wagen. En op de ernstige
+gevolgen daarvan, bij de geringste onattentie van den bestuurder,
+behoeft in waarheid hier, meen ik, niet gewezen te worden.
+
+_Spaar ook de dieren_, honden, katten, die voor uw wagen wegvluchten, of
+bij ongeluk binnen uw baan komen. Doe daarvoor het mogelijke! Onnoodig
+te zeggen, dat ge uwe passagiers of uzelven er niet aan opofferen
+kunt, maar door van het principe uit te gaan, dat het letsel, wèlk dan
+ook, dat ge hen aan zoudt doen bij 'n aanrijding, uit 'n gevoel van
+menschelijkheid zooveel mogelijk vermeden dient te worden, zult ge vele
+ongelukken voorkomen. Onze huisdieren zijn 's menschen goede vrienden,
+en dienen als zij, ontzien te worden. Het is heusch niet zoo moeilijk
+even de vaart van uw wagen te matigen, als er onbewust gevaar voor hen
+dreigt, en ge bewijst er de goede propaganda voor het automobilisme 'n
+dienst mee.
+
+Ja, zelfs voor wie in observeeren belang stelt, leveren de huisdieren,
+die ge langs den weg ontmoet, 'n zeer rendeerend studieveld. De
+karakteristiek van de wijze, waarop elk soort op de tuf reageert, is
+zeer leerzaam en typeert vaak de diersoort sterk. Hen negeeren is 'n
+mooi stuk natuur voorbij zien.
+
+Verzuim ook nooit 'n automobilist „en panne” even uwe assistentie aan
+te bieden. Veelal, als bandenpech hem kwelt, zal hij die niet behoeven,
+maar de mogelijkheid bestaat, dat ge door 'n kleinigheid hem van dienst
+kunt zijn. Bedenk eens hoe onaangenaam het voor uzelf zou zijn, indien
+ge op 'n verlaten weg of op de hei „en panne” stond, en ge ziet, terwijl
+'n kleinigheid u uit den nood zou kunnen helpen, uwe sportbroeders langs
+daveren, zonder zich om u te bekommeren.
+
+Hebt ge electrische lampen, en ontmoet ge 's avonds 'n andere auto,
+die last ondervindt van uw licht, draai dan even uw lampen uit en de
+stadslampen aan. Dat zoudt ge zelf apprecieeren, als 't u gebeurde.
+Wagens met acetyleenlampen zullen u dit niet kunnen beantwoorden, maar
+daartegenover staat, dat ge daar ook niet zoo'n last van zult hebben,
+omdat 't licht minder fel is. Als 't gewoonte werd, dat de wagens,
+met zware zoeklichten, deze even doofden bij elkaars passeeren, dan
+zou daardoor het gevaar, ontstaan door verblinding, te niet worden
+gedaan[3]. Worden de lichten niet gedoofd, dan kunnen er het eerste
+oogenblik na het passeeren de ernstigste ongelukken gebeuren. Dit kwam
+reeds voor, o. a. doordat de wagen met 'n mijlpaal rechts van den weg
+in botsing kwam, omdat de door het licht van 'n tegemoetkomenden wagen
+verblinde bestuurder het paaltje niet had waargenomen. 'n Anderen keer
+is 'n wagen op dezelfde wijze in 'n sloot langs den weg terecht gekomen.
+
+[3] Zie ook pag. 50.
+
+/#
+     #Daarom automobilisten dooft bij het passeeren uwe zware
+     zoeklichten! Passeert elkaar bij het licht uwer stadslampen!#
+#/
+
+Indien beide bestuurders zich hieraan houden is het gevaar voor
+ongelukken onder deze omstandigheden buitengewoon verminderd.
+
+Wees ten slotte voorzichtig met weggebruikers, die de regels van
+'t verkeer verwaarloozen, met op den rijweg wandelende voetgangers,
+met links van den weg rijdende wagens of fietsers, of dergelijke.
+Regelmatig[4] zich volgens de voorschriften van het verkeer zich
+op rijwielpad, voetpad of rijweg zich voortbewegende voertuigen of
+personen, ze mogen al deel uitmaken van de algemeene „wegvisie” van den
+bestuurder, en als zoodanig onder z'n observatie staan, van hen behoeven
+redelijkerwijze geen afwijkingen van dit normaal voortbewegen verwacht
+te worden. Echter weest op uw hoede voor hen, die plotseling soms
+schijnbaar zonder de geringst redelijke motieven, van de regels van den
+weg, afwijken. Zij leveren 'n verkeersgevaar op, waartegen niet genoeg
+kan worden gewaarschuwd. In zoo'n geval werke uw signaal krachtig en
+worde voorzichtig gemanoeuvreerd. En al zoude ook bij 'n ongeval aan
+hunne eigene onvoorzichtigheid te wijten, dus het ongelijk aan hunne
+zijde zijn, toch geldt altijd, dat „voorkomen beter is dan verhelpen”,
+ook hier. Dat dus de ervarenheid in 't besturen, de voorzichtigheid bij
+'t rijden niet uitschakele!
+
+[4] Zie: de „Regels van den Weg” (verspreid door de A. N. W. B.).
+
+
+
+
+MANOEUVRES.
+
+
+Uitwijken.
+
+[Illustratie: Fig. 10.
+
+Het uitwijken op kruispunten.]
+
+In 't algemeen liet ik al blijken, dat het bij 't passeeren van
+zijwegen gewenscht is, het midden van den hoofdweg te houden, om op
+alle eventualiteiten beter verdacht te zijn. 'n Bocht uit 'n zijweg naar
+links, neme men wijd, 'n bocht naar rechts kort. Er zijn voor den oorlog
+o. a. ook alweer in Frankrijk pogingen gedaan om 'n voorschrift te
+vervaardigen, waarbij iedere een kruising of zijwegen naderende auto
+verplicht zou worden, alleen te letten op alles wat van de rechterzijde
+komt. Zoodoende zal de van links naderende wagen, voor 'n van 'n zijweg
+rechts komende moeten uitwijken of stoppen, evenals 'n van 'n zijweg
+links naderende wagen zal moeten stoppen voor wat rechts van den
+hoofdweg komt. Het voorschrift, zij 't 'n goed bedoelde poging, is
+evenmin compleet, als eenig ander tot dusver, en de goede oplossing
+moet nog gevonden worden. Tot zoolang diene, dat ieder goed uitkijkt
+en men zich hoofdzakelijk aan de boven eerstgenoemde regels houdt,
+waarbij wordt aangenomen, als reeds eerder gezegd, dat het verkeer op
+den hoofdweg vóór gaat. Ook deze regels dienen bij 'n bestuurder vast in
+'t geheugen geprent te zijn. Hij geve zich dus in den aanvang daarvan
+bij iederen zijweg of kruising rekenschap en bedenke 'n aantal gevallen
+tot oefening om z'n geest ook in deze richting soepel en snel gereed tot
+conclusies te maken. Ook bij kruisingen houde men wat naar 't midden van
+'t kruispunt, waardoor bij onvoorziene gebeurtenissen voor den wagen
+de meeste ruimte rondom open blijft om te kunnen manoeuvreeren naar
+den eisch van 't oogenblik. In geen geval passeere men 'n niet geheel
+overzichtelijke kruising te snel, nòch sla men met te groote snelheid 'n
+zijweg in. De kans, waarbij men in dergelijke gevallen zoo doende zich
+aan gevaar blootstelt is van zelf sprekend dan groot.
+
+Tracht ook niet nog snel vóór 'n uit 'n zijweg komend voertuig of wat
+'t ook zij, heen te komen, als ge gelegenheid hebt om te stoppen. Laat
+liever de andere weggebruiker dan kalm even voortgaan. Er is zelfs kans,
+dat, waar bij zoo'n geval het uitzicht op den hoofdweg belemmerd wordt
+gedurende 'n oogenblik, ge, door snel voor het andere voertuig heen te
+willen schieten—en daardoor den verkeerden kant van den weg nemend—in
+de baan van 'n uit de tegenovergestelde richting komende auto of wagen
+zoudt komen, en dus deze verkeerde manoeuvre de aanleiding voor 'n
+ernstig ongeval zou kunnen worden. _Doch niet dit alleen moet u er
+van terug houden, maar uw gevoel voor verkeersorde!_ Dit principe
+moet bij ieder rijder voorzitten, dat het zich houden aan 'n goede
+verkeersregeling de verkeers-anarchie het beste keert. En daaraan heeft
+dus ieder weggebruiker mede te werken[5].
+
+[5] Zie ook in dit verband de „Regels van den Weg”, door de A. N. W. B.
+    verspreid.
+
+Neem in bochten nooit de buitenbocht, als de binnenbocht de aangewezen
+plaats is, waarop ge u bevinden moet (rechts van den weg). Ook het
+voordeel even naar links te buigen, teneinde sneller de bocht te kunnen
+overzien, weegt eerstens niet op tegen 't gevaar, dat daardoor ontstaat
+van door 'n van de andere zijde komenden wagen te worden aangereden,
+en is tweedens van verkeersregel-standpunt beschouwd, absoluut niet
+geoorloofd. „Snij” ook 'n bocht naar links, die ge _niet_ overzien kunt,
+te scherp af, want daardoor stelt ge u aan dezelfde gevaren bloot.
+Prent u goed in 't hoofd, dat ge u eigenlijk _nooit_, onder welke
+omstandigheden ook, links van den weg moogt bevinden, behalve dan 't
+kleine oogenblik waarop ge 'n anderen wagen inhaalt en voorbij rijdt.
+Zorg in dat geval er zeker van te zijn, dat van de andere zijde geen
+wagen nadert met dezelfde bedoeling uit tegenovergestelde richting.
+In zoo'n geval is het gewenscht, de auto of ander voertuig, dat u
+tegemoet komt, eerst te laten passeeren, en daarna pas de voor u in
+dezelfde richting als de uwe zich voortbewegende wagen of auto voorbij
+te rijden. In 'n dorp of bij woningen of op 'n smallen weg, zij men met
+dat achterop rijden eveneens zeer voorzichtig. Beter is het even te
+wachten tot 'n plaats waar de weg ruimer passeeren veroorlooft, dan dit
+te forceeren. Door bruuske maatregelen verbetert men geen te wenschen
+latende weggesteldheid, integendeel vergroot men uit veiligheidsoogpunt
+de kans op ongevallen.
+
+Men moet echter niet uit 't oog verliezen, dat in al deze gevallen
+echter de ervaren rijder, dank zij z'n geoefend opmerkingsvermogen
+en z'n rij-ervaring, allicht doortastender op zal treden, dan door
+onervarenen mogelijk geloofd zal worden. Hier dan wederom onmiddellijk
+van roekeloosheid te spreken, is overdreven. Waarmede ik maar zeggen
+wil, dat ook in deze gevallen ieder voor zich duidelijk moet weten, wat
+hij zich veroorloven kan en mag, en #hier de norm alleen te trekken is
+door deskundigen#. _Want het mag als vanzelfsprekend worden beschouwd
+dat de geoefendheid van oog en hand mogelijkheden schept, waarover geen
+ongeoefende 'n oordeel uit kan spreken._
+
+Nog 'n enkel woord over 't rijden in de stad, in verband met dit
+onderwerp.
+
+Rijdt dan nooit te hard; volg de verkeersregelen, en let op den
+verkeersagent. Wilt ge passeeren, of afslaan, vraag dezen dan door 'n
+enkel gebaar, waarmede ge de gewenschte richting tevens aangeeft, of
+ge passeeren kunt. Verkeersagenten zijn zeer nuttig voor het verkeer en
+het is voor ieder van belang hen in de hand te werken bij die regeling.
+Is er geen verkeersagent, rijdt dan bedachtzaam en houdt u aan de
+regels van den weg. Indruk maken door buitengewone manoeuvres is ook
+hier uit den booze. Het is veel mooier, juist met 'n grooten wagen,
+die buiten makkelijk z'n 100 K.M. loopt en in de stad gewillig en
+handelbaar is, gemakkelijk en rustig om te gaan, als met 'n kinderwagen,
+dan deze voor te stellen als woeste kilometervreters. Integendeel zal
+het uiterst handelbare van zoo'n weglokomotief sympathieker werken, dan
+het schrik-aanjagende, verwekt door het donderen met vrijen uitlaat of
+door groot misbaar van loeiende signalen. Cela ne se fait plus. Als 't
+vroeger gebeurde, dan was 't vaak faute de mieux. Onze moderne machines
+zijn daar werkelijk te volkomen voor geworden. En voor menschen, die,
+van hun wagen of van het automobilisme houden, is de waardeering van dit
+volkomene meer waard, dan de romantiek van den schijn, waarin sommigen
+zich, door het laten knallen hunner motorrossen, aan draken temmende
+helden gelijk, meenen te hullen!
+
+Ook op dit gebied, geloof me, is de romantiek uit den tijd!
+
+
+Overwegen, trams en rails.
+
+Niet in alle steden zijn voor het verkeer ten opzichte van de trams
+zoo duidelijke regels voorgeschreven als te Amsterdam. Deze zijn in 'n
+keurig uitgevoerd boekje, dat we hier gaarne en passant vermelden, bij
+de Verkeerspolitie te verkrijgen, en dus kunnen die locale verordeningen
+hier worden voorbijgegaan.
+
+[Illustratie: Fig. 11.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+In het algemeen dient men bij het passeeren van trams, mede dank zij
+de onvoorzichtigheid der trampassagiers, zoowel buiten als in de stad,
+uiterst voorzichtig te zijn. Bovendien geven rails en de aan hun baan
+gebonden tramwagens, vaak aanleiding tot gevaarlijke momenten.
+
+In de eerste plaats in de bochten (fig. 11). Groote tramwagens,
+vooral die op smal spoor, hebben daar de onhebbelijke gewoonte,
+vrij ver buiten de baan der rails te zwaaien, o. a. de wagens van de
+Amsterdam–Haarlem–Zandvoort-lijn, de E.S.M. Wacht men in zoo'n bocht op
+'n naderende tram, of wil men die in de bocht passeeren, dan loopt een
+auto kans tusschen de rails en den trottoirband, door het omzwaaiende
+voor- of achter bovengedeelte van den wagen, geknakt of minstens
+beschadigd te worden. Staat uw wagen of rijdt ge langs de rails (fig.
+11_a_), reken dus dan niet met de sporen, maar doe er nog 'n goed stuk
+bij voor den wagen met de treeplanken, en mijdt het in 'n bocht te
+wachten als er 'n tram nadert.
+
+Dan dienen wegvernauwingen uwe bijzondere oplettendheid te vragen,
+indien zich tram- of locaalspoor daar ook bevindt. De loop der rails
+is niet altijd goed waarneembaar van uit de verte; een in vaart zijnde
+tram kan, dank zij de korte bochten in de lijn, heel plotseling en heel
+onvoorbereid u den weg versperren.
+
+[Illustratie: Fig. 11_a_.
+                                                       (_Autoleven_).]
+
+Wacht u er ook voor met de wielen in het spoor te geraken. Eerstens
+is dit gevaarlijk bij de nadering van andere voertuigen, omdat ge
+onmogelijk, eenmaal in 't spoor, op 'n door u zelf gekozen oogenblik er
+uit kunt komen en dus kans hebt, dat dit op 't ongelegenste oogenblik
+geschiedt. Zitten de wielen in de rails, dan moet ge voorzichtig
+trachten door het heen en weer bewegen van 't stuurwiel ze er uit te
+draaien. Dit gebeurt altijd bruusk en gaat meest met slipbewegingen
+van den wagen gepaard. Redresseert dus onmiddellijk nadat de wielen
+uit de rails springen, de fausse manoeuvre die de wagen maakt, met
+'n contra-beweging van het stuurwiel. Lukt het u niet uit de rails
+te komen met voorzichtig manoeuvreeren van het stuurwiel, dan dienen
+de wielen met 'n stuk hout, 'n plank of iets dergelijks geholpen te
+worden. Die plank wordt dan dwars over de rails gelegd en gestut, dat
+wegglijden onmogelijk is. Manoeuvreer hierbij voorzichtig, en fausseer
+de stuurinrichting hierbij niet. In de stad zal zoo iets niet voorkomen
+maar wel op buitenwegen waar het railsprofiel niet met den weg gelijk
+ligt.
+
+[Illustratie: Fig. 12.]
+
+Let bij het inhalen van 'n tram ook op de mogelijkheid, dat er iemand
+voor of van de tram weg zal springen (fig. 12). Goed signaal geven
+en zooveel mogelijk wegbreedte latend tusschen de tram en uw wagen is
+hierbij 'n vereischte. Om 'n stoomtram in te halen, die z'n stoompluim
+over den weg slingert, en u het uitzicht belemmert is het geraden te
+wachten, tot even de wind den stoom verjaagt. Want de afstand noodig,
+om 'n snel rijdend voertuig als 'n tram in te halen, is te lang, dat
+de kans niet te groot zou worden, dat er, in den tijd noodig om den
+stoompluim in te halen en er doorheen te rijden, zich van de andere
+zijde ondertusschen 'n wegbelemmering zou voordoen, die ge niet zoudt
+hebben kunnen zien naderen. Komt ge 'n dergelijk vehikel tegen, matig
+dan uw vaart zoodanig, dat ge voor plotseling uit dien stoompluim
+opdoemende voertuigen stoppen kunt. _Geef flink signaal_ en zet
+desnoods den wagen stop aan den rechterkant van den weg, tot de tram
+voorbij is. Want dan hebt ge de meeste zekerheid, omdat dan alléén 'n
+voertuig sneller of even snel als de tram zich voortbewegend, gevaar
+kan opleveren. En dit gevaar kan worden afgewend door 't geven van 'n
+signaal en door goed den rechterkant van den weg te houden.
+
+[Illustratie: Fig. 13.
+                                                       (_Autoleven_).]
+
+Wil ook niet te dicht voor 'n tram heen oversteken. 'n Tram glijdt bij
+bruusk stoppen nog vaak ver langs de rails door. En wordt ge door 'n
+zich achter de tram bevindend vehikel genoodzaakt plotseling te stoppen
+(fig. 13), dan kan den wagen-bestuurder z'n tram op de gladde rails
+moeilijk houden. Niet alleen uit eigenbehoud is dus deze manoeuvre
+verkeerd, maar zeer zeker ook uit 'n oogpunt van verkeersorde, en voor
+het behoud van derden. Kijk ook bij het oversteken van rails goed uit en
+praat niet met uwe passagiers (fig. 14), 't hoofd naar hen toegewend,
+en daardoor onoplettend voor wat u omringt of op de lijn nadert. _Het
+is veel moeilijker ongelukken te voorkomen, dan ze te veroorzaken._ En
+matig de vaart van uw auto bij stopplaatsen waar passagiers wachten,
+of uit 'n wachtlokaal te voorschijn treden. Want meestal schijnt de
+nadering van de tram de passagiers zoo te biologeeren, dat ze vergeten,
+dat ze zich op den verkeersweg bevinden of deze moeten oversteken om
+in te stappen en dus van dien verkeersweg tijdelijk 'n bagagedepôt
+maken of 'n wachtlokaal. Het vluchtheuvel-systeem der Amsterdamsche
+verkeerspolitie is dan ook wat dit punt betreft 'n zeer toe te juichen
+verkeersbeveiliging.
+
+[Illustratie: Fig. 14.
+                                                       (_Autoleven_).]
+
+
+Achteruitrijden en manoeuvreeren.
+
+Een moeilijk punt voor den beginner, die nog niet zeker is van z'n
+bewegingen. In de eerste plaats worden de voeten op het rempedaal en
+het koppelingspedaal geplaatst en wordt als gas gegeven moet worden, dit
+met den voet gedaan, die het rempedaal bedient, of zoo mogelijk, met de
+hand, door middel van 't gashandle op 't stuurwiel. Dan wordt bij 'n
+open wagen het lichaam gedraaid naar de binnenzijde van den wagen, de
+rechterhand aan 't stuurwiel, de linker op den rug van de zitting (fig.
+15), zoodat de bestuurder stevig zit, de pedalen bedienen kan, en de
+geheele achterzijde van den wagen over de geheele breedte overzien,
+terwijl het effect van de minste beweging kan worden geobserveerd. Dit
+geldt natuurlijk alleen bij open wagen, bij gesloten wagens moet met
+de linkerhand gestuurd worden, en rechts langs den wagen naar buiten
+en naar de punt van het achterspatbord worden gezien. Met een langzaam
+manoeuvreeren leert men ook dit het best. Zorg dat ge zoo zit, dat geen
+kans bestaat dat uw voeten van de pedalen afglijden. Dit kan, door half
+te gaan staan op de pedalen en uzelve schoor te zetten tusschen den rug
+van de zitting en het voorschutbord. Bij wagens met het stuurwiel links,
+geldt wat manoeuvres betreft natuurlijk het tegenovergestelde.
+
+[Illustratie: Fig. 15.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+Houdt de _uit_stekende deelen van den wagen goed in het oog en houdt
+rekening met 't feit, dat ge achterop 'n kap hebt, die 'n eind
+uitsteekt, of dat ge reservebanden en in ieder geval 'n benzine-tank
+achter uw wagen hebt. Rijdt dus ook niet te dicht op 'n achter u
+staanden wagen.
+
+Bij het inrijden van garages moet op den rand van het rechter achter-
+en voorspatbord worden gelet. De breedte van den inrij garandeert dan
+vanzelf dat de andere zijde safe is. Zie echter toe, dat er zich geen
+voorwerpen, 'n fiets, 'n benzineblik of zoo iets dergelijks op uw weg
+bevinden, zooals te vaak voorkomt. En uitwijken laat zoo'n ingang veelal
+niet toe.
+
+[Illustratie: Fig. 16.
+
+Methoden om in 'n garage op de juiste plaats te geraken.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+Bij het op z'n plaats zetten van den wagen in de garage moet ge ook
+voorzichtig manoeuvreeren. De hoofdzaak is dat ge op uw plaats komt te
+staan en zoo goed mogelijk. Van te veel brio komen kapotte muren en
+verbogen spatschermen. Maakt het u nerveus, dit heen en weer gedraai,
+laat het dan gerust 'n ander over. Het is niet ieders werk en juist bij
+dit rangeeren kunnen kleine oorzaken groote gevolgen hebben.
+
+Stopt ge in 'n straat, verzuim dan niet eerst de hand uit te steken, als
+teeken voor het achter u volgend voertuig. Zet uw wagen netjes langs het
+trottoir, niet scheef, of zoo, dat 't verkeer er door belemmerd wordt.
+Moet ge tusschen twee voertuigen of auto's in komen te staan, rijdt dan
+iets verder, en dan achteruit tusschen de wagens in (fig. 16_a_). Rijdt
+niet dwars over naar de linksche zijde van de straat, tegen het verkeer
+in, maar rijdt rechts en draai dan om mèt de richting van het verkeer
+méé, tot vóór het huis, waar ge wezen wilt. Dit is in nauwe straten
+natuurlijk niet mogelijk, maar daar bestaan òf voorschriften dat ze
+slechts in ééne richting bereden mogen worden òf 't zijn stille straten,
+waar ge niemand in den weg staat. Is geen van deze manoeuvres mogelijk,
+blijf dan, al moet ge ook links zijn, rechts langs de trottoir staan.
+
+[Illustratie: Fig. 16_a_.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+Ook buiten de stad dient ge daarop te letten. Moet ge plotseling
+stoppen, 'tzij door 'n motorpanne of door 'n lekken band, gebruik dan de
+laatste vaart van den wagen om 'm langs de rechterzijde van den weg „uit
+de baan” te zetten. Gebeurt dit op 'n helling en geven de remmen wat
+mee, zet dan dalend 't rechtervoorwiel, stijgend het rechterachterwiel
+schuin tegen den berm aan.
+
+Keeren op 'n smalle weg of in 'n nauwe straat, wordt, zoo nergens 'n
+oprit of 'n zijweg aanwezig is, het beste volbracht door bij de eerste
+manoeuvre den wagen zoover mogelijk dwars over den weg te zetten met
+de voorzijde zoo dicht mogelijk bij den berm (of tegen 't trottoir),
+met het stuur zoo ver mogelijk om. Dan wordt het stuur zoover mogelijk
+in de andere richting gedraaid en achteruit gereden. Slaagt men er niet
+in de auto bij de eerste manoeuvre zoo ver rond te krijgen, dat 'n
+voorwaartsche beweging in tegenovergestelde richting al kan worden
+bewerkstelligd, dan herhale men geleidelijk aan de beweging tot den
+stand van den wagen achterwaarts 'n kwart slag op de wegbreedte mogelijk
+maakt, waardoor vanzelf de wagen in de goede richting zal staan.
+
+Het spreekt vanzelf, dat ge in uwe automobilistische loopbaan vaak voor
+gevallen zult komen te staan, die moeilijk allen van te voren omschreven
+kunnen worden. Dit is ook niet de bedoeling. De hoofdzaak is, dat ge
+volkomen meester wordt, door 'n koel en kundig leeren bezien, van elke
+situatie, 'tzij dat deze snel beleid of kalm overleg vraagt. In vele
+gevallen zal 'n begrip van wat verkeer beduidt, geholpen door locale
+voorschriften, u sneller voorschrijven wat ge te doen hebt dan honderd
+geschreven regels. Maar de principes ervan, dient ge allicht vooruit te
+kennen.
+
+
+
+
+NACHTRITTEN EN MIST.
+
+
+Het onderscheiden van de voorwerpen en de weggesteldheid met deszelfs
+verschijnselen bij nacht, is voor 'n bestuurder, die over dag goed vér
+kan zien, heel wat gemakkelijker dan voor een, bij wien dit minder het
+geval is. Natuurlijk is goed observeeren hier nog nuttiger dan bij 't
+rijden bij dag, omdat het voorwerp of voertuig in het licht van de
+lampen zich minder snel definieeren laat. Bij kruisingen verraden
+vaak witte lichtglansen op de boomen, op 'n hek, op struikgewas, op 'n
+telegraafpaal, die zich op het kruispunt bevinden, reeds het naderen
+van 'n auto uit de andere richting. Hetzelfde valt bij 'n bocht te
+constateeren. Het achteroprijden van onverlichte wagens kan soms worden
+waargenomen doordat zich tusschen 'n eerst waargenomen lichtend punt in
+de verte en uwe lantaarns zich iets donkers geschoven heeft. De lantaarn
+of 't licht dat ge eerst zaagt is verdwenen. Reeds elders beschreef ik
+(„De Kampioen”, 23 Maart 1917) het effect, dat 'n rijtuig, 'n tentwagen,
+of ander van achter met zeil afgesloten of gelakt voertuig maakt. Uit
+het eerst volslagen duister begint vaag, als 'n zeer ver verwijderd
+schijnsel iets te glimmen, flauwe bewegelijke glansen, die saamvloeien
+tot 'n vlak, als van 'n zwart geverniste blikken plaat. De beweging
+ontstaat door het ongelijkmatig terugglanzen van uw lantaarnlicht
+op de achterzijde van het steeds op en neer of heen en weer veerende
+voertuig. Pas vlak bij snijdt het donkere silhouet van het voertuig
+zich duidelijker in de donkerte uit, doch pas op 't oogenblik, dat de
+lantaarnlichten van de auto het inhalen. Pas op voor onverlichte karren,
+vooral op 's nachts naar de markt rijdende bodewagens of groentekarren.
+De laatste vloeien door hunne last, vooral 's zomers, zóó met het
+boomenloof ineen, dat ze niet dan van zeer nabij daaruit te herkennen
+zijn, om zich als gevaarlijke verkeersstoornissen te openbaren. De
+plaats voor de lampen om het beste licht te leveren, is ze laag te
+plaatsen en zoo ver mogelijk naar voren. Verkieslijk is de voorruit
+schuin te plaatsen opdat de weerglans van het licht den bestuurder
+niet hindere. Dat heeft ook z'n voordeel indien ge door 'n andere auto
+achterop wordt gereden. Staat de voorruit recht, dan wordt ge door de
+spiegeling van de lantaarnlichten van de auto achter u, vaak volkomen
+verblind, of dansen de lichtschijnsels daarin zóó onaangenaam heen en
+weer, dat deze u het uitzien zeer moeilijk maken.
+
+[Illustratie: Fig. 17.
+
+De vormen der dingen bij het licht van schijnwerpers.
+                                                       (_Autoleven_).]
+
+[Illustratie: Fig. 18.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+Reeds maakte ik melding van de wenschelijkheid, om zware zoeklichten uit
+te schakelen en de stadslampen in te schakelen bij het passeeren van 'n
+anderen wagen[6]. Daarmede kan veel gevaar voorkomen worden. 'n Middel
+om het gevaar van verblind te worden, te ontloopen, indien de ander
+z'n licht niet dooft, is een van de oogen dicht te doen, het linksche,
+en dit direct na het passeeren weer te openen, waardoor men tenminste
+met een der oogen zien kan. De ruimte tusschen den naderenden wagen en
+de uwe, wordt door het licht fel beschenen en kan er dus nauwkeurig
+geconstateerd worden of de weg zóóver veilig is. Het niet verblinde oog
+wordt dan onmiddellijk bij het passeeren geopend en kan dan normaal
+dienst doen.
+
+[6] Pag. 33/4.
+
+[Illustratie: Fig. 18_a_.
+                                                       (_Autoleven_).]
+
+Even wil ik hier in 't voorbijgaan op wijzen op 'n uit Amerika sinds
+eenigen tijd gebruikt genre schijnwerpers-lenzen, die niet hooger
+belichten dan ongeveer 1.30 M. van den grond (fig. 18 en 18_a_).
+Daardoor wordt het gevaar van verblinding op niet geringe wijze
+verkleind. Verder zijn er ook lenzen die het licht van de schijnwerpers
+breken op zoodanige wijze, dat hierdoor geen overlast wordt aangedaan
+aan eenig ander weggebruiker, maar toch op de voor den bestuurder
+noodige plaats en afstand de volle lichtkracht plaatselijk tot haar
+recht komt (fig. 18_b_). Het nut van dergelijke lenzen en schijnwerpers
+is na het bovenstaande duidelijk en lijken deze mij op den duur
+onontbeerlijk.
+
+[Illustratie: Fig. 18_b_.
+                                                       (_Autoleven_).]
+
+Pas ook op voor _ieder_ rood licht, dat ge ziet, zelfs al is de
+beteekenis bij het passeeren er u niet duidelijk van. Gewoonlijk bevindt
+zich vlak daarna 'n tramovergang of om 'n bocht, 'n spoorwegovergang.
+
+Bij mist zijn gele vloeipapieren schijven voor de schijnwerpers het
+doelmatigst. Ook kunnen de lantaarns zoo laag mogelijk naar den grond
+vóór den wagen gedraaid worden, opdat geen stralenbundels de hoogte in
+gaan, om voor uw wagen groote witte misttrechters te zetten, die alle
+uitzicht belemmeren. Ook kunt ge 'n simpele fiets-carbid-lantaarn heel
+laag vooraan het chassis of onder den koeler opgehangen, die onder den
+mist door lichtend, uw pad verlicht. Indien het overdag mist, is het
+echter juist geraden de groote lampen aan te steken, teneinde andere
+weggebruikers sneller uwe nadering aan te kondigen. Zelf hebt ge er dan
+geen last van.
+
+Zoowel 's nachts als bij mist, dient men vooral de geluiden die men
+waarneemt, te controleeren. Bij twijfel houde men den wagen in en kan
+altijd tevens 'n signaal gegeven worden.
+
+
+
+
+SLIPPEN.
+
+
+Ik zie u al rillen. Slippen! Angstaanjagende cauchemars met gedeukte
+en verbrijzelde koelers, verbogen spatborden, ontzette voor- of
+achter-assen en versplinterde wielen rijzen bij dit woord voor uw geest
+op. Doch het is niet zoo erg als ge u voorstelt. 'n Goed bestuurder
+kan aan 'n slippende beweging zelf veel redresseeren, en veelal zijn
+ernstige ongelukken aan onervarenheid of onvoorzichtigheid te wijten.
+
+Eigenlijk zijn er twee wijzen van slippen. Eene wijze, waarop de geheele
+wagen, n'en déplaise elke stuurbeweging wordt voortgeschoven langs de
+eenmaal genomen baan, de andere waarop alleen de achterwielen
+wegschuiven en 'n zijdelingsche slipbeweging ontstaat.
+
+Slippen kan ontstaan door het remmen van de auto, terwijl deze zich
+op 'n glad of glibberig weggedeelte bevindt. De toestand van zoo'n
+weggedeelte of straat (op asfalt b.v.) kan in vele gevallen door den
+bestuurder worden opgemerkt, en indien ongevallen voorkomen, kan dit dus
+vaak de schuld van 'n plotseling opdoemende hindernis, in den vorm b.v.
+van 'n onvoorzichtigen voetganger of 'n achteloos rijdende voerman zijn.
+Want de glijbeweging door 'n wagen gemaakt als direct en enkel gevolg
+van de weggesteldheid, kan vaak door 'n ervaren bestuurder wel degelijk
+worden hersteld. Deze voelt in de meeste gevallen die glijbeweging al
+aankomen en voor dat deze goed tot ontwikkeling gekomen is, heeft-ie 'm
+al geredresseerd, door 'n snelle, doch nooit bruuske stuurbeweging. Het
+spreekt vanzelf dat hier van 'n zijdelingsche slipbeweging sprake is.
+
+De glijbeweging, waarbij ondanks het bij-sturen der voorwielen, de
+wagen doorglijdt, geeft 'n eigenaardig hopeloos gevoel; niets kan dit
+glijden voorkomen, dan voorzichtig kleine draaiingen heen en weer met 't
+stuur uit te voeren, om zoo te zeggen met de voorwielen te tasten naar
+houvast. Vaak gebeurt dit plotseling en dient men dus verdacht te zijn
+op 'n daaruit voortvloeiend zijdelingsch slippen, dat, als de voorwielen
+eenmaal weer houvast hebben, zich gemakkelijker laat redresseeren.
+'n Zijdelingsche slipbeweging is tegen te gaan door met 't stuurwiel
+de voorwielen te draaien in de richting waarheen de achterwielen
+slippen. Het kan dan voorkomen, dat de wagen dan naar de andere zijde
+doorglijdt, wat dan opnieuw door dezelfde beweging met 't stuur moet
+worden bijgewerkt. Voor 'n goed bestuurder wordt deze beweging dezelfde
+als voor 'n koorddanser, die zich door balanceeren in evenwicht houdt.
+Hieruit volgt vanzelf dat 'n onzeker en nerveus bestuurder in dergelijke
+gevallen het meest kans zal hebben op 'n ongeval. Wie eenmaal rustig het
+onzekere, wat weeë gevoel, dat slippen den beginnenden bestuurder geeft,
+heeft overwonnen, het „griezelige” er van niet meer ondervindt, heeft
+heel veel minder te vreezen. Want geen _angst_ meer te hebben voor het
+slippen is 'n groote factor om zich goed te durven verweren bij 'n
+slipgeval.
+
+Bij lichte wagens kunnen verschillende te voorziene oorzaken tot slippen
+leiden. Eerstens zijn rubber groefbanden voor deze kleine vehikels beter
+dan nagelbanden, die bij weinig gewicht niet geheel tot hun recht komen.
+Voor grooten bewijzen de nagelbanden uitstekende diensten. Ook 'n op
+z'n veeren springende wagen kan slippen in de hand werken, evenals, om
+dezelfde reden 'n slechte bestrating hiertoe leiden kan. De variatie in
+druk van de wielen op den grond is er oorzaak van. Hoe gelijkmatiger
+die druk, des te veiliger rijden. Dan kan 'n minder goed gestelde rem
+tot slippen aanleiding geven en evenzoo 'n slechte verdeeling van het
+gewicht waarmede de wagen belast is. De minder goed gestelde rem is
+oorzaak dat niet beide wielen denzelfden weerstand ondervinden en de
+slechte gewichtsverdeeling veroorzaakt weer verscheidenheid in druk.
+
+Geheel drijfnatte wegen zijn minder gevaarlijk dan slibberige. Ook onder
+boomen kan 'n overigens droge weg gevaarlijke stukken bevatten. Vooral
+in 't najaar dient hierop gelet te worden, omdat de bladeren der boomen
+op den harden ondergrond der straatsteenen 'n sliplaag bedekken en dus
+oogenschijnlijk geen slipgevaar opleveren. Daarom mijde men in de gure
+jaargetijden zooveel mogelijk den rand der bestrating, die vaak 'n
+glijkans biedt welke nog gevaarlijker wordt door de dichte nabijheid van
+den berm en deszelfs ap- en dependenties als boomen, telegraafpalen,
+lantaarns en tutti quanti.
+
+Het slippen op rails, door het geraken van de wielen tusschen de
+spoorstaven vermeldde ik op pag. 40. Neem de bochten breed bij
+slipgevaar en blijf zoo mogelijk midden op den weg. Rijdt ook in dit
+geval niet te dicht langs 'n hindernis of 'n ander voertuig of auto.
+Geeft elkaar steeds de ruimte, vooral onder deze omstandigheden.
+
+Over het gebruik dat ervaren bestuurders wel van de slipbeweging maken
+in noodgevallen, behoef ik hier niets te zeggen, als vallende buiten den
+opzet van dit boekske.
+
+
+
+
+SLOTWOORD.
+
+Zoo zijn we dan aan 't einde van deze beknopte handleiding gekomen. Wie
+van den weg en zijne verschijnselen houdt, zal daar 'n uitgebreid veld
+voor studie van mensch en dier vinden. Voor wie graag reist heeft alles
+wat zich aan z'n oog vertoont bekoring, omdat het 'n deel vormt van dat
+groote verlangen naar levensuitbreiding, waartoe reizen de gelegenheid
+biedt. Die zal ook van z'n auto gaan houden, als 'n vriend, die op uwe
+tochten met u meeleeft, en aan wiens verfijnd mecanisme ge 'n deel van
+uwe beste levensmomenten dankt. En als ge zóóver zijt, dan heeft de
+ervaring u al meer dan deze grondregels, opmerkingen en gevolgtrekkingen
+van buiten doen leeren. Doch deze zullen dan toch tenminste het genoegen
+hebben gehad, u wellicht op uwe eerste schreden vergezeld te hebben op
+den weg om 'n goed, ervaren en humaan bestuurder te worden!
+
+
+
+
+NATIONALE EN INTERNATIONALE WAARSCHUWINGSBORDEN VOOR AUTOMOBILISTEN.
+
+
+
+
+~IEDERE AUTOMOBILIST~ MOET IN ZIJN BEZIT HEBBEN ONDERSTAANDE PRACTISCHE
+WERKEN:
+
+DE AUTOMOBIEL EN HARE BEHANDELING, door JULIUS KUSTER       Prijs ƒ 1.25
+
+HET MOTORRIJWIEL EN ZIJNE BEHANDELING, door W. SCHURICHT    Prijs ƒ 0.75
+
+DE MOTOR-MACHINIST van J. E. BOS.                           Prijs ƒ 1.35
+
+DE MACHINIST-BANKWERKER van J. E. BOS.                      Prijs ƒ 1.25
+
+In iederen boekhandel verkrijgbaar, of na ontvangst van postwissel door
+den uitgever dezes.
+
+
+
+
+#Nationale Waarschuwingsborden voor Automobilisten.#
+
+
+MODEL I.
+
+Sluiting voor alle motorrijtuigen op meer dan twee wielen (art. 3, art.
+4, art. 8, alle eerste lid, sub a.)
+
+#A. Voortdurend.#
+
+Kleur: rood met witte letters.
+
+[Illustratie]
+
+#B. Tijdelijk.#
+
+Kleur: Linkerhelft rood met witte letters.
+
+Rechterhelft wit met roode letters.
+
+[Illustratie]
+
+
+MODEL II.
+
+Sluiting voor motorrijtuigen op meer dan twee wielen boven zekere
+afmeting of gewicht (art. 3, art. 4, art. 8, alle eerste lid, sub a en
+b.)
+
+#A. Boven zekere afmetingen.#
+
+#B. Boven zeker gewicht.#
+
+(Te bepalen met samenstelling en inrichting)
+
+Kleur: rood met witte letters.
+
+ { [Illustratie]
+ {
+ { [Illustratie]
+
+
+MODEL III.
+
+Sluiting voor alle motorrijtuigen en voor rijwielen (art. 8, eerste lid,
+sub a.)
+
+#A. Voortdurend.#
+
+Kleur: rood met witte letters.
+
+[Illustratie]
+
+#B. Tijdelijk.#
+
+Kleur: Linkerhelft rood met witte letters.
+
+Rechterhelft wit met roode letters.
+
+[Illustratie]
+
+
+MODEL IV.
+
+Snelheidsbeperking voor bepaalde wegen binnen bebouwde kommen (art. 8,
+tweede lid.)
+
+Kleur: groen met witte letters.
+
+[Illustratie]
+
+
+#Kenteeken voor rijwielpaden.#
+
+(Art. 2, tweede lid, sub 6º, der wet en art. 1, sub 4º, van het Motor-
+en Rijwielreglement 1905, Staatsblad No. 294.)
+
+Kleur: zwart met witte letters.
+
+[Illustratie]
+
+
+Internationale Waarschuwingsborden voor Automobilisten.
+
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Steile daling.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Stijging.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Bocht naar rechts.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Bocht naar links.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Bocht met stijging.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Bocht met daling.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: „Dos d'âne”.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Knik.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Spoorwegovergang.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Doorgang onder viaduct.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Railskruising over den weg.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Slechte bestrating.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Hoornsignaal.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Gevaarlijke kruising.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Daling met gevaarlijke bochten.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Dorp.]
+
+#De borden worden geplaatst ongeveer 200 M. vóór 't gevaarlijke punt en
+2 M. boven den grond.#
+
+
+
+
+                Practische Bibliotheek—Geïllustreerd.
+
+ No. 1.    SCHREBER, #Longen-Gymnastiek#.—#Tweede druk#         45 Cent.
+
+  „  2.    SCHREBER, #Eerste Hulp bij Ongelukken#.—#Tweede
+             druk#                                              35   „
+
+  „  3.    VAN DE VEN, #Amateur Fotograaf#.—#Derde druk#        35   „
+
+  „  4.    TOEPOEL, #Physical Culture#. Lichaamsversterking     75   „
+
+  „  5.    PAUL, #Licht-, Lucht- en Zonnebaden#                 35   „
+
+  „  6.    YVONNE, #De Kleine Briefsteller#.—#Tweede druk#      45   „
+
+  „  7.    REICHELL, #Levensmagnetisme#.—#Tweede druk#          25   „
+
+  „  8.    ANTON, #Mijn Terrarium#.                             45   „
+
+  „  9.    ANTON, #Mijn Aquarium#.—#Tweede druk#                45   „
+
+  „ 10.    HILDEBRAND, #Luchtscheepvaart#, popul. beschouwing   35   „
+
+  „ 11.    KÜSTERS, #Automobiel en behandeling#.—#2e druk#      ƒ 1.25
+
+  „ 12.    TESSELHOFF, #Eenvoud. Boekhouding#.—#Derde druk#     45 Cent.
+
+  „ 13.    VOSMAER, #Radium en Röntgenstralen#                  45   „
+
+  „ 14.    VOSMAER, #Telegrafie zonder draad#                   45   „
+
+  „ 15.    BETTS, #Zweedsche Gymnastiek#. Vrije oefeningen      75   „
+
+  „ 16.    MACKENZIE, #Hoe men een goedk. Tent kan
+             maken#.—#2e druk#                                  35   „
+
+  „ 17.    LIERNUR, #Voetbal Omnia Vincit#. Blijspel            35   „
+
+  „ 18.    ANTON, #Do you speak English?#—#Tweede druk#         35   „
+
+  „ 19.    ANTON, #Parlez-vous Français?#                       35   „
+
+  „ 20.    ANTON, #Parla Italiano?#                             35   „
+
+  „ 21.    ANTON, #Parolas Esperante?#                          35   „
+
+  „ 22.    ANTON, #Sprechen Sie Deutsch?#                       35   „
+
+  „ 23.    ANTON, #Habla usted Espanol?#                        35   „
+
+  „ 24.    V. D. BOOM, #Wereld-Hulptaal#. Systeem
+             „Ido”.—#Tweede druk#                               45   „
+
+  „ 25.    LURASCO, #De Vlinderverzameling#                     45   „
+
+  „ 26.    YVONNE, #Fröbelwerkjes#                              45   „
+
+  „ 29.    VISSER, #Volksnamen Geneesmiddelen#                  95   „
+
+  „ 30.    TOEPOEL, #Knotszwaaien en Balstooten#                60   „
+
+  „ 31.    OTT, #Rijwiel. inrichting#.—#Derde druk#             45   „
+
+  „ 32.    B. P. SCOUT, #Padvinders#. Handleiding.—#Tweede
+             druk#                                              35   „
+
+  „ 33.    ANTON, #De Hengelsport#                              45   „
+
+  „ 33_a_. B. P. SCOUT, #Boschleven voor Padvinders#            35   „
+
+  „ 34.    ACKERMAN, #Duiventeelt#                              45   „
+
+  „ 35.    ACKERMAN, #Konijnenfokken#                           45   „
+
+  „ 36.    LURASCO, #Het Zeewater-Aquarium#                     45   „
+
+  „ 37.    ANTON, #Ring-, Brug- en Standoefeningen#             45   „
+
+  „ 38.    YVONNE, #Het Boek der Etiquette#.—#Tweede druk#      45   „
+
+  „ 39.    SCHURICHT, #Motorrijwiel en zijne Behandeling#       75   „
+
+  „ 40.    LURASCO, #Siervisschen en Amphibiën#                 45   „
+
+  „ 41.    WALTHER, #Samenstelling van Vliegmachines#           45   „
+
+  „ 41_a_. YVONNE, #Nieuw Kookboek#. 250 Recepten               60   „
+
+  „ 42.    BARTELS, #Kanarieteelt#.—#Tweede druk#               45   „
+
+  „ 43.    REMLOF, #Hoenderteelt#                               45   „
+
+  „ 44.    BARTELS, #De Octrooiwet#. Handleiding voor den
+             uitvinder                                          60   „
+
+  „ 44_a_. YVONNE, #Handelscorrespondentie in 4 Talen#. I       45   „
+
+  „ 45.    DISSE, #Redden van Drenkelingen#. Met 9 Foto's       45   „
+
+  „ 46.    REMLOF, #Groenteteelt#.—#Tweede druk#                75   „
+
+  „ 47.    PREISS, #Handleiding voor Postzegelverzamelaars#     35   „
+
+  „ 48.    ORNITHOPHILOS, #Exotische Siervogels#                45   „
+
+  „ 49.    LURASCO, #Handleiding voor Herbarium#                35   „
+
+  „ 50.    #Hoe kan ik mijn brood verdienen?#                   45   „
+
+  „ 51.    ORNITHOPHILOS, #Inheemsche Zangvogels#               45   „
+
+  „ 51_a_. ANTON, #Engelsche Taal met Uitspraak#                35   „
+
+  „ 52.    ANTON, #Hondenverzorging#                            45   „
+
+  „ 53.    V. D. WAAL, #Machineschrijven#                       45   „
+
+  „ 54.    BOS, #Zakhandboek v. d. Machinist-Bankwerker#.—#2e
+             druk#                                              ƒ 1.25
+
+  „ 55.    BOS, #Motor-Machinist#                               „ 1.35
+
+  „ 56.    YVONNE, #Bereiding verschillende Dranken#. Americ.
+             Drincs                                             45 Cent.
+
+  „ 57.    ABRAAS, #Padvinders Seinboek#                        35   „
+
+  „ 58.    DE REGT, #Nederlandsch voor Vreemdelingen#           45   „
+
+  „ 59.    YVONNE, #Handleiding Jams, Geleien, Compôte's en
+             Vla's#                                             45   „
+
+  „ 60.    WEGERIF, #Wat moet men weten voor men laat bouwen#   75   „
+
+  „ 61.    REMLOF, #Bijenteelt op beperkte ruimte#              75   „
+
+  „ 62.    REMLOF, #Fruitteelt op beperkte ruimte#              90   „
+
+  „ 63.    REMLOF, #Bloementeelt op beperkte ruimte#            90   „
+
+  „ 64.    TER HAAR, #Eten om te leven#                         45   „
+
+  „ 65.    YVONNE, #Handleiding voor het Inmaken van Groenten#  45   „
+
+  „ 66.    YVONNE, #Het gebruik van de Hooikist#.—#Tweede
+             druk#                                              35   „
+
+  „ 67.    DE REGT, #Holländisch für Deutsche#                  45   „
+
+  „ 68.    DE REGT, #Dutch for Englishmen#                      45   „
+
+  „ 69.    DE REGT, #Hollandais pour Français#                  45   „
+
+  „ 70.    GALESLOOT, #Snoeien van Bloemheesters#               75   „
+
+  „ 71.    SCHILPEROORT, #Automobielrijden#                     ƒ 1.25
+
+  „ 72.    DE JONG, #Administratieve Statistiek#                90 Cent.
+
+
+
+
+[Illustratie]
+
+               Vraagt GRATIS de geïllustreerde Brochure:
+
+                „DE FOTOGRAFIE. Fotografeeren ontwikkelt
+                     den smaak en het kunstgevoel”.
+
+                       *     *     *     *     *
+
+                              IVENS & Co.
+                            HOFLEVERANCIERS
+
+                                NIJMEGEN
+                        13–17 Van Berchenstraat
+
+                               GRONINGEN
+                         3 Kleine Pelsterstraat
+
+                               AMSTERDAM
+                            115 Kalverstraat
+
+                                DEN HAAG
+                             124 Noordeinde
+
+                       *     *     *     *     *
+
+                            Foto-Toestellen
+                         VOOR THUIS OF OP REIS
+                 in elke grootte en voor ieders beurs.
+
+
+
+
+  +---------------------------------------------------------+
+  |                                                         |
+  |              OPMERKINGEN VAN DE BEWERKER:               |
+  |                                                         |
+  |  De volgende correcties zijn in de tekst aangebracht:   |
+  |                                                         |
+  |  Bron (B:) — Correctie (C:)                             |
+  |                                                         |
+  |  B: #beleefdheidsvormen#. #2e dr.#                      |
+  |  C: #beleefdheidsvormen#.—#2e dr.#                      |
+  |  B: leer ik Dansen?# #Tweede druk#                      |
+  |  C: leer ik Dansen?#—#Tweede druk#                      |
+  |  B: bij uitzondering andors, dan blijve                 |
+  |  C: bij uitzondering anders, dan blijve                 |
+  |  B: niet aangenaam is. Bovendien weigert eens           |
+  |  C: niet aangenaam is. Bovendien, weigert eens          |
+  |  B: méér ontleed, ontdekt, tot z'n                      |
+  |  C: méér ontleedt, ontdekt, tot z'n                     |
+  |  B: te Bussum (fig, 8), (de laatste                     |
+  |  C: te Bussum (fig. 8), (de laatste                     |
+  |  B: bereden mogen worden of 't zijn stille              |
+  |  C: bereden mogen worden òf 't zijn stille              |
+  |  B: veilig is. Het niet verblindde oog                  |
+  |  C: veilig is. Het niet verblinde oog                   |
+  |  B: #Eenvoud Boekhouding#.—#Derde druk#      45 „       |
+  |  C: #Eenvoud. Boekhouding#.—#Derde druk#      45 Cent.  |
+  |  B: maken#. #2e druk#                                   |
+  |  C: maken#.—#2e druk#                                   |
+  |  B: #Voetbal Omnia Vincit#, Blijspel                    |
+  |  C: #Voetbal Omnia Vincit#. Blijspel                    |
+  |  B: #Rijwiel. inrichting#,—#Derde                       |
+  |  C: #Rijwiel. inrichting#.—#Derde                       |
+  |  B: #Nieuw Kookboek#, 250 Recepten                      |
+  |  C: #Nieuw Kookboek#. 250 Recepten                      |
+  |  B: RARTELS, #Kanarieteelt#.—#Tweede                    |
+  |  C: BARTELS, #Kanarieteelt#.—#Tweede                    |
+  |                                                         |
+  +---------------------------------------------------------+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Automobiel-rijden, by Tom Schilperoort
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK AUTOMOBIEL-RIJDEN ***
+
+***** This file should be named 39354-0.txt or 39354-0.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/3/9/3/5/39354/
+
+Produced by The Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/39354-0.zip b/39354-0.zip
new file mode 100644
index 0000000..aeb5cdf
--- /dev/null
+++ b/39354-0.zip
diff --git a/39354-8.txt b/39354-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..9366452
--- /dev/null
+++ b/39354-8.txt
@@ -0,0 +1,2305 @@
+The Project Gutenberg EBook of Automobiel-rijden, by Tom Schilperoort
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Automobiel-rijden
+
+Author: Tom Schilperoort
+
+Release Date: April 2, 2012 [EBook #39354]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK AUTOMOBIEL-RIJDEN ***
+
+
+
+
+Produced by The Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net
+
+
+
+
+
+  +----------------------------------------------------------------+
+  |                                                                |
+  |                 OPMERKINGEN VAN DE BEWERKER:                   |
+  |                                                                |
+  | De tekst in dit bestand wordt weergegeven in de originele,     |
+  | verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te      |
+  | moderniseren.                                                  |
+  |                                                                |
+  | Bladzijde-nummering is verwijderd. Afgebroken woorden aan het  |
+  | einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Voetnoten zijn  |
+  | verplaatst naar het eind van de alinea met de verwijzing.      |
+  |                                                                |
+  | De in het origineel als cursieve tekst is weergegeven als      |
+  | _cursief_. Uitgespatieerde tekst is weergegeven als            |
+  | ~uitgespatieerd~; vette tekst als #vet#.                       |
+  |                                                                |
+  | Overduidelijke druk- en spelfouten in het origineel zijn       |
+  | gecorrigeerd. Variaties in spelling zijn behouden.             |
+  |                                                                |
+  | Aan het eind van het boek volgt een overzicht van de           |
+  | aangebrachte correcties.                                       |
+  |                                                                |
+  | De illustraties zijn beschikbaar bij de html-versie van        |
+  | dit e-boek op http://www.gutenberg.org/                        |
+  |                                                                |
+  +----------------------------------------------------------------+
+
+
+
+
+                    Bibliotheek voor Sport en Spel
+
+                            GE�LLUSTREERD.
+
+ No. 1.    SAMSON, #Voetbal-Sport, Voor en Tegen#               35 Cent.
+
+  "  2.    GROOTHOFF, #Voetbal-Scheidsrechter#.--#Tweede druk#   75   "
+
+  "  3.    #Voetbal#, Volledige Handleiding.--#Vijfde druk#      35   "
+
+  "  4.    TENNISSER, #Lawn Tennis#.--#Vierde druk#              45   "
+
+  "  5.    SINCLAIR, #Water-Polo#.--#Tweede druk#                35   "
+
+  "  6.    SMINK, #Cricket#. Handleiding.--#Tweede druk#         35   "
+
+  "  7.    JHR. R. V. R., #Croquet#, Handleiding.--#Tweede
+             druk#                                              35   "
+
+  "  8.    #Handleiding Kegelen.#--#Tweede druk#                 35   "
+
+  "  9.    GODEFROY, #Korfbal#, Handleiding.--#Derde druk#       45   "
+
+  " 10.    #Handleiding Hockey#, Regels en Wenken.--#Tweede
+             druk#                                              45   "
+
+  " 11.    VAN BOOVEN, #Hockey#, Engelsche Regels               75   "
+
+  " 12.    #Volledige Handleiding Roeien.#--#Tweede druk#        45   "
+
+  " 13.    #Volledige Handleiding Zeilen.#--#Tweede druk#        60   "
+
+  " 14.    DISSE, #Zwemschool#.--#Tweede druk#                   45   "
+
+  " 15.    DISSE, #Droogzwemmen#.--#Derde druk#                  35   "
+
+  " 16.    KUFAHL, #Schermen#.--#Tweede druk#                    60   "
+
+  " 17.    #Boksen.#--#Derde druk#                               45   "
+
+  " 18.    J. E. TOL, #Worstelen#. 51 Foto's.--#Derde druk#      45   "
+
+  " 19.    J. A. SCHUTTER, #Schoonrijden#                       60   "
+
+  " 20.    A. P. L. SPUYBROEK, #Kolven#                         60   "
+
+  " 21.    #Handleiding Rolschaatsenrijden#                     45   "
+
+  " 22.    DISSE, #26 Openluchtspelen#.--#Tweede druk#           45   "
+
+  " 23.    VAN E., #Halteren#, voor Dames en Heeren.--#Tweede
+             druk#                                              45   "
+
+  " 24.    JAEGER, #Skiloopen#                                  35   "
+
+  " 25.    WESTRA, #Kaatsen#, Volledige Handleiding             60   "
+
+  " 26.    ULYSSES, #Wielrennen en Trainen#                     45   "
+
+  " 27.    HARTMANN, #Wandelen en Springen#                     45   "
+
+  " 28.    HARTMANN, #Hardloopen#, Cross Country.--#Tweede
+             druk#                                              45   "
+
+  " 29.    #Handleiding Balwerpen#                              45   "
+
+  " 30.    #Handleiding Handboogschieten#                       45   "
+
+  " 31.    TOEPOEL, #Ju Jutsu#, Japansche
+             Vecht-Methode.--#Tweede druk#                       75   "
+
+  " 32.    R. JOHN, #Motorboot-Sport#                           75   "
+
+  " 33.    VAN RIESEN, #Manoeuvres#.--#Tweede druk#              75   "
+
+  " 34.    #Golfspel#, Regels en Wenken                         45   "
+
+  " 35.    SCHAKER, #De Jonge Schaker#.--#Tweede druk#           45   "
+
+  " 36.    BROEKKAMP, #Jonge Dammer#                            f 1.35
+
+  " 37.    BROEKKAMP, #Handleiding Dammen#.--#Tweede druk#       45 Cent.
+
+  " 38.    BROEKKAMP, #De Dammer#, gewijzigde
+             centrumopening.--#2e druk#                          45   "
+
+  " 39.    LEEFSON, #Meest voork. Dansen# en
+             #beleefdheidsvormen#.--#2e dr.#                     45   "
+
+  " 40.    #Handleiding Skatspel.#--#Tweede druk#                45   "
+
+  " 41.    #Kleine Billardschool.#--#Tweede druk#                45   "
+
+  " 42.    YVONNE, #Spelenboek#, Whist, Ombre, Pandoeren
+             enz.--#Vierde druk#                                 45   "
+
+  " 43.    YVONNE, #Wat zullen wij Spelen?# 100
+             Spelletjes.--#Tweede druk#                          60   "
+
+  " 44.    #Padvindershandboek#, 3 dl. in ��n band              f 1.25
+
+  " 44_a_. #Spelletjes voor Jonge Padvinders.#--#Tweede druk#    35 Cent.
+
+  " 45.    ANTON, #Training voor Roeien en Zwemmen#             45   "
+
+  " 46.    ANTON, #Paardensport#, Wenken voor
+             beginners.--#Tweede druk#                           60   "
+
+  " 47.    YVONNE, #Hoe leer ik Dansen?#--#Tweede druk#          45   "
+
+  " 48.    DE COUBERTIN, #Practische Lichaamsoefening#          60   "
+
+  " 49.    LECUYER, #Het Sabelschermen#, met 15 Foto's          45   "
+
+  " 50.    EVERTS, #Techniek en Tactiek Hockey#                 45   "
+
+  " 51.    CHARLEMONT, #Fransch Boksen#                         45   "
+
+  " 52.    C. TURNER, #Regels Badmintonspel#                    45   "
+
+  " 53.    DISSE, #Bijzondere Zwemoefeningen#                   45   "
+
+  " 54.    JOLIZZA, #Tien bekende Dansen#                       45   "
+
+  " 55.    MEA, #Het Boek der Pati�nces#, 50
+             Pati�nce-Spelen.--#Tweede druk#                     45   "
+
+  " 56.    STABENOW, #Bridge#, Een beknopte Handleiding         45   "
+
+  " 57.    MERKESTEIJN, #Het rijden van Bok#                    45   "
+
+  " 58.    VAN BOOVEN, #Ruby Voetbalregels#                     45   "
+
+  " 59.    YVONNE, #Sjoelbak en Triktak#. Spelregels            35   "
+
+  " 60.    LEEFSON, #Nieuwste Dansen 1916#                      60   "
+
+  " 61.    VAN DER EEM, #Spelen en Kunstjes#                    45   "
+
+  " 62.    VAN SANTEN, #Wandelsport en Training#                45   "
+
+
+
+
+AUTOMOBIEL-RIJDEN.
+
+
+
+
+                           AUTOMOBIEL-RIJDEN
+
+                                  DOOR
+
+                           TOM SCHILPEROORT.
+
+                [Illustratie: MENS SANA IN CORPORE SANO]
+
+                       BAARN.--J. F. VAN DE VEN.
+
+
+
+
+INHOUD.
+
+
+                                               Bladz.
+
+   Inleiding                                        7
+
+   De bestuurder                                    8
+
+   Het vertrek!                                    11
+
+   Het remmen                                      15
+
+
+ OP DEN WEG.
+
+   Het verkennen van den weg en het oefenen
+     van de oogen                                  19
+
+   Signalen en weggebruiken                        25
+
+
+ MANOEUVRES.
+
+   Uitwijken                                       35
+
+   Overwegen, trams en rails                       39
+
+   Achteruit rijden, enz.                          43
+
+   Nachtritten en mist                             48
+
+   Slippen                                         53
+
+   Slotwoord                                       56
+
+
+ TOEVOEGSEL.
+
+   Nationale en internationale verkeersborden
+     voor automobilisten, enz.                     59
+
+
+
+
+HET ZOO GUNSTIG EN ALGEMEEN BEKENDE VICTORIAWATER, NATUURLIJK
+MINERAALWATER UIT DE VICTORIABRON TE OBERLAHNSTEIN, IS TEN ALLEN
+TIJDE ALS EEN GEZONDE SPORTDRANK AAN TE BEVELEN, DAAR HET GUNSTIG
+WERKT OP DE VERTERINGSORGANEN EN NIMMER DE MAAG VERKOELT.
+
+
+
+
+AUTOMOBIEL-RIJDEN.
+
+
+"Simple when you know how!" zeggen de Amerikanen. En zeker is dit van
+toepassing op het besturen van automobielen.
+
+Want al moge het feit, dat gedurende de laatste tien jaren er in de
+behandeling van de machine, 'n groote vereenvoudiging is gekomen, door
+de steeds groeiende vervolmaking van het mecanisme, ook van groote
+invloed zijn geweest op de besturing, toch blijft 't besturen van
+'n auto iets, wat op zich zelf beschouwd, m��r den man betreft, die
+bestuurt, dan de machine, die zich besturen laat.
+
+En in dit kleine verhaal, dat ik u ga doen, omtrent de ervaringen, welke
+de automobilist in z'n functie als bestuurder langs den weg kan opdoen,
+zal slechts ternauwernood en niet meer dan strikt noodig is, sprake zijn
+van het mecanisme, en h��l veel van andere dingen. We gaan zelfs in dit
+boekje van de gedachte uit, dat 'n wagen nooit stopt, dan door den wil
+van z'n bestuurder. We gaan rijden met den meest volmaakten wagen, die
+ons gedurende deze tochten nooit en panne zal laten, die de grootst
+mogelijke geruischloosheid betracht, en die door 'n onzichtbaren
+mecanicien op de meest zorgvolle wijze wordt onderhouden. Met andere
+woorden, we schakelen alle bedrijfsstoornissen uit, zoolang die niets
+met het besturen te maken hebben. Alle aandacht kunnen we zoodoende
+richten op den weg met deszelfs hindernissen, en op ons zelve, opdat
+onze lichamelijke functi�n zoo prompt mogelijk leeren reageeren op de
+zich op dien weg voordoende hinderpalen, welke ons naar 't leven staan,
+of minstens doen alsof.
+
+
+DE BESTUURDER.
+
+De goede en juiste reactie van ons zelf, op wat ons als bestuurder
+in den weg komt, maakt van ons 'n goed bestuurder. 'n Automobiel-
+(of motor-)bestuurder, moet snel kunnen handelen, hij moet direct en
+onmiddellijk kunnen d��rtasten. Hij moet zich zoo snel rekenschap van
+'n situatie kunnen geven, en van de wijze die te beheerschen, dat z'n
+overleg hierbij achterna komt. Want bij moeilijke problemen bij het
+besturen, in de vaart, en bij plotseling zich voordoende hindernissen,
+is er geen tijd voor overleggen. Wat op dat oogenblik handelen doet,
+en _goed_ handelen doet is de resultante van doorproefde ervaring en
+van wat je "nerf" zou kunnen noemen. Tegenwoordigheid van geest is
+hierbij vergeleken nog 'n te langzaam begrip. Zelfvertrouwen, met 'n
+zeker zuiver gevoel van verweer tegen de op de auto ageerende machten
+gedurende de manoeuvre, redden in de meeste gevallen alleen van 'n
+ongeval. In dergelijke noodgevallen moeten, om zoo te zeggen, handen
+en voeten het op direct commando van de zenuwen kennen en doen, zonder
+controle van 'n uitgedacht plan van verweer.
+
+Hieruit volgt dus al vanzelf, dat aan den toekomstigen automobilist 'n
+reeks handelingen moeten bijgebracht worden, die dermate vastgeknoopt
+in z'n hersenen moeten komen te zitten, dat ze zoo noodig instinctmatig
+moeten kunnen worden uitgevoerd in geval dat snel beleid wordt
+vereischt. Want het is niet voldoende z'n auto baas te zijn bij 35 K.M.
+snelheid, maar ook bij het dubbele en, au besoin, bij het driedubbele.
+Dat men van die hooge snelheden geen gebruik maakt, mag geen reden zijn,
+dat er iemand achter 't stuurwiel zit, die er niet boven gaan durft of
+kan. Eerstens kan snelheid op 'n gegeven moment gebiedend noodzakelijk
+worden of zijn, tweedens is iemand, die, z'n wagen niet harder durft, of
+kan rijden dan b.v. 35 K.M. daardoor volstrekt niet immuun geworden voor
+ongevallen. Integendeel zal degene, die boven 'n dergelijke snelheid
+zich 'n waaghals voelt, en er daarom liever beneden blijft, m��r
+blootstaan aan de kans van 'n ongeval, omdat hieruit blijkt, dat hem
+voor het bestuurderschap een der daarvoor noodige kwaliteiten ontbreekt,
+'t geen dus in geval van moeilijkheden in het verkeer, hem noodwendig
+eens noodlottig moet worden. Het verminderen der maximum-snelheid is
+dus wel voor 'n dergelijk rijder 'n wijze voorzorg, maar geeft geen
+zekerheid. Want al verlaagt hij d��rdoor den gevaren-co�ffici�nt, deze
+wordt door z'n gebrek aan rijkunst weer buitensporig verhoogd. En zoo
+komt het, dat, al ziet men het ze niet aan, vaak die zoo voorzichtig
+uitziende bestuurders, grooter gevaar voor het verkeer kunnen opleveren,
+dan zij, die sneller, maar doordacht, hun wagen volledig beheerschen.
+Want ik zei het reeds vaak elders: _Niet van de snelheid hangt in
+hoofdzaak het gevaar af, maar van de bekwaamheid van den bestuurder!_[1]
+
+[1] _Het zou d��rom ook gewenscht zijn, dat in ons land evenals in
+    Frankrijk, voor het verkrijgen van 'n rijbewijs, van Staatswege
+    'n klein examen noodzakelijk werd gesteld._
+
+       *       *       *       *       *
+
+Men leide uit het voorgaande nu echter niet af, dat "jakkeren"
+noodzakelijk is, of ten allen tijde gewenscht. Het tegendeel is waar.
+Maar ieder vervoermiddel moet door z'n bestuurder in alle stadia
+beheerscht kunnen worden, omdat nooit met zekerheid vooruit kan worden
+gezegd, aan welke moeilijkheden, aan den aard van het vervoermiddel
+eigen, het hoofd moet worden geboden. 'n Goed bestuurder moet dus geacht
+worden iemand te zijn, die steeds paraat is bij alle gebeurtenissen
+welke zich tijdens zijn besturen in het verkeer kunnen voordoen, en
+waarbij met slipkansen en het eventueel springen van 'n band en deszelfs
+gevolgen moeten worden rekening gehouden. Maar er is meer: 'n goed
+bestuurder wordt ook geacht iemand te zijn, die z'n helder verstand met
+talent gebruikt en dus niet, hij moge zoo vaardig in het besturen zijn,
+als hij wil, bij verkeershindernissen maar doorjakkert, vertrouwend op
+z'n behendigheid en op z'n "lef" van God-zegen-de-greep! Ik geloof niet
+duidelijk genoeg te kunnen zijn, door nog eens nadrukkelijk te wijzen
+dat z.n. rijden "op groot lef" uit den booze is. De uitdrukking moge
+niet parlementair klinken, ze duidt te goed het euvel aan, om 'n vagere
+omschrijving te gebruiken. Deze funeste manier van rijden, die bestaat
+met open knalpot doorrennen van dorpen, wier besturen vriendelijk
+automobiel-bestuurders verzoeken hun vaart te temperen en welwillend
+genoeg zijn om 'n fatsoenlijk tempo te billijken; die gedemonstreerd
+wordt bij het langs suizen van schichtige paarden, waarbij de voerman
+om matiging van de vaart verzoekt; die inhoudt het om korte bochten
+jakkeren, zonder op de waarschuwingsborden te letten, of het links
+full speed passeeren, als niet gauw genoeg aan het verzoek om uit te
+wijken voldaan wordt, al deze rooversmanieren doen afbreuk aan het
+prestige, dat ieder gentlemanlike automobilist voor zich en voor z'n
+sportmakkers moet trachten te handhaven, vooral bij de toch al reeds
+te vaak voorkomende stugheid der overige weggebruikers tegenover
+den automobilist, 'tgeen door bovenbedoelde manier van rijden
+vanzelfsprekend niet wordt verbeterd. Integendeel het geeft leeken en
+kwaadwilligen 'n schijn van recht te ageeren tegen den automobilist
+in 't algemeen, wat ten ieders voordeele dient te worden vermeden.
+
+Want dit is mij nog volkomen 'n raadsel, waarom of 't noodig is dat
+menschen, die ik in hun dagelijksch leven als prettige, aangename en
+welwillende familievaders ken, opeens tegen iedere kar, iederen boer
+met 'n kruiwagen, iedere koe, of zelfs tegen 'n simpele kip de snoodste
+uitdrukkingen van haat uitstooten, zoodra ze achter het stuur van 'n
+genoegelijke 12 P.K. zitten, en waarmede ze dan voor hun pleizier uit
+zijn!...
+
+Zou wellicht de nurksche en onwillige boer, die met z'n wagen steeds
+links op den weg zit en halsstarrig weigert uit te wijken, daarvoor 'n
+verklaring weten?
+
+
+HET VERTREK!
+
+Waar we dus vaststelden, dat den automobiel-bestuurder, 'n reeks
+handelingen moet bijgebracht worden, die hem 'n basis geven om z'n wagen
+ten allen tijde en goed te besturen, willen we even met den beginneling
+den weg opgaan, ten einde hem bij z'n eerste passen behulpzaam te zijn.
+
+[Illustratie: Fig. 1.
+
+_Links_: de verkeerde methode om den motor aan te slaan.
+
+_Rechts_: de goede methode om den motor aan te slaan.]
+
+Het allereerste wat bij het afrijden geschieden moet is: zien of de
+auto water in den koeler heeft, olie in het carter, benzine in de tank,
+of het contact aanstaat, opdat de motor aangedraaid kan worden, en of de
+versnellingshandle wellicht niet in de versnelling staat; wat beteekent
+dat de verbinding tusschen den motor en de achterwielen is ingeschakeld
+en er dus kans bestaat, dat bij het aanslaan (met de hand aan d'
+aanzetslinger) de wagen direct aan 't rijden over u heen en op hol
+zou kunnen slaan, wat minder gewenscht is. Dat aanslaan geschiedt het
+best, door v��r met flinken ruk van rechts naar links en van onder naar
+boven te trachten den motor 'n paar toeren te doen maken, eerst langzaam
+_zonder_ ruk den slinger rond te draaien. Hierbij voelt men dan direct
+of de motor vrij draait of dat de wagen ingeschakeld staat, in welk
+geval deze onder 't draaien 'n beweging zou maken van vooruit te
+willen gaan. Bij de nieuwere wagens meest met electrische zelfstarters
+toegerust is het gevaar overreden te worden natuurlijk uitgesloten,
+omdat men meestentijds op 't oogenblik dat men met den voet op den
+knop van dat instrument drukt, reeds achter 't stuur zit. Toch zou 'n
+bruuske en onverwachte voortbeweging in zoo'n geval zeer schadelijke en
+hoogstgevaarlijke gevolgen kunnen hebben, zooals men licht zal beseffen.
+Ook voor den motor zelf, is 'n dergelijk bruusk aanzetten nadeelig. Men
+zorge er dus voor dat de handle, die de versnellingen regelt, bij het
+starten in rust staat! Zoover gekomen, dat de motor loopt en ge achter
+het stuur zit, zorg dan het eerst dat ge recht gemakkelijk zit. "�a ne
+co�te rien, et �a fait tant de plaisir!" denkt ge maar. Ge moet door
+niets gehinderd worden bij het rijden. Zorg dat uw autojas niet in den
+weg zit bij het gebruiken van de handles, die zich 'tzij links, 'tzij
+rechts--dat verschilt bij vele wagens--van u bevinden. Neem 't stuurwiel
+in de hand, zoo dat ge de kleinst mogelijke beweging met den arm behoeft
+te maken om het heen en weer te draaien en zoo dat het gemakkelijk te
+hanteeren is zonder krampachtig te worden vastgehouden. Zijt ge zoover
+klaar dat ge weg kunt rijden, probeer dan even of de handrem los staat;
+die handremhandle zult ge naast het versnellingshandle vinden. Is ook
+dit in orde, druk dan met uw linkervoet van de drie pedalen, welke zich
+aan uwe voeten bevinden, het meest linksche in (dit is tenminste bij
+de _meeste_ wagens de plaats van het koppelingspedaal), en breng de
+versnellingshandle in de gleuf, welke u als de plaats voor de eerste
+versnelling zal worden aangewezen. Door deze manipulatie maakt ge 'n
+verbinding klaar tusschen den motor en de achterwielen, die evenwel op
+'t oogenblik dat ge den hefboom verzet, nog door uw voet, die 'n zware
+veer weerhoudt z'n plicht te doen en daarmede 'n koppeling ontkoppeld
+houdt, wordt weerhouden z'n uitwerking te toonen. Is nu door het
+verzetten van dezen hefboom de verbinding in den versnellingsbak, door
+het in elkaar grijpen van twee stellen tandwielen gereed gekomen, dan
+kunt ge den voet loslaten, opdat gelijkelijk de veer (ik neem hiervoor
+nu maar het gemakkelijkste begrip) zich geleidelijk ontspanne, en dus
+even geleidelijk het draaiende deel van de koppeling met het niet
+draaiende in contact brengt, en dus ook geleidelijk de verbinding van
+motor met achterwielen in werking treedt, waarop de wagen langzaam-aan
+in beweging komt. Men ziet 't nut, het pedaal, (het koppelingspedaal
+dus), vooral voorzichtig te laten opkomen, opdat de overgang van
+stilstand in vooruitgang, niet te bruusk geschiede. Trouwens we hebben
+immers drie pedalen: behalve het koppelingspedaal, nog het rempedaal en
+het gaspedaal. En van het goede bedienen van alle drie hangt veel af.
+Daarom is het 't beste den rechtervoet het gaspedaal te doen bedienen,
+en den linkervoet (zie fig. 2) naast het koppelingspedaal te plaatsen.
+Bevindt zich het gaspedaal in het midden, wat het meest voorkomt, dan
+zal de uniforme beweging om den wagen tot stilstand te brengen, het
+verplaatsen van de twee voeten naar rechts zijn; zit het gaspedaal
+geheel rechts (wat minder vaak voorkomt) dan worden de voeten naar
+elkaar toegebracht, waar ze vanzelf ieder op 'n pedaal terechtkomen, d'
+een op het rempedaal (het rechtsche) d' ander op het koppelingspedaal.
+Hierdoor wordt het automatisch-worden van deze beweging in de hand
+gewerkt. Is de stand der pedalen bij uitzondering anders, dan blijve
+als voorschrift de regel gelden, steeds de voeten zoo te plaatsen, dat
+ze met 'n vaste zelfde beweging in den stand, "gereed-om-te-stoppen",
+kunnen worden gebracht. In deze beweging kan men zich bij stilstaanden
+wagen oefenen.
+
+[Illustratie: Fig. 2.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+Nu rijden we de garage uit, 'n goed signaal gevend, opdat mogelijke
+naderende voertuigen of voetgangers in de straat, die we nog niet
+overzien kunnen, gewaarschuwd zijn. Het verdient aanbeveling voor hem,
+die zich 't eerst op 'n auto "waagt", die eerste maal maar niet zelf
+uit de garage te willen rijden, en de lessen maar eerst aan te vangen
+op 'n eenzamen weg, met wat minder verkeer, dan gebruikelijk is in de
+buurt van stadsgarages. Bovendien maakt het probeeren van dingen, die
+eenigszins riskant zijn, en waarvan het succes twijfelachtig is, den
+beginnenden bestuurder maar onnoodig nerveus. Juist met 't oog op de
+goede "opvoeding" diene, dat begonnen wordt met niets te doen, alvorens
+de reden of het begrip der handeling volledig is doorgedrongen tot den
+pati�nt. Hoe minder dus in den aanvang bijkomstige dingen, de aandacht
+van de hoofdpunten afleiden, des te beter.
+
+Gewoonlijk staat bij 'n ervaren bestuurder 'n moderne wagen direct na
+het verlaten der garage al in de hoogste versnelling, doordat deze
+tegenwoordig veel vlugger na elkaar kunnen worden ingeschakeld dan
+vroeger, dank zij mede de veel soepeler motoren. Waar bijna ieder
+wielrijder tegenwoordig op z'n fiets al drie versnellingen heeft,
+mag ik de beteekenis van dit woord wel als bekend veronderstellen.
+Om nu met 'n automobiel van de eerste in de tweede versnelling te
+komen, drukke men met den voet de koppelingspedaal in, waardoor w��r
+de koppeling losgedrukt en de gelegenheid geschapen wordt in den
+versnellingsbak tusschen de tandwielen, 'n nieuwe combinatie te vormen,
+'tgeen geschiedt, door het rustig overzetten (b.v. 2 seconden na
+het vol-indrukken van de pedaal) van den versnellingshefboom in het
+gleufje dat voor de tweede versnelling is bestemd. Is dit rustig
+geschied en de hefboom au fond op z'n plaats aangeland, dan wordt weer
+de koppelingspedaal voorzichtig losgelaten en rijdt de wagen verder, die
+'t korte oogenblik, die deze manipulatie heeft geduurd, om zoo te zeggen
+ge-vrijwield heeft. Dit verklaart waarom het overzetten der versnellings
+niet te lang mag duren. Heeft de wagen eenige vaart--daarvoor is bij
+vele moderne wagens hoogstens 'n 10 � 12 K.M. gang noodig,--dan wordt op
+dezelfde als boven omschreven wijze, de derde versnelling ingeschakeld.
+
+Dies rijden we! Voor we echter voorgoed de wereld in gaan eerst iets
+over 't remmen.
+
+
+HET REMMEN.
+
+Om goed te leeren rijden, moet men den wagen ook goed kunnen remmen.
+Iedere wagen heeft twee remmen, 'n hand- en 'n voetrem. Soms werken
+die op verschillende deelen van het mecanisme, soms werken ze beiden
+direct op de achterwielen. Remmen kan van buitengewonen invloed zijn op
+de duurzaamheid van den wagen en vooral op die van de banden. Door
+steeds onbedachtzaam te remmen kunnen de bedrijfskosten van 'n wagen
+aanzienlijk verhoogd worden. Ieder begrijpt dat bruusk de vaart te
+temperen door remmen, nadeelig _moet_ zijn voor het geheele mecanisme.
+
+Over de kwestie welke rem het best te gebruiken is, wordt verschillend
+geoordeeld. Vast staat, dat in de meeste gevallen de handrem het
+geleidelijkst remt en daardoor voor het behoud van den wagen het beste
+is. Maar daarvoor moet 't stuur met ��n hand worden losgelaten, wat
+niet in alle gevallen, en bijna nooit in noodgevallen gemakkelijk is.
+Dan is de voetrem sneller te hanteeren. De voorstanders van de handrem
+beweren wel, dat ook deze snel genoeg te bereiken is, als men er op
+geoefend is, maar mij lijkt in gevallen waar het op seconden af gaat, de
+voetrem verkieselijker. In gevallen van gewoon langzaam stoppen vervalt
+dit bezwaar. Uitgaand echter van het principe, dat deze en andere
+handelingen zoo automatisch en daardoor zoo snel mogelijk, met de minste
+kans op mis te tasten, den bestuurder bij moeten worden gebracht, zullen
+we even de voetrembeweging nader bezien.
+
+Bij het remmen drukke men in de meeste gevallen, nadat dus _beide_
+voeten in de stand-om-te-stoppen staan, eerst het koppelingspedaal
+neer. Door het innemen van dezen stand is vanzelf reeds het gaspedaal
+losgelaten. Dit is mede 'n voordeel van het remmen met den voet, dat
+men, om dit te kunnen doen, het gaspedaal los _moet_ laten, waardoor de
+vaart van den wagen al reeds op zich zelf sterk mindert, omdat hierdoor
+de gastoevoer naar de motor tot op 'n minimum wordt gereduceerd. Voor 'n
+beginner en voor 'n bestuurder van 'n kleine automobiel is verder bij
+remmen het volgende systeem aan te bevelen: gaspedaal loslaten, voeten
+op beide pedalen brengen, dan ��rst de koppelingspedaal, en direct
+daarna het rempedaal geleidelijk indrukken. Bij goed geconstrueerde
+zwaardere wagens kan met succes het omgekeerde worden toegepast, d. i.
+door eerst het rempedaal en op 't laatst pas het koppelingspedaal
+indrukken, tenminste in gevallen, waarbij vrij vlug de vaart verminderd
+moet worden. Echter op wagens met wormwieloverbrenging moet, ook al
+zijn ze zwaarder geconstrueerd, toch de eerste methode worden gevolgd,
+daar anders evenals bij de kleinere of laaggegierde wagens, de motor en
+de overbrenging te veel te lijden zou krijgen. Indien 'n wagen zich
+leent tot de laatste methode, moet de motor ontkoppeld worden, als de
+wagen niet langer door z'n vaart de thans van gas-verstoken-motor duwt
+en diens remmend vermogen dus heeft uitgewerkt. Als d�n de motor niet
+ontkoppeld zou worden, zou de motor stoppen. Bij gelegenheden, waarbij
+de wagen zeer snel tot stilstand moet worden gebracht, moet zoo mogelijk
+de handrem tevens worden aangezet. Dergelijke gevallen wenschen wij onze
+lezers echter niet al te talrijk toe.
+
+_Moet_ men bruusk remmen bij geringe vaart dan drukke men beide
+pedalen tegelijk in. Doch zoo mogelijk niet al te straf, ��k, omdat
+remmen steeds gr��tere uitwerking heeft indien de wielen niet geheel
+geblokkeerd worden en dus nog vast blijven houden aan de grond, dan
+wanneer de wagen gaat glijden en dus het wieloppervlak geen houvast meer
+heeft aan den bodem. De grootste wrijving wordt namelijk verkregen even
+voordat het slipmoment wordt bereikt. Het beste en 't doelmatigste is
+praktisch dus 'n proc�d�, waarvoor echter in moeilijke momenten "nerf"
+noodig is, n.l. eenige malen snel na elkaar de remmen los te laten en
+weer aan te zetten, waardoor w�l sterk geremd wordt, op slippen af, maar
+geen slip ontstaat. Een en ander kan echter alleen routine leeren.
+
+Op hellingen gebruike men de remmen om beurten; wil men zeer voorzichtig
+dalen bij steile of slibberige hellingen, dan schakele men op de eerste
+versnelling over, sluit het gas zoo veel mogelijk af, en gebruike verder
+nog de remmen naar behoefte.
+
+In alle normale gevallen is dus geleidelijk remmen vereischte. Het is
+heelemaal niet buitengewoon sportief, om b.v. voor 'n gesloten spoorboom
+heel hard te komen aanrijden, en dan pas vlakbij bruusk te stoppen, als
+om ieder te laten zien, dat 'n stel banden voor u geen waarde heeft.
+Want d��rmede betaalt ge in hoofdzaak het gelag, terwijl het ook voor
+uwe passagiers niet aangenaam is. Bovendien, weigert eens een uwer
+remmen, dan bereidt ge u zelve 'n w�l onderlegd ongeval, dat ge geheel
+aan u zelf zult hebben te wijten.
+
+[Illustratie: Fig. 3.
+
+Het remmen voor bijv. 'n spoorbaan.]
+
+Nog een raad in deze rem-kwestie: _Oefen u goed met beide remmen!_
+Vergeet niet, zoo ge altijd uw voetrem gebruikt, dat ge 'n handrem hebt
+ook! Dat komt n.l. voor. Iemand die achter op 'n vrachtwagen reed,
+verontschuldigde zich later, met te zeggen, dat z'n voetrem geweigerd
+had. Toen 'm gevraagd werd, waarom ie dan de handrem niet gebruikt had,
+moest hij erkennen dat hij daar niet aan gedacht had! Dat was �l te
+automatisch!
+
+Verder zorg er voor dat uw remmen, door modder of stof niet onbruikbaar
+of half bruikbaar worden. Ge hebt ze altijd noodig en als ze weigeren
+kan het u en uw wagen noodlottig worden! En behandel ze met zachtheid,
+spaar ze, gelijk de vogels. Dat is voor uwe geheele wagen 't beste.
+
+Na dus ook deze manipulaties onder de oogen te hebben gezien, kunnen we
+naar buiten om ons met de dingen van den weg vertrouwd te maken.
+
+
+
+
+OP DEN WEG.
+
+
+Het verkennen van den weg en 't oefenen van de oogen.
+
+[Illustratie: 'n Bondswegwijzer.]
+
+'n Autobestuurder moet niet alleen de faculteit bezitten om m��r te
+zien, maar ook om sneller te �verzien dan 'n ander sterveling. Hij
+moet zich dus oefenen, eerstens in 't opmerken, tweedens in 't juiste
+conclusies-trekken uit wat hij opmerkt. En dit tijdens de vaart van
+den wagen. Het is dus van groot nut hier de meest mogelijke ervaring
+in te krijgen. 'n Goede memorie zal hem daarbij te pas komen. Want
+wat hij eens onthoudt en verwerkte, stelt hem in staat 'n volgende
+maal weer meer aandacht op tal van �ndere dingen te vestigen, die hij
+op z'n weg ontmoet. Hij zal bovendien sneller den aard ervan weten te
+definieeren en er dus alreeds bewuster tegenover staan. En alles wat hij
+m��r ontleedt, ontdekt, tot z'n eigendom maakt, sterkt bovendien z'n
+zelfvertrouwen. Dat heeft hij bovenal noodig, want van alles wat binnen
+z'n gezichtskring komt, moet hij minstens kennis nemen. En hoeveel meer
+dingen komen er binnen denzelfden tijd niet binnen zijn gezichtskring,
+achter het stuur van 'n wagen in vaart gezeten, dan wanneer hij 't
+zelfde traject eens wandelende of fietsende aflegde. Hoe beter hij dus
+onmiddellijk den aard en het karakter van alles wat hij op z'n weg
+ontmoet, en het verband waarin dat staat, of kan staan, of zou kunnen
+komen te staan tot z'n wagen en hemzelf, kan vaststellen en dus daarmede
+het eerste begin klaar heeft voor het overwinnen van 'n mogelijke
+wegbelemmering, hoe veiliger of z'n rijden reeds zal geworden zijn. Hoe
+minder hij zeker is van alles, wat er binnen zijn gezichtskring gebeurt,
+hoe meer dus z'n vaart dient getemperd te worden. De vaart van den wagen
+mag immers nooit zoo gr��t zijn, dat de bestuurder ook zelfs maar
+gedeeltelijk de capaciteit verliest, z'n weg en deszelfs verschijnselen
+te kunnen controleeren. Immers hangt voor 'n goed bestuurder, behalve
+van de kracht van z'n wagen, de snelheid af van de mate, waarop de weg
+kans geeft op direct of indirect gevaar, 'tzij voortspruitende uit te
+_voorziene_ verkeersbelemmeringen (wagens, drukte, verkeer), 'tzij uit
+de mogelijkheid van 't zich voordoen van onvoorziene belemmeringen
+(zooals die ontstaan in bochten, onoverzichtelijke kruispunten, door
+geboomte verborgen opritten van boerenerven e. a.).
+
+Er zijn dus vele dingen waarop hij met 't bepalen van z'n snelheid te
+letten heeft; en 't eerste wat daarvoor in aanmerking komt is dus de
+aard van den weg en van deszelfs verschijnselen, n.l. van alles wat
+er zich �p bevindt of deze nadert; van het aantal zijwegen, het meer
+of minder overzichtlijke dier zijwegen of van den aard dier zijwegen;
+van de breedte van den weg, van de overzichtlijkheid der bochten,
+van de ligging van het profiel van den weg (met de bocht hol of bol
+uitgebouwd), van de al of niet zich er langs bevindende woningen, van
+de ligging dier woningen, van de beteekenis van den weg als verkeersweg
+(waardoor b.v. meer of minder verkeerswederrechtelijke gebeurlijkheden
+te verwachten zijn van de zijde van plotseling opdoemende
+karrendrijvers) en door nog tal van oorzaken meer.
+
+Alles wat dus den weg betreft, is dus voor den automobilist, die z'n
+wagen en z'n rijden in de hand wil hebben van 't hoogste belang. Dus hij
+observeere! En om dat goed te leeren, beginne hij met langzaam te rijden
+en zich goed rekenschap te geven van het karakter van den weg. Zoo moet
+hij leeren zien aan 'n enkel paaltje, of aan 'n lichte glooiing in 'n
+berm, of iets dergelijks, dat hij 'n zijweg, verder door struikgewas
+of geboomte verborgen, nadert. Zoo'n monding van 'n zijweg heeft, hoe
+verborgen de weg zelve moge zijn, echter zekere karakteristieken, die in
+negen van de tien gevallen de aandacht op z'n bestaan vestigen: 'tzij
+dat de wegberm in de verte voor u verloopt, 'tzij door 't aanwezig zijn
+van wat hooger struikgewas, zooals vaak op 'n hoek van 'n weg voorkomt,
+'tzij door 'n bijna onmerkbare vervloeiing van het wegprofiel naar den
+zijweg toe, 'tzij door 'n rij boomen die op den hoofdweg gerijd staan,
+meestal is er iets van te bespeuren. En 't geven van 'n goed signaal
+is dan nuttig. Want alhoewel de berijder van den zijweg verplicht is,
+bij het naderen van den hoofdweg z'n vaart te minderen, en _hij_ te
+waken heeft voor de verkeers-veiligheid, is de onachtzaamheid van
+boeren, karrerijders of anderen te algemeen om blindelings op dezen
+verkeersregel te kunnen vertrouwen. Daarom is 't ook goed bij zijwegen
+'t midden van den weg te houden en deze niet te dicht bij hunne monding
+te passeeren. 'n Nadering van 'n wagen b.v. kan vaak door struikgewas
+heen, indien men daar onderdoor ziet, worden waargenomen, zoo ook kan
+'n reflexbeweging van 'n voor u passeerend fietser, of wandelaar u
+opmerkzaam maken op 'n van 'n boerenerf of uit 'n zijweg te voorschijn
+rijdend vehikel. Zoo ben ik eens op het naderen van twee ruiters uit 'n
+vrij verborgen zandweg attent gemaakt door het kakelend vluchten van
+eenige kippen. Ik koos daarop onmiddellijk het midden van den weg (ik
+reed rechts) en gaf signaal, op 'tzelfde oogenblik dat de paarden den
+weg zouden zijn overgestoken. Zoo zijn er vele teekenen, die langs den
+weg u op 'n gevaar wijzen, dat niet altijd dreigend behoeft te zijn,
+n�ch zelfs vaak 'n gevaar, maar met welks mogelijkheid ge rekening dient
+te houden, en dat ge even, zij 't slechts door 't geven van 'n signaal
+moet verwijderd houden. De duizend-en-��n eigenaardigheden van iederen
+weg laten zich niet allen omschrijven. Twijfelt ge aan verborgen
+zijwegen, of andere gevaar opleverende paden of opritten, houdt dan
+flink het midden van den weg, en rijdt geen grooter snelheid dan waarin
+ge uw wagen volkomen voelt meester te zijn. Een signaal kan nooit kwaad.
+Doch maak er ook geen misbruik van. Het getuigt van slechten smaak en
+neemt anderen maar onnoodig tegen u en uw vervoermiddel in. Houdt u
+bij 'n bocht, die ge niet geheel overzien kunt ook op de rechterzijde
+van den weg, en steek nooit bruusk over naar 'n zijweg. Haal ook geen
+anderen wagen aan den verkeerden kant in (rechts), en let goed op bij
+spoorwegovergangen en rails. Meestal is de kei- of straatweg op die
+punten zeer slecht en de kans op veeren breken groot. Rijdt ook niet
+te dicht langs 'n anderen wagen, dien ge inhaalt of ontmoet. Is het
+noodzakelijk, matig dan in alle opzichten uw vaart en laat den ander
+zooveel plaats als mogelijk is. Ge weet nooit welk soort bestuurder
+op dien anderen wagen achter 't stuur zit, en zelfs al zou deze in
+alle opzichten 'n uitstekend vakman zijn, ge verhoogt 't risico door
+onvoorzichtig te doen, voor beiden. En last not least is 't niet
+hoffelijk.
+
+Van belang is 't ook te weten, als ge dicht met uw wagen ergens door
+of langs moet, welke breedte ge noodig hebt. Dat kan zoo'n zekerheid
+voor u worden, dat 't voor oningewijden op virtuositeit gaat lijken.
+Het is vanzelfsprekend 'n kwestie van routine, maar 't kan buitengewoon
+geoefend worden. Begonnen moet worden met naar de uiterste punten van de
+spatborden te rekenen. Later is vaak zelfs dit hulpmiddel overbodig. De
+beste wijze dit te leeren is op den grond twee blokjes hout te plaatsen,
+of twee paaltjes te slaan, die uitgemeten juist op de breedte van den
+wagen uit elkaar staan. Daarop af te rijden is het middel om 'n smallen
+doorgang te leeren schatten. Is de breedte om te passeeren wel ruim
+genoeg, maar wat krap gemeten, houdt dan vlak aan op de zijde van de
+verkeershindernis, die aan uwen stuurwielkant is (fig. 4). Immers kunt
+ge hier precies zien tot hoe dicht ge naderen kunt zonder kans op 'n
+aanrijding. Van zelf zal dan de andere zijde vrij zijn.
+
+[Illustratie: Fig. 4.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+In de stad zijn alle bovengenoemde regels en wenken eveneens van
+toepassing in zooverre, dat hier geen plotseling opdoemende zijstraat
+te vreezen is, doch de verkeersbelemmeringen zelf natuurlijk te
+ingewikkelder zijn. Zoo ergens de blik geoefend moet zijn voor duizend
+en een mogelijkheden, dan is het hier. Een kruispunt van straten, als
+in Amsterdam op den Dam of op het Muntpleintje, in Den Haag 't Spui
+bij de Spuistraat of op de Groenmarkt, in Rotterdam 't Beursplein of
+'t Calandsplein, maken dat beginnende bestuurders vaak voor moeilijke
+problemen komen te staan. Hier kan men dagelijks zien hoe noodig is 'n
+geoefenden kijk op het verkeer te bezitten. De ongeoefende ziet bijna
+alleen voor zich uit en 'n weinig slechts op zijde. Terwijl de geoefende
+bestuurder alles omvat, zoowel wat zich terzijde en voor de radiator
+bevindt, als wat nadert of zich verwijdert, en dit zonder speciaal snel
+het hoofd rechts en links te wenden. Het mouvement wordt door hem
+volkomen overzien en hij rijdt d��r waar de onervaren rijder herhaalde
+malen zou hebben gestopt en weer aangezet. Dit resultaat van het oefenen
+van het zien, zoowel buiten als in de stad, heeft vaak ten gevolge,
+dat leeken bij het aanschouwen van sommige manoeuvres gelooven aan
+eene roekelooze of onvoorzichtige wijze van handelen en zich daarover
+verontwaardigd toonen, waar zij zich niet kunnen begrijpen dat de
+veel snellere en geoefende visie van den bestuurder de schijnbaar
+onvoorzichtige of gewaagde handeling volkomen veroorloofde.
+
+Het is dus voor alles noodzakelijk om in den beginne, buiten zoowel als
+in de stad langzaam te rijden en alles wat ge ontmoet zeer goed op te
+nemen, ja te bestudeeren. Langzamerhand moet ge de oogen oefenen om
+bij grootere snelheid eveneens alles op te merken, en zoo kunt ge dan
+geleidelijk de snelheid opvoeren. Dat dit geen fictie is, bewijst de
+passagier, die ge voor 't eerst in uw auto meeneemt, en die klaagt "dat
+ie niets gezien heeft onderweg, omdat 't 'm te gauw ging". Dat was 'n
+ongeoefende en 't spreekt vanzelf dat we meer of minder allemaal van af
+dien graad van ongeoefendheid begonnen zijn met te leeren zien.
+
+Zoo zijn het dus de oogen, die na de handen en de voeten, 't eerst in
+aanmerking komen voor 'n door en door degelijke oefening, opdat zij
+mede leeren in alle situaties onmiddellijk den toestand te overzien.
+Ontleedt den weg, die voor u ligt. Let op rails, waar ze zich splitsen,
+op slechte wegstukken. Goed opletten spaart uw wagen. Zijt ge niet zeker
+van uw zaak, begin met gas af te sluiten, te debrayeeren en uw wagen
+z'n gang uit te laten loopen. Waagt nooit, en rijdt niet "op groot
+lef"! Wordt ook niet "vaart-wellustig", of laat u niet door de snelheid
+verbijsteren! _Goed uitzien, en de waarde van w�t ge ziet, voor uw wagen
+bij de snelheid die ge rijdt, weten te schatten, opdat geen gevaar u
+slecht voorbereid vindt, dat is een der voorwaarden voor veilig en goed
+rijden!_
+
+
+
+
+SIGNALEN EN WEGGEBRUIKEN.
+
+
+Het spreekt vanzelf, dat we ons op den weg temidden van andere auto's en
+weggebruikers niet bewegen, zonder elkaar van tijd tot tijd te moeten
+v��rbereiden op plotselinge manoeuvres, die wellicht anders zoowel ten
+onzen nadeele als ten nadeele van anderen, op ongelukken zouden kunnen
+uitdraaien. Daarom is het beleefd en ook veiliger, daarvoor zekere
+teekens te geven, ook al zijn we in ons land nog niet zoover dat ze
+verplichtend zijn gesteld.
+
+Begint ieder die ge tegenkomt, de ruimte die hen toekomt te geven. In
+Amerika staan er op sommige plaatsen langs de wegen borden, waarop
+staat: "One half the road is yours, the other half is mine". En dat
+principe dient ge ook hier te huldigen. Zijt ge alleen op den weg, dan
+kunt ge op onze meest vrij smalle wegen, natuurlijk wat meer naar 't
+midden, of precies in 't midden rijden, maar nooit aan den verkeerden
+kant natuurlijk. Ge rijdt dus in hoofdzaak rechts en wijkt flink ruim
+bij het passeeren uit. Is het stuur links, dan bepaalt ge den afstand
+tusschen den anderen wagen en u vrij gemakkelijk, rekenend langs uw
+linker spatbord en treeplank. Is het stuur rechts, dan houdt ge zooveel
+mogelijk langs den rechterberm van den weg aan.
+
+Rijdt 'n andere wagen met grootere snelheid u achterop, houdt dan ook
+zooveel mogelijk rechts. Is de weg smal en geeft hij door signaal te
+kennen dat hij passeeren wil, matig dan uw vaart, en gaat dan zooveel
+mogelijk rechts; zijt ge zoo ver gegaan als ge kunt, en wacht de andere
+wagen op 'n teeken van u, beweeg dan de vrije hand buiten den wagen
+gestoken van achter naar voren, als om hem te beduiden te passeeren.
+
+[Illustratie: Fig. 5.]
+
+Moet ge stoppen, voor welke reden dan ook, en zijn er wagens achter u,
+steek dan den arm buiten den wagen en houdt dien schuin naar beneden,
+doch niet te vlak langs den wagen, daar anders uw signaal niet zou
+worden opgemerkt. Beweegt ge den arm langzaam op en neer, dan beduidt
+dit signaal alleen, dat ge vaart mindert. Moet ge rechts 'n zijweg
+inslaan, dan houdt ge den arm gestrekt in horizontale richting buiten
+den wagen (fig. 5).
+
+[Illustratie: Fig. 6.]
+
+Bij 'n open torpedo kan het stopsignaal ook gegeven worden door den arm
+recht in de hoogte te steken (fig. 6). In ieder geval moet dan rekening
+gehouden worden met den wat hoogeren achterkant van den wagen of met de
+mogelijkheid dat de achterzittenden de beweging van den arm maskeeren.
+
+'n Moeilijkheid doet zich voor, indien 'n gesloten wagen zich van
+rechts op den weg naar 'n zijweg links wil begeven. Behalve in gevallen
+waarbij het stuur links is en dus de kwestie kalm opgelost wordt door
+het uitsteken van den linkerarm (fig. 7_a_), is het bij rechts gesteld
+stuur, vaak moeilijk den arm links buiten den wagen te steken. Bij
+'n _open_ wagen kan de arm links schuins naar boven worden gestoken.
+'t Beste lijkt me het signaal van stoppen te geven, de eventueel
+achteropkomende wagen eerst te laten passeeren, en dan voorzichtig den
+zijweg in te slaan naar links. Zit naast den bestuurder nog iemand, dan
+kan deze natuurlijk het attentie-sein geven en den bestuurder op de
+hoogte stellen van den al of niet veiligen weg.
+
+[Illustratie: Fig. 7.    Fig. 7_a_.
+
+Een der voordeelen van links stuur bij het naar links afslaan.]
+
+     #Steek nooit den weg over, zonder u ervan overtuigd te hebben
+          of de weg vrij is voor deze beweging!#
+
+Deze zelfde regel geldt bij kruispunten, en nog sterker op zijwegen bij
+het naderen van den grooten weg. Immers op den berijder van den zijweg
+rust _de plicht_ van z'n nadering van den hoofdweg op goed-hoorbare
+wijze kennis te geven, en er zich eerst goed van te vergewissen dat hij
+zonder de veiligheid van het verkeer in gevaar te brengen, dezen kruisen
+kan of er zich op begeven. Rijdt dus eerstens zeer langzaam. Dan, moet
+ge rechts inslaan den hoofdweg op, draai dan zoo kort mogelijk om den
+hoek, eveneens heel langzaam; moet ge naar links den hoofdweg op, of
+alleen maar dezen kruisen let dan bijzonder goed op of de weg vrij is.
+Helaas staan op deze punten nog niet altijd spiegels, als te Doorn en
+te Bussum (fig. 8), (de laatste door den A. N. W. B., de eerste door
+'t gemeentebestuur geplaatst), onze speelsche Hollandsche jeugd weet
+er nog te veel raad op om ze te vernielen. Tot zoolang, dienen we dus
+alweer op onze oogen te vertrouwen en... op ons gehoor.
+
+[Illustratie: Fig. 8.
+
+De A. N. W. B. spiegel te Bussum.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+En passant zij vermeld, dat de kwestie van kruispunten ook in Frankrijk,
+_het_ land van de auto, al heel wat stof heeft opgeworpen. Daar was
+even voor den oorlog 'n voorstel ingediend, de groote kruispunten van
+signalen als bij het spoor gebruikelijk, te voorzien. Daarvoor zouden
+dan vaste bewakers moeten komen, die ook 's avonds de verlichting
+(blauwe en roode lampen) verzorgden. In Duitschland had men gedacht aan
+'n soort automatischen drempel, op 200 M. afstand van het kruispunt,
+welke neergedrukt door de auto den signaalarm bediende en pas in 't
+midden van den hoofdweg (of aan de andere zijde der kruising) door 'n
+anderen neergedrukten drempel den signaalarm weer op veilig zetten zou.
+In ons land zijn we nog zoo ver niet. Daar zijn we pas aan het bedenken
+hoe het automobilisme te beperken, inplaats van hoe het tot bloei te
+brengen. Maar we zullen maar moed houden.
+
+Ten slotte nog iets over 'n Amerikaansch nieuwtje aan den wagen zelf,
+welks invoering bij de electrische installatie, die thans bijna alle
+wagens bezitten geen bezwaar meer kan opleveren. Achter op den wagen
+zijn behalve, ook n��st het roode achterlicht, signalen aangebracht met
+in licht-letters (overdag: _wit_) "stop", "left" en "right" erop, en
+door den bestuurder van het stuurwiel af te bedienen. Het kan mij dunkt
+weinig moeite noch veel kosten meebrengen op iederen wagen 'n dergelijk
+signaal te doen aanbrengen. Zelfs lijkt het me hier te lande zelf niet
+moeilijk te fabriceeren. Achterop, in het midden van de reservebanden
+aangebracht zit het niets in den weg.
+
+       *       *       *       *       *
+
+Het wagen-signaal, de claxon, of de hoorn, dient geconsidereerd te
+worden als 'n instrument, dat met reden, matig en nooit overbodig
+moet worden bespeeld. Passeer geen dorpen of steden, te snel, met
+overbodig verwoed gekakel van het spektakel makend ding, of loeiend als
+'n locomotief. 'n Automobiel behoeft geen reclame voor z'n bestaan te
+maken en gij, of ge 'n automobiel bezit of niet, niet voor 't uwe, door
+onnoodig hinderen uwer medeburgers. Daarentegen wees ook niet bang er
+gebruik van te maken, als het noodig is. Er zijn nog anderen op den weg
+dan gij, en die op 'n gefluisterd signaal geen acht geven. Maar het is
+niet noodig dat ge tegenover andere weggebruikers den boeman speelt.
+Het is aangenaam tegenover 'n beleefd weggebruiker beleefd terug te
+zijn. Het schept 'n prettiger atmosfeer, dan het eeuwige mopperen of
+razen, al is dit helaas in ons land met hardleersche boeren en slapende
+karrevoerders wel eens z��r noodig. En met beleefd te zijn bewijst ge
+het geheele automobilisme 'n dienst.
+
+Zoo matigt uw vaart bij het uitgaan van 'n kerk, of bij andere
+gelegenheden, die op 'n kleine plaats veel volk bijeen doen zijn. Rijdt
+ook wat langzamer als de weg slikkerig is en ge reeksen kerkgangers
+passeert. Uw wielen zouden meer slijk op kunnen spatten, dan wel voor
+Zondagsche voetgangers aangenaam zou zijn. Aan stof daarentegen is niet
+veel te doen, daar kunnen de gemeentebesturen en de bewoners zelf beter
+tegen waken dan gij, ook al is het daarom niet noodig het euvel nog te
+verergeren door onachtzaam te rijden. _Beschouw u in 'n dorp als de
+gast, wien het veroorloofd is 'n tuin van 'n buurman door te loopen, om
+op 't eigen erf te komen[2]._ Ge zoudt dan zeker zonder noodzaak dien
+buurman immers ook niet onaangenaam zijn.
+
+[2] De K. N. M. V. en de K. N. A. C. hebben in verscheidene dorpen
+    op verzoek borden geplaatst met "vriendelijk verzoek langzaam te
+    rijden".
+
+Weest voorzichtig met paarden, waarvan de begeleider u verzoekt uw vaart
+te matigen, en rijdt ook niet te plotseling langs 'n wagen met paarden
+bespannen. Zijn de dieren al schichtig (fig. 9_a_), als ge nadert,
+matig dan uw vaart, passeer met uitgeschakelde motor, en fluit de dieren
+zachtjes toe, vriendelijk en speelsch, dat leidt vaak de beesten van uw
+voertuig af en maakt hen voor 'n moment rustiger.
+
+[Illustratie: Fig. 9.
+
+De kruisingsborden der A. N. W. B. en K. N. A. C.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+[Illustratie: Fig. 9_a_.
+
+Paarden zijn nerveuse dieren.]
+
+Kinderen, die op of langs den weg spelen, moeten ook de bijzondere
+aandacht van den bestuurder hebben. Niet alleen zijn ze niet altijd even
+voorzichtig, maar bij uwe nadering drijft hen vaak iets, juist hun heil
+aan de andere zijde van den weg te zoeken, als waar ze zich bevinden.
+Vaak ook loopen ze naar moeder's huis of naar 'n waarschuwend zusje en
+komen daarmede op 't onverwachtst voor uw wagen. En op de ernstige
+gevolgen daarvan, bij de geringste onattentie van den bestuurder,
+behoeft in waarheid hier, meen ik, niet gewezen te worden.
+
+_Spaar ook de dieren_, honden, katten, die voor uw wagen wegvluchten, of
+bij ongeluk binnen uw baan komen. Doe daarvoor het mogelijke! Onnoodig
+te zeggen, dat ge uwe passagiers of uzelven er niet aan opofferen
+kunt, maar door van het principe uit te gaan, dat het letsel, w�lk dan
+ook, dat ge hen aan zoudt doen bij 'n aanrijding, uit 'n gevoel van
+menschelijkheid zooveel mogelijk vermeden dient te worden, zult ge vele
+ongelukken voorkomen. Onze huisdieren zijn 's menschen goede vrienden,
+en dienen als zij, ontzien te worden. Het is heusch niet zoo moeilijk
+even de vaart van uw wagen te matigen, als er onbewust gevaar voor hen
+dreigt, en ge bewijst er de goede propaganda voor het automobilisme 'n
+dienst mee.
+
+Ja, zelfs voor wie in observeeren belang stelt, leveren de huisdieren,
+die ge langs den weg ontmoet, 'n zeer rendeerend studieveld. De
+karakteristiek van de wijze, waarop elk soort op de tuf reageert, is
+zeer leerzaam en typeert vaak de diersoort sterk. Hen negeeren is 'n
+mooi stuk natuur voorbij zien.
+
+Verzuim ook nooit 'n automobilist "en panne" even uwe assistentie aan
+te bieden. Veelal, als bandenpech hem kwelt, zal hij die niet behoeven,
+maar de mogelijkheid bestaat, dat ge door 'n kleinigheid hem van dienst
+kunt zijn. Bedenk eens hoe onaangenaam het voor uzelf zou zijn, indien
+ge op 'n verlaten weg of op de hei "en panne" stond, en ge ziet, terwijl
+'n kleinigheid u uit den nood zou kunnen helpen, uwe sportbroeders langs
+daveren, zonder zich om u te bekommeren.
+
+Hebt ge electrische lampen, en ontmoet ge 's avonds 'n andere auto,
+die last ondervindt van uw licht, draai dan even uw lampen uit en de
+stadslampen aan. Dat zoudt ge zelf apprecieeren, als 't u gebeurde.
+Wagens met acetyleenlampen zullen u dit niet kunnen beantwoorden, maar
+daartegenover staat, dat ge daar ook niet zoo'n last van zult hebben,
+omdat 't licht minder fel is. Als 't gewoonte werd, dat de wagens,
+met zware zoeklichten, deze even doofden bij elkaars passeeren, dan
+zou daardoor het gevaar, ontstaan door verblinding, te niet worden
+gedaan[3]. Worden de lichten niet gedoofd, dan kunnen er het eerste
+oogenblik na het passeeren de ernstigste ongelukken gebeuren. Dit kwam
+reeds voor, o. a. doordat de wagen met 'n mijlpaal rechts van den weg
+in botsing kwam, omdat de door het licht van 'n tegemoetkomenden wagen
+verblinde bestuurder het paaltje niet had waargenomen. 'n Anderen keer
+is 'n wagen op dezelfde wijze in 'n sloot langs den weg terecht gekomen.
+
+[3] Zie ook pag. 50.
+
+/#
+     #Daarom automobilisten dooft bij het passeeren uwe zware
+     zoeklichten! Passeert elkaar bij het licht uwer stadslampen!#
+#/
+
+Indien beide bestuurders zich hieraan houden is het gevaar voor
+ongelukken onder deze omstandigheden buitengewoon verminderd.
+
+Wees ten slotte voorzichtig met weggebruikers, die de regels van
+'t verkeer verwaarloozen, met op den rijweg wandelende voetgangers,
+met links van den weg rijdende wagens of fietsers, of dergelijke.
+Regelmatig[4] zich volgens de voorschriften van het verkeer zich
+op rijwielpad, voetpad of rijweg zich voortbewegende voertuigen of
+personen, ze mogen al deel uitmaken van de algemeene "wegvisie" van den
+bestuurder, en als zoodanig onder z'n observatie staan, van hen behoeven
+redelijkerwijze geen afwijkingen van dit normaal voortbewegen verwacht
+te worden. Echter weest op uw hoede voor hen, die plotseling soms
+schijnbaar zonder de geringst redelijke motieven, van de regels van den
+weg, afwijken. Zij leveren 'n verkeersgevaar op, waartegen niet genoeg
+kan worden gewaarschuwd. In zoo'n geval werke uw signaal krachtig en
+worde voorzichtig gemanoeuvreerd. En al zoude ook bij 'n ongeval aan
+hunne eigene onvoorzichtigheid te wijten, dus het ongelijk aan hunne
+zijde zijn, toch geldt altijd, dat "voorkomen beter is dan verhelpen",
+ook hier. Dat dus de ervarenheid in 't besturen, de voorzichtigheid bij
+'t rijden niet uitschakele!
+
+[4] Zie: de "Regels van den Weg" (verspreid door de A. N. W. B.).
+
+
+
+
+MANOEUVRES.
+
+
+Uitwijken.
+
+[Illustratie: Fig. 10.
+
+Het uitwijken op kruispunten.]
+
+In 't algemeen liet ik al blijken, dat het bij 't passeeren van
+zijwegen gewenscht is, het midden van den hoofdweg te houden, om op
+alle eventualiteiten beter verdacht te zijn. 'n Bocht uit 'n zijweg naar
+links, neme men wijd, 'n bocht naar rechts kort. Er zijn voor den oorlog
+o. a. ook alweer in Frankrijk pogingen gedaan om 'n voorschrift te
+vervaardigen, waarbij iedere een kruising of zijwegen naderende auto
+verplicht zou worden, alleen te letten op alles wat van de rechterzijde
+komt. Zoodoende zal de van links naderende wagen, voor 'n van 'n zijweg
+rechts komende moeten uitwijken of stoppen, evenals 'n van 'n zijweg
+links naderende wagen zal moeten stoppen voor wat rechts van den
+hoofdweg komt. Het voorschrift, zij 't 'n goed bedoelde poging, is
+evenmin compleet, als eenig ander tot dusver, en de goede oplossing
+moet nog gevonden worden. Tot zoolang diene, dat ieder goed uitkijkt
+en men zich hoofdzakelijk aan de boven eerstgenoemde regels houdt,
+waarbij wordt aangenomen, als reeds eerder gezegd, dat het verkeer op
+den hoofdweg v��r gaat. Ook deze regels dienen bij 'n bestuurder vast in
+'t geheugen geprent te zijn. Hij geve zich dus in den aanvang daarvan
+bij iederen zijweg of kruising rekenschap en bedenke 'n aantal gevallen
+tot oefening om z'n geest ook in deze richting soepel en snel gereed tot
+conclusies te maken. Ook bij kruisingen houde men wat naar 't midden van
+'t kruispunt, waardoor bij onvoorziene gebeurtenissen voor den wagen
+de meeste ruimte rondom open blijft om te kunnen manoeuvreeren naar
+den eisch van 't oogenblik. In geen geval passeere men 'n niet geheel
+overzichtelijke kruising te snel, n�ch sla men met te groote snelheid 'n
+zijweg in. De kans, waarbij men in dergelijke gevallen zoo doende zich
+aan gevaar blootstelt is van zelf sprekend dan groot.
+
+Tracht ook niet nog snel v��r 'n uit 'n zijweg komend voertuig of wat
+'t ook zij, heen te komen, als ge gelegenheid hebt om te stoppen. Laat
+liever de andere weggebruiker dan kalm even voortgaan. Er is zelfs kans,
+dat, waar bij zoo'n geval het uitzicht op den hoofdweg belemmerd wordt
+gedurende 'n oogenblik, ge, door snel voor het andere voertuig heen te
+willen schieten--en daardoor den verkeerden kant van den weg nemend--in
+de baan van 'n uit de tegenovergestelde richting komende auto of wagen
+zoudt komen, en dus deze verkeerde manoeuvre de aanleiding voor 'n
+ernstig ongeval zou kunnen worden. _Doch niet dit alleen moet u er
+van terug houden, maar uw gevoel voor verkeersorde!_ Dit principe
+moet bij ieder rijder voorzitten, dat het zich houden aan 'n goede
+verkeersregeling de verkeers-anarchie het beste keert. En daaraan heeft
+dus ieder weggebruiker mede te werken[5].
+
+[5] Zie ook in dit verband de "Regels van den Weg", door de A. N. W. B.
+    verspreid.
+
+Neem in bochten nooit de buitenbocht, als de binnenbocht de aangewezen
+plaats is, waarop ge u bevinden moet (rechts van den weg). Ook het
+voordeel even naar links te buigen, teneinde sneller de bocht te kunnen
+overzien, weegt eerstens niet op tegen 't gevaar, dat daardoor ontstaat
+van door 'n van de andere zijde komenden wagen te worden aangereden,
+en is tweedens van verkeersregel-standpunt beschouwd, absoluut niet
+geoorloofd. "Snij" ook 'n bocht naar links, die ge _niet_ overzien kunt,
+te scherp af, want daardoor stelt ge u aan dezelfde gevaren bloot.
+Prent u goed in 't hoofd, dat ge u eigenlijk _nooit_, onder welke
+omstandigheden ook, links van den weg moogt bevinden, behalve dan 't
+kleine oogenblik waarop ge 'n anderen wagen inhaalt en voorbij rijdt.
+Zorg in dat geval er zeker van te zijn, dat van de andere zijde geen
+wagen nadert met dezelfde bedoeling uit tegenovergestelde richting.
+In zoo'n geval is het gewenscht, de auto of ander voertuig, dat u
+tegemoet komt, eerst te laten passeeren, en daarna pas de voor u in
+dezelfde richting als de uwe zich voortbewegende wagen of auto voorbij
+te rijden. In 'n dorp of bij woningen of op 'n smallen weg, zij men met
+dat achterop rijden eveneens zeer voorzichtig. Beter is het even te
+wachten tot 'n plaats waar de weg ruimer passeeren veroorlooft, dan dit
+te forceeren. Door bruuske maatregelen verbetert men geen te wenschen
+latende weggesteldheid, integendeel vergroot men uit veiligheidsoogpunt
+de kans op ongevallen.
+
+Men moet echter niet uit 't oog verliezen, dat in al deze gevallen
+echter de ervaren rijder, dank zij z'n geoefend opmerkingsvermogen
+en z'n rij-ervaring, allicht doortastender op zal treden, dan door
+onervarenen mogelijk geloofd zal worden. Hier dan wederom onmiddellijk
+van roekeloosheid te spreken, is overdreven. Waarmede ik maar zeggen
+wil, dat ook in deze gevallen ieder voor zich duidelijk moet weten, wat
+hij zich veroorloven kan en mag, en #hier de norm alleen te trekken is
+door deskundigen#. _Want het mag als vanzelfsprekend worden beschouwd
+dat de geoefendheid van oog en hand mogelijkheden schept, waarover geen
+ongeoefende 'n oordeel uit kan spreken._
+
+Nog 'n enkel woord over 't rijden in de stad, in verband met dit
+onderwerp.
+
+Rijdt dan nooit te hard; volg de verkeersregelen, en let op den
+verkeersagent. Wilt ge passeeren, of afslaan, vraag dezen dan door 'n
+enkel gebaar, waarmede ge de gewenschte richting tevens aangeeft, of
+ge passeeren kunt. Verkeersagenten zijn zeer nuttig voor het verkeer en
+het is voor ieder van belang hen in de hand te werken bij die regeling.
+Is er geen verkeersagent, rijdt dan bedachtzaam en houdt u aan de
+regels van den weg. Indruk maken door buitengewone manoeuvres is ook
+hier uit den booze. Het is veel mooier, juist met 'n grooten wagen,
+die buiten makkelijk z'n 100 K.M. loopt en in de stad gewillig en
+handelbaar is, gemakkelijk en rustig om te gaan, als met 'n kinderwagen,
+dan deze voor te stellen als woeste kilometervreters. Integendeel zal
+het uiterst handelbare van zoo'n weglokomotief sympathieker werken, dan
+het schrik-aanjagende, verwekt door het donderen met vrijen uitlaat of
+door groot misbaar van loeiende signalen. Cela ne se fait plus. Als 't
+vroeger gebeurde, dan was 't vaak faute de mieux. Onze moderne machines
+zijn daar werkelijk te volkomen voor geworden. En voor menschen, die,
+van hun wagen of van het automobilisme houden, is de waardeering van dit
+volkomene meer waard, dan de romantiek van den schijn, waarin sommigen
+zich, door het laten knallen hunner motorrossen, aan draken temmende
+helden gelijk, meenen te hullen!
+
+Ook op dit gebied, geloof me, is de romantiek uit den tijd!
+
+
+Overwegen, trams en rails.
+
+Niet in alle steden zijn voor het verkeer ten opzichte van de trams
+zoo duidelijke regels voorgeschreven als te Amsterdam. Deze zijn in 'n
+keurig uitgevoerd boekje, dat we hier gaarne en passant vermelden, bij
+de Verkeerspolitie te verkrijgen, en dus kunnen die locale verordeningen
+hier worden voorbijgegaan.
+
+[Illustratie: Fig. 11.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+In het algemeen dient men bij het passeeren van trams, mede dank zij
+de onvoorzichtigheid der trampassagiers, zoowel buiten als in de stad,
+uiterst voorzichtig te zijn. Bovendien geven rails en de aan hun baan
+gebonden tramwagens, vaak aanleiding tot gevaarlijke momenten.
+
+In de eerste plaats in de bochten (fig. 11). Groote tramwagens,
+vooral die op smal spoor, hebben daar de onhebbelijke gewoonte,
+vrij ver buiten de baan der rails te zwaaien, o. a. de wagens van de
+Amsterdam-Haarlem-Zandvoort-lijn, de E.S.M. Wacht men in zoo'n bocht op
+'n naderende tram, of wil men die in de bocht passeeren, dan loopt een
+auto kans tusschen de rails en den trottoirband, door het omzwaaiende
+voor- of achter bovengedeelte van den wagen, geknakt of minstens
+beschadigd te worden. Staat uw wagen of rijdt ge langs de rails (fig.
+11_a_), reken dus dan niet met de sporen, maar doe er nog 'n goed stuk
+bij voor den wagen met de treeplanken, en mijdt het in 'n bocht te
+wachten als er 'n tram nadert.
+
+Dan dienen wegvernauwingen uwe bijzondere oplettendheid te vragen,
+indien zich tram- of locaalspoor daar ook bevindt. De loop der rails
+is niet altijd goed waarneembaar van uit de verte; een in vaart zijnde
+tram kan, dank zij de korte bochten in de lijn, heel plotseling en heel
+onvoorbereid u den weg versperren.
+
+[Illustratie: Fig. 11_a_.
+                                                       (_Autoleven_).]
+
+Wacht u er ook voor met de wielen in het spoor te geraken. Eerstens
+is dit gevaarlijk bij de nadering van andere voertuigen, omdat ge
+onmogelijk, eenmaal in 't spoor, op 'n door u zelf gekozen oogenblik er
+uit kunt komen en dus kans hebt, dat dit op 't ongelegenste oogenblik
+geschiedt. Zitten de wielen in de rails, dan moet ge voorzichtig
+trachten door het heen en weer bewegen van 't stuurwiel ze er uit te
+draaien. Dit gebeurt altijd bruusk en gaat meest met slipbewegingen
+van den wagen gepaard. Redresseert dus onmiddellijk nadat de wielen
+uit de rails springen, de fausse manoeuvre die de wagen maakt, met
+'n contra-beweging van het stuurwiel. Lukt het u niet uit de rails
+te komen met voorzichtig manoeuvreeren van het stuurwiel, dan dienen
+de wielen met 'n stuk hout, 'n plank of iets dergelijks geholpen te
+worden. Die plank wordt dan dwars over de rails gelegd en gestut, dat
+wegglijden onmogelijk is. Manoeuvreer hierbij voorzichtig, en fausseer
+de stuurinrichting hierbij niet. In de stad zal zoo iets niet voorkomen
+maar wel op buitenwegen waar het railsprofiel niet met den weg gelijk
+ligt.
+
+[Illustratie: Fig. 12.]
+
+Let bij het inhalen van 'n tram ook op de mogelijkheid, dat er iemand
+voor of van de tram weg zal springen (fig. 12). Goed signaal geven
+en zooveel mogelijk wegbreedte latend tusschen de tram en uw wagen is
+hierbij 'n vereischte. Om 'n stoomtram in te halen, die z'n stoompluim
+over den weg slingert, en u het uitzicht belemmert is het geraden te
+wachten, tot even de wind den stoom verjaagt. Want de afstand noodig,
+om 'n snel rijdend voertuig als 'n tram in te halen, is te lang, dat
+de kans niet te groot zou worden, dat er, in den tijd noodig om den
+stoompluim in te halen en er doorheen te rijden, zich van de andere
+zijde ondertusschen 'n wegbelemmering zou voordoen, die ge niet zoudt
+hebben kunnen zien naderen. Komt ge 'n dergelijk vehikel tegen, matig
+dan uw vaart zoodanig, dat ge voor plotseling uit dien stoompluim
+opdoemende voertuigen stoppen kunt. _Geef flink signaal_ en zet
+desnoods den wagen stop aan den rechterkant van den weg, tot de tram
+voorbij is. Want dan hebt ge de meeste zekerheid, omdat dan all��n 'n
+voertuig sneller of even snel als de tram zich voortbewegend, gevaar
+kan opleveren. En dit gevaar kan worden afgewend door 't geven van 'n
+signaal en door goed den rechterkant van den weg te houden.
+
+[Illustratie: Fig. 13.
+                                                       (_Autoleven_).]
+
+Wil ook niet te dicht voor 'n tram heen oversteken. 'n Tram glijdt bij
+bruusk stoppen nog vaak ver langs de rails door. En wordt ge door 'n
+zich achter de tram bevindend vehikel genoodzaakt plotseling te stoppen
+(fig. 13), dan kan den wagen-bestuurder z'n tram op de gladde rails
+moeilijk houden. Niet alleen uit eigenbehoud is dus deze manoeuvre
+verkeerd, maar zeer zeker ook uit 'n oogpunt van verkeersorde, en voor
+het behoud van derden. Kijk ook bij het oversteken van rails goed uit en
+praat niet met uwe passagiers (fig. 14), 't hoofd naar hen toegewend,
+en daardoor onoplettend voor wat u omringt of op de lijn nadert. _Het
+is veel moeilijker ongelukken te voorkomen, dan ze te veroorzaken._ En
+matig de vaart van uw auto bij stopplaatsen waar passagiers wachten,
+of uit 'n wachtlokaal te voorschijn treden. Want meestal schijnt de
+nadering van de tram de passagiers zoo te biologeeren, dat ze vergeten,
+dat ze zich op den verkeersweg bevinden of deze moeten oversteken om
+in te stappen en dus van dien verkeersweg tijdelijk 'n bagagedep�t
+maken of 'n wachtlokaal. Het vluchtheuvel-systeem der Amsterdamsche
+verkeerspolitie is dan ook wat dit punt betreft 'n zeer toe te juichen
+verkeersbeveiliging.
+
+[Illustratie: Fig. 14.
+                                                       (_Autoleven_).]
+
+
+Achteruitrijden en manoeuvreeren.
+
+Een moeilijk punt voor den beginner, die nog niet zeker is van z'n
+bewegingen. In de eerste plaats worden de voeten op het rempedaal en
+het koppelingspedaal geplaatst en wordt als gas gegeven moet worden, dit
+met den voet gedaan, die het rempedaal bedient, of zoo mogelijk, met de
+hand, door middel van 't gashandle op 't stuurwiel. Dan wordt bij 'n
+open wagen het lichaam gedraaid naar de binnenzijde van den wagen, de
+rechterhand aan 't stuurwiel, de linker op den rug van de zitting (fig.
+15), zoodat de bestuurder stevig zit, de pedalen bedienen kan, en de
+geheele achterzijde van den wagen over de geheele breedte overzien,
+terwijl het effect van de minste beweging kan worden geobserveerd. Dit
+geldt natuurlijk alleen bij open wagen, bij gesloten wagens moet met
+de linkerhand gestuurd worden, en rechts langs den wagen naar buiten
+en naar de punt van het achterspatbord worden gezien. Met een langzaam
+manoeuvreeren leert men ook dit het best. Zorg dat ge zoo zit, dat geen
+kans bestaat dat uw voeten van de pedalen afglijden. Dit kan, door half
+te gaan staan op de pedalen en uzelve schoor te zetten tusschen den rug
+van de zitting en het voorschutbord. Bij wagens met het stuurwiel links,
+geldt wat manoeuvres betreft natuurlijk het tegenovergestelde.
+
+[Illustratie: Fig. 15.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+Houdt de _uit_stekende deelen van den wagen goed in het oog en houdt
+rekening met 't feit, dat ge achterop 'n kap hebt, die 'n eind
+uitsteekt, of dat ge reservebanden en in ieder geval 'n benzine-tank
+achter uw wagen hebt. Rijdt dus ook niet te dicht op 'n achter u
+staanden wagen.
+
+Bij het inrijden van garages moet op den rand van het rechter achter-
+en voorspatbord worden gelet. De breedte van den inrij garandeert dan
+vanzelf dat de andere zijde safe is. Zie echter toe, dat er zich geen
+voorwerpen, 'n fiets, 'n benzineblik of zoo iets dergelijks op uw weg
+bevinden, zooals te vaak voorkomt. En uitwijken laat zoo'n ingang veelal
+niet toe.
+
+[Illustratie: Fig. 16.
+
+Methoden om in 'n garage op de juiste plaats te geraken.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+Bij het op z'n plaats zetten van den wagen in de garage moet ge ook
+voorzichtig manoeuvreeren. De hoofdzaak is dat ge op uw plaats komt te
+staan en zoo goed mogelijk. Van te veel brio komen kapotte muren en
+verbogen spatschermen. Maakt het u nerveus, dit heen en weer gedraai,
+laat het dan gerust 'n ander over. Het is niet ieders werk en juist bij
+dit rangeeren kunnen kleine oorzaken groote gevolgen hebben.
+
+Stopt ge in 'n straat, verzuim dan niet eerst de hand uit te steken, als
+teeken voor het achter u volgend voertuig. Zet uw wagen netjes langs het
+trottoir, niet scheef, of zoo, dat 't verkeer er door belemmerd wordt.
+Moet ge tusschen twee voertuigen of auto's in komen te staan, rijdt dan
+iets verder, en dan achteruit tusschen de wagens in (fig. 16_a_). Rijdt
+niet dwars over naar de linksche zijde van de straat, tegen het verkeer
+in, maar rijdt rechts en draai dan om m�t de richting van het verkeer
+m��, tot v��r het huis, waar ge wezen wilt. Dit is in nauwe straten
+natuurlijk niet mogelijk, maar daar bestaan �f voorschriften dat ze
+slechts in ��ne richting bereden mogen worden �f 't zijn stille straten,
+waar ge niemand in den weg staat. Is geen van deze manoeuvres mogelijk,
+blijf dan, al moet ge ook links zijn, rechts langs de trottoir staan.
+
+[Illustratie: Fig. 16_a_.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+Ook buiten de stad dient ge daarop te letten. Moet ge plotseling
+stoppen, 'tzij door 'n motorpanne of door 'n lekken band, gebruik dan de
+laatste vaart van den wagen om 'm langs de rechterzijde van den weg "uit
+de baan" te zetten. Gebeurt dit op 'n helling en geven de remmen wat
+mee, zet dan dalend 't rechtervoorwiel, stijgend het rechterachterwiel
+schuin tegen den berm aan.
+
+Keeren op 'n smalle weg of in 'n nauwe straat, wordt, zoo nergens 'n
+oprit of 'n zijweg aanwezig is, het beste volbracht door bij de eerste
+manoeuvre den wagen zoover mogelijk dwars over den weg te zetten met
+de voorzijde zoo dicht mogelijk bij den berm (of tegen 't trottoir),
+met het stuur zoo ver mogelijk om. Dan wordt het stuur zoover mogelijk
+in de andere richting gedraaid en achteruit gereden. Slaagt men er niet
+in de auto bij de eerste manoeuvre zoo ver rond te krijgen, dat 'n
+voorwaartsche beweging in tegenovergestelde richting al kan worden
+bewerkstelligd, dan herhale men geleidelijk aan de beweging tot den
+stand van den wagen achterwaarts 'n kwart slag op de wegbreedte mogelijk
+maakt, waardoor vanzelf de wagen in de goede richting zal staan.
+
+Het spreekt vanzelf, dat ge in uwe automobilistische loopbaan vaak voor
+gevallen zult komen te staan, die moeilijk allen van te voren omschreven
+kunnen worden. Dit is ook niet de bedoeling. De hoofdzaak is, dat ge
+volkomen meester wordt, door 'n koel en kundig leeren bezien, van elke
+situatie, 'tzij dat deze snel beleid of kalm overleg vraagt. In vele
+gevallen zal 'n begrip van wat verkeer beduidt, geholpen door locale
+voorschriften, u sneller voorschrijven wat ge te doen hebt dan honderd
+geschreven regels. Maar de principes ervan, dient ge allicht vooruit te
+kennen.
+
+
+
+
+NACHTRITTEN EN MIST.
+
+
+Het onderscheiden van de voorwerpen en de weggesteldheid met deszelfs
+verschijnselen bij nacht, is voor 'n bestuurder, die over dag goed v�r
+kan zien, heel wat gemakkelijker dan voor een, bij wien dit minder het
+geval is. Natuurlijk is goed observeeren hier nog nuttiger dan bij 't
+rijden bij dag, omdat het voorwerp of voertuig in het licht van de
+lampen zich minder snel definieeren laat. Bij kruisingen verraden
+vaak witte lichtglansen op de boomen, op 'n hek, op struikgewas, op 'n
+telegraafpaal, die zich op het kruispunt bevinden, reeds het naderen
+van 'n auto uit de andere richting. Hetzelfde valt bij 'n bocht te
+constateeren. Het achteroprijden van onverlichte wagens kan soms worden
+waargenomen doordat zich tusschen 'n eerst waargenomen lichtend punt in
+de verte en uwe lantaarns zich iets donkers geschoven heeft. De lantaarn
+of 't licht dat ge eerst zaagt is verdwenen. Reeds elders beschreef ik
+("De Kampioen", 23 Maart 1917) het effect, dat 'n rijtuig, 'n tentwagen,
+of ander van achter met zeil afgesloten of gelakt voertuig maakt. Uit
+het eerst volslagen duister begint vaag, als 'n zeer ver verwijderd
+schijnsel iets te glimmen, flauwe bewegelijke glansen, die saamvloeien
+tot 'n vlak, als van 'n zwart geverniste blikken plaat. De beweging
+ontstaat door het ongelijkmatig terugglanzen van uw lantaarnlicht
+op de achterzijde van het steeds op en neer of heen en weer veerende
+voertuig. Pas vlak bij snijdt het donkere silhouet van het voertuig
+zich duidelijker in de donkerte uit, doch pas op 't oogenblik, dat de
+lantaarnlichten van de auto het inhalen. Pas op voor onverlichte karren,
+vooral op 's nachts naar de markt rijdende bodewagens of groentekarren.
+De laatste vloeien door hunne last, vooral 's zomers, z�� met het
+boomenloof ineen, dat ze niet dan van zeer nabij daaruit te herkennen
+zijn, om zich als gevaarlijke verkeersstoornissen te openbaren. De
+plaats voor de lampen om het beste licht te leveren, is ze laag te
+plaatsen en zoo ver mogelijk naar voren. Verkieslijk is de voorruit
+schuin te plaatsen opdat de weerglans van het licht den bestuurder
+niet hindere. Dat heeft ook z'n voordeel indien ge door 'n andere auto
+achterop wordt gereden. Staat de voorruit recht, dan wordt ge door de
+spiegeling van de lantaarnlichten van de auto achter u, vaak volkomen
+verblind, of dansen de lichtschijnsels daarin z�� onaangenaam heen en
+weer, dat deze u het uitzien zeer moeilijk maken.
+
+[Illustratie: Fig. 17.
+
+De vormen der dingen bij het licht van schijnwerpers.
+                                                       (_Autoleven_).]
+
+[Illustratie: Fig. 18.
+                                                     (_De Kampioen_).]
+
+Reeds maakte ik melding van de wenschelijkheid, om zware zoeklichten uit
+te schakelen en de stadslampen in te schakelen bij het passeeren van 'n
+anderen wagen[6]. Daarmede kan veel gevaar voorkomen worden. 'n Middel
+om het gevaar van verblind te worden, te ontloopen, indien de ander
+z'n licht niet dooft, is een van de oogen dicht te doen, het linksche,
+en dit direct na het passeeren weer te openen, waardoor men tenminste
+met een der oogen zien kan. De ruimte tusschen den naderenden wagen en
+de uwe, wordt door het licht fel beschenen en kan er dus nauwkeurig
+geconstateerd worden of de weg z��ver veilig is. Het niet verblinde oog
+wordt dan onmiddellijk bij het passeeren geopend en kan dan normaal
+dienst doen.
+
+[6] Pag. 33/4.
+
+[Illustratie: Fig. 18_a_.
+                                                       (_Autoleven_).]
+
+Even wil ik hier in 't voorbijgaan op wijzen op 'n uit Amerika sinds
+eenigen tijd gebruikt genre schijnwerpers-lenzen, die niet hooger
+belichten dan ongeveer 1.30 M. van den grond (fig. 18 en 18_a_).
+Daardoor wordt het gevaar van verblinding op niet geringe wijze
+verkleind. Verder zijn er ook lenzen die het licht van de schijnwerpers
+breken op zoodanige wijze, dat hierdoor geen overlast wordt aangedaan
+aan eenig ander weggebruiker, maar toch op de voor den bestuurder
+noodige plaats en afstand de volle lichtkracht plaatselijk tot haar
+recht komt (fig. 18_b_). Het nut van dergelijke lenzen en schijnwerpers
+is na het bovenstaande duidelijk en lijken deze mij op den duur
+onontbeerlijk.
+
+[Illustratie: Fig. 18_b_.
+                                                       (_Autoleven_).]
+
+Pas ook op voor _ieder_ rood licht, dat ge ziet, zelfs al is de
+beteekenis bij het passeeren er u niet duidelijk van. Gewoonlijk bevindt
+zich vlak daarna 'n tramovergang of om 'n bocht, 'n spoorwegovergang.
+
+Bij mist zijn gele vloeipapieren schijven voor de schijnwerpers het
+doelmatigst. Ook kunnen de lantaarns zoo laag mogelijk naar den grond
+v��r den wagen gedraaid worden, opdat geen stralenbundels de hoogte in
+gaan, om voor uw wagen groote witte misttrechters te zetten, die alle
+uitzicht belemmeren. Ook kunt ge 'n simpele fiets-carbid-lantaarn heel
+laag vooraan het chassis of onder den koeler opgehangen, die onder den
+mist door lichtend, uw pad verlicht. Indien het overdag mist, is het
+echter juist geraden de groote lampen aan te steken, teneinde andere
+weggebruikers sneller uwe nadering aan te kondigen. Zelf hebt ge er dan
+geen last van.
+
+Zoowel 's nachts als bij mist, dient men vooral de geluiden die men
+waarneemt, te controleeren. Bij twijfel houde men den wagen in en kan
+altijd tevens 'n signaal gegeven worden.
+
+
+
+
+SLIPPEN.
+
+
+Ik zie u al rillen. Slippen! Angstaanjagende cauchemars met gedeukte
+en verbrijzelde koelers, verbogen spatborden, ontzette voor- of
+achter-assen en versplinterde wielen rijzen bij dit woord voor uw geest
+op. Doch het is niet zoo erg als ge u voorstelt. 'n Goed bestuurder
+kan aan 'n slippende beweging zelf veel redresseeren, en veelal zijn
+ernstige ongelukken aan onervarenheid of onvoorzichtigheid te wijten.
+
+Eigenlijk zijn er twee wijzen van slippen. Eene wijze, waarop de geheele
+wagen, n'en d�plaise elke stuurbeweging wordt voortgeschoven langs de
+eenmaal genomen baan, de andere waarop alleen de achterwielen
+wegschuiven en 'n zijdelingsche slipbeweging ontstaat.
+
+Slippen kan ontstaan door het remmen van de auto, terwijl deze zich
+op 'n glad of glibberig weggedeelte bevindt. De toestand van zoo'n
+weggedeelte of straat (op asfalt b.v.) kan in vele gevallen door den
+bestuurder worden opgemerkt, en indien ongevallen voorkomen, kan dit dus
+vaak de schuld van 'n plotseling opdoemende hindernis, in den vorm b.v.
+van 'n onvoorzichtigen voetganger of 'n achteloos rijdende voerman zijn.
+Want de glijbeweging door 'n wagen gemaakt als direct en enkel gevolg
+van de weggesteldheid, kan vaak door 'n ervaren bestuurder wel degelijk
+worden hersteld. Deze voelt in de meeste gevallen die glijbeweging al
+aankomen en voor dat deze goed tot ontwikkeling gekomen is, heeft-ie 'm
+al geredresseerd, door 'n snelle, doch nooit bruuske stuurbeweging. Het
+spreekt vanzelf dat hier van 'n zijdelingsche slipbeweging sprake is.
+
+De glijbeweging, waarbij ondanks het bij-sturen der voorwielen, de
+wagen doorglijdt, geeft 'n eigenaardig hopeloos gevoel; niets kan dit
+glijden voorkomen, dan voorzichtig kleine draaiingen heen en weer met 't
+stuur uit te voeren, om zoo te zeggen met de voorwielen te tasten naar
+houvast. Vaak gebeurt dit plotseling en dient men dus verdacht te zijn
+op 'n daaruit voortvloeiend zijdelingsch slippen, dat, als de voorwielen
+eenmaal weer houvast hebben, zich gemakkelijker laat redresseeren.
+'n Zijdelingsche slipbeweging is tegen te gaan door met 't stuurwiel
+de voorwielen te draaien in de richting waarheen de achterwielen
+slippen. Het kan dan voorkomen, dat de wagen dan naar de andere zijde
+doorglijdt, wat dan opnieuw door dezelfde beweging met 't stuur moet
+worden bijgewerkt. Voor 'n goed bestuurder wordt deze beweging dezelfde
+als voor 'n koorddanser, die zich door balanceeren in evenwicht houdt.
+Hieruit volgt vanzelf dat 'n onzeker en nerveus bestuurder in dergelijke
+gevallen het meest kans zal hebben op 'n ongeval. Wie eenmaal rustig het
+onzekere, wat wee� gevoel, dat slippen den beginnenden bestuurder geeft,
+heeft overwonnen, het "griezelige" er van niet meer ondervindt, heeft
+heel veel minder te vreezen. Want geen _angst_ meer te hebben voor het
+slippen is 'n groote factor om zich goed te durven verweren bij 'n
+slipgeval.
+
+Bij lichte wagens kunnen verschillende te voorziene oorzaken tot slippen
+leiden. Eerstens zijn rubber groefbanden voor deze kleine vehikels beter
+dan nagelbanden, die bij weinig gewicht niet geheel tot hun recht komen.
+Voor grooten bewijzen de nagelbanden uitstekende diensten. Ook 'n op
+z'n veeren springende wagen kan slippen in de hand werken, evenals, om
+dezelfde reden 'n slechte bestrating hiertoe leiden kan. De variatie in
+druk van de wielen op den grond is er oorzaak van. Hoe gelijkmatiger
+die druk, des te veiliger rijden. Dan kan 'n minder goed gestelde rem
+tot slippen aanleiding geven en evenzoo 'n slechte verdeeling van het
+gewicht waarmede de wagen belast is. De minder goed gestelde rem is
+oorzaak dat niet beide wielen denzelfden weerstand ondervinden en de
+slechte gewichtsverdeeling veroorzaakt weer verscheidenheid in druk.
+
+Geheel drijfnatte wegen zijn minder gevaarlijk dan slibberige. Ook onder
+boomen kan 'n overigens droge weg gevaarlijke stukken bevatten. Vooral
+in 't najaar dient hierop gelet te worden, omdat de bladeren der boomen
+op den harden ondergrond der straatsteenen 'n sliplaag bedekken en dus
+oogenschijnlijk geen slipgevaar opleveren. Daarom mijde men in de gure
+jaargetijden zooveel mogelijk den rand der bestrating, die vaak 'n
+glijkans biedt welke nog gevaarlijker wordt door de dichte nabijheid van
+den berm en deszelfs ap- en dependenties als boomen, telegraafpalen,
+lantaarns en tutti quanti.
+
+Het slippen op rails, door het geraken van de wielen tusschen de
+spoorstaven vermeldde ik op pag. 40. Neem de bochten breed bij
+slipgevaar en blijf zoo mogelijk midden op den weg. Rijdt ook in dit
+geval niet te dicht langs 'n hindernis of 'n ander voertuig of auto.
+Geeft elkaar steeds de ruimte, vooral onder deze omstandigheden.
+
+Over het gebruik dat ervaren bestuurders wel van de slipbeweging maken
+in noodgevallen, behoef ik hier niets te zeggen, als vallende buiten den
+opzet van dit boekske.
+
+
+
+
+SLOTWOORD.
+
+Zoo zijn we dan aan 't einde van deze beknopte handleiding gekomen. Wie
+van den weg en zijne verschijnselen houdt, zal daar 'n uitgebreid veld
+voor studie van mensch en dier vinden. Voor wie graag reist heeft alles
+wat zich aan z'n oog vertoont bekoring, omdat het 'n deel vormt van dat
+groote verlangen naar levensuitbreiding, waartoe reizen de gelegenheid
+biedt. Die zal ook van z'n auto gaan houden, als 'n vriend, die op uwe
+tochten met u meeleeft, en aan wiens verfijnd mecanisme ge 'n deel van
+uwe beste levensmomenten dankt. En als ge z��ver zijt, dan heeft de
+ervaring u al meer dan deze grondregels, opmerkingen en gevolgtrekkingen
+van buiten doen leeren. Doch deze zullen dan toch tenminste het genoegen
+hebben gehad, u wellicht op uwe eerste schreden vergezeld te hebben op
+den weg om 'n goed, ervaren en humaan bestuurder te worden!
+
+
+
+
+NATIONALE EN INTERNATIONALE WAARSCHUWINGSBORDEN VOOR AUTOMOBILISTEN.
+
+
+
+
+~IEDERE AUTOMOBILIST~ MOET IN ZIJN BEZIT HEBBEN ONDERSTAANDE PRACTISCHE
+WERKEN:
+
+DE AUTOMOBIEL EN HARE BEHANDELING, door JULIUS KUSTER       Prijs f 1.25
+
+HET MOTORRIJWIEL EN ZIJNE BEHANDELING, door W. SCHURICHT    Prijs f 0.75
+
+DE MOTOR-MACHINIST van J. E. BOS.                           Prijs f 1.35
+
+DE MACHINIST-BANKWERKER van J. E. BOS.                      Prijs f 1.25
+
+In iederen boekhandel verkrijgbaar, of na ontvangst van postwissel door
+den uitgever dezes.
+
+
+
+
+#Nationale Waarschuwingsborden voor Automobilisten.#
+
+
+MODEL I.
+
+Sluiting voor alle motorrijtuigen op meer dan twee wielen (art. 3, art.
+4, art. 8, alle eerste lid, sub a.)
+
+#A. Voortdurend.#
+
+Kleur: rood met witte letters.
+
+[Illustratie]
+
+#B. Tijdelijk.#
+
+Kleur: Linkerhelft rood met witte letters.
+
+Rechterhelft wit met roode letters.
+
+[Illustratie]
+
+
+MODEL II.
+
+Sluiting voor motorrijtuigen op meer dan twee wielen boven zekere
+afmeting of gewicht (art. 3, art. 4, art. 8, alle eerste lid, sub a en
+b.)
+
+#A. Boven zekere afmetingen.#
+
+#B. Boven zeker gewicht.#
+
+(Te bepalen met samenstelling en inrichting)
+
+Kleur: rood met witte letters.
+
+ { [Illustratie]
+ {
+ { [Illustratie]
+
+
+MODEL III.
+
+Sluiting voor alle motorrijtuigen en voor rijwielen (art. 8, eerste lid,
+sub a.)
+
+#A. Voortdurend.#
+
+Kleur: rood met witte letters.
+
+[Illustratie]
+
+#B. Tijdelijk.#
+
+Kleur: Linkerhelft rood met witte letters.
+
+Rechterhelft wit met roode letters.
+
+[Illustratie]
+
+
+MODEL IV.
+
+Snelheidsbeperking voor bepaalde wegen binnen bebouwde kommen (art. 8,
+tweede lid.)
+
+Kleur: groen met witte letters.
+
+[Illustratie]
+
+
+#Kenteeken voor rijwielpaden.#
+
+(Art. 2, tweede lid, sub 6�, der wet en art. 1, sub 4�, van het Motor-
+en Rijwielreglement 1905, Staatsblad No. 294.)
+
+Kleur: zwart met witte letters.
+
+[Illustratie]
+
+
+Internationale Waarschuwingsborden voor Automobilisten.
+
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Steile daling.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Stijging.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Bocht naar rechts.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Bocht naar links.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Bocht met stijging.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Bocht met daling.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: "Dos d'�ne".]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Knik.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Spoorwegovergang.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Doorgang onder viaduct.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Railskruising over den weg.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Slechte bestrating.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Hoornsignaal.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Gevaarlijke kruising.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Daling met gevaarlijke bochten.]
+
+K. N. A. C.  [Illustratie: Dorp.]
+
+#De borden worden geplaatst ongeveer 200 M. v��r 't gevaarlijke punt en
+2 M. boven den grond.#
+
+
+
+
+                Practische Bibliotheek--Ge�llustreerd.
+
+ No. 1.    SCHREBER, #Longen-Gymnastiek#.--#Tweede druk#         45 Cent.
+
+  "  2.    SCHREBER, #Eerste Hulp bij Ongelukken#.--#Tweede
+             druk#                                              35   "
+
+  "  3.    VAN DE VEN, #Amateur Fotograaf#.--#Derde druk#        35   "
+
+  "  4.    TOEPOEL, #Physical Culture#. Lichaamsversterking     75   "
+
+  "  5.    PAUL, #Licht-, Lucht- en Zonnebaden#                 35   "
+
+  "  6.    YVONNE, #De Kleine Briefsteller#.--#Tweede druk#      45   "
+
+  "  7.    REICHELL, #Levensmagnetisme#.--#Tweede druk#          25   "
+
+  "  8.    ANTON, #Mijn Terrarium#.                             45   "
+
+  "  9.    ANTON, #Mijn Aquarium#.--#Tweede druk#                45   "
+
+  " 10.    HILDEBRAND, #Luchtscheepvaart#, popul. beschouwing   35   "
+
+  " 11.    K�STERS, #Automobiel en behandeling#.--#2e druk#      f 1.25
+
+  " 12.    TESSELHOFF, #Eenvoud. Boekhouding#.--#Derde druk#     45 Cent.
+
+  " 13.    VOSMAER, #Radium en R�ntgenstralen#                  45   "
+
+  " 14.    VOSMAER, #Telegrafie zonder draad#                   45   "
+
+  " 15.    BETTS, #Zweedsche Gymnastiek#. Vrije oefeningen      75   "
+
+  " 16.    MACKENZIE, #Hoe men een goedk. Tent kan
+             maken#.--#2e druk#                                  35   "
+
+  " 17.    LIERNUR, #Voetbal Omnia Vincit#. Blijspel            35   "
+
+  " 18.    ANTON, #Do you speak English?#--#Tweede druk#         35   "
+
+  " 19.    ANTON, #Parlez-vous Fran�ais?#                       35   "
+
+  " 20.    ANTON, #Parla Italiano?#                             35   "
+
+  " 21.    ANTON, #Parolas Esperante?#                          35   "
+
+  " 22.    ANTON, #Sprechen Sie Deutsch?#                       35   "
+
+  " 23.    ANTON, #Habla usted Espanol?#                        35   "
+
+  " 24.    V. D. BOOM, #Wereld-Hulptaal#. Systeem
+             "Ido".--#Tweede druk#                               45   "
+
+  " 25.    LURASCO, #De Vlinderverzameling#                     45   "
+
+  " 26.    YVONNE, #Fr�belwerkjes#                              45   "
+
+  " 29.    VISSER, #Volksnamen Geneesmiddelen#                  95   "
+
+  " 30.    TOEPOEL, #Knotszwaaien en Balstooten#                60   "
+
+  " 31.    OTT, #Rijwiel. inrichting#.--#Derde druk#             45   "
+
+  " 32.    B. P. SCOUT, #Padvinders#. Handleiding.--#Tweede
+             druk#                                              35   "
+
+  " 33.    ANTON, #De Hengelsport#                              45   "
+
+  " 33_a_. B. P. SCOUT, #Boschleven voor Padvinders#            35   "
+
+  " 34.    ACKERMAN, #Duiventeelt#                              45   "
+
+  " 35.    ACKERMAN, #Konijnenfokken#                           45   "
+
+  " 36.    LURASCO, #Het Zeewater-Aquarium#                     45   "
+
+  " 37.    ANTON, #Ring-, Brug- en Standoefeningen#             45   "
+
+  " 38.    YVONNE, #Het Boek der Etiquette#.--#Tweede druk#      45   "
+
+  " 39.    SCHURICHT, #Motorrijwiel en zijne Behandeling#       75   "
+
+  " 40.    LURASCO, #Siervisschen en Amphibi�n#                 45   "
+
+  " 41.    WALTHER, #Samenstelling van Vliegmachines#           45   "
+
+  " 41_a_. YVONNE, #Nieuw Kookboek#. 250 Recepten               60   "
+
+  " 42.    BARTELS, #Kanarieteelt#.--#Tweede druk#               45   "
+
+  " 43.    REMLOF, #Hoenderteelt#                               45   "
+
+  " 44.    BARTELS, #De Octrooiwet#. Handleiding voor den
+             uitvinder                                          60   "
+
+  " 44_a_. YVONNE, #Handelscorrespondentie in 4 Talen#. I       45   "
+
+  " 45.    DISSE, #Redden van Drenkelingen#. Met 9 Foto's       45   "
+
+  " 46.    REMLOF, #Groenteteelt#.--#Tweede druk#                75   "
+
+  " 47.    PREISS, #Handleiding voor Postzegelverzamelaars#     35   "
+
+  " 48.    ORNITHOPHILOS, #Exotische Siervogels#                45   "
+
+  " 49.    LURASCO, #Handleiding voor Herbarium#                35   "
+
+  " 50.    #Hoe kan ik mijn brood verdienen?#                   45   "
+
+  " 51.    ORNITHOPHILOS, #Inheemsche Zangvogels#               45   "
+
+  " 51_a_. ANTON, #Engelsche Taal met Uitspraak#                35   "
+
+  " 52.    ANTON, #Hondenverzorging#                            45   "
+
+  " 53.    V. D. WAAL, #Machineschrijven#                       45   "
+
+  " 54.    BOS, #Zakhandboek v. d. Machinist-Bankwerker#.--#2e
+             druk#                                              f 1.25
+
+  " 55.    BOS, #Motor-Machinist#                               " 1.35
+
+  " 56.    YVONNE, #Bereiding verschillende Dranken#. Americ.
+             Drincs                                             45 Cent.
+
+  " 57.    ABRAAS, #Padvinders Seinboek#                        35   "
+
+  " 58.    DE REGT, #Nederlandsch voor Vreemdelingen#           45   "
+
+  " 59.    YVONNE, #Handleiding Jams, Geleien, Comp�te's en
+             Vla's#                                             45   "
+
+  " 60.    WEGERIF, #Wat moet men weten voor men laat bouwen#   75   "
+
+  " 61.    REMLOF, #Bijenteelt op beperkte ruimte#              75   "
+
+  " 62.    REMLOF, #Fruitteelt op beperkte ruimte#              90   "
+
+  " 63.    REMLOF, #Bloementeelt op beperkte ruimte#            90   "
+
+  " 64.    TER HAAR, #Eten om te leven#                         45   "
+
+  " 65.    YVONNE, #Handleiding voor het Inmaken van Groenten#  45   "
+
+  " 66.    YVONNE, #Het gebruik van de Hooikist#.--#Tweede
+             druk#                                              35   "
+
+  " 67.    DE REGT, #Holl�ndisch f�r Deutsche#                  45   "
+
+  " 68.    DE REGT, #Dutch for Englishmen#                      45   "
+
+  " 69.    DE REGT, #Hollandais pour Fran�ais#                  45   "
+
+  " 70.    GALESLOOT, #Snoeien van Bloemheesters#               75   "
+
+  " 71.    SCHILPEROORT, #Automobielrijden#                     f 1.25
+
+  " 72.    DE JONG, #Administratieve Statistiek#                90 Cent.
+
+
+
+
+[Illustratie]
+
+               Vraagt GRATIS de ge�llustreerde Brochure:
+
+                "DE FOTOGRAFIE. Fotografeeren ontwikkelt
+                     den smaak en het kunstgevoel".
+
+                       *     *     *     *     *
+
+                              IVENS & Co.
+                            HOFLEVERANCIERS
+
+                                NIJMEGEN
+                        13-17 Van Berchenstraat
+
+                               GRONINGEN
+                         3 Kleine Pelsterstraat
+
+                               AMSTERDAM
+                            115 Kalverstraat
+
+                                DEN HAAG
+                             124 Noordeinde
+
+                       *     *     *     *     *
+
+                            Foto-Toestellen
+                         VOOR THUIS OF OP REIS
+                 in elke grootte en voor ieders beurs.
+
+
+
+
+  +---------------------------------------------------------+
+  |                                                         |
+  |              OPMERKINGEN VAN DE BEWERKER:               |
+  |                                                         |
+  |  De volgende correcties zijn in de tekst aangebracht:   |
+  |                                                         |
+  |  Bron (B:) -- Correctie (C:)                            |
+  |                                                         |
+  |  B: #beleefdheidsvormen#. #2e dr.#                      |
+  |  C: #beleefdheidsvormen#.--#2e dr.#                     |
+  |  B: leer ik Dansen?# #Tweede druk#                      |
+  |  C: leer ik Dansen?#--#Tweede druk#                     |
+  |  B: bij uitzondering andors, dan blijve                 |
+  |  C: bij uitzondering anders, dan blijve                 |
+  |  B: niet aangenaam is. Bovendien weigert eens           |
+  |  C: niet aangenaam is. Bovendien, weigert eens          |
+  |  B: m��r ontleed, ontdekt, tot z'n                      |
+  |  C: m��r ontleedt, ontdekt, tot z'n                     |
+  |  B: te Bussum (fig, 8), (de laatste                     |
+  |  C: te Bussum (fig. 8), (de laatste                     |
+  |  B: bereden mogen worden of 't zijn stille              |
+  |  C: bereden mogen worden �f 't zijn stille              |
+  |  B: veilig is. Het niet verblindde oog                  |
+  |  C: veilig is. Het niet verblinde oog                   |
+  |  B: #Eenvoud Boekhouding#.--#Derde druk#      45 "      |
+  |  C: #Eenvoud. Boekhouding#.--#Derde druk#      45 Cent. |
+  |  B: maken#. #2e druk#                                   |
+  |  C: maken#.--#2e druk#                                  |
+  |  B: #Voetbal Omnia Vincit#, Blijspel                    |
+  |  C: #Voetbal Omnia Vincit#. Blijspel                    |
+  |  B: #Rijwiel. inrichting#,--#Derde                      |
+  |  C: #Rijwiel. inrichting#.--#Derde                      |
+  |  B: #Nieuw Kookboek#, 250 Recepten                      |
+  |  C: #Nieuw Kookboek#. 250 Recepten                      |
+  |  B: RARTELS, #Kanarieteelt#.--#Tweede                   |
+  |  C: BARTELS, #Kanarieteelt#.--#Tweede                   |
+  |                                                         |
+  +---------------------------------------------------------+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Automobiel-rijden, by Tom Schilperoort
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK AUTOMOBIEL-RIJDEN ***
+
+***** This file should be named 39354-8.txt or 39354-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/3/9/3/5/39354/
+
+Produced by The Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/39354-8.zip b/39354-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..2ae9e2b
--- /dev/null
+++ b/39354-8.zip
diff --git a/39354-h.zip b/39354-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..41674b4
--- /dev/null
+++ b/39354-h.zip
diff --git a/39354-h/39354-h.htm b/39354-h/39354-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..aedf2f7
--- /dev/null
+++ b/39354-h/39354-h.htm
@@ -0,0 +1,3365 @@
+<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.1//EN"
+    "http://www.w3.org/TR/xhtml11/DTD/xhtml11.dtd">
+
+<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="nl">
+
+<head>
+  <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=iso-8859-1" />
+  <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" />
+  <meta name="description" content="Korte handleiding uit 1918 over het 'Automobiel-rijden'.
+   Aanwijzingen over de besturing van de auto en het gedrag op de openbare weg, aangevuld met enkele verkeersborden." />
+  <meta name="author" content="Tom Schilperoort" />
+  <meta name="keywords" content="auto, automobiel, rijden, besturen, besturing, gedrag, weg, verkeersdeelname, verkeer, manoeuvres, handleiding, introductie, waarschuwingsborden, verkeersborden, 1918" />
+
+  <title>
+    Automobiel-rijden, by Tom Schilperoort&mdash;A Project Gutenberg eBook.
+  </title>
+  <style type="text/css">
+
+h1           {text-align: center; clear: both; margin-top: 2em; margin-bottom: 2em;
+              font-size: 120%;}
+h2           {text-align: center; clear: both; margin-top: 3em; margin-bottom: 1em;
+              font-weight: normal; font-size: 125%;}
+h2.h2ls2     {letter-spacing: 0.2em; margin-right: -0.2em;}
+h3           {text-align: center; clear: both; margin-top: 2em; margin-bottom: 2em;
+              font-weight: bold; font-size: 110%;}
+
+p            {text-align: justify; text-indent: 1em;}
+p.tp         {margin-top: 2em; margin-bottom: 1em; text-align: center; text-indent: 0em;}
+p.noi        {text-indent: 0em;}
+p.model      {text-align: center; text-indent: 0em; font-size: 70%}
+p.bieb       {margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; text-align: center;
+              text-indent: 0; font-weight: bold;}
+p.alert      {margin-top: 1.5em; margin-bottom: 1.5em;
+              margin-left: 5em; margin-right: 0em; text-indent: -2.5em;
+              font-weight: bold; font-size: 115%;}
+p.pachter    {margin-top: 1em; margin-bottom: 0.5em; text-align: center;
+              text-indent: 0; font-family: sans-serif;}
+
+div.title    {margin-top: 3em; margin-bottom: 1em; text-align: center;}
+div.inhoud   {margin-top: 5em; margin-bottom: 1em; font-size: 100%;}
+div.ad       {width: 38em; padding: 1em; border: 3px solid black;
+              margin-top: 3em; margin-bottom: 2em; margin-left: auto; margin-right: auto;}
+div.water    {margin-top: 4em; margin-bottom: 3em; text-align: justify; font-size: 70%;
+              margin-left: auto; margin-right: auto; width: 44em; padding: 0.6em;
+              border-top: 2px solid black; border-bottom: 2px solid black;}
+div.ad2      {margin-top: 3em; margin-bottom: 2em;
+              margin-left: auto; margin-right: auto; width: 25em;}
+div.niwa     {margin-top: 3em; margin-bottom: 1em;}
+div.praktijk {margin-top: 1em; margin-bottom: 1em;
+              text-align: justify; text-indent: -1.5em; margin-left: 1.5em;}
+div.bestel   {text-align: center; text-indent: 0; clear: both; padding-top: 1.5em;}
+div.achter   {width: 38em; padding: 1em; border: 5px solid black;
+              margin-top: 3em; margin-bottom: 2em; margin-left: auto; margin-right: auto;}
+
+/* TB */
+hr           {width: 33%; clear: both; border: 1px solid black;
+              margin-top: 1em; margin-bottom: 2em; margin-left: auto; margin-right: auto;}
+hr.fnsep     {width: 18%; text-align: left;
+              margin-top: 0.5em; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0; margin-right: 0;}
+hr.chend     {width: 20%; margin-top: 2em; margin-bottom: 2em;}
+hr.chbegin   {width: 15%; margin-top: 1em; margin-bottom: 1em;}
+hr.hrdot     {width: 100%; margin-top: 1em; margin-bottom: 2em;
+              border-top: 5px dotted black; border-bottom: 5px dotted black;
+              border-left: 0; border-right: 0; height: 12px;}
+hr.hrstar    {border: 0; width: 3em;}
+hr.hrstar:after {content: "* * *"; color: black;}
+
+.pagenum     {/* uncomment the next line for invisible page numbers */
+              /* visibility: hidden;  */
+              position: absolute; left: 93%; text-indent: 0em; text-align: right;
+              font-size: small; font-weight: normal; font-variant: normal; font-style: normal;
+              letter-spacing: normal; color: #888888;}
+span[title].pagenum:after {content: "[" attr(title) "] ";}
+
+/* TABLES */
+table        {margin-left: auto; margin-right: auto;
+              padding: 0; border: 0; border-collapse: collapse;}
+.toc         {margin-top: 3em; margin-bottom: 1em;}
+td.tdtoc1    {text-align: left; padding-left: 2.5em; padding-right: 0.5em;}
+td.tdtoc2    {text-align: left; padding-left: 0.5em; padding-right: 0.5em;
+              font-variant: small-caps;}
+td.tdl       {text-align: left; padding-left: 0.5em; padding-right: 0.5em;}
+td.tdlwide   {text-align: left; padding-left: 0.5em; padding-right: 0.5em; word-spacing: 1em;}
+td.tdr       {text-align: right; padding-left: 0.5em; padding-right: 0.5em;}
+.boeken      {font-size: 67%;}
+.nwa         {width: 45em; margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; font-size: 70%;}
+td.model100  {width: 100%; text-align: center; vertical-align: top;
+              padding-left: 0.5em; padding-right: 0.5em;}
+td.model50   {width: 50%; text-align: center; vertical-align: top;
+              padding-left: 0.5em; padding-right: 0.5em;}
+td.model25   {width: 25%; text-align: center; vertical-align: top;
+              padding-left: 0.5em; padding-right: 0.5em;}
+.knac        {margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; font-size: 70%;}
+td.tdknac    {padding-left: 0.5em; padding-right: 0.5em; text-align: center;
+              padding-top: 1em; padding-bottom: 1em; width: 150px;
+              vertical-align: top; line-height: 1.5em;}
+td.ivens     {padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.5em; padding-left: 1.5em; padding-right: 1.5em;
+              text-align: left; text-indent: 0; font-family: sans-serif;}
+
+/* ALIGN */
+.clear       {clear: both;}
+.center      {text-align: center;}
+.floatleft   {float: left; width: auto;}
+.floatright  {text-align: left; text-indent: 0em; float: right; width: auto;}
+
+sup          {vertical-align: 0.3em; font-size: 75%;}
+.mixcap      {font-variant: small-caps;}
+.boek        {font-weight: bold; font-size: 110%;}
+.ls2         {letter-spacing: 0.2em; margin-right: -0.2em;}
+.smalled     {letter-spacing: -0.07em;}
+ins.corr     {border-bottom: 1px dotted red; text-decoration: none;}
+ins.info     {border-bottom: 1px dotted green; text-decoration: none;}
+abbr         {border-bottom: 1px dotted green; speak: spell-out;}
+
+/* IMAGES */
+img          {border: 0;}
+.figcenter   {margin: auto; text-align: center;}
+.figleft     {float: left; clear: left; padding: 0; text-align: center; width: 100%;
+              margin-left: 0; margin-bottom: 1em; margin-top: 1em; margin-right: 1em;}
+.figright    {float: right; clear: right; padding: 0; text-align: center; width: 100%;
+              margin-left: 1em; margin-bottom: 1em; margin-top: 1em; margin-right: 0;}
+.extern      {display: inline; padding-left: 0.1em; vertical-align: -1px;}
+.caption     {text-align: center; font-size: 80%;}
+.bron        {text-align: right; font-size: 85%;}
+
+/* FOOTNOTES */
+.footnote        {margin-left: 0; margin-right: 0; font-size: 75%; text-align: justify; }
+.footnote .label {padding-right: 1.5em; text-decoration: none;}
+.fnanchor        {text-decoration: none; margin-left: 0.05em;}
+
+.size60      {font-size: 60%;}
+.size70      {font-size: 70%;}
+.size75      {font-size: 75%;}
+.size90      {font-size: 90%;}
+.size110     {font-size: 110%;}
+.size115     {font-size: 115%;}
+.size125     {font-size: 125%;}
+.size150     {font-size: 150%;}
+.size167     {font-size: 167%;}
+.size180     {font-size: 180%;}
+.size200     {font-size: 200%;}
+.size220     {font-size: 220%;}
+.size325     {font-size: 325%;}
+.size333     {font-size: 333%;}
+.size400     {font-size: 400%;}
+
+/* Transcriber Note */
+.TNbox       {border: 1px solid; padding: 1em; font-family: sans-serif; font-size: 90%;}
+.TNbox h2    {font-variant: small-caps; font-size: 130%; letter-spacing: 0;
+              margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; line-height: 2em;}
+.TNbox p     {text-indent: 0em; margin-top: 0.7em; margin-bottom: 0.7em;}
+.TNbox table {width: 100%; font-size: 90%;}
+.TNbox th    {text-align: left;}
+.TNbox td    {text-align: left; vertical-align: top;}
+td.td2       {width: 20%;}
+td.td4       {width: 40%;}
+
+@media screen
+{   body              {margin-left: 8%; margin-right: 8%;}
+    p                 {margin-top: .4em; margin-bottom: .4em;}
+    .TNbox            {margin: 10% 10% 5% 10%; background-color: #dddddd;}
+}
+
+@media print
+{   p                 {margin: 0;}
+    .pagenum          {display: none;}
+    ins               {border: none;}
+}
+
+@media handheld
+{   body              {margin-left: 2%; margin-right: 2%;}
+    p                 {margin-top: .2em; margin-bottom: .2em;}
+    .pagenum          {display: none;}
+}
+
+  </style>
+</head>
+
+<body>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Automobiel-rijden, by Tom Schilperoort
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Automobiel-rijden
+
+Author: Tom Schilperoort
+
+Release Date: April 2, 2012 [EBook #39354]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK AUTOMOBIEL-RIJDEN ***
+
+
+
+
+Produced by The Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+
+<div class="TNbox">
+
+  <h2>Opmerkingen van de bewerker</h2>
+
+  <p>De tekst in dit bestand wordt weergegeven in de originele, verouderde spelling.
+  Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren.</p>
+
+  <p>Afgebroken woorden aan het einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld.
+  Voetnoten zijn hernummerd en verplaatst naar het eind van het hoofdstuk.</p>
+
+  <p>Overduidelijke druk- en spelfouten in het origineel zijn gecorrigeerd; deze zijn voorzien van een
+  <ins class="corr" title="Bron: dnnne roed stipppellijn">dunne rode stippellijn</ins>,
+  waarbij de Brontekst via een zwevende pop-up beschikbaar is. Variaties in spelling zijn behouden.
+  Een extra verduidelijking of vertaling is beschikbaar bij woorden die voorzien zijn van een
+  <ins class="info" title="Vertaling of verduidelijking.">dunne groene stippellijn</ins>.</p>
+
+  <p>Van de meeste illustraties is een vergroting beschikbaar door op de betreffende
+  illustratie te klikken.</p>
+
+  <p>Een overzicht van de aangebrachte correcties is te vinden aan
+  <a href="#correctie">het eind van dit bestand</a>.</p>
+
+  <p>Dit Project Gutenberg e-boek bevat externe referenties. Het kan zijn
+  dat deze links voor u niet werken.</p>
+
+</div>
+
+<div class="figcenter" style="width: 342px;">
+  <a href="images/cover.jpg"><img src="images/cover-th.jpg" width="342" height="546" alt="" title="Klik voor vergroting (684�1092px, 135kB)" /></a>
+</div>
+
+<p><span class="pagenum" title="-">&nbsp;</span><a id="ad1"></a></p>
+
+<div class="ad">
+
+  <p class="bieb size220 smalled">Bibliotheek voor Sport en Spel</p>
+
+  <p class="bieb size110 ls2">GE�LLUSTREERD.</p>
+
+  <table class="boeken" summary="">
+  <tbody>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">No. 1.</td>
+      <td class="tdl">SAMSON, <b class="boek"><a href="http://www.gutenberg.org/ebooks/36418" title="Dit boek is via http://www.gutenberg.org/ als e-boek #36418 beschikbaar.">Voetbal-Sport, Voor en Tegen</a></b><img class="extern" src="images/extern.png" width="12" height="12" alt="externe link" /></td>
+      <td class="tdl">35 Cent.</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo;  2.</td>
+      <td class="tdl">GROOTHOFF, <b class="boek">Voetbal-Scheidsrechter</b>.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">75 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo;  3.</td>
+      <td class="tdl"><b class="boek">Voetbal</b>, Volledige Handleiding.&mdash;<b>Vijfde druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo;  4.</td>
+      <td class="tdl">TENNISSER, <b class="boek" xml:lang="en">Lawn Tennis</b>.&mdash;<b>Vierde druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo;  5.</td>
+      <td class="tdl">SINCLAIR, <b class="boek">Water-Polo</b>.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo;  6.</td>
+      <td class="tdl">SMINK, <b class="boek">Cricket</b>. Handleiding.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo;  7.</td>
+      <td class="tdl"><span class="mixcap">Jhr. R. v. R.</span>, <b class="boek">Croquet</b>, Handleiding.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo;  8.</td>
+      <td class="tdl"><b class="boek">Handleiding Kegelen.</b>&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo;  9.</td>
+      <td class="tdl">GODEFROY, <b class="boek">Korfbal</b>, Handleiding.&mdash;<b>Derde druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 10.</td>
+      <td class="tdl"><b class="boek">Handleiding Hockey</b>, Regels en Wenken.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 11.</td>
+      <td class="tdl">VAN BOOVEN, <b class="boek">Hockey</b>, Engelsche Regels</td>
+      <td class="tdlwide">75 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 12.</td>
+      <td class="tdl"><b class="boek">Volledige Handleiding Roeien.</b>&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 13.</td>
+      <td class="tdl"><b class="boek">Volledige Handleiding Zeilen.</b>&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">60 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 14.</td>
+      <td class="tdl">DISSE, <b class="boek">Zwemschool</b>.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 15.</td>
+      <td class="tdl">DISSE, <b class="boek">Droogzwemmen</b>.&mdash;<b>Derde druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 16.</td>
+      <td class="tdl">KUFAHL, <b class="boek">Schermen</b>.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">60 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 17.</td>
+      <td class="tdl"><b class="boek">Boksen.</b>&mdash;<b>Derde druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 18.</td>
+      <td class="tdl">J. E. TOL, <b class="boek">Worstelen</b>. 51 Foto's.&mdash;<b>Derde druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 19.</td>
+      <td class="tdl">J. A. SCHUTTER, <b class="boek">Schoonrijden</b></td>
+      <td class="tdlwide">60 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 20.</td>
+      <td class="tdl">A. P. L. SPUYBROEK, <b class="boek">Kolven</b></td>
+      <td class="tdlwide">60 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 21.</td>
+      <td class="tdl"><b class="boek">Handleiding Rolschaatsenrijden</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 22.</td>
+      <td class="tdl">DISSE, <b class="boek">26 Openluchtspelen</b>.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 23.</td>
+      <td class="tdl">VAN E., <b class="boek">Halteren</b>, voor Dames en Heeren.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 24.</td>
+      <td class="tdl">JAEGER, <b class="boek">Skiloopen</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 25.</td>
+      <td class="tdl">WESTRA, <b class="boek"><a href="http://www.gutenberg.org/ebooks/38546" title="Dit boek is via http://www.gutenberg.org/ als e-boek #38546 beschikbaar.">Kaatsen</a></b><img class="extern" src="images/extern.png" width="12" height="12" alt="externe link" />, Volledige Handleiding</td>
+      <td class="tdlwide">60 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 26.</td>
+      <td class="tdl">ULYSSES, <b class="boek">Wielrennen en Trainen</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 27.</td>
+      <td class="tdl">HARTMANN, <b class="boek">Wandelen en Springen</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 28.</td>
+      <td class="tdl">HARTMANN, <b class="boek">Hardloopen</b>, Cross Country.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 29.</td>
+      <td class="tdl"><b class="boek">Handleiding Balwerpen</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 30.</td>
+      <td class="tdl"><b class="boek">Handleiding Handboogschieten</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 31.</td>
+      <td class="tdl">TOEPOEL, <b class="boek">Ju Jutsu</b>, Japansche Vecht-Methode.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">75 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 32.</td>
+      <td class="tdl">R. JOHN, <b class="boek">Motorboot-Sport</b></td>
+      <td class="tdlwide">75 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 33.</td>
+      <td class="tdl">VAN RIESEN, <b class="boek">Manoeuvres</b>.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">75 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 34.</td>
+      <td class="tdl"><b class="boek">Golfspel</b>, Regels en Wenken</td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 35.</td>
+      <td class="tdl">SCHAKER, <b class="boek">De Jonge Schaker</b>.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 36.</td>
+      <td class="tdl">BROEKKAMP, <b class="boek">Jonge Dammer</b></td>
+      <td class="tdl">&fnof;&nbsp;1.35</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 37.</td>
+      <td class="tdl">BROEKKAMP, <b class="boek">Handleiding Dammen</b>.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdl">45 Cent.</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 38.</td>
+      <td class="tdl">BROEKKAMP, <b class="boek">De Dammer</b>, gewijzigde centrumopening.&mdash;<b>2e druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 39.</td>
+      <td class="tdl">LEEFSON, <b class="boek">Meest voork. Dansen</b> en <b class="boek">beleefdheidsvormen</b>.<ins class="corr" id="corr1" title="Bron: &nbsp;">&mdash;</ins><b>2e dr.</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 40.</td>
+      <td class="tdl"><b class="boek">Handleiding Skatspel.</b>&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 41.</td>
+      <td class="tdl"><b class="boek">Kleine Billardschool.</b>&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 42.</td>
+      <td class="tdl">YVONNE, <b class="boek">Spelenboek</b>, Whist, Ombre, Pandoeren enz.&mdash;<b>Vierde druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 43.</td>
+      <td class="tdl">YVONNE, <b class="boek">Wat zullen wij Spelen?</b> 100
+            Spelletjes.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">60 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 44.</td>
+      <td class="tdl"><b class="boek">Padvindershandboek</b>, 3 dl. in ��n band</td>
+      <td class="tdl">&fnof;&nbsp;1.25</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 44<i>a</i>.</td>
+      <td class="tdl"><b class="boek">Spelletjes voor Jonge Padvinders.</b>&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdl">35 Cent.</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 45.</td>
+      <td class="tdl">ANTON, <b class="boek">Training voor Roeien en Zwemmen</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 46.</td>
+      <td class="tdl">ANTON, <b class="boek">Paardensport</b>, Wenken voor beginners.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">60 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 47.</td>
+      <td class="tdl">YVONNE, <b class="boek">Hoe leer ik Dansen?</b><ins class="corr" id="corr2" title="Bron: &nbsp;">&mdash;</ins><b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 48.</td>
+      <td class="tdl">DE COUBERTIN, <b class="boek">Practische Lichaamsoefening</b></td>
+      <td class="tdlwide">60 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 49.</td>
+      <td class="tdl">LECUYER, <b class="boek">Het Sabelschermen</b>, met 15 Foto's</td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 50.</td>
+      <td class="tdl">EVERTS, <b class="boek">Techniek en Tactiek Hockey</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 51.</td>
+      <td class="tdl">CHARLEMONT, <b class="boek">Fransch Boksen</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 52.</td>
+      <td class="tdl">C. TURNER, <b class="boek">Regels Badmintonspel</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 53.</td>
+      <td class="tdl">DISSE, <b class="boek">Bijzondere Zwemoefeningen</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 54.</td>
+      <td class="tdl">JOLIZZA, <b class="boek">Tien bekende Dansen</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 55.</td>
+      <td class="tdl">MEA, <b class="boek">Het Boek der Pati�nces</b>, 50 Pati�nce-Spelen.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 56.</td>
+      <td class="tdl">STABENOW, <b class="boek">Bridge</b>, Een beknopte Handleiding</td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 57.</td>
+      <td class="tdl">MERKESTEIJN, <b class="boek">Het rijden van Bok</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 58.</td>
+      <td class="tdl">VAN BOOVEN, <b class="boek">Ruby Voetbalregels</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 59.</td>
+      <td class="tdl">YVONNE, <b class="boek">Sjoelbak en Triktak</b>. Spelregels</td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 60.</td>
+      <td class="tdl">LEEFSON, <b class="boek">Nieuwste Dansen 1916</b></td>
+      <td class="tdlwide">60 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 61.</td>
+      <td class="tdl">VAN DER EEM, <b class="boek">Spelen en Kunstjes</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 62.</td>
+      <td class="tdl">VAN SANTEN, <b class="boek">Wandelsport en Training</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+  </tbody>
+  </table>
+
+</div>
+
+<p><span class="pagenum" title="1">&nbsp;</span><a id="p_1"></a></p>
+
+<h1>AUTOMOBIEL-RIJDEN.</h1>
+
+<p><span class="pagenum" title="2">&nbsp;</span><a id="p_2"></a></p>
+
+<p><span class="pagenum" title="3"><br />&nbsp;</span><a id="p_3"></a></p>
+
+<div class="title">
+
+  <p class="tp size325">AUTOMOBIEL-RIJDEN</p>
+
+  <p class="tp">DOOR</p>
+
+  <p class="tp size180">TOM SCHILPEROORT.</p>
+
+  <div class="figcenter" style="width: 217px;">
+    <img src="images/tp.png" width="217" height="145" alt="" />
+    <div class="size60"><ins class="info" title="een gezonde geest in een gezond lichaam">MENS SANA IN CORPORE SANO</ins></div>
+  </div>
+
+  <p class="tp size110">BAARN.&mdash;J. F. VAN DE VEN.</p>
+
+</div>
+
+<p><span class="pagenum" title="4">&nbsp;</span><a id="p_4"></a></p>
+
+<p><span class="pagenum" title="5"><br />&nbsp;</span><a id="p_5"></a></p>
+
+<div class="inhoud">
+
+  <h2 class="h2ls2"><a id="INHOUD"></a>INHOUD.</h2>
+
+  <hr class="chbegin" />
+
+  <table class="toc" summary="inhoudsopgave">
+  <tbody>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc1"></td>
+      <td class="tdr size70">Bladz.</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc1">Inleiding</td>
+      <td class="tdr"><a href="#p_7">7</a></td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc1">De bestuurder</td>
+      <td class="tdr"><a href="#p_8">8</a></td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc1">Het vertrek!</td>
+      <td class="tdr"><a href="#p_11">11</a></td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc1">Het remmen</td>
+      <td class="tdr"><a href="#p_15">15</a></td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc2"><a href="#OP_DEN_WEG">Op den Weg.</a></td>
+      <td class="tdr"></td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc1">Het verkennen van den weg en het oefenen van de oogen</td>
+      <td class="tdr"><a href="#p_19">19</a></td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc1">Signalen en weggebruiken</td>
+      <td class="tdr"><a href="#p_25">25</a></td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc2"><a href="#MANOEUVRES">Manoeuvres.</a></td>
+      <td class="tdr"></td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc1">Uitwijken</td>
+      <td class="tdr"><a href="#p_35">35</a></td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc1">Overwegen, trams en rails</td>
+      <td class="tdr"><a href="#p_39">39</a></td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc1">Achteruit rijden, enz.</td>
+      <td class="tdr"><a href="#p_43">43</a></td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc1">Nachtritten en mist</td>
+      <td class="tdr"><a href="#p_48">48</a></td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc1">Slippen</td>
+      <td class="tdr"><a href="#p_53">53</a></td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc1">Slotwoord</td>
+      <td class="tdr"><a href="#p_56">56</a></td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc2"><a href="#NIWBA">Toevoegsel.</a></td>
+      <td class="tdr"></td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdtoc1">Nationale en internationale verkeersborden voor automobilisten, enz. </td>
+      <td class="tdr"><a href="#p_59">59</a></td>
+    </tr>
+  </tbody>
+  </table>
+
+</div>
+
+<p><span class="pagenum" title="6">&nbsp;</span><a id="p_6"></a></p>
+
+<p><span class="pagenum" title="7"><br />&nbsp;</span><a id="p_7"></a></p>
+
+<div class="water">HET ZOO GUNSTIG EN ALGEMEEN BEKENDE VICTORIAWATER,
+NATUURLIJK MINERAALWATER UIT DE VICTORIABRON TE OBERLAHNSTEIN,
+IS TEN ALLEN TIJDE ALS EEN GEZONDE SPORTDRANK
+AAN TE BEVELEN, DAAR HET GUNSTIG WERKT OP DE VERTERINGSORGANEN
+EN NIMMER DE MAAG VERKOELT.</div>
+
+<h2 class="h2ls2"><a id="AUTOMOBIEL-RIJDEN"></a>AUTOMOBIEL-RIJDEN.</h2>
+
+<hr class="chbegin" />
+
+<p>&bdquo;<span xml:lang="en">Simple when you know how!</span>&rdquo; zeggen de Amerikanen. En
+zeker is dit van toepassing op het besturen van automobielen.</p>
+
+<p>Want al moge het feit, dat gedurende de laatste tien jaren
+er in de behandeling van de machine, 'n groote vereenvoudiging
+is gekomen, door de steeds groeiende vervolmaking
+van het mecanisme, ook van groote invloed zijn geweest op
+de besturing, toch blijft 't besturen van 'n auto iets, wat op
+zich zelf beschouwd, m��r den man betreft, die bestuurt, dan
+de machine, die zich besturen laat.</p>
+
+<p>En in dit kleine verhaal, dat ik u ga doen, omtrent de
+ervaringen, welke de automobilist in z'n functie als bestuurder
+langs den weg kan opdoen, zal slechts ternauwernood en niet
+meer dan strikt noodig is, sprake zijn van het mecanisme, en
+h��l veel van andere dingen. We gaan zelfs in dit boekje van
+de gedachte uit, dat 'n wagen nooit stopt, dan door den wil
+van z'n bestuurder. We gaan rijden met den meest volmaakten
+wagen, die ons gedurende deze tochten nooit <span xml:lang="fr">en panne</span> zal
+laten, die de grootst mogelijke geruischloosheid betracht, en
+die door 'n onzichtbaren mecanicien op de meest zorgvolle
+wijze wordt onderhouden. Met andere woorden, we schakelen
+alle bedrijfsstoornissen uit, zoolang die niets met het besturen
+te maken hebben. Alle aandacht kunnen we zoodoende richten
+op den weg met deszelfs hindernissen, en op ons zelve, opdat
+<span class="pagenum" title="8">&nbsp;</span><a id="p_8"></a>onze lichamelijke functi�n zoo prompt mogelijk leeren reageeren
+op de zich op dien weg voordoende hinderpalen, welke ons
+naar 't leven staan, of minstens doen alsof.</p>
+
+<hr class="chend" />
+
+<h3><a id="BESTUURDER"></a>DE BESTUURDER.</h3>
+
+<p>De goede en juiste reactie van ons zelf, op wat ons als
+bestuurder in den weg komt, maakt van ons 'n goed bestuurder.
+'n Automobiel- (of motor-)bestuurder, moet snel kunnen
+handelen, hij moet direct en onmiddellijk kunnen d��rtasten.
+Hij moet zich zoo snel rekenschap van 'n situatie kunnen
+geven, en van de wijze die te beheerschen, dat z'n overleg
+hierbij achterna komt. Want bij moeilijke problemen bij het
+besturen, in de vaart, en bij plotseling zich voordoende hindernissen,
+is er geen tijd voor overleggen. Wat op dat oogenblik
+handelen doet, en <i>goed</i> handelen doet is de resultante van
+doorproefde ervaring en van wat je &bdquo;<span xml:lang="fr">nerf</span>&rdquo; zou kunnen noemen.
+Tegenwoordigheid van geest is hierbij vergeleken nog 'n te
+langzaam begrip. Zelfvertrouwen, met 'n zeker zuiver gevoel
+van verweer tegen de op de auto ageerende machten gedurende
+de manoeuvre, redden in de meeste gevallen alleen van 'n
+ongeval. In dergelijke noodgevallen moeten, om zoo te zeggen,
+handen en voeten het op direct commando van de zenuwen
+kennen en doen, zonder controle van 'n uitgedacht plan
+van verweer.</p>
+
+<p>Hieruit volgt dus al vanzelf, dat aan den toekomstigen
+automobilist 'n reeks handelingen moeten bijgebracht worden,
+die dermate vastgeknoopt in z'n hersenen moeten komen te
+zitten, dat ze zoo noodig instinctmatig moeten kunnen worden
+uitgevoerd in geval dat snel beleid wordt vereischt. Want het
+is niet voldoende z'n auto baas te zijn bij 35 K.M. snelheid,
+maar ook bij het dubbele en, <span xml:lang="fr">au besoin</span>, bij het driedubbele.
+Dat men van die hooge snelheden geen gebruik maakt, mag geen
+reden zijn, dat er iemand achter 't stuurwiel zit, die er niet boven
+<span class="pagenum" title="9">&nbsp;</span><a id="p_9"></a>gaan durft of kan. Eerstens kan snelheid op 'n gegeven moment
+gebiedend noodzakelijk worden of zijn, tweedens is iemand, die,
+z'n wagen niet harder durft, of kan rijden dan b.v. 35 K.M.
+daardoor volstrekt niet immuun geworden voor ongevallen.
+Integendeel zal degene, die boven 'n dergelijke snelheid zich
+'n waaghals voelt, en er daarom liever beneden blijft, m��r
+blootstaan aan de kans van 'n ongeval, omdat hieruit blijkt,
+dat hem voor het bestuurderschap een der daarvoor noodige
+kwaliteiten ontbreekt, 't geen dus in geval van moeilijkheden
+in het verkeer, hem noodwendig eens noodlottig moet worden.
+Het verminderen der maximum-snelheid is dus wel voor 'n
+dergelijk rijder 'n wijze voorzorg, maar geeft geen zekerheid.
+Want al verlaagt hij d��rdoor den gevaren-co�ffici�nt, deze
+wordt door z'n gebrek aan rijkunst weer buitensporig verhoogd.
+En zoo komt het, dat, al ziet men het ze niet aan, vaak die
+zoo voorzichtig uitziende bestuurders, grooter gevaar voor het
+verkeer kunnen opleveren, dan zij, die sneller, maar doordacht,
+hun wagen volledig beheerschen. Want ik zei het reeds vaak
+elders: <i>Niet van de snelheid hangt in hoofdzaak het gevaar af,
+maar van de bekwaamheid van den bestuurder!</i><a id="FNa_1" href="#FN_1" class="fnanchor"><sup>1</sup>)</a></p>
+
+<hr class="hrstar" />
+
+<p>Men leide uit het voorgaande nu echter niet af, dat &bdquo;jakkeren&rdquo;
+noodzakelijk is, of ten allen tijde gewenscht. Het tegendeel is
+waar. Maar ieder vervoermiddel moet door z'n bestuurder in alle
+stadia beheerscht kunnen worden, omdat nooit met zekerheid
+vooruit kan worden gezegd, aan welke moeilijkheden, aan den
+aard van het vervoermiddel eigen, het hoofd moet worden
+geboden. 'n Goed bestuurder moet dus geacht worden iemand
+te zijn, die steeds paraat is bij alle gebeurtenissen welke
+zich tijdens zijn besturen in het verkeer kunnen voordoen, en
+<span class="pagenum" title="10">&nbsp;</span><a id="p_10"></a>waarbij met slipkansen en het eventueel springen van 'n band
+en deszelfs gevolgen moeten worden rekening gehouden. Maar
+er is meer: 'n goed bestuurder wordt ook geacht iemand te zijn,
+die z'n helder verstand met talent gebruikt en dus niet, hij
+moge zoo vaardig in het besturen zijn, als hij wil, bij verkeershindernissen
+maar doorjakkert, vertrouwend op z'n behendigheid
+en op z'n &bdquo;lef&rdquo; van God-zegen-de-greep! Ik geloof niet
+duidelijk genoeg te kunnen zijn, door nog eens nadrukkelijk
+te wijzen dat z.n. rijden &bdquo;op groot lef&rdquo; uit den booze is.
+De uitdrukking moge niet parlementair klinken, ze duidt te
+goed het euvel aan, om 'n vagere omschrijving te gebruiken.
+Deze funeste manier van rijden, die bestaat met open knalpot
+doorrennen van dorpen, wier besturen vriendelijk automobiel-bestuurders
+verzoeken hun vaart te temperen en welwillend
+genoeg zijn om 'n fatsoenlijk tempo te billijken; die gedemonstreerd
+wordt bij het langs suizen van schichtige paarden,
+waarbij de voerman om matiging van de vaart verzoekt; die
+inhoudt het om korte bochten jakkeren, zonder op de waarschuwingsborden
+te letten, of het links <span xml:lang="en">full speed</span> passeeren,
+als niet gauw genoeg aan het verzoek om uit te wijken
+voldaan wordt, al deze rooversmanieren doen afbreuk aan
+het prestige, dat ieder <span xml:lang="en">gentlemanlike</span> automobilist voor zich en
+voor z'n sportmakkers moet trachten te handhaven, vooral
+bij de toch al reeds te vaak voorkomende stugheid der overige
+weggebruikers tegenover den automobilist, 'tgeen door bovenbedoelde
+manier van rijden vanzelfsprekend niet wordt verbeterd.
+Integendeel het geeft leeken en kwaadwilligen 'n schijn van
+recht te ageeren tegen den automobilist in 't algemeen, wat
+ten ieders voordeele dient te worden vermeden.</p>
+
+<p>Want dit is mij nog volkomen 'n raadsel, waarom of 't
+noodig is dat menschen, die ik in hun dagelijksch leven als
+prettige, aangename en welwillende familievaders ken, opeens
+tegen iedere kar, iederen boer met 'n kruiwagen, iedere koe,
+of zelfs tegen 'n simpele kip de snoodste uitdrukkingen van
+haat uitstooten, zoodra ze achter het stuur van 'n genoegelijke
+<span class="pagenum" title="11">&nbsp;</span><a id="p_11"></a>12 P.K. zitten, en waarmede ze dan voor hun pleizier
+uit zijn!...</p>
+
+<p>Zou wellicht de nurksche en onwillige boer, die met z'n
+wagen steeds links op den weg zit en halsstarrig weigert uit
+te wijken, daarvoor 'n verklaring weten?</p>
+
+<hr class="chend" />
+
+<h3><a id="VERTREK"></a>HET VERTREK!</h3>
+
+<p>Waar we dus vaststelden, dat den automobiel-bestuurder,
+'n reeks handelingen moet bijgebracht worden, die hem 'n
+basis geven om z'n wagen ten allen tijde en goed te besturen,
+willen we even met den beginneling den weg opgaan, ten
+einde hem bij z'n eerste passen behulpzaam te zijn.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 361px;">
+
+  <a href="images/ill_p011.jpg"><img src="images/ill_p011-th.jpg" width="361" height="205" alt="" title="Klik voor vergroting (650�369px, 66kB)" /></a>
+  <div class="caption">Fig. 1.<br />
+    <table summary="">
+    <tbody>
+      <tr>
+        <td class="tdl"><i>Links</i>: de verkeerde methode om den motor aan te slaan.</td>
+        <td class="tdl"><i>Rechts</i>: de goede methode om den motor aan te slaan.</td>
+      </tr>
+    </tbody>
+    </table>
+  </div>
+
+</div>
+
+<p>Het allereerste wat bij het afrijden geschieden moet is: zien
+of de auto water in den koeler heeft, olie in het carter, benzine in
+de tank, of het contact aanstaat, opdat de motor aangedraaid
+kan worden, en of de versnellingshandle wellicht niet in de versnelling
+staat; wat beteekent dat de verbinding tusschen den
+<span class="pagenum" title="12">&nbsp;</span><a id="p_12"></a>motor en de achterwielen is ingeschakeld en er dus kans
+bestaat, dat bij het aanslaan (met de hand aan d' aanzetslinger)
+de wagen direct aan 't rijden over u heen en op hol zou
+kunnen slaan, wat minder gewenscht is. Dat aanslaan geschiedt
+het best, door v��r met flinken ruk van rechts naar links en van
+onder naar boven te trachten den motor 'n paar toeren te doen
+maken, eerst langzaam <i>zonder</i> ruk den slinger rond te draaien.
+Hierbij voelt men dan direct of de motor vrij draait of dat de
+wagen ingeschakeld staat, in welk geval deze onder 't draaien 'n
+beweging zou maken van vooruit te willen gaan. Bij de nieuwere
+wagens meest met electrische zelfstarters toegerust is het gevaar
+overreden te worden natuurlijk uitgesloten, omdat men meestentijds
+op 't oogenblik dat men met den voet op den knop van dat
+instrument drukt, reeds achter 't stuur zit. Toch zou 'n bruuske
+en onverwachte voortbeweging in zoo'n geval zeer schadelijke
+en hoogstgevaarlijke gevolgen kunnen hebben, zooals men licht
+zal beseffen. Ook voor den motor zelf, is 'n dergelijk bruusk
+aanzetten nadeelig. Men zorge er dus voor dat de handle, die de
+versnellingen regelt, bij het starten in rust staat! Zoover gekomen,
+dat de motor loopt en ge achter het stuur zit, zorg dan het
+eerst dat ge recht gemakkelijk zit. &bdquo;<ins class="info" title="Het kost niets, en het geeft veel pret!" xml:lang="fr">�a ne co�te rien, et �a
+fait tant de plaisir!</ins>&rdquo; denkt ge maar. Ge moet door niets gehinderd
+worden bij het rijden. Zorg dat uw autojas niet in den
+weg zit bij het gebruiken van de handles, die zich 'tzij links,
+'tzij rechts&mdash;dat verschilt bij vele wagens&mdash;van u bevinden.
+Neem 't stuurwiel in de hand, zoo dat ge de kleinst mogelijke
+beweging met den arm behoeft te maken om het heen en
+weer te draaien en zoo dat het gemakkelijk te hanteeren is
+zonder krampachtig te worden vastgehouden. Zijt ge zoover
+klaar dat ge weg kunt rijden, probeer dan even of de
+handrem los staat; die handremhandle zult ge naast het versnellingshandle
+vinden. Is ook dit in orde, druk dan met uw
+linkervoet van de drie pedalen, welke zich aan uwe voeten
+bevinden, het meest linksche in (dit is tenminste bij de <i>meeste</i>
+wagens de plaats van het koppelingspedaal), en breng de versnellingshandle
+<span class="pagenum" title="13">&nbsp;</span><a id="p_13"></a>in de gleuf, welke u als de plaats voor de
+eerste versnelling zal worden aangewezen. Door deze manipulatie
+maakt ge 'n verbinding klaar tusschen den motor en de
+achterwielen, die evenwel op 't oogenblik dat ge den hefboom
+verzet, nog door uw voet, die 'n zware veer weerhoudt z'n
+plicht te doen en daarmede 'n koppeling ontkoppeld houdt,
+wordt weerhouden z'n uitwerking te toonen. Is nu door het
+verzetten van dezen hefboom de verbinding in den versnellingsbak,
+door het in elkaar grijpen van twee stellen tandwielen
+gereed gekomen, dan kunt ge den voet loslaten, opdat
+gelijkelijk de veer (ik neem hiervoor nu maar het gemakkelijkste
+begrip) zich geleidelijk ontspanne, en dus even geleidelijk het
+draaiende deel van de koppeling met het niet draaiende in
+contact brengt, en dus ook geleidelijk de verbinding van
+motor met achterwielen in werking treedt, waarop de wagen
+langzaam-aan in beweging komt. Men ziet 't nut, het pedaal,
+(het koppelingspedaal dus), vooral voorzichtig te laten opkomen,
+opdat de overgang van stilstand in vooruitgang, niet te
+bruusk geschiede. Trouwens we hebben immers drie pedalen:
+behalve het koppelingspedaal, nog het rempedaal en het gaspedaal.
+En van het goede bedienen van alle drie hangt veel
+<span class="pagenum" title="14">&nbsp;</span><a id="p_14"></a>af. Daarom is het 't beste den rechtervoet het gaspedaal te
+doen bedienen, en den linkervoet (zie fig. 2) naast het koppelingspedaal
+te plaatsen. Bevindt zich het gaspedaal in het
+midden, wat het meest voorkomt, dan zal de uniforme beweging
+om den wagen tot stilstand te brengen, het verplaatsen
+van de twee voeten naar rechts zijn; zit het gaspedaal geheel
+rechts (wat minder vaak voorkomt) dan worden de voeten
+naar elkaar toegebracht, waar ze vanzelf ieder op 'n pedaal
+terechtkomen, d' een op het rempedaal (het rechtsche) d' ander
+op het koppelingspedaal. Hierdoor wordt het automatisch-worden
+van deze beweging in de hand gewerkt. Is de stand
+der pedalen bij uitzondering <ins class="corr" id="corr3" title="Bron: andors">anders</ins>, dan blijve als voorschrift
+de regel gelden, steeds de voeten zoo te plaatsen, dat ze
+met 'n vaste zelfde beweging in den stand, &bdquo;gereed-om-te-stoppen&rdquo;,
+kunnen worden gebracht. In deze beweging kan
+men zich bij stilstaanden wagen oefenen.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 363px;">
+  <a href="images/ill_p013.png"><img src="images/ill_p013-th.png" width="363" height="207" alt="" title="Klik voor vergroting (654�372px, 43kB)" /></a>
+  <div class="caption">
+    <div class="bron">(<i>De Kampioen</i>).</div>
+    Fig. 2.
+  </div>
+</div>
+
+<p>Nu rijden we de garage uit, 'n goed signaal gevend, opdat
+mogelijke naderende voertuigen of voetgangers in de straat,
+die we nog niet overzien kunnen, gewaarschuwd zijn. Het
+verdient aanbeveling voor hem, die zich 't eerst op 'n auto
+&bdquo;waagt&rdquo;, die eerste maal maar niet zelf uit de garage te willen
+rijden, en de lessen maar eerst aan te vangen op 'n eenzamen
+weg, met wat minder verkeer, dan gebruikelijk is in de buurt
+van stadsgarages. Bovendien maakt het probeeren van dingen,
+die eenigszins riskant zijn, en waarvan het succes twijfelachtig
+is, den beginnenden bestuurder maar onnoodig nerveus. Juist
+met 't oog op de goede &bdquo;opvoeding&rdquo; diene, dat begonnen
+wordt met niets te doen, alvorens de reden of het begrip der
+handeling volledig is doorgedrongen tot den pati�nt. Hoe
+minder dus in den aanvang bijkomstige dingen, de aandacht
+van de hoofdpunten afleiden, des te beter.</p>
+
+<p>Gewoonlijk staat bij 'n ervaren bestuurder 'n moderne wagen
+direct na het verlaten der garage al in de hoogste versnelling,
+doordat deze tegenwoordig veel vlugger na elkaar kunnen worden
+ingeschakeld dan vroeger, dank zij mede de veel soepeler
+<span class="pagenum" title="15">&nbsp;</span><a id="p_15"></a>motoren. Waar bijna ieder wielrijder tegenwoordig op z'n fiets
+al drie versnellingen heeft, mag ik de beteekenis van dit woord
+wel als bekend veronderstellen. Om nu met 'n automobiel
+van de eerste in de tweede versnelling te komen, drukke men
+met den voet de koppelingspedaal in, waardoor w��r de
+koppeling losgedrukt en de gelegenheid geschapen wordt in
+den versnellingsbak tusschen de tandwielen, 'n nieuwe combinatie
+te vormen, 'tgeen geschiedt, door het rustig overzetten
+(b.v. 2 seconden na het vol-indrukken van de pedaal) van
+den versnellingshefboom in het gleufje dat voor de tweede
+versnelling is bestemd. Is dit rustig geschied en de hefboom
+<span xml:lang="fr">au fond</span> op z'n plaats aangeland, dan wordt weer de koppelingspedaal
+voorzichtig losgelaten en rijdt de wagen verder,
+die 't korte oogenblik, die deze manipulatie heeft geduurd,
+om zoo te zeggen ge-vrijwield heeft. Dit verklaart waarom
+het overzetten der versnellings niet te lang mag duren.
+Heeft de wagen eenige vaart&mdash;daarvoor is bij vele moderne
+wagens hoogstens 'n 10 � 12 K.M. gang noodig,&mdash;dan wordt
+op dezelfde als boven omschreven wijze, de derde versnelling
+ingeschakeld.</p>
+
+<p>Dies rijden we! Voor we echter voorgoed de wereld in
+gaan eerst iets over 't remmen.</p>
+
+<hr class="chend" />
+
+<h3><a id="REMMEN"></a>HET REMMEN.</h3>
+
+<p>Om goed te leeren rijden, moet men den wagen ook goed
+kunnen remmen. Iedere wagen heeft twee remmen, 'n hand- en
+'n voetrem. Soms werken die op verschillende deelen van
+het mecanisme, soms werken ze beiden direct op de achterwielen.
+Remmen kan van buitengewonen invloed zijn op de
+duurzaamheid van den wagen en vooral op die van de banden.
+Door steeds onbedachtzaam te remmen kunnen de bedrijfskosten
+van 'n wagen aanzienlijk verhoogd worden. Ieder
+<span class="pagenum" title="16">&nbsp;</span><a id="p_16"></a>begrijpt dat bruusk de vaart te temperen door remmen, nadeelig
+<i>moet</i> zijn voor het geheele mecanisme.</p>
+
+<p>Over de kwestie welke rem het best te gebruiken is, wordt
+verschillend geoordeeld. Vast staat, dat in de meeste gevallen
+de handrem het geleidelijkst remt en daardoor voor het behoud
+van den wagen het beste is. Maar daarvoor moet 't
+stuur met ��n hand worden losgelaten, wat niet in alle
+gevallen, en bijna nooit in noodgevallen gemakkelijk is. Dan
+is de voetrem sneller te hanteeren. De voorstanders van de
+handrem beweren wel, dat ook deze snel genoeg te bereiken
+is, als men er op geoefend is, maar mij lijkt in gevallen waar
+het op seconden af gaat, de voetrem verkieselijker. In gevallen
+van gewoon langzaam stoppen vervalt dit bezwaar. Uitgaand
+echter van het principe, dat deze en andere handelingen zoo
+automatisch en daardoor zoo snel mogelijk, met de minste
+kans op mis te tasten, den bestuurder bij moeten worden
+gebracht, zullen we even de voetrembeweging nader bezien.</p>
+
+<p>Bij het remmen drukke men in de meeste gevallen, nadat
+dus <i>beide</i> voeten in de stand-om-te-stoppen staan, eerst het
+koppelingspedaal neer. Door het innemen van dezen stand
+is vanzelf reeds het gaspedaal losgelaten. Dit is mede 'n
+voordeel van het remmen met den voet, dat men, om dit
+te kunnen doen, het gaspedaal los <i>moet</i> laten, waardoor de
+vaart van den wagen al reeds op zich zelf sterk mindert,
+omdat hierdoor de gastoevoer naar de motor tot op 'n
+minimum wordt gereduceerd. Voor 'n beginner en voor
+'n bestuurder van 'n kleine automobiel is verder bij remmen
+het volgende systeem aan te bevelen: gaspedaal loslaten,
+voeten op beide pedalen brengen, dan ��rst de koppelingspedaal,
+en direct daarna het rempedaal geleidelijk indrukken.
+Bij goed geconstrueerde zwaardere wagens kan met succes
+het omgekeerde worden toegepast, d. i. door eerst het rempedaal
+en op 't laatst pas het koppelingspedaal indrukken,
+tenminste in gevallen, waarbij vrij vlug de vaart verminderd
+moet worden. Echter op wagens met wormwieloverbrenging
+<span class="pagenum" title="17">&nbsp;</span><a id="p_17"></a>moet, ook al zijn ze zwaarder geconstrueerd, toch de eerste
+methode worden gevolgd, daar anders evenals bij de kleinere
+of laaggegierde wagens, de motor en de overbrenging te
+veel te lijden zou krijgen. Indien 'n wagen zich leent tot de
+laatste methode, moet de motor ontkoppeld worden, als de
+wagen niet langer door z'n vaart de thans van gas-verstoken-motor
+duwt en diens remmend vermogen dus heeft uitgewerkt.
+Als d�n de motor niet ontkoppeld zou worden, zou
+de motor stoppen. Bij gelegenheden, waarbij de wagen zeer
+snel tot stilstand moet worden gebracht, moet zoo mogelijk
+de handrem tevens worden aangezet. Dergelijke gevallen
+wenschen wij onze lezers echter niet al te talrijk toe.</p>
+
+<p><i>Moet</i> men bruusk remmen bij geringe vaart dan drukke
+men beide pedalen tegelijk in. Doch zoo mogelijk niet al te
+straf, ��k, omdat remmen steeds gr��tere uitwerking heeft indien
+de wielen niet geheel geblokkeerd worden en dus nog vast
+blijven houden aan de grond, dan wanneer de wagen gaat
+glijden en dus het wieloppervlak geen houvast meer heeft
+aan den bodem. De grootste wrijving wordt namelijk verkregen
+even voordat het slipmoment wordt bereikt. Het beste en
+'t doelmatigste is praktisch dus 'n proc�d�, waarvoor echter in
+moeilijke momenten &bdquo;<span xml:lang="fr">nerf</span>&rdquo; noodig is, n.l. eenige malen snel
+na elkaar de remmen los te laten en weer aan te zetten,
+waardoor w�l sterk geremd wordt, op slippen af, maar geen
+slip ontstaat. Een en ander kan echter alleen routine leeren.</p>
+
+<p>Op hellingen gebruike men de remmen om beurten; wil
+men zeer voorzichtig dalen bij steile of slibberige hellingen,
+dan schakele men op de eerste versnelling over, sluit het
+gas zoo veel mogelijk af, en gebruike verder nog de remmen
+naar behoefte.</p>
+
+<p>In alle normale gevallen is dus geleidelijk remmen vereischte.
+Het is heelemaal niet buitengewoon sportief, om b.v. voor 'n
+gesloten spoorboom heel hard te komen aanrijden, en dan pas
+vlakbij bruusk te stoppen, als om ieder te laten zien, dat 'n
+stel banden voor u geen waarde heeft. Want d��rmede betaalt
+<span class="pagenum" title="18">&nbsp;</span><a id="p_18"></a>ge in hoofdzaak het gelag, terwijl het ook voor uwe
+passagiers niet aangenaam is. Bovendien<ins class="corr" id="corr4" title="Niet in Bron.">,</ins> weigert eens een
+uwer remmen, dan bereidt ge u zelve 'n w�l onderlegd
+ongeval, dat ge geheel aan u zelf zult hebben te wijten.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 340px;">
+  <a href="images/ill_p018.png"><img src="images/ill_p018-th.png" width="340" height="203" alt="" title="Klik voor vergroting (612�365px, 41kB)" /></a>
+  <div class="caption">Fig. 3.<br />
+    Het remmen voor bijv. 'n spoorbaan.</div>
+</div>
+
+<p>Nog een raad in deze rem-kwestie: <i>Oefen u goed met beide
+remmen!</i> Vergeet niet, zoo ge altijd uw voetrem gebruikt,
+dat ge 'n handrem hebt ook! Dat komt n.l. voor. Iemand
+die achter op 'n vrachtwagen reed, verontschuldigde zich later,
+met te zeggen, dat z'n voetrem geweigerd had. Toen 'm gevraagd
+werd, waarom ie dan de handrem niet gebruikt had,
+moest hij erkennen dat hij daar niet aan gedacht had! Dat
+was �l te automatisch!</p>
+
+<p>Verder zorg er voor dat uw remmen, door modder of stof
+niet onbruikbaar of half bruikbaar worden. Ge hebt ze altijd
+noodig en als ze weigeren kan het u en uw wagen noodlottig
+worden! En behandel ze met zachtheid, spaar ze, gelijk de
+vogels. Dat is voor uwe geheele wagen 't beste.</p>
+
+<p>Na dus ook deze manipulaties onder de oogen te hebben
+gezien, kunnen we naar buiten om ons met de dingen van
+den weg vertrouwd te maken.</p>
+
+<hr class="fnsep" />
+
+<div class="footnote"><p><a id="FN_1" href="#FNa_1" class="label"><sup>1</sup>)</a> <i>Het zou d��rom ook gewenscht zijn, dat in ons land evenals in Frankrijk,
+voor het verkrijgen van 'n rijbewijs, van Staatswege 'n klein examen
+noodzakelijk werd gesteld.</i></p></div>
+
+<hr class="chend" />
+
+<p><span class="pagenum" title="19">&nbsp;</span><a id="p_19"></a></p>
+
+<h2 class="h2ls2"><a id="OP_DEN_WEG"></a>OP DEN WEG.</h2>
+
+<hr class="chbegin" />
+
+<h3><a id="VERKENNEN"></a>Het verkennen van den weg en 't oefenen van de oogen.</h3>
+
+<div class="figright" style="width: 168px;">
+  <a href="images/ill_p019.png"><img src="images/ill_p019-th.png" width="168" height="511" alt="" title="Klik voor vergroting (303�921px, 41kB)" /></a>
+  <div class="caption">'n Bondswegwijzer.</div>
+</div>
+
+<p>'n Autobestuurder moet niet alleen
+de faculteit bezitten om m��r te zien,
+maar ook om sneller te �verzien dan
+'n ander sterveling. Hij moet zich
+dus oefenen, eerstens in 't opmerken,
+tweedens in 't juiste conclusies-trekken
+uit wat hij opmerkt. En dit tijdens
+de vaart van den wagen. Het is dus
+van groot nut hier de meest mogelijke
+ervaring in te krijgen. 'n Goede
+memorie zal hem daarbij te pas komen.
+Want wat hij eens onthoudt en verwerkte,
+stelt hem in staat 'n volgende
+maal weer meer aandacht op tal van
+�ndere dingen te vestigen, die hij op
+z'n weg ontmoet. Hij zal bovendien
+sneller den aard ervan weten te
+definieeren en er dus alreeds bewuster
+tegenover staan. En alles wat hij
+m��r <ins class="corr" id="corr5" title="Bron: ontleed">ontleedt</ins>, ontdekt, tot z'n eigendom maakt, sterkt bovendien
+z'n zelfvertrouwen. Dat heeft hij bovenal noodig, want
+van alles wat binnen z'n gezichtskring komt, moet hij minstens
+kennis nemen. En hoeveel meer dingen komen er binnen
+denzelfden tijd niet binnen zijn gezichtskring, achter het stuur
+<span class="pagenum" title="20">&nbsp;</span><a id="p_20"></a>van 'n wagen in vaart gezeten, dan wanneer hij 't zelfde traject
+eens wandelende of fietsende aflegde. Hoe beter hij dus
+onmiddellijk den aard en het karakter van alles wat hij op
+z'n weg ontmoet, en het verband waarin dat staat, of kan
+staan, of zou kunnen komen te staan tot z'n wagen en hemzelf,
+kan vaststellen en dus daarmede het eerste begin klaar
+heeft voor het overwinnen van 'n mogelijke wegbelemmering,
+hoe veiliger of z'n rijden reeds zal geworden zijn. Hoe minder
+hij zeker is van alles, wat er binnen zijn gezichtskring gebeurt, hoe
+meer dus z'n vaart dient getemperd te worden. De vaart van
+den wagen mag immers nooit zoo gr��t zijn, dat de bestuurder
+ook zelfs maar gedeeltelijk de capaciteit verliest, z'n weg en
+deszelfs verschijnselen te kunnen controleeren. Immers hangt
+voor 'n goed bestuurder, behalve van de kracht van z'n wagen,
+de snelheid af van de mate, waarop de weg kans geeft op
+direct of indirect gevaar, 'tzij voortspruitende uit te <i>voorziene</i>
+verkeersbelemmeringen (wagens, drukte, verkeer), 'tzij uit de
+mogelijkheid van 't zich voordoen van onvoorziene belemmeringen
+(zooals die ontstaan in bochten, onoverzichtelijke kruispunten,
+door geboomte verborgen opritten van boerenerven e. a.).</p>
+
+<p>Er zijn dus vele dingen waarop hij met 't bepalen van z'n
+snelheid te letten heeft; en 't eerste wat daarvoor in aanmerking
+komt is dus de aard van den weg en van deszelfs
+verschijnselen, n.l. van alles wat er zich �p bevindt of deze
+nadert; van het aantal zijwegen, het meer of minder overzichtlijke
+dier zijwegen of van den aard dier zijwegen; van
+de breedte van den weg, van de overzichtlijkheid der bochten,
+van de ligging van het profiel van den weg (met de bocht
+hol of bol uitgebouwd), van de al of niet zich er langs bevindende
+woningen, van de ligging dier woningen, van de beteekenis
+van den weg als verkeersweg (waardoor b.v. meer of minder
+verkeerswederrechtelijke gebeurlijkheden te verwachten zijn
+van de zijde van plotseling opdoemende karrendrijvers) en
+door nog tal van oorzaken meer.</p>
+
+<p>Alles wat dus den weg betreft, is dus voor den automobilist,
+<span class="pagenum" title="21">&nbsp;</span><a id="p_21"></a>die z'n wagen en z'n rijden in de hand wil hebben van 't
+hoogste belang. Dus hij observeere! En om dat goed te leeren,
+beginne hij met langzaam te rijden en zich goed rekenschap
+te geven van het karakter van den weg. Zoo moet hij leeren
+zien aan 'n enkel paaltje, of aan 'n lichte glooiing in 'n berm,
+of iets dergelijks, dat hij 'n zijweg, verder door struikgewas
+of geboomte verborgen, nadert. Zoo'n monding van 'n zijweg
+heeft, hoe verborgen de weg zelve moge zijn, echter zekere
+karakteristieken, die in negen van de tien gevallen de aandacht
+op z'n bestaan vestigen: 'tzij dat de wegberm in de verte
+voor u verloopt, 'tzij door 't aanwezig zijn van wat hooger
+struikgewas, zooals vaak op 'n hoek van 'n weg voorkomt,
+'tzij door 'n bijna onmerkbare vervloeiing van het wegprofiel
+naar den zijweg toe, 'tzij door 'n rij boomen die op den
+hoofdweg gerijd staan, meestal is er iets van te bespeuren.
+En 't geven van 'n goed signaal is dan nuttig. Want
+alhoewel de berijder van den zijweg verplicht is, bij het naderen
+van den hoofdweg z'n vaart te minderen, en <i>hij</i> te waken
+heeft voor de verkeers-veiligheid, is de onachtzaamheid van
+boeren, karrerijders of anderen te algemeen om blindelings op
+dezen verkeersregel te kunnen vertrouwen. Daarom is 't ook
+goed bij zijwegen 't midden van den weg te houden en deze
+niet te dicht bij hunne monding te passeeren. 'n Nadering
+van 'n wagen b.v. kan vaak door struikgewas heen, indien
+men daar onderdoor ziet, worden waargenomen, zoo ook kan
+'n reflexbeweging van 'n voor u passeerend fietser, of wandelaar
+u opmerkzaam maken op 'n van 'n boerenerf of uit
+'n zijweg te voorschijn rijdend vehikel. Zoo ben ik eens op
+het naderen van twee ruiters uit 'n vrij verborgen zandweg
+attent gemaakt door het kakelend vluchten van eenige kippen.
+Ik koos daarop onmiddellijk het midden van den weg (ik reed
+rechts) en gaf signaal, op 'tzelfde oogenblik dat de paarden
+den weg zouden zijn overgestoken. Zoo zijn er vele teekenen,
+die langs den weg u op 'n gevaar wijzen, dat niet altijd
+dreigend behoeft te zijn, n�ch zelfs vaak 'n gevaar, maar
+<span class="pagenum" title="22">&nbsp;</span><a id="p_22"></a>met welks mogelijkheid ge rekening dient te houden, en dat
+ge even, zij 't slechts door 't geven van 'n signaal moet verwijderd
+houden. De duizend-en-��n eigenaardigheden van
+iederen weg laten zich niet allen omschrijven. Twijfelt ge aan
+verborgen zijwegen, of andere gevaar opleverende paden of
+opritten, houdt dan flink het midden van den weg, en rijdt
+geen grooter snelheid dan waarin ge uw wagen volkomen
+voelt meester te zijn. Een signaal kan nooit kwaad. Doch
+maak er ook geen misbruik van. Het getuigt van slechten
+smaak en neemt anderen maar onnoodig tegen u en uw vervoermiddel
+in. Houdt u bij 'n bocht, die ge niet geheel
+overzien kunt ook op de rechterzijde van den weg, en steek
+nooit bruusk over naar 'n zijweg. Haal ook geen anderen
+wagen aan den verkeerden kant in (rechts), en let goed op
+bij spoorwegovergangen en rails. Meestal is de kei- of straatweg
+op die punten zeer slecht en de kans op veeren breken groot.
+Rijdt ook niet te dicht langs 'n anderen wagen, dien ge inhaalt
+of ontmoet. Is het noodzakelijk, matig dan in alle opzichten
+uw vaart en laat den ander zooveel plaats als mogelijk is. Ge
+weet nooit welk soort bestuurder op dien anderen wagen
+achter 't stuur zit, en zelfs al zou deze in alle opzichten 'n
+uitstekend vakman zijn, ge verhoogt 't risico door onvoorzichtig
+te doen, voor beiden. En <span xml:lang="en">last not least</span> is 't niet hoffelijk.</p>
+
+<p>Van belang is 't ook te weten, als ge dicht met uw wagen
+ergens door of langs moet, welke breedte ge noodig hebt. Dat
+kan zoo'n zekerheid voor u worden, dat 't voor oningewijden op
+virtuositeit gaat lijken. Het is vanzelfsprekend 'n kwestie van
+routine, maar 't kan buitengewoon geoefend worden. Begonnen
+moet worden met naar de uiterste punten van de spatborden
+te rekenen. Later is vaak zelfs dit hulpmiddel overbodig. De
+beste wijze dit te leeren is op den grond twee blokjes hout
+te plaatsen, of twee paaltjes te slaan, die uitgemeten juist op
+de breedte van den wagen uit elkaar staan. Daarop af te
+rijden is het middel om 'n smallen doorgang te leeren schatten.
+Is de breedte om te passeeren wel ruim genoeg, maar wat
+<span class="pagenum" title="23">&nbsp;</span><a id="p_23"></a>krap gemeten, houdt dan vlak aan op de zijde van de verkeershindernis,
+die aan uwen stuurwielkant is (fig. 4). Immers
+kunt ge hier precies zien tot hoe dicht ge naderen kunt zonder
+kans op 'n aanrijding. Van zelf zal dan de andere zijde vrij zijn.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 368px;">
+  <a href="images/ill_p023.png"><img src="images/ill_p023-th.png" width="368" height="242" alt="" title="Klik voor vergroting (662�435px, 57kB)" /></a>
+  <div class="caption">
+    <div class="bron">(<i>De Kampioen</i>).</div>
+    Fig. 4.
+  </div>
+</div>
+
+<p>In de stad zijn alle bovengenoemde regels en wenken eveneens
+van toepassing in zooverre, dat hier geen plotseling
+opdoemende zijstraat te vreezen is, doch de verkeersbelemmeringen
+zelf natuurlijk te ingewikkelder zijn. Zoo ergens de
+blik geoefend moet zijn voor duizend en een mogelijkheden,
+dan is het hier. Een kruispunt van straten, als in Amsterdam
+op den Dam of op het Muntpleintje, in Den Haag 't Spui
+bij de Spuistraat of op de Groenmarkt, in Rotterdam 't
+Beursplein of 't Calandsplein, maken dat beginnende bestuurders
+vaak voor moeilijke problemen komen te staan. Hier
+kan men dagelijks zien hoe noodig is 'n geoefenden kijk op
+het verkeer te bezitten. De ongeoefende ziet bijna alleen voor
+zich uit en 'n weinig slechts op zijde. Terwijl de geoefende
+bestuurder alles omvat, zoowel wat zich terzijde en voor de
+radiator bevindt, als wat nadert of zich verwijdert, en dit
+zonder speciaal snel het hoofd rechts en links te wenden.
+<span class="pagenum" title="24">&nbsp;</span><a id="p_24"></a>Het <span xml:lang="fr">mouvement</span> wordt door hem volkomen overzien en hij
+rijdt d��r waar de onervaren rijder herhaalde malen zou
+hebben gestopt en weer aangezet. Dit resultaat van het oefenen
+van het zien, zoowel buiten als in de stad, heeft vaak ten
+gevolge, dat leeken bij het aanschouwen van sommige manoeuvres
+gelooven aan eene roekelooze of onvoorzichtige wijze
+van handelen en zich daarover verontwaardigd toonen, waar
+zij zich niet kunnen begrijpen dat de veel snellere en
+geoefende visie van den bestuurder de schijnbaar onvoorzichtige
+of gewaagde handeling volkomen veroorloofde.</p>
+
+<p>Het is dus voor alles noodzakelijk om in den beginne,
+buiten zoowel als in de stad langzaam te rijden en alles wat
+ge ontmoet zeer goed op te nemen, ja te bestudeeren. Langzamerhand
+moet ge de oogen oefenen om bij grootere snelheid
+eveneens alles op te merken, en zoo kunt ge dan geleidelijk
+de snelheid opvoeren. Dat dit geen fictie is, bewijst de
+passagier, die ge voor 't eerst in uw auto meeneemt, en
+die klaagt &bdquo;dat ie niets gezien heeft onderweg, omdat 't 'm
+te gauw ging&rdquo;. Dat was 'n ongeoefende en 't spreekt vanzelf
+dat we meer of minder allemaal van af dien graad van ongeoefendheid
+begonnen zijn met te leeren zien.</p>
+
+<p>Zoo zijn het dus de oogen, die na de handen en de voeten,
+'t eerst in aanmerking komen voor 'n door en door degelijke
+oefening, opdat zij mede leeren in alle situaties onmiddellijk
+den toestand te overzien. Ontleedt den weg, die voor u ligt.
+Let op rails, waar ze zich splitsen, op slechte wegstukken.
+Goed opletten spaart uw wagen. Zijt ge niet zeker van uw
+zaak, begin met gas af te sluiten, te debrayeeren en uw
+wagen z'n gang uit te laten loopen. Waagt nooit, en rijdt niet
+&bdquo;op groot lef&rdquo;! Wordt ook niet &bdquo;vaart-wellustig&rdquo;, of laat u
+niet door de snelheid verbijsteren! <i>Goed uitzien, en de waarde
+van w�t ge ziet, voor uw wagen bij de snelheid die ge rijdt,
+weten te schatten, opdat geen gevaar u slecht voorbereid vindt,
+dat is een der voorwaarden voor veilig en goed rijden!</i></p>
+
+<hr class="chend" />
+
+<p><span class="pagenum" title="25">&nbsp;</span><a id="p_25"></a></p>
+
+<h2><a id="SIGNALEN"></a>SIGNALEN EN WEGGEBRUIKEN.</h2>
+
+<hr class="chbegin" />
+
+<p>Het spreekt vanzelf, dat we ons op den weg temidden van
+andere auto's en weggebruikers niet bewegen, zonder elkaar van
+tijd tot tijd te moeten v��rbereiden op plotselinge manoeuvres,
+die wellicht anders zoowel ten onzen nadeele als ten nadeele
+van anderen, op ongelukken zouden kunnen uitdraaien. Daarom
+is het beleefd en ook veiliger, daarvoor zekere teekens te
+geven, ook al zijn we in ons land nog niet zoover dat ze
+verplichtend zijn gesteld.</p>
+
+<p>Begint ieder die ge tegenkomt, de ruimte die hen toekomt
+te geven. In Amerika staan er op sommige plaatsen langs de
+wegen borden, waarop staat: &bdquo;<span xml:lang="en">One half the road is yours,
+the other half is mine</span>&rdquo;. En dat principe dient ge ook hier
+te huldigen. Zijt ge alleen op den weg, dan kunt ge op onze
+meest vrij smalle wegen, natuurlijk wat meer naar 't midden,
+of precies in 't midden rijden, maar nooit aan den verkeerden
+kant natuurlijk. Ge rijdt dus in hoofdzaak rechts en wijkt
+flink ruim bij het passeeren uit. Is het stuur links, dan bepaalt
+ge den afstand tusschen den anderen wagen en u vrij gemakkelijk,
+rekenend langs uw linker spatbord en treeplank. Is het stuur
+rechts, dan houdt ge zooveel mogelijk langs den rechterberm
+van den weg aan.</p>
+
+<p>Rijdt 'n andere wagen met grootere snelheid u achterop,
+houdt dan ook zooveel mogelijk rechts. Is de weg smal en
+<span class="pagenum" title="26">&nbsp;</span><a id="p_26"></a>geeft hij door signaal te kennen dat hij passeeren wil, matig
+dan uw vaart, en gaat dan zooveel mogelijk rechts; zijt ge zoo
+ver gegaan als ge kunt, en wacht de andere wagen op 'n teeken
+van u, beweeg dan de vrije hand buiten den wagen gestoken
+van achter naar voren, als om hem te beduiden te passeeren.</p>
+
+<div class="figleft" style="width: 213px;">
+  <a href="images/ill_p026a.png"><img src="images/ill_p026a-th.png" width="213" height="134" alt="" title="Klik voor vergroting (384�241px, 17kB)" /></a>
+  <div class="caption">Fig. 5.</div>
+</div>
+
+<p>Moet ge stoppen, voor welke reden dan ook, en zijn er
+wagens achter u, steek dan
+den arm buiten den wagen
+en houdt dien schuin naar
+beneden, doch niet te vlak
+langs den wagen, daar anders
+uw signaal niet zou worden
+opgemerkt. Beweegt ge den
+arm langzaam op en neer,
+dan beduidt dit signaal alleen,
+dat ge vaart mindert. Moet
+ge rechts 'n zijweg inslaan, dan houdt ge den arm gestrekt
+in horizontale richting buiten den wagen (fig. 5).</p>
+
+<div class="figright" style="width: 291px;">
+  <a href="images/ill_p026b.png"><img src="images/ill_p026b-th.png" width="291" height="146" alt="" title="Klik voor vergroting (523�262px, 24kB)" /></a>
+  <div class="caption">Fig. 6.</div>
+</div>
+
+<p>Bij 'n open torpedo kan het stopsignaal ook gegeven worden
+door den arm recht in de hoogte te steken (fig. 6). In ieder geval
+moet dan rekening gehouden worden met den wat hoogeren
+achterkant van
+den wagen of
+met de mogelijkheid
+dat de
+achterzittenden
+de beweging van
+den arm maskeeren.</p>
+
+<p>'n Moeilijkheid
+doet zich
+voor, indien 'n
+gesloten wagen zich van rechts op den weg naar 'n zijweg
+links wil begeven. Behalve in gevallen waarbij het stuur
+links is en dus de kwestie kalm opgelost wordt door het
+<span class="pagenum" title="27">&nbsp;</span><a id="p_27"></a>uitsteken van den linkerarm (fig. 7<i>a</i>), is het bij rechts gesteld stuur,
+vaak moeilijk den arm links buiten den wagen te steken.
+Bij 'n <i>open</i> wagen kan de arm links schuins naar boven worden
+gestoken. 't Beste lijkt me het signaal van stoppen te geven,
+de eventueel achteropkomende wagen eerst te laten passeeren,
+en dan voorzichtig den zijweg in te slaan naar links. Zit
+naast den bestuurder nog iemand, dan kan deze natuurlijk
+het attentie-sein geven en den bestuurder op de hoogte
+stellen van den al of niet veiligen weg.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 413px;">
+  <div class="floatleft" style="width: 204px;">
+     <a href="images/ill_p027a.png"><img src="images/ill_p027a-th.png" width="204" height="171" alt="" title="Klik voor vergroting (347�305px, 8kB)" /></a>
+     <div class="caption">Fig. 7.</div>
+  </div>
+  <div class="floatright" style="width: 209px;">
+     <a href="images/ill_p027b.png"><img src="images/ill_p027b-th.png" width="209" height="171" alt="" title="Klik voor vergroting (366�306px, 8kB)" /></a>
+     <div class="caption">Fig. 7<i>a</i>.</div>
+  </div>
+
+ <div class="clear caption">Een der voordeelen van links stuur bij het naar links afslaan.</div>
+</div>
+
+<p class="alert"><b>Steek nooit den weg over, zonder u ervan
+overtuigd te hebben of de weg vrij is voor deze beweging!</b></p>
+
+<p>Deze zelfde regel geldt bij kruispunten, en nog sterker op
+zijwegen bij het naderen van den grooten weg. Immers op
+den berijder van den zijweg rust <i>de plicht</i> van z'n nadering
+van den hoofdweg op goed-hoorbare wijze kennis te geven,
+en er zich eerst goed van te vergewissen dat hij zonder de
+veiligheid van het verkeer in gevaar te brengen, dezen kruisen
+kan of er zich op begeven. Rijdt dus eerstens zeer langzaam.
+Dan, moet ge rechts inslaan den hoofdweg op, draai dan zoo
+kort mogelijk om den hoek, eveneens heel langzaam; moet
+<span class="pagenum" title="28">&nbsp;</span><a id="p_28"></a>ge naar links den hoofdweg op, of alleen maar dezen kruisen
+let dan bijzonder goed op of de weg vrij is. Helaas staan op
+<span class="pagenum" title="29">&nbsp;</span><a id="p_29"></a>deze punten nog niet altijd spiegels, als te Doorn en te
+Bussum (fig<ins class="corr" id="corr6" title="Bron: ,">.</ins> 8), (de laatste door den A. N. W. B., de eerste door
+'t gemeentebestuur geplaatst), onze speelsche Hollandsche jeugd
+weet er nog te veel raad op om ze te vernielen. Tot zoolang,
+dienen we dus alweer op onze oogen te vertrouwen en...
+op ons gehoor.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 570px;">
+  <a href="images/ill_p028.jpg"><img src="images/ill_p028-th.jpg" width="570" height="472" alt="" title="Klik voor vergroting (1027�850px, 204kB)" /></a>
+  <div class="caption">
+    <div class="bron">(<i>De Kampioen</i>).</div>
+    Fig. 8.<br />
+    De A. N. W. B. spiegel te Bussum.
+  </div>
+</div>
+
+<p><span xml:lang="fr">En passant</span> zij vermeld, dat de kwestie van kruispunten
+ook in Frankrijk, <i>het</i> land van de auto, al heel wat stof heeft
+opgeworpen. Daar was even voor den oorlog 'n voorstel ingediend,
+de groote kruispunten van signalen als bij het spoor
+gebruikelijk, te voorzien. Daarvoor zouden dan vaste bewakers
+moeten komen, die ook 's avonds de verlichting (blauwe en
+roode lampen) verzorgden. In Duitschland had men gedacht
+aan 'n soort automatischen drempel, op 200 M. afstand van
+het kruispunt, welke neergedrukt door de auto den signaalarm
+bediende en pas in 't midden van den hoofdweg (of aan de
+andere zijde der kruising) door 'n anderen neergedrukten
+drempel den signaalarm weer op veilig zetten zou. In ons
+land zijn we nog zoo ver niet. Daar zijn we pas aan het
+bedenken hoe het automobilisme te beperken, inplaats van
+hoe het tot bloei te brengen. Maar we zullen maar moed
+houden.</p>
+
+<p>Ten slotte nog iets over 'n Amerikaansch nieuwtje aan den
+wagen zelf, welks invoering bij de electrische installatie, die
+thans bijna alle wagens bezitten geen bezwaar meer kan opleveren.
+Achter op den wagen zijn behalve, ook n��st het
+roode achterlicht, signalen aangebracht met in licht-letters
+(overdag: <i>wit</i>) &bdquo;<span xml:lang="en">stop</span>&rdquo;, &bdquo;<span xml:lang="en">left</span>&rdquo; en &bdquo;<span xml:lang="en">right</span>&rdquo; erop, en door den
+bestuurder van het stuurwiel af te bedienen. Het kan mij
+dunkt weinig moeite noch veel kosten meebrengen op iederen
+wagen 'n dergelijk signaal te doen aanbrengen. Zelfs lijkt het
+me hier te lande zelf niet moeilijk te fabriceeren. Achterop,
+in het midden van de reservebanden aangebracht zit het
+niets in den weg.</p>
+
+<hr class="hrstar" />
+
+<p><span class="pagenum" title="30">&nbsp;</span><a id="p_30"></a></p>
+
+<p>Het wagen-signaal, de claxon, of de hoorn, dient geconsidereerd
+te worden als 'n instrument, dat met reden, matig en nooit
+overbodig moet worden bespeeld. Passeer geen dorpen of steden,
+te snel, met overbodig verwoed gekakel van het spektakel
+makend ding, of loeiend als 'n locomotief. 'n Automobiel behoeft
+geen reclame voor z'n bestaan te maken en gij, of ge 'n
+automobiel bezit of niet, niet voor 't uwe, door onnoodig
+hinderen uwer medeburgers. Daarentegen wees ook niet bang
+er gebruik van te maken, als het noodig is. Er zijn nog
+anderen op den weg dan gij, en die op 'n gefluisterd signaal
+geen acht geven. Maar het is niet noodig dat ge tegenover
+andere weggebruikers den boeman speelt. Het is aangenaam
+tegenover 'n beleefd weggebruiker beleefd terug te zijn. Het
+schept 'n prettiger atmosfeer, dan het eeuwige mopperen of
+razen, al is dit helaas in ons land met hardleersche boeren
+en slapende karrevoerders wel eens z��r noodig. En met
+beleefd te zijn bewijst ge het geheele automobilisme 'n dienst.</p>
+
+<p>Zoo matigt uw vaart bij het uitgaan van 'n kerk, of bij
+andere gelegenheden, die op 'n kleine plaats veel volk bijeen
+doen zijn. Rijdt ook wat langzamer als de weg slikkerig is en
+ge reeksen kerkgangers passeert. Uw wielen zouden meer slijk
+op kunnen spatten, dan wel voor Zondagsche voetgangers
+aangenaam zou zijn. Aan stof daarentegen is niet veel te doen,
+daar kunnen de gemeentebesturen en de bewoners zelf beter
+tegen waken dan gij, ook al is het daarom niet noodig het euvel
+nog te verergeren door onachtzaam te rijden. <i>Beschouw u in 'n
+dorp als de gast, wien het veroorloofd is 'n tuin van 'n buurman door
+te loopen, om op 't eigen erf te komen<a id="FNa_2" href="#FN_2" class="fnanchor"><sup>2</sup>)</a>.</i> Ge zoudt dan zeker zonder
+noodzaak dien buurman immers ook niet onaangenaam zijn.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 470px;">
+  <a href="images/ill_p031.jpg"><img src="images/ill_p031-th.jpg" width="470" height="652" alt="" title="Klik voor vergroting (846�1174px, 195kB)" /></a>
+  <div class="caption">
+    <div class="bron">(<i>De Kampioen</i>).</div>
+    Fig. 9.<br />
+    De kruisingsborden der A. N. W. B. en K. N. A. C.
+  </div>
+</div>
+
+<p>Weest voorzichtig met paarden, waarvan de begeleider u
+verzoekt uw vaart te matigen, en rijdt ook niet te plotseling
+langs 'n wagen met paarden bespannen. Zijn de dieren al
+<span class="pagenum" title="31,32">&nbsp;</span><a id="p_31"></a><a id="p_323"></a>schichtig (fig. 9<i>a</i>), als ge nadert, matig dan uw vaart, passeer met
+uitgeschakelde motor, en fluit de dieren zachtjes toe, vriendelijk
+en speelsch, dat leidt vaak de beesten van uw voertuig
+af en maakt hen voor 'n moment rustiger.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 379px;">
+  <a href="images/ill_p032.png"><img src="images/ill_p032-th.png" width="379" height="300" alt="" title="Klik voor vergroting (683�539px, 51kB)" /></a>
+  <div class="caption">Fig. 9<i>a</i>.<br />
+  Paarden zijn nerveuse dieren.</div>
+</div>
+
+<p>Kinderen, die op of langs den weg spelen, moeten ook
+de bijzondere aandacht van den bestuurder hebben. Niet
+alleen zijn ze niet altijd even voorzichtig, maar bij uwe
+nadering drijft hen vaak iets, juist hun heil aan de andere
+zijde van den weg te zoeken, als waar ze zich bevinden.
+Vaak ook loopen ze naar moeder's huis of naar 'n waarschuwend
+zusje en komen daarmede op 't onverwachtst voor
+uw wagen. En op de ernstige gevolgen daarvan, bij de
+geringste onattentie van den bestuurder, behoeft in waarheid
+hier, meen ik, niet gewezen te worden.</p>
+
+<p><i>Spaar ook de dieren</i>, honden, katten, die voor uw wagen
+wegvluchten, of bij ongeluk binnen uw baan komen. Doe
+<span class="pagenum" title="33">&nbsp;</span><a id="p_33"></a>daarvoor het mogelijke! Onnoodig te zeggen, dat ge uwe
+passagiers of uzelven er niet aan opofferen kunt, maar door
+van het principe uit te gaan, dat het letsel, w�lk dan ook,
+dat ge hen aan zoudt doen bij 'n aanrijding, uit 'n gevoel van
+menschelijkheid zooveel mogelijk vermeden dient te worden,
+zult ge vele ongelukken voorkomen. Onze huisdieren zijn 's menschen
+goede vrienden, en dienen als zij, ontzien te worden. Het
+is heusch niet zoo moeilijk even de vaart van uw wagen te
+matigen, als er onbewust gevaar voor hen dreigt, en ge bewijst
+er de goede propaganda voor het automobilisme 'n dienst mee.</p>
+
+<p>Ja, zelfs voor wie in observeeren belang stelt, leveren de
+huisdieren, die ge langs den weg ontmoet, 'n zeer rendeerend
+studieveld. De karakteristiek van de wijze, waarop elk soort
+op de tuf reageert, is zeer leerzaam en typeert vaak de
+diersoort sterk. Hen negeeren is 'n mooi stuk natuur voorbij zien.</p>
+
+<p>Verzuim ook nooit 'n automobilist &bdquo;<span xml:lang="fr">en panne</span>&rdquo; even uwe assistentie
+aan te bieden. Veelal, als bandenpech hem kwelt, zal
+hij die niet behoeven, maar de mogelijkheid bestaat, dat ge
+door 'n kleinigheid hem van dienst kunt zijn. Bedenk eens
+hoe onaangenaam het voor uzelf zou zijn, indien ge op 'n
+verlaten weg of op de hei &bdquo;<span xml:lang="fr">en panne</span>&rdquo; stond, en ge ziet, terwijl
+'n kleinigheid u uit den nood zou kunnen helpen, uwe
+sportbroeders langs daveren, zonder zich om u te bekommeren.</p>
+
+<p>Hebt ge electrische lampen, en ontmoet ge 's avonds 'n
+andere auto, die last ondervindt van uw licht, draai dan even
+uw lampen uit en de stadslampen aan. Dat zoudt ge zelf
+apprecieeren, als 't u gebeurde. Wagens met acetyleenlampen
+zullen u dit niet kunnen beantwoorden, maar daartegenover
+staat, dat ge daar ook niet zoo'n last van zult hebben, omdat
+'t licht minder fel is. <a id="cross1">Als 't gewoonte werd</a>, dat de wagens,
+met zware zoeklichten, deze even doofden bij elkaars passeeren,
+dan zou daardoor het gevaar, ontstaan door verblinding, te
+niet worden gedaan<a id="FNa_3" href="#FN_3" class="fnanchor"><sup>3</sup>)</a>. Worden de lichten niet gedoofd, dan
+<span class="pagenum" title="34">&nbsp;</span><a id="p_34"></a>kunnen er het eerste oogenblik na het passeeren de ernstigste
+ongelukken gebeuren. Dit kwam reeds voor, o. a. doordat de
+wagen met 'n mijlpaal rechts van den weg in botsing kwam,
+omdat de door het licht van 'n tegemoetkomenden wagen verblinde
+bestuurder het paaltje niet had waargenomen. 'n Anderen
+keer is 'n wagen op dezelfde wijze in 'n sloot langs den weg
+terecht gekomen.</p>
+
+<p class="alert"><b>Daarom automobilisten dooft bij het passeeren
+uwe zware zoeklichten! Passeert elkaar
+bij het licht uwer stadslampen!</b></p>
+
+<p>Indien beide bestuurders zich hieraan houden is het gevaar
+voor ongelukken onder deze omstandigheden buitengewoon
+verminderd.</p>
+
+<p>Wees ten slotte voorzichtig met weggebruikers, die de regels
+van 't verkeer verwaarloozen, met op den rijweg wandelende
+voetgangers, met links van den weg rijdende wagens of fietsers,
+of dergelijke. Regelmatig<a id="FNa_4" href="#FN_4" class="fnanchor"><sup>4</sup>)</a> zich volgens de voorschriften van
+het verkeer zich op rijwielpad, voetpad of rijweg zich voortbewegende
+voertuigen of personen, ze mogen al deel uitmaken
+van de algemeene &bdquo;wegvisie&rdquo; van den bestuurder, en als
+zoodanig onder z'n observatie staan, van hen behoeven redelijkerwijze
+geen afwijkingen van dit normaal voortbewegen
+verwacht te worden. Echter weest op uw hoede voor hen,
+die plotseling soms schijnbaar zonder de geringst redelijke
+motieven, van de regels van den weg, afwijken. Zij leveren
+'n verkeersgevaar op, waartegen niet genoeg kan worden
+gewaarschuwd. In zoo'n geval werke uw signaal krachtig en
+worde voorzichtig gemanoeuvreerd. En al zoude ook bij 'n
+ongeval aan hunne eigene onvoorzichtigheid te wijten, dus het
+ongelijk aan hunne zijde zijn, toch geldt altijd, dat &bdquo;voorkomen
+beter is dan verhelpen&rdquo;, ook hier. Dat dus de ervarenheid
+in 't besturen, de voorzichtigheid bij 't rijden niet uitschakele!</p>
+
+<hr class="fnsep" />
+
+<div class="footnote"><p><a id="FN_2" href="#FNa_2" class="label"><sup>2</sup>)</a> De
+  <abbr title="Koninklijke Nederlandsche Motorrijders Vereniging">K. N. M. V.</abbr> en de
+  <abbr title="Koninklijke Nederlandsche Automobiel Club">K. N. A. C.</abbr> hebben in verscheidene dorpen
+  op verzoek borden geplaatst met &bdquo;vriendelijk verzoek langzaam te rijden&rdquo;.</p></div>
+
+<div class="footnote"><p><a id="FN_3" href="#FNa_3" class="label"><sup>3</sup>)</a> Zie ook pag. <a href="#cross2">50</a>.</p></div>
+
+<div class="footnote"><p><a id="FN_4" href="#FNa_4" class="label"><sup>4</sup>)</a> Zie: de &bdquo;Regels van den Weg&rdquo; (verspreid door de
+  <abbr title="Algemeene Nederlandsche Wielrijders-Bond">A. N. W. B.</abbr>).</p></div>
+
+<hr class="chend" />
+
+<p><span class="pagenum" title="35">&nbsp;</span><a id="p_35"></a></p>
+
+<h2 class="h2ls2"><a id="MANOEUVRES"></a>MANOEUVRES.</h2>
+
+<hr class="chbegin" />
+
+<h3><a id="UITWIJKEN"></a>Uitwijken.</h3>
+
+<div class="figcenter" style="width: 442px;">
+  <a href="images/ill_p035.png"><img src="images/ill_p035-th.png" width="442" height="226" alt="" title="Klik voor vergroting (796�407px, 37kB)" /></a>
+  <div class="caption">Fig. 10.<br />
+  Het uitwijken op kruispunten.</div>
+</div>
+
+<p>In 't algemeen liet ik al blijken, dat het bij 't passeeren
+van zijwegen gewenscht is, het midden van den hoofdweg te
+houden, om op alle eventualiteiten beter verdacht te zijn.
+'n Bocht uit 'n zijweg naar links, neme men wijd, 'n bocht
+naar rechts kort. Er zijn voor den oorlog o. a. ook alweer
+in Frankrijk pogingen gedaan om 'n voorschrift te vervaardigen,
+waarbij iedere een kruising of zijwegen naderende auto verplicht
+<span class="pagenum" title="36">&nbsp;</span><a id="p_36"></a>zou worden, alleen te letten op alles wat van de rechterzijde komt.
+Zoodoende zal de van links naderende wagen, voor 'n van
+'n zijweg rechts komende moeten uitwijken of stoppen, evenals
+'n van 'n zijweg links naderende wagen zal moeten stoppen
+voor wat rechts van den hoofdweg komt. Het voorschrift, zij
+'t 'n goed bedoelde poging, is evenmin compleet, als eenig
+ander tot dusver, en de goede oplossing moet nog gevonden
+worden. Tot zoolang diene, dat ieder goed uitkijkt en men
+zich hoofdzakelijk aan de boven eerstgenoemde regels houdt,
+waarbij wordt aangenomen, als reeds eerder gezegd, dat het
+verkeer op den hoofdweg v��r gaat. Ook deze regels dienen
+bij 'n bestuurder vast in 't geheugen geprent te zijn. Hij geve
+zich dus in den aanvang daarvan bij iederen zijweg of kruising
+rekenschap en bedenke 'n aantal gevallen tot oefening om z'n
+geest ook in deze richting soepel en snel gereed tot conclusies
+te maken. Ook bij kruisingen houde men wat naar 't midden van
+'t kruispunt, waardoor bij onvoorziene gebeurtenissen voor den
+wagen de meeste ruimte rondom open blijft om te kunnen
+manoeuvreeren naar den eisch van 't oogenblik. In geen
+geval passeere men 'n niet geheel overzichtelijke kruising te
+snel, n�ch sla men met te groote snelheid 'n zijweg in. De
+kans, waarbij men in dergelijke gevallen zoo doende zich aan
+gevaar blootstelt is van zelf sprekend dan groot.</p>
+
+<p>Tracht ook niet nog snel v��r 'n uit 'n zijweg komend
+voertuig of wat 't ook zij, heen te komen, als ge gelegenheid
+hebt om te stoppen. Laat liever de andere weggebruiker dan
+kalm even voortgaan. Er is zelfs kans, dat, waar bij zoo'n
+geval het uitzicht op den hoofdweg belemmerd wordt gedurende
+'n oogenblik, ge, door snel voor het andere voertuig heen te
+willen schieten&mdash;en daardoor den verkeerden kant van den
+weg nemend&mdash;in de baan van 'n uit de tegenovergestelde
+richting komende auto of wagen zoudt komen, en dus deze
+verkeerde manoeuvre de aanleiding voor 'n ernstig ongeval
+zou kunnen worden. <i>Doch niet dit alleen moet u er van terug
+houden, maar uw gevoel voor verkeersorde!</i> Dit principe moet
+<span class="pagenum" title="37">&nbsp;</span><a id="p_37"></a>bij ieder rijder voorzitten, dat het zich houden aan 'n goede
+verkeersregeling de verkeers-anarchie het beste keert. En
+daaraan heeft dus ieder weggebruiker mede te werken<a id="FNa_5" href="#FN_5" class="fnanchor"><sup>5</sup>)</a>.</p>
+
+<p>Neem in bochten nooit de buitenbocht, als de binnenbocht
+de aangewezen plaats is, waarop ge u bevinden moet (rechts
+van den weg). Ook het voordeel even naar links te buigen,
+teneinde sneller de bocht te kunnen overzien, weegt eerstens
+niet op tegen 't gevaar, dat daardoor ontstaat van door 'n
+van de andere zijde komenden wagen te worden aangereden,
+en is tweedens van verkeersregel-standpunt beschouwd, absoluut
+niet geoorloofd. &bdquo;Snij&rdquo; ook 'n bocht naar links, die ge <i>niet</i>
+overzien kunt, te scherp af, want daardoor stelt ge u aan
+dezelfde gevaren bloot. Prent u goed in 't hoofd, dat ge u
+eigenlijk <i>nooit</i>, onder welke omstandigheden ook, links van
+den weg moogt bevinden, behalve dan 't kleine oogenblik
+waarop ge 'n anderen wagen inhaalt en voorbij rijdt. Zorg in
+dat geval er zeker van te zijn, dat van de andere zijde geen
+wagen nadert met dezelfde bedoeling uit tegenovergestelde
+richting. In zoo'n geval is het gewenscht, de auto of ander
+voertuig, dat u tegemoet komt, eerst te laten passeeren, en
+daarna pas de voor u in dezelfde richting als de uwe zich
+voortbewegende wagen of auto voorbij te rijden. In 'n dorp
+of bij woningen of op 'n smallen weg, zij men met dat
+achterop rijden eveneens zeer voorzichtig. Beter is het even
+te wachten tot 'n plaats waar de weg ruimer passeeren veroorlooft,
+dan dit te forceeren. Door bruuske maatregelen
+verbetert men geen te wenschen latende weggesteldheid, integendeel
+vergroot men uit veiligheidsoogpunt de kans op
+ongevallen.</p>
+
+<p>Men moet echter niet uit 't oog verliezen, dat in al deze
+gevallen echter de ervaren rijder, dank zij z'n geoefend opmerkingsvermogen
+en z'n rij-ervaring, allicht doortastender op
+<span class="pagenum" title="38">&nbsp;</span><a id="p_38"></a>zal treden, dan door onervarenen mogelijk geloofd zal worden.
+Hier dan wederom onmiddellijk van roekeloosheid te spreken,
+is overdreven. Waarmede ik maar zeggen wil, dat ook in deze
+gevallen ieder voor zich duidelijk moet weten, wat hij zich
+veroorloven kan en mag, en <b class="size115">hier de norm alleen te
+trekken is door deskundigen</b>. <i>Want het mag als vanzelfsprekend
+worden beschouwd dat de geoefendheid van oog
+en hand mogelijkheden schept, waarover geen ongeoefende 'n
+oordeel uit kan spreken.</i></p>
+
+<p>Nog 'n enkel woord over 't rijden in de stad, in verband
+met dit onderwerp.</p>
+
+<p>Rijdt dan nooit te hard; volg de verkeersregelen, en let
+op den verkeersagent. Wilt ge passeeren, of afslaan, vraag
+dezen dan door 'n enkel gebaar, waarmede ge de gewenschte
+richting tevens aangeeft, of ge passeeren kunt. Verkeersagenten
+zijn zeer nuttig voor het verkeer en het is voor ieder van
+belang hen in de hand te werken bij die regeling. Is er geen
+verkeersagent, rijdt dan bedachtzaam en houdt u aan de regels
+van den weg. Indruk maken door buitengewone manoeuvres
+is ook hier uit den booze. Het is veel mooier, juist met 'n
+grooten wagen, die buiten makkelijk z'n 100 K.M. loopt en in
+de stad gewillig en handelbaar is, gemakkelijk en rustig om
+te gaan, als met 'n kinderwagen, dan deze voor te stellen als
+woeste kilometervreters. Integendeel zal het uiterst handelbare
+van zoo'n weglokomotief sympathieker werken, dan het schrik-aanjagende,
+verwekt door het donderen met vrijen uitlaat of
+door groot misbaar van loeiende signalen. <ins class="info" title="Dat wordt niet meer gedaan." xml:lang="fr">Cela ne se fait plus.</ins>
+Als 't vroeger gebeurde, dan was 't vaak <ins class="info" title="gebrek aan beter" xml:lang="fr">faute de mieux</ins>.
+Onze moderne machines zijn daar werkelijk te volkomen voor
+geworden. En voor menschen, die, van hun wagen of van het
+automobilisme houden, is de waardeering van dit volkomene
+meer waard, dan de romantiek van den schijn, waarin sommigen
+zich, door het laten knallen hunner motorrossen, aan
+draken temmende helden gelijk, meenen te hullen!</p>
+
+<p>Ook op dit gebied, geloof me, is de romantiek uit den tijd!</p>
+
+<hr class="fnsep" />
+
+<div class="footnote"><p><a id="FN_5" href="#FNa_5" class="label"><sup>5</sup>)</a> Zie ook in dit verband de &bdquo;Regels van den Weg&rdquo;, door de
+<abbr title="Algemeene Nederlandsche Wielrijders-Bond">A. N. W. B.</abbr> verspreid.</p></div>
+
+<p><span class="pagenum" title="39">&nbsp;</span><a id="p_39"></a></p>
+
+<h3><a id="OVERWEGEN"></a>Overwegen, trams en rails.</h3>
+
+<p>Niet in alle steden zijn voor het verkeer ten opzichte van
+de trams zoo duidelijke regels voorgeschreven als te Amsterdam.
+Deze zijn in 'n keurig uitgevoerd boekje, dat we hier gaarne
+<span xml:lang="fr">en passant</span> vermelden, bij de Verkeerspolitie te verkrijgen, en
+dus kunnen die locale verordeningen hier worden voorbijgegaan.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 302px;">
+  <a href="images/ill_p039.png"><img src="images/ill_p039-th.png" width="302" height="278" alt="" title="Klik voor vergroting (543�500px, 30kB)" /></a>
+  <div class="caption">
+    <div class="bron">(<i>De Kampioen</i>).</div>
+     Fig. 11.
+  </div>
+</div>
+
+<p>In het algemeen dient men bij het passeeren van trams,
+mede dank zij de onvoorzichtigheid der trampassagiers, zoowel
+buiten als in de stad, uiterst voorzichtig te zijn. Bovendien
+geven rails en de aan hun baan gebonden tramwagens,
+vaak aanleiding tot gevaarlijke momenten.</p>
+
+<p>In de eerste plaats in de bochten (fig. 11). Groote tramwagens,
+vooral die op smal spoor, hebben daar de onhebbelijke gewoonte,
+vrij ver buiten de baan der rails te zwaaien, o. a. de
+wagens van de Amsterdam&ndash;Haarlem&ndash;Zandvoort-lijn, de <abbr title="Electrische Spoorweg-Maatschappij">E.S.M.</abbr>
+Wacht men in zoo'n bocht op 'n naderende tram, of wil men
+<span class="pagenum" title="40">&nbsp;</span><a id="p_40"></a>die in de bocht passeeren, dan loopt een auto kans tusschen
+de rails en den trottoirband, door het omzwaaiende voor- of
+achter bovengedeelte van den wagen, geknakt of minstens
+beschadigd te worden. Staat uw wagen of rijdt ge langs de
+rails (fig. 11<i>a</i>), reken dus dan niet met de sporen, maar doe
+er nog 'n goed stuk bij voor den wagen met de treeplanken,
+en mijdt het in 'n bocht te wachten als er 'n tram nadert.</p>
+
+<p>Dan dienen wegvernauwingen uwe bijzondere oplettendheid
+te vragen, indien zich tram- of locaalspoor daar ook bevindt. De
+loop der rails is niet altijd goed waarneembaar van uit de verte;
+een in vaart zijnde tram kan, dank zij de korte bochten in de
+lijn, heel plotseling en heel onvoorbereid u den weg versperren.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 358px;">
+  <a href="images/ill_p040.jpg"><img src="images/ill_p040-th.jpg" width="358" height="227" alt="" title="Klik voor vergroting (645�408px, 66kB)" /></a>
+  <div class="caption">
+    <div class="bron">(<i>Autoleven</i>).</div>
+    Fig. 11<i>a</i>.
+  </div>
+</div>
+
+<p id="cross3">Wacht u er ook voor met de wielen in het spoor te
+geraken. Eerstens is dit gevaarlijk bij de nadering van andere
+voertuigen, omdat ge onmogelijk, eenmaal in 't spoor, op 'n
+door u zelf gekozen oogenblik er uit kunt komen en dus kans
+hebt, dat dit op 't ongelegenste oogenblik geschiedt. Zitten
+de wielen in de rails, dan moet ge voorzichtig trachten door
+het heen en weer bewegen van 't stuurwiel ze er uit te
+draaien. Dit gebeurt altijd bruusk en gaat meest met slipbewegingen
+<span class="pagenum" title="41">&nbsp;</span><a id="p_41"></a>van den wagen gepaard. Redresseert dus onmiddellijk
+nadat de wielen uit de rails springen, de <span xml:lang="fr">fausse</span>
+manoeuvre die de wagen maakt, met 'n contra-beweging
+van het stuurwiel. Lukt het u niet uit de rails te komen
+met voorzichtig manoeuvreeren van het stuurwiel, dan dienen
+de wielen met 'n stuk hout, 'n plank of iets dergelijks geholpen
+te worden. Die plank wordt dan dwars over de rails
+gelegd en gestut, dat wegglijden onmogelijk is. Manoeuvreer
+hierbij voorzichtig, en fausseer de stuurinrichting hierbij niet.
+In de stad zal zoo iets niet voorkomen maar wel op buitenwegen
+waar het railsprofiel niet met den weg gelijk ligt.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 286px;">
+  <a href="images/ill_p041.png"><img src="images/ill_p041-th.png" width="286" height="312" alt="" title="Klik voor vergroting (515�562px, 37kB)" /></a>
+  <div class="caption">Fig. 12.</div>
+</div>
+
+<p>Let bij het inhalen van 'n tram ook op de mogelijkheid, dat
+er iemand voor of van de tram weg zal springen (fig. 12). Goed
+signaal geven en zooveel mogelijk wegbreedte latend tusschen de
+tram en uw wagen is hierbij 'n vereischte. Om 'n stoomtram in
+te halen, die z'n stoompluim over den weg slingert, en u het
+<span class="pagenum" title="42">&nbsp;</span><a id="p_42"></a>uitzicht belemmert is het geraden te wachten, tot even de
+wind den stoom verjaagt. Want de afstand noodig, om 'n
+snel rijdend voertuig als 'n tram in te halen, is te lang, dat
+de kans niet te groot zou worden, dat er, in den tijd noodig
+om den stoompluim in te halen en er doorheen te rijden, zich
+van de andere zijde ondertusschen 'n wegbelemmering zou
+voordoen, die ge niet zoudt hebben kunnen zien naderen.
+Komt ge 'n dergelijk vehikel tegen, matig dan uw vaart zoodanig,
+dat ge voor plotseling uit dien stoompluim opdoemende
+voertuigen stoppen kunt. <i>Geef flink signaal</i> en zet desnoods
+den wagen stop aan den rechterkant van den weg, tot de
+tram voorbij is. Want dan hebt ge de meeste zekerheid, omdat
+dan all��n 'n voertuig sneller of even snel als de tram zich
+voortbewegend, gevaar kan opleveren. En dit gevaar kan
+worden afgewend door 't geven van 'n signaal en door goed
+den rechterkant van den weg te houden.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 358px;">
+  <a href="images/ill_p042.jpg"><img src="images/ill_p042-th.jpg" width="358" height="227" alt="" title="Klik voor vergroting (645�409px, 66kB)" /></a>
+  <div class="caption">
+    <div class="bron">(<i>Autoleven</i>).</div>
+    Fig. 13.
+  </div>
+</div>
+
+<p>Wil ook niet te dicht voor 'n tram heen oversteken. 'n Tram
+glijdt bij bruusk stoppen nog vaak ver langs de rails door.
+En wordt ge door 'n zich achter de tram bevindend vehikel
+genoodzaakt plotseling te stoppen (fig. 13), dan kan den wagen-bestuurder
+<span class="pagenum" title="43">&nbsp;</span><a id="p_43"></a>z'n tram op de gladde rails moeilijk houden. Niet
+alleen uit eigenbehoud is dus deze manoeuvre verkeerd,
+maar zeer zeker ook uit 'n oogpunt van verkeersorde, en voor
+het behoud van derden. Kijk ook bij het oversteken van rails
+goed uit en praat niet met uwe passagiers (fig. 14), 't hoofd naar
+hen toegewend, en daardoor onoplettend voor wat u omringt of
+op de lijn nadert. <i>Het is veel moeilijker ongelukken te voorkomen,
+dan ze te veroorzaken.</i> En matig de vaart van uw auto bij
+stopplaatsen waar passagiers wachten, of uit 'n wachtlokaal
+te voorschijn treden. Want meestal schijnt de nadering van
+de tram de passagiers zoo te biologeeren, dat ze vergeten,
+dat ze zich op den verkeersweg bevinden of deze moeten
+oversteken om in te stappen en dus van dien verkeersweg
+tijdelijk 'n bagagedep�t maken of 'n wachtlokaal. Het vluchtheuvel-systeem
+der Amsterdamsche verkeerspolitie is dan ook
+wat dit punt betreft 'n zeer toe te juichen verkeersbeveiliging.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 364px;">
+  <a href="images/ill_p043.jpg"><img src="images/ill_p043-th.jpg" width="364" height="225" alt="" title="Klik voor vergroting (654�405px, 61kB)" /></a>
+  <div class="caption">
+    <div class="bron">(<i>Autoleven</i>).</div>
+    Fig. 14.
+  </div>
+</div>
+
+<h3><a id="ACHTERUIT"></a>Achteruitrijden en manoeuvreeren.</h3>
+
+<p>Een moeilijk punt voor den beginner, die nog niet zeker
+is van z'n bewegingen. In de eerste plaats worden de voeten
+<span class="pagenum" title="44">&nbsp;</span><a id="p_44"></a>op het rempedaal en het koppelingspedaal geplaatst en wordt
+als gas gegeven moet worden, dit met den voet gedaan, die
+het rempedaal bedient, of zoo mogelijk, met de hand, door
+middel van 't gashandle op 't stuurwiel. Dan wordt bij 'n open
+wagen het lichaam gedraaid naar de binnenzijde van den
+wagen, de rechterhand aan 't stuurwiel, de linker op den rug
+van de zitting (fig. 15), zoodat de bestuurder stevig zit, de pedalen
+bedienen kan, en de geheele achterzijde van den wagen over
+de geheele breedte overzien, terwijl het effect van de minste
+beweging kan worden geobserveerd. Dit geldt natuurlijk alleen
+bij open wagen, bij gesloten wagens moet met de linkerhand
+gestuurd worden, en rechts langs den wagen naar buiten en
+naar de punt van het achterspatbord worden gezien. Met
+een langzaam manoeuvreeren leert men ook dit het best.
+Zorg dat ge zoo zit, dat geen kans bestaat dat uw voeten
+van de pedalen afglijden. Dit kan, door half te gaan staan
+op de pedalen en uzelve schoor te zetten tusschen den rug
+van de zitting en het voorschutbord. Bij wagens met het
+stuurwiel links, geldt wat manoeuvres betreft natuurlijk het
+tegenovergestelde.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 382px;">
+  <a href="images/ill_p044.jpg"><img src="images/ill_p044-th.jpg" width="382" height="211" alt="" title="Klik voor vergroting (688�379px, 76kB)" /></a>
+  <div class="caption">
+    <div class="bron">(<i>De Kampioen</i>).</div>
+    Fig. 15.
+  </div>
+</div>
+
+<p>Houdt de <i>uit</i>stekende deelen van den wagen goed in het
+<span class="pagenum" title="45">&nbsp;</span><a id="p_45"></a>oog en houdt rekening met 't feit, dat ge achterop 'n kap
+hebt, die 'n eind uitsteekt, of dat ge reservebanden en in
+ieder geval 'n benzine-tank achter uw wagen hebt. Rijdt dus
+ook niet te dicht op 'n achter u staanden wagen.</p>
+
+<p>Bij het inrijden van garages moet op den rand van het
+rechter achter- en voorspatbord worden gelet. De breedte
+van den inrij garandeert dan vanzelf dat de andere zijde <span xml:lang="en">safe</span>
+is. Zie echter toe, dat er zich geen voorwerpen, 'n fiets, 'n
+benzineblik of zoo iets dergelijks op uw weg bevinden, zooals
+te vaak voorkomt. En uitwijken laat zoo'n ingang veelal niet toe.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 366px;">
+  <a href="images/ill_p045.png"><img src="images/ill_p045-th.png" width="366" height="214" alt="" title="Klik voor vergroting (658�384px, 42kB)" /></a>
+  <div class="caption">
+    <div class="bron">(<i>De Kampioen</i>).</div>
+    Fig. 16.<br />
+    Methoden om in 'n garage op de juiste plaats te geraken.
+  </div>
+</div>
+
+<p>Bij het op z'n plaats zetten van den wagen in de garage
+moet ge ook voorzichtig manoeuvreeren. De hoofdzaak is dat
+ge op uw plaats komt te staan en zoo goed mogelijk. Van
+te veel brio komen kapotte muren en verbogen spatschermen.
+Maakt het u nerveus, dit heen en weer gedraai, laat het dan
+gerust 'n ander over. Het is niet ieders werk en juist bij dit
+rangeeren kunnen kleine oorzaken groote gevolgen hebben.</p>
+
+<p>Stopt ge in 'n straat, verzuim dan niet eerst de hand uit
+te steken, als teeken voor het achter u volgend voertuig. Zet
+uw wagen netjes langs het trottoir, niet scheef, of zoo, dat
+'t verkeer er door belemmerd wordt. Moet ge tusschen
+<span class="pagenum" title="46">&nbsp;</span><a id="p_46"></a>twee voertuigen of auto's in komen te staan, rijdt dan iets
+verder, en dan achteruit tusschen de wagens in (fig. 16<i>a</i>). Rijdt
+niet dwars over naar de linksche zijde van de straat, tegen het
+verkeer in, maar rijdt rechts en draai dan om m�t de richting
+van het verkeer m��, tot v��r het huis, waar ge wezen wilt.
+Dit is in nauwe straten natuurlijk niet mogelijk, maar daar
+bestaan �f voorschriften dat ze slechts in ��ne richting bereden
+mogen worden <ins class="corr" id="corr7" title="Bron: of">�f</ins> 't zijn stille straten, waar ge niemand in
+den weg staat. Is geen van deze manoeuvres mogelijk, blijf
+dan, al moet ge ook links zijn, rechts langs de trottoir staan.</p>
+
+<div class="figleft" style="width: 260px;">
+  <a href="images/ill_p046.png"><img src="images/ill_p046-th.png" width="260" height="181" alt="" title="Klik voor vergroting (468�327px, 26kB)" /></a>
+  <div class="caption">
+    <div class="bron">(<i>De Kampioen</i>).</div>
+    Fig. 16<i>a</i>.
+  </div>
+</div>
+
+<p>Ook buiten de stad
+dient ge daarop te
+letten. Moet ge plotseling
+stoppen, 'tzij
+door 'n motorpanne
+of door 'n lekken band,
+gebruik dan de laatste
+vaart van den wagen
+om 'm langs de rechterzijde
+van den weg
+&bdquo;uit de baan&rdquo; te zetten.
+Gebeurt dit op
+'n helling en geven
+de remmen wat mee, zet dan dalend 't rechtervoorwiel,
+stijgend het rechterachterwiel schuin tegen den berm aan.</p>
+
+<p>Keeren op 'n smalle weg of in 'n nauwe straat, wordt, zoo
+nergens 'n oprit of 'n zijweg aanwezig is, het beste volbracht
+door bij de eerste manoeuvre den wagen zoover mogelijk dwars
+over den weg te zetten met de voorzijde zoo dicht mogelijk
+bij den berm (of tegen 't trottoir), met het stuur zoo ver mogelijk
+om. Dan wordt het stuur zoover mogelijk in de andere richting
+gedraaid en achteruit gereden. Slaagt men er niet in de auto
+bij de eerste manoeuvre zoo ver rond te krijgen, dat 'n voorwaartsche
+beweging in tegenovergestelde richting al kan worden
+bewerkstelligd, dan herhale men geleidelijk aan de beweging
+<span class="pagenum" title="47">&nbsp;</span><a id="p_47"></a>tot den stand van den wagen achterwaarts 'n kwart slag op
+de wegbreedte mogelijk maakt, waardoor vanzelf de wagen
+in de goede richting zal staan.</p>
+
+<p>Het spreekt vanzelf, dat ge in uwe automobilistische loopbaan
+vaak voor gevallen zult komen te staan, die moeilijk
+allen van te voren omschreven kunnen worden. Dit is ook
+niet de bedoeling. De hoofdzaak is, dat ge volkomen meester
+wordt, door 'n koel en kundig leeren bezien, van elke situatie,
+'tzij dat deze snel beleid of kalm overleg vraagt. In vele gevallen
+zal 'n begrip van wat verkeer beduidt, geholpen door
+locale voorschriften, u sneller voorschrijven wat ge te doen
+hebt dan honderd geschreven regels. Maar de principes ervan,
+dient ge allicht vooruit te kennen.</p>
+
+<hr class="chend" />
+
+<p><span class="pagenum" title="48">&nbsp;</span><a id="p_48"></a></p>
+
+<h2 class="h2ls2"><a id="NACHTIRTTEN"></a>NACHTRITTEN EN MIST.</h2>
+
+<hr class="chbegin" />
+
+<div class="figright" style="width: 351px;">
+  <a href="images/ill_p049.jpg"><img src="images/ill_p049-th.jpg" width="351" height="329" alt="" title="Klik voor vergroting (631�592px, 107kB)" /></a>
+  <div class="caption">
+    <div class="bron">(<i>Autoleven</i>).</div>
+    Fig. 17.<br />
+    De vormen der dingen bij het licht van schijnwerpers.
+  </div>
+</div>
+
+<p>Het onderscheiden van de voorwerpen en de weggesteldheid
+met deszelfs verschijnselen bij nacht, is voor 'n bestuurder,
+die over dag goed v�r kan zien, heel wat gemakkelijker dan
+voor een, bij wien dit minder het geval is. Natuurlijk is goed
+observeeren hier nog nuttiger dan bij 't rijden bij dag, omdat het
+voorwerp of voertuig in het licht van de lampen zich minder snel
+definieeren laat. Bij kruisingen verraden vaak witte lichtglansen
+op de boomen, op 'n hek, op struikgewas, op 'n telegraafpaal,
+die zich op het kruispunt bevinden, reeds het naderen van
+'n auto uit de andere richting. Hetzelfde valt bij 'n bocht te
+constateeren. Het achteroprijden van onverlichte wagens kan
+soms worden waargenomen doordat zich tusschen 'n eerst
+waargenomen lichtend punt in de verte en uwe lantaarns zich
+iets donkers geschoven heeft. De lantaarn of 't licht dat ge
+eerst zaagt is verdwenen. Reeds elders beschreef ik (&bdquo;De
+Kampioen&rdquo;, 23 Maart 1917) het effect, dat 'n rijtuig, 'n tentwagen,
+of ander van achter met zeil afgesloten of gelakt
+voertuig maakt. Uit het eerst volslagen duister begint vaag,
+als 'n zeer ver verwijderd schijnsel iets te glimmen, flauwe
+bewegelijke glansen, die saamvloeien tot 'n vlak, als van 'n
+zwart geverniste blikken plaat. De beweging ontstaat door het
+ongelijkmatig terugglanzen van uw lantaarnlicht op de achterzijde
+van het steeds op en neer of heen en weer veerende
+<span class="pagenum" title="49">&nbsp;</span><a id="p_49"></a>voertuig. Pas vlak bij snijdt het donkere silhouet van het voertuig
+zich duidelijker in de donkerte uit, doch pas op 't oogenblik, dat
+de lantaarnlichten van de auto het inhalen. Pas op voor onverlichte
+karren, vooral op 's nachts naar de markt rijdende bodewagens
+of groentekarren. De laatste vloeien door hunne last,
+vooral 's zomers, z�� met het boomenloof ineen, dat ze niet
+dan van zeer nabij daaruit te herkennen zijn, om zich als
+gevaarlijke verkeersstoornissen te openbaren. De plaats voor
+de lampen om het beste licht te leveren, is ze laag te plaatsen
+en zoo ver mogelijk naar voren. Verkieslijk is de voorruit
+schuin te plaatsen opdat de weerglans van het licht den
+bestuurder niet hindere. Dat heeft ook z'n voordeel indien ge
+door 'n andere auto achterop wordt gereden. Staat de voorruit
+recht, dan wordt ge door de spiegeling van de lantaarnlichten
+van de auto achter u, vaak volkomen verblind, of dansen de
+<span class="pagenum" title="50">&nbsp;</span><a id="p_50"></a>lichtschijnsels daarin z�� onaangenaam heen en weer, dat deze
+u het uitzien zeer moeilijk maken.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 427px;">
+  <a href="images/ill_p050a.jpg"><img src="images/ill_p050a-th.jpg" width="427" height="161" alt="" title="Klik voor vergroting (768�289px, 66kB)" /></a>
+  <div class="caption">
+    <div class="bron">(<i>De Kampioen</i>).</div>
+    Fig. 18.<br />
+  </div>
+</div>
+
+<p><a id="cross2" href="#cross1">Reeds maakte ik melding</a> van de wenschelijkheid, om zware
+zoeklichten uit te schakelen en de stadslampen in te schakelen
+bij het passeeren van 'n anderen wagen<a id="FNa_6" href="#FN_6" class="fnanchor"><sup>6</sup>)</a>. Daarmede kan veel
+gevaar voorkomen worden. 'n Middel om het gevaar van verblind
+<span class="pagenum" title="51">&nbsp;</span><a id="p_51"></a>te worden, te ontloopen, indien de ander z'n licht niet dooft,
+is een van de oogen dicht te doen, het linksche, en dit direct
+na het passeeren weer te openen, waardoor men tenminste
+met een der oogen zien kan. De ruimte tusschen den naderenden
+wagen en de uwe, wordt door het licht fel beschenen en kan
+er dus nauwkeurig geconstateerd worden of de weg z��ver
+veilig is. Het niet <ins class="corr" id="corr8" title="Bron: verblindde">verblinde</ins> oog wordt dan onmiddellijk bij
+het passeeren geopend en kan dan normaal dienst doen.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 261px;">
+  <a href="images/ill_p050b.jpg"><img src="images/ill_p050b-th.jpg" width="261" height="263" alt="" title="Klik voor vergroting (470�473px, 55kB)" /></a>
+  <div class="caption">
+    <div class="bron">(<i>Autoleven</i>).</div>
+    Fig. 18<i>a</i>.
+  </div>
+</div>
+
+<p>Even wil ik hier in 't voorbijgaan op wijzen op 'n uit
+Amerika sinds eenigen tijd gebruikt genre schijnwerpers-lenzen,
+die niet hooger belichten dan ongeveer 1.30 M. van
+den grond (fig. 18 en 18<i>a</i>). Daardoor wordt het gevaar van
+verblinding op niet geringe wijze verkleind. Verder zijn er
+ook lenzen die het licht van de schijnwerpers breken op
+zoodanige wijze, dat hierdoor geen overlast wordt aangedaan
+aan eenig ander weggebruiker, maar toch op de voor den
+bestuurder noodige plaats en afstand de volle lichtkracht
+plaatselijk tot haar recht komt (fig. 18<i>b</i>). Het nut van
+<span class="pagenum" title="52">&nbsp;</span><a id="p_52"></a>dergelijke lenzen en schijnwerpers is na het bovenstaande
+duidelijk en lijken deze mij op den duur onontbeerlijk.</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 277px;">
+  <a href="images/ill_p051.jpg"><img src="images/ill_p051-th.jpg" width="277" height="275" alt="" title="Klik voor vergroting (499�495px, 69kB)" /></a>
+  <div class="caption">
+    <div class="bron">(<i>Autoleven</i>).</div>
+    Fig. 18<i>b</i>.
+  </div>
+</div>
+
+<p>Pas ook op voor <i>ieder</i> rood licht, dat ge ziet, zelfs al is de
+beteekenis bij het passeeren er u niet duidelijk van. Gewoonlijk
+bevindt zich vlak daarna 'n tramovergang of om 'n bocht,
+'n spoorwegovergang.</p>
+
+<p>Bij mist zijn gele vloeipapieren schijven voor de schijnwerpers
+het doelmatigst. Ook kunnen de lantaarns zoo laag
+mogelijk naar den grond v��r den wagen gedraaid worden,
+opdat geen stralenbundels de hoogte in gaan, om voor uw
+wagen groote witte misttrechters te zetten, die alle uitzicht
+belemmeren. Ook kunt ge 'n simpele fiets-carbid-lantaarn heel
+laag vooraan het chassis of onder den koeler opgehangen,
+die onder den mist door lichtend, uw pad verlicht. Indien
+het overdag mist, is het echter juist geraden de groote lampen
+aan te steken, teneinde andere weggebruikers sneller uwe
+nadering aan te kondigen. Zelf hebt ge er dan geen last van.</p>
+
+<p>Zoowel 's nachts als bij mist, dient men vooral de geluiden
+die men waarneemt, te controleeren. Bij twijfel houde men
+den wagen in en kan altijd tevens 'n signaal gegeven worden.</p>
+
+<hr class="fnsep" />
+
+<div class="footnote"><p><a id="FN_6" href="#FNa_6" class="label"><sup>6</sup>)</a> Pag. <a href="#cross1">33/4</a>.</p></div>
+
+<hr class="chend" />
+
+<p><span class="pagenum" title="53">&nbsp;</span><a id="p_53"></a></p>
+
+<h2 class="h2ls2"><a id="SLIPPEN"></a>SLIPPEN.</h2>
+
+<hr class="chbegin" />
+
+<p>Ik zie u al rillen. Slippen! Angstaanjagende <ins class="info" title="nachtmerries" xml:lang="fr">cauchemars</ins>
+met gedeukte en verbrijzelde koelers, verbogen spatborden,
+ontzette voor- of achter-assen en versplinterde wielen rijzen
+bij dit woord voor uw geest op. Doch het is niet zoo erg als
+ge u voorstelt. 'n Goed bestuurder kan aan 'n slippende
+beweging zelf veel redresseeren, en veelal zijn ernstige ongelukken
+aan onervarenheid of onvoorzichtigheid te wijten.</p>
+
+<p>Eigenlijk zijn er twee wijzen van slippen. Eene wijze,
+waarop de geheele wagen, <ins class="info" title="tegen wil en dank" xml:lang="fr">n'en d�plaise</ins> elke stuurbeweging
+wordt voortgeschoven langs de eenmaal genomen baan, de
+andere waarop alleen de achterwielen wegschuiven en 'n
+zijdelingsche slipbeweging ontstaat.</p>
+
+<p>Slippen kan ontstaan door het remmen van de auto, terwijl
+deze zich op 'n glad of glibberig weggedeelte bevindt. De
+toestand van zoo'n weggedeelte of straat (op asfalt b.v.) kan
+in vele gevallen door den bestuurder worden opgemerkt, en
+indien ongevallen voorkomen, kan dit dus vaak de schuld van
+'n plotseling opdoemende hindernis, in den vorm b.v. van 'n
+onvoorzichtigen voetganger of 'n achteloos rijdende voerman
+zijn. Want de glijbeweging door 'n wagen gemaakt als direct
+en enkel gevolg van de weggesteldheid, kan vaak door 'n ervaren
+bestuurder wel degelijk worden hersteld. Deze voelt in de
+meeste gevallen die glijbeweging al aankomen en voor dat deze
+<span class="pagenum" title="54">&nbsp;</span><a id="p_54"></a>goed tot ontwikkeling gekomen is, heeft-ie 'm al geredresseerd,
+door 'n snelle, doch nooit bruuske stuurbeweging. Het spreekt
+vanzelf dat hier van 'n zijdelingsche slipbeweging sprake is.</p>
+
+<p>De glijbeweging, waarbij ondanks het bij-sturen der voorwielen,
+de wagen doorglijdt, geeft 'n eigenaardig hopeloos
+gevoel; niets kan dit glijden voorkomen, dan voorzichtig kleine
+draaiingen heen en weer met 't stuur uit te voeren, om zoo
+te zeggen met de voorwielen te tasten naar houvast. Vaak
+gebeurt dit plotseling en dient men dus verdacht te zijn op
+'n daaruit voortvloeiend zijdelingsch slippen, dat, als de voorwielen
+eenmaal weer houvast hebben, zich gemakkelijker laat
+redresseeren. 'n Zijdelingsche slipbeweging is tegen te gaan
+door met 't stuurwiel de voorwielen te draaien in de richting
+waarheen de achterwielen slippen. Het kan dan voorkomen,
+dat de wagen dan naar de andere zijde doorglijdt, wat dan
+opnieuw door dezelfde beweging met 't stuur moet worden
+bijgewerkt. Voor 'n goed bestuurder wordt deze beweging
+dezelfde als voor 'n koorddanser, die zich door balanceeren
+in evenwicht houdt. Hieruit volgt vanzelf dat 'n onzeker en
+nerveus bestuurder in dergelijke gevallen het meest kans zal
+hebben op 'n ongeval. Wie eenmaal rustig het onzekere, wat
+wee� gevoel, dat slippen den beginnenden bestuurder geeft,
+heeft overwonnen, het &bdquo;griezelige&rdquo; er van niet meer ondervindt,
+heeft heel veel minder te vreezen. Want geen <i>angst</i>
+meer te hebben voor het slippen is 'n groote factor om zich
+goed te durven verweren bij 'n slipgeval.</p>
+
+<p>Bij lichte wagens kunnen verschillende te voorziene oorzaken
+tot slippen leiden. Eerstens zijn rubber groefbanden
+voor deze kleine vehikels beter dan nagelbanden, die bij weinig
+gewicht niet geheel tot hun recht komen. Voor grooten
+bewijzen de nagelbanden uitstekende diensten. Ook 'n op z'n
+veeren springende wagen kan slippen in de hand werken,
+evenals, om dezelfde reden 'n slechte bestrating hiertoe leiden
+kan. De variatie in druk van de wielen op den grond is er
+oorzaak van. Hoe gelijkmatiger die druk, des te veiliger rijden.
+<span class="pagenum" title="55">&nbsp;</span><a id="p_55"></a>Dan kan 'n minder goed gestelde rem tot slippen aanleiding
+geven en evenzoo 'n slechte verdeeling van het gewicht
+waarmede de wagen belast is. De minder goed gestelde rem
+is oorzaak dat niet beide wielen denzelfden weerstand ondervinden
+en de slechte gewichtsverdeeling veroorzaakt weer
+verscheidenheid in druk.</p>
+
+<p>Geheel drijfnatte wegen zijn minder gevaarlijk dan slibberige.
+Ook onder boomen kan 'n overigens droge weg gevaarlijke
+stukken bevatten. Vooral in 't najaar dient hierop gelet te
+worden, omdat de bladeren der boomen op den harden
+ondergrond der straatsteenen 'n sliplaag bedekken en dus
+oogenschijnlijk geen slipgevaar opleveren. Daarom mijde men
+in de gure jaargetijden zooveel mogelijk den rand der bestrating,
+die vaak 'n glijkans biedt welke nog gevaarlijker wordt door de
+dichte nabijheid van den berm en deszelfs ap- en dependenties
+als boomen, telegraafpalen, lantaarns en tutti quanti.</p>
+
+<p>Het slippen op rails, door het geraken van de wielen
+tusschen de spoorstaven vermeldde ik op pag. <a href="#cross3">40</a>. Neem
+de bochten breed bij slipgevaar en blijf zoo mogelijk midden
+op den weg. Rijdt ook in dit geval niet te dicht langs 'n
+hindernis of 'n ander voertuig of auto. Geeft elkaar steeds
+de ruimte, vooral onder deze omstandigheden.</p>
+
+<p>Over het gebruik dat ervaren bestuurders wel van de slipbeweging
+maken in noodgevallen, behoef ik hier niets te
+zeggen, als vallende buiten den opzet van dit boekske.</p>
+
+<hr class="chend" />
+
+<p><span class="pagenum" title="56">&nbsp;</span><a id="p_56"></a></p>
+
+<h2 class="h2ls2"><a id="SLOTWOORD"></a>SLOTWOORD.</h2>
+
+<hr class="chbegin" />
+
+<p>Zoo zijn we dan aan 't einde van deze beknopte handleiding
+gekomen. Wie van den weg en zijne verschijnselen
+houdt, zal daar 'n uitgebreid veld voor studie van mensch en
+dier vinden. Voor wie graag reist heeft alles wat zich aan z'n
+oog vertoont bekoring, omdat het 'n deel vormt van dat groote
+verlangen naar levensuitbreiding, waartoe reizen de gelegenheid
+biedt. Die zal ook van z'n auto gaan houden, als 'n vriend,
+die op uwe tochten met u meeleeft, en aan wiens verfijnd
+mecanisme ge 'n deel van uwe beste levensmomenten dankt.
+En als ge z��ver zijt, dan heeft de ervaring u al meer dan
+deze grondregels, opmerkingen en gevolgtrekkingen van buiten
+doen leeren. Doch deze zullen dan toch tenminste het
+genoegen hebben gehad, u wellicht op uwe eerste schreden
+vergezeld te hebben op den weg om 'n goed, ervaren en
+humaan bestuurder te worden!</p>
+
+<hr class="chend" />
+
+<p><span class="pagenum" title="57">&nbsp;</span><a id="p_57"></a></p>
+
+<h2><a id="NIWBA"></a>NATIONALE EN INTERNATIONALE WAARSCHUWINGSBORDEN VOOR AUTOMOBILISTEN.</h2>
+
+<p><span class="pagenum" title="58">&nbsp;</span><a id="p_58"></a></p>
+
+<div class="ad2">
+
+  <div class="center"><b><span class="ls2">IEDERE AUTOMOBILIST</span> MOET IN ZIJN BEZIT HEBBEN
+  ONDERSTAANDE PRACTISCHE WERKEN:</b></div>
+
+  <div class="praktijk">DE AUTOMOBIEL EN HARE BEHANDELING, door <span class="mixcap">Julius Kuster</span>
+    <div class="floatright">Prijs &fnof;&nbsp;1.25</div></div>
+
+  <div class="praktijk">HET MOTORRIJWIEL EN ZIJNE BEHANDELING,
+    door <span class="mixcap">W. Schuricht</span>
+    <div class="floatright">Prijs &fnof;&nbsp;0.75</div></div>
+
+  <div class="praktijk">DE MOTOR-MACHINIST van <span class="mixcap">J. E. Bos</span>.
+    <div class="floatright">Prijs &fnof;&nbsp;1.35</div></div>
+
+  <div class="praktijk">DE MACHINIST-BANKWERKER van <span class="mixcap">J. E. Bos</span>.
+    <div class="floatright">Prijs &fnof;&nbsp;1.25</div></div>
+
+  <div class="bestel">In iederen boekhandel verkrijgbaar, of na ontvangst
+  van postwissel door den uitgever dezes.</div>
+
+</div>
+
+<p><span class="pagenum" title="59">&nbsp;</span><a id="p_59"></a></p>
+
+<div class="niwa">
+
+  <h3><a id="NWA"></a><b>Nationale Waarschuwingsborden voor Automobilisten.</b></h3>
+
+  <table class="nwa" summary="">
+    <tbody>
+      <tr>
+        <td class="model100" colspan="3"><span class="size115">MODEL I.</span><br />
+          Sluiting voor alle motorrijtuigen op meer dan twee wielen
+          (art. 3, art. 4, art. 8, alle eerste lid, sub a.)</td>
+      </tr>
+      <tr>
+        <td class="model50"><b class="size115">A. Voortdurend.</b></td>
+        <td class="model50" colspan="2"><b class="size115">B. Tijdelijk.</b></td>
+      </tr>
+
+      <tr>
+        <td class="model50">Kleur: rood met witte letters.</td>
+        <td class="model25">Kleur: Linkerhelft rood met witte letters.</td>
+        <td class="model25">Rechterhelft wit met roode letters.</td>
+      </tr>
+
+      <tr>
+        <td class="model50"><img src="images/model1a.png" width="157" height="135" alt="" /></td>
+        <td class="model50" colspan="2"><img src="images/model1b.png" width="159" height="133" alt="" /></td>
+      </tr>
+    </tbody>
+  </table>
+
+  <table class="nwa" summary="">
+    <tbody>
+      <tr>
+        <td class="model100" colspan="2"><span class="size115">MODEL II.</span><br />
+          Sluiting voor motorrijtuigen op meer dan twee wielen boven zekere afmeting
+          of gewicht (art. 3, art. 4, art. 8, alle eerste lid, sub a en b.)</td>
+      </tr>
+      <tr>
+        <td class="model50"><b class="size115">A. Boven zekere afmetingen.</b></td>
+        <td class="model50"><b class="size115">B. Boven zeker gewicht.</b><br />
+          (Te bepalen met samenstelling en inrichting)</td>
+      </tr>
+      <tr>
+        <td class="model100" colspan="2">Kleur: rood met witte letters.<br />
+          <img src="images/snor.png" width="274" height="7" alt="" /></td>
+      </tr>
+      <tr>
+        <td class="model50"><img src="images/model2a.png" width="158" height="137" alt="" /></td>
+        <td class="model50"><img src="images/model2b.png" width="158" height="136" alt="" /></td>
+      </tr>
+    </tbody>
+  </table>
+
+  <table class="nwa" summary="">
+    <tbody>
+     <tr>
+      <td class="model100" colspan="3"><span class="size115">MODEL III.</span><br />
+         Sluiting voor alle motorrijtuigen en voor rijwielen
+         (art. 8, eerste lid, sub a.)</td>
+      </tr>
+      <tr>
+        <td class="model50"><b class="size115">A. Voortdurend.</b></td>
+        <td class="model25" colspan="2"><b class="size115">B. Tijdelijk.</b></td>
+      </tr>
+      <tr>
+        <td class="model50">Kleur: rood met witte letters.</td>
+        <td class="model25">Kleur: Linkerhelft rood met witte letters.</td>
+        <td class="model25">Rechterhelft wit met roode letters.</td>
+      </tr>
+      <tr>
+        <td class="model50"><img src="images/model3a.png" width="156" height="137" alt="" /></td>
+        <td class="model50" colspan="2"><img src="images/model3b.png" width="158" height="138" alt="" /></td>
+      </tr>
+    </tbody>
+  </table>
+
+  <p class="model"><span class="size115">MODEL IV.</span></p>
+
+    <p class="model">Snelheidsbeperking voor bepaalde wegen binnen bebouwde
+    kommen (art. 8, tweede lid.)</p>
+
+    <p class="model">Kleur: groen met witte letters.</p>
+
+    <p class="center noi"><img src="images/model4.png" width="138" height="137" alt="" /></p>
+
+  <p class="model"><b class="size115">Kenteeken voor rijwielpaden.</b></p>
+
+    <p class="model">(Art. 2, tweede lid, sub 6�, der wet en art. 1,
+    sub 4�, van het Motor- en Rijwielreglement 1905,
+    Staatsblad N<sup>o</sup>. 294.)</p>
+
+    <p class="model">Kleur: zwart met witte letters.</p>
+
+    <p class="center noi"><img src="images/model5.png" width="163" height="91" alt="" /></p>
+
+</div>
+
+<p><span class="pagenum" title="60">&nbsp;</span><a id="p_60"></a></p>
+
+<div class="niwa">
+
+  <h3><a id="IWA"></a><b>Internationale Waarschuwingsborden voor Automobilisten.</b></h3>
+
+  <table class="knac" summary="">
+    <tbody>
+      <tr>
+        <td class="tdknac"><b>K. N. A. C.</b><br />
+          <img src="images/knac01.png" width="141" height="123" alt="Steile daling." /><br />
+          Steile daling.</td>
+
+        <td class="tdknac"><b>K. N. A. C.</b><br />
+          <img src="images/knac02.png" width="141" height="123" alt="Stijging." /><br />
+          Stijging.</td>
+
+        <td class="tdknac"><b>K. N. A. C.</b><br />
+          <img src="images/knac03.png" width="142" height="123" alt="Bocht naar rechts." /><br />
+          Bocht naar rechts.</td>
+
+        <td class="tdknac"><b>K. N. A. C.</b><br />
+          <img src="images/knac04.png" width="142" height="122" alt="Bocht naar links." /><br />
+          Bocht naar links.</td>
+      </tr>
+      <tr>
+        <td class="tdknac"><b>K. N. A. C.</b><br />
+          <img src="images/knac05.png" width="142" height="127" alt="Bocht met stijging." /><br />
+          Bocht met stijging.</td>
+
+        <td class="tdknac"><b>K. N. A. C.</b><br />
+          <img src="images/knac06.png" width="141" height="128" alt="Bocht met daling." /><br />
+          Bocht met daling.</td>
+
+        <td class="tdknac"><b>K. N. A. C.</b><br />
+          <img src="images/knac07.png" width="143" height="128" alt="&bdquo;Dos d'�ne&rdquo;." /><br />
+          &bdquo;<ins class="info" title="verkeersdrempel">Dos d'�ne</ins>&rdquo;.</td>
+
+        <td class="tdknac"><b>K. N. A. C.</b><br />
+          <img src="images/knac08.png" width="144" height="127" alt="Knik." /><br />
+          Knik.</td>
+      </tr>
+      <tr>
+        <td class="tdknac"><b>K. N. A. C.</b><br />
+          <img src="images/knac09.png" width="143" height="132" alt="Spoorwegovergang." /><br />
+          Spoorwegovergang.</td>
+
+        <td class="tdknac"><b>K. N. A. C.</b><br />
+          <img src="images/knac10.png" width="144" height="133" alt="Doorgang onder viaduct." /><br />
+          Doorgang onder viaduct.</td>
+
+        <td class="tdknac"><b>K. N. A. C.</b><br />
+          <img src="images/knac11.png" width="141" height="132" alt="Railskruising over den weg." /><br />
+          Railskruising over den weg.</td>
+
+        <td class="tdknac"><b>K. N. A. C.</b><br />
+          <img src="images/knac12.png" width="144" height="134" alt="Slechte bestrating." /><br />
+          Slechte bestrating.</td>
+      </tr>
+      <tr>
+        <td class="tdknac"><b>K. N. A. C.</b><br />
+          <img src="images/knac13.png" width="94" height="30" style="margin-top: 55px; margin-bottom: 55px;" alt="Hoornsignaal." /><br />
+          Hoornsignaal.</td>
+
+        <td class="tdknac"><b>K. N. A. C.</b><br />
+          <img src="images/knac14.png" width="139" height="140" alt="Gevaarlijke kruising." /><br />
+          Gevaarlijke kruising.</td>
+
+        <td class="tdknac"><b>K. N. A. C.</b><br />
+          <img src="images/knac15.png" width="139" height="140" alt="Daling met gevaarlijke bochten." /><br />
+          Daling met gevaarlijke bochten.</td>
+
+        <td class="tdknac"><b>K. N. A. C.</b><br />
+          <img src="images/knac16.png" width="138" height="140" alt="Dorp." /><br />
+          Dorp.</td>
+      </tr>
+    </tbody>
+  </table>
+
+  <p class="noi center size90"><b>De borden worden geplaatst ongeveer 200 M. v��r 't gevaarlijke
+  punt en 2 M. boven den grond.</b></p>
+
+</div>
+
+<p><span class="pagenum" title="-">&nbsp;</span><a id="ad2"></a></p>
+
+<div class="ad">
+
+  <p class="bieb size180 smalled">Practische Bibliotheek&mdash;Ge�llustreerd.</p>
+
+  <table class="boeken" summary="">
+  <tbody>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">No. 1.</td>
+      <td class="tdl">SCHREBER, <b class="boek">Longen-Gymnastiek</b>.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdl">45 Cent.</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 2.</td>
+      <td class="tdl">SCHREBER, <b class="boek">Eerste Hulp bij Ongelukken</b>.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 3.</td>
+      <td class="tdl">VAN DE VEN, <b class="boek">Amateur Fotograaf</b>.&mdash;<b>Derde druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 4.</td>
+      <td class="tdl">TOEPOEL, <b class="boek" xml:lang="en">Physical Culture</b>. Lichaamsversterking</td>
+      <td class="tdlwide">75 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 5.</td>
+      <td class="tdl">PAUL, <b class="boek">Licht-, Lucht- en Zonnebaden</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 6.</td>
+      <td class="tdl">YVONNE, <b class="boek">De Kleine Briefsteller</b>.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 7.</td>
+      <td class="tdl">REICHELL, <b class="boek">Levensmagnetisme</b>.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">25 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 8.</td>
+      <td class="tdl">ANTON, <b class="boek">Mijn Terrarium</b>.</td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 9.</td>
+      <td class="tdl">ANTON, <b class="boek">Mijn Aquarium</b>.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 10.</td>
+      <td class="tdl">HILDEBRAND, <b class="boek">Luchtscheepvaart</b>, popul. beschouwing</td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 11.</td>
+      <td class="tdl">K�STERS, <b class="boek">Automobiel en behandeling</b>.&mdash;<b>2e druk</b></td>
+      <td class="tdl">&fnof;&nbsp;1.25</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 12.</td>
+      <td class="tdl">TESSELHOFF, <b class="boek"><ins class="corr" id="corr9" title="Bron: Eenvoud">Eenvoud.</ins> Boekhouding</b>.&mdash;<b>Derde druk</b></td>
+      <td class="tdl">45 <ins class="corr" id="corr10" title="Bron: &bdquo;">Cent.</ins></td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 13.</td>
+      <td class="tdl">VOSMAER, <b class="boek">Radium en R�ntgenstralen</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 14.</td>
+      <td class="tdl">VOSMAER, <b class="boek">Telegrafie zonder draad</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 15.</td>
+      <td class="tdl">BETTS, <b class="boek">Zweedsche Gymnastiek</b>. Vrije oefeningen</td>
+      <td class="tdlwide">75 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 16.</td>
+      <td class="tdl">MACKENZIE, <b class="boek">Hoe men een goedk. Tent kan maken</b>.<ins class="corr" id="corr11" title="Bron: &nbsp;">&mdash;</ins><b>2e druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 17.</td>
+      <td class="tdl">LIERNUR, <b class="boek">Voetbal <span xml:lang="la">Omnia Vincit</span></b><ins class="corr" id="corr12" title="Bron: ,">.</ins> Blijspel</td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 18.</td>
+      <td class="tdl">ANTON, <b class="boek" xml:lang="en">Do you speak English?</b>&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 19.</td>
+      <td class="tdl">ANTON, <b class="boek" xml:lang="fr">Parlez-vous Fran�ais?</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 20.</td>
+      <td class="tdl">ANTON, <b class="boek" xml:lang="it">Parla Italiano?</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 21.</td>
+      <td class="tdl">ANTON, <b class="boek" xml:lang="eo">Parolas Esperante?</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 22.</td>
+      <td class="tdl">ANTON, <b class="boek" xml:lang="de">Sprechen Sie Deutsch?</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 23.</td>
+      <td class="tdl">ANTON, <b class="boek" xml:lang="es">Habla usted Espanol?</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 24.</td>
+      <td class="tdl"><span class="mixcap">v. d. BOOM</span>, <b class="boek">Wereld-Hulptaal</b>. Systeem &bdquo;Ido&rdquo;.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 25.</td>
+      <td class="tdl">LURASCO, <b class="boek">De Vlinderverzameling</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 26.</td>
+      <td class="tdl">YVONNE, <b class="boek">Fr�belwerkjes</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 29.</td>
+      <td class="tdl">VISSER, <b class="boek">Volksnamen Geneesmiddelen</b></td>
+      <td class="tdlwide">95 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 30.</td>
+      <td class="tdl">TOEPOEL, <b class="boek">Knotszwaaien en Balstooten</b></td>
+      <td class="tdlwide">60 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 31.</td>
+      <td class="tdl">OTT, <b class="boek">Rijwiel. inrichting</b><ins class="corr" id="corr13" title="Bron: ,">.</ins>&mdash;<b>Derde druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 32.</td>
+      <td class="tdl">B. P. SCOUT, <b class="boek">Padvinders</b>. Handleiding.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 33.</td>
+      <td class="tdl">ANTON, <b class="boek">De Hengelsport</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 33<i>a</i>.</td>
+      <td class="tdl">B. P. SCOUT, <b class="boek">Boschleven voor Padvinders</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 34.</td>
+      <td class="tdl">ACKERMAN, <b class="boek">Duiventeelt</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 35.</td>
+      <td class="tdl">ACKERMAN, <b class="boek">Konijnenfokken</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 36.</td>
+      <td class="tdl">LURASCO, <b class="boek">Het Zeewater-Aquarium</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 37.</td>
+      <td class="tdl">ANTON, <b class="boek">Ring-, Brug- en Standoefeningen</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 38.</td>
+      <td class="tdl">YVONNE, <b class="boek"><a href="http://www.gutenberg.org/ebooks/37023" title="Dit boek is via http://www.gutenberg.org/ als e-boek #37023 beschikbaar.">Het Boek der Etiquette</a></b><img class="extern" src="images/extern.png" width="12" height="12" alt="externe link" />.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 39.</td>
+      <td class="tdl">SCHURICHT, <b class="boek">Motorrijwiel en zijne Behandeling</b></td>
+      <td class="tdlwide">75 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 40.</td>
+      <td class="tdl">LURASCO, <b class="boek">Siervisschen en Amphibi�n</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 41.</td>
+      <td class="tdl">WALTHER, <b class="boek">Samenstelling van Vliegmachines</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 41<i>a</i>.</td>
+      <td class="tdl">YVONNE, <b class="boek">Nieuw Kookboek</b><ins class="corr" id="corr14" title="Bron: ,">.</ins> 250 Recepten</td>
+      <td class="tdlwide">60 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 42.</td>
+      <td class="tdl"><ins class="corr" id="corr15" title="Bron: RARTELS">BARTELS</ins>, <b class="boek">Kanarieteelt</b>.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 43.</td>
+      <td class="tdl">REMLOF, <b class="boek">Hoenderteelt</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 44.</td>
+      <td class="tdl">BARTELS, <b class="boek">De Octrooiwet</b>. Handleiding voor den uitvinder</td>
+      <td class="tdlwide">60 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 44<i>a</i>.</td>
+      <td class="tdl">YVONNE, <b class="boek">Handelscorrespondentie in 4 Talen</b>. I</td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 45.</td>
+      <td class="tdl">DISSE, <b class="boek">Redden van Drenkelingen</b>. Met 9 Foto's</td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 46.</td>
+      <td class="tdl">REMLOF, <b class="boek">Groenteteelt</b>.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">75 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 47.</td>
+      <td class="tdl">PREISS, <b class="boek">Handleiding voor Postzegelverzamelaars</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 48.</td>
+      <td class="tdl">ORNITHOPHILOS, <b class="boek">Exotische Siervogels</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 49.</td>
+      <td class="tdl">LURASCO, <b class="boek">Handleiding voor Herbarium</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 50.</td>
+      <td class="tdl"><b class="boek">Hoe kan ik mijn brood verdienen?</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 51.</td>
+      <td class="tdl">ORNITHOPHILOS, <b class="boek">Inheemsche Zangvogels</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 51<i>a</i>.</td>
+      <td class="tdl">ANTON, <b class="boek">Engelsche Taal met Uitspraak</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 52.</td>
+      <td class="tdl">ANTON, <b class="boek">Hondenverzorging</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 53.</td>
+      <td class="tdl"><span class="mixcap">v. d. WAAL</span>, <b class="boek">Machineschrijven</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 54.</td>
+      <td class="tdl">BOS, <b class="boek">Zakhandboek v. d. Machinist-Bankwerker</b>.&mdash;<b>2e druk</b></td>
+      <td class="tdl">&fnof;&nbsp;1.25</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 55.</td>
+      <td class="tdl">BOS, <b class="boek">Motor-Machinist</b></td>
+      <td class="tdl">&bdquo; 1.35</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 56.</td>
+      <td class="tdl">YVONNE, <b class="boek">Bereiding verschillende Dranken</b>. Americ. Drincs</td>
+      <td class="tdl">45 Cent.</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 57.</td>
+      <td class="tdl">ABRAAS, <b class="boek">Padvinders Seinboek</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 58.</td>
+      <td class="tdl">DE REGT, <b class="boek">Nederlandsch voor Vreemdelingen</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 59.</td>
+      <td class="tdl">YVONNE, <b class="boek">Handleiding Jams, Geleien, Comp�te's en Vla's</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 60.</td>
+      <td class="tdl">WEGERIF, <b class="boek">Wat moet men weten voor men laat bouwen</b></td>
+      <td class="tdlwide">75 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 61.</td>
+      <td class="tdl">REMLOF, <b class="boek">Bijenteelt op beperkte ruimte</b></td>
+      <td class="tdlwide">75 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 62.</td>
+      <td class="tdl">REMLOF, <b class="boek">Fruitteelt op beperkte ruimte</b></td>
+      <td class="tdlwide">90 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 63.</td>
+      <td class="tdl">REMLOF, <b class="boek">Bloementeelt op beperkte ruimte</b></td>
+      <td class="tdlwide">90 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 64.</td>
+      <td class="tdl">TER HAAR, <b class="boek">Eten om te leven</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 65.</td>
+      <td class="tdl">YVONNE, <b class="boek">Handleiding voor het Inmaken van Groenten</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 66.</td>
+      <td class="tdl">YVONNE, <b class="boek">Het gebruik van de Hooikist</b>.&mdash;<b>Tweede druk</b></td>
+      <td class="tdlwide">35 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 67.</td>
+      <td class="tdl">DE REGT, <b class="boek" xml:lang="de">Holl�ndisch f�r Deutsche</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 68.</td>
+      <td class="tdl">DE REGT, <b class="boek" xml:lang="en">Dutch for Englishmen</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 69.</td>
+      <td class="tdl">DE REGT, <b class="boek" xml:lang="fr">Hollandais pour Fran�ais</b></td>
+      <td class="tdlwide">45 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 70.</td>
+      <td class="tdl">GALESLOOT, <b class="boek">Snoeien van Bloemheesters</b></td>
+      <td class="tdlwide">75 &bdquo;</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 71.</td>
+      <td class="tdl">SCHILPEROORT, <b class="boek">Automobielrijden</b></td>
+      <td class="tdl">&fnof;&nbsp;1.25</td>
+    </tr>
+    <tr>
+      <td class="tdlwide">&nbsp;&bdquo; 72.</td>
+      <td class="tdl">DE JONG, <b class="boek">Administratieve Statistiek</b></td>
+      <td class="tdl">90 Cent.</td>
+    </tr>
+  </tbody>
+  </table>
+
+</div>
+
+<p><span class="pagenum" title="achter">&nbsp;</span><a id="aachter"></a></p>
+
+<div class="achter">
+
+  <div class="figcenter" style="width: 328px;">
+    <img src="images/back.png" width="328" height="184" alt="" />
+  </div>
+
+  <p class="pachter size125">Vraagt GRATIS de ge�llustreerde Brochure:</p>
+
+  <p class="pachter size150">&bdquo;DE FOTOGRAFIE. Fotografeeren ontwikkelt<br />
+  den smaak en het kunstgevoel&rdquo;.</p>
+
+  <hr class="hrdot" />
+
+  <p class="pachter"><span class="size400">IVENS &amp; Co.</span><br />
+  <span class="size75">HOFLEVERANCIERS</span></p>
+
+  <table summary="vestigingen Ivens &amp; Co">
+  <tbody>
+   <tr>
+     <td class="ivens">
+       <span class="size167">NIJMEGEN</span><br />
+       <span class="size75">13&ndash;17 Van Berchenstraat</span><br />
+    </td>
+    <td class="ivens">
+      <span class="size167">GRONINGEN</span><br />
+      <span class="size75">3 Kleine Pelsterstraat</span><br />
+    </td>
+   </tr>
+   <tr>
+     <td class="ivens">
+       <span class="size167">AMSTERDAM</span><br />
+       <span class="size75">115 Kalverstraat</span>
+    </td>
+    <td class="ivens">
+      <span class="size167">DEN HAAG</span><br />
+      <span class="size75">124 Noordeinde</span>
+    </td>
+   </tr>
+  </tbody>
+  </table>
+
+  <hr class="hrdot" />
+
+  <p class="pachter"><span class="size333">Foto-Toestellen</span><br />
+  <span class="size200">VOOR THUIS OF OP REIS</span><br />
+  <span class="size150">in elke grootte en voor ieders beurs.</span></p>
+
+</div>
+
+<div class="TNbox">
+<a id="correctie"></a>
+
+<h2>Overzicht aangebrachte correcties</h2>
+
+<p>De volgende correcties zijn aangebracht in de tekst:</p>
+
+<table summary="correcties in tekst">
+  <thead>
+    <tr><th>Plaats</th><th>Bron</th><th>Correctie</th></tr>
+  </thead>
+  <tbody>
+    <tr><td class="td2"><a href="#corr1">Blz. -</a></td><td class="td4">&nbsp;</td><td class="td4">&mdash;</td></tr>
+    <tr><td class="td2"><a href="#corr2">Blz. -</a></td><td class="td4">&nbsp;</td><td class="td4">&mdash;</td></tr>
+    <tr><td class="td2"><a href="#corr3">Blz. 14</a></td><td class="td4">andors</td><td class="td4">anders</td></tr>
+    <tr><td class="td2"><a href="#corr4">Blz. 18</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">,</td></tr>
+    <tr><td class="td2"><a href="#corr5">Blz. 19</a></td><td class="td4">ontleed</td><td class="td4">ontleedt</td></tr>
+    <tr><td class="td2"><a href="#corr6">Blz. 29</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">.</td></tr>
+    <tr><td class="td2"><a href="#corr7">Blz. 46</a></td><td class="td4">of</td><td class="td4">�f</td></tr>
+    <tr><td class="td2"><a href="#corr8">Blz. 51</a></td><td class="td4">verblindde</td><td class="td4">verblinde</td></tr>
+    <tr><td class="td2"><a href="#corr9">Blz. -</a></td><td class="td4">Eenvoud</td><td class="td4">Eenvoud.</td></tr>
+    <tr><td class="td2"><a href="#corr10">Blz. -</a></td><td class="td4">&bdquo;</td><td class="td4">Cent.</td></tr>
+    <tr><td class="td2"><a href="#corr11">Blz. -</a></td><td class="td4">&nbsp;</td><td class="td4">&mdash;</td></tr>
+    <tr><td class="td2"><a href="#corr12">Blz. -</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">.</td></tr>
+    <tr><td class="td2"><a href="#corr13">Blz. -</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">.</td></tr>
+    <tr><td class="td2"><a href="#corr14">Blz. -</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">.</td></tr>
+    <tr><td class="td2"><a href="#corr15">Blz. -</a></td><td class="td4">RARTELS</td><td class="td4">BARTELS</td></tr>
+  </tbody>
+</table>
+</div>
+
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Automobiel-rijden, by Tom Schilperoort
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK AUTOMOBIEL-RIJDEN ***
+
+***** This file should be named 39354-h.htm or 39354-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/3/9/3/5/39354/
+
+Produced by The Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/39354-h/images/back.png b/39354-h/images/back.png
new file mode 100644
index 0000000..4d7d55a
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/back.png
diff --git a/39354-h/images/cover-th.jpg b/39354-h/images/cover-th.jpg
new file mode 100644
index 0000000..f10031c
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/cover-th.jpg
diff --git a/39354-h/images/cover.jpg b/39354-h/images/cover.jpg
new file mode 100644
index 0000000..16255bb
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/cover.jpg
diff --git a/39354-h/images/extern.png b/39354-h/images/extern.png
new file mode 100644
index 0000000..ba4f205
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/extern.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p011-th.jpg b/39354-h/images/ill_p011-th.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8ad63bd
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p011-th.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p011.jpg b/39354-h/images/ill_p011.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4603b22
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p011.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p013-th.png b/39354-h/images/ill_p013-th.png
new file mode 100644
index 0000000..bfadb71
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p013-th.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p013.png b/39354-h/images/ill_p013.png
new file mode 100644
index 0000000..fbbda36
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p013.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p018-th.png b/39354-h/images/ill_p018-th.png
new file mode 100644
index 0000000..2930957
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p018-th.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p018.png b/39354-h/images/ill_p018.png
new file mode 100644
index 0000000..2538c55
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p018.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p019-th.png b/39354-h/images/ill_p019-th.png
new file mode 100644
index 0000000..ee2c2be
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p019-th.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p019.png b/39354-h/images/ill_p019.png
new file mode 100644
index 0000000..337d2ab
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p019.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p023-th.png b/39354-h/images/ill_p023-th.png
new file mode 100644
index 0000000..b6ee3b8
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p023-th.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p023.png b/39354-h/images/ill_p023.png
new file mode 100644
index 0000000..1722dd3
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p023.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p026a-th.png b/39354-h/images/ill_p026a-th.png
new file mode 100644
index 0000000..1a9a846
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p026a-th.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p026a.png b/39354-h/images/ill_p026a.png
new file mode 100644
index 0000000..9377c91
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p026a.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p026b-th.png b/39354-h/images/ill_p026b-th.png
new file mode 100644
index 0000000..c55f20f
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p026b-th.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p026b.png b/39354-h/images/ill_p026b.png
new file mode 100644
index 0000000..33054de
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p026b.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p027-th.png b/39354-h/images/ill_p027-th.png
new file mode 100644
index 0000000..e8e88ff
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p027-th.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p027.png b/39354-h/images/ill_p027.png
new file mode 100644
index 0000000..bfcc696
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p027.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p027a-th.png b/39354-h/images/ill_p027a-th.png
new file mode 100644
index 0000000..208ddbf
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p027a-th.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p027a.png b/39354-h/images/ill_p027a.png
new file mode 100644
index 0000000..7907175
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p027a.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p027b-th.png b/39354-h/images/ill_p027b-th.png
new file mode 100644
index 0000000..9a8c170
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p027b-th.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p027b.png b/39354-h/images/ill_p027b.png
new file mode 100644
index 0000000..e556b48
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p027b.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p028-th.jpg b/39354-h/images/ill_p028-th.jpg
new file mode 100644
index 0000000..dc427ab
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p028-th.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p028.jpg b/39354-h/images/ill_p028.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c82fa77
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p028.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p031-th.jpg b/39354-h/images/ill_p031-th.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ea0ac59
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p031-th.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p031.jpg b/39354-h/images/ill_p031.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7f5785f
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p031.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p032-th.png b/39354-h/images/ill_p032-th.png
new file mode 100644
index 0000000..d811b63
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p032-th.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p032.png b/39354-h/images/ill_p032.png
new file mode 100644
index 0000000..a4f4003
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p032.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p035-th.png b/39354-h/images/ill_p035-th.png
new file mode 100644
index 0000000..c549e7c
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p035-th.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p035.png b/39354-h/images/ill_p035.png
new file mode 100644
index 0000000..4dbcf1a
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p035.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p039-th.png b/39354-h/images/ill_p039-th.png
new file mode 100644
index 0000000..b624991
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p039-th.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p039.png b/39354-h/images/ill_p039.png
new file mode 100644
index 0000000..0812d32
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p039.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p040-th.jpg b/39354-h/images/ill_p040-th.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0ca0045
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p040-th.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p040.jpg b/39354-h/images/ill_p040.jpg
new file mode 100644
index 0000000..db3134f
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p040.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p041-th.png b/39354-h/images/ill_p041-th.png
new file mode 100644
index 0000000..6850d3e
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p041-th.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p041.png b/39354-h/images/ill_p041.png
new file mode 100644
index 0000000..1d60552
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p041.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p042-th.jpg b/39354-h/images/ill_p042-th.jpg
new file mode 100644
index 0000000..da05c9c
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p042-th.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p042.jpg b/39354-h/images/ill_p042.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1780673
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p042.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p043-th.jpg b/39354-h/images/ill_p043-th.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3d02443
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p043-th.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p043.jpg b/39354-h/images/ill_p043.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4649cda
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p043.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p044-th.jpg b/39354-h/images/ill_p044-th.jpg
new file mode 100644
index 0000000..f062367
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p044-th.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p044.jpg b/39354-h/images/ill_p044.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5bd7aca
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p044.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p045-th.png b/39354-h/images/ill_p045-th.png
new file mode 100644
index 0000000..5b7f975
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p045-th.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p045.png b/39354-h/images/ill_p045.png
new file mode 100644
index 0000000..f963345
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p045.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p046-th.png b/39354-h/images/ill_p046-th.png
new file mode 100644
index 0000000..e43a70f
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p046-th.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p046.png b/39354-h/images/ill_p046.png
new file mode 100644
index 0000000..0b1e487
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p046.png
diff --git a/39354-h/images/ill_p049-th.jpg b/39354-h/images/ill_p049-th.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e92c0d5
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p049-th.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p049.jpg b/39354-h/images/ill_p049.jpg
new file mode 100644
index 0000000..2e22065
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p049.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p050a-th.jpg b/39354-h/images/ill_p050a-th.jpg
new file mode 100644
index 0000000..bd09003
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p050a-th.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p050a.jpg b/39354-h/images/ill_p050a.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8c6a3bc
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p050a.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p050b-th.jpg b/39354-h/images/ill_p050b-th.jpg
new file mode 100644
index 0000000..eac3ebf
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p050b-th.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p050b.jpg b/39354-h/images/ill_p050b.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3e9079e
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p050b.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p051-th.jpg b/39354-h/images/ill_p051-th.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8b368c4
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p051-th.jpg
diff --git a/39354-h/images/ill_p051.jpg b/39354-h/images/ill_p051.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c4a965f
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/ill_p051.jpg
diff --git a/39354-h/images/knac01.png b/39354-h/images/knac01.png
new file mode 100644
index 0000000..09c0163
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/knac01.png
diff --git a/39354-h/images/knac02.png b/39354-h/images/knac02.png
new file mode 100644
index 0000000..18a97b5
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/knac02.png
diff --git a/39354-h/images/knac03.png b/39354-h/images/knac03.png
new file mode 100644
index 0000000..6582542
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/knac03.png
diff --git a/39354-h/images/knac04.png b/39354-h/images/knac04.png
new file mode 100644
index 0000000..55d910a
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/knac04.png
diff --git a/39354-h/images/knac05.png b/39354-h/images/knac05.png
new file mode 100644
index 0000000..ccc0102
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/knac05.png
diff --git a/39354-h/images/knac06.png b/39354-h/images/knac06.png
new file mode 100644
index 0000000..c115ecd
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/knac06.png
diff --git a/39354-h/images/knac07.png b/39354-h/images/knac07.png
new file mode 100644
index 0000000..6f5acea
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/knac07.png
diff --git a/39354-h/images/knac08.png b/39354-h/images/knac08.png
new file mode 100644
index 0000000..6cb62f2
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/knac08.png
diff --git a/39354-h/images/knac09.png b/39354-h/images/knac09.png
new file mode 100644
index 0000000..5ef6498
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/knac09.png
diff --git a/39354-h/images/knac10.png b/39354-h/images/knac10.png
new file mode 100644
index 0000000..64f14e7
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/knac10.png
diff --git a/39354-h/images/knac11.png b/39354-h/images/knac11.png
new file mode 100644
index 0000000..2b5b6a8
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/knac11.png
diff --git a/39354-h/images/knac12.png b/39354-h/images/knac12.png
new file mode 100644
index 0000000..1baafed
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/knac12.png
diff --git a/39354-h/images/knac13.png b/39354-h/images/knac13.png
new file mode 100644
index 0000000..687ba99
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/knac13.png
diff --git a/39354-h/images/knac14.png b/39354-h/images/knac14.png
new file mode 100644
index 0000000..8c6b6bf
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/knac14.png
diff --git a/39354-h/images/knac15.png b/39354-h/images/knac15.png
new file mode 100644
index 0000000..1ae7926
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/knac15.png
diff --git a/39354-h/images/knac16.png b/39354-h/images/knac16.png
new file mode 100644
index 0000000..0d65163
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/knac16.png
diff --git a/39354-h/images/model1a.png b/39354-h/images/model1a.png
new file mode 100644
index 0000000..125cce8
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/model1a.png
diff --git a/39354-h/images/model1b.png b/39354-h/images/model1b.png
new file mode 100644
index 0000000..cfc7a5b
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/model1b.png
diff --git a/39354-h/images/model2a.png b/39354-h/images/model2a.png
new file mode 100644
index 0000000..ed398a4
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/model2a.png
diff --git a/39354-h/images/model2b.png b/39354-h/images/model2b.png
new file mode 100644
index 0000000..9be0bf0
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/model2b.png
diff --git a/39354-h/images/model3a.png b/39354-h/images/model3a.png
new file mode 100644
index 0000000..366e78d
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/model3a.png
diff --git a/39354-h/images/model3b.png b/39354-h/images/model3b.png
new file mode 100644
index 0000000..b023f96
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/model3b.png
diff --git a/39354-h/images/model4.png b/39354-h/images/model4.png
new file mode 100644
index 0000000..b940541
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/model4.png
diff --git a/39354-h/images/model5.png b/39354-h/images/model5.png
new file mode 100644
index 0000000..772dfe2
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/model5.png
diff --git a/39354-h/images/snor.png b/39354-h/images/snor.png
new file mode 100644
index 0000000..ed83702
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/snor.png
diff --git a/39354-h/images/tp.png b/39354-h/images/tp.png
new file mode 100644
index 0000000..8e25857
--- /dev/null
+++ b/39354-h/images/tp.png
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..0b99534
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #39354 (https://www.gutenberg.org/ebooks/39354)