diff options
Diffstat (limited to '39354-8.txt')
| -rw-r--r-- | 39354-8.txt | 2305 |
1 files changed, 2305 insertions, 0 deletions
diff --git a/39354-8.txt b/39354-8.txt new file mode 100644 index 0000000..9366452 --- /dev/null +++ b/39354-8.txt @@ -0,0 +1,2305 @@ +The Project Gutenberg EBook of Automobiel-rijden, by Tom Schilperoort + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Automobiel-rijden + +Author: Tom Schilperoort + +Release Date: April 2, 2012 [EBook #39354] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK AUTOMOBIEL-RIJDEN *** + + + + +Produced by The Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net + + + + + + +----------------------------------------------------------------+ + | | + | OPMERKINGEN VAN DE BEWERKER: | + | | + | De tekst in dit bestand wordt weergegeven in de originele, | + | verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te | + | moderniseren. | + | | + | Bladzijde-nummering is verwijderd. Afgebroken woorden aan het | + | einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Voetnoten zijn | + | verplaatst naar het eind van de alinea met de verwijzing. | + | | + | De in het origineel als cursieve tekst is weergegeven als | + | _cursief_. Uitgespatieerde tekst is weergegeven als | + | ~uitgespatieerd~; vette tekst als #vet#. | + | | + | Overduidelijke druk- en spelfouten in het origineel zijn | + | gecorrigeerd. Variaties in spelling zijn behouden. | + | | + | Aan het eind van het boek volgt een overzicht van de | + | aangebrachte correcties. | + | | + | De illustraties zijn beschikbaar bij de html-versie van | + | dit e-boek op http://www.gutenberg.org/ | + | | + +----------------------------------------------------------------+ + + + + + Bibliotheek voor Sport en Spel + + GEÏLLUSTREERD. + + No. 1. SAMSON, #Voetbal-Sport, Voor en Tegen# 35 Cent. + + " 2. GROOTHOFF, #Voetbal-Scheidsrechter#.--#Tweede druk# 75 " + + " 3. #Voetbal#, Volledige Handleiding.--#Vijfde druk# 35 " + + " 4. TENNISSER, #Lawn Tennis#.--#Vierde druk# 45 " + + " 5. SINCLAIR, #Water-Polo#.--#Tweede druk# 35 " + + " 6. SMINK, #Cricket#. Handleiding.--#Tweede druk# 35 " + + " 7. JHR. R. V. R., #Croquet#, Handleiding.--#Tweede + druk# 35 " + + " 8. #Handleiding Kegelen.#--#Tweede druk# 35 " + + " 9. GODEFROY, #Korfbal#, Handleiding.--#Derde druk# 45 " + + " 10. #Handleiding Hockey#, Regels en Wenken.--#Tweede + druk# 45 " + + " 11. VAN BOOVEN, #Hockey#, Engelsche Regels 75 " + + " 12. #Volledige Handleiding Roeien.#--#Tweede druk# 45 " + + " 13. #Volledige Handleiding Zeilen.#--#Tweede druk# 60 " + + " 14. DISSE, #Zwemschool#.--#Tweede druk# 45 " + + " 15. DISSE, #Droogzwemmen#.--#Derde druk# 35 " + + " 16. KUFAHL, #Schermen#.--#Tweede druk# 60 " + + " 17. #Boksen.#--#Derde druk# 45 " + + " 18. J. E. TOL, #Worstelen#. 51 Foto's.--#Derde druk# 45 " + + " 19. J. A. SCHUTTER, #Schoonrijden# 60 " + + " 20. A. P. L. SPUYBROEK, #Kolven# 60 " + + " 21. #Handleiding Rolschaatsenrijden# 45 " + + " 22. DISSE, #26 Openluchtspelen#.--#Tweede druk# 45 " + + " 23. VAN E., #Halteren#, voor Dames en Heeren.--#Tweede + druk# 45 " + + " 24. JAEGER, #Skiloopen# 35 " + + " 25. WESTRA, #Kaatsen#, Volledige Handleiding 60 " + + " 26. ULYSSES, #Wielrennen en Trainen# 45 " + + " 27. HARTMANN, #Wandelen en Springen# 45 " + + " 28. HARTMANN, #Hardloopen#, Cross Country.--#Tweede + druk# 45 " + + " 29. #Handleiding Balwerpen# 45 " + + " 30. #Handleiding Handboogschieten# 45 " + + " 31. TOEPOEL, #Ju Jutsu#, Japansche + Vecht-Methode.--#Tweede druk# 75 " + + " 32. R. JOHN, #Motorboot-Sport# 75 " + + " 33. VAN RIESEN, #Manoeuvres#.--#Tweede druk# 75 " + + " 34. #Golfspel#, Regels en Wenken 45 " + + " 35. SCHAKER, #De Jonge Schaker#.--#Tweede druk# 45 " + + " 36. BROEKKAMP, #Jonge Dammer# f 1.35 + + " 37. BROEKKAMP, #Handleiding Dammen#.--#Tweede druk# 45 Cent. + + " 38. BROEKKAMP, #De Dammer#, gewijzigde + centrumopening.--#2e druk# 45 " + + " 39. LEEFSON, #Meest voork. Dansen# en + #beleefdheidsvormen#.--#2e dr.# 45 " + + " 40. #Handleiding Skatspel.#--#Tweede druk# 45 " + + " 41. #Kleine Billardschool.#--#Tweede druk# 45 " + + " 42. YVONNE, #Spelenboek#, Whist, Ombre, Pandoeren + enz.--#Vierde druk# 45 " + + " 43. YVONNE, #Wat zullen wij Spelen?# 100 + Spelletjes.--#Tweede druk# 60 " + + " 44. #Padvindershandboek#, 3 dl. in één band f 1.25 + + " 44_a_. #Spelletjes voor Jonge Padvinders.#--#Tweede druk# 35 Cent. + + " 45. ANTON, #Training voor Roeien en Zwemmen# 45 " + + " 46. ANTON, #Paardensport#, Wenken voor + beginners.--#Tweede druk# 60 " + + " 47. YVONNE, #Hoe leer ik Dansen?#--#Tweede druk# 45 " + + " 48. DE COUBERTIN, #Practische Lichaamsoefening# 60 " + + " 49. LECUYER, #Het Sabelschermen#, met 15 Foto's 45 " + + " 50. EVERTS, #Techniek en Tactiek Hockey# 45 " + + " 51. CHARLEMONT, #Fransch Boksen# 45 " + + " 52. C. TURNER, #Regels Badmintonspel# 45 " + + " 53. DISSE, #Bijzondere Zwemoefeningen# 45 " + + " 54. JOLIZZA, #Tien bekende Dansen# 45 " + + " 55. MEA, #Het Boek der Patiënces#, 50 + Patiënce-Spelen.--#Tweede druk# 45 " + + " 56. STABENOW, #Bridge#, Een beknopte Handleiding 45 " + + " 57. MERKESTEIJN, #Het rijden van Bok# 45 " + + " 58. VAN BOOVEN, #Ruby Voetbalregels# 45 " + + " 59. YVONNE, #Sjoelbak en Triktak#. Spelregels 35 " + + " 60. LEEFSON, #Nieuwste Dansen 1916# 60 " + + " 61. VAN DER EEM, #Spelen en Kunstjes# 45 " + + " 62. VAN SANTEN, #Wandelsport en Training# 45 " + + + + +AUTOMOBIEL-RIJDEN. + + + + + AUTOMOBIEL-RIJDEN + + DOOR + + TOM SCHILPEROORT. + + [Illustratie: MENS SANA IN CORPORE SANO] + + BAARN.--J. F. VAN DE VEN. + + + + +INHOUD. + + + Bladz. + + Inleiding 7 + + De bestuurder 8 + + Het vertrek! 11 + + Het remmen 15 + + + OP DEN WEG. + + Het verkennen van den weg en het oefenen + van de oogen 19 + + Signalen en weggebruiken 25 + + + MANOEUVRES. + + Uitwijken 35 + + Overwegen, trams en rails 39 + + Achteruit rijden, enz. 43 + + Nachtritten en mist 48 + + Slippen 53 + + Slotwoord 56 + + + TOEVOEGSEL. + + Nationale en internationale verkeersborden + voor automobilisten, enz. 59 + + + + +HET ZOO GUNSTIG EN ALGEMEEN BEKENDE VICTORIAWATER, NATUURLIJK +MINERAALWATER UIT DE VICTORIABRON TE OBERLAHNSTEIN, IS TEN ALLEN +TIJDE ALS EEN GEZONDE SPORTDRANK AAN TE BEVELEN, DAAR HET GUNSTIG +WERKT OP DE VERTERINGSORGANEN EN NIMMER DE MAAG VERKOELT. + + + + +AUTOMOBIEL-RIJDEN. + + +"Simple when you know how!" zeggen de Amerikanen. En zeker is dit van +toepassing op het besturen van automobielen. + +Want al moge het feit, dat gedurende de laatste tien jaren er in de +behandeling van de machine, 'n groote vereenvoudiging is gekomen, door +de steeds groeiende vervolmaking van het mecanisme, ook van groote +invloed zijn geweest op de besturing, toch blijft 't besturen van +'n auto iets, wat op zich zelf beschouwd, méér den man betreft, die +bestuurt, dan de machine, die zich besturen laat. + +En in dit kleine verhaal, dat ik u ga doen, omtrent de ervaringen, welke +de automobilist in z'n functie als bestuurder langs den weg kan opdoen, +zal slechts ternauwernood en niet meer dan strikt noodig is, sprake zijn +van het mecanisme, en héél veel van andere dingen. We gaan zelfs in dit +boekje van de gedachte uit, dat 'n wagen nooit stopt, dan door den wil +van z'n bestuurder. We gaan rijden met den meest volmaakten wagen, die +ons gedurende deze tochten nooit en panne zal laten, die de grootst +mogelijke geruischloosheid betracht, en die door 'n onzichtbaren +mecanicien op de meest zorgvolle wijze wordt onderhouden. Met andere +woorden, we schakelen alle bedrijfsstoornissen uit, zoolang die niets +met het besturen te maken hebben. Alle aandacht kunnen we zoodoende +richten op den weg met deszelfs hindernissen, en op ons zelve, opdat +onze lichamelijke functiën zoo prompt mogelijk leeren reageeren op de +zich op dien weg voordoende hinderpalen, welke ons naar 't leven staan, +of minstens doen alsof. + + +DE BESTUURDER. + +De goede en juiste reactie van ons zelf, op wat ons als bestuurder +in den weg komt, maakt van ons 'n goed bestuurder. 'n Automobiel- +(of motor-)bestuurder, moet snel kunnen handelen, hij moet direct en +onmiddellijk kunnen dóórtasten. Hij moet zich zoo snel rekenschap van +'n situatie kunnen geven, en van de wijze die te beheerschen, dat z'n +overleg hierbij achterna komt. Want bij moeilijke problemen bij het +besturen, in de vaart, en bij plotseling zich voordoende hindernissen, +is er geen tijd voor overleggen. Wat op dat oogenblik handelen doet, +en _goed_ handelen doet is de resultante van doorproefde ervaring en +van wat je "nerf" zou kunnen noemen. Tegenwoordigheid van geest is +hierbij vergeleken nog 'n te langzaam begrip. Zelfvertrouwen, met 'n +zeker zuiver gevoel van verweer tegen de op de auto ageerende machten +gedurende de manoeuvre, redden in de meeste gevallen alleen van 'n +ongeval. In dergelijke noodgevallen moeten, om zoo te zeggen, handen +en voeten het op direct commando van de zenuwen kennen en doen, zonder +controle van 'n uitgedacht plan van verweer. + +Hieruit volgt dus al vanzelf, dat aan den toekomstigen automobilist 'n +reeks handelingen moeten bijgebracht worden, die dermate vastgeknoopt +in z'n hersenen moeten komen te zitten, dat ze zoo noodig instinctmatig +moeten kunnen worden uitgevoerd in geval dat snel beleid wordt +vereischt. Want het is niet voldoende z'n auto baas te zijn bij 35 K.M. +snelheid, maar ook bij het dubbele en, au besoin, bij het driedubbele. +Dat men van die hooge snelheden geen gebruik maakt, mag geen reden zijn, +dat er iemand achter 't stuurwiel zit, die er niet boven gaan durft of +kan. Eerstens kan snelheid op 'n gegeven moment gebiedend noodzakelijk +worden of zijn, tweedens is iemand, die, z'n wagen niet harder durft, of +kan rijden dan b.v. 35 K.M. daardoor volstrekt niet immuun geworden voor +ongevallen. Integendeel zal degene, die boven 'n dergelijke snelheid +zich 'n waaghals voelt, en er daarom liever beneden blijft, méér +blootstaan aan de kans van 'n ongeval, omdat hieruit blijkt, dat hem +voor het bestuurderschap een der daarvoor noodige kwaliteiten ontbreekt, +'t geen dus in geval van moeilijkheden in het verkeer, hem noodwendig +eens noodlottig moet worden. Het verminderen der maximum-snelheid is +dus wel voor 'n dergelijk rijder 'n wijze voorzorg, maar geeft geen +zekerheid. Want al verlaagt hij dáárdoor den gevaren-coëfficiënt, deze +wordt door z'n gebrek aan rijkunst weer buitensporig verhoogd. En zoo +komt het, dat, al ziet men het ze niet aan, vaak die zoo voorzichtig +uitziende bestuurders, grooter gevaar voor het verkeer kunnen opleveren, +dan zij, die sneller, maar doordacht, hun wagen volledig beheerschen. +Want ik zei het reeds vaak elders: _Niet van de snelheid hangt in +hoofdzaak het gevaar af, maar van de bekwaamheid van den bestuurder!_[1] + +[1] _Het zou dáárom ook gewenscht zijn, dat in ons land evenals in + Frankrijk, voor het verkrijgen van 'n rijbewijs, van Staatswege + 'n klein examen noodzakelijk werd gesteld._ + + * * * * * + +Men leide uit het voorgaande nu echter niet af, dat "jakkeren" +noodzakelijk is, of ten allen tijde gewenscht. Het tegendeel is waar. +Maar ieder vervoermiddel moet door z'n bestuurder in alle stadia +beheerscht kunnen worden, omdat nooit met zekerheid vooruit kan worden +gezegd, aan welke moeilijkheden, aan den aard van het vervoermiddel +eigen, het hoofd moet worden geboden. 'n Goed bestuurder moet dus geacht +worden iemand te zijn, die steeds paraat is bij alle gebeurtenissen +welke zich tijdens zijn besturen in het verkeer kunnen voordoen, en +waarbij met slipkansen en het eventueel springen van 'n band en deszelfs +gevolgen moeten worden rekening gehouden. Maar er is meer: 'n goed +bestuurder wordt ook geacht iemand te zijn, die z'n helder verstand met +talent gebruikt en dus niet, hij moge zoo vaardig in het besturen zijn, +als hij wil, bij verkeershindernissen maar doorjakkert, vertrouwend op +z'n behendigheid en op z'n "lef" van God-zegen-de-greep! Ik geloof niet +duidelijk genoeg te kunnen zijn, door nog eens nadrukkelijk te wijzen +dat z.n. rijden "op groot lef" uit den booze is. De uitdrukking moge +niet parlementair klinken, ze duidt te goed het euvel aan, om 'n vagere +omschrijving te gebruiken. Deze funeste manier van rijden, die bestaat +met open knalpot doorrennen van dorpen, wier besturen vriendelijk +automobiel-bestuurders verzoeken hun vaart te temperen en welwillend +genoeg zijn om 'n fatsoenlijk tempo te billijken; die gedemonstreerd +wordt bij het langs suizen van schichtige paarden, waarbij de voerman +om matiging van de vaart verzoekt; die inhoudt het om korte bochten +jakkeren, zonder op de waarschuwingsborden te letten, of het links +full speed passeeren, als niet gauw genoeg aan het verzoek om uit te +wijken voldaan wordt, al deze rooversmanieren doen afbreuk aan het +prestige, dat ieder gentlemanlike automobilist voor zich en voor z'n +sportmakkers moet trachten te handhaven, vooral bij de toch al reeds +te vaak voorkomende stugheid der overige weggebruikers tegenover +den automobilist, 'tgeen door bovenbedoelde manier van rijden +vanzelfsprekend niet wordt verbeterd. Integendeel het geeft leeken en +kwaadwilligen 'n schijn van recht te ageeren tegen den automobilist +in 't algemeen, wat ten ieders voordeele dient te worden vermeden. + +Want dit is mij nog volkomen 'n raadsel, waarom of 't noodig is dat +menschen, die ik in hun dagelijksch leven als prettige, aangename en +welwillende familievaders ken, opeens tegen iedere kar, iederen boer +met 'n kruiwagen, iedere koe, of zelfs tegen 'n simpele kip de snoodste +uitdrukkingen van haat uitstooten, zoodra ze achter het stuur van 'n +genoegelijke 12 P.K. zitten, en waarmede ze dan voor hun pleizier uit +zijn!... + +Zou wellicht de nurksche en onwillige boer, die met z'n wagen steeds +links op den weg zit en halsstarrig weigert uit te wijken, daarvoor 'n +verklaring weten? + + +HET VERTREK! + +Waar we dus vaststelden, dat den automobiel-bestuurder, 'n reeks +handelingen moet bijgebracht worden, die hem 'n basis geven om z'n wagen +ten allen tijde en goed te besturen, willen we even met den beginneling +den weg opgaan, ten einde hem bij z'n eerste passen behulpzaam te zijn. + +[Illustratie: Fig. 1. + +_Links_: de verkeerde methode om den motor aan te slaan. + +_Rechts_: de goede methode om den motor aan te slaan.] + +Het allereerste wat bij het afrijden geschieden moet is: zien of de +auto water in den koeler heeft, olie in het carter, benzine in de tank, +of het contact aanstaat, opdat de motor aangedraaid kan worden, en of de +versnellingshandle wellicht niet in de versnelling staat; wat beteekent +dat de verbinding tusschen den motor en de achterwielen is ingeschakeld +en er dus kans bestaat, dat bij het aanslaan (met de hand aan d' +aanzetslinger) de wagen direct aan 't rijden over u heen en op hol +zou kunnen slaan, wat minder gewenscht is. Dat aanslaan geschiedt het +best, door vóór met flinken ruk van rechts naar links en van onder naar +boven te trachten den motor 'n paar toeren te doen maken, eerst langzaam +_zonder_ ruk den slinger rond te draaien. Hierbij voelt men dan direct +of de motor vrij draait of dat de wagen ingeschakeld staat, in welk +geval deze onder 't draaien 'n beweging zou maken van vooruit te +willen gaan. Bij de nieuwere wagens meest met electrische zelfstarters +toegerust is het gevaar overreden te worden natuurlijk uitgesloten, +omdat men meestentijds op 't oogenblik dat men met den voet op den +knop van dat instrument drukt, reeds achter 't stuur zit. Toch zou 'n +bruuske en onverwachte voortbeweging in zoo'n geval zeer schadelijke en +hoogstgevaarlijke gevolgen kunnen hebben, zooals men licht zal beseffen. +Ook voor den motor zelf, is 'n dergelijk bruusk aanzetten nadeelig. Men +zorge er dus voor dat de handle, die de versnellingen regelt, bij het +starten in rust staat! Zoover gekomen, dat de motor loopt en ge achter +het stuur zit, zorg dan het eerst dat ge recht gemakkelijk zit. "Ça ne +coûte rien, et ça fait tant de plaisir!" denkt ge maar. Ge moet door +niets gehinderd worden bij het rijden. Zorg dat uw autojas niet in den +weg zit bij het gebruiken van de handles, die zich 'tzij links, 'tzij +rechts--dat verschilt bij vele wagens--van u bevinden. Neem 't stuurwiel +in de hand, zoo dat ge de kleinst mogelijke beweging met den arm behoeft +te maken om het heen en weer te draaien en zoo dat het gemakkelijk te +hanteeren is zonder krampachtig te worden vastgehouden. Zijt ge zoover +klaar dat ge weg kunt rijden, probeer dan even of de handrem los staat; +die handremhandle zult ge naast het versnellingshandle vinden. Is ook +dit in orde, druk dan met uw linkervoet van de drie pedalen, welke zich +aan uwe voeten bevinden, het meest linksche in (dit is tenminste bij +de _meeste_ wagens de plaats van het koppelingspedaal), en breng de +versnellingshandle in de gleuf, welke u als de plaats voor de eerste +versnelling zal worden aangewezen. Door deze manipulatie maakt ge 'n +verbinding klaar tusschen den motor en de achterwielen, die evenwel op +'t oogenblik dat ge den hefboom verzet, nog door uw voet, die 'n zware +veer weerhoudt z'n plicht te doen en daarmede 'n koppeling ontkoppeld +houdt, wordt weerhouden z'n uitwerking te toonen. Is nu door het +verzetten van dezen hefboom de verbinding in den versnellingsbak, door +het in elkaar grijpen van twee stellen tandwielen gereed gekomen, dan +kunt ge den voet loslaten, opdat gelijkelijk de veer (ik neem hiervoor +nu maar het gemakkelijkste begrip) zich geleidelijk ontspanne, en dus +even geleidelijk het draaiende deel van de koppeling met het niet +draaiende in contact brengt, en dus ook geleidelijk de verbinding van +motor met achterwielen in werking treedt, waarop de wagen langzaam-aan +in beweging komt. Men ziet 't nut, het pedaal, (het koppelingspedaal +dus), vooral voorzichtig te laten opkomen, opdat de overgang van +stilstand in vooruitgang, niet te bruusk geschiede. Trouwens we hebben +immers drie pedalen: behalve het koppelingspedaal, nog het rempedaal en +het gaspedaal. En van het goede bedienen van alle drie hangt veel af. +Daarom is het 't beste den rechtervoet het gaspedaal te doen bedienen, +en den linkervoet (zie fig. 2) naast het koppelingspedaal te plaatsen. +Bevindt zich het gaspedaal in het midden, wat het meest voorkomt, dan +zal de uniforme beweging om den wagen tot stilstand te brengen, het +verplaatsen van de twee voeten naar rechts zijn; zit het gaspedaal +geheel rechts (wat minder vaak voorkomt) dan worden de voeten naar +elkaar toegebracht, waar ze vanzelf ieder op 'n pedaal terechtkomen, d' +een op het rempedaal (het rechtsche) d' ander op het koppelingspedaal. +Hierdoor wordt het automatisch-worden van deze beweging in de hand +gewerkt. Is de stand der pedalen bij uitzondering anders, dan blijve +als voorschrift de regel gelden, steeds de voeten zoo te plaatsen, dat +ze met 'n vaste zelfde beweging in den stand, "gereed-om-te-stoppen", +kunnen worden gebracht. In deze beweging kan men zich bij stilstaanden +wagen oefenen. + +[Illustratie: Fig. 2. + (_De Kampioen_).] + +Nu rijden we de garage uit, 'n goed signaal gevend, opdat mogelijke +naderende voertuigen of voetgangers in de straat, die we nog niet +overzien kunnen, gewaarschuwd zijn. Het verdient aanbeveling voor hem, +die zich 't eerst op 'n auto "waagt", die eerste maal maar niet zelf +uit de garage te willen rijden, en de lessen maar eerst aan te vangen +op 'n eenzamen weg, met wat minder verkeer, dan gebruikelijk is in de +buurt van stadsgarages. Bovendien maakt het probeeren van dingen, die +eenigszins riskant zijn, en waarvan het succes twijfelachtig is, den +beginnenden bestuurder maar onnoodig nerveus. Juist met 't oog op de +goede "opvoeding" diene, dat begonnen wordt met niets te doen, alvorens +de reden of het begrip der handeling volledig is doorgedrongen tot den +patiënt. Hoe minder dus in den aanvang bijkomstige dingen, de aandacht +van de hoofdpunten afleiden, des te beter. + +Gewoonlijk staat bij 'n ervaren bestuurder 'n moderne wagen direct na +het verlaten der garage al in de hoogste versnelling, doordat deze +tegenwoordig veel vlugger na elkaar kunnen worden ingeschakeld dan +vroeger, dank zij mede de veel soepeler motoren. Waar bijna ieder +wielrijder tegenwoordig op z'n fiets al drie versnellingen heeft, +mag ik de beteekenis van dit woord wel als bekend veronderstellen. +Om nu met 'n automobiel van de eerste in de tweede versnelling te +komen, drukke men met den voet de koppelingspedaal in, waardoor wéér +de koppeling losgedrukt en de gelegenheid geschapen wordt in den +versnellingsbak tusschen de tandwielen, 'n nieuwe combinatie te vormen, +'tgeen geschiedt, door het rustig overzetten (b.v. 2 seconden na +het vol-indrukken van de pedaal) van den versnellingshefboom in het +gleufje dat voor de tweede versnelling is bestemd. Is dit rustig +geschied en de hefboom au fond op z'n plaats aangeland, dan wordt weer +de koppelingspedaal voorzichtig losgelaten en rijdt de wagen verder, die +'t korte oogenblik, die deze manipulatie heeft geduurd, om zoo te zeggen +ge-vrijwield heeft. Dit verklaart waarom het overzetten der versnellings +niet te lang mag duren. Heeft de wagen eenige vaart--daarvoor is bij +vele moderne wagens hoogstens 'n 10 à 12 K.M. gang noodig,--dan wordt op +dezelfde als boven omschreven wijze, de derde versnelling ingeschakeld. + +Dies rijden we! Voor we echter voorgoed de wereld in gaan eerst iets +over 't remmen. + + +HET REMMEN. + +Om goed te leeren rijden, moet men den wagen ook goed kunnen remmen. +Iedere wagen heeft twee remmen, 'n hand- en 'n voetrem. Soms werken +die op verschillende deelen van het mecanisme, soms werken ze beiden +direct op de achterwielen. Remmen kan van buitengewonen invloed zijn op +de duurzaamheid van den wagen en vooral op die van de banden. Door +steeds onbedachtzaam te remmen kunnen de bedrijfskosten van 'n wagen +aanzienlijk verhoogd worden. Ieder begrijpt dat bruusk de vaart te +temperen door remmen, nadeelig _moet_ zijn voor het geheele mecanisme. + +Over de kwestie welke rem het best te gebruiken is, wordt verschillend +geoordeeld. Vast staat, dat in de meeste gevallen de handrem het +geleidelijkst remt en daardoor voor het behoud van den wagen het beste +is. Maar daarvoor moet 't stuur met één hand worden losgelaten, wat +niet in alle gevallen, en bijna nooit in noodgevallen gemakkelijk is. +Dan is de voetrem sneller te hanteeren. De voorstanders van de handrem +beweren wel, dat ook deze snel genoeg te bereiken is, als men er op +geoefend is, maar mij lijkt in gevallen waar het op seconden af gaat, de +voetrem verkieselijker. In gevallen van gewoon langzaam stoppen vervalt +dit bezwaar. Uitgaand echter van het principe, dat deze en andere +handelingen zoo automatisch en daardoor zoo snel mogelijk, met de minste +kans op mis te tasten, den bestuurder bij moeten worden gebracht, zullen +we even de voetrembeweging nader bezien. + +Bij het remmen drukke men in de meeste gevallen, nadat dus _beide_ +voeten in de stand-om-te-stoppen staan, eerst het koppelingspedaal +neer. Door het innemen van dezen stand is vanzelf reeds het gaspedaal +losgelaten. Dit is mede 'n voordeel van het remmen met den voet, dat +men, om dit te kunnen doen, het gaspedaal los _moet_ laten, waardoor de +vaart van den wagen al reeds op zich zelf sterk mindert, omdat hierdoor +de gastoevoer naar de motor tot op 'n minimum wordt gereduceerd. Voor 'n +beginner en voor 'n bestuurder van 'n kleine automobiel is verder bij +remmen het volgende systeem aan te bevelen: gaspedaal loslaten, voeten +op beide pedalen brengen, dan éérst de koppelingspedaal, en direct +daarna het rempedaal geleidelijk indrukken. Bij goed geconstrueerde +zwaardere wagens kan met succes het omgekeerde worden toegepast, d. i. +door eerst het rempedaal en op 't laatst pas het koppelingspedaal +indrukken, tenminste in gevallen, waarbij vrij vlug de vaart verminderd +moet worden. Echter op wagens met wormwieloverbrenging moet, ook al +zijn ze zwaarder geconstrueerd, toch de eerste methode worden gevolgd, +daar anders evenals bij de kleinere of laaggegierde wagens, de motor en +de overbrenging te veel te lijden zou krijgen. Indien 'n wagen zich +leent tot de laatste methode, moet de motor ontkoppeld worden, als de +wagen niet langer door z'n vaart de thans van gas-verstoken-motor duwt +en diens remmend vermogen dus heeft uitgewerkt. Als dàn de motor niet +ontkoppeld zou worden, zou de motor stoppen. Bij gelegenheden, waarbij +de wagen zeer snel tot stilstand moet worden gebracht, moet zoo mogelijk +de handrem tevens worden aangezet. Dergelijke gevallen wenschen wij onze +lezers echter niet al te talrijk toe. + +_Moet_ men bruusk remmen bij geringe vaart dan drukke men beide +pedalen tegelijk in. Doch zoo mogelijk niet al te straf, óók, omdat +remmen steeds gróótere uitwerking heeft indien de wielen niet geheel +geblokkeerd worden en dus nog vast blijven houden aan de grond, dan +wanneer de wagen gaat glijden en dus het wieloppervlak geen houvast meer +heeft aan den bodem. De grootste wrijving wordt namelijk verkregen even +voordat het slipmoment wordt bereikt. Het beste en 't doelmatigste is +praktisch dus 'n procédé, waarvoor echter in moeilijke momenten "nerf" +noodig is, n.l. eenige malen snel na elkaar de remmen los te laten en +weer aan te zetten, waardoor wèl sterk geremd wordt, op slippen af, maar +geen slip ontstaat. Een en ander kan echter alleen routine leeren. + +Op hellingen gebruike men de remmen om beurten; wil men zeer voorzichtig +dalen bij steile of slibberige hellingen, dan schakele men op de eerste +versnelling over, sluit het gas zoo veel mogelijk af, en gebruike verder +nog de remmen naar behoefte. + +In alle normale gevallen is dus geleidelijk remmen vereischte. Het is +heelemaal niet buitengewoon sportief, om b.v. voor 'n gesloten spoorboom +heel hard te komen aanrijden, en dan pas vlakbij bruusk te stoppen, als +om ieder te laten zien, dat 'n stel banden voor u geen waarde heeft. +Want dáármede betaalt ge in hoofdzaak het gelag, terwijl het ook voor +uwe passagiers niet aangenaam is. Bovendien, weigert eens een uwer +remmen, dan bereidt ge u zelve 'n wèl onderlegd ongeval, dat ge geheel +aan u zelf zult hebben te wijten. + +[Illustratie: Fig. 3. + +Het remmen voor bijv. 'n spoorbaan.] + +Nog een raad in deze rem-kwestie: _Oefen u goed met beide remmen!_ +Vergeet niet, zoo ge altijd uw voetrem gebruikt, dat ge 'n handrem hebt +ook! Dat komt n.l. voor. Iemand die achter op 'n vrachtwagen reed, +verontschuldigde zich later, met te zeggen, dat z'n voetrem geweigerd +had. Toen 'm gevraagd werd, waarom ie dan de handrem niet gebruikt had, +moest hij erkennen dat hij daar niet aan gedacht had! Dat was àl te +automatisch! + +Verder zorg er voor dat uw remmen, door modder of stof niet onbruikbaar +of half bruikbaar worden. Ge hebt ze altijd noodig en als ze weigeren +kan het u en uw wagen noodlottig worden! En behandel ze met zachtheid, +spaar ze, gelijk de vogels. Dat is voor uwe geheele wagen 't beste. + +Na dus ook deze manipulaties onder de oogen te hebben gezien, kunnen we +naar buiten om ons met de dingen van den weg vertrouwd te maken. + + + + +OP DEN WEG. + + +Het verkennen van den weg en 't oefenen van de oogen. + +[Illustratie: 'n Bondswegwijzer.] + +'n Autobestuurder moet niet alleen de faculteit bezitten om méér te +zien, maar ook om sneller te òverzien dan 'n ander sterveling. Hij +moet zich dus oefenen, eerstens in 't opmerken, tweedens in 't juiste +conclusies-trekken uit wat hij opmerkt. En dit tijdens de vaart van +den wagen. Het is dus van groot nut hier de meest mogelijke ervaring +in te krijgen. 'n Goede memorie zal hem daarbij te pas komen. Want +wat hij eens onthoudt en verwerkte, stelt hem in staat 'n volgende +maal weer meer aandacht op tal van àndere dingen te vestigen, die hij +op z'n weg ontmoet. Hij zal bovendien sneller den aard ervan weten te +definieeren en er dus alreeds bewuster tegenover staan. En alles wat hij +méér ontleedt, ontdekt, tot z'n eigendom maakt, sterkt bovendien z'n +zelfvertrouwen. Dat heeft hij bovenal noodig, want van alles wat binnen +z'n gezichtskring komt, moet hij minstens kennis nemen. En hoeveel meer +dingen komen er binnen denzelfden tijd niet binnen zijn gezichtskring, +achter het stuur van 'n wagen in vaart gezeten, dan wanneer hij 't +zelfde traject eens wandelende of fietsende aflegde. Hoe beter hij dus +onmiddellijk den aard en het karakter van alles wat hij op z'n weg +ontmoet, en het verband waarin dat staat, of kan staan, of zou kunnen +komen te staan tot z'n wagen en hemzelf, kan vaststellen en dus daarmede +het eerste begin klaar heeft voor het overwinnen van 'n mogelijke +wegbelemmering, hoe veiliger of z'n rijden reeds zal geworden zijn. Hoe +minder hij zeker is van alles, wat er binnen zijn gezichtskring gebeurt, +hoe meer dus z'n vaart dient getemperd te worden. De vaart van den wagen +mag immers nooit zoo gróót zijn, dat de bestuurder ook zelfs maar +gedeeltelijk de capaciteit verliest, z'n weg en deszelfs verschijnselen +te kunnen controleeren. Immers hangt voor 'n goed bestuurder, behalve +van de kracht van z'n wagen, de snelheid af van de mate, waarop de weg +kans geeft op direct of indirect gevaar, 'tzij voortspruitende uit te +_voorziene_ verkeersbelemmeringen (wagens, drukte, verkeer), 'tzij uit +de mogelijkheid van 't zich voordoen van onvoorziene belemmeringen +(zooals die ontstaan in bochten, onoverzichtelijke kruispunten, door +geboomte verborgen opritten van boerenerven e. a.). + +Er zijn dus vele dingen waarop hij met 't bepalen van z'n snelheid te +letten heeft; en 't eerste wat daarvoor in aanmerking komt is dus de +aard van den weg en van deszelfs verschijnselen, n.l. van alles wat +er zich òp bevindt of deze nadert; van het aantal zijwegen, het meer +of minder overzichtlijke dier zijwegen of van den aard dier zijwegen; +van de breedte van den weg, van de overzichtlijkheid der bochten, +van de ligging van het profiel van den weg (met de bocht hol of bol +uitgebouwd), van de al of niet zich er langs bevindende woningen, van +de ligging dier woningen, van de beteekenis van den weg als verkeersweg +(waardoor b.v. meer of minder verkeerswederrechtelijke gebeurlijkheden +te verwachten zijn van de zijde van plotseling opdoemende +karrendrijvers) en door nog tal van oorzaken meer. + +Alles wat dus den weg betreft, is dus voor den automobilist, die z'n +wagen en z'n rijden in de hand wil hebben van 't hoogste belang. Dus hij +observeere! En om dat goed te leeren, beginne hij met langzaam te rijden +en zich goed rekenschap te geven van het karakter van den weg. Zoo moet +hij leeren zien aan 'n enkel paaltje, of aan 'n lichte glooiing in 'n +berm, of iets dergelijks, dat hij 'n zijweg, verder door struikgewas +of geboomte verborgen, nadert. Zoo'n monding van 'n zijweg heeft, hoe +verborgen de weg zelve moge zijn, echter zekere karakteristieken, die in +negen van de tien gevallen de aandacht op z'n bestaan vestigen: 'tzij +dat de wegberm in de verte voor u verloopt, 'tzij door 't aanwezig zijn +van wat hooger struikgewas, zooals vaak op 'n hoek van 'n weg voorkomt, +'tzij door 'n bijna onmerkbare vervloeiing van het wegprofiel naar den +zijweg toe, 'tzij door 'n rij boomen die op den hoofdweg gerijd staan, +meestal is er iets van te bespeuren. En 't geven van 'n goed signaal +is dan nuttig. Want alhoewel de berijder van den zijweg verplicht is, +bij het naderen van den hoofdweg z'n vaart te minderen, en _hij_ te +waken heeft voor de verkeers-veiligheid, is de onachtzaamheid van +boeren, karrerijders of anderen te algemeen om blindelings op dezen +verkeersregel te kunnen vertrouwen. Daarom is 't ook goed bij zijwegen +'t midden van den weg te houden en deze niet te dicht bij hunne monding +te passeeren. 'n Nadering van 'n wagen b.v. kan vaak door struikgewas +heen, indien men daar onderdoor ziet, worden waargenomen, zoo ook kan +'n reflexbeweging van 'n voor u passeerend fietser, of wandelaar u +opmerkzaam maken op 'n van 'n boerenerf of uit 'n zijweg te voorschijn +rijdend vehikel. Zoo ben ik eens op het naderen van twee ruiters uit 'n +vrij verborgen zandweg attent gemaakt door het kakelend vluchten van +eenige kippen. Ik koos daarop onmiddellijk het midden van den weg (ik +reed rechts) en gaf signaal, op 'tzelfde oogenblik dat de paarden den +weg zouden zijn overgestoken. Zoo zijn er vele teekenen, die langs den +weg u op 'n gevaar wijzen, dat niet altijd dreigend behoeft te zijn, +nòch zelfs vaak 'n gevaar, maar met welks mogelijkheid ge rekening dient +te houden, en dat ge even, zij 't slechts door 't geven van 'n signaal +moet verwijderd houden. De duizend-en-één eigenaardigheden van iederen +weg laten zich niet allen omschrijven. Twijfelt ge aan verborgen +zijwegen, of andere gevaar opleverende paden of opritten, houdt dan +flink het midden van den weg, en rijdt geen grooter snelheid dan waarin +ge uw wagen volkomen voelt meester te zijn. Een signaal kan nooit kwaad. +Doch maak er ook geen misbruik van. Het getuigt van slechten smaak en +neemt anderen maar onnoodig tegen u en uw vervoermiddel in. Houdt u +bij 'n bocht, die ge niet geheel overzien kunt ook op de rechterzijde +van den weg, en steek nooit bruusk over naar 'n zijweg. Haal ook geen +anderen wagen aan den verkeerden kant in (rechts), en let goed op bij +spoorwegovergangen en rails. Meestal is de kei- of straatweg op die +punten zeer slecht en de kans op veeren breken groot. Rijdt ook niet +te dicht langs 'n anderen wagen, dien ge inhaalt of ontmoet. Is het +noodzakelijk, matig dan in alle opzichten uw vaart en laat den ander +zooveel plaats als mogelijk is. Ge weet nooit welk soort bestuurder +op dien anderen wagen achter 't stuur zit, en zelfs al zou deze in +alle opzichten 'n uitstekend vakman zijn, ge verhoogt 't risico door +onvoorzichtig te doen, voor beiden. En last not least is 't niet +hoffelijk. + +Van belang is 't ook te weten, als ge dicht met uw wagen ergens door +of langs moet, welke breedte ge noodig hebt. Dat kan zoo'n zekerheid +voor u worden, dat 't voor oningewijden op virtuositeit gaat lijken. +Het is vanzelfsprekend 'n kwestie van routine, maar 't kan buitengewoon +geoefend worden. Begonnen moet worden met naar de uiterste punten van de +spatborden te rekenen. Later is vaak zelfs dit hulpmiddel overbodig. De +beste wijze dit te leeren is op den grond twee blokjes hout te plaatsen, +of twee paaltjes te slaan, die uitgemeten juist op de breedte van den +wagen uit elkaar staan. Daarop af te rijden is het middel om 'n smallen +doorgang te leeren schatten. Is de breedte om te passeeren wel ruim +genoeg, maar wat krap gemeten, houdt dan vlak aan op de zijde van de +verkeershindernis, die aan uwen stuurwielkant is (fig. 4). Immers kunt +ge hier precies zien tot hoe dicht ge naderen kunt zonder kans op 'n +aanrijding. Van zelf zal dan de andere zijde vrij zijn. + +[Illustratie: Fig. 4. + (_De Kampioen_).] + +In de stad zijn alle bovengenoemde regels en wenken eveneens van +toepassing in zooverre, dat hier geen plotseling opdoemende zijstraat +te vreezen is, doch de verkeersbelemmeringen zelf natuurlijk te +ingewikkelder zijn. Zoo ergens de blik geoefend moet zijn voor duizend +en een mogelijkheden, dan is het hier. Een kruispunt van straten, als +in Amsterdam op den Dam of op het Muntpleintje, in Den Haag 't Spui +bij de Spuistraat of op de Groenmarkt, in Rotterdam 't Beursplein of +'t Calandsplein, maken dat beginnende bestuurders vaak voor moeilijke +problemen komen te staan. Hier kan men dagelijks zien hoe noodig is 'n +geoefenden kijk op het verkeer te bezitten. De ongeoefende ziet bijna +alleen voor zich uit en 'n weinig slechts op zijde. Terwijl de geoefende +bestuurder alles omvat, zoowel wat zich terzijde en voor de radiator +bevindt, als wat nadert of zich verwijdert, en dit zonder speciaal snel +het hoofd rechts en links te wenden. Het mouvement wordt door hem +volkomen overzien en hij rijdt dóór waar de onervaren rijder herhaalde +malen zou hebben gestopt en weer aangezet. Dit resultaat van het oefenen +van het zien, zoowel buiten als in de stad, heeft vaak ten gevolge, +dat leeken bij het aanschouwen van sommige manoeuvres gelooven aan +eene roekelooze of onvoorzichtige wijze van handelen en zich daarover +verontwaardigd toonen, waar zij zich niet kunnen begrijpen dat de +veel snellere en geoefende visie van den bestuurder de schijnbaar +onvoorzichtige of gewaagde handeling volkomen veroorloofde. + +Het is dus voor alles noodzakelijk om in den beginne, buiten zoowel als +in de stad langzaam te rijden en alles wat ge ontmoet zeer goed op te +nemen, ja te bestudeeren. Langzamerhand moet ge de oogen oefenen om +bij grootere snelheid eveneens alles op te merken, en zoo kunt ge dan +geleidelijk de snelheid opvoeren. Dat dit geen fictie is, bewijst de +passagier, die ge voor 't eerst in uw auto meeneemt, en die klaagt "dat +ie niets gezien heeft onderweg, omdat 't 'm te gauw ging". Dat was 'n +ongeoefende en 't spreekt vanzelf dat we meer of minder allemaal van af +dien graad van ongeoefendheid begonnen zijn met te leeren zien. + +Zoo zijn het dus de oogen, die na de handen en de voeten, 't eerst in +aanmerking komen voor 'n door en door degelijke oefening, opdat zij +mede leeren in alle situaties onmiddellijk den toestand te overzien. +Ontleedt den weg, die voor u ligt. Let op rails, waar ze zich splitsen, +op slechte wegstukken. Goed opletten spaart uw wagen. Zijt ge niet zeker +van uw zaak, begin met gas af te sluiten, te debrayeeren en uw wagen +z'n gang uit te laten loopen. Waagt nooit, en rijdt niet "op groot +lef"! Wordt ook niet "vaart-wellustig", of laat u niet door de snelheid +verbijsteren! _Goed uitzien, en de waarde van wàt ge ziet, voor uw wagen +bij de snelheid die ge rijdt, weten te schatten, opdat geen gevaar u +slecht voorbereid vindt, dat is een der voorwaarden voor veilig en goed +rijden!_ + + + + +SIGNALEN EN WEGGEBRUIKEN. + + +Het spreekt vanzelf, dat we ons op den weg temidden van andere auto's en +weggebruikers niet bewegen, zonder elkaar van tijd tot tijd te moeten +vóórbereiden op plotselinge manoeuvres, die wellicht anders zoowel ten +onzen nadeele als ten nadeele van anderen, op ongelukken zouden kunnen +uitdraaien. Daarom is het beleefd en ook veiliger, daarvoor zekere +teekens te geven, ook al zijn we in ons land nog niet zoover dat ze +verplichtend zijn gesteld. + +Begint ieder die ge tegenkomt, de ruimte die hen toekomt te geven. In +Amerika staan er op sommige plaatsen langs de wegen borden, waarop +staat: "One half the road is yours, the other half is mine". En dat +principe dient ge ook hier te huldigen. Zijt ge alleen op den weg, dan +kunt ge op onze meest vrij smalle wegen, natuurlijk wat meer naar 't +midden, of precies in 't midden rijden, maar nooit aan den verkeerden +kant natuurlijk. Ge rijdt dus in hoofdzaak rechts en wijkt flink ruim +bij het passeeren uit. Is het stuur links, dan bepaalt ge den afstand +tusschen den anderen wagen en u vrij gemakkelijk, rekenend langs uw +linker spatbord en treeplank. Is het stuur rechts, dan houdt ge zooveel +mogelijk langs den rechterberm van den weg aan. + +Rijdt 'n andere wagen met grootere snelheid u achterop, houdt dan ook +zooveel mogelijk rechts. Is de weg smal en geeft hij door signaal te +kennen dat hij passeeren wil, matig dan uw vaart, en gaat dan zooveel +mogelijk rechts; zijt ge zoo ver gegaan als ge kunt, en wacht de andere +wagen op 'n teeken van u, beweeg dan de vrije hand buiten den wagen +gestoken van achter naar voren, als om hem te beduiden te passeeren. + +[Illustratie: Fig. 5.] + +Moet ge stoppen, voor welke reden dan ook, en zijn er wagens achter u, +steek dan den arm buiten den wagen en houdt dien schuin naar beneden, +doch niet te vlak langs den wagen, daar anders uw signaal niet zou +worden opgemerkt. Beweegt ge den arm langzaam op en neer, dan beduidt +dit signaal alleen, dat ge vaart mindert. Moet ge rechts 'n zijweg +inslaan, dan houdt ge den arm gestrekt in horizontale richting buiten +den wagen (fig. 5). + +[Illustratie: Fig. 6.] + +Bij 'n open torpedo kan het stopsignaal ook gegeven worden door den arm +recht in de hoogte te steken (fig. 6). In ieder geval moet dan rekening +gehouden worden met den wat hoogeren achterkant van den wagen of met de +mogelijkheid dat de achterzittenden de beweging van den arm maskeeren. + +'n Moeilijkheid doet zich voor, indien 'n gesloten wagen zich van +rechts op den weg naar 'n zijweg links wil begeven. Behalve in gevallen +waarbij het stuur links is en dus de kwestie kalm opgelost wordt door +het uitsteken van den linkerarm (fig. 7_a_), is het bij rechts gesteld +stuur, vaak moeilijk den arm links buiten den wagen te steken. Bij +'n _open_ wagen kan de arm links schuins naar boven worden gestoken. +'t Beste lijkt me het signaal van stoppen te geven, de eventueel +achteropkomende wagen eerst te laten passeeren, en dan voorzichtig den +zijweg in te slaan naar links. Zit naast den bestuurder nog iemand, dan +kan deze natuurlijk het attentie-sein geven en den bestuurder op de +hoogte stellen van den al of niet veiligen weg. + +[Illustratie: Fig. 7. Fig. 7_a_. + +Een der voordeelen van links stuur bij het naar links afslaan.] + + #Steek nooit den weg over, zonder u ervan overtuigd te hebben + of de weg vrij is voor deze beweging!# + +Deze zelfde regel geldt bij kruispunten, en nog sterker op zijwegen bij +het naderen van den grooten weg. Immers op den berijder van den zijweg +rust _de plicht_ van z'n nadering van den hoofdweg op goed-hoorbare +wijze kennis te geven, en er zich eerst goed van te vergewissen dat hij +zonder de veiligheid van het verkeer in gevaar te brengen, dezen kruisen +kan of er zich op begeven. Rijdt dus eerstens zeer langzaam. Dan, moet +ge rechts inslaan den hoofdweg op, draai dan zoo kort mogelijk om den +hoek, eveneens heel langzaam; moet ge naar links den hoofdweg op, of +alleen maar dezen kruisen let dan bijzonder goed op of de weg vrij is. +Helaas staan op deze punten nog niet altijd spiegels, als te Doorn en +te Bussum (fig. 8), (de laatste door den A. N. W. B., de eerste door +'t gemeentebestuur geplaatst), onze speelsche Hollandsche jeugd weet +er nog te veel raad op om ze te vernielen. Tot zoolang, dienen we dus +alweer op onze oogen te vertrouwen en... op ons gehoor. + +[Illustratie: Fig. 8. + +De A. N. W. B. spiegel te Bussum. + (_De Kampioen_).] + +En passant zij vermeld, dat de kwestie van kruispunten ook in Frankrijk, +_het_ land van de auto, al heel wat stof heeft opgeworpen. Daar was +even voor den oorlog 'n voorstel ingediend, de groote kruispunten van +signalen als bij het spoor gebruikelijk, te voorzien. Daarvoor zouden +dan vaste bewakers moeten komen, die ook 's avonds de verlichting +(blauwe en roode lampen) verzorgden. In Duitschland had men gedacht aan +'n soort automatischen drempel, op 200 M. afstand van het kruispunt, +welke neergedrukt door de auto den signaalarm bediende en pas in 't +midden van den hoofdweg (of aan de andere zijde der kruising) door 'n +anderen neergedrukten drempel den signaalarm weer op veilig zetten zou. +In ons land zijn we nog zoo ver niet. Daar zijn we pas aan het bedenken +hoe het automobilisme te beperken, inplaats van hoe het tot bloei te +brengen. Maar we zullen maar moed houden. + +Ten slotte nog iets over 'n Amerikaansch nieuwtje aan den wagen zelf, +welks invoering bij de electrische installatie, die thans bijna alle +wagens bezitten geen bezwaar meer kan opleveren. Achter op den wagen +zijn behalve, ook náást het roode achterlicht, signalen aangebracht met +in licht-letters (overdag: _wit_) "stop", "left" en "right" erop, en +door den bestuurder van het stuurwiel af te bedienen. Het kan mij dunkt +weinig moeite noch veel kosten meebrengen op iederen wagen 'n dergelijk +signaal te doen aanbrengen. Zelfs lijkt het me hier te lande zelf niet +moeilijk te fabriceeren. Achterop, in het midden van de reservebanden +aangebracht zit het niets in den weg. + + * * * * * + +Het wagen-signaal, de claxon, of de hoorn, dient geconsidereerd te +worden als 'n instrument, dat met reden, matig en nooit overbodig +moet worden bespeeld. Passeer geen dorpen of steden, te snel, met +overbodig verwoed gekakel van het spektakel makend ding, of loeiend als +'n locomotief. 'n Automobiel behoeft geen reclame voor z'n bestaan te +maken en gij, of ge 'n automobiel bezit of niet, niet voor 't uwe, door +onnoodig hinderen uwer medeburgers. Daarentegen wees ook niet bang er +gebruik van te maken, als het noodig is. Er zijn nog anderen op den weg +dan gij, en die op 'n gefluisterd signaal geen acht geven. Maar het is +niet noodig dat ge tegenover andere weggebruikers den boeman speelt. +Het is aangenaam tegenover 'n beleefd weggebruiker beleefd terug te +zijn. Het schept 'n prettiger atmosfeer, dan het eeuwige mopperen of +razen, al is dit helaas in ons land met hardleersche boeren en slapende +karrevoerders wel eens zéér noodig. En met beleefd te zijn bewijst ge +het geheele automobilisme 'n dienst. + +Zoo matigt uw vaart bij het uitgaan van 'n kerk, of bij andere +gelegenheden, die op 'n kleine plaats veel volk bijeen doen zijn. Rijdt +ook wat langzamer als de weg slikkerig is en ge reeksen kerkgangers +passeert. Uw wielen zouden meer slijk op kunnen spatten, dan wel voor +Zondagsche voetgangers aangenaam zou zijn. Aan stof daarentegen is niet +veel te doen, daar kunnen de gemeentebesturen en de bewoners zelf beter +tegen waken dan gij, ook al is het daarom niet noodig het euvel nog te +verergeren door onachtzaam te rijden. _Beschouw u in 'n dorp als de +gast, wien het veroorloofd is 'n tuin van 'n buurman door te loopen, om +op 't eigen erf te komen[2]._ Ge zoudt dan zeker zonder noodzaak dien +buurman immers ook niet onaangenaam zijn. + +[2] De K. N. M. V. en de K. N. A. C. hebben in verscheidene dorpen + op verzoek borden geplaatst met "vriendelijk verzoek langzaam te + rijden". + +Weest voorzichtig met paarden, waarvan de begeleider u verzoekt uw vaart +te matigen, en rijdt ook niet te plotseling langs 'n wagen met paarden +bespannen. Zijn de dieren al schichtig (fig. 9_a_), als ge nadert, +matig dan uw vaart, passeer met uitgeschakelde motor, en fluit de dieren +zachtjes toe, vriendelijk en speelsch, dat leidt vaak de beesten van uw +voertuig af en maakt hen voor 'n moment rustiger. + +[Illustratie: Fig. 9. + +De kruisingsborden der A. N. W. B. en K. N. A. C. + (_De Kampioen_).] + +[Illustratie: Fig. 9_a_. + +Paarden zijn nerveuse dieren.] + +Kinderen, die op of langs den weg spelen, moeten ook de bijzondere +aandacht van den bestuurder hebben. Niet alleen zijn ze niet altijd even +voorzichtig, maar bij uwe nadering drijft hen vaak iets, juist hun heil +aan de andere zijde van den weg te zoeken, als waar ze zich bevinden. +Vaak ook loopen ze naar moeder's huis of naar 'n waarschuwend zusje en +komen daarmede op 't onverwachtst voor uw wagen. En op de ernstige +gevolgen daarvan, bij de geringste onattentie van den bestuurder, +behoeft in waarheid hier, meen ik, niet gewezen te worden. + +_Spaar ook de dieren_, honden, katten, die voor uw wagen wegvluchten, of +bij ongeluk binnen uw baan komen. Doe daarvoor het mogelijke! Onnoodig +te zeggen, dat ge uwe passagiers of uzelven er niet aan opofferen +kunt, maar door van het principe uit te gaan, dat het letsel, wèlk dan +ook, dat ge hen aan zoudt doen bij 'n aanrijding, uit 'n gevoel van +menschelijkheid zooveel mogelijk vermeden dient te worden, zult ge vele +ongelukken voorkomen. Onze huisdieren zijn 's menschen goede vrienden, +en dienen als zij, ontzien te worden. Het is heusch niet zoo moeilijk +even de vaart van uw wagen te matigen, als er onbewust gevaar voor hen +dreigt, en ge bewijst er de goede propaganda voor het automobilisme 'n +dienst mee. + +Ja, zelfs voor wie in observeeren belang stelt, leveren de huisdieren, +die ge langs den weg ontmoet, 'n zeer rendeerend studieveld. De +karakteristiek van de wijze, waarop elk soort op de tuf reageert, is +zeer leerzaam en typeert vaak de diersoort sterk. Hen negeeren is 'n +mooi stuk natuur voorbij zien. + +Verzuim ook nooit 'n automobilist "en panne" even uwe assistentie aan +te bieden. Veelal, als bandenpech hem kwelt, zal hij die niet behoeven, +maar de mogelijkheid bestaat, dat ge door 'n kleinigheid hem van dienst +kunt zijn. Bedenk eens hoe onaangenaam het voor uzelf zou zijn, indien +ge op 'n verlaten weg of op de hei "en panne" stond, en ge ziet, terwijl +'n kleinigheid u uit den nood zou kunnen helpen, uwe sportbroeders langs +daveren, zonder zich om u te bekommeren. + +Hebt ge electrische lampen, en ontmoet ge 's avonds 'n andere auto, +die last ondervindt van uw licht, draai dan even uw lampen uit en de +stadslampen aan. Dat zoudt ge zelf apprecieeren, als 't u gebeurde. +Wagens met acetyleenlampen zullen u dit niet kunnen beantwoorden, maar +daartegenover staat, dat ge daar ook niet zoo'n last van zult hebben, +omdat 't licht minder fel is. Als 't gewoonte werd, dat de wagens, +met zware zoeklichten, deze even doofden bij elkaars passeeren, dan +zou daardoor het gevaar, ontstaan door verblinding, te niet worden +gedaan[3]. Worden de lichten niet gedoofd, dan kunnen er het eerste +oogenblik na het passeeren de ernstigste ongelukken gebeuren. Dit kwam +reeds voor, o. a. doordat de wagen met 'n mijlpaal rechts van den weg +in botsing kwam, omdat de door het licht van 'n tegemoetkomenden wagen +verblinde bestuurder het paaltje niet had waargenomen. 'n Anderen keer +is 'n wagen op dezelfde wijze in 'n sloot langs den weg terecht gekomen. + +[3] Zie ook pag. 50. + +/# + #Daarom automobilisten dooft bij het passeeren uwe zware + zoeklichten! Passeert elkaar bij het licht uwer stadslampen!# +#/ + +Indien beide bestuurders zich hieraan houden is het gevaar voor +ongelukken onder deze omstandigheden buitengewoon verminderd. + +Wees ten slotte voorzichtig met weggebruikers, die de regels van +'t verkeer verwaarloozen, met op den rijweg wandelende voetgangers, +met links van den weg rijdende wagens of fietsers, of dergelijke. +Regelmatig[4] zich volgens de voorschriften van het verkeer zich +op rijwielpad, voetpad of rijweg zich voortbewegende voertuigen of +personen, ze mogen al deel uitmaken van de algemeene "wegvisie" van den +bestuurder, en als zoodanig onder z'n observatie staan, van hen behoeven +redelijkerwijze geen afwijkingen van dit normaal voortbewegen verwacht +te worden. Echter weest op uw hoede voor hen, die plotseling soms +schijnbaar zonder de geringst redelijke motieven, van de regels van den +weg, afwijken. Zij leveren 'n verkeersgevaar op, waartegen niet genoeg +kan worden gewaarschuwd. In zoo'n geval werke uw signaal krachtig en +worde voorzichtig gemanoeuvreerd. En al zoude ook bij 'n ongeval aan +hunne eigene onvoorzichtigheid te wijten, dus het ongelijk aan hunne +zijde zijn, toch geldt altijd, dat "voorkomen beter is dan verhelpen", +ook hier. Dat dus de ervarenheid in 't besturen, de voorzichtigheid bij +'t rijden niet uitschakele! + +[4] Zie: de "Regels van den Weg" (verspreid door de A. N. W. B.). + + + + +MANOEUVRES. + + +Uitwijken. + +[Illustratie: Fig. 10. + +Het uitwijken op kruispunten.] + +In 't algemeen liet ik al blijken, dat het bij 't passeeren van +zijwegen gewenscht is, het midden van den hoofdweg te houden, om op +alle eventualiteiten beter verdacht te zijn. 'n Bocht uit 'n zijweg naar +links, neme men wijd, 'n bocht naar rechts kort. Er zijn voor den oorlog +o. a. ook alweer in Frankrijk pogingen gedaan om 'n voorschrift te +vervaardigen, waarbij iedere een kruising of zijwegen naderende auto +verplicht zou worden, alleen te letten op alles wat van de rechterzijde +komt. Zoodoende zal de van links naderende wagen, voor 'n van 'n zijweg +rechts komende moeten uitwijken of stoppen, evenals 'n van 'n zijweg +links naderende wagen zal moeten stoppen voor wat rechts van den +hoofdweg komt. Het voorschrift, zij 't 'n goed bedoelde poging, is +evenmin compleet, als eenig ander tot dusver, en de goede oplossing +moet nog gevonden worden. Tot zoolang diene, dat ieder goed uitkijkt +en men zich hoofdzakelijk aan de boven eerstgenoemde regels houdt, +waarbij wordt aangenomen, als reeds eerder gezegd, dat het verkeer op +den hoofdweg vóór gaat. Ook deze regels dienen bij 'n bestuurder vast in +'t geheugen geprent te zijn. Hij geve zich dus in den aanvang daarvan +bij iederen zijweg of kruising rekenschap en bedenke 'n aantal gevallen +tot oefening om z'n geest ook in deze richting soepel en snel gereed tot +conclusies te maken. Ook bij kruisingen houde men wat naar 't midden van +'t kruispunt, waardoor bij onvoorziene gebeurtenissen voor den wagen +de meeste ruimte rondom open blijft om te kunnen manoeuvreeren naar +den eisch van 't oogenblik. In geen geval passeere men 'n niet geheel +overzichtelijke kruising te snel, nòch sla men met te groote snelheid 'n +zijweg in. De kans, waarbij men in dergelijke gevallen zoo doende zich +aan gevaar blootstelt is van zelf sprekend dan groot. + +Tracht ook niet nog snel vóór 'n uit 'n zijweg komend voertuig of wat +'t ook zij, heen te komen, als ge gelegenheid hebt om te stoppen. Laat +liever de andere weggebruiker dan kalm even voortgaan. Er is zelfs kans, +dat, waar bij zoo'n geval het uitzicht op den hoofdweg belemmerd wordt +gedurende 'n oogenblik, ge, door snel voor het andere voertuig heen te +willen schieten--en daardoor den verkeerden kant van den weg nemend--in +de baan van 'n uit de tegenovergestelde richting komende auto of wagen +zoudt komen, en dus deze verkeerde manoeuvre de aanleiding voor 'n +ernstig ongeval zou kunnen worden. _Doch niet dit alleen moet u er +van terug houden, maar uw gevoel voor verkeersorde!_ Dit principe +moet bij ieder rijder voorzitten, dat het zich houden aan 'n goede +verkeersregeling de verkeers-anarchie het beste keert. En daaraan heeft +dus ieder weggebruiker mede te werken[5]. + +[5] Zie ook in dit verband de "Regels van den Weg", door de A. N. W. B. + verspreid. + +Neem in bochten nooit de buitenbocht, als de binnenbocht de aangewezen +plaats is, waarop ge u bevinden moet (rechts van den weg). Ook het +voordeel even naar links te buigen, teneinde sneller de bocht te kunnen +overzien, weegt eerstens niet op tegen 't gevaar, dat daardoor ontstaat +van door 'n van de andere zijde komenden wagen te worden aangereden, +en is tweedens van verkeersregel-standpunt beschouwd, absoluut niet +geoorloofd. "Snij" ook 'n bocht naar links, die ge _niet_ overzien kunt, +te scherp af, want daardoor stelt ge u aan dezelfde gevaren bloot. +Prent u goed in 't hoofd, dat ge u eigenlijk _nooit_, onder welke +omstandigheden ook, links van den weg moogt bevinden, behalve dan 't +kleine oogenblik waarop ge 'n anderen wagen inhaalt en voorbij rijdt. +Zorg in dat geval er zeker van te zijn, dat van de andere zijde geen +wagen nadert met dezelfde bedoeling uit tegenovergestelde richting. +In zoo'n geval is het gewenscht, de auto of ander voertuig, dat u +tegemoet komt, eerst te laten passeeren, en daarna pas de voor u in +dezelfde richting als de uwe zich voortbewegende wagen of auto voorbij +te rijden. In 'n dorp of bij woningen of op 'n smallen weg, zij men met +dat achterop rijden eveneens zeer voorzichtig. Beter is het even te +wachten tot 'n plaats waar de weg ruimer passeeren veroorlooft, dan dit +te forceeren. Door bruuske maatregelen verbetert men geen te wenschen +latende weggesteldheid, integendeel vergroot men uit veiligheidsoogpunt +de kans op ongevallen. + +Men moet echter niet uit 't oog verliezen, dat in al deze gevallen +echter de ervaren rijder, dank zij z'n geoefend opmerkingsvermogen +en z'n rij-ervaring, allicht doortastender op zal treden, dan door +onervarenen mogelijk geloofd zal worden. Hier dan wederom onmiddellijk +van roekeloosheid te spreken, is overdreven. Waarmede ik maar zeggen +wil, dat ook in deze gevallen ieder voor zich duidelijk moet weten, wat +hij zich veroorloven kan en mag, en #hier de norm alleen te trekken is +door deskundigen#. _Want het mag als vanzelfsprekend worden beschouwd +dat de geoefendheid van oog en hand mogelijkheden schept, waarover geen +ongeoefende 'n oordeel uit kan spreken._ + +Nog 'n enkel woord over 't rijden in de stad, in verband met dit +onderwerp. + +Rijdt dan nooit te hard; volg de verkeersregelen, en let op den +verkeersagent. Wilt ge passeeren, of afslaan, vraag dezen dan door 'n +enkel gebaar, waarmede ge de gewenschte richting tevens aangeeft, of +ge passeeren kunt. Verkeersagenten zijn zeer nuttig voor het verkeer en +het is voor ieder van belang hen in de hand te werken bij die regeling. +Is er geen verkeersagent, rijdt dan bedachtzaam en houdt u aan de +regels van den weg. Indruk maken door buitengewone manoeuvres is ook +hier uit den booze. Het is veel mooier, juist met 'n grooten wagen, +die buiten makkelijk z'n 100 K.M. loopt en in de stad gewillig en +handelbaar is, gemakkelijk en rustig om te gaan, als met 'n kinderwagen, +dan deze voor te stellen als woeste kilometervreters. Integendeel zal +het uiterst handelbare van zoo'n weglokomotief sympathieker werken, dan +het schrik-aanjagende, verwekt door het donderen met vrijen uitlaat of +door groot misbaar van loeiende signalen. Cela ne se fait plus. Als 't +vroeger gebeurde, dan was 't vaak faute de mieux. Onze moderne machines +zijn daar werkelijk te volkomen voor geworden. En voor menschen, die, +van hun wagen of van het automobilisme houden, is de waardeering van dit +volkomene meer waard, dan de romantiek van den schijn, waarin sommigen +zich, door het laten knallen hunner motorrossen, aan draken temmende +helden gelijk, meenen te hullen! + +Ook op dit gebied, geloof me, is de romantiek uit den tijd! + + +Overwegen, trams en rails. + +Niet in alle steden zijn voor het verkeer ten opzichte van de trams +zoo duidelijke regels voorgeschreven als te Amsterdam. Deze zijn in 'n +keurig uitgevoerd boekje, dat we hier gaarne en passant vermelden, bij +de Verkeerspolitie te verkrijgen, en dus kunnen die locale verordeningen +hier worden voorbijgegaan. + +[Illustratie: Fig. 11. + (_De Kampioen_).] + +In het algemeen dient men bij het passeeren van trams, mede dank zij +de onvoorzichtigheid der trampassagiers, zoowel buiten als in de stad, +uiterst voorzichtig te zijn. Bovendien geven rails en de aan hun baan +gebonden tramwagens, vaak aanleiding tot gevaarlijke momenten. + +In de eerste plaats in de bochten (fig. 11). Groote tramwagens, +vooral die op smal spoor, hebben daar de onhebbelijke gewoonte, +vrij ver buiten de baan der rails te zwaaien, o. a. de wagens van de +Amsterdam-Haarlem-Zandvoort-lijn, de E.S.M. Wacht men in zoo'n bocht op +'n naderende tram, of wil men die in de bocht passeeren, dan loopt een +auto kans tusschen de rails en den trottoirband, door het omzwaaiende +voor- of achter bovengedeelte van den wagen, geknakt of minstens +beschadigd te worden. Staat uw wagen of rijdt ge langs de rails (fig. +11_a_), reken dus dan niet met de sporen, maar doe er nog 'n goed stuk +bij voor den wagen met de treeplanken, en mijdt het in 'n bocht te +wachten als er 'n tram nadert. + +Dan dienen wegvernauwingen uwe bijzondere oplettendheid te vragen, +indien zich tram- of locaalspoor daar ook bevindt. De loop der rails +is niet altijd goed waarneembaar van uit de verte; een in vaart zijnde +tram kan, dank zij de korte bochten in de lijn, heel plotseling en heel +onvoorbereid u den weg versperren. + +[Illustratie: Fig. 11_a_. + (_Autoleven_).] + +Wacht u er ook voor met de wielen in het spoor te geraken. Eerstens +is dit gevaarlijk bij de nadering van andere voertuigen, omdat ge +onmogelijk, eenmaal in 't spoor, op 'n door u zelf gekozen oogenblik er +uit kunt komen en dus kans hebt, dat dit op 't ongelegenste oogenblik +geschiedt. Zitten de wielen in de rails, dan moet ge voorzichtig +trachten door het heen en weer bewegen van 't stuurwiel ze er uit te +draaien. Dit gebeurt altijd bruusk en gaat meest met slipbewegingen +van den wagen gepaard. Redresseert dus onmiddellijk nadat de wielen +uit de rails springen, de fausse manoeuvre die de wagen maakt, met +'n contra-beweging van het stuurwiel. Lukt het u niet uit de rails +te komen met voorzichtig manoeuvreeren van het stuurwiel, dan dienen +de wielen met 'n stuk hout, 'n plank of iets dergelijks geholpen te +worden. Die plank wordt dan dwars over de rails gelegd en gestut, dat +wegglijden onmogelijk is. Manoeuvreer hierbij voorzichtig, en fausseer +de stuurinrichting hierbij niet. In de stad zal zoo iets niet voorkomen +maar wel op buitenwegen waar het railsprofiel niet met den weg gelijk +ligt. + +[Illustratie: Fig. 12.] + +Let bij het inhalen van 'n tram ook op de mogelijkheid, dat er iemand +voor of van de tram weg zal springen (fig. 12). Goed signaal geven +en zooveel mogelijk wegbreedte latend tusschen de tram en uw wagen is +hierbij 'n vereischte. Om 'n stoomtram in te halen, die z'n stoompluim +over den weg slingert, en u het uitzicht belemmert is het geraden te +wachten, tot even de wind den stoom verjaagt. Want de afstand noodig, +om 'n snel rijdend voertuig als 'n tram in te halen, is te lang, dat +de kans niet te groot zou worden, dat er, in den tijd noodig om den +stoompluim in te halen en er doorheen te rijden, zich van de andere +zijde ondertusschen 'n wegbelemmering zou voordoen, die ge niet zoudt +hebben kunnen zien naderen. Komt ge 'n dergelijk vehikel tegen, matig +dan uw vaart zoodanig, dat ge voor plotseling uit dien stoompluim +opdoemende voertuigen stoppen kunt. _Geef flink signaal_ en zet +desnoods den wagen stop aan den rechterkant van den weg, tot de tram +voorbij is. Want dan hebt ge de meeste zekerheid, omdat dan alléén 'n +voertuig sneller of even snel als de tram zich voortbewegend, gevaar +kan opleveren. En dit gevaar kan worden afgewend door 't geven van 'n +signaal en door goed den rechterkant van den weg te houden. + +[Illustratie: Fig. 13. + (_Autoleven_).] + +Wil ook niet te dicht voor 'n tram heen oversteken. 'n Tram glijdt bij +bruusk stoppen nog vaak ver langs de rails door. En wordt ge door 'n +zich achter de tram bevindend vehikel genoodzaakt plotseling te stoppen +(fig. 13), dan kan den wagen-bestuurder z'n tram op de gladde rails +moeilijk houden. Niet alleen uit eigenbehoud is dus deze manoeuvre +verkeerd, maar zeer zeker ook uit 'n oogpunt van verkeersorde, en voor +het behoud van derden. Kijk ook bij het oversteken van rails goed uit en +praat niet met uwe passagiers (fig. 14), 't hoofd naar hen toegewend, +en daardoor onoplettend voor wat u omringt of op de lijn nadert. _Het +is veel moeilijker ongelukken te voorkomen, dan ze te veroorzaken._ En +matig de vaart van uw auto bij stopplaatsen waar passagiers wachten, +of uit 'n wachtlokaal te voorschijn treden. Want meestal schijnt de +nadering van de tram de passagiers zoo te biologeeren, dat ze vergeten, +dat ze zich op den verkeersweg bevinden of deze moeten oversteken om +in te stappen en dus van dien verkeersweg tijdelijk 'n bagagedepôt +maken of 'n wachtlokaal. Het vluchtheuvel-systeem der Amsterdamsche +verkeerspolitie is dan ook wat dit punt betreft 'n zeer toe te juichen +verkeersbeveiliging. + +[Illustratie: Fig. 14. + (_Autoleven_).] + + +Achteruitrijden en manoeuvreeren. + +Een moeilijk punt voor den beginner, die nog niet zeker is van z'n +bewegingen. In de eerste plaats worden de voeten op het rempedaal en +het koppelingspedaal geplaatst en wordt als gas gegeven moet worden, dit +met den voet gedaan, die het rempedaal bedient, of zoo mogelijk, met de +hand, door middel van 't gashandle op 't stuurwiel. Dan wordt bij 'n +open wagen het lichaam gedraaid naar de binnenzijde van den wagen, de +rechterhand aan 't stuurwiel, de linker op den rug van de zitting (fig. +15), zoodat de bestuurder stevig zit, de pedalen bedienen kan, en de +geheele achterzijde van den wagen over de geheele breedte overzien, +terwijl het effect van de minste beweging kan worden geobserveerd. Dit +geldt natuurlijk alleen bij open wagen, bij gesloten wagens moet met +de linkerhand gestuurd worden, en rechts langs den wagen naar buiten +en naar de punt van het achterspatbord worden gezien. Met een langzaam +manoeuvreeren leert men ook dit het best. Zorg dat ge zoo zit, dat geen +kans bestaat dat uw voeten van de pedalen afglijden. Dit kan, door half +te gaan staan op de pedalen en uzelve schoor te zetten tusschen den rug +van de zitting en het voorschutbord. Bij wagens met het stuurwiel links, +geldt wat manoeuvres betreft natuurlijk het tegenovergestelde. + +[Illustratie: Fig. 15. + (_De Kampioen_).] + +Houdt de _uit_stekende deelen van den wagen goed in het oog en houdt +rekening met 't feit, dat ge achterop 'n kap hebt, die 'n eind +uitsteekt, of dat ge reservebanden en in ieder geval 'n benzine-tank +achter uw wagen hebt. Rijdt dus ook niet te dicht op 'n achter u +staanden wagen. + +Bij het inrijden van garages moet op den rand van het rechter achter- +en voorspatbord worden gelet. De breedte van den inrij garandeert dan +vanzelf dat de andere zijde safe is. Zie echter toe, dat er zich geen +voorwerpen, 'n fiets, 'n benzineblik of zoo iets dergelijks op uw weg +bevinden, zooals te vaak voorkomt. En uitwijken laat zoo'n ingang veelal +niet toe. + +[Illustratie: Fig. 16. + +Methoden om in 'n garage op de juiste plaats te geraken. + (_De Kampioen_).] + +Bij het op z'n plaats zetten van den wagen in de garage moet ge ook +voorzichtig manoeuvreeren. De hoofdzaak is dat ge op uw plaats komt te +staan en zoo goed mogelijk. Van te veel brio komen kapotte muren en +verbogen spatschermen. Maakt het u nerveus, dit heen en weer gedraai, +laat het dan gerust 'n ander over. Het is niet ieders werk en juist bij +dit rangeeren kunnen kleine oorzaken groote gevolgen hebben. + +Stopt ge in 'n straat, verzuim dan niet eerst de hand uit te steken, als +teeken voor het achter u volgend voertuig. Zet uw wagen netjes langs het +trottoir, niet scheef, of zoo, dat 't verkeer er door belemmerd wordt. +Moet ge tusschen twee voertuigen of auto's in komen te staan, rijdt dan +iets verder, en dan achteruit tusschen de wagens in (fig. 16_a_). Rijdt +niet dwars over naar de linksche zijde van de straat, tegen het verkeer +in, maar rijdt rechts en draai dan om mèt de richting van het verkeer +méé, tot vóór het huis, waar ge wezen wilt. Dit is in nauwe straten +natuurlijk niet mogelijk, maar daar bestaan òf voorschriften dat ze +slechts in ééne richting bereden mogen worden òf 't zijn stille straten, +waar ge niemand in den weg staat. Is geen van deze manoeuvres mogelijk, +blijf dan, al moet ge ook links zijn, rechts langs de trottoir staan. + +[Illustratie: Fig. 16_a_. + (_De Kampioen_).] + +Ook buiten de stad dient ge daarop te letten. Moet ge plotseling +stoppen, 'tzij door 'n motorpanne of door 'n lekken band, gebruik dan de +laatste vaart van den wagen om 'm langs de rechterzijde van den weg "uit +de baan" te zetten. Gebeurt dit op 'n helling en geven de remmen wat +mee, zet dan dalend 't rechtervoorwiel, stijgend het rechterachterwiel +schuin tegen den berm aan. + +Keeren op 'n smalle weg of in 'n nauwe straat, wordt, zoo nergens 'n +oprit of 'n zijweg aanwezig is, het beste volbracht door bij de eerste +manoeuvre den wagen zoover mogelijk dwars over den weg te zetten met +de voorzijde zoo dicht mogelijk bij den berm (of tegen 't trottoir), +met het stuur zoo ver mogelijk om. Dan wordt het stuur zoover mogelijk +in de andere richting gedraaid en achteruit gereden. Slaagt men er niet +in de auto bij de eerste manoeuvre zoo ver rond te krijgen, dat 'n +voorwaartsche beweging in tegenovergestelde richting al kan worden +bewerkstelligd, dan herhale men geleidelijk aan de beweging tot den +stand van den wagen achterwaarts 'n kwart slag op de wegbreedte mogelijk +maakt, waardoor vanzelf de wagen in de goede richting zal staan. + +Het spreekt vanzelf, dat ge in uwe automobilistische loopbaan vaak voor +gevallen zult komen te staan, die moeilijk allen van te voren omschreven +kunnen worden. Dit is ook niet de bedoeling. De hoofdzaak is, dat ge +volkomen meester wordt, door 'n koel en kundig leeren bezien, van elke +situatie, 'tzij dat deze snel beleid of kalm overleg vraagt. In vele +gevallen zal 'n begrip van wat verkeer beduidt, geholpen door locale +voorschriften, u sneller voorschrijven wat ge te doen hebt dan honderd +geschreven regels. Maar de principes ervan, dient ge allicht vooruit te +kennen. + + + + +NACHTRITTEN EN MIST. + + +Het onderscheiden van de voorwerpen en de weggesteldheid met deszelfs +verschijnselen bij nacht, is voor 'n bestuurder, die over dag goed vér +kan zien, heel wat gemakkelijker dan voor een, bij wien dit minder het +geval is. Natuurlijk is goed observeeren hier nog nuttiger dan bij 't +rijden bij dag, omdat het voorwerp of voertuig in het licht van de +lampen zich minder snel definieeren laat. Bij kruisingen verraden +vaak witte lichtglansen op de boomen, op 'n hek, op struikgewas, op 'n +telegraafpaal, die zich op het kruispunt bevinden, reeds het naderen +van 'n auto uit de andere richting. Hetzelfde valt bij 'n bocht te +constateeren. Het achteroprijden van onverlichte wagens kan soms worden +waargenomen doordat zich tusschen 'n eerst waargenomen lichtend punt in +de verte en uwe lantaarns zich iets donkers geschoven heeft. De lantaarn +of 't licht dat ge eerst zaagt is verdwenen. Reeds elders beschreef ik +("De Kampioen", 23 Maart 1917) het effect, dat 'n rijtuig, 'n tentwagen, +of ander van achter met zeil afgesloten of gelakt voertuig maakt. Uit +het eerst volslagen duister begint vaag, als 'n zeer ver verwijderd +schijnsel iets te glimmen, flauwe bewegelijke glansen, die saamvloeien +tot 'n vlak, als van 'n zwart geverniste blikken plaat. De beweging +ontstaat door het ongelijkmatig terugglanzen van uw lantaarnlicht +op de achterzijde van het steeds op en neer of heen en weer veerende +voertuig. Pas vlak bij snijdt het donkere silhouet van het voertuig +zich duidelijker in de donkerte uit, doch pas op 't oogenblik, dat de +lantaarnlichten van de auto het inhalen. Pas op voor onverlichte karren, +vooral op 's nachts naar de markt rijdende bodewagens of groentekarren. +De laatste vloeien door hunne last, vooral 's zomers, zóó met het +boomenloof ineen, dat ze niet dan van zeer nabij daaruit te herkennen +zijn, om zich als gevaarlijke verkeersstoornissen te openbaren. De +plaats voor de lampen om het beste licht te leveren, is ze laag te +plaatsen en zoo ver mogelijk naar voren. Verkieslijk is de voorruit +schuin te plaatsen opdat de weerglans van het licht den bestuurder +niet hindere. Dat heeft ook z'n voordeel indien ge door 'n andere auto +achterop wordt gereden. Staat de voorruit recht, dan wordt ge door de +spiegeling van de lantaarnlichten van de auto achter u, vaak volkomen +verblind, of dansen de lichtschijnsels daarin zóó onaangenaam heen en +weer, dat deze u het uitzien zeer moeilijk maken. + +[Illustratie: Fig. 17. + +De vormen der dingen bij het licht van schijnwerpers. + (_Autoleven_).] + +[Illustratie: Fig. 18. + (_De Kampioen_).] + +Reeds maakte ik melding van de wenschelijkheid, om zware zoeklichten uit +te schakelen en de stadslampen in te schakelen bij het passeeren van 'n +anderen wagen[6]. Daarmede kan veel gevaar voorkomen worden. 'n Middel +om het gevaar van verblind te worden, te ontloopen, indien de ander +z'n licht niet dooft, is een van de oogen dicht te doen, het linksche, +en dit direct na het passeeren weer te openen, waardoor men tenminste +met een der oogen zien kan. De ruimte tusschen den naderenden wagen en +de uwe, wordt door het licht fel beschenen en kan er dus nauwkeurig +geconstateerd worden of de weg zóóver veilig is. Het niet verblinde oog +wordt dan onmiddellijk bij het passeeren geopend en kan dan normaal +dienst doen. + +[6] Pag. 33/4. + +[Illustratie: Fig. 18_a_. + (_Autoleven_).] + +Even wil ik hier in 't voorbijgaan op wijzen op 'n uit Amerika sinds +eenigen tijd gebruikt genre schijnwerpers-lenzen, die niet hooger +belichten dan ongeveer 1.30 M. van den grond (fig. 18 en 18_a_). +Daardoor wordt het gevaar van verblinding op niet geringe wijze +verkleind. Verder zijn er ook lenzen die het licht van de schijnwerpers +breken op zoodanige wijze, dat hierdoor geen overlast wordt aangedaan +aan eenig ander weggebruiker, maar toch op de voor den bestuurder +noodige plaats en afstand de volle lichtkracht plaatselijk tot haar +recht komt (fig. 18_b_). Het nut van dergelijke lenzen en schijnwerpers +is na het bovenstaande duidelijk en lijken deze mij op den duur +onontbeerlijk. + +[Illustratie: Fig. 18_b_. + (_Autoleven_).] + +Pas ook op voor _ieder_ rood licht, dat ge ziet, zelfs al is de +beteekenis bij het passeeren er u niet duidelijk van. Gewoonlijk bevindt +zich vlak daarna 'n tramovergang of om 'n bocht, 'n spoorwegovergang. + +Bij mist zijn gele vloeipapieren schijven voor de schijnwerpers het +doelmatigst. Ook kunnen de lantaarns zoo laag mogelijk naar den grond +vóór den wagen gedraaid worden, opdat geen stralenbundels de hoogte in +gaan, om voor uw wagen groote witte misttrechters te zetten, die alle +uitzicht belemmeren. Ook kunt ge 'n simpele fiets-carbid-lantaarn heel +laag vooraan het chassis of onder den koeler opgehangen, die onder den +mist door lichtend, uw pad verlicht. Indien het overdag mist, is het +echter juist geraden de groote lampen aan te steken, teneinde andere +weggebruikers sneller uwe nadering aan te kondigen. Zelf hebt ge er dan +geen last van. + +Zoowel 's nachts als bij mist, dient men vooral de geluiden die men +waarneemt, te controleeren. Bij twijfel houde men den wagen in en kan +altijd tevens 'n signaal gegeven worden. + + + + +SLIPPEN. + + +Ik zie u al rillen. Slippen! Angstaanjagende cauchemars met gedeukte +en verbrijzelde koelers, verbogen spatborden, ontzette voor- of +achter-assen en versplinterde wielen rijzen bij dit woord voor uw geest +op. Doch het is niet zoo erg als ge u voorstelt. 'n Goed bestuurder +kan aan 'n slippende beweging zelf veel redresseeren, en veelal zijn +ernstige ongelukken aan onervarenheid of onvoorzichtigheid te wijten. + +Eigenlijk zijn er twee wijzen van slippen. Eene wijze, waarop de geheele +wagen, n'en déplaise elke stuurbeweging wordt voortgeschoven langs de +eenmaal genomen baan, de andere waarop alleen de achterwielen +wegschuiven en 'n zijdelingsche slipbeweging ontstaat. + +Slippen kan ontstaan door het remmen van de auto, terwijl deze zich +op 'n glad of glibberig weggedeelte bevindt. De toestand van zoo'n +weggedeelte of straat (op asfalt b.v.) kan in vele gevallen door den +bestuurder worden opgemerkt, en indien ongevallen voorkomen, kan dit dus +vaak de schuld van 'n plotseling opdoemende hindernis, in den vorm b.v. +van 'n onvoorzichtigen voetganger of 'n achteloos rijdende voerman zijn. +Want de glijbeweging door 'n wagen gemaakt als direct en enkel gevolg +van de weggesteldheid, kan vaak door 'n ervaren bestuurder wel degelijk +worden hersteld. Deze voelt in de meeste gevallen die glijbeweging al +aankomen en voor dat deze goed tot ontwikkeling gekomen is, heeft-ie 'm +al geredresseerd, door 'n snelle, doch nooit bruuske stuurbeweging. Het +spreekt vanzelf dat hier van 'n zijdelingsche slipbeweging sprake is. + +De glijbeweging, waarbij ondanks het bij-sturen der voorwielen, de +wagen doorglijdt, geeft 'n eigenaardig hopeloos gevoel; niets kan dit +glijden voorkomen, dan voorzichtig kleine draaiingen heen en weer met 't +stuur uit te voeren, om zoo te zeggen met de voorwielen te tasten naar +houvast. Vaak gebeurt dit plotseling en dient men dus verdacht te zijn +op 'n daaruit voortvloeiend zijdelingsch slippen, dat, als de voorwielen +eenmaal weer houvast hebben, zich gemakkelijker laat redresseeren. +'n Zijdelingsche slipbeweging is tegen te gaan door met 't stuurwiel +de voorwielen te draaien in de richting waarheen de achterwielen +slippen. Het kan dan voorkomen, dat de wagen dan naar de andere zijde +doorglijdt, wat dan opnieuw door dezelfde beweging met 't stuur moet +worden bijgewerkt. Voor 'n goed bestuurder wordt deze beweging dezelfde +als voor 'n koorddanser, die zich door balanceeren in evenwicht houdt. +Hieruit volgt vanzelf dat 'n onzeker en nerveus bestuurder in dergelijke +gevallen het meest kans zal hebben op 'n ongeval. Wie eenmaal rustig het +onzekere, wat weeë gevoel, dat slippen den beginnenden bestuurder geeft, +heeft overwonnen, het "griezelige" er van niet meer ondervindt, heeft +heel veel minder te vreezen. Want geen _angst_ meer te hebben voor het +slippen is 'n groote factor om zich goed te durven verweren bij 'n +slipgeval. + +Bij lichte wagens kunnen verschillende te voorziene oorzaken tot slippen +leiden. Eerstens zijn rubber groefbanden voor deze kleine vehikels beter +dan nagelbanden, die bij weinig gewicht niet geheel tot hun recht komen. +Voor grooten bewijzen de nagelbanden uitstekende diensten. Ook 'n op +z'n veeren springende wagen kan slippen in de hand werken, evenals, om +dezelfde reden 'n slechte bestrating hiertoe leiden kan. De variatie in +druk van de wielen op den grond is er oorzaak van. Hoe gelijkmatiger +die druk, des te veiliger rijden. Dan kan 'n minder goed gestelde rem +tot slippen aanleiding geven en evenzoo 'n slechte verdeeling van het +gewicht waarmede de wagen belast is. De minder goed gestelde rem is +oorzaak dat niet beide wielen denzelfden weerstand ondervinden en de +slechte gewichtsverdeeling veroorzaakt weer verscheidenheid in druk. + +Geheel drijfnatte wegen zijn minder gevaarlijk dan slibberige. Ook onder +boomen kan 'n overigens droge weg gevaarlijke stukken bevatten. Vooral +in 't najaar dient hierop gelet te worden, omdat de bladeren der boomen +op den harden ondergrond der straatsteenen 'n sliplaag bedekken en dus +oogenschijnlijk geen slipgevaar opleveren. Daarom mijde men in de gure +jaargetijden zooveel mogelijk den rand der bestrating, die vaak 'n +glijkans biedt welke nog gevaarlijker wordt door de dichte nabijheid van +den berm en deszelfs ap- en dependenties als boomen, telegraafpalen, +lantaarns en tutti quanti. + +Het slippen op rails, door het geraken van de wielen tusschen de +spoorstaven vermeldde ik op pag. 40. Neem de bochten breed bij +slipgevaar en blijf zoo mogelijk midden op den weg. Rijdt ook in dit +geval niet te dicht langs 'n hindernis of 'n ander voertuig of auto. +Geeft elkaar steeds de ruimte, vooral onder deze omstandigheden. + +Over het gebruik dat ervaren bestuurders wel van de slipbeweging maken +in noodgevallen, behoef ik hier niets te zeggen, als vallende buiten den +opzet van dit boekske. + + + + +SLOTWOORD. + +Zoo zijn we dan aan 't einde van deze beknopte handleiding gekomen. Wie +van den weg en zijne verschijnselen houdt, zal daar 'n uitgebreid veld +voor studie van mensch en dier vinden. Voor wie graag reist heeft alles +wat zich aan z'n oog vertoont bekoring, omdat het 'n deel vormt van dat +groote verlangen naar levensuitbreiding, waartoe reizen de gelegenheid +biedt. Die zal ook van z'n auto gaan houden, als 'n vriend, die op uwe +tochten met u meeleeft, en aan wiens verfijnd mecanisme ge 'n deel van +uwe beste levensmomenten dankt. En als ge zóóver zijt, dan heeft de +ervaring u al meer dan deze grondregels, opmerkingen en gevolgtrekkingen +van buiten doen leeren. Doch deze zullen dan toch tenminste het genoegen +hebben gehad, u wellicht op uwe eerste schreden vergezeld te hebben op +den weg om 'n goed, ervaren en humaan bestuurder te worden! + + + + +NATIONALE EN INTERNATIONALE WAARSCHUWINGSBORDEN VOOR AUTOMOBILISTEN. + + + + +~IEDERE AUTOMOBILIST~ MOET IN ZIJN BEZIT HEBBEN ONDERSTAANDE PRACTISCHE +WERKEN: + +DE AUTOMOBIEL EN HARE BEHANDELING, door JULIUS KUSTER Prijs f 1.25 + +HET MOTORRIJWIEL EN ZIJNE BEHANDELING, door W. SCHURICHT Prijs f 0.75 + +DE MOTOR-MACHINIST van J. E. BOS. Prijs f 1.35 + +DE MACHINIST-BANKWERKER van J. E. BOS. Prijs f 1.25 + +In iederen boekhandel verkrijgbaar, of na ontvangst van postwissel door +den uitgever dezes. + + + + +#Nationale Waarschuwingsborden voor Automobilisten.# + + +MODEL I. + +Sluiting voor alle motorrijtuigen op meer dan twee wielen (art. 3, art. +4, art. 8, alle eerste lid, sub a.) + +#A. Voortdurend.# + +Kleur: rood met witte letters. + +[Illustratie] + +#B. Tijdelijk.# + +Kleur: Linkerhelft rood met witte letters. + +Rechterhelft wit met roode letters. + +[Illustratie] + + +MODEL II. + +Sluiting voor motorrijtuigen op meer dan twee wielen boven zekere +afmeting of gewicht (art. 3, art. 4, art. 8, alle eerste lid, sub a en +b.) + +#A. Boven zekere afmetingen.# + +#B. Boven zeker gewicht.# + +(Te bepalen met samenstelling en inrichting) + +Kleur: rood met witte letters. + + { [Illustratie] + { + { [Illustratie] + + +MODEL III. + +Sluiting voor alle motorrijtuigen en voor rijwielen (art. 8, eerste lid, +sub a.) + +#A. Voortdurend.# + +Kleur: rood met witte letters. + +[Illustratie] + +#B. Tijdelijk.# + +Kleur: Linkerhelft rood met witte letters. + +Rechterhelft wit met roode letters. + +[Illustratie] + + +MODEL IV. + +Snelheidsbeperking voor bepaalde wegen binnen bebouwde kommen (art. 8, +tweede lid.) + +Kleur: groen met witte letters. + +[Illustratie] + + +#Kenteeken voor rijwielpaden.# + +(Art. 2, tweede lid, sub 6º, der wet en art. 1, sub 4º, van het Motor- +en Rijwielreglement 1905, Staatsblad No. 294.) + +Kleur: zwart met witte letters. + +[Illustratie] + + +Internationale Waarschuwingsborden voor Automobilisten. + + +K. N. A. C. [Illustratie: Steile daling.] + +K. N. A. C. [Illustratie: Stijging.] + +K. N. A. C. [Illustratie: Bocht naar rechts.] + +K. N. A. C. [Illustratie: Bocht naar links.] + +K. N. A. C. [Illustratie: Bocht met stijging.] + +K. N. A. C. [Illustratie: Bocht met daling.] + +K. N. A. C. [Illustratie: "Dos d'âne".] + +K. N. A. C. [Illustratie: Knik.] + +K. N. A. C. [Illustratie: Spoorwegovergang.] + +K. N. A. C. [Illustratie: Doorgang onder viaduct.] + +K. N. A. C. [Illustratie: Railskruising over den weg.] + +K. N. A. C. [Illustratie: Slechte bestrating.] + +K. N. A. C. [Illustratie: Hoornsignaal.] + +K. N. A. C. [Illustratie: Gevaarlijke kruising.] + +K. N. A. C. [Illustratie: Daling met gevaarlijke bochten.] + +K. N. A. C. [Illustratie: Dorp.] + +#De borden worden geplaatst ongeveer 200 M. vóór 't gevaarlijke punt en +2 M. boven den grond.# + + + + + Practische Bibliotheek--Geïllustreerd. + + No. 1. SCHREBER, #Longen-Gymnastiek#.--#Tweede druk# 45 Cent. + + " 2. SCHREBER, #Eerste Hulp bij Ongelukken#.--#Tweede + druk# 35 " + + " 3. VAN DE VEN, #Amateur Fotograaf#.--#Derde druk# 35 " + + " 4. TOEPOEL, #Physical Culture#. Lichaamsversterking 75 " + + " 5. PAUL, #Licht-, Lucht- en Zonnebaden# 35 " + + " 6. YVONNE, #De Kleine Briefsteller#.--#Tweede druk# 45 " + + " 7. REICHELL, #Levensmagnetisme#.--#Tweede druk# 25 " + + " 8. ANTON, #Mijn Terrarium#. 45 " + + " 9. ANTON, #Mijn Aquarium#.--#Tweede druk# 45 " + + " 10. HILDEBRAND, #Luchtscheepvaart#, popul. beschouwing 35 " + + " 11. KÜSTERS, #Automobiel en behandeling#.--#2e druk# f 1.25 + + " 12. TESSELHOFF, #Eenvoud. Boekhouding#.--#Derde druk# 45 Cent. + + " 13. VOSMAER, #Radium en Röntgenstralen# 45 " + + " 14. VOSMAER, #Telegrafie zonder draad# 45 " + + " 15. BETTS, #Zweedsche Gymnastiek#. Vrije oefeningen 75 " + + " 16. MACKENZIE, #Hoe men een goedk. Tent kan + maken#.--#2e druk# 35 " + + " 17. LIERNUR, #Voetbal Omnia Vincit#. Blijspel 35 " + + " 18. ANTON, #Do you speak English?#--#Tweede druk# 35 " + + " 19. ANTON, #Parlez-vous Français?# 35 " + + " 20. ANTON, #Parla Italiano?# 35 " + + " 21. ANTON, #Parolas Esperante?# 35 " + + " 22. ANTON, #Sprechen Sie Deutsch?# 35 " + + " 23. ANTON, #Habla usted Espanol?# 35 " + + " 24. V. D. BOOM, #Wereld-Hulptaal#. Systeem + "Ido".--#Tweede druk# 45 " + + " 25. LURASCO, #De Vlinderverzameling# 45 " + + " 26. YVONNE, #Fröbelwerkjes# 45 " + + " 29. VISSER, #Volksnamen Geneesmiddelen# 95 " + + " 30. TOEPOEL, #Knotszwaaien en Balstooten# 60 " + + " 31. OTT, #Rijwiel. inrichting#.--#Derde druk# 45 " + + " 32. B. P. SCOUT, #Padvinders#. Handleiding.--#Tweede + druk# 35 " + + " 33. ANTON, #De Hengelsport# 45 " + + " 33_a_. B. P. SCOUT, #Boschleven voor Padvinders# 35 " + + " 34. ACKERMAN, #Duiventeelt# 45 " + + " 35. ACKERMAN, #Konijnenfokken# 45 " + + " 36. LURASCO, #Het Zeewater-Aquarium# 45 " + + " 37. ANTON, #Ring-, Brug- en Standoefeningen# 45 " + + " 38. YVONNE, #Het Boek der Etiquette#.--#Tweede druk# 45 " + + " 39. SCHURICHT, #Motorrijwiel en zijne Behandeling# 75 " + + " 40. LURASCO, #Siervisschen en Amphibiën# 45 " + + " 41. WALTHER, #Samenstelling van Vliegmachines# 45 " + + " 41_a_. YVONNE, #Nieuw Kookboek#. 250 Recepten 60 " + + " 42. BARTELS, #Kanarieteelt#.--#Tweede druk# 45 " + + " 43. REMLOF, #Hoenderteelt# 45 " + + " 44. BARTELS, #De Octrooiwet#. Handleiding voor den + uitvinder 60 " + + " 44_a_. YVONNE, #Handelscorrespondentie in 4 Talen#. I 45 " + + " 45. DISSE, #Redden van Drenkelingen#. Met 9 Foto's 45 " + + " 46. REMLOF, #Groenteteelt#.--#Tweede druk# 75 " + + " 47. PREISS, #Handleiding voor Postzegelverzamelaars# 35 " + + " 48. ORNITHOPHILOS, #Exotische Siervogels# 45 " + + " 49. LURASCO, #Handleiding voor Herbarium# 35 " + + " 50. #Hoe kan ik mijn brood verdienen?# 45 " + + " 51. ORNITHOPHILOS, #Inheemsche Zangvogels# 45 " + + " 51_a_. ANTON, #Engelsche Taal met Uitspraak# 35 " + + " 52. ANTON, #Hondenverzorging# 45 " + + " 53. V. D. WAAL, #Machineschrijven# 45 " + + " 54. BOS, #Zakhandboek v. d. Machinist-Bankwerker#.--#2e + druk# f 1.25 + + " 55. BOS, #Motor-Machinist# " 1.35 + + " 56. YVONNE, #Bereiding verschillende Dranken#. Americ. + Drincs 45 Cent. + + " 57. ABRAAS, #Padvinders Seinboek# 35 " + + " 58. DE REGT, #Nederlandsch voor Vreemdelingen# 45 " + + " 59. YVONNE, #Handleiding Jams, Geleien, Compôte's en + Vla's# 45 " + + " 60. WEGERIF, #Wat moet men weten voor men laat bouwen# 75 " + + " 61. REMLOF, #Bijenteelt op beperkte ruimte# 75 " + + " 62. REMLOF, #Fruitteelt op beperkte ruimte# 90 " + + " 63. REMLOF, #Bloementeelt op beperkte ruimte# 90 " + + " 64. TER HAAR, #Eten om te leven# 45 " + + " 65. YVONNE, #Handleiding voor het Inmaken van Groenten# 45 " + + " 66. YVONNE, #Het gebruik van de Hooikist#.--#Tweede + druk# 35 " + + " 67. DE REGT, #Holländisch für Deutsche# 45 " + + " 68. DE REGT, #Dutch for Englishmen# 45 " + + " 69. DE REGT, #Hollandais pour Français# 45 " + + " 70. GALESLOOT, #Snoeien van Bloemheesters# 75 " + + " 71. SCHILPEROORT, #Automobielrijden# f 1.25 + + " 72. DE JONG, #Administratieve Statistiek# 90 Cent. + + + + +[Illustratie] + + Vraagt GRATIS de geïllustreerde Brochure: + + "DE FOTOGRAFIE. Fotografeeren ontwikkelt + den smaak en het kunstgevoel". + + * * * * * + + IVENS & Co. + HOFLEVERANCIERS + + NIJMEGEN + 13-17 Van Berchenstraat + + GRONINGEN + 3 Kleine Pelsterstraat + + AMSTERDAM + 115 Kalverstraat + + DEN HAAG + 124 Noordeinde + + * * * * * + + Foto-Toestellen + VOOR THUIS OF OP REIS + in elke grootte en voor ieders beurs. + + + + + +---------------------------------------------------------+ + | | + | OPMERKINGEN VAN DE BEWERKER: | + | | + | De volgende correcties zijn in de tekst aangebracht: | + | | + | Bron (B:) -- Correctie (C:) | + | | + | B: #beleefdheidsvormen#. #2e dr.# | + | C: #beleefdheidsvormen#.--#2e dr.# | + | B: leer ik Dansen?# #Tweede druk# | + | C: leer ik Dansen?#--#Tweede druk# | + | B: bij uitzondering andors, dan blijve | + | C: bij uitzondering anders, dan blijve | + | B: niet aangenaam is. Bovendien weigert eens | + | C: niet aangenaam is. Bovendien, weigert eens | + | B: méér ontleed, ontdekt, tot z'n | + | C: méér ontleedt, ontdekt, tot z'n | + | B: te Bussum (fig, 8), (de laatste | + | C: te Bussum (fig. 8), (de laatste | + | B: bereden mogen worden of 't zijn stille | + | C: bereden mogen worden òf 't zijn stille | + | B: veilig is. Het niet verblindde oog | + | C: veilig is. Het niet verblinde oog | + | B: #Eenvoud Boekhouding#.--#Derde druk# 45 " | + | C: #Eenvoud. Boekhouding#.--#Derde druk# 45 Cent. | + | B: maken#. #2e druk# | + | C: maken#.--#2e druk# | + | B: #Voetbal Omnia Vincit#, Blijspel | + | C: #Voetbal Omnia Vincit#. Blijspel | + | B: #Rijwiel. inrichting#,--#Derde | + | C: #Rijwiel. inrichting#.--#Derde | + | B: #Nieuw Kookboek#, 250 Recepten | + | C: #Nieuw Kookboek#. 250 Recepten | + | B: RARTELS, #Kanarieteelt#.--#Tweede | + | C: BARTELS, #Kanarieteelt#.--#Tweede | + | | + +---------------------------------------------------------+ + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Automobiel-rijden, by Tom Schilperoort + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK AUTOMOBIEL-RIJDEN *** + +***** This file should be named 39354-8.txt or 39354-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/9/3/5/39354/ + +Produced by The Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |