diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-14 20:05:30 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-14 20:05:30 -0700 |
| commit | 0cafccfb0a8d1f55f54f5cf14fd435d9ecc5b805 (patch) | |
| tree | ba11eefcdf3ffd7d8f7236dc1fbe14da6fd5061c /36294-h | |
Diffstat (limited to '36294-h')
| -rw-r--r-- | 36294-h/36294-h.htm | 16665 | ||||
| -rw-r--r-- | 36294-h/images/back-th.jpg | bin | 0 -> 20482 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 36294-h/images/back.jpg | bin | 0 -> 182521 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 36294-h/images/cover-th.jpg | bin | 0 -> 28779 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 36294-h/images/cover.jpg | bin | 0 -> 208371 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 36294-h/images/spine-th.jpg | bin | 0 -> 6977 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 36294-h/images/spine.jpg | bin | 0 -> 51961 bytes |
7 files changed, 16665 insertions, 0 deletions
diff --git a/36294-h/36294-h.htm b/36294-h/36294-h.htm new file mode 100644 index 0000000..36b165a --- /dev/null +++ b/36294-h/36294-h.htm @@ -0,0 +1,16665 @@ +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.1//EN" + "http://www.w3.org/TR/xhtml11/DTD/xhtml11.dtd"> + +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="nl"> + +<head> + <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=iso-8859-1" /> + <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> + <meta name="description" content="" /> + <meta name="author" content="" /> + <meta name="keywords" content="" /> + + <title> + The Project Gutenberg eBook of Cleopatra, by Georg Ebers. + </title> + <style type="text/css"> + +body {margin-left: 8%; margin-right: 8%;} + +h1 {text-align: center; clear: both; margin-top: 2em; margin-bottom: 1em; font-size: 320%;} +h2 {text-align: center; clear: both; letter-spacing: 0.2em; margin-right: -0.2em; + margin-top: 5em; margin-bottom: 2em; font-size: 100%;} +h2.h2ad {font-size: 180%; letter-spacing: 0em; margin-right: 0em; font-variant: small-caps;} + +p {margin-top: .4em; margin-bottom: .4em; text-align: justify; text-indent: 1em;} +p.tp {margin-top: 2em; margin-bottom: 2em; text-align: center; text-indent: 0em;} + +div.title {margin-top: 3em; margin-bottom: 1em; text-align: center;} +div.voorblad {margin-top: 3em; margin-bottom: 1em; letter-spacing: 0.2em; margin-right: -0.2em; + text-align: center; font-size: 167%;} +div.verso {margin-top: 2em; margin-bottom: 2em; margin-left: auto; margin-right: auto; + text-align: center;} +div.voorrede {margin-top: 1em; margin-bottom: 1em;} +div.einde {margin-top: 3em; margin-bottom: 3em; text-align: center; font-size: 67%; + letter-spacing: 0.2em; margin-right: -0.2em;} +div.ad {margin-top: 2em; margin-bottom: 2em; margin-left: auto; margin-right: auto;} + +/* TB */ +hr {width: 24%; clear: both; border: 1px solid black; + margin-top: 2em; margin-bottom: 2em; margin-left: auto; margin-right: auto;} +hr.fnsep {width: 19%; text-align: left; + margin-top: 0.5em; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0; margin-right: 0;} +hr.chend {width: 24%; margin-top: 1em; margin-bottom: 1em;} +hr.chbegin {width: 24%; margin-top: 1em; margin-bottom: 1em;} + +.pagenum {/* uncomment the next line for invisible page numbers */ + /* visibility: hidden; */ + position: absolute; left: 93%; text-indent: 0em; text-align: right; + font-size: small; font-weight: normal; font-variant: normal; font-style: normal; + letter-spacing: normal; color: #888888;} +span[title].pagenum:after {content: "[" attr(title) "] ";} + +/* TABLES */ +table {margin-left: auto; margin-right: auto; + padding: 0; border: 0; border-collapse: collapse;} +.toc {border: 1px dotted red; margin-top: 3em; margin-bottom: 1em; font-size: 75%;} +td.tdl {text-align: left; padding-left: 0.5em; padding-right: 0.5em;} +td.tdr {text-align: right; padding-left: 0.5em; padding-right: 0.5em;} + +/* ALIGN */ +.clear {clear: both;} +.center {text-align: center;} +.right {text-align: right;} +.floatleft {float: left; width: auto;} +.floatright {text-align: left; text-indent: 0em; float: right; width: auto;} +.i4 {text-indent: 4em;} +.i8 {text-indent: 8em;} +.ri2 {padding-right: 2em;} + +sup {vertical-align: 0.3em; font-size: 75%;} +.mixcap {font-variant: small-caps;} +.ls2 {letter-spacing: 0.2em; margin-right: -0.2em;} +ins.corr {border-bottom: 1px dotted red; text-decoration: none;} + +/* IMAGES */ +img {border: 0;} +.figcenter {margin: auto; text-align: center;} + +/* FOOTNOTES */ +.footnote {margin-left: 5%; margin-right: 5%; font-size: 90%; text-align: justify; } +.footnote .label {position: absolute; right: 89%; text-align: right; text-decoration: none;} +.label:hover {text-decoration: underline;} +.fnanchor {text-decoration: none; margin-left: 0.05em;} +.fnanchor:hover {text-decoration: underline;} + +/* POETRY */ +.poem {margin-left: 10%; margin-right: 10%; text-align: left;} +.poem br {display: none;} +.poem .stanza {margin: 1em 0em 1em 0em;} +.poem span.i0 {display: block; margin-left: 0em; padding-left: 3em; text-indent: -3em;} + +.size60 {font-size: 60%;} +.size67 {font-size: 67%;} +.size80 {font-size: 80%;} +.size85 {font-size: 85%;} +.size90 {font-size: 90%;} +.size110 {font-size: 110%;} +.size115 {font-size: 115%;} +.size133 {font-size: 133%;} + +/* Transcriber Note */ +.TNbox {margin: 10% 10% 5% 10%; border: 1px solid; padding: 1em; + background-color: #dddddd; font-family: sans-serif; font-size: 90%;} +.TNbox h2 {font-variant: small-caps; font-size: 130%; letter-spacing: 0; + margin-top: 1em; margin-bottom: 1em; line-height: 2em;} +.TNbox p {text-indent: 0em; margin-top: 0.7em; margin-bottom: 0.7em;} +.TNbox table {width: 100%; font-size: 90%;} +.TNbox th {text-align: left;} +.TNbox td {text-align: left; vertical-align: top;} +td.td2 {width: 20%;} +td.td4 {width: 40%;} + + </style> +</head> + +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of Cleopatra, by Georg Ebers + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Cleopatra + historische roman van George Ebers + +Author: Georg Ebers + +Translator: Louise Stuart + +Release Date: June 3, 2011 [EBook #36294] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CLEOPATRA *** + + + + +Produced by The Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net + + + + + + +</pre> + + +<div class="TNbox"> + + <h2>Opmerkingen van de bewerker</h2> + + <p>De tekst in dit bestand wordt weergegeven in de originele, verouderde spelling. + Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren.</p> + + <p>Afgebroken woorden aan het einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld.</p> + + <p>Voetnoten zijn hernummerd en verplaatst naar het eind van het hoofdstuk.</p> + + <p>Overduidelijke druk- en spelfouten in het origineel zijn gecorrigeerd; deze zijn voorzien van een + <ins class="corr" title="Bron: dnnne roed stipppellijn">dunne rode stippellijn</ins>, + waarbij de Brontekst via een zwevende pop-up beschikbaar is.<br /> + Variaties in spelling (met/zonder trema, ae/æ, met/zonder afbreekstreepje, variatie aanhalingstekens) zijn behouden.<br /> + Een inhoudsopgave is op <a href="#p_4">bladzijde 4</a> toegevoegd.</p> + + <p>Een overzicht van de aangebrachte correcties is te vinden aan + <a href="#correctie">het eind van dit bestand</a>.</p> + + <p>Van dit e-boek is ook een engelse vertaling vanuit het duits beschikbaar via + <a href="http://www.gutenberg.org/ebooks/5482">Project Gutenberg (e-boek no. 5482)</a>.</p> + + <p>Dit Project Gutenberg e-boek bevat externe referenties. Het kan zijn + dat deze links voor u niet werken.</p> + +</div> + +<div class="figcenter" style="width: 695px;"> + <a href="images/back.jpg"><img class="floatleft" src="images/back-th.jpg" width="308" height="475" alt="achterzijde" title="achterzijde [Klik voor vergroting (739×1140px, 178kb)]" /></a> + <a href="images/spine.jpg"><img src="images/spine-th.jpg" width="79" height="475" alt="rug" title="rug [Klik voor vergroting (190×1140px, 50kb)]" /></a> + <a href="images/cover.jpg"><img class="floatright" src="images/cover-th.jpg" width="308" height="475" alt="voorzijde" title="voorzijde [Klik voor vergroting (739×1140px, 203kb)]" /></a> + <div class="clear"></div> +</div> + +<p><span class="pagenum" title="1"> </span><a id="p_1"></a></p> + +<div class="voorblad">CLEOPATRA</div> + +<p><span class="pagenum" title="2"> </span><a id="p_2"></a></p> + +<p><span class="pagenum" title="3"><br /> </span><a id="p_3"></a></p> + +<div class="title"> + + <h1>CLEOPATRA</h1> + + <p class="tp ls2 size67">HISTORISCHE ROMAN</p> + + <p class="tp size60">VAN</p> + + <p class="tp size133">GEORGE EBERS</p> + + <p class="tp ls2 size67">UIT HET HOOGDUITSCH VERTAALD</p> + + <p class="tp size60">DOOR</p> + + <p class="tp size115">LOUISE STUART</p> + + <p class="tp size67">TWEEDE DRUK</p> + + <p class="tp"><span class="size80">AMSTERDAM</span><br /> + <span class="size90">VAN HOLKEMA & WARENDORF</span></p> + +</div> + +<div class="verso"> + +<p><span class="pagenum" title="4"> </span><a id="p_4"></a></p> + + <table class="toc" id="corr0" title="Inhoudsopgave niet in Bron." summary="inhoudsopgave"> + <tbody> + <tr><td class="tdl"><a href="#VOORREDE">VOORREDE.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_5">5</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#EERSTE_HOOFDSTUK">EERSTE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_7">7</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#TWEEDE_HOOFDSTUK">TWEEDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_17">17</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#DERDE_HOOFDSTUK">DERDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_25">25</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#VIERDE_HOOFDSTUK">VIERDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_49">49</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#VIJFDE_HOOFDSTUK">VIJFDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_56">56</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#ZESDE_HOOFDSTUK">ZESDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_79">79</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#ZEVENDE_HOOFDSTUK">ZEVENDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_90">90</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#ACHTSTE_HOOFDSTUK">ACHTSTE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_101">101</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#NEGENDE_HOOFDSTUK">NEGENDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_114">114</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#TIENDE_HOOFDSTUK">TIENDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_126">126</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#ELFDE_HOOFDSTUK">ELFDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_141">141</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#TWAALFDE_HOOFDSTUK">TWAALFDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_158">158</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#DERTIENDE_HOOFDSTUK">DERTIENDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_183">183</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#VEERTIENDE_HOOFDSTUK">VEERTIENDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_207">207</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#VIJFTIENDE_HOOFDSTUK">VIJFTIENDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_221">221</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#ZESTIENDE_HOOFDSTUK">ZESTIENDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_236">236</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#ZEVENTIENDE_HOOFDSTUK">ZEVENTIENDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_246">246</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#ACHTTIENDE_HOOFDSTUK">ACHTTIENDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_257">257</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#NEGENTIENDE_HOOFDSTUK">NEGENTIENDE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_276">276</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#TWINTIGSTE_HOOFDSTUK">TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_287">287</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#EEN_EN_TWINTIGSTE_HOOFDSTUK">EEN EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_305">305</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#TWEE_EN_TWINTIGSTE_HOOFDSTUK">TWEE EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_318">318</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#DRIE-EN-TWINTIGSTE_HOOFDSTUK">DRIE-EN-TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_325">325</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#VIER_EN_TWINTIGSTE_HOOFDSTUK">VIER EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_340">340</a></td></tr> + <tr><td class="tdl"><a href="#VIJF_EN_TWINTIGSTE_HOOFDSTUK">VIJF EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</a></td><td class="tdr"><a href="#p_362">362</a></td></tr> + </tbody> + </table> + +</div> + +<p><span class="pagenum" title="5"><br /> </span><a id="p_5"></a></p> + +<div class="voorrede"> + +<h2><a id="VOORREDE"></a>VOORREDE.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Wanneer men somtijds wilde beweren dat de sentimenteele liefde van onzen +tijd aan de Heidensche oudheid vreemd is geweest, dan wees de schrijver +van dit boek in de eerste plaats op het minnend paar <span class="mixcap">Antonius</span> en +<span class="mixcap">Cleopatra</span>, en op het testament van dien krachtigen Romeinschen veldheer. +Hij had daarin den wensch geuit om, waar hij ook zou sterven, begraven +te worden naast de vrouw, die hem tot het einde toe zoo dierbaar was. +Aan dat verlangen werd voldaan, en het innig verbonden leven dezer twee +zeer buitengewone menschen, dat aan de geschiedenis behoort, heeft reeds +meer dan eens een welkome stof geleverd aan kunst en poëzie.</p> + +<p>Vooral ten opzichte van <span class="mixcap">Cleopatra</span>, is hun beider bestaan gehuld in een +weefsel van romantiek, die zeer nabij komt aan de sprookjeswereld. Zelfs +haar ergste vijanden bewonderen hare schoonheid, en de zeldzame +geestesgaven die zij heeft bezeten. Daarentegen behoort haar karakter +tot de moeilijkste raadsels der zielkunde. De slaafsche geest der +Romeinsche dichters en schrijvers, die niet openlijk konden of wilden +erkennen welk een schitterend licht er uitging van de vijandin van hun +Staat en Keizer, hebben dat vraagstuk verklaard ten haren nadeele. Alles +wat Aegyptisch heette was bij de Romeinen gehaat of verdacht, en zij +konden aan deze vrouw, die te huis behoorde aan den Nijl, moeilijk +vergeven, dat zij eenmaal een <span class="mixcap">Julius Caesar</span> aan hare voeten had gezien, +en <span class="mixcap">Marcus Antonius</span> aan zich had onderworpen. Andere geschiedschrijvers, +met <span class="mixcap">Plutarchus</span> aan hun hoofd, hebben het raadsel eerlijker opgelost, +meermalen zelfs ten gunste van <span class="mixcap">Cleopatra</span>.</p> + +<p>Het was voor den schrijver een aangename taak de persoon dier +ongelukkige Koningin nader te leeren kennen, en uit het groote aantal +der bestaande oorkonden allereerst voor zich zelven een menschelijk +beeld te scheppen, waarin hij zelf gelooven kon. Jaren zijn +voorbijgegaan eer hij daarmede gereed was; doch nu, terwijl hij zijn +voltooide schilderij beziet, vreest hij dat misschien menigeen bezwaar +zal hebben tegen de helderheid zijner kleuren. Toch zou het den maker +geen moeite kosten, iedere tint die hij gebruikt heeft, te +rechtvaardigen. Wanneer hij, onder het werken, zijn heldin leerde +liefhebben, dan was dat, omdat hoe duidelijker deze merkwaardige +vrouwen-figuur vóór hem stond, hoe levendiger hij gevoelde en helderder +inzag, dat zij niet alleen medelijden en bewondering verdiende maar ook, +met al hare zwakheden en gebreken, die toewijding en liefde, die zij bij +zoovelen heeft gewekt.</p> + +<p>Niemand minder dan <span class="mixcap">Horatius</span> heeft <span class="mixcap">Cleopatra</span> dan ook genoemd: „<span xml:lang="la">non +humilis mulier</span>“,—een vrouw, die tot geen laagheid in staat was. Dit +<span class="pagenum" title="6"> </span><a id="p_6"></a>woord verkrijgt echter zijn grootste beteekenis, wanneer men weet dat +het prijkt in de hymne, die de dichter heeft gewijd aan <span class="mixcap">Octavianus</span> en +zijne overwinning over <span class="mixcap">Antonius</span> en <span class="mixcap">Cleopatra</span>. Het was stoutmoedig van +hem, in zulk een lied de vijandin van den overwinnaar met zooveel lof te +vermelden. Toch heeft hij dat gewaagd, en zijn woord, dat men een daad +mag noemen, behoort tot de schoonste eeretitels der veel miskende vrouw.</p> + +<p>Het had helaas een minder krachtige uitwerking dan het oordeel van <span class="mixcap">Dio</span>, +die meermalen de mededeelingen van <span class="mixcap">Plutarchus</span> verminkt, en zich dan ook +voornamelijk aansluit bij de comedie of de volksverhalen, die niet +durfden wagen te Rome de Aegyptische Vorstin in een gunstig daglicht te +plaatsen.</p> + +<p>Billijker dan de meeste Romeinsche berichtgevers toont zich de Griek +<span class="mixcap">Plutarchus</span>, die, ook ten opzichte van den tijd, onze heldin naderbij +kwam dan <span class="mixcap">Dio</span>. Zijn grootvader had zelfs nog allerlei dingen omtrent +<span class="mixcap">Antonius</span> en <span class="mixcap">Cleopatra</span> gehoord van zijn landgenoot <span class="mixcap">Philotas</span>, die +gedurende de glansperiode van het beroemde paar te Alexandrië, in die +stad als student verblijf had gehouden. Van alle schrijvers die van de +Koningin melding maken, is hij de vertrouwbaarste, doch ook van zijne +verzekeringen moet met omzichtigheid gebruik worden gemaakt. Wij hebben +ons, ook in de bijzonderheden, gehouden aan de aanschouwelijke en +duidelijke beschrijving die <span class="mixcap">Plutarchus</span> geeft van de laatste levensdagen +onzer heldin. Zij draagt geheel den stempel der waarheid, en het zou +willekeur geweest zijn daarvan af te wijken.</p> + +<p>De Aegyptische bronnen bevatten helaas niets, wat van eenig belang is +voor de ware schatting van <span class="mixcap">Cleopatra's</span> karakter, ofschoon wij +afbeeldingen bezitten van de Koningin alleen, of met haar zoon +<span class="mixcap">Caesarion</span>. Eerst in den allerlaatsten tijd (1892) werd te Alexandrië een +fragment gevonden van een kolossaal standbeeld van twee personen, dat +zeer waarschijnlijk <span class="mixcap">Cleopatra</span> voorstelt hand aan hand met <span class="mixcap">Antonius</span>. Het +bovenste gedeelte der vrouwen-figuur is tamelijk goed bewaard gebleven, +en vertoont een bevallig gevormd, jeugdig vrouwen gelaat. De +mannen-figuur is zeker vernietigd, toen op bevel van <span class="mixcap">Octavianus</span>, alle +standbeelden van <span class="mixcap">Antonius</span> vernield moesten worden. Aan Dr. <span class="mixcap">Walther</span> te +Alexandrië zijn wij een goede photographische afbeelding van dit +merkwaardig beeld verschuldigd. Behalve dat, zijn er betrekkelijk weinig +werken der beeldende kunst overig, de munten medegerekend, waaruit wij +het uiterlijk onzer heldin konden leeren kennen.</p> + +<p>Hoewel het den dichter vóór alles moet te doen zijn om zijn werk tot +een kunstwerk te maken, zoo gevoelt hij daarbij toch den plicht om +te streven naar getrouwheid. Evenals het beeld der Koningin moet +overeenkomen met hare persoonlijkheid, zoo moet ook het leven, dat +in dit boek wordt weergegeven, in iederen trek beantwoorden aan de +beschaving van het tijdperk dat geschilderd wordt. Om dit doel te +bereiken hebben we onze heldin geplaatst in het midden van een wijden +kring van menschen, op wie zij invloed heeft, waardoor het mogelijk werd +hare persoonlijkheid voor te stellen in de meest verschillende +verhoudingen met anderen.</p> + +<p>Mocht het den schrijver gelukt zijn het beeld der merkwaardige vrouw, +die zoo verschillend beoordeeld is geworden, niet minder „levend” en +geloofwaardig voor de oogen zijner lezers te stellen dan het zich heeft +afgedrukt in zijn eigen geest, dan zou hij met voldoening mogen terug +zien op de uren, die hij aan dit boek heeft gewijd.</p> + +<p class="right ri2">GEORGE EBERS.</p> + +</div> + +<p><span class="pagenum" title="7"> </span><a id="p_7"></a></p> + +<h2><a id="EERSTE_HOOFDSTUK"></a>EERSTE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Sinds lang had de bouwmeester Gorgias van Alexandrië geleerd de hitte +der Aegyptische middagzon te weerstaan. Ofschoon hij nog geen dertig +jaren telde, was hij het geweest die, eerst als medehelper van zijn +vader, en na diens dood als zijn opvolger, de groote gebouwen opgericht +had, waarmede Cleopatra de stad had verrijkt. Ook nu had zij hem weder +een nieuwe taak opgedragen, en toch had hij zich, nog vóór het rustuur +hierheen begeven, om aan den wensch te voldoen van een jongeling, die +nog nauwelijks den knapenleeftijd ontwassen was.</p> + +<p>Dit offer gold dan ook niemand minder dan Caesarion, den zoon van +koningin Cleopatra en den grooten Julius Caesar. Antonius had hem met +den trotschen naam van »Koning der koningen” vereerd—maar daarom was +het hem toch in geenen deele vergund te bevelen of heerschappij te +voeren; integendeel, zijne moeder hield hem geheel van de regeering +buitengesloten, en hij zelf verlangde evenmin daarnaar. Zoo had dus +Gorgias, indien hij gewild had, aan zijn verzoek geen gehoor behoeven +te geven, en dit te meer, daar het hem duidelijk bleek, dat Caesarion +hem in het geheim wilde spreken. De bouwmeester kon in de verte niet +vermoeden wat hij hem wilde mededeelen, in ieder geval zou het onderhoud +niet lang kunnen duren, want de vloot, waarmede de koningin en Marcus +Antonius naar Griekenland overgestoken waren, moest nu reeds die van +Octavianus hebben ontmoet, en zoo was waarschijnlijk de slag geleverd, +die het lot der wereld beslissen zou. Gorgias geloofde dat Antonius +en de koningin overwinnaars zouden zijn, en hij wenschte dit het +doorluchtig paar van harte toe. Zelfs moest hij handelen alsof de +uitslag van den strijd reeds verzekerd was, want hij moest de +toebereidselen tot de plechtige ontvangst der overwinnaars leiden, +voor zoover die tot zijn vak <span class="pagenum" title="8"> </span><a id="p_8"></a>behoorden, en nog heden bepalen waar het +kolossale beeld moest opgericht worden, dat Antonius voorstelde met +zijne koninklijke geliefde aan de hand.</p> + +<p>Mardion, een <ins class="corr" id="corr1" title="Bron: euneuch">eunuch</ins>, dien Cleopatra in hare afwezigheid als Regent had +aangesteld, en de groot-zegelbewaarder Zeno, die zelden in gevoelen met +hem verschilde, wenschten het op een andere plaats te zien. Dit had +echter tegen, dat dan een stuk grond, dat privaat eigendom was, daarvoor +gebruikt moest worden, en hieruit konden moeilijkheden ontstaan, die +Gorgias<ins class="corr" id="corr2" title="Bron: ."></ins> afschrikten. Maar ook als kunstenaar kon hij met het plan van +Mardion niet ingenomen zijn, want op den grond van Didymus zou het beeld +wel aan de zee staan, zooals de Regent en de zegelbewaarder vooral +wenschten, maar het zou daar geen achtergrond hebben. In ieder geval +kon de bouwmeester zich nu het verzoek van Caesarion ten nutte maken +om van de plaats der bijeenkomst, de hooge trappen van den Isistempel, +het Bruchium te overzien, en een geschikte plek voor zijn beeld uit te +zoeken. Er was hem veel aan gelegen die te vinden, want de meester die +dit kunstwerk had vervaardigd, was zijn vriend geweest en had kort na de +voltooiing er van de oogen gesloten.</p> + +<p>Het heiligdom, van waaruit Gorgias zijn onderzoekenden blik in het rond +liet gaan, lag op een der schoonste gedeelten van het Bruchium. In deze +wijk van Alexandrië stonden de koninklijke paleizen met alles wat +daarbij <ins class="corr" id="corr3" title="Bron: behoorden">behoorde</ins>, de prachtigste tempels (het Serapeum, dat in een +ander deel der stad lag, niet medegerekend) en de grootste schouwburgen +der stad. Hier riep het Forum den raad der Macedonische burgers tot +hunne vergaderingen bijeen, en bood het Museum een tehuis aan de +geleerden. Het kleine plein, dat den Isistempel ten oosten begrensde, +werd gewoonlijk den Muzenhoek genoemd, ter eere van de marmeren +vrouwenbeelden vóór de poort van het huis, dat met zijn grooten tuin +de noordzijde, naar de zee toe afsloot, en dat aan den ouden algemeen +geachten geleerde Didymus behoorde, die ook lid van het Museum was.</p> + +<p>Het was een warme dag geweest, en het voorhof van den Isistempel bood +den bouwmeester een welkome schaduw. Dit heiligdom rustte op een hoogen +onderbouw, en een trap van vele treden leidde naar het inwendige +gedeelte. Van hieruit had Gorgias een ruim vergezicht. De meeste +gebouwen die hij hier zag waren uit den tijd van Alexander en van zijn +opvolgers uit het geslacht der Ptolemaeërs, maar enkele, en dat niet +de slechtste, waren zijn eigen werk of dat van zijn vader. Die aanblik +deed zijn hart kloppen, en vervulde hem met geestdrift en vreugde. Hij +had Rome gezien en menige andere stad, <span class="pagenum" title="9"> </span><a id="p_9"></a>die tot de allerschoonste en +volkrijkste werden gerekend, maar nergens was zulk een tal van heerlijke +kunstwerken bijeen als in zijne vaderstad. »Al wilden de goden zelve +beproeven,” dacht hij, »om voor de bewoners van den Olympus een woning +te bouwen, die met hunne grootheid en schoonheid in overeenstemming was, +toch zou die niet veel rijker kunnen zijn, noch meer aan de behoefte van +het kunstenaars gemoed voldoen, dan de gebouwen aan het strand van zulk +een zee.” Daarbij hield hij de hand boven de oogen, en de man die anders +al zijn oplettendheid wijdde aan de kleine bijzonderheden van het werk +dat hem bezighield, gunde zich nu eens het genot van den indruk dien het +geheel op hem maakte, en waartoe hij zelf zooveel bijgedragen had. En +terwijl hij met zijn kennersoog aan iederen tempel en zuilengang de +harmonie en volmaaktheid der vormen bewonderde, haalde hij diep adem en +bekende bij zich zelven, dat zijne kunst toch de schoonste van allen +was, en dat niets haalde bij het oprichten van koninklijke gebouwen.</p> + +<p>Zeker hadden de vorsten, die sinds driehonderd jaren in deze omgeving +al die paleizen hadden doen verrijzen, hetzelfde gedacht. Zij hadden +daardoor zoowel de grootte van hunne macht en hun rijkdom, als hun +eerbied voor de goden en de liefde voor het schoone en de kunst getoond. +Geen enkel koningsgeslacht op aarde kon zich beroemen op een prachtiger +woonplaats. Ook dit erkende de bouwmeester, terwijl het donkerblauw van +de zee en den hemel zich verbond met het licht der zon, om alles wat +kunst en vernuft van den mensch hier te voorschijn geroepen had, in zijn +volle schoonheid te doen uitkomen. Het wachten, dat den werkzamen man +dikwijls moeilijk viel, werd hier op dit uur tot een genoegen. De +stralen uit de diadeem der koningin de Zon, overgoten naar alle zijden +de witmarmeren zuilen met een schitterend licht, en spiegelden zich op +het vlak van het gepolijst graniet der obelisken, en de niet minder +gladde wanden van wit, geel en groen marmer, syeniet en bruin gevlekt +porfier, aan heiligdommen en paleizen. Het was alsof zij de bonte +mozaïkfiguren, die den grond bedekten, overal waar geen rijweg dien +doorsneed, noch boomen groeiden, wilden doen ineensmelten, terwijl het +blinkend metaal of het glazuur der tichels op de daken ze schitterend +terugkaatste. Hier gleden die stralen langs de metalen sieraden, dáár +schenen zij in glans te wedijveren met de vergulde koepels, en weer +verder gaven zij aan het fraai groen der met platina overtrokken bronzen +oppervlakte, den gloed van smaragd. De blauw en rood geverfde deelen van +den marmeren tempel werden in lazuursteen en koraal, en de vergulde in +topaas veranderd. De afbeeldingen op den ingelegden vloer en aan de +<span class="pagenum" title="10"> </span><a id="p_10"></a>binnenmuren der zuilengangen staken nu nog duidelijker dan anders af +bij de witte marmerblokken er om heen. Daardoor boden deze in plaats van +schitterende eentonigheid, nu het oog een aangename afwisseling aan.</p> + +<p>Hoe werd ook de kleurenpracht van vlaggen en wimpels, die naast de +obelisken en pylonen, van triomfbogen, tempels en paleizen waaiden, door +het licht der avondzon verhoogd! Doch schooner nog dan het kostbare +purperblauw der vlag op het paleis, dat op het schiereiland Lochias +stond, en waar nu de kinderen van Cleopatra woonden, was de kleur van de +zee, die dicht bij de kust het donkerst, verderop steeds lichter blauw +werd, doorspeeld met bewegelijke strepen van wit en helder groen.</p> + +<p>Wanneer Gorgias van een schoon natuurtooneel of kunstwerk genoot, dan +was hij gewoon den indruk, dien dat maakte, ongestoord op zijne ziel te +laten inwerken, en daarbij alles om zich heen te vergeten. Toch had hij +ditmaal het doel niet uit het oog verloren, waarvoor hij hier gekomen +was. Neen, de tuin van Didymus was toch niet de rechte plaats voor het +laatste werk van zijn vriend!</p> + +<p>Terwijl hij de hooge platanen, sykomoren en mimosa's, die het oude huis +van den geleerde omgaven, nog eens onderzoekend bezag, kwam er op het +stille plein daar beneden op eens leven. Van alle zijden stroomde het +volk voor Didymus' huis bijeen, alsof daar wat bijzonders was te zien. +Wat zouden die lieden toch verlangen van den teruggetrokken man? Hij +keek oplettend toe, maar keerde zich weldra weder om, daar op eens zijn +eigen naam hem van beneden in de ooren klonk.</p> + +<p>Een wonderlijke optocht naderde den tempel. Het was een troepje +gewapenden, voorafgegaan door een breedgeschouderden kleinen man, wiens +groot zwaargelokt hoofd door een dubbelen lauwerkrans was gesierd, en +die in een levendig gesprek gewikkeld was met iemand die veel jonger +scheen. Vóór de trap van den tempel was hij met zijn gevolg blijven +staan om den bouwmeester te begroeten, en deze riep hem van boven af +eenige vriendelijke woorden toe. Nu maakte de bekranste zich gereed om +de trap op naar hem toe te gaan, maar zijn metgezel hield hem daarvan +terug, en na een korte woordenwisseling gaf hij den jongen man de hand, +wierp het zware hoofd in den nek, en trok, trotsch als een pauw, met +zijn gevolg verder. De ander zag hem schouderophalend na, en riep +Gorgias vragend toe, wat hij daarboven van de godin begeerde.</p> + +<p>»Uw bijzijn,” riep de bouwmeester vroolijk terug.</p> + +<p>»Dan wil Isis u heden hare gunst bewijzen,” luidde het wederwoord, en +een oogenblik later schudden de beide jonge mannen elkander hartelijk +de hand. Beiden waren welgevormd <span class="pagenum" title="11"> </span><a id="p_11"></a>en groot; beider gelaat getuigde van +hunne Grieksche afkomst, en men had hen bijna voor broeders kunnen +houden, indien niet aan den bouwmeester alles krachtiger en minder +schoon gevormd geweest was dan aan den ander, dien hij »Dion” en zijn +vriend noemde.</p> + +<p>Deze begon dadelijk den spot te drijven met den bekranste die hem +zooeven verlaten had, en die Anaxenor heette. Hij was een beroemd +citerspeler, wien Antonius de inkomsten van vier steden had geschonken +en daarbij de vergunning om een lijfwacht te houden. Gorgias deed met +zijne zware stem lustig mee, maar weerhield hem ook nu en dan door een +verstandige opmerking om al te ver te gaan. Het bleek hieruit duidelijk +hoe verschillend de beide vrienden van karakter waren, ofschoon +van één leeftijd en van eenzelfde afkomst. Wel bezaten beiden een +zelfvertrouwen, dat voor hunne jaren ongewoon was, doch de bouwmeester +had zich dat door arbeid en verdienste verworven, terwijl Dion het aan +rijke bezittingen en een onafhankelijke positie te danken had. Als men +niet wist dat Dion in den raad der stad reeds meer dan eens door het +gewicht van zijn weldoordachte en goed uitgesproken redevoeringen bij +een besluit den doorslag gegeven had, dan zou men hem licht voor een +van die zorgelooze, wereldsche rijke lieden gehouden hebben, waaraan +het onder de jeugd van Alexandrië toenmaals niet ontbrak. Aan den +bouwmeester echter sprak alles, van den blik zijner oogen af tot aan het +grove leder der sandalen toe, van een ernstigen geest en de bescheiden +degelijkheid van zijn geheele persoon.</p> + +<p>Zij hadden vriendschap gesloten toen Gorgias voor Dion een nieuw paleis +had gebouwd, in de plaats van het oude, waar zijn familie had gewoond<ins class="corr" id="corr4" title="Bron: ,">.</ins> +Bij zulk een langdurigen omgang, vooral wanneer het niet enkel om +voorschrift en uitvoering is te doen, komt men licht nader tot elkander. +Daarenboven was in dit geval hij, die de opdracht deed, slechts de +wenschende en raadplegende, de kunstenaar daarentegen de hartelijke +vriend geweest, die zijn beste krachten inspant om tot werkelijkheid +te maken wat den ander als het hoogste voor oogen staat. Op deze wijze +hadden zij elkander leeren waardeeren, en eindelijk was de een den ander +onmisbaar geworden. Evenals de bouwmeester in den jongen aanzienlijken +man veel had ontdekt dat hij niet vermoed had, zoo was het ook voor +dezen een verrassing geweest in den ernstigen kunstenaar een geschikten +makker te vinden, dien het—en dat maakte hem zijn vriend nog +dierbaarder—geenszins aan kleine fouten ontbrak.</p> + +<p>Zoodra het paleis tot tevredenheid van Dion en als een sieraad der +stad was voltooid, verkreeg de vriendschap der <span class="pagenum" title="12"> </span><a id="p_12"></a>jonge lieden een nieuwe +gedaante, en het zou moeilijk zijn te zeggen, wien van de twee zij het +meeste waard was.</p> + +<p>Zooeven was Dion door den citerspeler aangehouden, omdat deze hem naar +bevestiging vroeg van het bericht dat de vereenigde strijdmacht van +Antonius en Cleopatra een groote overwinning had behaald, te water en te +land.</p> + +<p>In het eethuis te Kanopus, waar hij zijn ontbijt had gebruikt, waren +allen reeds vol geweest van de blijde tijding, en er was veel wijn +gedronken op het welzijn der overwinnaars en den ondergang van den +vijand.</p> + +<p>»Nu is het,” riep Dion, »dezer dagen niet alleen de onnoozele +citerspeler die mij voor alwetend houdt, maar ook menig verstandig +mensch. En dat waarom? Omdat ik de neef ben van den zegelbewaarder Zeno, +die zelf wanhopig is, omdat hij niets weet, zelfs het allergeringste +niet.”</p> + +<p>»Maar hij staat ook het dichtst bij den Regent,” merkte Gorgias op, »en +zoo iemand, dan moet hij toch hooren wat er met de vloot is gebeurd.”</p> + +<p>»Zegt gij dat ook al!” klaagde de ander. »Als ik zoo vaak op een steiger +of muur, hoog boven den grond moest staan als gij, architect—wel, bij +den Hond, dan zou het mij niet zijn ontgaan uit welken hoek de wind +waait. Nu reeds sinds veertien dagen blaast hij uit het zuiden en houd +de schepen tegen, die van het noorden komen. De Regent weet niets, in +het geheel niets, en mijn oom natuurlijk even weinig. En wanneer zij +al iets wisten, zouden zij wel zoo wijs zijn om niet ook mijne kennis +daarmede te verrijken.”</p> + +<p><ins class="corr" id="corr5" title="Bron: «">»</ins>Er zijn toch ook andere geruchten,” zeide de bouwmeester bedenkelijk. +»Als ik in Mardions plaats was...”</p> + +<p>»Zeg de goden dank, dat gij het niet zijt,” lachte de ander. »Hij zit in +de zorgen, als een visch in zijn schubben. En die eene, de grootste van +allen... daaraan brandde zich gisteren de jonge onnoozele Antyllus, toen +hij bij Barine was. Arme knaap! Te huis kreeg hij zeker nog heel wat +daarover te hooren van zijn gouverneur.”</p> + +<p>»Gij meent zijne aanmerking op de tegenwoordigheid der koningin bij de +vloot?”</p> + +<p>»Stil!” viel Dion hem in de rede, en legde den vinger op zijn mond; want +vele mannen en vrouwen kwamen de trap van den tempel op. Verscheidene +droegen bloemen en koeken in de hand, en op het gelaat van de meesten +lag blijde ontroering. De tijding van een overwinning was ook hen ter +oore gekomen, en nu wenschten zij een offer te brengen aan de godin, die +Cleopatra, »de nieuwe Isis”, boven alle andere begunstigde.</p> + +<p><span class="pagenum" title="13"> </span><a id="p_13"></a></p> + +<p>In het voorhof van het heiligdom heerschte groote levendigheid. Men +hoorde het gekletter der ringen aan het sistrum<a id="FNa1" href="#FN1" class="fnanchor"><sup>1</sup>)</a>, en het halfluid +gezang der priesters. Het stille voorportaal van het kleine heiligdom +der godin, dat hier in de Grieksche paleizenwijk even weinig bezocht +werd als de groote Isistempel in de Rhakotis overvol placht te zijn, was +nu de allerongeschikste plek geworden, waar mannen, die de leiders der +staatszaken zoo van nabij kenden, elkander rustig konden spreken. Het +gezegde van Antyllus, de negentienjarigen zoon van Antonius, dat hem +ontsnapt was in het huis van Barine, een jonge, schoone vrouw, die alle +aanzienlijke jonge lieden van Alexandrië tot zich trok, was des te +onvoorzichtiger, omdat het zoo geheel overeenkwam met het gevoelen der +meer verstandige menschen. De lichtzinnige jongeling koesterde eene +dwepende vereering voor zijn vader, maar Cleopatra, die door de +Aegyptenaren als diens wettige gemalin werd beschouwd, was niet zijne +moeder. Dat was Fulvia, de eerste vrouw zijns vaders geweest; daarom +gevoelde hij zich vóór alles Romein, en zou duizendmaal liever aan de +Tiber gewoond hebben dan hier. Daarbij was het een uitgemaakte zaak, die +de beste vrienden zijns vaders niet verhelen konden, dat de aanwezigheid +der koningin bij het leger Antonius hinderde, en afbreuk moest doen aan +den koenen moed van den veldheer. Dat had Antyllus met de onvoorzichtige +openhartigheid, die hij van zijn vader had, uitgesproken ten aanhoore +van alle gasten van Barine, en wel in een vorm, die te Alexandrië, waar +men zoo iets aardig vond, maar al te snel verbreid werd.</p> + +<p>Tot de geringe lieden die in den tempel bijeengebracht waren door het +bericht der overwinning, drong iets dergelijks slechts langzaam door, +maar menigeen kende zeker den zoogenaamden koning Cæsarion, dien de +bouwmeester hier verwachtte. Daarom vond hij het geraden den zoon der +koningin beneden aan de trap te ontvangen. Zoo daalden dan beiden af +naar het plein, doch de talrijke menigte die hier den tempel binnenkwam +en daar voor het huis van den geleerde bijeenstroomde, maakte hun het +heen en weer gaan zeer moeilijk. Zij waren beiden verlangend om te weten +of het gerucht, dat men Didymus zijn tuin wilde ontnemen, om er het +standbeeld te plaatsen, zich reeds had verbreid, en al spoedig vernamen +zij, dat dit werkelijk zoo was. Men zeide zelfs dat ook het huis moest +worden gesloopt, en dat wel binnen enkele uren. Natuurlijk verhief zich +daartegen een felle tegenstand, maar een lange magere man scheen zich +tot taak gesteld te hebben de overheid te verdedigen.</p> + +<p><span class="pagenum" title="14"> </span><a id="p_14"></a></p> + +<p>De beide vrienden kenden hem wel. Het was de Syriër Philostratus, een +knap improvisator en volksredenaar die de slechtste zaken verdedigde +en zijn gladde tong ter beschikking stelde van ieder, die hem goed +betaalde. »Thans,” zeide Dion, »staat de schelm zeker in dienst van mijn +oom. Het denkbeeld om het beeld daar ginds te plaatsen, is immers van +hem afkomstig, en het zal moeilijk gaan hem van zoo iets af te brengen. +Daarbij zijn hier zeker ook andere bedoelingen in het spel. Dat zij nu +juist dien Philostratus hebben omgekocht! Wie weet of er niet iets met +Barine achter steekt, die immers helaas met dien pleitbezorger gehuwd +was, eer hij haar verstootte.”</p> + +<p>»Verstootte!” viel Gorgias hem driftig in de rede. »Dat klinkt al te +sterk. Het is waar, dat heeft hij gedaan, doch om hem zoover te brengen, +offerde de beklagenswaardige vrouw de helft van het vermogen op, dat +haar vader met zijn penseel had verdiend, en nog meer dan dat. Gij weet +evengoed als ik dat het leven aan de zijde van dien ellendeling haar +eindelijk onverdragelijk geworden was.”</p> + +<p>»Gij hebt gelijk,” gaf Dion kalm ten antwoord. »Toen geheel Alexandrië +bij haar Jamelos<a id="FNa2" href="#FN2" class="fnanchor"><sup>2</sup>)</a> op het Adonisfeest van bewondering was vervuld, had +zij den nietswaardigen levensgezel niet langer noodig.”</p> + +<p>»Hoe kunt gij er een genoegen in vinden op de vrouw die gij gisteren nog +zoo vlekkeloos noemdet, zoo bevallig, zoo eenig, nu zulk een schaduw te +werpen?”</p> + +<p>»Dat doe ik opdat het sterke licht, dat van haar uitgaat, u niet geheel +verblinde. Ik weet hoe gevoelig gij zijt.”</p> + +<p>»Spaar mij dan liever, in plaats van mij te prikkelen. Bovendien geeft +uwe veronderstelling te denken. Barine is de kleindochter van den man, +wien zij zijn huis willen afnemen, en de pleitbezorger wil het voor +beide kanten goedmaken. Maar ik zal er tusschenbeide komen. Het is aan +mij, de plaats voor het standbeeld te bepalen.”</p> + +<p>»Aan u?” vroeg de ander. »Ja, als geen machtiger dan gij u vóór is. Ik +wilde mijn oom al overreden, maar ook boven hem staat nog deze en gene. +De koningin is weliswaar weg, maar Iras, wier bevelen ook niet in den +wind gesproken zijn, zeide mij nog dezen morgen dat zij omtrent de +plaatsing van het beeld hare eigen gedachten had.”</p> + +<p>»Dus gij zijt het,” riep de bouwmeester uit, »die Philostratus hierheen +hebt gebracht!”</p> + +<p>»Ik?” vroeg de ander verbaasd.</p> + +<p>»Ja, gij!” hield Gorgias vol. »Hebt gij mij niet zelf gezegd <span class="pagenum" title="15"> </span><a id="p_15"></a>dat Iras, +met wie gij als knaap hebt gespeeld, u nu lastig begon te worden, omdat +zij al uwe schreden naging? En ook... gij zijt een trouw bezoeker van +Barine, en zij trekt u zoo openlijk boven ons allen voor, dat Iras het +licht gehoord kan hebben.”</p> + +<p>»Als Argus honderd oogen heeft, zoo heeft de jaloerschheid er duizend,” +gaf zijn vriend ten antwoord, »en toch verlang ik van Barine niets dan +in dezen vervelenden tijd van wachten, in den avond een paar aangename +uren. Het zij zoo! Iras—zoo denkt men—heeft gehoord dat de gevierde +vrouw mij genegen is. Iras zelve is dat ook een weinig, en daarom juist +heeft zij getracht de gunst van Philostratus te winnen. Gelooft gij dat +zij zooveel moeite deed om de vrouw, die zich tusschen haar en mij +plaatst, of ook om den ouden man, die het geluk of ongeluk heeft de +grootvader van haar mededingster te zijn, kwaad te doen? Neen, neen. +Dat zou al te laag zijn! En waarlijk, wanneer Iras Barine ten val wilde +brengen, dan had zij daarvoor niet zulk een langen, listigen omweg +behoeven te gaan. Bovendien is zij niet werkelijk boos. Of zou zij het +toch zijn? Ik weet alleen, dat zij geen middelen schuwt, als het er om +te doen is voor de koningin iets gedaan te krijgen, en verder, dat de +uren in haar gezelschap bijzonder snel voorbijgaan. Ja, Iras, Iras.... +ik spreek dien naam gaarne uit. En toch bemin ik haar niet, en zij, zij +bemint allereerst zich zelve, en wat maar weinigen kunnen zeggen, een +tweede nog meer. Wat geeft zij om de wereld, wat geeft zij om mij, +vergeleken bij de koningin, de afgod van haar hart? Sedert die weg is, +voelt zij zich als de verlaten Ariadne, als een jonge ree, die van haar +moeder is afgedwaald. Maar wacht eens, misschien is zij toch er bij in +'t spel; de koningin vertrouwt haar als eene zuster, als haar eigen +dochter. Niemand weet wat zij en Charmion voor haar zijn. Zij heeten +kamervrouwen maar eigenlijk zijn zij de hartsvriendinnen van hare +gebiedster. Toen Cleopatra, bij het uitzeilen der vloot, Iras hier moest +laten, daar zij toen aan koorts leed, droeg zij haar op voor de kinderen +te zorgen. Ook voor die welke reeds een baard kregen, den »Koning der +koningen” Cæsarion, wien zijn gouverneur voor iedere ongehoorzaamheid +kastijdt, en voor den woesten knaap Antyllus, die de laatste avonden +toegang verkreeg bij onze vriendin.”</p> + +<p>»Zijn eigen vader, Antonius, heeft hem dien verschaft.”</p> + +<p>»Juist, en Antyllus bracht weder Cæsarion bij haar. Dat hindert +Iras, evenals alles wat de koningin verdriet kan doen. Ter wille van +Cleopatra, die zij voor ergernissen sparen wil, zit Barine haar in +den weg, en misschien haat zij haar ook een weinig ter wille van mij. +Nu laat zij toe, dat den grootvader, dien Barine zoo liefheeft, iets +aangedaan wordt, dat de verwende, <span class="pagenum" title="16"> </span><a id="p_16"></a>onvoorzichtige vrouw zeker niet kalm +opnemen kan, en dat haar prikkelen zal om een dwaasheid te begaan, die +weder gelegenheid geven zal iets tegen haar te beproeven. Het is Iras +zeker niet te doen om haar van het leven te berooven, maar misschien +denkt zij aan verbanning of iets dergelijks. Zij kent de menschen +evengoed als ik haar ken. Zij was in vroeger tijd mijn buurmeisje, dat +ik menigmaal uit den boom heb moeten helpen, als het vlugge ding daarin +geklauterd was.”</p> + +<p>»Ik heb u zelf deze vermoedens aan de hand gedaan, maar toch geloof ik +niet dat zij tot zulke kuiperijen in staat is,” zeide Gorgias +ongeloovig.</p> + +<p>»Wat ik van haar geloof?” viel de andere hem levendig in de rede. »Ik +verplaats mij alleen maar in gedachte aan het hof, en in de ziel der +vrouw, die daar medehelpt om zonneschijn en regen te maken. Gij laat, +als bekwaam bouwmeester, eerst zuilen afronden en balken hakken, opdat +die later het dak zullen dragen, waarop gij de aandacht vestigen wilt, +wanneer de tijd daartoe gekomen is. Zij, en al degenen die aan het hof +een woordje meespreken, denken het eerst aan het dak, en dan zoeken +zij wat zij maar krijgen kunnen bijeen, om het in de hoogte te brengen +en te steunen. Daartoe kunnen zelfs lijken dienen, verwoeste levens en +gebroken harten. Al waar het op aankomt is, dat het dak zoo lang blijft +staan, totdat de bouwmeester—de koningin—het ziet, en voor goed +verklaart. Het andere.... maar zie eens, die wagen dáár brengt zeker.... +gij wildet....”</p> + +<p>Hier bleef hij steken, legde de hand op den arm van zijn vriend, en +fluisterde hem haastig toe: »daar zit zeker Iras achter, en het is niet +Antyllus, maar de zwaarmoedige knaap daarginds, voor wien zij werkt. +Toen zij zooeven van het standbeeld sprak, vroeg zij in één adem naar +hem, en of ik hem eergisteravond had gezien, en juist dien dag was hij +bij Barine. De aanslag is stellig op haar gemunt, en Iras doet niets ten +halve. Men vangt geen muizen als de val dicht is, en Iras heft haar +kleine hand al op, om haar te openen.”</p> + +<p>»Indien maar geen mannenhand haar tegenhoudt,” antwoordde de bouwmeester +knorrig. Daarop ging hij het voertuig te gemoet en te gelijk den ouden +man, die juist uitgestapt was, en die nu naar de beide vrienden toe +kwam.</p> + +<hr class="fnsep" /> + +<div class="footnote"><a id="FN1" href="#FNa1" class="label"><sup>1</sup>)</a> Geraasmakend muziekinstrument, bij den Isisdienst in +gebruik.</div> + +<div class="footnote"><a id="FN2" href="#FNa2" class="label"><sup>2</sup>)</a> Klaagzang.</div> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="17"> </span><a id="p_17"></a></p> + +<h2><a id="TWEEDE_HOOFDSTUK"></a>TWEEDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Dion wilde zich bescheiden verwijderen, toen Cæsarions metgezel op hen +toetrad en hen groette. Hij kende beiden goed, en verzocht daarom ook +Dion, te blijven. Er was iets rustigs en afgemetens in de stem en de +bedaarde bewegingen van dezen forschen man met de breede schouders en de +hooge gestalte. Wel was hij nog niet eens diep in de veertig, maar zijn +grijze haren en zijn geheele wijze van optreden die achting afdwong, +schenen een hoogeren leeftijd aan te duiden.</p> + +<p>»De jonge koning daar,” begon hij, met een vriendelijke klankrijke stem, +terwijl hij op den wagen wees, »wenscht u, Gorgias, hier persoonlijk +te spreken, doch op mijn raad wil hij zich liever niet onder de +volksmenigte vertoonen. Daarom komen wij ook in een gesloten +rijtuig.—Als ge er niet tegen hebt, stap dan een oogenblik bij hem +in, en luister naar hem, terwijl ik hier eens rondzie. Er schijnen +belangrijke dingen te gebeuren, en daar—of vergis ik mij? Is het +gevaarte, dat zij hierheen sleepen, misschien het standbeeld van de +koningin en haar vriend? Waart gij het zelf Gorgias, die deze plek +daarvoor uitgekozen hebt?”</p> + +<p>»Neen,” antwoordde de bouwmeester beslist. <ins class="corr" id="corr6" title="Niet in Bron.">»</ins>Deze overbrenging geschiedt +zelfs zonder mijn medeweten, en tegen mijn zin.”</p> + +<p>»Dat dacht ik al,” was het antwoord. »Cæsarion wenscht u juist te +spreken omtrent dit beeld. Indien gij de oprichting daarvan op het stuk +grond van Didymus verhinderen kunt,—des te beter. Ik zal gaarne doen +wat ik kan om u bij te staan, maar in de afwezigheid der koningin vermag +ik slechts weinig.”</p> + +<p>»Wat zal ik u van mijn eigen invloed zeggen?” vroeg de bouwmeester. »Wie +van ons weet in dezen tijd of de hemel morgen blauw zal zijn of grijs? +Eén ding staat bij mij vast: voor zoover het van mij afhangt, zal alles +geschieden om deze onrechtmatige bejegening van een achtbaar burger +dezer stad, deze <span class="pagenum" title="18"> </span><a id="p_18"></a>inbreuk op de wet en beleediging van den goeden smaak +te voorkomen.”</p> + +<p>»Zeg dat aan den jongen koning, maar vooral voorzichtig,” verzocht +Archibius, terwijl de bouwmeester zich omkeerde om naar den wagen te +gaan.</p> + +<p>Zoodra Dion en de andere man alleen waren, trachtte de eerste iets +naders te hooren omtrent de reden van het toenemend rumoer, en daar hij, +evenals ieder welgezind Alexandrijn Archibius hoogachtte, en wist dat +hij den eigenaar van den veelbesproken tuin en ook diens kleindochter +Barine kende, deelde hij hem zonder voorbehoud alles mede, waarover hij +zich ongerust maakte.</p> + +<p>»Iras,” zeide hij op zijn vertrouwelijke wijze, »is immers uwe nicht, +en ik weet dat gij haar kent. Zij schept er thans behagen in om op +den weg eener vrouw, die zij geen goed hart toedraagt, en die zij voor +onvoorzichtig aanziet, een gouden appel neer te leggen, in de hoop dat +zij dien zal oprapen, en daardoor aanleiding geven dat zij van diefstal +wordt beschuldigd.”</p> + +<p>Archibius zag hem bij deze beeldspraak vragend aan, en daarom ging hij +op een anderen toon ernstiger voort: »Zeus is groot, maar het noodlot +is machtiger dan hij. Mijn oom Zeno vermag veel, maar als Iras en +uwe zuster Charmion, die nu helaas bij de koningin is, iets willen +doorzetten, dan moet hij en de Regent Mardion de zeilen strijken. Hoe +beminnelijker Cleopatra is, des te zekerder stelt ieder een plaats in +hare nabijheid op den allerhoogsten prijs, en vooral hooger dan zulke +kleinigheden als recht en wet.”</p> + +<p>»Dat zijn harde woorden,” antwoordde de ander, »en zij schijnen mij te +bitterder, omdat zij een kern van waarheid bevatten. Ons hof deelt het +lot van alle andere in het Oosten, en hij, wien Rome vroeger het +voorbeeld gaf van recht en wet heilig te houden.....”</p> + +<p>»Die,” viel Dion in, »mag nu dáárheen gaan, om te zien hoe ruw men beide +met voeten treedt. De machthebbenden hier en ginds mogen elkander +uitlachen zooals de waarzeggers doen, zij zijn toch broeders van ééne +soort....”</p> + +<p>»Slechts met dat onderscheid,” merkte Archibius op, »dat bij ons aan het +hoofd van den Staat de beminnelijkheid en gratie in eigen persoon staan, +terwijl het in Rome het tegenovergestelde is: ruwe hardvochtigheid en +wreede overmoed of verachtelijk gekruip voeren dáár de teugels.”</p> + +<p>Hier hield Archibius plotseling op, en wees op een troep schreeuwende +lieden, die op hen afkwamen. Dion zeide: »Gij hebt gelijk. Laten wij +dit gesprek liever voortzetten in het huis van de schoone Barine. Doch +ik vind u daar slechts zelden, en <span class="pagenum" title="19"> </span><a id="p_19"></a>toch hebt gij haar vader zoo goed +gekend, en is er bij haar altijd iets belangwekkends te hooren. Ik ben +haar vriend. Dat kan op mijn leeftijd ook beteekenen: haar geliefde, +maar in ons geval is dit niet zoo. Misschien gelooft gij mij, want gij +hebt immers zelf het recht u de vriend van de bevalligste aller vrouwen +te noemen.”</p> + +<p>Een weemoedige glimlach gleed bij deze woorden over het ernstige, +fijnbesneden gelaat van den veertiger, en met een afwerend gebaar +antwoordde hij luchtig:</p> + +<p>»Ik ben met Cleopatra opgegroeid, maar de geringe man bemint een +koningin niet anders dan als een godheid. Ik geloof gaarne aan uwe +vriendschap voor Barine, maar ik houd die toch voor gevaarlijk.”</p> + +<p>»Wanneer gij daarmede bedoelt dat zij haar schaden kan,” hernam Dion, +en hief het hoofd op, als om te kennen te geven dat hij van hem geene +waarschuwing noodig had, »dan hebt gij misschien gelijk. Maar ik verzoek +u mij niet verkeerd te begrijpen. Ik ben niet ijdel genoeg om te denken, +dat ik indruk kan maken op haar hart, maar er zijn helaas velen, die +het de jonge vrouw niet vergeven dat zij op mij aantrekkingskracht +uitoefent, evenals zij dat op allen doet. Zoovele mannen als het huis +van Barine gaarne bezoeken, zoovele vrouwen moeten er noodzakelijk zijn, +die het gaarne gesloten zouden zien. Tot haar behoort natuurlijk ook +Iras. Zij heeft een wrok tegen mijn vriendin, ja ik vrees zelfs, dat wat +gij daar ginds ziet, de appel is, dien zij daar geworpen heeft om haar +daarmede, zoo niet in het verderf te storten, dan toch uit de stad te +verwijderen, eer de koningin—de goden verleenen haar de overwinning! +terugkeert. Gij kent Iras, want zij is uwe nicht. Evenals uw zuster +Charmion vreest zij voor niets, wanneer het er op aan komt voor de +koningin eenig leed of verdriet uit den weg te ruimen, en het zal +Cleopatra allerminst verheugen, als zij verneemt, dat de beide knapen, +wier welzijn haar ter harte gaat, Antyllus en Cæsarion, hun weg naar +eene Barine gevonden hebben—hoe onbesproken overigens haar naam ook +is.<ins class="corr" id="corr7" title="Niet in Bron.">”</ins></p> + +<p>»Dat heb ik ook reeds gehoord,” antwoordde Archibius, »en ik maak er +mij ook ongerust over. Antonius' zoon heeft veel van de onverzadelijke +genotzucht zijns vaders. Maar Cæsarion! Die waagde zich nog niet uit +het droomleven dat hij leidt, in de wereld. Wat een ander nauwelijks +opmerkt, is genoeg om hem te kwetsen. Ik vrees dat Eros voor hem +fijngepunte pijlen gereed maakt, die diep in het hart doordringen. Toen +hij onlangs bij mij kwam, vond ik hem zeer veranderd. Zijn droomerige +oogen schitterden alsof hij in een roes van opgewondenheid was, terwijl +hij van Barine vertelde. Ik vrees, ik vrees.”</p> + +<p><span class="pagenum" title="20"> </span><a id="p_20"></a></p> + +<p>»Dat zou iets zijn!” riep Dion verrast, ja bijna verschrikt uit. +»Als de zaken zóó staan, dan heeft Iras niet geheel ongelijk, en dan +moeten wij het anders aanvatten. Vóór alle dingen moet het een geheim +blijven, dat Cæsarion zich mengt in de onderhandelingen met den ouden +grondbezitter daar ginds. Het spreekt vanzelf dat men beproeft voor +den grijsaard het zijne te behouden, en ik neem het op mij om den +improvisator, die daar juist in den dienst van Iras zoo prachtig met +zijn armen zwaait, zijn taak te doen opgeven. Wat Barine betreft, het +beste zal zijn haar te overreden vrijwillig de stad te verlaten, waar +men het haar zoo moeielijk maakt. Gij, waardige man, zoek haar daartoe +te brengen. Indien ik zelf met zulk een voorstel kwam, ik, die nog +gisteren... Neen, neen! Zij hoorde toch reeds dat Iras en ik.... Zij kan +licht allerlei dwaasheden vermoeden. Gij weet wat jaloerschheid is. Naar +u, die zij hoogacht, luistert zij echter zeker, dat weet ik, en zij +behoeft ook zoo ver niet te gaan. Als het hart van dezen dweepzieken +knaap, die het toch ook wel eens in zijn hoofd kan krijgen, om met enkel +in naam »Koning der koningen” te zijn, in ernst voor Barine ontvlamd is, +wat zou daardoor dan een groot onheil kunnen ontstaan! Wij moeten haar +voor hem in veiligheid brengen. Naar mijn landgoed bij de papyrusvelden +nabij Sebennytus mag zij niet gaan. Dat zou aan de booze tongen te veel +voedsel geven. Maar gij... uwe villa te Kanopus is te dicht in de +nabijheid—<ins class="corr" id="corr8" title="Bron: Maar">maar</ins> gij hebt immers, als ik mij niet vergis—”</p> + +<p>»Mijn landgoed aan de kust is ver genoeg verwijderd, en dat staat tot +hare beschikking,” hernam de ander. »Het huis staat altijd voor mijn +bewoning gereed; ik zal doen wat ik kan om haar te overreden, want uw +raad is verstandig. Zij moet dien knaap niet meer onder de oogen komen!”</p> + +<p>»En ik,” ging Dion voort, »zal morgen naar den afloop van uwe zending +laten hooren, misschien van avond nog. Als zij er in toestemt, dan +vertel ik aan Iras, geheel toevallig, dat zij naar Opper-Aegypte gaat om +daar versche melk te drinken. Iras is verstandig en zij zal blij zijn, +dat zij, in een tijd, die over het lot van Cleopatra en de geheele +wereld beslissen moet, zich nu met dergelijke kleinigheden niet meer +behoeft in te laten.”</p> + +<p>»Zoo zijn mijne gedachten,” zeide Archibius, »ook telkens weder bij het +leger. Hoe nietig wordt alles in vergelijking met de beslissing, die +ons in deze dagen te wachten staat! Doch het leven bestaat uit kleine +dingen. Die voeden en sterken en steunen ons! Al keert de koningin +zegevierend terug, doch vindt zij Caesarion op verkeerde wegen....”</p> + +<p>»Die moeten wij voor hem afsluiten!” riep Dion uit.</p> + +<p>»Opdat de knaap Barine niet nareist bedoelt gij?” vroeg <span class="pagenum" title="21"> </span><a id="p_21"></a>Archibius, en +schudde het hoofd. »Daarvoor behoeven wij, geloof ik, niet te vreezen. +Hij zou dat misschien wel vurig wenschen, maar tusschen verlangen en +volbrengen vloeit bij hem een breede stroom. Antyllus is van een gansch +anderen aard. Hij zou in staat zijn, dadelijk een paard te laten zadelen +of op een boot de zeilen te doen hijschen om haar na te ijlen, desnoods +tot over den waterval. Daarom moeten wij streng verzwijgen waar Barine +in vrijwillige ballingschap heengaat.”</p> + +<p>»Ik zie haar nog niet gaan,” voegde Dion er met een zucht bij. »Zij is +aan deze stad als met ketenen gebonden.”</p> + +<p>»Ik weet het,” bevestigde Archibius, maar de andere wees op den wagen en +zeide snel en met nadruk:</p> + +<p>»Gorgias wenkt. Nog eens, vóór wij scheiden: doe alles om Barine van +hier te verwijderen. Zij wordt ernstig bedreigd. Verzwijg haar niets en +zeg haar, dat de vrienden haar niet al te lang in de eenzaamheid zullen +laten.”</p> + +<p>Archibius wierp den jongeling nog een veelbeteekenden blik toe, en +daarop traden beiden den gesloten wagen tegemoet.</p> + +<p>Het welbesneden doch bleeke gelaat van Caesarion, dat trek voor trek op +dat van zijn vader, den grooten Caesar geleek, zag reeds door de opening +boven het portier naar hen uit, en hij begroette hen met een afgemeten +hoofdbuiging en een beschermenden blik uit dezelfde oogen, die nog +zooeven, bij het wederzien van zijn ouden vriend, zoo vroolijk hadden +gestraald. Nu wilde hij zich echter tegenover den vreemde als koning +toonen. Hij wilde hem doen gevoelen hoe hoog hij boven hem stond, want +hij was hem niet genegen. Hij had hem immers boven zich zelven +bevoorrecht gezien door de vrouw, die hij meende lief te hebben, en wier +bezit hem door de geheime wetenschap der <ins class="corr" id="corr9" title="Bron: Egyptenaren">Aegyptenaren</ins> die, naar hij vast +geloofde, de toekomst ontsluieren kon, verzekerd was.</p> + +<p>Antyllus, de zoon van Antonius, had hem bij Barine binnengeleid, en zij +had hem ontvangen met al de onderscheiding, die aan zijn hoogen rang +toekwam. Toch had zijn jongensachtige verlegenheid hem verboden om de +jonge bevallige vrouw, die zich door vele oudere en voortreffelijke +mannen omringd zag, van liefde te spreken. Alleen zijn vochtige, +sprekende oogen hadden haar moeten zeggen wat hij voor haar voelde. Dat +was dan ook niet onopgemerkt gebleven, want vóór enkele uren was hij +aangehouden door een Aegyptische vrouw, terwijl hij zich naar den tempel +van Caesar, zijn vader begaf. Bij zijn geregelde levenswijs deed hij dit +iederen dag op hetzelfde uur, om daar te bidden, te offeren, den steen +van het altaar te zalven of een krans te hangen om het beeld van den +overledene. Hij had in die vrouw dadelijk de slavin herkend, die hij in +<span class="pagenum" title="22"> </span><a id="p_22"></a>het atrium<a id="FNa3" href="#FN3" class="fnanchor"><sup>3</sup>)</a> van Barine had gezien, en aan zijn gevolg bevolen achter +te blijven.</p> + +<p>Gelukkig voor hem, had zijn gouverneur Rhodon zijn plicht om hem overal +te vergezellen, verzuimd, en zoo had hij het durven wagen haar te +volgen. Hij had in de schaduw der mimosa's in het kleine boschje naast +den tempel Barine's draagstoel gevonden. Met kloppend hart en vol bange +vrees had hij aan haar wenk om bij haar te komen gehoor gegeven. Doch +zij had hem geen andere gunst bewezen dan dat hij een wensch van haar +vervullen mocht. Zijn hart was tot barstens toe vol geweest, toen zij, +met haar blanken arm op het portier van den draagstoel geleund, hem had +medegedeeld dat men zoo onrechtmatig haar grootvader Didymus zijn tuin +wilde ontnemen, en dat zij van hem, die immers de »Koning der koningen” +heette, verwachtte, dat hij alles zou doen om daaraan paal en perk te +stellen.</p> + +<p>Terwijl zij sprak had het hem moeite gekost den zin harer rede te +vatten, want het had in zijne ooren gesuisd alsof hij in plaats van in +het stilste boschje dat den tempel omgaf, op een stormachtigen dag te +midden der branding aan het uiteinde van de Lochias stond. Hij had de +oogen niet durven opslaan om haar in het gelaat te zien. Doch toen zij +hem rechtstreeks vroeg of zij op zijn bijstand mocht hopen, had zij hem +met haar blik gedwongen tot haar op te zien, en wat had hij toen niet +gelezen in die blauwe smeekende oogen, en hoe onbeschrijfelijk schoon +was zij hem voorgekomen! Hij had bijna als een zinnelooze tegenover haar +gestaan, en wist alleen nog dat hij haar, met de hand op het hart had +beloofd alles te doen om haar dat verdriet te besparen. Daarop had zij +hem de kleine hand met de schitterende ringen toegestoken, en hij had +die willen kussen, maar op hetzelfde oogenblik had zij hare slaven +gewenkt, en de draagstoel was opgenomen en weggedragen.</p> + +<p>Toen had hij daar gestaan als de man die afgebeeld was op een oude vaas +van zijn moeder, die verbijsterd de voorbijvliegende Fortuin naoogt, die +hij zoo gemakkelijk bij het lange golvende haar had kunnen vasthouden. +Hij ergerde zich aan die ongelukkige wankelmoedigheid, die hem reeds +zooveel goeds had doen ontgaan. Maar er was toch nog niets verloren. +Wanneer het hem gelukte haar wensch te vervullen, dan moest zij hem +dankbaar zijn en dan... Hij dacht nu na, tot wien hij zich wenden kon. +Tot Mardion, den Regent, of tot den zegelbewaarder? Neen, die hadden +immers juist de oprichting van <span class="pagenum" title="23"> </span><a id="p_23"></a>het beeld in den tuin van den philosoof +bevolen. Tot Iras, de vertrouweling zijner moeder? Dat het allerlaatst! +Die listige vrouw had hem doorzien en aan den Regent hare opmerkingen +medegedeeld. Ja, als Charmion, de andere kamervrouw zijner moeder hier +geweest was, maar deze was immers mede op de vloot, die misschien reeds +heden tegen die van den vijand slag leverde.</p> + +<p>De herinnering daaraan deed hem de oogen neerslaan, want hem was het +niet vergund geweest de plaats in het leger die hem toekwam in te nemen, +terwijl zijn moeder en Charmion... maar hij wilde deze pijnlijke +gedachte van zich afzetten, want een ernstig verwijt drong zich daarbij +aan hem op, en joeg hem het bloed naar de wangen. Hij wilde een man +zijn, en in dezen gewichtigen tijd, in deze dagen die over het lot van +zijn moeder, van zijne vaderstad, van Aegypte moesten beslissen, en +tegelijk van dat Rome, dat men hem, den eenigen zoon van Caesar, als +zijn erfdeel leerde beschouwen—sloop hij naar een schoone vrouw en +dacht aan haar, en verder aan niets anders. Met allerlei dwaze plannen +om haar tot de zijne te maken, bracht hij de dagen en halve nachten +door, en vergat daarbij wat hem het naast aan het hart had moeten +liggen.</p> + +<p>Iras had hem nog gisteren in scherpe bewoordingen voorgehouden dat het +in deze dagen plicht was voor iederen vriend van Cleopatra en iederen +vijand van hare vijanden, om ten minste in gedachte bij het leger te +zijn. Dat had hij zich nu herinnerd, maar in plaats van op de vermaning +van het geestkrachtige meisje acht te slaan, was hij daardoor alleen +op haren oom Archibius gebracht geworden, die niet alleen door zijn +rijkdom, doch ook omdat iedereen wist, hoe hoog hij bij de koningin +stond aangeschreven, grooten invloed bezat. Ook had de verstandige, +welwillende man hem, van kind af, veel vriendelijkheid bewezen, en als +een lichtstraal was het denkbeeld bij hem opgekomen, dat hij zich tot +hem, en tegelijkertijd tot den architect moest wenden, die in deze zaak +ook wat te zeggen had. Bovendien had Gorgias hem, toen hij den vleugel +van het paleis op de Lochias voor hem verbouwde, zeer voor zich +ingenomen.</p> + +<p>Zoo had hij dan een dienaar uit zijn gevolg dadelijk met een wastafeltje +uitgezonden, om Gorgias uit te noodigen tot een bijeenkomst bij den +Isistempel. Na den middag had Cæsarion zich in het geheim met een boot +naar Kanopus aan de zeekust begeven, waar het paleis van Archibius lag, +en nu deze met zijn vriend aan zijn wagen stond, legde hij hen uit, dat +hij met den architect naar den ouden Didymus wilde gaan, om hem van zijn +hulp te verzekeren.</p> + +<p>Dat was in geen enkel opzicht geraden, en al de welsprekendheid <span class="pagenum" title="24"> </span><a id="p_24"></a>van +Archibius was noodig, om er hem van af te brengen. De gevolgen die het +hebben kon, wanneer hij partij koos tegen den Regent, en het volk zijne +macht erkende, waren niet te voorzien. Maar ditmaal had de jonge »Koning +der koningen” weinig lust zich te voegen en toe te geven. Hij zou zich +tegenover Dion zoo gaarne als man getoond hebben, en nu dit niet ging, +trachtte hij toch den schijn daarvan aan te nemen, en verzekerde daarom, +dat hij zijn voornemen alleen opgaf om den ouden geleerde en zijne +kleindochter niet in ongelegenheid te brengen. Daarop verzocht hij den +bouwmeester nog eens om Didymus toch in het bezit van zijn eigendom te +laten. Toen hij eindelijk met Archibius wegreed, was de avond reeds +gevallen. Voor den tempel en het kleine mausoleum dat naast de cella +gelegen was, werden de fakkels, en op het plein de pekpannen +aangestoken.</p> + +<hr class="fnsep" /> + +<div class="footnote"><a id="FN3" href="#FNa3" class="label"><sup>3</sup>)</a> Voorzaal.</div> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="25"> </span><a id="p_25"></a></p> + +<h2><a id="DERDE_HOOFDSTUK"></a>DERDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>»Het gaat niet goed met dien knaap,” zeide de architect, terwijl het +voertuig over het plaveisel der straat ratelend wegreed; en hij schudde +bedenkelijk het hoofd.</p> + +<p>»En daar ginds,” voegde Dion er bij, »ziet het er ook niet verblijdend +uit. Philostratus brengt de menschen geheel van de wijs. Maar die +omgekochte onruststoker zal spoedig genoeg wenschen, dat hij het goud +van Iras minder gretig aangenomen had.”</p> + +<p>»En dan te moeten denken,” riep de bouwmeester uit, »dat Barine de +vrouw, de wettige echtgenoot van dezen ellendeling was! Hoe dat zoo ver +kon komen<ins class="corr" id="corr10" title="Bron: ...">....</ins>”</p> + +<p>»Zij was nog een kind toen men haar uithuwelijkte,” zeide Dion. »Wie +vraagt hier naar het hart van een vijftienjarig meisje, als men een man +voor haar kiest? En Philostratus, die op Rhodus mijn medestudent was, +beloofde in dien tijd veel goeds. Het zou zijn broeder Alexas, den +bevoorrechten gunsteling van Antonius gemakkelijk gevallen zijn hem +vooruit te brengen. Barine's vader was dood, en haar moeder was gewend +den grootvader om raad te vragen. Dien ouden Didymus had de slimme +Syriër zand in de oogen gestrooid. Hoe lang en mager hij ook is, toch +ziet hij er nog zoo slecht niet uit. In den tijd toen hij als redenaar +optrad, viel hij wel in den smaak. Dat is hem naar het hoofd gestegen, +en hij heeft daarbij aanleg om een verkwister te worden. Om zijn jonge +schoone vrouw een voorname woning te kunnen bezorgen, heeft hij de +slechte zaak van den roofzuchtigen ontvanger der belastingen Pyrrhus +verdedigd en hem vrijgepleit.”</p> + +<p>»Hij had voor geld een dozijn valsche getuigen weten te krijgen.”</p> + +<p>»Er waren er zeker zestien. Later kwamen er nog evenveel bij, als op +het oogenblik geopende monden hem toejuichen. Het <span class="pagenum" title="26"> </span><a id="p_26"></a>wordt tijd die tot +zwijgen te brengen. Ga gij in het huis, en stel den ouden man gerust, +ook Barine, als zij bij hem is. Zoo gij er reeds een bode van den Regent +vindt, spreek dan krachtig uw gevoelen uit over het schandelijk besluit. +Gij kent de wet genoeg, om te weten welke artikelen daarvan ten gunste +van Didymus kunnen aangehaald worden.”</p> + +<p>»Sedert den tweeden Euergetes is het wettig grondbezit onaantastbaar, en +toch heeft men op het zijne beslag gelegd.”</p> + +<p>»Des te beter. Zeg ook in vertrouwen aan den beambte dat gij weet, hoe +de Regent misschien door pas opgekomen bedenkingen tot andere gedachten +te brengen zou zijn.”</p> + +<p>»En in de eerste plaats, sta ik zelf op mijn recht om voor het +standbeeld een plaats uit te zoeken. De koningin heeft zelve bevolen dat +de anderen naar mijn gevoelen moesten luisteren.”</p> + +<p>»Dat legt nog het meeste gewicht in de schaal. Nu dan, tot wederziens! +Ga heden avond liever niet naar Barine. Mocht gij haar zien, zeg haar +dan, dat Archibius zich heeft laten ontvallen dat hij haar wilde +bezoeken; waartoe dat dient, verklaar ik u later. Misschien ga ik zelf +later naar Iras, om ook haar tot rede te brengen. Intusschen moeten wij +van Cæsarions wensch nog niet reppen.”</p> + +<p>»Neen, zeker niet. En geef vooral niets aan dien redenaar daar ginds!”</p> + +<p>»Integendeel, ik ben juist tot mildheid gestemd. Als Peitho<a id="FNa4" href="#FN4" class="fnanchor"><sup>4</sup>)</a> mij wil +bijstaan, dan krijgt die onverzadelijke man meer van mij te doen, dan +hem misschien lief is.”</p> + +<p>Hiermede stak Dion den bouwmeester de hand toe en baande zich een weg +door de menigte, die zich verzameld had om het hooge gevaarte waarop het +zorgvuldig bedekte standbeeld stond.</p> + +<p>De poort van het huis des geleerden stond open, want werkelijk was +zooeven een beambte van den Regent naar binnen gegaan. Doch de +Scythische wacht, die daarheen gezonden was door den magistraat der stad +Demetrius, ook een der vrienden van Barine, hield de nieuwsgierigen +terug.</p> + +<p>De bouwmeester kende den aanvoerder goed, en spoedig was hij in het huis +gegaan en bevond zich in het impluvium. Dit was een langwerpige ruimte +met in het midden geopende zoldering, waaronder een rond bloembed +voortdurend werd besproeid door het water uit een kleine fontein, dat +zich naar alle zijden in fijne droppeltjes verspreidde. De oude slaaf +van het huis had juist eenige drie-armige lampen op hooge voetstukken +aangestoken.</p> + +<p>De beambten, die de Regent gezonden had, waren zooeven <span class="pagenum" title="27"> </span><a id="p_27"></a>gekomen om +aan Didymus de mededeeling te doen, dat zijn tuin in een openbare +wandelplaats veranderd moest worden. Toen de bouwmeester het huis +binnenging, waren de beambten, de schrijvers en de getuigen, eene +schaar van wel twintig mannen, hem reeds voorgegaan. Aan hun hoofd +stond Apollonius, een aanzienlijk man, en opzichter van de koninklijke +schatkist. De slaaf, die Gorgias naar binnen bracht, vertelde hem dit +alles.</p> + +<p>In het atrium werd hij tegengehouden door een jonkvrouw, die zeker +behoorde tot de familie van den ouden geleerde. Hij vergiste zich niet, +toen hij in haar Didymus' jongste kleindochter Helena meende te zien, +van wie Barine hem reeds gesproken had. Zij geleek echter noch in +gestalte, noch in gelaat op hare zuster. Terwijl het haar der jonge +vrouw golvend en blond was, had het meisje een gladde zwarte vlecht om +het hoofd gewonden. Doch vooral trof hem de diepe ernstige klank harer +stem, waaruit een hevige gemoedsbeweging sprak, toen zij de korte vraag +tot hem richtte, waarin een zacht verwijt lag opgesloten: »Verlangt gij +nog iets?”</p> + +<p>Eerst wenschte hij te weten of hij met Helena, de zuster zijner +vriendin, sprak, en daarop legde hij haar spoedig uit wie hij was en +hoe hij juist haar grootvader voor een groot onheil kwam behoeden. Bij +de eerste kennismaking in de slecht verlichte ruimte, was zijn indruk +van haar niet gunstig. Het reine, blanke voorhoofd scheen hem voor +een vrouwengelaat te hoog toe, en hij had daarop ook een eenigszins +onvriendelijke plooi ontdekt. En de mond, hoe fraai die ook gevormd was, +vertoonde een onrustigen trek, waardoor de geheele uitdrukking iets +scherps en bitters kreeg. Maar nauwelijks had zij gehoord wat hem daar +gebracht had, of zij drukte de hand op haar hart, haalde diep adem, en +zeide:</p> + +<p>»O, doe wat gij kunt om dat vreeselijke plan te verhinderen! Niemand +weet, hoe de oude man aan dit huis is gehecht. En mijn grootmoeder ook. +Als het hen afgenomen wordt, zullen zij het beiden besterven!”</p> + +<p>Zij zag hem met haar groote oogen vol ontroering smeekend aan, en uit +die strenge stem van zooeven klonk hem nu teedere liefde voor de haren +toe.</p> + +<p>Hoe gaarne wilde hij haar helpen. Hiervan verzekerde hij haar, en zij +zag in hem een redder uit den nood. Zij verzocht hem met aandoenlijke +innigheid, dat hij haar grootvader toch verzekeren zou dat alles nog +niet verloren was. De bouwmeester vroeg vol verbazing of Didymus dan nog +niet wist, wat hem te wachten stond, en zij antwoordde snel:</p> + +<p>»Hij is ginds in het tuinhuis bij de zee aan het werk. De intendant +Apollonius is een welwillend man, en heeft mij beloofd <span class="pagenum" title="28"> </span><a id="p_28"></a>te wachten, +totdat ik mijn grootvader voorbereid heb. Daarom moet ik mij nu haasten. +Hij heeft wel reeds een dozijn malen zijn leerling Philotas gezonden, +die gewoonlijk zijn boeken voor hem uitzoekt en oprolt, om te vragen wat +al die drukte beteekent, maar ik heb hem laten zeggen dat die menigte +bijeengekomen was om de koningin de haven te zien binnenzeilen. Er is +immers zoo dikwijls een oploop van het volk. Maar grootvader laat zich +nooit door iets storen, als hij aan den arbeid is, en de leerling, +een jong student uit Amphissa, houdt veel van hem en houdt zich stipt +aan wat ik zeg. Grootmoeder weet ook nog niets. Zij is doof, en hare +slavinnen mogen het haar niet zeggen. Sedert zij onlangs een duizeling +heeft gehad, zou een plotselinge schrik haar kwaad kunnen doen, zegt de +arts. Als ik nu de rechte woorden maar kon vinden, om grootvader niet al +te veel leed te doen!”</p> + +<p>»Mag ik met u medegaan?” vroeg Gorgias vriendelijk.</p> + +<p>»Neen,” antwoordde zij. »Het duurt bij hem altijd lang, eer hij vreemden +vertrouwt. Maar als de opzichter hem alles heeft uiteengezet en de smart +de overhand op hem krijgt, troost hem dan, en laat hem zien dat wij nog +vrienden hebben die bereid zijn ons voor onrecht te behoeden.” Hiermede +groette zij hem dankbaar, en ging door een zijpoortje in den tuin.</p> + +<p>De bouwmeester zag haar met stralende oogen na. Welk een goed meisje +moest dit zijn, dat zoo vol zorg was voor hare grootouders! En hoe flink +handelend trad zij op, zoo jong als zij was! Hij had haar slechts in +halflicht gezien, maar schoon was zij toch zeker. De oogen, de mond +en het haar waren dat bepaald. Zijn hart klopte sneller, terwijl hij +daaraan dacht, en tegelijk vroeg hij zich af, of deze jonkvrouw die met +alles was bedeeld wat de eigenlijke waarde eener vrouw uitmaakt, niet +nog boven hare zuster Barine gesteld moest worden, ofschoon van deze +misschien meer dadelijke bekoring uitging? Hij was op dat oogenblik +dankbaar dat hij een vollen baard droeg om wang en kin, want hij voelde +hoe hij kleurde, ofschoon hij toch zoo jong niet meer was. Hij wist ook +wel waarom. Nog geen half uur geleden had hij aan Dion bekend, dat hij +Barine voor de aantrekkelijkste van alle vrouwen hield, en nu reeds +wierp het beeld van een andere een schaduw op het hare, en vervulde zijn +hart met een nieuw, misschien nog sterker gevoel.</p> + +<p>Zoo iets was hem al meer overkomen, en zijn vrienden, met Dion aan +het hoofd, hadden zijne zwakheid ontdekt, en hem menigmaal daarmede +geplaagd. Het aantal bruinen en blonden, grooten en kleinen, voor wie +zijn hart was ontgloeid, was dan ook al vrij groot, en telkens als een +nieuwe neiging in hem was gewekt, had hij gedacht dat het voorwerp +daarvan de eenige <span class="pagenum" title="29"> </span><a id="p_29"></a>was, die de zijne moest worden om hem tot een +gelukkig man te maken. Doch eer het zoover kwam, was altijd de vraag +opgekomen of hij een andere nog niet vuriger begeerde. Daarom had hij +getracht zich zelven wijs te maken dat zijn hart zich niet aan ééne +verbinden wilde, maar dat het klopte voor het geheele geslacht, voor +zoover het jong en schoon was. Wel wist hij dat hij ook trouw zou kunnen +zijn, want aan zijn vrienden was hij innig gehecht en voor hen tot +ieder offer bereid, maar hij dacht dat het met vrouwen anders was. Zou +nu ook weder Helena's beeld, dat hem nu zóó beminnelijk scheen, even +snel verbleeken? Het tegendeel zou wel wonderlijk zijn, en toch geloofde +hij vast en zeker dat Eros er ditmaal ernst mede maakte. De lachende +Eroten<a id="FNa5" href="#FN5" class="fnanchor"><sup>5</sup>)</a>, die om hem en al hare voorgangsters rozenguirlanden +geslingerd hadden, waren met deze ernstige jonkvrouw niet medegekomen.</p> + +<p>Dit alles ging met de snelheid des bliksems door zijn hoofd en hart, +terwijl hij het impluvium binnentrad, waar de beambten ongeduldig op +den eigenaar van het huis wachtten. Op zijne levendige, warme wijze +verklaarde hij hun waarom hij hoopte, dat zij vergeefs zouden gekomen +zijn, en de intendant verzekerde hem dat niemand zich meer zou verheugen +dan hij, indien de Regent hem morgen machtigde, zijn opdracht in te +trekken. <ins class="corr" id="corr11" title="Bron: hij">Hij</ins> zou hier gaarne nog een tijdlang wachten, als het +de kleindochter van den ouden geleerde mocht gelukken deze met +bedachtzaamheid mede te deelen, wat hem boven het hoofd hing.</p> + +<p>Intusschen werd het geduld van den welmeenenden man niet lang op de +proef gesteld, want toen Helena in het tuinhuis was gekomen, vond zij +haar grootvader reeds ingelicht omtrent het lot dat hem wachtte.</p> + +<p>De philosoof Euphranor, een bejaard lid van het Museum, was door de +tuindeur tot hem doorgedrongen en had hem alles medegedeeld, zonder +te letten op de veelbeteekende wenken en gebaren van zijn leerling +Philotas. Maar Didymus kende zijn bezoeker, die evenals hij van de +wereld afgezonderd al zijn tijd en kracht aan de wetenschap wijdde. +Daarom had hij enkel ongeloovig het hoofd geschud, de dunne haarvlok, +die over zijn gelaat hing, naar achteren gestreken, en op een licht +verwijtenden toon uitgeroepen: »Wat denkt gij nu weder gehoord te +hebben! Nu, wij zullen zien!”</p> + +<p>Toen was hij opgestaan, doch te zeer door het onverwachte bericht +getroffen om aan zijn sandalen op de mat en aan den mantel te denken die +op een boekenkist lag, en wilde hij zonder die de kamer verlaten, toen +zijn vriend, die hem eerst sprakeloos <span class="pagenum" title="30"> </span><a id="p_30"></a>liet begaan, hem tegenhield, en +tegelijk Helena in het tuinhuis kwam. De grijze philosoof wendde zich nu +tot haar, en verzocht dat zij haar grootvader mocht bewijzen, dat dingen +die men niet gaarne gelooven wil, daarom toch wel waar kunnen zijn. Dat +deed zij dan ook, maar zoo omzichtig mogelijk, daarbij denkende aan den +bouwmeester en wat hij hoopte.</p> + +<p>Doch Didymus zag naar den grond, en schudde langzaam het grijze hoofd. +Eensklaps richtte hij zich op, liep, zonder te letten op den mantel +dien Helena reeds gereed hield, op de deur toe, en opende die met den +uitroep: »En toch moet en zal het anders gebeuren!”</p> + +<p>Euphranor en Helena volgden hem, maar hij liep met vluggen, krachtigen +tred, hoewel in gebogen houding, het tuintje door, en ging daarop +rechtstreeks het impluvium binnen. Het schelle licht hinderde aan zijn +zwakke oogen, en door zijn gewoonte om recht voor zich uit of naar den +grond te zien, duurde het een tijdlang eer hij recht wist wie zich om +hem heen bevonden. De intendant was hem echter tegemoet gegaan, had hem +eerbiedig gegroet en verzekerde zeer te betreuren, dat hij hem moest +storen in het werk, dat de geheele wereld met belangstelling te gemoet +zag, maar het was voor een gewichtige zaak.</p> + +<p>»Ik weet het al,” antwoordde de geleerde, met een kalmen glimlach. »Wat +moet dat alles toch beteekenen?”</p> + +<p>Hij zag de aanwezigen beurtelings allen aan, doch hij kende niemand dan +den intendant die aan de administratie van het Museum verbonden was, en +den bouwmeester, voor wien hij het opschrift had gemaakt dat op het door +hem gebouwde Odeon stond.</p> + +<p>Toen nu zijn blik ook op het gelaat der anderen alleen verwondering las, +begon zijn vertrouwen toch eenigszins te wankelen. Toch nog overtuigd +dat men hem onmogelijk den eisch kon stellen, waarvan de philosoof +gesproken had, zeide hij:</p> + +<p>»Men beweert dus, dat het plan bestaat om mijn tuin in een openbare +wandelplaats te herscheppen. En tot welk doel? Om er een standbeeld te +plaatsen. Dat kan toch niet ernstig gemeend zijn, <ins class="corr" id="corr12" title="Bron: wat">want</ins> mijn +eigendomsrecht staat opgeteekend in de boeken, en de wet...”</p> + +<p>»Vergeef mij,” zeide de intendant, »indien ik u hier in de rede val. Wij +kennen die verordening zeer goed, doch men wil hier een uitzondering +maken. De Regent wil u niets ontnemen, hij biedt u veeleer uit naam der +koningin een schadeloosstelling aan, die gij zelf bepalen moogt voor +dat stuk grond, dat door het standbeeld der hoogstgeplaatsten in dit +land—het stelt Cleopatra met Antonius hand in hand voor—een bijzondere +<span class="pagenum" title="31"> </span><a id="p_31"></a>eer te beurt zal vallen. Het is reeds hierheen gebracht. Als een werk +van den voortreffelijken, te vroeg gestorven Lysander, zal het uw huis +zeker tot sieraad strekken. Het kleine huis aan de zee moet trouwens +morgen reeds gesloopt worden; want gij weet dat de genadige koningin +iederen dag, als overwinnares, naar wij hopen, verwacht worden kan. Dit +beeld, dat bestemd is om haar een verrassing te bereiden en te eeren, +moet haar reeds bij haar aankomst begroeten, en daarom heeft de Regent +mij nog heden gezonden, om u zijn wensch kenbaar te maken. Daar het ook +die der koningin is...”</p> + +<p>»Intusschen,” zeide de bouwmeester, die nogmaals aan de kleindochter van +den grijsaard zijn bijstand had beloofd, »zullen uwe vrienden toch +beproeven den Regent tot een andere keus te overreden.”</p> + +<p>»Dat staat hen vrij,” merkte de intendant op. »Wat later gebeuren zal +moge de tijd leeren. Mijn taak is alleen den waardigen bezitter van +dit huis en dezen tuin reeds heden te overtuigen, dat hij zich moet +onderwerpen aan het bevel der koningin, ofschoon de Regent en mijn eigen +hart mij daaraan den vorm van een wensch hebben doen geven.”</p> + +<p>Gedurende deze samenspraak had de oude man eerst zwijgend toegeluisterd +en hem met gespannen blik daarbij aangestaard. Het was dus werkelijk +zoo. Hij moest van zijn tuin en het huisje, dat een halve eeuw lang het +tooneel van zijn werken en denken geweest was, afstand doen, ter wille +van een standbeeld. Zoodra hij de zekerheid hiervan verkregen had, zag +men hem den blik op den grond gevestigd houden, als iemand die met zijn +gedachten afwezig is. De groote smart verlamde zijn tong, en Helena, die +hem dit aanzag en met hem mede voelde, had zich aan zijne zijde +geplaatst.</p> + +<p>Het schreeuwen en joelen der menigte drong door de open zoldering van +het impluvium tot hen door, maar de grijsaard scheen het niet te hooren, +en bemerkte ook zijn kleindochter niet. Nauwelijks echter voelde hij +hare aanraking, of hij trok zich haastig terug en zag den kring der +indringers opnieuw in het rond.</p> + +<p>Nu brandde in het anders zoo matte oog van den ouden commentator het +vuur van jeugdige <ins class="corr" id="corr13" title="Bron: harstocht">hartstocht</ins>. Als een worstelaar, die naar het rechte +punt van aanval zoekt, haalde hij diep adem en mat den intendant met +vertoornden blik, van het hoofd tot de voeten. De gebrekkige, eenzelvige +grijsaard scheen een tot den kamp bereid strijder geworden te zijn. +Zijne lippen en fijne neusvleugels trilden, en toen de intendant +herhaalde dat hij den inhoud van het tuinhuis nog heden diende in +veiligheid te brengen, daar die anders morgen vroeg <span class="pagenum" title="32"> </span><a id="p_32"></a>uitgedragen moest +worden, hief Didymus zijn arm op en riep uit: »Dat zal men <i>niet</i> doen! +Geen enkele rol mag uit het tuinhuis weggehaald worden. Morgen vroeg ben +ik als altijd aan mijn werk te vinden, en als gij bij uw voornemen +blijft om mij van mijn eigendom te berooven, dan zult gij geweld moeten +gebruiken om dat doel te bereiken.”</p> + +<p>»Wees kalm, waardige man,” zeide de intendant. »Ieder moet zich buigen +voor een hooger wil: de goden voor dien van het noodlot, de stervelingen +voor dien der koningen. Gij zijt een wijze, en ik volbreng slechts de +plichten die aan mijn ambt verbonden zijn. Maar ik ken het leven, en +wanneer ik u raden mag, dan laat gij toe wat niet te veranderen is. Ik +zou tien tegen één durven wedden dat gij daarbij wel varen zult, en de +koningin u de middelen in de hand geeft...”</p> + +<p>»Die zullen wel toereikend zijn,” viel Didymus met bitterheid in, »om +een paleis te bouwen, in plaats van het huisje, dat mij ontnomen wordt.” +En toen <ins class="corr" id="corr14" title="Bron: barste">barstte</ins> hij weder uit: »Maar wat vraag ik naar uw +geld! Ik wil mijn recht, mijn goed eerlijk recht. Dáárop sta ik, en wie +mij een duimbreed ontnemen durft van den grond, die het erfgoed van mijn +vader en grootvader is<ins class="corr" id="corr15" title="Bron: .. .">....</ins>”</p> + +<p>Hij hield stil want daarbuiten was het volk weer in luid gejubel +losgebarsten, en toen het ophield en de grijsaard voortging met zijn +goed recht te verdedigen, werd hij in de rede gevallen door een heldere +vrouwenstem die hem den Griekschen groet: »wees blijde!” toeriep. Dat +klonk zoo welluidend en vroolijk, dat de doffe stemming die als een +grauwen nevel over de aanwezigen hing, er als het ware door weggevaagd +werd.</p> + +<p>Terwijl de een luisterde naar het opgewonden volk, en de ander den ouden +man aanzag, wiens tegenstand moeilijk door goedheid overwonnen zou +kunnen worden, zagen de jongeren uit het gezelschap de schoone vrouw +aan, die zich bij hen had gevoegd. Door de haast waren hare wangen +hooger gekleurd; uit den donkerblauwen doek die haar blond hoofd +bedekte, zag een lieftallig gelaat blijde en vertrouwelijk haar zuster, +haar grootvader en den bouwmeester aan.</p> + +<p>De intendant en ook velen onder de overigen hadden een gevoel alsof het +geluk in eigen persoon dit bedreigde huis was binnengetreden, en menige +blik verhelderde zich toen de oude man zijn kleindochter, op een geheel +anderen toon dan zooeven, toeriep: »Gij hier, Barine?” en zij hem +daarop, zonder op de anderen acht te geven, met warmte omhelsde.</p> + +<p>Helena, de bouwmeester en de oude philosoof Euphranor, kwamen nu ook +naderbij, en deze vroeg haar verwijtend maar toch hartelijk: »Maar +onvoorzichtig kind, hoe zijt gij door die <span class="pagenum" title="33"> </span><a id="p_33"></a>volksmenigte heengekomen?” +Vroolijk klonk haar antwoord: »Het ééne geleerde lid van het Museum +ontvangt mij met de vraag, of ik er werkelijk ben, hoewel ik van kind +af door een vriendelijk of vijandelijk noodlot—hoe verkiest gij het, +grootvader?—gespaard ben voor het overzien-worden. En de ander wil zoo +grimmig verwijtend weten, hoe ik door het volk heen kwam, alsof het een +onrecht ware door het water te waden en een hand uit te steken naar mijn +liefste betrekkingen, als zij er bijna onder raken.—Maar dit geschreeuw +is werkelijk te erg.”</p> + +<p>Zij legde haar kleine handen op den hoofddoek tegen haar ooren, en +ging eerst met spreken voort toen het geraas verminderde, ofschoon zij +verzekerde dat zij haast had, en alleen maar eens was komen zien, hoe +het hier ging. Het scheen alsof het haar, frisch en bevallig als zij +was, onmogelijk viel om ook maar één oogenblik ongebruikt te laten, al +was het maar om een blik van welgevallen op te vangen of te +beantwoorden.</p> + +<p>De bouwmeester en hare zuster moesten vlug op hare vragen antwoorden, en +zoodra zij vernomen had wat die vreemde mannen hier deden, dankte zij +den intendant, en drukte de overtuiging uit dat de oude vrienden hun +best zouden doen om haar grootvader dat leed te besparen.</p> + +<p>Toen de beide grijsaards hunne vraag, hoe zij hier gekomen was, +herhaalden, antwoordde zij: »misschien zal niemand mij gelooven, omdat +op 't oogenblik mijn mond geen oogenblik stil staat, maar toch deed ik +als een stomme visch, en kwam over het water.”</p> + +<p>Daarop nam zij haar grootvader ter zijde en vertelde hem hoe zij aan +de haven naar de boot was gegaan, en Archibius haar uit zijn wagen had +gezien en stil had laten houden, om haar voor dezen avond zijn bezoek +aan te kondigen. Hij zou over een gewichtige zaak komen spreken. Zij +had dus te zorgen, dat zij alleen met hem bleef, en daarom kon zij dan +ook niet langer blijven. Nu keerde zij zich weder tot de overigen, +en vroeg, nog vóór zij wegging, waarom het volk toch zoo schreeuwde. +De bouwmeester antwoordde dat Philostratus zich moeite gaf om aan de +menigte te beduiden, dat het bewuste standbeeld nergens dan in den tuin +van haar grootvader <ins class="corr" id="corr16" title="Bron: geplaats">geplaatst</ins> kon worden, en hij dacht ook wel te +weten, wie hem dat opgedragen had.</p> + +<p>»Niet de Regent,” zeide de intendant op een toon van overtuiging. Doch +toen Gorgias den volksredenaar genoemd had, was er over Barine's zonnig +gelaat een lichte schaduw gegleden en zij dankte den beambte met een +hoofdbuiging. Vervolgens fluisterde zij hem haastig, doch met nadruk +toe, dat zij op zich nam <span class="pagenum" title="34"> </span><a id="p_34"></a>den grijsaard tot rede te brengen, zoo men +haar slechts tijd tot nadenken liet. Morgen zoodra het op de markt vol +werd zou de beambte de onderhandelingen opnieuw kunnen beginnen, indien +de Regent bij zijn plan bleef. Zij zou intusschen het hare doen om haar +grootvader toegevender te maken, al behoorde hij ook niet tot de +menschen die zich lieten leiden. Dan moest de intendant den Regent +ook herinneren dat het geraden was in dezen tijd openbare ergernis te +vermijden, en den leeftijd en het goed recht van Didymus in het oog te +houden.</p> + +<p>Terwijl Apollonius nu verder met de andere afgevaardigden sprak, wenkte +zij den bouwmeester, en nam spoedig van de haren afscheid. Zij beweerde +dat er volstrekt geen gevaar voor haar was, daar zij weder op +visschenmanier terugging, maar dat zij daarbij nu toch behoorlijk haar +spraakvermogen gebruiken zou. Zij hoopte daarmede den man te winnen die +dit alles wel zou voorkomen hebben, indien de Koningin er maar was +geweest.</p> + +<p>Tot op dit oogenblik had zij aller oogen en ooren geboeid, want ieder +vond het een genot haar te hooren en te zien. Eerst toen zij met den +bouwmeester was verdwenen, kwamen de beambten tot een besluit, en +spoedig daarop verwijderde zich de intendant met zijne geleiders, om nog +eens met den Regent over deze ongelukkige zaak te spreken.</p> + +<p>Ditmaal bewees Gorgias zijne diensten aan de jonge vrouw met gemengde +gewaarwordingen. Nog geen uur geleden zou het hem gelukkig hebben +gemaakt Barine te mogen vergezellen en beschermen, maar nu zou hij +gaarne bij hare zuster zijn gebleven, die zijn afscheidsgroet zoo +dankbaar, en toch zoo echt jonkvrouwelijk bedeesd beantwoord had. Maar +ook bij den wankelmoedigste kan de eene neiging niet in de plaats der +andere geschoven worden als een witte damschijf voor een zwarte, en hij +vond het nog altijd heerlijk zoo dicht in Barine's nabijheid te zijn. +Alleen de gedachte dat Helena nu misschien zou denken dat hij in +vertrouwelijke betrekking tot hare zuster stond, had hem onaangenaam +aangedaan, toen zij hem opriep om met haar mede te gaan.</p> + +<p>In den tuin verzocht Barine hem of hij haar helpen wilde om, vóór zij +naar de landingsplaats van de boot gingen, de smalle trap te beklimmen, +die naar het platte dak van het poortwachtershuisje voerde. Van daaruit +konden zij al de drukte op het plein volgen zonder zelf gezien te +worden, want het was geheel door dichte laurierstruiken omgeven. Van de +beide tempels ter zijde van den «Muzenhoek” sloegen heldere vlammen uit +de pekpannen omhoog, en dat licht werd nog zeer versterkt door de +fakkels in de hand der Scythen. Toch kon <span class="pagenum" title="35"> </span><a id="p_35"></a>men midden op het plein geen +mensch onderscheiden. Wel blonken bij dat vuur de marmeren wanden der +tempels, de standbeelden aan de poort van Didymus en de Hermen<a id="FNa6" href="#FN6" class="fnanchor"><sup>6</sup>)</a> aan +den koningsweg die langs het bedreigde huis liep, en de noordzijde van +het plein met de zeekust verbond; maar de walm der fakkels verduisterde +den hemel en doofde het licht der sterren.</p> + +<p>Alleen Dion was duidelijk zichtbaar, die zich op het hooge zijstuk der +slede geplaatst had, waarop het omhulde standbeeld hierheen gebracht +was, en verder Philostratus, de pleitbezorger, die op het voetstuk +van een der dolfijnen geklommen was, die om de fontein tusschen den +Isistempel en de straat stonden. De ruimte van een twaalf schreden +ongeveer, die hen scheidde, liet den strijders toe elkander te verstaan, +en de algemeene aandacht was op hen gevestigd.</p> + +<p>Het behoorde tot de grootste genoegens der Alexandrijnen zulk soort van +gevecht met woorden aan te hooren, en iedere gelukkige zinwending werd +met teekenen van goedkeuring, ieder woord dat hun mishaagde met +geschreeuw, sissen en fluiten begroet.</p> + +<p>Barine kon zien en hooren wat daarbeneden gebeurde. Zij had de +lauriertakken, die haar verborgen, op zijde gebogen, en luisterde +aandachtig naar het gesprek der strijdende mannen. Toen de ellendeling, +die eens haar echtgenoot was, en dien zij nu te diep verachtte om hem +te haten, hare familie beleedigde met de aantijging dat zij zich van +geslacht tot geslacht gevoed hadden uit de ruif van het Museum, beet zij +zich op de lippen. Maar spoedig verscheen om haar mond een trek, die +bewees dat het gehoorde al te grooten weerzin bij haar opwekte, want +de pleitbezorger had zich nu tegen Dion gekeerd. Hij beschuldigde er +hem van dat hij den welmeenenden Regent wilde verhinderen den roem der +groote Koningin te verhoogen, en haar edel hart een vreugde te bereiden.</p> + +<p>»Mijn tong,” riep hij, »is het instrument, dat den kost voor mij +verdient. Waarom praat ik haar hier moede? Ter eere van Cleopatra, onze +verheven Koningin, en haar grootmoedigen vriend, aan wien ieder van u +een weldaad te danken heeft. Al wie haar, en den goddelijken Antonius, +den nieuwen Herakles en Dionysos, liefheeft—en beiden zullen spoedig in +triomf met den krans der overwinnaars tot ons terugkeeren—die legge met +den Regent en ieder welgezinde de hand op dat ellendige stukje gronds +daar ginds, dat snoode gierigheid ons zoo kleingeestig onthoud. Daaruit +spreekt een gezindheid—een gezindheid—hoort gij?... die ik nu niet +nader aanduid, <span class="pagenum" title="36"> </span><a id="p_36"></a>omdat al wat leelijk is mij tegenstaat, en omdat ik hier +niet als aanklager sta. Wie partij trekt voor dien woordenvitter, die +boeken te voorschijn brengt, even gemakkelijk als die dolfijn dáár +water, die mag zijn gang gaan, ik zal het hem niet benijden. Maar laat +hem eerst acht geven op den bondgenoot en lofredenaar van Didymus. Daar +staat hij tegenover mij. Het zou beter voor hem zijn, als hij van steen, +en de dolfijn aan zijn voeten een levend wezen was. Dan had men hem in +de duisternis kunnen laten, waar hij behoort. Maar zooals het nu is, +moet ik hem u wel, tegen wil en dank vertoonen, en dat zal ik doen, +medeburgers, al gaf ik u liever dingen te zien, die minder mijn gal doen +overloopen. Het flauwe licht verhindert u de kleur van zijn gewaad +te onderscheiden, maar ik ken die, want ik zag het bij dag. Het is +hyacinthen-purper! Gij weet wat zoo iets kost. Een flink man uit uw +midden onderhoudt daarvan tien jaren lang zijn vrouw en kinderen. »Hoe +zwaar moet de buidel wel wegen van een man, die zulk een schat aan zon +en regen blootstelt!” denkt gij zeker allen, die hem daarin zoo trotsch +als een pauw ziet rondwandelen. En zijn buidel weegt dan ook vele +talenten. Jammer maar, dat de meesten van u iederen dag uw kinderen +een brood minder geven en u zelven menigen teug wijn onthouden moeten +om hem zoo deftig uit te dossen. Zijn vader Eumenes was ontvanger der +belastingen, en wat die bloedzuiger u en uw kinderen afperste, dat +gebruikt nu zijn zoon om daarmee in het purper te pronken op zijn wagen +met vier paarden, die velen van u het slijk in het gezicht deed spatten, +als hij voorbijreed. Bij den Hond! Het heerschap weegt niet zwaar, en +toch gebruikt hij het vierspan om vooruit te komen. En, waarom doet hij +dat, medeburgers? Dat zal ik u zeggen. Hij is bang om te blijven steken, +te blijven steken, overal, ook in zijn redevoering.”</p> + +<p>Hier liet Philostratus zijn stem dalen, want die wending van het +»blijven steken” had eenige toehoorders aan het lachen gemaakt. Maar +Dion, wiens vader in zijne betrekking van ontvanger der belastingen +inderdaad het familiegoed aanzienlijk vermeerderd had, bleef hem het +antwoord niet schuldig.</p> + +<p>»Ja, ja,” zeide hij verachtelijk, »die Syrische prater dáár heeft het +ditmaal bij het rechte einde. Daar staat hij tegenover mij, en wie zou +niet licht blijven steken zóó in de buurt van een slibberig moeras? Wat +mijn purperen mantel betreft, dien draag ik, omdat mij dat behaagt. +Ik vind den zijnen van crocus-geel veel minder mooi. Trouwens, in den +zonneschijn ziet hij daar heel deftig mee uit. Hij schittert als een +paardenbloem in het gras. Gij kent die plant wel. Als zij uitgebloeid +is,—en zou iemand zeggen dat Philostratus nog veel op een <span class="pagenum" title="37"> </span><a id="p_37"></a>knopje +gelijkt?—dan wordt zij een licht, met lucht gevuld bolletje, dat een +kind wegblazen kan. Hoe zoudt gij het vinden om voortaan die ronde +zaadhuisjes »Philostratushoofdjes” te noemen? Bevalt u dat denkbeeld? +Dat doet mij genoegen, medeburgers, en ik dank u daarvoor. Het bewijst +uw goeden smaak. Laat ons dus bij dit beeld blijven. Bij ieder hoofd +behoort een tong, en Philostratus zegt dat de zijne het werktuig is, +waarmee hij den kost verdient.”</p> + +<p>»Hoort dien trotschaard eens!” viel de ander woedend daarop in. »In zijn +oogen strekt eerlijke arbeid, waarmee iemand zich in het leven houdt, +een mensch tot schande.”</p> + +<p>»Van eerlijken arbeid, vriend,” sprak Dion, »is hier niet zoozeer +sprake. Ik sprak immers alleen van <i>uwe</i> tong. Gij begrijpt mij, +medeburgers. Mocht een van u dezen waardigen man nog nooit ontmoet +hebben, dan zal ik hem toonen wie hij is, want ik ken hem goed. Het is +waar, hij is mijn tegenstander, maar ik kan hem toch aan velen onder u +met volle overtuiging aanbevelen. Wie een dóór en dóór slechte zaak voor +de rechtbank te brengen heeft, dien raad ik sterk aan zich tot dien +paardenbloemenman daar bij de fontein te wenden. Hij zal er mij dankbaar +voor zijn. Gelooft mij, alleen reeds omdat deze advokaat zich zoo +uitslooft, staat de zaak van Didymus uitstekend. Ik heb u vroeger al +gezegd wat de quaestie is. Wie van u, die een tuin bezit, kan dien in +het vervolg nog zijn eigendom noemen, wanneer het geoorloofd is dien +in de afwezigheid der Koningin eenvoudig iemand af te nemen en tot een +ander doel te bestemmen? Zoo wil men doen met dien van Didymus. Wordt +dat hier zoo de gewoonte, dan moet men maar liever geen radijs meer +zaaien, noch een struik of boom planten; want vóórdat de eene rijp is en +de andere schaduw geeft, is hij hem misschien al afgenomen, als de vrouw +van een voornamen heer bijgeval verkiest haar waschgoed daarin te drogen +te hangen.”</p> + +<p>Luide toejuichingen volgden op deze woorden, doch de pleitbezorger riep +met een harde stem: »Hoort naar mij burgers, en laat u niet misleiden! +Niemand zal hier beroofd worden. Tegen ruime schadevergoeding wil men de +plek, die men noodig heeft om de stad te verfraaien en de Koningin te +eeren, van hem overnemen. Zouden de Regent en de bevolking zich deze +schoone gelegenheid laten ontgaan om hunne dankbaarheid en vreugde over +de grootste der overwinningen aan den dag te leggen, alleen omdat het +een slechtgezind man en—het woord moet er uit—een vijand van zijn +land, anders behaagt?”</p> + +<p>»Nu komt het moeras te dicht bij <i>mij</i>,” riep Dion driftig uit, »en dat, +»blijven steken,” waarvoor gij mij waarschuwdet, <span class="pagenum" title="38"> </span><a id="p_38"></a>kon nu wel eens ernst +worden. Want een schaamtelooze die den vuigsten laster durft uitspreken, +benijd ik niet om zijn vlugheid van geest. Gij weet immers, gij allen +die mij hoort, door hoevele geslachten heen de familie van Didymus tot +eer van de stad hier heeft gewoond en roemvollen arbeid heeft verricht. +Gij weet dat de oude man tot de leermeesters der koningskinderen +behoorde.”</p> + +<p>»En toch,” hield Philostratus vol, »zag men hem nog eergisteren met +Arius, den vriend en gouverneur van Octavianus, den doodvijand van onze +koningin, arm in arm in den tuin van het Paneum wandelen. Aan ieder die +het hooren wilde, verzekerde Didymus dat juist deze Arius tot zijn +liefste leerlingen behoorde.”</p> + +<p>»Inderdaad,” hernam Dion, »de geringste schoolmeester zou zich wel +schamen u ooit zoo te noemen, zelfs al waart ge hem in verstand en +kennis boven het hoofd gegroeid. Ja, al had men u, in plaats van bij de +rhetoren, bij vischhandelaars in de leer gedaan, dan zouden deze het ook +niet gaarne bekennen, want zij verkoopen alleen goede waar voor goed +geld, maar bij u is ook het allerslechtste nog voor goud te krijgen. +Ditmaal treedt gij daarvoor den goeden naam van een achtenswaardig man +met voeten. Maar ik zal dat niet gedoogen: gij hoort het, medeburgers: +ik daag den Syriër daar ginds uit te bewijzen dat <ins class="corr" id="corr17" title="Bron: Dydymus">Didymus</ins> het +vaderland verraden heeft, of zich te laten welgevallen dat ik hem, ten +aanhoore van u allen een snood lasteraar en omkoopbaar opruier noem.”</p> + +<p>»Smaad uit zulk een mond is gemakkelijk te verdragen,” antwoordde de +pleitbezorger op een toon van minachting, maar toch duurde het eenigen +tijd, eer hij zich weder tot zijn toehoorders richtte, en met al de +warmte, waarover hij beschikken kon, voortging: »Wat ik dan wil, +medeburgers? Waarom het te doen is? Ik treed hier op voor de koningin, +alleen omdat mijn hart mij daartoe dringt. Om een waardige plaats te +verzekeren aan datgene wat Cleopatra tot eer en roem strekken zal, +treed ik in het strijdperk met haar vijand, stel ik mij bloot aan +den hoon waarmede gij den trotschen overmoed vergunt zijne woede aan +mij te koelen. Toch heb ik er geen berouw van, al doe ik mijn natuur +geweld aan; want de man, tegen wien ik mijn stem verhef, is ook mijn +leermeester geweest, en vóór hij van den weg van waarheid en recht werd +afgebracht, heeft hij ook menigmaal mij, voor vele getuigen, tot zijn +beste leerlingen gerekend. Ik was ook stellig een der dankbaarste. En +zijn kleindochter werd mijn echtgenoot. Door haar bezit...”</p> + +<p>»Bezit?” riep Dion luid en heftig. »Zóó kon een door de zee aangespoeld +lijk zich evengoed beroemen die zee te bezitten!”</p> + +<p><span class="pagenum" title="39"> </span><a id="p_39"></a></p> + +<p>Het zwakke licht der fakkels was sterk genoeg om de omstanders te doen +zien hoe de pleitbezorger verbleekte. Eén oogenblik scheen het, of hij, +die nooit verlegen werd, nu toch in verwarring was geraakt, maar spoedig +riep hij weder: »Medeburgers, lieve vrienden! Ik wilde u spreken van +de ellende waarin eene schoone doch lichtzinnige vrouw iemand storten +kan.....”</p> + +<p>Maar hij kon niet verder gaan, want velen der aanwezigen, die den +gevierden, milden Dion en Barine, de schoone zangeres van het laatste +Adonisfeest, kenden, gaven duidelijk hun ongenoegen te kennen. Een +volksmenigte verheugt er zich altijd in, als zij een man van het vak +door een ander die dat niet is, overwonnen ziet.</p> + +<p>Toch zou de strijd nog zoo spoedig niet geëindigd zijn, als niet op dit +oogenblik onrust en schrik zich van het volk hadden meester gemaakt. Er +ontstond een geroep van: »Terug! gaat uiteen!<ins class="corr" id="corr18" title="Niet in Bron.">”</ins> en tegelijk hoorde men +hoefgetrappel en het commando van den aanvoerder eener afdeeling +Libysche ruiters. De aanleiding was niet gewichtig genoeg, dat het volk +zich daarvoor aan een ernstig gevaar mocht blootstellen. Ook was de +heftige woordenstrijd vroolijk geëindigd, en onder de angst- en +waarschuwingskreten mengde zich een luid gelach, want de golvende +menigte had zich in de richting van de fontein bewogen, en den +pleitbezorger in het volle waterbekken doen vallen. Men wist niet of dit +met opzet of door een toeval was gebeurd, doch de vergeefsche pogingen +van het slachtoffer om zich langs het gladde marmer er uit te werken, +waren zoo komiek, en zijn gebaren, toen hij met den bijstand van +hulpvaardige handen weder op het plaveisel van het plein terecht was +gekomen, wekten zoo onweerstaanbaar de vroolijkheid op, dat veel meer +gelach dan gemor onder het gepeupel werd gehoord. De een riep: »Toen hij +Didymus zoo zwart maakte, heeft hij zijn eigen handen zwart gemaakt, +en nu wil hij ze wasschen!” Een ander: »Een wijze arts heeft hem in +de fontein geworpen. Hij had voor al de houwen die hij van Dion heeft +gekregen, koude omslagen noodig.” Den Regent, die de ruiters hierheen +gezonden had om de menigte voor het huis van Didymus uit elkander +te jagen, was het zeer welkom dat deze maatregel nu zoo weinig +tegenstand ontmoette. Het volk ging spoedig uiteen, en reeds bij het +Dionysostheater werd de aandacht door iets nieuws getrokken. Op de +trappen daarvan had de citerspeler Anaxenor eerst afgekondigd dat +Cleopatra en Antonius de schoonste aller overwinningen hadden behaald, +en daarna een <ins class="corr" id="corr19" title="Bron: lofled">loflied</ins> gezongen dat aller harten diep had geroerd. +Hij had het al lang geleden vervaardigd, en deze eerste gelegenheid, +zoodra <span class="pagenum" title="40"> </span><a id="p_40"></a>het gerucht zich verbreid had, aangegrepen, om de uitwerking er +van te beproeven.</p> + +<p>Zoodra het plein weer ledig was, verliet Barine haar toeschouwersplaats. +Sinds lang had haar hart niet zoo snel geklopt. Van al degenen die haar +gunst zochten te verwerven, stond niemand hooger bij haar aangeschreven +dan Dion; doch nu gevoelde zij voor het eerst dat zij hem liefhad. Wat +hij daar op het plein voor haar en haar grootvader had gedaan, verdiende +haar grootste dankbaarheid; het bewees dat hij niet maar, zooals de +meesten, alleen bij haar kwam om de lange avonduren door te komen.</p> + +<p>Het was geen kleinigheid voor den aanzienlijken jongen man geweest +om zich, voor het geheele volk, in een strijd in te laten met dien +schaamteloozen man, wien Barine eenmaal had toebehoord, en hoe goed +was het hem gelukt den gevreesden improvisator tot zwijgen te brengen. +Bovendien had hij hare partij gekozen tegen zijn eigen, machtigen oom, +en misschien den broeder van zijn tegenstander, Alexas, die een der +voornaamste gunstelingen van Antonius was, tot zijn vijand gemaakt. Dat +verhief Barine in eigen oogen, want dat, dacht zij, zou hij die voor +geen der Macedonische edelen der stad behoefte achter te staan, voor +geene andere gedaan hebben. Zij had door dit alles een gevoel alsof zij +verlost was.</p> + +<p>Sedert zij de liefelijke opgeruimdheid van geest, die in haar ongelukkig +huwelijksleven gedreigd had verloren te gaan, voor zich zelve +teruggevonden had, en haar huis een middelpunt van geestelijk leven +had zien worden, had zij altijd getracht al hare gasten met dezelfde +vriendelijkheid te gemoet te komen. Zij had begrepen dat zij zich niet +meer veroorlooven mocht aan een enkelen die macht over haar te geven, +die een vrouw aan den man dien zij liefheeft vanzelve schenkt. Aan Dion +had zij niets meer toegestaan dan aan de anderen, maar nu gevoelde zij +duidelijk dat zij al het genot van een gevierde vrouw te zijn, en de +grootste vernuften der stad tot zich te trekken, gaarne zou prijsgeven +voor het zooveel grootere geluk door hem bemind te worden en de zijne te +zijn. Met hem, door zijne liefde gesteund, geloofde zij iets beters te +zullen vinden in de eenzaamheid, dan in de drukte en de opwinding van +haar tegenwoordig leven.</p> + +<p>Zij wist nu wat haar te doen stond indien hij hare hand vroeg, en voor +het eerst had de bouwmeester een stilzwijgend gezelschap aan haar. Hij +zou haar gaarne teruggebracht hebben naar het huis van haar grootvader; +daar had hij toch andermaal hare zuster Helena ontmoet, terwijl zij het +teleurgesteld verlaten had, omdat haar moedige verdediger daar niet +teruggekeerd was.</p> + +<p><span class="pagenum" title="41"> </span><a id="p_41"></a></p> + +<p>Na het onverwachte slot van den woordenstrijd, had Dion zich recht +behagelijk gevoeld. De voldoening van voor een goede zaak opgetreden te +zijn, en de verheffende zekerheid van den uitslag waren voor hem wel is +waar niets nieuws, maar toch had hij het zelden zóó ondervonden als nu. +Hij had vurig verlangd naar de eerstvolgende ontmoeting met haar, en +zich voorgesteld hoe hij haar alles verhalen en haar dank voor zijn +goede diensten aanhooren zou. Hij had dat alles in zijn verbeelding al +doorleefd, maar nauwelijks was dat lachende beeld verdwenen, of de +vroolijke uitdrukking van zijn mannelijk gelaat werd ernstig en vol +bezorgdheid. Ofschoon het nachtelijk donker slechts spaarzaam door het +vuur in de pekpannen werd verlicht, was het hem een oogenblik geweest +alsof hij in het heldere daglicht in den bloeienden tuin van zijn paleis +stond, en als had Barine, toen hij het loon voor zijn dapper optreden +van haar verlangde, hem innig bewogen aan haar borst gedrukt en hij haar +hartstochtelijk de betraande oogen gekust. Het visioen was spoedig +verdwenen, maar zoo duidelijk geweest als de levendigste droom.</p> + +<p>Zou Barine hem toch dierbaarder zijn dan hij dacht? Was het geen +welbehagen in haar buigzamen geest en schitterende schoonheid alleen +geweest, dat hem in de laatste maanden zoo menigmaal tot haar +aangetrokken had? Was een werkelijke, sterke hartstocht in hem ontwaakt? +Bestond er gevaar dat de wilskracht, die zijn vrijheid bewaken moest, +bezwijken zou? Moest hij vreezen eenmaal, door een geheimzinnige, +onwederstaanbare macht gedwongen, in weerwil van de tegenkanting der +bedachtzame wijsheid, een verbond voor het leven te sluiten met haar, +Barine, die eens een Philostratus toebehoord had? De vrouw die iets +geven wilde aan ieder die haar huis bezocht, en wien het daar alleen te +doen was om streeling van oog en oor, of een aangenaam onderhoud. Al was +haar eer ook zoo rein als het dons van een zwaan—er was toch geen reden +om daaraan te twijfelen—toch werd haar naam te gelijk genoemd met dien +van Aspasia en vele anderen, bij wie de gasten nog meer vonden dan +gezang en geestvolle gesprekken. De gaven, waarmede de goden haar zoo +rijk hadden bedeeld, waren reeds door te velen genoten dan dat hij, de +laatste spruit uit een edel Macedonisch geslacht, er aan had mogen +denken haar als gebiedster binnen te leiden in een huis, dat met +Gorgias' hulp zoo rijk en fraai was gebouwd en versierd.</p> + +<p>Zeker, er ontbrak niets aan, dan het vriendelijke bestier eener vrouw. +En als zij er eens in toestemde zonder den zegen van Hymen de zijne te +worden? Neen, dat nooit. De kleindochter van Didymus, die reeds zijns +vaders leermeester was geweest, <span class="pagenum" title="42"> </span><a id="p_42"></a>de vrouw die hij steeds zoo van harte +had hooggeacht, ondanks de vroolijke vrijheid waarmede zij met zoovelen +omging, wilde hij blijven eeren. Dat zou hij doen, zelfs al zouden zijne +vrienden hem er om uitlachen. Wat gaf men ook om de heiligheid van den +echt, in een stad waar de Koningin in vrije liefde met den gade van een +ander leefde? Hij zelf had reeds zoo menige korte verbintenis gesloten, +en juist daarom hinderde het hem Barine gelijk te stellen met hen, wier +liefde hij waarschijnlijk alleen aan zijn goud te danken had.</p> + +<p>Aan moed en vastberadenheid had het hem nooit ontbroken, maar hij voelde +dat hij ditmaal rekening te houden had met een macht, waarmede hij zich +nog nooit gemeten had. Dat verwenschte visioen! Hij zag het weder, en +het lachte zoo lieflijk, dat de dag wel komen moest, dat alle weerstand +vruchteloos zou zijn. Indien hij in hare nabijheid bleef, dan zou hij +zeker doen wat hem later berouwen zou. Hij had graag een offer gebracht +aan Peitho, opdat zij de overredingskunst van Archibius bevleugelen +mocht, en Barine tot het besluit brengen om Alexandrië te verlaten.</p> + +<p>Het zou hem wel moeilijk vallen haar te missen, maar veel zou reeds +gewonnen zijn wanneer zij de stad verliet. Tusschen het tegenwoordige en +den verwijderden tijd van het wederzien lag het uitstel van het gevaar, +en misschien de kans op de overwinning. Hij herkende zich zelven niet. +Hij was in eigen oogen zoo wankelmoedig als een riet, omdat hij den +wensch bij Didymus binnen te gaan en hem toe te spreken, onderdrukt had, +en het huis voorbijgeloopen was. Hij zou dan Barine bij haar grootvader +gevonden hebben, en hij wilde haar nu niet zien, hoewel alles in hem +verlangde naar haar aangezicht, hare stem en een woord van dank uit haar +lieven mond. In de plaats van blijdschap was een gevoel van misnoegdheid +gekomen, zooals van iemand die aan een kruisweg staat, en weet dat +hij langs geen der drie wegen tot zijn eigenlijk doel komen zal. De +koningsweg, waarover hij zich door de menigte liet voortstuwen, leidde +langs de zee, tot aan het theater van Dionysos. Zoodra hij dat zag +herinnerde hij zich eensklaps dat zijn vriend Gorgias het beeld van het +koninklijke paar vóór dit grootsch gebouw wilde doen oprichten, en als +hij nu een onderzoek instelde naar de geschiktheid van deze plaats, zou +hij vanzelf op andere gedachten komen.</p> + +<p>Toen hij het theater naderde, had de citerspeler juist zijn lied +<ins class="corr" id="corr20" title="Bron: geêindigd">geëindigd</ins>, en de menigte ging uiteen. Ieder was vol van +de blijde tijding der overwinning, en de een riep de ander toe wat +<ins class="corr" id="corr21" title="Bron: Anaxemor">Anaxenor</ins> de gunsteling van den grooten Antonius, die het +dus weten moest, hun in verzen had meegedeeld. Daarop weerklonk <span class="pagenum" title="43"> </span><a id="p_43"></a>menig +„Io” en „Evoë”<a id="FNa7" href="#FN7" class="fnanchor"><sup>7</sup>)</a> op Cleopatra, de nieuwe Isis, en Antonius, den nieuwen +Dionysos. Gebaarde en gladde, fijne Grieksche en dikke Aegyptische +lippen vereenigden zich in het geroep: „Naar het Sebasteum!” Dat was +namelijk het koninklijk paleis, waar tegenover het gebouw der Regeering +stond en het huis van den Regent. Men wilde het kostelijk bericht +bevestigd zien en door een uiting van dankbare vreugde lucht geven aan +het volle hart.</p> + +<p>Ook Dion wilde zekerheid erlangen, en hoewel de luidruchtige +ontboezemingen van het volk hem altijd te veel tegenstonden om er aan +deel te nemen, maakte hij zich nu toch gereed om de joelende schaar te +volgen naar het Sebasteum. Doch plotseling hoorde hij het geroep van +mannen, die een dichtgesloten draagstoel vooruitliepen. Het was die van +Iras, de vertrouwde kamervrouw der Koningin. Als iemand mededeelingen +kon doen, dan was zij het, maar het was in dit gedrang onmogelijk een +gesprek met haar aan te knoopen. Zij scheen echter van een ander +gevoelen te zijn, want zij had hem opgemerkt en riep hem tot zich. Haar +anders zoo heldere stem klonk ditmaal schor. Men hoorde daaraan dat zij +heftig bewogen was, terwijl zij Dion met allerlei vragen overstelpte. +Zonder zich tijd te gunnen voor de gewone begroeting, wilde zij dadelijk +weten wat de menigte zoo opgewonden maakte, wie hun de tijding der +overwinning gebracht had, en waarheen het volk zich begaf.</p> + +<p>Terwijl Dion haar te woord stond, had hij moeite genoeg niet +voortgedrongen te worden. Dat merkte zij, en daar zij juist den Meander +voorbij kwamen, den dwaaltuin die na zonsondergang gesloten werd, liet +zij zich naar den ingang daarvan dragen, maakte zich aan de wachters +bekend, liet den draagstoel daar nederzetten, en beval de dragers en +voorloopers te blijven wachten, totdat zij hen roepen zou.</p> + +<p>De ongewone gejaagdheid van het meisje vervulde Dion met gegronden +angst. Toen hij haar verzocht uit te stappen en met hem op en neder te +wandelen, wees zij dit af met de betuiging, dat er in het leven te veel +dwaalwegen waren, dan dat men die met opzet zoeken moest. Hij scheen ook +wel op wegen te gaan, die niet juist tot de rechte behoorden. „Waarom,” +besloot zij, en stak het hoofd daarbij door de opening van den +draagstoel „maakt gij het den Regent en uw eigen oom zoo moeielijk om +hunne bevelen door te zetten, en trekt partij voor het volk als een +omgekochte oproermaker?”</p> + +<p>„Als Philostratus, bedoelt gij, dien ik als toevoegsel tot de <span class="pagenum" title="44"> </span><a id="p_44"></a>gouden +belooning uit uwe hand, nog eenige ribbenstooten toegediend heb?”</p> + +<p>„Zooals gij wilt. Waarschijnlijk waart gij het ook, die hem in het water +deedt werpen, nadat gij uw gemoed aan hem gekoeld hadt? Gij moet uwe +zaak goed verstaan hebben. Wat men met liefde op zich neemt, gaat +gewoonlijk goed. Het zij zoo, wanneer nu maar zijn broeder Alexas, +Antonius niet tegen u in het harnas jaagt. Wat mij betreft, ik wil +alleen maar weten, waarom en voor wien dat alles is geschied.”</p> + +<p>»Voor wien anders dan voor den braven ouden man, die reeds de +leermeester mijns vaders is geweest, en voor zijn goed recht,” +antwoordde Dion rustig. »En behalve dat ook ter wille van den goeden +smaak, want er is geen ongunstiger plek voor het standbeeld denkbaar dan +juist die tuin.”</p> + +<p>Iras lachte, een korten, scherpen lach, en haar smal, zeer regelmatig +gezicht, dat men schoon had kunnen noemen als de rug van den fijnen +rechten neus niet wat lang en de kin iets te klein waren geweest, +vertrok zich, terwijl zij uitriep: »Dat is ten minste openhartig.”</p> + +<p>»Daaraan moest gij bij mij gewoon zijn,” hernam hij bedaard. »In dit +geval is trouwens de deskundige bouwmeester Gorgias geheel van hetzelfde +gevoelen.”</p> + +<p>»Ook dat kwam mij ter oore. Gij beiden zijt ijverige bezoekers van—hoe +heet zij ook weer?—de betooverende Barine.”</p> + +<p>»Barine!” herhaalde Dion, alsof die naam hem verraste. »Gij zorgt er +voor, vriendin, dat ons gesprek onze omgeving, den dwaaltuin, eer aan +doet. Ik spreek van werken der beeldende kunst, en gij doet alsof gij +dat toepast op een overigens zeer wel gelukt levend werk der scheppende +goden. Ik was er mijlen ver van af bij dat alles aan de kleindochter van +den ouden geleerde te denken, toen ik voor hem in 't strijdperk trad.”</p> + +<p>»Zooals,” voegde zij er bitter bij, »alle jonge heeren van uwe soort +altijd eerder denken aan de waardige leermeesters van hun vader, dan +aan die vrouwen die, sedert Pandora haar doos opende, alle kwalen in +de wereld brachten. Maar,”—en zij streek de zwarte lokken van haar +voorhoofd, »ik begrijp mij zelve niet, hoe ik er nu, bij den zwaren +last, die op mijn ziel ligt, toe kom, om ook maar één woord aan zulke +beuzelingen te verspillen... En toch! De oude geleerde raakt mij +even weinig als het geheele aantal van zijn commentaren en andere +geschriften, al zijn zij mij niet geheel onbekend.... Hij mocht, wat +mij betreft, even veel kleinkinderen hebben als hier in Alexandrië +booze tongen zijn, als het er mij niet om te doen was alles wat een +schaduw op den weg der Koningin werpt te verwijderen. Ik kom zooeven +van de Lochias, uit het paleis der koninklijke kinderen, en wat <span class="pagenum" title="45"> </span><a id="p_45"></a>ik daar +hoorde.... Maar ik wil en kan het nog niet gelooven.... Ik ben er geheel +van vervuld.”</p> + +<p>»Zijn er slechte tijdingen van de vloot?” vroeg Dion vol belangstelling. +Zij antwoordde niet, maar knikte bevestigend met het hoofd, en legde den +waaier van struisvederen als teeken van stilzwijgen tegen haar mond. +Tegelijk beefde zij zoo hevig, dat hij het, niettegenstaande de +duisternis, zag. Hij begreep hoe moeilijk het spreken haar viel, toen +zij met doffe stem vervolgde: »Het moet nog geheim blijven.... Schippers +van Rhodus.... het is, de Goden zij dank, nog geheel onzeker.... het +kan, het mag niet waar zijn! En toch.... het is een schande dat die +citerspeler bij het volk zulke blijde verwachtingen durft opwekken. Wie +het meest aan de grooten der aarde te danken heeft, doet hun gewoonlijk +het meeste kwaad. Gij kunt zwijgen Dion, dat weet ik. Dat toondet gij +reeds als knaap, als gij iets te verbergen hadt voor uw ouders. Of gij +nu nog, evenals toen, voor mij in het water zoudt springen? Ik geloof +het niet! Maar vertrouwen mag ik u, en dat doe ik zelfs hier in dezen +dwaaltuin. Mijn hart dreigt te bersten, maar geen woord daarvan aan +wien ook! Ik heb geen vertrouweling noodig, en zou ook u alles kunnen +verzwijgen, maar ik wensch dat gij mij begrijpt, juist gij, die de +rol gespeeld hebt, die gij speeldet. Vóór ik op de Lochias in mijn +draagstoel stapte, kwam ook die knaap tehuis, en ik sprak hem nog even.”</p> + +<p>»De jonge Cæsarion,” viel Dion haar ernstig in de rede »bemint Barine.”</p> + +<p>»Dus bleef deze ontzettende dwaasheid ook al niet geheim?” vroeg zij +opgewonden. »De droomer toont een hartstocht, dieper dan ik ooit van +hem zou hebben gedacht. Stel u voor dat de Koningin terugkomt, minder +gelukkig dan wij wenschen, dat zij allen terugziet van wie zij nog iets +verblijdends, goeds of groots verwacht, en dan hoort wat er met den +knaap is gebeurd,—want wat zou haar verlichte geest niet opmerken en +doorzien?<ins class="corr" id="corr22" title="Bron: . hij"> Hij</ins> is haar dierbaar, meer dan gij allen vermoedt—hoe +zal dat dan haar onrust, haar ellende vermeerderen! Hoe rechtmatig zal +haar toorn zijn over hen, wien plicht en liefde geboden over den knaap +te waken!”</p> + +<p>»Daarom,” zeide Dion, »is het noodig dat de steen des aanstoots +weggenomen wordt. Met dien aanval op Didymus hebt gij tot dat doel reeds +het uwe gedaan.”</p> + +<p>Hij had terecht ingezien, dat zij met het geheele complot tegen den +geleerde eigenlijk alleen beoogde aan de machthebbers het recht +te geven om tegen den ouden philosoof en de zijnen, dus ook tegen +Barine, krachtig op te treden. De Aegyptische wet eischte, dat ook de +bloedverwanten dergenen die tegen de regeering <span class="pagenum" title="46"> </span><a id="p_46"></a>iets hadden misdaan, +verbannen werden. Deze aanval op een onschuldige was schandelijk, en +toch begreep Dion uit ieder woord dat Iras sprak, uit iederen trek van +haar gelaat, dat het niet alleen lage jaloerschheid, maar iets edelers +was, wat haar daartoe bracht: de liefde voor hare gebiedster, de groote +begeerte om haar voor kommer en leed te behoeden. Hij kende Iras, haar +ijzeren wil, en de meedoogenloosheid waarmede zij aan het hof altijd +haar doel had trachten te bereiken. Zijn eerste werk moest nu zijn +Barine te bewaren voor het gevaar dat haar dreigde; vervolgens +<ins class="corr" id="corr23" title="Bron: moet">moest</ins> hij Iras, de dochter van Krates, die langen tijd naast +zijn vader had gewoond, met wie hij als knaap had gespeeld en die tot nu +toe in al zijn lotgevallen had gedeeld, bevrijden van den angst die haar +drukte.</p> + +<p>Zijn uitspraak verraste haar. Zij zag hoe de man, die haar meer waard +was dan ieder ander, haar doorzag, en een vrouw die bemint, verheugt +zich altijd als zij de meerderheid van den geliefde gevoelt. Daarbij was +zij van kind af—en zij was maar twee jaar jonger dan Dion—opgegroeid +in kringen waar men niets hooger stelde dan de oefening van den geest, +ten einde dien helder en scherp te maken. Haar zwarte oogen, die eerst +uitvorschend en wantrouwend gefonkeld en daarna van hartstochtelijke +droefheid gegloeid hadden, namen nu een nieuwe uitdrukking aan. Smeekend +zochten zij den blik van haar vriend, terwijl zij op zijn vermoeden +hernam: »Ja Dion, de kleindochter van den philosoof mag hier niet +blijven. Of ziet gij een ander middel om den knaap voor onberekenbaar +onheil te bewaren? Gij kent mij lang genoeg om te weten dat het mij, +evenzeer als u, tegen de borst stuit om het goed recht van een ander te +krenken, en dat ik, als het niet noodig is, zoo hardvochtig niet ben. Ik +acht u zeer hoog. Niemand is zoo waarheidlievend als gij, en gisteren +hebt gij mij nog stellig verzekerd, dat Eros met uwe bezoeken bij de +jonge vrouw niets te maken had, dat gij enkel zoo dikwijls tot hare +gasten behoort omdat zij uw geest zoo aangenaam opwekt. Wat ik ook +leerde wantrouwen in de wereld, op uw woord vertrouw ik nog. En toch, +toen ik vernam hoe gij voor Didymus in de bres gesprongen waart, en u +zag trachten naar den dank en de gunst van zijn kleindochter.... gij +mannen zegt immers, dat Zeus de betuigingen der minnenden niet +hoort,—toen hief de argwaan het hoofd weder op. Nu schijnt gij mijn +gevoelen te deelen....”</p> + +<p>»Ja,” viel hij in, »evenals gij, geloof ik dat Barine onttrokken moet +worden aan de wenschen van den knaap, die u niet onaangenamer kunnen +zijn dan haar zelve. Daar Cæsarion op het oogenblik Alexandrië te minder +verlaten kan, omdat de zaken zoo slecht staan, blijft er niets anders +over dan de jonge vrouw <span class="pagenum" title="47"> </span><a id="p_47"></a>van hier te verwijderen;—maar natuurlijk met +alle mogelijke omzichtigheid.”</p> + +<p>»O, in een gouden wagen, en met rozen bekranst, als gij dat verkiest!” +riep Iras levendig uit.</p> + +<p>»Dat zou maar opzien wekken,” antwoordde hij glimlachend, en met een +afwerend handgebaar. »Nu ik de drijfveeren uwer handelwijze ken, behaagt +die mij wel is waar altijd nog niet, doch ik wil u gaarne helpen om uw +doel te bereiken. Ook langs kronkelpaden komt men waar men wezen wil, en +daarop loopt men minder gevaar den voet te stooten; de rechte weg is mij +echter liever, en ik geloof dat ik dien ook reeds gevonden heb. Een +harer vrienden noodigt de jonge vrouw uit naar zijn landgoed te komen +dat ver van hier gelegen is.”</p> + +<p>»Zijt gij dat?” vroeg Iras, terwijl haar fijne wenkbrauwen zich pijnlijk +samentrokken.</p> + +<p>»Gelooft gij dan dat zij mij volgen zou?” hernam hij op licht +verwijtenden toon. »Neen. Gelukkig hebben wij nog vrienden die ouder +zijn, en de voornaamste van die is toevallig uw oom, die als was is in +de handen der koningin.”</p> + +<p>»Archibius?” riep Iras uit. »Ja, als hij haar daartoe overreden kon.”</p> + +<p>»Dat zal hij beproeven. Hij maakt zich ook ongerust over den knaap. +Terwijl wij hier samen spreken, noodigt hij Barine uit van zijn landgoed +gebruik te maken. De buitenlucht daar zal haar zeker goed doen.”</p> + +<p>»Ik wensch haar toe dat zij zoo gezond moge worden als een +herderinnetje!”</p> + +<p>»Dat is een goede wensch, want komt de Koningin niet zegevierend terug, +dan worden wij Alexandrijnen nog veel prikkelbaarder. Toen gij den tuin +van Didymus in beslag wildet nemen, waart gij al zoo ijverig aan de +oprichting van een eerepoort bezig, dat gij daarbij vergeten hebt....”</p> + +<p>»Wie twijfelde dan ook aan den gelukkigen afloop van dezen oorlog?” riep +Iras. »En zij zullen zeker, zeker overwinnen! De man uit Rhodus zeide, +dat de vloot uiteengedreven was. Dat zou dan gebeurd zijn aan de kust +van Akarnië. Dat klonk zeer stellig, maar intusschen had hij het zelf +ook slechts van een tweede of derde gehoord. En wat beteekent een +gerucht! Hoe dikwijls blijkt later dat het verkeerd was. Bovendien, al +werd de zeeslag ook verloren, dan zouden wij altijd nog onze geduchte +landmacht hebben. Zij beteekent veel meer dan die van Octavianus. +En welke veldheer is opgewassen tegen Antonius? Hoe dapper zal hij +strijden, als het de allergewichtigste dingen geldt: roem, eer, +heerschappij, haat en liefde. Waarom zouden wij zoo beangst zijn? Na +Dyrrhachium hield ieder de zaak van Cæsar voor <span class="pagenum" title="48"> </span><a id="p_48"></a>verloren, en hoe spoedig +daarop werd hij te Pharsalus de beheerscher der wereld! Is het niet +beneden een verstandig mensch om door schipperspraatjes den moed te +verliezen?—En toch—toch! Reeds toen ik ziek werd, begon het. En dan +die zwaluwen aan het admiraalsschip! Daar sprak ik u vroeger al van. +Mardion en uw oom Zeno hebben het met eigen oogen gezien, hoe vreemde +zwaluwen de andere uit haar nest bij het roer verjoegen en de jongen met +hare snavels dood pikten. Dat was een slecht voorteeken! Ik kan het maar +niet vergeten. En dan mijn droom, toen ik de koorts had!<ins class="corr" id="corr24" title="Bron: ”"></ins>—Maar ik heb +hier al veel te lang vertoefd. Toch ben ik dankbaar voor dit onderhoud +met u, Dion, want nu kan ik gerust zijn wat den knaap Cæsarion betreft. +Zet het standbeeld neer waar gij wilt. Het volk moet weten dat wij acht +geven op hun tegenstand, en, als hunne vrienden, rechtvaardig zijn. Help +gij mij nu ook om alles ten beste te keeren voor de Koningin<ins class="corr" id="corr25" title="Bron: .. .">....</ins> +en als het Archibius gelukt Barine voor eenigen tijd buiten de stad te +houden, dan.... Ja, zoo ik maar iets wist wat u aangenaam kon zijn, dan +zou ik u dat zeker verschaffen. Maar wat geeft de gevierde Dion om zijn +verwelkende vroegere speelkameraad?”</p> + +<p>»Verwelkende?” herhaalde hij op een toon van verwijt. »Zeg liever de +volschoone, die van haar koninklijke vriendin het geheim geleerd heeft +van jong te blijven.”</p> + +<p>Met een rassche beweging stak zij hem dankbaar de witte slanke hand toe, +die, na die van Cleopatra, de fraaiste aan het hof werd genoemd; doch +toen hij de fijne vingertoppen eerbiedig en zacht aan zijn lippen +bracht, trok zij snel de hand terug en riep, alsof zij plotseling berouw +voelde: »In dezen tijd, met zulk een angst in het hart, dit onbeduidende +gebeuzel! Het is onwaardig en beleedigend. Als Barine met Archibius +medegaat, zal de tijd haar zeker niet lang vallen op zijne landgoederen. +Ik geloof dat ik wel weet wie haar spoedig na zal reizen om haar +gezelschap te houden.—Hier, Pasis! De dragers! En nu naar de +Zonnepoort!”</p> + +<p>Dion staarde den verdwijnenden draagstoel nog een oogenblik na; toen +liet hij de hand door zijn bruine lokken gaan, liep daarop naar het +strand, en sprong, zonder zich te bedenken, in een der booten die daar +verhuurd werden. Hij gebood de schippers, die met hem mede wilden gaan, +op het land te blijven, spande zelf de zeilen met een geoefende hand, en +voer zoo de haven uit. Die krachtsinspanning kwam hem juist te stade, en +hij ging nu meteen zelf op verkenning uit.</p> + +<hr class="fnsep" /> + +<div class="footnote"><a id="FN4" href="#FNa4" class="label"><sup>4</sup>)</a> De godin der overreding.</div> + +<div class="footnote"><a id="FN5" href="#FNa5" class="label"><sup>5</sup>)</a> Kleine liefdegoden, in het gevolg van Eros.</div> + +<div class="footnote"><a id="FN6" href="#FNa6" class="label"><sup>6</sup>)</a> Vierkante steenen zuilen met den kop van Hermes er op.</div> + +<div class="footnote"><a id="FN7" href="#FNa7" class="label"><sup>7</sup>)</a> Een juichkreet bij de Dionysosfeesten.</div> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="49"> </span><a id="p_49"></a></p> + +<h2><a id="VIERDE_HOOFDSTUK"></a>VIERDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Het huis dat Barine bewoonde, dicht bij de tuinen van het Paneum, was +het eigendom harer moeder, die het van hare ouders geërfd had. Haar +vader, de schilder Leonax, de zoon van den philosoof Didymus, was lang +geleden gestorven. Zoodra Barine's ongelukkig huwelijk met Philostratus +ontbonden was, had zij weder haar intrek genomen bij haar moeder, die de +huishouding bestierde. Ook deze stamde van een geleerde familie af, en +was opgegroeid met een broeder, die naam gemaakt had als philosoof, en +de studiën van den jongen Octavianus had geleid. Dit was echter lang +vóór het begin der twisten, die den erfgenaam van Cæsar en Marcus +Antonius vaneen scheidden. Doch zelfs nadat deze laatste zijne gemalin +Octavia, Octavianus' zuster, verstooten had, om tot Cleopatra, de +geliefde van zijn hart, terug te keeren, en nadat het tusschen de +mededingers om de heerschappij der wereld tot een openlijke breuk +gekomen was, had Antonius zich vriendelijk getoond jegens Arius, en in +geen enkel opzicht zijn innige betrekking tot Octavianus gewraakt. De +milde Romein had den vroegeren Mentor van zijn vijand ten overvloede een +fraai huis ten geschenke gegeven, om hem te toonen hoe gaarne hij hem in +Alexandrië en in zijne nabijheid behield.</p> + +<p>De weduwe Berenice, Barine's moeder, was zeer gehecht aan haar eenigen +broeder, die dikwijls tot de gasten harer dochter behoorde. Zij was een +bedaarde, stille vrouw, die den tijd toen zij zich wijden kon aan de +opvoeding harer kinderen, den vurigen Hippias, Barine en Helena, den +gelukkigste haars levens noemde. De laatste woonde nu al sinds jaren +bij haar grootouders, en verzorgde hen met de meeste toewijding. Zij +was altijd gemakkelijker te leiden geweest dan haar oudere zuster en +broeder. De hoog strevende geest van den knaap had hem dikwijls aan de +moederlijke leiding onttrokken, en het schoone, <span class="pagenum" title="50"> </span><a id="p_50"></a>levendige meisje had +van jongsaf iets bijzonder betooverends gehad, zoodat een nauwlettend +toezicht dubbel noodig was geweest.</p> + +<p>Eerst te Alexandrië, later te Athene en op Rhodus had Hippias zich tot +redenaar ontwikkeld, en drie jaren geleden had zijn oom Arius hem met +goede aanbevelingen naar Rome gezonden, om het leven daar te leeren +kennen, en te beproeven met zijne zeldzame gave van welsprekendheid daar +zijn weg te maken.</p> + +<p>Twee ongeluksjaren aan de zijde van een gewetenloos man, dien zij niet +liefhad, hadden den kinderlijken overmoed van Barine langzaam doen +overgaan in haar tegenwoordige kalmere opgeruimdheid. Haar moeder was +zich bewust dat zij met de beste bedoelingen haar zestienjarige dochter +een huwelijk had laten sluiten met Philostratus, in wien Didymus +toenmaals een veelbelovenden jongen man dacht te zien, terwijl diens +broeder Alexas, Antonius' gunsteling, die dezen in den oorlog had +vergezeld, beloofd had hem voort te helpen op zijn verdere loopbaan. +De goede vrouw had gedacht dat het bevallige schepseltje op deze wijze +het best voor de gevaren der wufte stad beschermd zou zijn; doch de +onwaardige echtgenoot had moeder en dochter veel leed berokkend, en niet +veel minder deed dit zijn invloedrijke broeder, die niet moede geworden +was zijn jonge schoonzuster met onwaardige voorstellen te vervolgen.</p> + +<p>Thans zag vrouw Berenice vaak haar kind met stomme verbazing aan, omdat +zij, uit al die smart en vernedering nog die onschuldige vroolijkheid +had weten te redden, die den schijn gaf, alsof haar leven slechts rozen +zonder doornen opgeleverd had.</p> + +<p>Haar vader Leonax had tot de beroemdste der Alexandrijnsche schilders +behoord, en van hem had zij die veerkrachtige kunstenaarsziel, die ook +na den zwaarsten druk weder krachtig opsprong. Hem had zij ook die +bijzondere gave van den zang te danken, die zorgvuldig aangekweekt +was, en die haar in de koren der jonkvrouwen op de hooge feesten der +godinnen, eene eerste plaats hadden doen verwerven. De lof van haar +kunst was in aller mond, sedert zij op het Adonisfeest bij het wassen +beeld van den lieveling der goden, die door het everzwijn was gedood, in +het koninklijk paleis den »Jalemos” gezongen had. Men rekende het als +een voorrecht haar te hebben gehoord, te meer daar zij zich enkel in +haar eigen huis of bij bijzondere gelegenheden »ter eere der goden” liet +hooren.</p> + +<p>Ook de Koningin had haar gehoord, en na dat Adonisfeest was Antonius +door haar oom Arius in haar huis binnengeleid. Met al de warmte van +zijn vurige, openhartige natuur had hij zijne bewondering voor haar +uitgesproken, en zich een volgend maal ook doen vergezellen door zijn +zoon Antyllus. Zeker zou <span class="pagenum" title="51"> </span><a id="p_51"></a>hij nog wel meer gekomen zijn, indien hij +niet, daags na het tweede bezoek, zich gedwongen had gezien de stad te +verlaten.</p> + +<p>Barine's moeder had het Arius verweten dat hij den geliefde der koningin +bij haar had gebracht, en door het herhaald bezoek van Antonius' zoon, +nog meer door dat van Cæsarion, dien Antyllus medegebracht had, had hare +vrees nieuw voedsel gekregen. Deze jongelieden behoorden niet tot de +gasten die zij gaarne komen zag, en naar wier gesprek zij gaarne +luisterde. Wel was het vleiend dat zij haar eenvoudig huis met hunne +tegenwoordigheid vereerden, doch zij wist dat Cæsarion buiten voorkennis +van zijn gouverneur kwam, en zag hem duidelijk aan wat hem tot haar +dochter aantrok. De arme vrouw Berenice had bij de opvoeding van die +beide kinderen van veel zorgen, het blijde vertrouwen van vroeger tijd +verloren. Thans zag zij van al het nieuwe, dat het leven haar bracht, +altijd de donkere zijde het eerst. Als een brandende kaars voor haar +stond, zag zij eerst de schaduw van den kandelaar, en dan eerst de +vlam. Haar geheele inwendig leven was een aaneenschakeling van angsten +geworden, maar de goedhartige vrouw had hare kinderen te lief, om hen +dat te laten merken. Het gaf haar alleen een kleine verlichting wanneer +zij, als haar vrees bevestigd werd, verzekeren kon, dat zij dat van te +voren wel geweten had.</p> + +<p>Op haar nog altijd lief, vriendelijk gelaat was van dat alles niets te +lezen. Zij sprak slechts weinig, maar wat zij zeide was verstandig, en +bewees hoe oplettend zij gewoonlijk toeluisterde. Daarom waardeerden +Barine's gasten hare tegenwoordigheid. Zelfs de meestbeteekenende +ontving nog wat van haar, daar hij voelde dat de stille vrouw hem +begreep.</p> + +<p>Eer Barine dezen avond te huis was gekomen, was er iets gebeurd, dat +haar moeder dubbel deed betreuren, dat haar broeder Arius eergisteren +een ongeval overkomen was. Toen hij in het donker van Berenice kwam, +was hij door een wild rijdenden wagen op den grond geworpen en zwaar +gekwetst naar huis gedragen. Daar lag hij nu roerloos in een hevige +koorts, en het maakte zijn lijden niet lichter, dat hij hoorde hoe zijne +beide zoons den woesteling, die dit hun vader had aangedaan, met hunne +wraak bedreigden. Om goede redenen hield hij zelf Antyllus voor den +boosdoener, en uit een ongenoegen met Antonius' zoon kon voor hem en de +zijnen een nieuw onheil ontstaan, want de jonge Romein scheen weinig +van de menschlievende grootmoedigheid zijns vaders geërfd te hebben. +Trouwens, Arius kon het zijn zoons niet kwalijk nemen, als zij de +handelwijze van den onvoorzichtige in de scherpste bewoordingen laakten. +Hij zelf had zijn zuster nog gewaarschuwd voor den niets ontzienden +overmoed van den jongen man, wiens vader <span class="pagenum" title="52"> </span><a id="p_52"></a>door zijn eigen toedoen in +haar huis gekomen was. Hoeveel reden hij daarvoor had gehad, was nu +reeds gebleken. Bij het ondergaan der zon waren namelijk heden eenige +gasten, en later ook de negentienjarige Antyllus aan de poort gekomen en +door den wachter afgewezen. Daarop had hij onstuimig verlangd Barine +toch te zien, had den ouden portier, die hem wilde tegenhouden op zijde +geduwd, en was zonder vergunning doorgedrongen tot de werkplaats van +den overleden heer des huizes, waar de vrouwen gewoonlijk hare gasten +opwachtten. Eerst toen hij deze ledig vond, was hij teruggekeerd, maar +te voren had hij een bloemruiker, dien hij had meegebracht, vastgebonden +aan een beeld van Eros, dat daar stond. De poortwachter en Barine's +kamermeisje beweerden dat hij dronken was geweest. Dat hadden zij +gezien, toen hij met zijne makkers, die op hem wachtten, strompelend +weder weg was gegaan.</p> + +<p>Dit ongepaste gedrag vervulde vrouw Berenice met hevige +verontwaardiging. Het mocht ook niet ongestraft blijven. Terwijl zij +hare dochter verwachtte, ging zij bij zich zelve na welke slechte +gevolgen het hebben kon, wanneer men aan Antyllus het huis verbood en +hem bij zijn gouverneur aanklaagde, maar ook hoe hij, als dit niet +gebeurde, tot allerlei ondragelijke handelwijzen komen kon.</p> + +<p>Zij was vol droeve voorgevoelens, en juist omdat zij met zooveel grond +het ergste moest vreezen, hoopte zij in stilte dat haar dochter toch nog +misschien iets verblijdends zou mede te deelen hebben. Reeds dikwijls +had zij ondervonden dat de dingen, die zij zoo somber ingezien had, op +het laatst zich toch nog ten goede keerden. Eindelijk verscheen Barine, +en in lang had haar moeder haar niet zoo vroolijk en gelukkig gezien.</p> + +<p>De weduwe voelde den angst uit haar hart verdwijnen. Haar dochter +moest iets bijzonder verblijdens overkomen zijn, want zij straalde +van vreugde. Toch moest zij zeker reeds gehoord hebben wat hier was +geschied, althans, daar zij zonder mantel en zorgvuldig gekapt +binnenkwam, moest zij in het slaapvertrek zijn geweest, waar de +spraakzame Cyprische slavin, die niet licht een nieuwstijding vóór zich +hield, haar zeker bij het kleeden geholpen had. Het meisje had hare +handigheid heden weder duidelijk bewezen. »Niemand kan mijn kind voor +ouder dan negentien houden,” dacht de trotsche moeder. »Hoe goed staan +haar het witte gewaad en het peplos<a id="FNa8" href="#FN8" class="fnanchor"><sup>8</sup>)</a> met den blauwen rand! Hoe fraai +slingert zich het blauw zijden lint door dat zware golvende haar! Wie +zou gelooven dat geen brandijzer <span class="pagenum" title="53"> </span><a id="p_53"></a>die gouden lokjes krulde, die zoo +bevallig op het voorhoofd liggen; dat aan het rood en wit op die wangen, +en de albasten tint dier armen geen enkele penseelstreek mededeed? Het +is waar, zooveel schoonheid wordt licht een geschenk der Danaërs, maar +het is toch ook een heerlijke gave der goden! Doch waarom zou zij nu den +armband dragen, dien Antonius haar na zijn laatste bezoek gezonden +heeft? Zeker niet voor mij alleen. Dion kan zij toch ook zoo laat niet +meer verwachten. Misschien pakt zich op dit oogenblik reeds weder een +nieuwe wolk boven haar hoofd samen.”</p> + +<p>Dit alles ging haar door het hoofd, terwijl hare dochter opgewekt +vertelde wat zij bij haar grootvader en voor diens huis had beleefd. +Zij had zich ondertusschen gemakkelijk in de kussens van een rustbank +neergevlijd, en toen zij over het onbehoorlijke gedrag van Antyllus +sprak, noemde zij dat met een luchthartigheid die Berenice deed +schrikken, slechts een grove onbeleefdheid, die niet weder plaats hebben +mocht.</p> + +<p>»Maar wie zal zich daartegen verzetten?” vroeg haar moeder.</p> + +<p>»Wie anders dan wij?” was het antwoord. »Wij ontvangen hem niet meer.”</p> + +<p>»En wanneer hij dan toch binnendringt?”</p> + +<p>Barine's groote blauwe oogen schoten vonken, terwijl zij met vaste stem +uitriep: »Dat moest hij eens beproeven!”</p> + +<p>»Maar over welke macht hebben wij dan te beschikken,” zeide Berenice, +»dat wij Antonius' zoon terug zouden kunnen houden? Ik ken die niet.”</p> + +<p>»Maar ik wel,” verzekerde hare dochter. »Luister, moeder; ik zal kort +zijn, want wij verwachten een bezoek.”</p> + +<p>»Zoo laat nog?<ins class="corr" id="corr26" title="Niet in Bron.">”</ins> was de bezorgde vraag.</p> + +<p>»Archibius wenscht ons te spreken over een gewichtige zaak.”</p> + +<p>Eén oogenblik ontrimpelde zich bij deze woorden het voorhoofd van +Berenice, maar spoedig fronste zij de wenkbrauwen weder, terwijl zij +uitriep: »Een gewichtige zaak op zulk een ongewoon uur! Reeds lang +vermoedde ik niets goeds. Op weg naar mijn broeder vloog een raaf voor +mij op, en vloog linksom den tuin in.”</p> + +<p>»Maar ik,” zeide Barine, »zag zeven witte duiven, niet meer en niet +minder, want zeven is het allerbeste getal, die alle met snellen +vleugelslag rechtsom vlogen. Vooraan de schoonste. Zij droeg in haar +snavel een korfje, en daarin lag de macht om den zoon van Antonius van +ons af te houden. Ja, zie mij maar niet zoo verbaasd aan, lieve moeder, +gij toonbeeld van bezorgdheid, dat gij zijt.”</p> + +<p>»Maar kind, gij hebt toch gezegd dat Archibius zoo laat zou komen om +iets gewichtigs te bespreken,” zeide Berenice.</p> + +<p><span class="pagenum" title="54"> </span><a id="p_54"></a></p> + +<p>»Hij zal ook spoedig komen.”</p> + +<p>»Spreek daarom niet in raadsels, want ik ben niet vlug in het raden.”</p> + +<p>»Dat zijt gij wel,” hield Barine vol. »Maar wij hebben inderdaad geen +tijd te verliezen. De schoone duif was dus een goede gedachte, en wat +er in dat korfje was, zult ge dadelijk hooren. Zie eens moeder, wie +er ook anders over denke moge, en of ook iemand ons beklaagt: zoo kan +het hier niet voortgaan! Met iederen dag dat ik ouder word, voel ik het +duidelijker, en het zal nog jaren duren eer dit gevoel geheel verdwijnt. +Ik ben te jong om ieder, die aan mij voorgesteld wordt als gast welkom +te heeten. Het is waar, onze ontvangzaal was eenmaal de werkplaats van +mijn eigen vader, en de meesteres van dit huis zijt gij, mijn waardige, +vlekkelooze moeder, maar door uw nederigen aard, houdt gij, die in +alles beter zijt dan ik, u zoo bescheiden op den achtergrond, dat zij +u slechts opmerken als gij er niet zijt. Zoo is het gekomen dat de +menschen die ons bezoeken, altijd zeggen: »ik ga naar Barine,” en het +getal van hen die zoo spreken wordt mij al te groot. Ik kan niet meer +uitkiezen—en deze gedachte....”</p> + +<p>»Kind, kind!” riep haar moeder hoogst verheugd. »Welken god hebt gij +heden op uw weg ontmoet?”</p> + +<p>»Dat weet gij wel,” was het antwoord. »Er waren zeven duiven, en toen +ik uit den snavel van de voorste het korfje nam, vertelde zij mij een +geschiedenis. Wilt gij die hooren?”</p> + +<p>»Zeker, zeker! Maar spoedig, anders komt men ons storen.”</p> + +<p><ins class="corr" id="corr27" title="Bron: Barini">Barine</ins> lag achterover in de kussens, sloeg de oogleden neer en begon: +»Daar was eens een vrouw, die een tuin bezat in het aanzienlijkste +gedeelte der stad, hier in de buurt van het Padeum, zoo gij wilt. In den +herfst, als de vruchten aan hare boomen rijp waren, liet zij de deur +open, al deden alle buren ook het tegenovergestelde. Maar om nu toch +de ongewenschte liefhebbers van hare goede vijgen en dadels af te +houden, hechtte zij aan de deur een bordje met het opschrift: »Men mag +ongestraft binnentreden en genieten van het gezicht van den tuin: doch +wie een bloem plukt, het gras vertreedt of een vrucht neemt, wordt door +de honden verscheurd.” Nu bezat de vrouw slechts een schoothondje, dat +haar echter niet altijd gehoorzaamde. Maar het opschrift deed goede +diensten, want in het eerst kwamen enkel de buren uit de voorname wijk. +Zij lazen de bedreiging, en zouden ook wel zonder die het eigendom der +vrouw, die hen zoo vriendelijk liet binnengaan, ontzien hebben. Zoo ging +het een tijdlang voort, totdat er eens een bedelaar kwam en toen een +Phoenicische matroos en een diefachtige Aegyptenaar uit de Rhakotis, die +geen van allen konden lezen. Daarom was <span class="pagenum" title="55"> </span><a id="p_55"></a>voor hen het opschrift als niet +geschreven, en daar zij buitendien niet zeer goed het mijn en dijn +onderscheiden konden, vertrad de een het grasperk, de ander stal een +bloem of vrucht van de takken. Steeds kwamen er meer van dat gepeupel, +en gij kunt wel begrijpen hoe het verder ging. Niemand strafte hen voor +hun euveldaad, want het keffen van het schoothondje verschrikte hen +niet, en dat gaf ook aan de anderen, die wel lezen konden, moed, om zich +niet meer aan de waarschuwing te storen. Nu verloor de fraaie tuin zeer +spoedig zijn bekoorlijkheid en ook zijn vruchten. Toen eindelijk de +regen het schrift van het tafeltje uitwischte en baldadige knapen het +bekrasten, kwam het er verder niet op aan. Wie nu nog in den tuin kwam, +vond er dan ook niets meer dat hem aantrok. Daarom sloot de eigenares +voortaan de deur, evenals de buren hadden gedaan, en het volgend jaar +verheugde zij zich opnieuw in het groene gras en de bonte bloemen. Nu +genoot zij zelve van de vruchten, en het schoothondje hinderde haar niet +meer met zijn gekef.”</p> + +<p>»Dat wil zeggen,” zeide de moeder, »als alle menschen van goede zeden en +zoo beschaafd waren als Gorgias, Lysias en eenige anderen, dan zouden +wij kunnen voortgaan met ons huis open te stellen. Maar nu er ook ruwe +lieden zijn, zooals Antyllus....”</p> + +<p>»Goed begrepen!” riep de dochter uit. »Wij zijn immers vrij om de +enkelen, die ons schrift lezen kunnen, uit te noodigen? Morgen reeds +zullen wij aan onze bezoekers mededeelen, dat wij hen niet meer kunnen +ontvangen zooals vroeger.”</p> + +<p>»En,” voegde haar moeder er bij, »Antyllus' gedrag doet daartoe een +voortreffelijk voorwendsel aan de hand. Ieder weldenkende moet dat +begrijpen.”</p> + +<p>»Ja zeker,” zeide Barine, »en als gij, die de verstandigste van alle +vrouwen zijt, daarbij het uwe doet....”</p> + +<p>»Dan zullen wij het in ons eigen tehuis eerst recht goed hebben. Geloof +mij kind—als gij maar niet....”</p> + +<p>»Geen »als!” Ditmaal niet!” riep de jonge vrouw uit, en hief smeekend +hare handen op. »Ik denk zoo gaarne aan ons nieuwe leven, en als het, +zooals ik hoop en wensch, eenmaal komt—gelooft gij ook niet, moeder, +dat de goden mij dan een vergoeding schuldig zijn?”</p> + +<p>»Waarvoor dat?” klonk plotseling de zware stem van Archibius, die +onaangemeld binnengekomen was, en nu eerst door de beide vrouwen werd +opgemerkt.</p> + +<p>Barine stond snel op, reikte haar ouden vriend beide handen toe, en riep +uit: »Nu zij mij u toezenden, begint de afrekening al!”</p> + +<hr class="fnsep" /> + +<div class="footnote"><a id="FN8" href="#FNa8" class="label"><sup>8</sup>)</a> Wijd opperkleed zonder mouwen.</div> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="56"> </span><a id="p_56"></a></p> + +<h2><a id="VIJFDE_HOOFDSTUK"></a>VIJFDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Voor een kunstenaar, en vooral voor een schilder, is het gemakkelijk +zijn huis fraai en aantrekkelijk te maken. Hij wil het gaarne behagelijk +zien en alleen het schoone behaagt hem. Alles wat de harmonie zou +verstoren beleedigt zijn oog, en om de edelste versieringen aan te +brengen, behoeft hij geen vreemde over zijn drempel te laten komen. De +Muze alleen komt hem ongeroepen hare onovertrefbare hulp aanbieden. Zij +was het ook die Leonax, Barine's vader, geholpen had om zijn huis tot +een bekoorlijk verblijf te maken. In zijn werkplaats had hij op de muren +tooneelen geschilderd uit het leven van Alexander den Grooten, den +stichter zijner vaderstad, en op de kroonlijst een krans van dansende +liefdegoden.</p> + +<p>In dit vertrek placht Barine hare gasten te ontvangen, en de roem van +deze schilderijen had mede Antonius tot een bezoek uitgelokt, en hem ook +zijn zoon doen meebrengen, in wien hij althans een vluchtig welgevallen +in de kunst wilde opwekken. Barine's schoonheid en zangkunst wist hij +natuurlijk ook naar waarde te schatten; doch de vurige hartstocht dien +hij op rijpen leeftijd voor Cleopatra had opgevat, bleef voor deze +alleen bewaard. De man, die door zijn licht ontvlambaar hart vroeger van +de eene liefde op de andere overgegaan was, was nu door de Koningin met +onverbreekbare ketenen geboeid, en bij haar vergeleken was Barine enkel +een kunstwerk, dat leven en een liefelijke stem had gekregen. Toch had +hij haar te danken voor eenige aangename uren, en in zulk een geval +wilde hij altijd geschenken geven. Het streelde hem als men hem voor den +grootmoedigsten verkwister van de wereld hield. Thans had hij daartoe +een gladden armband uitgekozen van een kostbaren steen voorzien, waarin +Apollo met de lier gesneden was, omgeven door de luisterende Muzen. Het +geschenk scheen eenvoudig, maar het was in werkelijkheid een stuk van +onberekenbare waarde, want <span class="pagenum" title="57"> </span><a id="p_57"></a>de kunstenaar die het bewerkt had, was de +grootste steensnijder van Alexandrië ten tijde van Philadelphus geweest, +en ieder der kleine figuren in den slechts drie vingers breeden onyx was +een zorgvuldig uitgewerkt meesterstuk van groote schoonheid. Antonius +had dezen band gekozen, omdat hij dien geschikt vond voor eene vrouw, +wier gezang hem had bekoord. Hij had er niet aan gedacht naar den prijs +te vragen. <ins class="corr" id="corr28" title="Bron: Dion">Dien</ins> had ook slechts een kenner kunnen raden; en +daar de band niet al te zeer in het oog viel en zeer goed stond aan haar +welgevormden bovenarm, droeg Barine hem gaarne.</p> + +<p>Zoo niet de oorlog Antonius tot vertrekken had genoopt, dan zou zijn +tweede bezoek zeker niet het laatste zijn geweest, want behalve het +gezang dat hem had verrukt, was het gesprek levendig en belangwekkend +geweest, en bij de kunstwerken van Leonax had hij daar ook nog vele +andere gevonden, die de schilder bij vaardige vakgenooten ingeruild had. +Ook aan beeldhouwwerken ontbrak het in dat groote vertrek niet.</p> + +<p>Men zag er onder anderen het beeld van een krachtig man die uit een zak +van bokkenleder over zijn schouder hangende, water in een schelp goot, +hetgeen een aangenaam geluid veroorzaakte. De meester, die dezen +bukkenden Nubiër gebeeldhouwd had, was dezelfde aan wien men het +veelbesproken standbeeld van het koninklijke paar te danken had. Ook de +Eros uit kleiaarde, die zijn boog richtte op een slachtoffer dat hij +alleen zien kon, was zijn werk. Bij zijn tweede bezoek had Antonius den +meegebrachten krans schertsend voor dien »machtigsten der overwinnaars” +nedergelegd, terwijl zijn zoon Antyllus eerst een ruiker gestoken had +in de opening gevormd door den gebogen rechterarm die den boog spande. +Hij had daarbij de klei een weinig beschadigd. Thans lagen de bloemen +onopgemerkt op het kleine altaar op den achtergrond van het zwak +verlichte vertrek, want de vrouwen hadden het met haar gast verlaten. +Zij bevonden zich nu in de kleine lievelingskamer van Barine, die +behangen was met eenige schilderijen van haar overleden vader. Over +Antyllus' ruiker en het beschadigen van het Erosbeeld was reeds veel +door hen gesproken, en daardoor was de taak van Archibius veel +verlicht<ins class="corr" id="corr29" title="Bron: ,">.</ins></p> + +<p>De late bezoeker was door vrouw Berenice ontvangen met een klacht over +het ongepaste gedrag en de onvoorzichtigheid van den jongen Romein, en +Barine had hierbij de verklaring gevoegd, dat zij nu aan Zeus Xenios, +den beschermer van het gastrecht, naar haar inzien reeds genoeg geofferd +hadden. Zij was van plan, zeide zij, in het vervolg haar leven te wijden +aan de bescheiden huisgoden en aan Apollo, die haar de geringe, maar +kostbare gave des lieds geschonken had. Dit had Archibius uitermate +<span class="pagenum" title="58"> </span><a id="p_58"></a>verrast, en zij moest hem eerst nog eens uitleggen hoe zij dat +bedoelde, eer hij er op antwoordde. Spoedig werd het hem dan ook +duidelijk, dat zij zich haar leven in de toekomst zonder al die gasten, +met haar moeder alleen voorstelde.</p> + +<p>De levendige phantasie der jonge vrouw verplaatste haar nu reeds in dat +nieuwe, stille leven. Hoe aanschouwelijk zij dat echter maakte, toch +scheen haar bezadigde toehoorder er nog niet geheel in te gelooven. +Somtijds vloog er een fijne glimlach over het krachtig, een weinig +zwaarmoedig gelaat. Zelf was hij een man die niet meer meedeed aan den +wedstrijd des levens, en nu liever rustig toezag hoe anderen daarbij +den prijs behaalden of bezweken. Wellicht deden de wonden, die hem +vroeger waren toegebracht, nu nog pijn, maar al zijn doorworsteld leed +verhinderde hem niet een oplettend toeschouwer te zijn. Men zag het aan +den blik van zijn helder oog dat hij alles, wat zijne belangstelling +wekte, ook mee doorleefde. Wie zóó de kunst van luisteren verstond en +daarbij, zooals uit zijn edel voorhoofd bleek, zich zoo in het denken +had geoefend, die moest wel een goede raadsman zijn, en als zoodanig +deed de Koningin, meer dan op iemand anders, vaak een beroep op hem. Ook +heden legde hij zijn kalme bedachtzaamheid aan den dag, want hoewel hij +gekomen was om Barine tot een verblijf op het land te overreden, sprak +hij daar niet eerder van dan toen zij haar eigen belangen als het ware +had uitgeput, en hem zelven had gevraagd naar de gewichtige +beweegredenen van zijn bezoek.</p> + +<p>In hoofdzaak was zijn verzoek al aangenomen, nog voor dat hij dit had +geuit. Daarom kon hij nu de vraag doen of moeder en dochter niet zouden +denken dat de overgang tot het nieuwe leven beter zou gaan, indien zij +voor een tijdlang de stad verlieten. Het zou zulk een opzien wekken als +de gewone bezoekers morgen het huis gesloten vonden en, daar zij niet +voor de ware reden uit wilden komen, kon licht de een of ander zich +beleedigd gevoelen. Als zij daarentegen besloten om voor eenige weken +uit de stad te gaan, dan zou wel is waar menigeen dat betreuren, maar +wat allen tegelijk trof kon geen enkele zich persoonlijk aantrekken.</p> + +<p>Vrouw Berenice gaf dit alles gereedelijk toe, maar Barine bewaarde eerst +het stilzwijgen. Archibius verzocht haar daarom zich ook uit te spreken, +en op hare vraag waarheen zij dan moesten gaan, sloeg hij haar voor op +zijn eigen landgoed te komen. Zijn scherpe, grijze oogen hadden reeds +lang gezien dat er iets was dat haar aan de stad boeide, en hij begreep +dat bij een vrouw als Barine haar hart daarbij in het spel moest zijn. +Dat had hij goed gezien, want zoodra hij het vermoeden uitsprak dat ook +daarbuiten haar liefste vrienden haar zeker wel bezoeken <span class="pagenum" title="59"> </span><a id="p_59"></a>zouden, hief +zij het hoofd op, en zeide met een helderen gloed in haar blauwe oogen +met opgewektheid tot haar moeder: »Ja, wij moeten gaan!”</p> + +<p>De levendige verbeeldingskracht der kunstenaarsdochter tooverde haar ook +nu weder de toekomst duidelijk voor oogen. Wel is waar wist zij alleen +wien zij bedoelde, als zij van bezoekers sprak, die zij buiten op het +landgoed Irenia verwachtte. Deze naam die »Oord des Vredes” beteekent, +beviel haar goed.</p> + +<p>Archibius hoorde haar glimlachend aan, maar toen zij in haar +voorstelling ook hem er bijhaalde en hem liet meedoen aan het rijden met +de kleine Sardinische paarden en de vogeljacht, was hij wel genoodzaakt +haar te zeggen, dat hij er waarschijnlijk niet lang tegelijk met haar +vertoeven zou. Hoe gaarne hij dat zou doen, het zou moeten afhangen van +eene andere vrouw. Hij was met een verlicht hart hier gekomen omdat hij +juist gehoord had van een groote overwinning der Koningin. Maar indien +het hem vergund was nog wat te blijven, dan zou hij hier nog eerst de +bevestiging van dat bericht afwachten.</p> + +<p>Het was hem aan te zien hoe hem dat in spanning hield en dat zijn hart +niet vrij van vrees was. Vrouw Berenice deelde die, en haar vriendelijk +gezicht, dat eerst bij het verstandig besluit harer dochter, van +blijdschap had gestraald, kreeg nu een uitdrukking van angst, toen +Archibius zeide: »Wat het doel van mijn komst hier betreft, gij hebt mij +dat gemakkelijk gemaakt. Als ik het niet oneerlijk vond, dan zou ik nu +wel kunnen verzwijgen dat ik met een voorstel kwam om u de stad te doen +verlaten. Van Antonius' zoon en zijn jeugdigen overmoed ducht ik geen +gevaar. Maar voor Cæsarion moet gij voortaan niet te genaken zijn, mijn +kind.”</p> + +<p>»Als gij mij om die reden naar de maan kondt brengen, dat zou mij nog +het allerliefste zijn,” antwoordde Barine vroolijk. »Daarom juist wilde +ik zelve ook van levenswijs veranderen, want ik kan nu eenmaal niet mijn +huis sluiten voor dien knaap. Eigenlijk behoort hij nog in de school +thuis, maar hij gebruikt zijn rang als sleutel om alle deuren te openen. +En dan dien zwaarmoedigen droomer met de smeekende oogen ook nog +»Koning” te moeten noemen.”</p> + +<p>»Doch welke machtige neiging,” zeide Archibius, »zou er niet kunnen +sluimeren in de borst van den zoon eener Cleopatra en van een Julius +Cæsar? Ik weet wel kind, dat gij geen schuld daaraan hebt, maar de +hartstocht is nu eenmaal bij hem ontwaakt. Wat daar ook van komen +moge—het hart uwer moeder maakt zich daarover bezorgd. Laat ons daarom +uw vertrek verhaasten en streng geheim houden waarheen gij gaat. Tot nu +toe heeft hij niets wezenlijks beproefd, maar men kan van <span class="pagenum" title="60"> </span><a id="p_60"></a>het kind van +zulke ouders ieder oogenblik alles verwachten.”</p> + +<p>»Gij maakt mij bang,” riep Barine uit. »Van de kirrende duif die ons +huis binnenvloog, maakt gij een vreeselijken grijpvogel.”</p> + +<p>»Daar moogt gij hem gerust voor houden,” was het ernstig antwoord. +»Gij zult mij een welkome gast zijn Barine, want reeds toen gij nog +een kind waart, hield ik van u, en gij zijt de dochter van mijn besten +vriend. Toch was het niet alleen om u een dienst te bewijzen, dat ik u +uitnoodigde naar Irenia te komen; het is veeleer om smart, of ook maar +verdriet, te besparen aan haar, aan wie ik alles verschuldigd ben.”</p> + +<p>Nu begrepen de beide vrouwen eerst goed, dat, hoe lief zij Archibius ook +waren, zij en <ins class="corr" id="corr30" title="Bron: misschen">misschien</ins> alle andere menschen, toch moesten achterstaan +bij de Koningin. Barine had ook niets anders van hem verwacht. Zij +wist dat hij, de zoon van een philosoof, door Cleopatra tot een rijk +grondbezitter en aanzienlijk man gemaakt was, doch zij voelde ook, dat +zijn vaderlijke zorg voor de Koningin, nog een andere oorzaak had. +Cleopatra van hare zijde schatte hem hoog. Ware hij eerzuchtig geweest, +dan had hij reeds aan het roer van den Staat gestaan, maar de gansche +stad wist, dat hij deze eer reeds meer dan eens geweigerd had, omdat hij +dacht als eenvoudig, geheim raadsman, zijne gebiedster des te beter van +dienst te kunnen zijn.</p> + +<p>Barine's moeder had haar verhaald hoe Archibius en Cleopatra van jongs +af aan met elkander in betrekking hadden gestaan. Meer wist zij daar +evenwel niet van. Wel gingen daarvan allerlei geruchten rond, die +gaandeweg opgesierd en met verdichte vertellingen doorweven waren.</p> + +<p>Barine had vooral altijd gaarne geloofd dat de philosoof reeds in zijn +prille jeugd met innige liefde aan de vorstin verbonden was geweest, en +nu werd zij daarin nog versterkt.</p> + +<p>Toen Archibius ophield te spreken, verzekerde de jonge vrouw dat zij hem +begreep. Zij wees op het portret der negentienjarige koningin, door haar +vader geschilderd, waarop de albasten lamp aan de zoldering een helder +licht deed vallen, en vroeg hem op den man af: »Was zij in dien tijd +niet verwonderlijk schoon?”</p> + +<p>»Zooals uw vaders kunst haar daar voorstelt,” was het antwoord. »Leonax +heeft in datzelfde jaar de beeltenis van Octavia geschilderd, en +misschien was in zijne oogen de Romeinsche vrouw nog schooner.”</p> + +<p>Daarbij wees hij haar op het portret van Octavianus' zuster, dat haar +vader geschilderd had, toen zij nog de vrouw van haar eersten +echtgenoot, Marcellus, was.</p> + +<p>»Daarin vergist gij u,” zeide Berenice. »Ik herinner mij zeer goed hoe +Leonax destijds terugkwam. Welke vrouw zou niet <span class="pagenum" title="61"> </span><a id="p_61"></a>jaloersch geworden zijn +bij zijn geestdrift voor de Romeinsche Hera. Ik had toen het portret nog +niet gezien, en op mijn vraag of hij Octavia nog schooner vond dan de +koningin, barstte hij los op de driftige manier die gij van hem gekend +hebt, met een: »Octavia is de eerste onder degenen die schoon of minder +schoon genoemd worden; maar de andere, Cleopatra, staat geheel alleen, +en niemand is met haar te vergelijken.”<ins class="corr" id="corr31" title="Niet in Bron.">”</ins></p> + +<p>Archibius knikte toestemmend met het hoofd, en zeide beslist: »Als kind, +zooals ik haar het eerst heb gezien, zou zij zelfs onder liefdegoden de +schoonste zijn geweest.”</p> + +<p>»En hoe oud was zij toen?” vroeg Barine vol belangstelling. »Acht +jaren,” antwoordde hij. »Hoe ver ligt dat alles al achter ons, en toch +heb ik geen uur daarvan vergeten.”</p> + +<p>Nu verzocht Barine hem dringend nog meer te vertellen van dien tijd. +Archibius zag een oogenblik nadenkend naar den grond, richtte toen zijn +hoofd op, en sprak: »Misschien is het goed voor u beiden, nog wat meer +te weten van de <ins class="corr" id="corr32" title="Bron: vronw">vrouw</ins>, die thans een offer van u vraagt. Arius is +uw broeder en oom. Hij is nauw verbonden aan Octavianus, daar deze eens +zijn leerling was. Hij vereert Octavia, de zuster van den Romein, als +een godin, dat weet ik. Op dit oogenblik kampt Marcus Antonius met +Octavianus om de wereldheerschappij; Octavia is reeds bezweken in den +strijd tegen de vrouw van wie gij wenscht te hooren. Het komt mij niet +toe hier een beslissende uitspraak te doen, doch wel mag ik raden en +waarschuwen. De matrone's te Rome branden wierook voor Octavia, en +als Cleopatra's naam uitgesproken wordt, bedekken zij haar gelaat van +verontwaardiging. Dat doen velen in Alexandrië haar na. Wie zich zelve +aan de zijde van het vlekkeloos reine schaart, hoopt in stilte dat iets +van de heiligheid die daarvan uitgaat, ook haar deel worde. Octavia +wordt nu eenmaal de wettige gemalin genoemd, en Cleopatra de listige +vrouw die haar zijn hart ontstal.”</p> + +<p>»Zoo noem <i>ik</i> haar niet!” riep Barine met levendigheid uit. »Hoe +dikwijls zeide ik het niet tot mijn oom: Antonius en Cleopatra gevoelden +reeds lang voor elkaar de allervurigste liefde. Nooit hadden Eros' +pijlen twee harten dieper getroffen. In dien tijd gold het den Staat +te bewaren voor burgeroorlog en bloed vergieten. Antonius liet zich +overreden met zijn mededinger een verbond te sluiten, en als het ware +tot een onderpand voor den ernst der verzoening sloot hij een echt met +de zuster van zijn voormaligen vijand, Octavia, die eerst sinds kort +haar gemaal Marcellus verloren had. Doch zijn hart bleef het eigendom +der Aegyptische Koningin. En ofschoon Antonius ontrouw werd aan de gade +die dat om staatkundige redenen geworden was, zooveel te vaster bleef +hij verbonden aan die <span class="pagenum" title="62"> </span><a id="p_62"></a>andere, die oudere rechten op hem had. Zoo +Cleopatra den man niet verlaten heeft, met wien zij geloften van eeuwige +trouw had gewisseld, zoo is zij duizendmaal in haar recht. Wat mijn +moeder ook beweren moge, in mijne oogen is en blijft Cleopatra, ook voor +de goden, Antonius' ware gemalin, en de andere, al werd er bij de +bruiloft geen enkel gebruik, geen woord, geen pennestreek, geen gebaar +verzuimd, een indringster. De goden verheugen zich in dit verbond der +liefde, hoezeer de menschen, en—vergeef mij, moeder—de deugdzame +huisvrouwen zich daaraan mogen ergeren.”</p> + +<p>Vrouw Berenice had haar dochter met spanning aangehoord, doch nu viel +zij levendig in: »Ja, ik weet wel, dat dit de denkbeelden zijn van den +nieuwen tijd; dat Antonius in de oogen der Aegyptenaren, en misschien +ook volgens hunne zeden, de eigenlijke gemaal der Koningin is, en +daarbij weet ik ook dat ik u beiden tegen mij heb. Maar Cleopatra is nu +eenmaal in haar hart een Grieksche vrouw en daarom.... beklaag ik haar +van ganscher hart. De echt is niettemin heilig, en ik wil op Octavia +geen enkele smet laten werpen. Hoe trouw verzorgt en hoedt zij de +kinderen van haar trouweloozen echtgenoot, die zijn eerste vrouw hem +schonk, en die zij even goed aan vreemden overlaten kon. En het is meer +dan gewoon menschelijk zooals zij voor haar gemaal, die haar vijand +werd, de struikelblokken uit den weg ruimt. Met dat al kan geen vrouw in +Alexandrië vuriger dan ik bidden dat Cleopatra en haar vriend mogen +zegepralen over Octavianus. Diens koelheid staat mij altijd tegen. Maar +als ik Octavia dáár in het <ins class="corr" id="corr33" title="Bron: wonderschooone">wonderschoone</ins>, zedige, edele gelaat +zie, de spiegel van vrouwelijke reinheid....”</p> + +<p>»Welnu, vermeid u dan daarin,” viel Archibius haar in de rede, en legde +daarbij zijn rechterhand op haar arm, »alleen zou het raadzaam zijn dat +gij tegenwoordig aan deze beeltenis een andere plaats gaaft, en dat gij +niet met andere menschen over Octavia en haar broeder spraakt. Als wij +overwinnen dan zal het niet schaden, maar indien het anders mocht +zijn..... de bode laat lang op zich wachten.”</p> + +<p>Barine verzocht hem daarom met zijn verhaal voort te gaan. Zij zelve had +slechts ééns, en wel nadat zij gezongen had op het Adonisfeest, het +geluk gehad, door de Koningin te worden opgemerkt. Bij die gelegenheid +was Cleopatra naar haar toe gekomen om haar te bedanken. Met enkele +vriendelijke woorden slechts, doch met een stem die regelrecht tot haar +hart was doorgedrongen, had zij haar toen als met onzichtbare banden tot +zich getrokken. Daarbij had echter haar blik dien der vorstin ontmoet, +en dit had voor het eerst bij haar den wensch doen opkomen, om haar +lippen te drukken, al was het <span class="pagenum" title="63"> </span><a id="p_63"></a>maar op den zoom van haar kleed. +Tegelijkertijd had in haar verbeelding een gevaarlijke slang uit een +der liefelijkste bloemen de giftige tong naar haar uitgestoken....</p> + +<p>Archibius maakte nu de opmerking dat hij zich wel herinnerde, hoe +Antonius evenzeer haar bij die gelegenheid had aangesproken, en dat de +koningin ook niet van vrouwelijke zwakheid vrij te pleiten was.</p> + +<p>»Jaloerschheid?” vroeg Barine verwonderd. »Ik was niet verwaand genoeg +om zoo iets te vermoeden. Wel vreesde ik in stilte dat Alexas, de +broeder van Philostratus, haar tegen mij ingenomen had. Hij is mij even +vijandig gezind als mijn vroegere gemaal omdat.... Maar alles wat dat +broederpaar betreft is zoo laag, en verachtelijk, dat ik dit gezellig +uur niet door zulke herinneringen wil laten bederven.—Toch was mijn +vrees dat Alexas mij bij de Koningin verdacht gemaakt zou hebben, niet +geheel zonder grond. Hij is immers even slim als zijn broeder, en door +Antonius, wiens gunst hij wist te verwerven, komt hij steeds in de +nabijheid der Koningin. Ook is hij mede ten strijde getrokken.”</p> + +<p>»Dat heb ik eerst gehoord toen het te laat was, en ik ben tegenover +Antonius volkomen machteloos,” verzekerde Archibius.</p> + +<p>»Maar sprak het daardoor niet vanzelf,” vroeg Barine, »dat ik vreesde +dat men mij bij de Koningin had zwart gemaakt? In ieder geval meende ik +iets vijandigs in haar blik te lezen, en daarom voelde ik mij evenzeer +door haar afgestooten, als zij mij eerst aantrok.”</p> + +<p>»En als er niet zoo iets tusschen beide gekomen was,” verzekerde haar +vriend, »dan zoudt gij haar nooit hebben kunnen loslaten. Ik zeide u +reeds, toen ik haar zelf voor de eerste maal zag, was ik nog een knaap, +en zij een achtjarig kind.”</p> + +<p>Barine zag Archibius dankbaar aan, bracht toen aan haar moeder het +spinnewiel, goot water bij den wijn in het mengvat, en dook daarna weder +diep in de kussens weg. Doch weldra nam zij een andere houding aan: +zij leunde met den arm op haar knie, legde haar kin op de hand, en zóó +luisterde zij aandachtig toe. Haar moeder spon daarbij haar vlas, eerst +langzaam, toen steeds sneller.</p> + +<p>»Gij kent mijn landhuis te Kanopus,” begon de verhaler. »Oorspronkelijk +was het een klein zomerverblijf van het Koninklijk gezin. Sedert wij er +onzen intrek namen, is er maar weinig veranderd. De tuin is ook nog +geheel zoo als toen, vol zware, oude boomen. De lijfarts Olympius had +dit verblijf uitgezocht opdat mijn vader daar de hem toevertrouwde taak +der opvoeding naar eisch volbrengen zou. Daarvan zult gij spoedig meer +hooren. Het was destijds onrustig in Alexandrië; want Rome had den +<span class="pagenum" title="64"> </span><a id="p_64"></a>Koning nog niet erkend, en scheen als een hoogere macht over het +lot der stad te beschikken. Toch werd het testament, waarbij de +nietswaardige Alexander Aegypte als een akker of een slaaf aan Rome +als eigendom vermaakt had, door die stad niet als geldig beschouwd.</p> + +<p>»De Koning van Aegypte, die zichzelven den nieuwen Dionysos noemde, was +een zwakke man, die zelfs door zijne geboorte niet het volle recht op de +regeering had. Gij weet dat hij bij het volk »de fluitspeler” heette. +Hij kende dan ook werkelijk geen grooter genot dan muziek te hooren, en +zelf bespeelde hij meer dan één instrument, en dat in het geheel niet +slecht. Daarbij deed hij als wijndrinker ook zijn anderen naam eer aan. +Wie op het feest van Dionysos, voor wiens mensch-geworden evenbeeld hij +zich zelven hield, nuchter bleef, moest met het leven daarvoor boeten.</p> + +<p>»Zijn gemalin, Koningin Tryphaena, en hare oudste dochter die heette +zoo als gij, vrouw Berenice, maakten hem het leven zuur. Bij die twee +vergeleken, was de Koning een achtenswaardig, deugdzaam man. Wat was er +geworden van het roemrijk geslacht der Ptolemaeërs? Alle hartstochten, +alle ondeugden waren hun paleis binnengekomen!</p> + +<p>»De fluitspeler, Cleopatra's vader, was op verre na de slechtste niet. +Hij gaf ijverig aan zijn liefhebberijen toe, doch niemand had hem +geleerd dat men zijn hartstochten beteugelen moet. Als het noodig was, +nam hij wel eens zijn toevlucht tot een <ins class="corr" id="corr34" title="Bron: geweldadigen">gewelddadigen</ins> dood, maar dat +was bij de vroegere koningen van zijn geslacht ook al niets ongewoons +geweest. Hierin was hij beter dan zij, dat hij nog afschuw gevoelen kon +voor de ergste misdaden, en geloofde aan de mogelijkheid om deugd en +zielegrootheid in jonge zielen aan te kweeken. Als knaap had hij de +leiding van een degelijk leermeester gehad. Daarvan was hem altijd nog +iets bijgebleven en dit deed hem besluiten om ten minste zijne meest +geliefde kinderen, twee meisjes, zooveel hij kon aan den invloed harer +moeder te onttrekken.</p> + +<p>»Zooals ik later hoorde, had hij gewenscht de meisjes geheel aan mijne +ouders toe te vertrouwen. Maar er was één onoverkomelijk bezwaar. +Hoewel de koningsdochters onderricht van Grieken mochten ontvangen +in alle wetenschappen, hare godsdienstige opleiding moest altijd aan +Aegyptenaren overgelaten worden. De waardige oude arts Olympius had +er op aangedrongen, dat de teere Cleopatra de barre wintermaanden in +Opper-Aegypte zou doorbrengen, waar de hemel nooit bewolkt is, maar den +zomertijd in de nabijheid van de zee, in een lommerrijken tuin. Zulk een +was juist bij het kleine paleis te Kanopus, en die werd dus tot dit doel +bestemd.</p> + +<p><span class="pagenum" title="65"> </span><a id="p_65"></a></p> + +<p>»Toen wij met onze ouders daarheen trokken, was er eerst nog niemand, +maar weldra zouden de koningskinderen komen. Voor den winter deed +Olympus ons het eiland Philae aan de hand, dat op de grens van Nubië +ligt; want daar was de beroemde tempel van Isis met de priesterschap die +zich gaarne met de taak belasten zouden de prinsessen te onderwijzen.</p> + +<p>»De koningin wilde van dat alles niets weten, want de gedachte +Alexandrië te verlaten en den winter door te brengen op een eenzaam +eiland zoo dicht bij den keerkring, was haar onverdragelijk. Zij liet +dus den Koning zijn gang gaan, en het was haar zeer aangenaam dat zij +van de zorg voor de kinderen ontheven werd. Nadat haar gemaal uit +Alexandrië verdreven was, verzette zij geen voet meer voor de beide +meisjes. Trouwens, de dood liet haar niet lang meer tijd daartoe.</p> + +<p>»Haar oudste dochter Berenice, die haar opvolgde, drukte haar +voetstappen, en bekommerde zich weinig om hare zusters. Ik heb later +gehoord dat het haar genoegen deed te vernemen dat zij onder menschen +waren, die andere dingen bij haar opwekten, dan het verlangen naar de +heerschappij alleen.</p> + +<p>»Haar broeders werden op de Lochias opgevoed, door onzen landgenoot +Theodotus, onder de oogen van hun voogd Pothinus.</p> + +<p>»Het leven in ons gezin werd natuurlijk door het bijzijn der +koningskinderen geheel anders. Vooreerst verhuisden wij uit onze woning +op het Museumplein, naar het kleine paleis te Kanopus, en het beviel ons +goed in den grooten schaduwrijken tuin. Alsof het gisteren was, herinner +ik mij den morgen,—ik was toen eerst vijftien jaar—waarop vader ons +meedeelde dat de twee dochters des konings onze huisgenooten zouden +worden. Wij waren toen nog met ons drieën in het ouderlijk huis: +Charmion, die met de Koningin mede in den strijd is gegaan, omdat de +andere kamervrouw, onze nicht Iras, ziek was, ik, en Straton, die nu +reeds lang niet meer leeft.</p> + +<p>»Men prentte ons in dat wij ons behoorlijk en met eerbied jegens de +koningsdochters gedragen moesten, en wij bemerkten spoedig dat hare +komst werkelijk allerlei plichtplegingen noodig maakte. Het paleis dat +leeg en verwaarloosd was, werd ook weder opnieuw opgeknapt van den +kelder tot het dak.</p> + +<p>»Op den dag vóór de aankomst der meisjes, kwamen paarden, wagens en +draagstoelen, en over de zee booten en een schip dat op staatskosten +volledig was bemand en uitgerust. Verder een geheel gezelschap +mannelijke en vrouwelijke slaven.</p> + +<p>»Ik zie nog den misnoegden blik van mijn vader en hoe hij dat alles +nauwkeurig opnam. Hij reed dadelijk naar de stad, en bij zijn terugkeer +zagen de heldere oogen van den waardigen man zoo vroolijk als ooit. Een +beambte van het hof was medegekomen, <span class="pagenum" title="66"> </span><a id="p_66"></a>en nu bleef er van al dien ballast +van menschen en dingen alleen over wat mijn vader wenschelijk vond.</p> + +<p>»Den volgenden morgen,—het was aan het einde van Februari, en in gras +en struiken bloeiden de bloemen, aan de boomen prijkte het jonge +groen,—moesten zij komen<ins class="corr" id="corr35" title="Bron: ,">.</ins> Ik zat tegenover het huis op den dikken +tak van een sycomore, <ins class="corr" id="corr36" title="Bron: en en">en</ins> zag naar hen uit. Zij lieten een geruimen +tijd op zich wachten, en terwijl ik onzen tuin nog eens goed rondzag, +dacht ik, dat het hen hier zeker wel bevallen zou. Men kon bij geen +paleis in de stad een fraaieren vinden.</p> + +<p>»Eindelijk kwamen de draagstoelen, zonder voorloopers noch gevolg, +zooals mijn vader had verzocht, en toen de beide meisjes tegelijk +uitstapten, wist ik niet waarheen ik mijn blik het eerst wenden zou. +Wat daar uit dien eersten draagstoel niet uitstapte, maar zweefde als +een elf, dat was geen meisje als andere van dien leeftijd, dat scheen +mij toe een wensch, een verwachting te zijn. En toen het teedere, +wonderschoone schepsel het hoofdje omwendde en met haar groote stralende +oogen nu mijn vader en moeder, dan mijn zusters vragend aanzag, alsof +zij hen om hulp smeekte, toen dacht ik: zoo moet Psyche er uitgezien +hebben, op het oogenblik toen zij om genade smeekend den troon van Zeus +naderde.</p> + +<p>»Maar het was ook de moeite waard naar de andere te zien. Of dat +Cleopatra was? Zij had zeer goed de oudste kunnen zijn, want zij was +niets kleiner dan hare zuster, maar zoo geheel anders. Bij de eerste, +die toch Cleopatra bleek te zijn, had alles van de golvende haren af, +tot aan de bewegingen van lichaam en handen toe, mij toegeschenen alsof +het vloeide. Aan de tweede was niets dat niet stevig bleek te zijn; het +leek zelfs tegenwerkende kracht te bezitten. Met beide voeten te gelijk +sprong zij uit den draagstoel, hield zich vast aan de deur, en wierp het +hoofd met het zware, donkere krulhaar trotsch achterover. Het gelaat was +wit en rood, en hare blauwe oogen waren vol uitdrukking. Maar in plaats +van te vragen, zagen zij mijn ouders uitdagend aan, en terwijl zij +rondkeek trok de lip van het roode kindermondje zich op, alsof alles wat +zij zag verachtelijk en harer onwaardig was.</p> + +<p>»Dat verdroot mij in het zevenjarige kind, maar ik moest toch ook bij +mijzelven bekennen, dat hoe mooi alles bij ons was gemaakt door de zorg +van mijn vader, het toch hoogst eenvoudig was, wanneer men het vergeleek +met het marmer, het goud en het purper van het koninklijk paleis, dat +zij immers zooeven eerst verlaten had.</p> + +<p>»Zij had evenals haar zusje een fijn besneden gezicht, en zou iedereen +zeker in het oog gevallen zijn. En toen ik haar weldra <span class="pagenum" title="67"> </span><a id="p_67"></a>zoo gebiedend +hoorde spreken en aan al hare wenschen zulk een krachtige uiting geven, +toen dacht ik in mijn kinderlijke wijsheid dat Arsinoë de oudste had +moeten zijn, omdat zij, beter dan haar zuster, geschikt was den scepter +te voeren. Dat besprak ik ook met mijn broers en zusters, maar spoedig +bleek het ons, wie de ware majesteit bezat. Als Arsinoë haar zin niet +kreeg, kon zij schreien en snikken en tieren, of ook bedelen en plagen, +terwijl Cleopatra als zij iets wenschte, dat langs een geheel anderen +weg bereikte. Reeds toen wist zij wel welke wapenen haar de overwinning +moesten verschaffen, en ook wanneer zij zich daarvan bediende, bleef zij +toch altijd een koningskind.</p> + +<p>»Wel kon geen arbeidersdochter verder verwijderd zijn van overdreven +gevoelsuitingen, dan dit toonbeeld van echt liefelijke, kinderlijke +bevalligheid; maar wat haar warm hart het vurigst begeerde en wat zij +het moeilijkst krijgen kon, dat wist zij toch te veroveren door den +klank harer stem, den betooverenden glans harer oogen, en somtijds ook +door een enkelen stillen traan. Als zij daarbij de handen smeekend +ophief en er een enkel woord bijvoegde, als: »het zou mij zoo gelukkig +maken,” of »ziet gij niet, hoe het mij leed doet?” dan werd alle +tegenstand onmogelijk. Later hebben die tranen, en de onbeschrijfelijke +welluidendheid van haar stem haar in beslissende oogenblikken nog menige +overwinning doen behalen.</p> + +<p>»Wij kinderen werden spoedig speelkameraden en goede vrienden, want onze +ouders lieten de koningskinderen niet eerder met de lessen beginnen, +dan nadat zij zich bij ons thuis gevoelden. Aan Arsinoë beviel dat +goed, hoewel zij reeds lezen en schrijven kon; Cleopatra echter uitte +menigmaal het verlangen om iets te hooren van de wijsheid mijns vaders, +waarvan men haar veel verhaald had.</p> + +<p>»De Koning en hare vroegere leermeesters hadden de verwachtingen der +ouders omtrent dit buitengewone kind hoog gespannen, en de arts Olympus +hield mij eens ernstig voor, dat dit koningskind mij, den zoon van een +philosoof, wel eens boven het hoofd kon groeien. Doch daar ik altijd +tot de beste leerlingen had behoord, antwoordde ik daarop lachend, dat +daarvoor nog geen gevaar bestond. Intusschen merkte ik weldra dat zijn +waarschuwing niet zonder grond was geweest. Gij denkt misschien dat +het hart den ouden dwaas parten speelt, en dat in den toovertuin der +herinneringen het begaafde meisje een jonge godin geworden is. Dat was +zij echter niet, want de hemelsche machten deelen de fouten en zwakheden +der menschen niet.”</p> + +<p>»En wat deed Cleopatra dien roem verliezen, den goden gelijk te zijn?” +vroeg Barine nieuwsgierig.</p> + +<p><span class="pagenum" title="68"> </span><a id="p_68"></a></p> + +<p>Archibius antwoordde met een fijnen glimlach, die niet geheel vrij van +verwijt was:</p> + +<p>»Als ik van haar deugden had gesproken, dan zoudt gij er niet aan +gedacht hebben mij om nog meer bijzonderheden te vragen! Doch waarom zou +ik verbloemen wat zij duidelijk genoeg aan de geheele wereld te zien +heeft gegeven? Leugen of huichelarij kwamen evenmin bij haar op, als een +<ins class="corr" id="corr37" title="Bron: woesteinbewoner">woestijnbewoner</ins> aan vischvangst zou denken. De grondtrekken van +haar wezen, die dit bevoorrechte schepsel van haar kindsheid af, tot nu +toe beheerscht hebben, zijn twee nooit rustende wenschen; de eene is: +iedereen in alles ook het moeilijkste te overtreffen, en de andere: te +beminnen, en te weten dat zij bemind wordt. Dat heeft haar zoo ver boven +andere vrouwen doen uitblinken. En die eerzucht en behoefte aan liefde +zullen haar ook steeds doen blijven op die trotsche hoogte, waartoe zij +haar als twee machtige vleugels hebben opgeheven, ten minste zoolang zij +hunne kracht eendrachtig blijven uitoefenen. Door de gunst van het lot +was dit tot nu toe het geval, en de goden geven, dat het zoo blijven +moge!”</p> + +<p>Hier hield Archibius even op, veegde zijn voorhoofd af, en vroeg of de +bode er nog niet was. Vervolgens ging hij kalm voort:</p> + +<p>„De koningskinderen waren onze huisgenooten geworden, en mettertijd werd +het als één gezin. In de eerste winters vergunde de Koning hen alleen in +de wintermaanden te Philae te blijven, want hij wilde hen niet missen. +Hij zag hen dan ook maar zeer zelden, want er gingen dikwijls vele weken +voorbij, zonder dat hij bij ons kwam. Op andere tijden daarentegen kwam +hij iederen dag eenvoudig gekleed in zijn draagstoel naar onzen tuin, en +van deze bezoeken wist niemand behalve de arts Olympus. Dan zag ik den +grooten forschen man met zijn rood gezicht met de kinderen stoeien als +een arbeider, die van zijn werk komt. Gewoonlijk bleef hij echter maar +kort. Het scheen hem genoeg te zijn, als hij ze maar even had gezien. +Misschien wilde hij alleen maar weten, hoe het hen bij ons beviel. Wij +moesten ten minste altijd op een afstand blijven, als hij met hen sprak. +Ik verborg mij echter dikwijls in de kruinen der olmboomen, en ik weet +dus niet alleen van hooren zeggen, dat hij hen uitvroeg. Cleopatra +voelde zich al zeer spoedig tehuis bij ons, doch met Arsinoë duurde dit +langer. De Koning hechtte evenwel alleen gewicht aan het gevoelen der +oudste, die zijn lieveling was. Hij placht in de grootste verrukking +naar haar te luisteren, en soms lachte hij om een harer treffende +antwoorden of opmerkingen zoo hartelijk, dat men zijn luide stem tot in +het huis hooren kon.</p> + +<p><span class="pagenum" title="69"> </span><a id="p_69"></a></p> + +<p>„Maar eens zag ik traan op traan langs zijn wangen rollen, en toch +duurde toen het bezoek nog korter dan anders. Toen hij ons huis verliet, +bracht zijn goed gesloten draagstoel hem naar het schip, waarmede hij +naar Cyprus en Rome moest oversteken. De Alexandrijnen, met de Koningin +aan het hoofd, hadden hem gedwongen de stad en het land te verlaten.</p> + +<p>„Zeker had hij zich de kroon onwaardig gemaakt, maar toch beminde hij +zijn dochtertjes als een echte vader. Alleen was het vreeselijk zooals +hij tegen die jonge kinderen hare moeder en oudere zuster vervloekte, en +haar in één adem beval die beiden te haten en te verwenschen, doch +hemzelf nooit te vergeten en lief te hebben.</p> + +<p>„Ik was in dien tijd zestien, Cleopatra tien jaar oud, en ik werd eerst +ijskoud en toen weder warm, toen ik, na het vertrek haars vaders de +kleine Arsinoë haar zusje hoorde toefluisteren: „Ja, wij zullen haar +haten! De goden mogen haar verderven!” en hoe Cleopatra met betraande +oogen daarop antwoordde: „Laten wij liever beter worden dan zij, +Arsinoë, zoo héél goed, dat de goden ons liefhebben, en vader weer tot +ons terugbrengen.”</p> + +<p>„<ins class="corr" id="corr38" title="Niet in Bron.">„</ins>Omdat gij dan Koningin wordt,” zeide Arsinoë verachtelijk, +en nog trillend van opgewondenheid.</p> + +<p>„Hier zag Cleopatra haar verwonderd aan. Het was duidelijk, dat zij de +beteekenis dier woorden overwoog, en ik zie nog de kleine gestalte zich +oprichten, en vol zelfbewustzijn zeggen: „Ja, ik wil ook Koningin +worden!”</p> + +<p>„Doch plotseling veranderde zij van toon, en met de lieflijkste klanken +van haar zoete stem verzocht zij haar zuster: „Niet waar, gij zult niet +weder zulke leelijke dingen zeggen?”</p> + +<p>„Dat was in den tijd toen mijns vaders lessen reeds eenigen indruk +begonnen te maken op haar jonge ziel. Wat Olympus had voorspeld, +kwam toen reeds tot vervulling. Ik zelf ging toen naar de school der +rhetoren<a id="FNa9" href="#FN9" class="fnanchor"><sup>9</sup>)</a>, maar als vader aan de meisjes een taak opgaf dan mocht +ik hetzelfde onderwerp behandelen als zij, en ik moest dikwijls +erkennen dat Cleopatra het beter had gedaan dan ik. Spoedig kon zij +tot moeielijker oefeningen overgaan, want de geest van dit kind had +krachtiger voedsel noodig, en nu begonnen de lessen in de Philosophie. +Mijn vader behoorde zelf tot de school van Epicurus, en boven +verwachting gelukte het hem Cleopatra voor de leer van dezen meester te +winnen. Zij leerde ook de leerstellingen van andere philosofen kennen, +doch kwam altijd weer terug op Epicurus. Zij wilde dat wij allen als +echte leerlingen van dien grooten Samiër leven zouden.</p> + +<p><span class="pagenum" title="70"> </span><a id="p_70"></a></p> + +<p>„Gij zijt zeker door uw vader en broeder meer met de leer der Stoa +vertrouwd geraakt, maar gij zult toch ook wel weten, dat Epicurus het +laatste gedeelte van zijn leven met zijn vrienden en leerlingen, in +stille overdenkingen en wijsgeerige gesprekken, doorgebracht heeft in +zijn tuin te Athene. Op die wijze wenschte Cleopatra, dat ook wij leven +zouden, en wij moesten ons daarbij „leerlingen van Epicurus” noemen. +Behalve Arsinoë en mijn sterke broeder Straton, die meer van levendiger +spelen hielden, vonden wij dat allen goed. Ik werd tot meester gekozen, +maar daar ik haar aanzag, dat zij dat graag was, stond ik het haar af.</p> + +<p>„Den eerstvolgenden vrijen middag gingen wij in den tuin op en neder +wandelen, en onderhielden ons in allen ernst over het hoogste goed. Zij +leidde daarbij onze gesprekken met zooveel vaardigheid, en wist in +twijfelachtige gevallen zoo goed uitspraak te doen, dat het ons speet +toen de klok ons naar huis riep en wij ons 's avonds al verheugden op +den volgenden middag.</p> + +<p>„Dien morgen zag mijn vader eenige landlieden voor den afgelegen tuin +bijeen staan, maar hij had geen tijd te vragen wat zij daar kwamen doen, +want Timagenes, die de geschiedenis onderwees, dezelfde, die later als +krijgsgevangen slaaf te Rome kwam, liep op hem toe, en liet hem een +bordje zien. Daarop stond het opschrift te lezen, dat Epicurus eenmaal +geplaatst had boven de poort van zijn tuin: Vreemdeling, hier zult ge u +gelukkig gevoelen; hier is het hoogste goed, het levensgenot te vinden.</p> + +<p>„Cleopatra had dit vóór zonsopgang met groote letters op het bordje +geschreven, en dat door een slaaf aan de poort doen bevestigen. Deze +inval had intusschen bijna een eind gemaakt aan ons heerlijk samenzijn, +doch zij had het slechts gedaan om bij ons spel het voorbeeld getrouw na +te volgen. Mijn vader liet ons ook toe daarmee voort te gaan, alleen +verbood hij ons streng dat wij elkander, buiten den tuin, „Epicuristen” +zouden noemen, want aan dezen schoonen naam hadden de menschen reeds +lang een verkeerde beteekenis gegeven. Epicurus zegt immers dat de ware +levensvreugde slechts in zielsrust en afwezigheid van smart te vinden +is.”</p> + +<p>„Maar toch houdt iedereen,” bracht Barine in het midden, „iets anders +dan dat voor de ware leer van Epicurus. Isidorus, bijvoorbeeld, een +godloochenaar, wiens levensdoel daarin bestaat dat hij den beker van het +genot tot op den bodem ledigen wil, wordt voor een echt Epicurist +gehouden. Mijn moeder zou mij zeker niet toevertrouwd hebben aan een +opvoeder, voor wien het levensgenot het hoogste goed is.”</p> + +<p>„Gij, dochter van een philosoof,” hernam Archibius hoofdschuddend, +„moest beter weten wat bij Epicurus „de vreugd” beteekent, <span class="pagenum" title="71"> </span><a id="p_71"></a>en dat +begrijpt gij ook wel. Wie er niet meer van gehoord heeft, kan trouwens +niet weten dat de meester verbiedt naar genoegen te trachten in de +enkele dingen van het leven. Hebt gij wel een klare voorstelling van +zijn leer? Niet? Laat mij dan beproeven u die in weinige woorden te +verklaren. Epicurus wordt maar al te dikwijls verward met Aristippus, +die de genoegens der zinnen boven die van den geest stelt, evenals hij +gelooft dat lichaamssmarten moeilijker te dragen zijn dan zielesmart. +Maar Epicurus stelt juist het genot van den geest het hoogst, want het +zinnelijke, al veroordeelt hij dat niet, blijft toch altijd maar tot het +tegenwoordige bepaald, terwijl het geestelijke zich tot in het verleden +en de toekomst verlengt. Het doel van het leven is, zooals ik zeide, bij +den Epicurist: zielsrust te erlangen en van smarten bevrijd te zijn, wat +hij als het hoogste goed beschouwt. Oók de deugd wil hij alleen beoefend +hebben ter wille van het genot dat zij schenkt; want wie zou deugdzaam +kunnen blijven, zonder ook wijs, edel en rechtvaardig te zijn, en wie +dit is, die heeft de grootste rust der ziel, en zal waarachtig gelukkig +zijn, naar de bedoeling van den meester. Ik heb nu reeds lang het gevaar +van deze leer ingezien, dat daarin ligt, dat zij niet van zedelijke +waarde spreekt; maar in dien tijd scheen zij mij werkelijk het +allerhoogste toe. En hoe gretig werd dit alles opgenomen in de nog +geheel hartstochtlooze ziel van dat nadenkende kind! Men kon haar +wondersterken geest bijna nooit genoeg voedsel geven, en het was haar +grootste genot dien te verrijken. Voor haar was ook de afwezigheid van +smart, die de eerste voorwaarde tot het genot werd genoemd, werkelijk +een eerste vereischte om gelukkig te zijn. Zij kon het even moeilijk +verdragen dat een harde hand haar aangreep, als dat een kleine +teleurstelling haar trof.</p> + +<p>„En toch droeg dit kind, dat mijn vader eens „een bloem, die nadacht” +noemde, haar droevig lot, de verwijdering van haar vader, den dood harer +moeder en de wreedheid harer zuster Berenice, als een ware heldin, +zonder een enkele klacht. Zelfs met mij sprak zij over deze dingen +slechts in bedekte termen, hoewel zij mij, als aan een broeder haar +vertrouwen schonk. Ik weet dat zij volkomen begreep wat er voorviel, en +het diep voelde. De smart plaatste zich tusschen haar en het hoogste +goed, maar zij overwon haar. En als zij aan het werk was, dan worstelde +het teere kind met taaie volharding, totdat zij het Charmion en mij ook +in het moeilijkste had afgewonnen.</p> + +<p>„In dien tijd begreep ik waarom men onder de goden aan een jonkvrouw +de wetenschap heeft toevertrouwd, en waarom zij met wapenen toegerust +is.—Gij hebt immers al gehoord, hoe vele talen Cleopatra spreekt? Een +woord van Timagenes <span class="pagenum" title="72"> </span><a id="p_72"></a>was eens als een zaadkorrel in haar ziel gevallen. +Het was dit: „met iedere taal die gij leert, wint gij een volk.” Nu +behoorden er vele volken tot het rijk van haar vader, en als zij eenmaal +koningin was, dan moesten zij haar alle liefhebben. Het is waar, zij +begon met die der heerschers, niet met die der beheerschten. Het eerst +wilde zij Lucretius verstaan, die de leer van Epicurus in verzen +overgebracht heeft. Mijn vader onderwees ons, en reeds in het tweede +jaar las zij dit dichtstuk even gemakkelijk als een Grieksch boek. +Het Aegyptisch kende zij ook nog maar half. Nu leerde zij het vlug. +Gedurende ons verblijf op het Isiseiland Philae vond zij een Troglodiet +die haar in zijne taal onderrichten moest. Hier in Alexandrië waren +genoeg Joden, die haar in de hunne inwijdden, en daarbij leerde zij ook +het daaraan verwante Arabisch.</p> + +<p>„Toen zij vele jaren later Antonius opzocht te Tarsus, dachten de +krijgslieden dat zij met Aegyptische tooverkunst te doen hadden, want +zij sprak iederen bevelhebber aan in de taal van zijn volk, en stond hem +te woord alsof zij een landgenoot van hem was. En zoo ging het met alles +wat zij leerde. Op ieder gebied streefde zij ons ver vooruit. Haar +brandende eerzucht kon niet gedoogen dat zij in één enkel ding +achterblijven zou.</p> + +<p><ins class="corr" id="corr39" title="Niet in Bron.">„</ins>De Romein Lucretius werd haar lievelingsdichter, hoewel zij van +zijn volk even weinig hield als ik. Maar de zelfbewuste kracht van haar +vijand maakte indruk op haar, en eens hoorde ik haar uitroepen: „Ja, als +de Aegyptenaars Romeinen waren, dan zou ik onzen tuin geven voor den +troon van Berenice.”</p> + +<p>„Lucretius bracht haar telkens weer terug op Epicurus en deed in haar +nooit rustenden geest een tweestrijd ontstaan. Hij leert, zooals gij +weet, dat het leven op zichzelf niet zulk een heerlijk bezit is, dat men +<i>niet-leven</i> voor een ongeluk zou moeten houden. Men bederft het juist +daardoor, dat de dood ons als het grootste ongeluk voorkomt. Alleen +die ziel verkrijgt rust, die niet meer aan den dood als aan een ongeluk +denkt. Wie overtuigd is dat tegelijk met het leven ook het voelen en +denken voorbij is, die kan het einde niet vreezen. Hoeveel liefs en +kostbaars een afgestorvene ook achtergelaten heeft, met zijn leven +verliest hij toch ook voor altijd het verlangen daarnaar. Hij noemt het +daarom de grootste dwaasheid dat men zich bekommert om een lijk, en dat +alles is juist het tegenovergestelde van het geloof der Aegyptenaars, +dat Anubis Cleopatra trachtte in te prenten. Tot op zekere hoogte +gelukte hem dit ook, want zijn persoon maakte een machtigen indruk op +haar, en daarbij was haar een groote neiging tot het mystieke en +bovenzinnelijke aangeboren, evenals mijn broeder Straton zijn +lichaamskracht, en u Barine, de gave des lieds.</p> + +<p><span class="pagenum" title="73"> </span><a id="p_73"></a></p> + +<p>„Gij kent Anubis zeker wel van aanzien. Welk Alexandrijn zou dien +merkwaardigen man nooit gezien hebben, en wie dat eenmaal deed, zal hem +niet licht vergeten. Hij beschikt inderdaad over geheimzinnige krachten, +en deze heeft hij ook toegepast op het opgroeiende vorstenkind. Als +zij nu nog vasthoudt aan het geloof van haar volk en, ofschoon een +Helleensche tot in merg en been, haar Aegypte liefheeft, zóó dat zij +daarvoor tot alle offers is bereid, dan is dat zijn werk. Zij laat zich +„de nieuwe Isis” noemen, en Isis is het middenpunt der Aegyptische +tooverkunst. Anubis heeft Cleopatra ingewijd in de geheime wetenschap, +en heeft haar zelfs overreed om op de Sterrenwacht en in het +laboratorium....</p> + +<p>„Doch dat alles begon eerst in den tijd toen wij onzen Epicurustuin +hadden, en mijn vader kon er niets aan doen, daar de Koning uit Rome had +laten zeggen hoe het hem verheugde dat Cleopatra behagen schepte in haar +volk en zijn geheime wetenschap. En de fluitspeler had aan de Tiber het +Aegyptische goud goed besteed en velen, door hen tot zijn schuldenaren +te maken, aan zijn belangen verbonden. Nadat Pompejus, Cæsar en Crassus +het verbond der driemanschap gesloten hadden, kwamen zij te Lucca +overeen dat de Ptolemaeër op zijn troon zou worden hersteld. Millioenen +waren hem daarvoor niet te veel. Het liefst zou Pompejus hem zelf naar +Aegypte teruggebracht hebben, doch dat liet de naijver der anderen niet +toe. Deze taak werd aan Gabinius, stadhouder van Syrië, opgedragen. Maar +zij, die nu den Aegyptischen troon bezet hielden, waren niet gezind dien +zoo dadelijk weer op te geven. Gij weet, Koningin Berenice, Cleopatra's +oudste zuster, was in dien tijd tot tweemaal toe in het huwelijk +getreden. Haar eersten, nietswaardigen gemaal had zij om het leven doen +brengen, doch in den tweeden had zij een moedigen verdediger geworden. +Hij hield zich dapper, maar sneuvelde op het slagveld.</p> + +<p>„Weldra vernam de Senaat, dat Gabinius den Ptolemaeër in zijn land +teruggebracht had, maar tot ons kwam dat bericht eerst later. Wij +luisterden destijds met evenveel spanning naar elk geluid, als wij het +nu doen.</p> + +<p>„Cleopatra was nu veertien jaar geworden, en allerbevalligst opgegroeid. +Dat portret aan den wand toont u de geheel geopende bloem, doch het +knopje was nog bekoorlijker. Hoe helder en ernstig waren hare oogen! +Maar als zij vroolijk was, konden zij schitteren als sterren, en dan +kreeg ook haar mond een onbeschrijfelijk ondeugende betoovering, terwijl +in hare wangen de kuiltjes te voorschijn kwamen, die nu nog ieder in +verrukking brengen. Haar neus was fijner dan hij nu is, en men zag nog +nauwelijks de lichte kromming die het portret te zien <span class="pagenum" title="74"> </span><a id="p_74"></a>geeft, en die op +de munten te sterk uitkomt. Het haar is eerst later donker geworden. +Mijn zuster Charmion vond er haar grootste genoegen in die zware +golvende lokken in orde te brengen. Zij verzekerde dikwijls dat het +precies zijde was, en dat was het ook. Dat weet ik omdat Cleopatra het +bij het Isisfeest, als zij het beeld moest volgen met het sistrum, +loshangend droeg. Onder het naar huis gaan schudde zij dikwijls +schertsend het hoofd, en dan stroomde dat haar als een waterval om haar +heen, en verborg haar gelaat en gestalte. Zij was van gewone grootte, +maar alles was in volkomen juiste verhouding, alleen iets fijner en +teerder dan tegenwoordig.</p> + +<p>„Zij verstond sinds lang de kunst om alle harten te veroveren. Het +scheen alsof zij mijn vader het meest vereerde, mij het meest +vertrouwde, voor Anubis een eerbiediger schroom had, en met den +scherpzinnigen Timagenes liever redeneerde dan met anderen; doch zij +liet het altijd voorkomen alsof allen haar even lief waren. Arsinoë +daarentegen vergat mij als Straton er bij was, en wierp vurige blikken +op Menodor, een leerling van mijn vader, zoo menigmaal die bij ons was.</p> + +<p>„Zoodra het heette dat de Koning door de Romeinen zou worden +teruggebracht, kwam Koningin Berenice de meisjes afhalen om naar de stad +te gaan. Cleopatra verzocht haar echter bij mijn ouders te mogen blijven +en hare lessen voort, te zetten. Berenice antwoordde hierop met een +verachtelijken glimlach, en terwijl zij zich tot haar gemaal Archelaus +wendde, zeide zij kort af: „Ik zou denken dat voor haar uit de boeken +het minste gevaar dreigt.<ins class="corr" id="corr40" title="Niet in Bron.">”</ins></p> + +<p>„Pothinus, de voogd, had vroeger wel eens aan de broeders der prinsessen +toegestaan haar te bezoeken, doch nu mochten zij de Lochias niet meer +verlaten. Dat trokken Cleopatra en Arsinoë zich echter weinig aan. De +kleine knapen hadden altijd hare liefkozingen verlegen afgeweerd, en met +hun Aegyptischen haartooi en kleederdracht, die Pothinus voorgeschreven +had, waren zij aan de zusters ook vreemd gebleven.</p> + +<p>„Toen zij hoorden dat de Romeinen uit Gaza optrokken, werden de beide +meisjes hartstochtelijk opgewonden. Dat zag men Arsinoë dadelijk aan, +maar Cleopatra wist het te verbergen, ofschoon haar jong gezichtje +menigmaal van kleur verschoot. En toch was haar gelaat niet wit en rood, +zooals dat van haar zuster, maar van een, hoe zal ik het zeggen.....?”</p> + +<p>»Ik weet wat gij bedoelt,” zeide Barine. »Toen ik haar zag, vond ik +niets bekoorlijker dan die zachte tint, waar het rood slechts even +doorschijnt, als het licht door die albasten lamp of de kleur der perzik +door het dons. Ik heb dat dikwijls opgemerkt bij pas herstellende +zieken. Dat spreidt Aphrodite slechts <span class="pagenum" title="75"> </span><a id="p_75"></a>over hare lievelingen uit, +evenals de god van den tijd het fraaie groen over het brons. Niets +schooners, dan wanneer zulke vrouwen blozen!”</p> + +<p>»Gij ziet scherp,” zeide Archibius glimlachend. »Het was inderdaad alsof +niet Eos<a id="FNa10" href="#FN10" class="fnanchor"><sup>10</sup>)</a> zelve, maar haar zachte weerschijn aan den westelijken +horizon den hemel kleurde, zoo vaak vreugde of schaamte haar het bloed +naar de wangen joeg. Doch als zij door toorn werd beheerscht, en dat +gebeurde dikwijls, dan kon zij er uitzien als een marmeren beeld, ja +alsof alle leven uit haar geweken was. Doch laat ik verder gaan. +Misschien komt de bode nu spoedig.</p> + +<p>»Gabinius bracht den Koning dus terug. Doch sedert hij aanrukte met het +Romeinsche leger en de hulptroepen van den Ethnarch van Judea, sprak +niemand meer van hem of van Antipater, die het leger van Hyrkanus +aanvoerde, maar men hoorde enkel van den Romeinschen veldheer Antonius. +Hij had de troepen gelukkig door de woestijn tusschen Syrië en de +Aegyptische Delta heen geleid en op dien tocht geen enkelen man +verloren, hoewel in die streken vroeger reeds velen het leven hadden +moeten laten. De Joodsche bezetting van Pelusium had die stad niet aan +hun stamgenoot Antipater, maar aan hem, zonder slag of stoot overgeven. +Hij had in twee veldslagen overwonnen, en in den tweeden, waarin, zooals +gij weet Berenice's gemaal sneuvelde, werd het lot van het land beslist.</p> + +<p>»Sinds zijn naam aan de beide meisjes voor het eerst was genoemd, konden +zij niet genoeg van hem hooren. Men zeide, dat hij de voornaamste der +voorname Romeinen, de stoutste der dapperen, de uitgelatenste en dolste +der verkwisters en de schoonste van alle mannen was. De kamervrouw uit +Mantua, met wie Cleopatra zich in de Romeinsche taal oefende, had hem +dikwijls gezien en nog meer van hem gehoord, en zijn leven gaf aan de +Romeinen veel te spreken. Het heette dat hij in rechte lijn van Hercules +afstamde, en dat zijn gestalte en fraaie zwarte baard aan dezen +voorvader herinnerden. Gij kent hem en weet, dat er van hem veel te +verhalen valt wat aan een meisjesoor niet onverschillig is, en hij was +toenmaals bijna vijf lustra jonger dan nu.</p> + +<p>»Hoe luisterde Arsinoë, hoe bloosde en verbleekte Cleopatra, toen +Timagenes waagde hem een zedeloozen woesteling te noemen. Deze Marcus +Antonius had dan ook haar vader den weg naar zijn vaderland weder +geopend.</p> + +<p>»De fluitspeler had zijn dochtertjes niet vergeten. Hij was zelf buiten +het gevecht gebleven en kwam dadelijk na de beslissing <span class="pagenum" title="76"> </span><a id="p_76"></a>in de stad. Zijn +weg voerde langs onzen tuin. De Koning had maar <ins class="corr" id="corr41" title="Bron: éen">één</ins> kwartiers uurs +tijd gehad om door een snellooper zijn aankomst te doen melden, en zijn +verlangen om haar te begroeten. In allerijl werden zij feestelijk +uitgedost<ins class="corr" id="corr42" title="Bron: .">,</ins> en beiden boden nu een aanblik, die het vaderhart goed +moest doen.</p> + +<p>»Cleopatra was nog altijd niet zoo groot als Arsinoë, maar ofschoon pas +veertien jaar, geleek zij toch geheel en al op een volwassen jonkvrouw, +terwijl gelaat en houding der jongste verrieden dat zij nog een kind +was. In haar hart was zij dit echter niet meer.</p> + +<p>»Zoo goed het ging waren in der haast ruikers saamgebonden, en de +meisjes hadden beiden een in de hand, toen de reizigers naderden. Mijne +ouders gingen tot aan de tuinpoort mede. Ik kon zien wat er gebeurde, +maar alleen verstaan wat de mannen zeiden.</p> + +<p>»De Koning stapte uit zijn reiswagen, die met acht Medische schimmels +bespannen was. De aanzienlijke kamerheer die hem vergezelde, moest hem +daarbij ondersteunen. Zijn rood gezicht glansde toen hij zijne meisjes +begroette. Men zag hoe blijde hij verrast was, vooral door Cleopatra. +Wel kuste hij ook Arsinoë, maar hij had toch alleen oogen en ooren voor +de andere. Toch had ook de jongste zich schoon ontwikkeld, en zonder +haar zuster ware ook zij zeker de aandacht waardig geweest. Doch +Cleopatra was als de zon, die ieder ander hemellicht naast haar +verbleeken doet. En toch mocht men haar niet zonnig noemen. Dat was +juist voor een deel het bekoorlijke in haar, dat ieder zich gedrongen +voelde zijn blik op haar te laten rusten, alleen om uit te vorschen +waarin toch de betoovering bestond die van haar uitging.</p> + +<p>»Ook Antonius werd door die aantrekkingskracht geboeid, zoodra de eerste +woorden over hare lippen gekomen waren. Hij was te paard tot naast den +wagen van den koning komen aanrijden. Zoodra hij de dochters aan de +zijde van haar vader had gezien, begroette hij haar met vluchtige +beleefdheid. Toen vraagde hij Cleopatra of hij op haar dank mocht hopen, +omdat hij zoo spoedig haar vader had teruggebracht, en zij zeide dat +zij, als dochter, gaarne erkentelijk wilde zijn, maar dat het haar als +Aegyptische koningsdochter moeite kostte. Bij dit antwoord zag hij haar +scherper aan dan te voren. Ik zelf hoorde daarvan pas later, maar ik zag +hoe de Romein, zoodra zij ophield met spreken, van het paard sprong, +en den voornamen kamerheer Ammonius, die den Koning uit den wagen had +geholpen, de teugels toewierp, alsof hij een stalknecht was. De man, die +zulk een oog had voor vrouwenschoonheid, had hier een zeldzame vondst +gedaan, en terwijl hij het gesprek met Cleopatra voortzette, <span class="pagenum" title="77"> </span><a id="p_77"></a>mengde +zich ook haar vader daarin, en telkens hoorden wij zijn luiden lach. +Men zou de ernstige leerlinge van Epicurus niet herkend hebben. Reeds +menigmaal hadden wij treffende gezegden en verrassende denkbeelden van +haar gehoord, doch zij had nog maar een enkele maal de scherts van +Timagenes op dezelfde manier beantwoord. Maar nu gaf zij op ieder woord +van Antonius een geestige repliek. Het was alsof zij nu eerst iemand +gevonden had tegenover wien zij het de moeite waard vond om alle gaven +van haar vluggen en diepen geest aan den dag te leggen. En toch verloor +zij daarbij geen oogenblik haar vrouwelijke waardigheid. Hare oogen +schitterden niet meer dan zij in een levendig gesprek met mij of met +mijn vader deden.</p> + +<p>»Met Arsinoë was het anders. Toen Antonius van het paard was gestegen, +was zij hare zuster genaderd, doch daar de Romein haar voortdurend over +het hoofd zag, zag ik hoe zij kleurde. Zij beet zich op de lippen en +kreeg iets onrustigs over zich. Ik zag aan haar oogen en de trillende +neusvleugels dat zij slechts met moeite hare tranen weerhield. Ofschoon +Cleopatra mij veel liever was, ging mij dit toch aan het hart, en ik had +dien trotschen Romein, die er werkelijk uitzag als de oorlogsgod zelf, +aan zijn arm willen schudden en hem toefluisteren dat hij die andere +koningsdochter toch niet zoo mocht veronachtzamen.</p> + +<p>»En nog wat ergers wachtte de arme Arsinoë. Op het oogenblik dat de +koning tot afscheidnemen vermaande, nam Antonius hem een der +bloemruikers, die hij nog in zijn hand hield, af en zeide met zijn +diepe, schoone stem: »Wie zulk een bloem zijn dochter noemt, heeft geen +andere noodig.” Daarbij reikte hij den ruiker aan Cleopatra, en met de +hand op het hart sprak hij den wensch uit dat hij haar te Alexandrië zou +mogen wederzien. Toen sprong hij op het paard, dat de verontwaardigde +kamerheer nog altijd bij den teugel hield.</p> + +<p>»De fluitspeler was over zijn oudste dochter werkelijk verrukt, en +deelde mijn vader mede, dat hij de meisjes overmorgen in de stad zou +laten brengen. Morgen had hij daar allerlei dingen te doen, die zij +liever niet moesten bijwonen. Mijn vader mocht het zomerpaleis met den +tuin ten teeken van dankbaarheid voor zich en zijn nageslacht in +eigendom behouden. Hij zou zorgen dat dit in de boeken ingeschreven +werd. Inderdaad had dit op denzelfden dag nog plaats. Zelfs zou het zijn +allereerste werk zijn geweest, indien niet een andere zaak vóór moest +gaan: de terechtstelling van zijn dochter Berenice.</p> + +<p>»Dezelfde koning die in de oogen van allen, die zijn ontmoeting met zijn +dochters hadden gezien, een gevoelig man en teeder vader scheen, zou +in die dagen half Alexandrië hebben <span class="pagenum" title="78"> </span><a id="p_78"></a>laten ter dood brengen, zoo niet +Antonius tusschenbeide gekomen ware. Deze verbood al dat bloedvergieten, +en eerde de nagedachtenis van Berenice's gemaal nog met een prachtige +begrafenis.</p> + +<p>»Terwijl hij te paard wegreed, zag hij nog meermalen naar Cleopatra om, +doch aan Arsinoë kon hij geen groet meer geven, want zij was haastig +naar den tuin teruggegaan. Haar gezwollen gelaat toonde duidelijk de +sporen van pas vergoten heete tranen. Van dien dag haatte zij Cleopatra +met bitteren wrok.</p> + +<p><ins class="corr" id="corr43" title="Niet in Bron.">»</ins>De Koning liet op den bepaalden tijd de beide meisjes afhalen. Dat +geschiedde met vorstelijke praal. De Alexandrijnen juichten de +koningsdochters luide toe, terwijl zij op vergulde troonzetels, +met waaiers van struisvederen toegewuifd, omringd door veldheeren, +hooggeplaatste ambtenaren, lijfwachten en den senaat, langs den +koningsweg stadwaarts gedragen werden. Cleopatra dankte het voor zijne +begroeting met een trotsche majesteit alsof zij nu reeds Koningin was. +Wie haar gezien had, zooals zij met betraande oogen van ons allen +afscheid nam en ieder van ons verzekerde dat zij met hartelijkheid aan +hen zou blijven denken, zooals zij mij, die toen reeds gekozen was tot +hoofd van den bond der epheben<a id="FNa11" href="#FN11" class="fnanchor"><sup>11</sup>)</a>, zoo zusterlijk innig.....”</p> + +<p>Hier werd het verhaal van Archibius afgebroken door een slaaf, die de +aankomst van zijn bode meldde, en hij stond onmiddellijk op, om hem in +de werkplaats, waar men hem gebracht had alléén te spreken.</p> + +<hr class="fnsep" /> + +<div class="footnote"><a id="FN9" href="#FNa9" class="label"><sup>9</sup>)</a> Leeraars in de welsprekendheid.</div> + +<div class="footnote"><a id="FN10" href="#FNa10" class="label"><sup>10</sup>)</a> De godin van den dageraad.</div> + +<div class="footnote"><a id="FN11" href="#FNa11" class="label"><sup>11</sup>)</a> Jonge mannen.</div> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="79"> </span><a id="p_79"></a></p> + +<h2><a id="ZESDE_HOOFDSTUK"></a>ZESDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>De lieden, die door Archibius op kondschap uitgezonden waren, hadden nog +geen zekere berichten ingewonnen, doch een hardlooper van den Koning +had kort geleden een tafeltje voor hem afgegeven, waarop Iras hem +uitnoodigde haar den volgenden dag een bezoek te brengen. Er waren +verontrustende, doch gelukkig nog onzekere tijdingen gekomen. De +Regent wilde alles doen om zekerheid te verkrijgen, doch hij kende +het wantrouwen der zeelieden en dergenen die aan de haven woonden ten +opzichte van de Regeering. Een onafhankelijk man als hij, zou meer te +weten kunnen komen dan de havenopzichter met al zijn schepen en volk.</p> + +<p>Bij dit tafeltje was nog een tweede, waarop de overbrenger van den +Regent de vergunning gekregen had te allen tijde de havenketen te doen +ontsluiten, met zijn schip in de open zee te loopen en ongehinderd terug +te keeren.</p> + +<p>De bode, de opzichter der scheepsslaven van Archibius, was een man van +ondervinding. Hij nam op zich, de »Epicurus” een snelzeiler, dien +Cleopatra aan haar vriend ten geschenke gegeven had, binnen twee uren +tot een tocht in de volle zee gereed te maken. Intusschen zou zijn +meester afgehaald worden met een wagen, opdat geen tijd zou verloren +gaan.</p> + +<p>Nu keerde Archibius tot de vrouwen terug, en vroeg haar, of het geen +misbruik maken van hare gastvrijheid zou zijn, indien hij zijn vertrek +nu, kort voor middernacht, nog eenigen tijd uitstelde. Zij toonden zich +integendeel oprecht verblijd en verzochten om het vervolg van zijn +verhaal.</p> + +<p>»Ik moet mij bekorten,” zeide hij, nadat hij den maaltijd dien Berenice +gedurende zijn afwezigheid voor hem had doen gereed maken, eer aangedaan +had. »Ook is er in de daaropvolgende jaren niet veel gebeurd, wat de +vermelding waardig is. Ik moest toen ook al mijn tijd aan mijne studies +in het Museum wijden. Wat Cleopatra en Arsinoë betreft, zij werden<span class="pagenum" title="80"> </span><a id="p_80"></a> +aan het hof als koninginnen behandeld. Met den dag, toen zij ons huis +verlieten, eindigde ook haar kinderjaren. Was het de herstelling van +haar vader op den troon, of de ontmoeting met Antonius, die deze groote +verandering bij Cleopatra veroorzaakt had? Wie zal het zeggen?</p> + +<p>»Kort vóór Cleopatra's afscheid, had mijn moeder nog betreurd dat zij +haar moest afstaan aan een vader, zooals de fluitspeler was, en niet aan +een waardige moeder; want zelfs de allerbeste zou zich gelukkig rekenen +in het bezit van zulk een schat. Doch later was haar aard en manier van +doen meer geschikt om een mannenhart in verrukking te brengen, dan juist +dat eener moeder. Het scheen alsof haar streven naar zielevrede geheel +voorbij was. Toch werden haar de drukke feestmalen, het zingen en +muziekmaken, waaraan het in het paleis van den koninklijken virtuoos +nooit ontbrak, wel eens wat te veel. Dan kwam zij in onzen tuin, en +bleef daar dikwijls verscheidene dagen. Arsinoë kwam nooit mede, want +deze liet zich nu eens boeien door een blonden officier der Germaansche +ruiterij, die Gabinius achtergelaten had ter bezetting van de stad, dan +weder door een Macedonisch edelman onder de koninklijke jongelingen, die +toenmaal nog de wacht hadden in het paleis.</p> + +<p>»Cleopatra leefde geheel van haar gescheiden, en sedert zij hare zuster +eens hare minnarijen verweten had, legde deze haar vijandige gezindheid +openlijk aan den dag. Cleopatra's belangstelling was op andere zaken +gevestigd. Hoewel zij zich somtijds bezighield met de magische kunsten +der Aegyptenaars, was haar helder verstand toch het meest tehuis in de +wijsbegeerte der Hellenen. Het was een genoegen haar in het Museum met +de leiders der verschillende scholen te hooren spreken of redetwisten. +Haar gevoel van eigenwaarde was zeer toegenomen. Hoewel zij bij ons +altijd verklaarde, dat zij met smart terugverlangde naar den tijd van +den vreedzamen Epicuristen tuin, zoo nam zij toch zeer levendig deel in +wereldsche zaken en politiek. Zij wist evengoed wat te Rome voorviel, +wat de partijen dáár wilden en najaagden, als wie hunne leiders waren en +welke bijzondere bedoelingen zij hadden.</p> + +<p>»Met hartelijke belangstelling volgde zij de loopbaan van Marcus +Antonius. Voor hem was de eerste neiging van haar jonge hart geweest. +Zij had de grootste verwachtingen van hem gekoesterd, maar zijn latere +handelwijze scheen daaraan niet te beantwoorden. Van toen af was iedere +uiting omtrent hem met een tintje van minachting gekleurd, en toch +voelde men ook daarin haar hart.</p> + +<p>»Pompejus, wien haar vader zijn terugkeer te danken had, zag zij +voor meer gelukkig, dan groot en wijs aan. Daarentegen <span class="pagenum" title="81"> </span><a id="p_81"></a>sprak zij van +Julius Cæsar, lang vóór zij hem persoonlijk had ontmoet, met gloeiende +geestdrift, al wist zij, dat hij Aegypte tot een Romeinsche provincie +had willen maken. Het grootste wat zij van hem verwachtte was, dat hij +een einde zou maken aan de republiek, die zij haatte, en zichzelven tot +beheerscher der wereld verheffen zou. Alleen had zij gaarne Antonius in +zijn plaats gezien. Dikwijls nam zij in dien tijd tooverkunst te baat om +iets van zijn toekomst te weten te komen. Haar vader deed hieraan mede, +te meer omdat hij daarvan genezing van zijn lichaamskwalen verwachtte.</p> + +<p>»Cleopatra's broeders waren nog aankomende jongelingen, die hun voogd +Pothinus moesten gehoorzamen. Aan dezen, en hun opvoeder Theodotus, een +knap doch gewetenloos redenaar, liet de Koning het bewind over zijn land +geheel over. Zij beiden, en ook de veldheer Achillas zouden gaarne +Dionysus, den oudsten erfgenaam des konings aan de regeering gebracht +hebben, om dien ook later te kunnen beheerschen, maar op dit punt haalde +de Koning een streep door hunne rekening. Zooals gij weet, benoemde hij +in zijn laatsten wil zijn lieveling Cleopatra tot zijn opvolgster, maar +haar broeder Dionysus moest de heerschappij als haar gemaal met haar +deelen. Dit wekte in Rome veel ergernis, hoewel het overeenkwam met een +oud Aegyptisch gebruik.</p> + +<p>»De fluitspeler stierf. Cleopatra werd koningin en ook de gemalin van +een tienjarigen knaap, voor wien zij zelfs niet een gewone zusterlijke +genegenheid had. En zoo verbond zij zich met het eigenzinnige kind dat +zich door de inblazingen van zijn raadslieden als alleenheerscher +beschouwde, en tegelijk met de voormalige regeeringspersonen van het +land.</p> + +<p>»Er brak nu een droeve tijd voor haar aan. Haar leven was een +voortdurende strijd tegen de kuiperijen, waaraan vooral haar zuster +Arsinoë meedeed. Zij hield er een eigen hofhouding op na, aan welker +hoofd de eunuch Ganymedes stond, die een ervaren veldheer en tegelijk +een wijs en welmeenend raadsman voor haar was. Hij wist haar in +aanraking te brengen met Pothinus en de overige staatslieden, en zoo +vereenigden zich ten slotte allen in het ééne streven: Cleopatra van den +troon te dringen. Pothinus, Theodotus en Achillas haatten haar omdat +zij hunne fouten doorzag en hun de meerderheid van haar geest gevoelen +liet. Ook zou het aan hunne vereende pogingen reeds vroeger zijn gelukt +haar te doen vallen, wanneer de Alexandrijnen, en vooral de bond der +jongelingen, die nog altijd eenigszins onder mijn invloed stonden, haar +niet zoo trouw hadden bijgestaan. Alles wat zich »jongeling” noemde, +gloeide voor haar, en ook onder de Macedonische edelen bij de lijfwacht, +zouden <span class="pagenum" title="82"> </span><a id="p_82"></a>de meesten voor haar door het vuur zijn gegaan, hoewel zij +zonder hoop tot haar op moesten zien, als tot een ongenaakbare godin.</p> + +<p>»Toen haar vader stierf, was zij zeventien jaar oud, doch zij wist zich +als een man te verdedigen tegen hare vijanden en belagers. Mijne zuster +Charmion die zij bij zich in dienst had genomen, stond haar daarbij +trouw ter zijde. Zij was een mooi en lief meisje, en menigeen dong naar +haar hand, maar de tooverkracht der Koningin hield haar als met ketenen +geboeid. Zij gaf vrijwillig de liefde van een edel man op,—gij weet hij +werd later uw gade, vrouw Berenice—om niet de Koningin te verlaten, in +een tijd dat zij haar bijzonder noodig had. Van dien tijd af was het +hart mijner zuster voor de liefde gesloten. Het behoorde geheel aan +Cleopatra. Zij leeft, denkt, zorgt alleen voor haar. Voor u Barine, +gevoelt zij bijzondere genegenheid omdat uw vader Leonax haar dierbaar +was. Iras, die zoo dikwijls tegelijk met haar wordt genoemd, is de +dochter van mijn oudste zuster, die reeds gehuwd was, toen de Koning de +prinsessen aan mijn vader toevertrouwde. Zij is twaalf jaren jonger dan +Cleopatra, en ook bij haar is hare gebiedster de eerste. Haar vader, de +rijke Krates, deed alles om haar van den dienst der koningin terug te +houden, maar het was te vergeefs. Na één enkel onderhoud met die +wonderbare vrouw was zij voor goed voor haar gewonnen.</p> + +<p>»Maar ik moet kort zijn! Gij hebt zeker zelve gehoord hoe Cleopatra ook +Pompejus' zoon, bij zijn bezoek te Alexandrië geheel voor zich innam. +Sedert de ontmoeting met Antonius, had zij geen man zoo vriendelijk +behandeld als hem, en dat was geen opwelling van haar hart geweest, maar +ter wille van het vaderland, dat haar zoo lief was. De vader van dien +Gnejus had destijds de grootste macht in handen, en uit staatkundig +overleg trachtte zij hem te winnen door middel van zijn zoon. De +jonge Romein was dan ook bij het afscheid »vol van haar” zooals de +Aegyptenaars zeggen. Dat deed haar genoegen, maar dit bezoek gaf ook +voedsel aan den laster van haar vijanden. De aanvoerders der lijfwacht, +aan wien zij zich altijd slechts als de trotsche Koningin vertoonde, +hadden haar, heette het, met den zoon van Pompejus zien omgaan als met +haars gelijken; in het theater en bij vele andere gelegenheden waren de +Alexandrijnen getuige geweest hoe zij zijn betuigingen van welgevallen +evenzoo beantwoordde. Maar de haat tegen Rome was in dien tijd hoog +geklommen. De regenten en Arsinoë strooiden uit dat Cleopatra Aegypte +aan Pompejus wilde afstaan, indien de senaat haar verzekerde van de +alleenheerschappij over het nieuwe wingewest, en haar vrijheid wilde +geven zich te ontslaan van haar koninklijken broeder en gemaal.</p> + +<p><span class="pagenum" title="83"> </span><a id="p_83"></a></p> + +<p>»Nu moest zij vluchten, en begaf zich allereerst naar de grenzen van +Syrië om onder de Aziatische vorsten vrienden te winnen voor hare +zaak. Aan mij en mijn broeder Straton, die zooals gij weet, bij den +worstelstrijd te Olympia een krans behaalde, werd bevolen haar hare +schatten na te dragen. Dat was wel is waar een gevaarlijke tocht, doch +wij ondernamen dien met blijdschap, en vertrokken uit Alexandrië met +eenige kameelen, een ossenwagen en verscheidene vertrouwde slaven. De +reis ging tot Gaza, waar zij reeds een leger bijeenverzameld had. Wij +hadden ons beiden verkleed als Nabateesche kooplieden, en de talen die +ik geleerd had, om niet bij Cleopatra achter te staan, kwamen mij nu +goed te pas.</p> + +<p>»Het was een veelbewogen tijd. De namen van Pompejus en Cæsar waren in +ieders mond. Na de nederlaag bij Dyrrhachium scheen de zaak van Julius +Cæsar verloren, maar de slag bij Pharsalus gaf hem de heerschappij +terug, indien zich het Oosten niet voor Pompejus verklaarde. Het scheen +alsof beiden gelukskinderen waren. De vraag was maar wie dat het langst +zou blijven.</p> + +<p>»Mijne zuster Charmion vergezelde de Koningin, doch door eene haar +toegedane vrouw uit het gevolg van Arsinoë hadden wij reeds uit het +paleis vernomen, dat het lot van Pompejus beslist was. Hij kwam na zijn +nederlaag bij Pharsalus als vluchteling hierheen, en verzocht den Koning +van Aegypte, of liever de mannen die voor hem het bewind voerden, om +gastvrijheid. Toen bevonden zich Pothinus en de zijnen in groote +verlegenheid, want de troepen en schepen van Cæsar waren in de +nabijheid, en vele vrienden van Gabinius dienden in het Aegyptische +leger. Wanneer men den verslagen Pompejus vriendelijk ontving, dan +maakte men zich den overwinnaar Cæsar tot vijand. Ik moest getuige zijn +van de verschrikkelijke oplossing van dit dilemma. Het afschuwelijke +gezegde van Theodotus: »doode honden bijten niet meer”, gaf den +doorslag.</p> + +<p>»Mijn broeder en ik waren met onze kostbare vracht reeds tot aan den +berg Casius gekomen en hadden daar onze tent opgeslagen om een bode af +te wachten, toen een groote schaar gewapende krijgslieden uit de stad +naar ons toe kwam. Eerst vreesden wij dat wij vervolgd werden, maar een +verspieder meldde, dat de Koning zelf zich onder de soldaten bevond, en +op hetzelfde oogenblik zagen wij een groot Romeinsch admiraalsschip van +de zijde der kust naderen. Dat kon niet anders dan van Pompejus zijn. +De Koning was dus van gevoelen veranderd, en kwam zelf zijn gast +verwelkomen. De troepen legerden zich langs de vlakke kust, waarboven de +tempel van Ammon zich verhief.</p> + +<p><span class="pagenum" title="84"> </span><a id="p_84"></a></p> + +<p>»Het was een heldere Septemberdag en de wapens glinsterden in de zon. +Van den hoogen rotswand der droge rivierbedding, waarin wij onze tent +hadden opgeslagen, zagen wij iets roods zich op en neer bewegen. Het was +de purperen mantel des konings. De blauwe golven, door een zacht windje +bewogen, kabbelden over het gele duinzand. De koning bleef stilstaan. +Hij tuurde met de hand boven de oogen naar het naderende admiraalsschip. +Achillas, de bevelhebber, en de tribuun Septimius, die tot de Romeinsche +bezetting in Alexandrië behoorde, en van wien ik wist dat hij onder +Pompejus gediend, en hem veel te danken had, waren intusschen in een +boot gegaan, en voeren hem tegemoet, daar het schip daar niet landen +kon.</p> + +<p>»Nu begonnen de onderhandelingen, en Achillas' voorslagen moeten zeer +aannemelijk en vertrouwen-inboezemend geweest zijn, want een +hooggeplaatste vrouw, Cornelia, de gemalin van den Imperator maakte een +gebaar dat haar dank moest uitdrukken.”</p> + +<p>De verhaler hield een oogenblik op, haalde diep adem, en drukte de hand +tegen zijn voorhoofd, <ins class="corr" id="corr44" title="Bron: tewijl">terwijl</ins> hij voortging:</p> + +<p>»Nu komt iets.... ach, dat ik dat verschrikkelijk tooneel mee moest +aanzien! Hoe dikwijls heeft men het verkeerd weergegeven, en toch ging +alles zoo akelig eenvoudig!</p> + +<p>»De Fortuin geeft haar gunstelingen vertrouwen. Dat had Pompejus dan +ook. In weerwil van zijne acht en vijftig jaren, stapte hij vlug in het +bootje. Alleen een vrijgelaten slaaf bood hem zijn hulp. Een zwarte +matroos stiet het scheepje met zulk een kracht van het groote schip af, +dat het scheen alsof de ijzeren stang een speer en het vaartuig zijn +vijand was. De man struikelde, doordat de riemslagen der roeiers de boot +reeds vooruit dreven, en daarbij viel het bruine mutsje van zijn hoofd. +Het is of ik dat zwarte, wollige haar nog zie. Eer het mij nog recht +helder werd dat dit geen goed voorteeken was, lag de boot reeds stil.</p> + +<p>»Het water stond laag. Ik zag hoe Achillas naar het land wees. Hij +kon het met één sprong bereiken. Pompejus zag naar den Koning; de +vrijgelatene legde de hand onder zijn arm om hem bij het opstaan te +helpen, Septimius stond op naar het scheen om hem te steunen. Doch +neen! Wat is dat? Op eens flikkert iets naast het grijze haar van +den Imperator in het helle zonlicht, alsof er een vonk uit den hemel +gevallen was. Wil Pompejus die afweren, of waarom beweegt hij zijn hand? +Hij nam zijn toga op, en zonder geluid te geven bedekte hij daarmede +zijn gelaat. Nog eens zwaait de tribuun met zijn arm, en toen.... welk +een verwarring! Hier, ginds, overal opgestoken handen, en weder flikkert +iets in de lucht. De veldheer Achillas stoot <span class="pagenum" title="85"> </span><a id="p_85"></a>zijn dolk met zulk een +vaste hand, alsof hij zich in het moorden geoefend had. Het zware +lichaam van den Imperator zijgt neder. De vrijgelatene ondersteunt hem +nog.</p> + +<p>»<ins class="corr" id="corr45" title="Bron: Nn">Nu</ins> hoorde men een geschreeuw van woede, van weeklachten, en +boven dat alles uit de pijnlijke smartkreet eener vrouw. Die komt van +het schip, van Cornelia, de gemalin van het slachtoffer. Daarop weder +toejuichingen uit het kamp van den Koning, trompetsignalen; de +Aegyptenaars trekken weder af. Daar vertoonde de vuurroode mantel zich +weder. Septimius gaat hem tegemoet, met een bloedend hoofd in de hand. +De jonge Koning ziet in de gebroken oogen, die zoovele gevechten, die +Rome, die twee werelddeelen hebben beheerscht. Dit gezicht is het +kind toch te machtig: hij wendt zich af. Het schip zeilt weer weg; de +Aegyptenaars scharen zich in rijen, en trekken af. Achillas wascht zijne +bebloede handen in de zee, en naast hem de vrijgelatene eveneens het +hoofdelooze lichaam van zijn heer. De trouwe dienaar roept den veldheer +iets toe, maar deze haalt alleen de schouders op.”</p> + +<p>Archibius moest weder een oogenblik ophouden om adem te scheppen. Toen +ging hij weder kalmer voort:</p> + +<p>»Ik hoorde later dat Achillas het leger niet naar Alexandrië +terugbracht, maar naar het Oosten, naar Pelusium.</p> + +<p>»Mijn broeder en ik stonden op den steilen rotswand. Het duurde lang eer +wij een van beiden spraken. Een stofwolk onttrok den Koning en zijn +gevolg aan ons gezicht, en het zeil van het admiraalsschip verdween ook. +Het werd donker, en Straton wees naar het Westen, waar Alexandrië lag. +Daar ging de zon onder, zoo rood, alsof een stroom van bloed over de +stad werd uitgegoten.</p> + +<p>»Thans daalde de nacht. Er brandde aan de kust nog een zwak vuur. +Vanwaar kwam op die dorre vlakte dat hout? Hoe had men dat daar +ontstoken? Dicht bij het tooneel van den moord had een wrakke schuit +gelegen. De vrijgelatene en zijn makker hadden die in stukken gehakt, en +het vuur werd gevoed met dorre takken, de verscheurde kleeren van het +slachtoffer en droog zeegras. De vlammen sloegen nu hooger op. Wij zagen +hoe op dezen armzaligen brandstapel behoedzaam een menschenlichaam werd +neergelegd. Het was dat van den grooten Pompejus. Een veteraan van den +Imperator bood den trouwen dienaar de behulpzame hand.”</p> + +<p>Archibius zonk op den rustbank achterover, en voegde er ter verklaring +bij:</p> + +<p>»De man heette Cordus, Servius Cordus. Later is het hem goed gegaan, +want daar heeft de Koningin voor gezorgd. <ins class="corr" id="corr46" title="Bron: Maa">Maar</ins> de anderen werden +alle spoedig genoeg door het noodlot achterhaald. <span class="pagenum" title="86"> </span><a id="p_86"></a>Theodotus werd later +door Brutus tot een ellendigen dood veroordeeld. Terwijl hij zieltogend +luid schreeuwde, riep een oud dienaar van Pompejus hem toe: »Doode +honden bijten niet meer, maar zij huilen als zij sterven.”</p> + +<p>»Het was Julius Cæsar waardig, dat hij zich vol afschuw afwendde toen +hem later het hoofd van zijn vijand gebracht werd. En Pothinus wachtte +te vergeefs een belooning voor zijn schandelijke daad.</p> + +<p>»Spoedig na de terugkomst des Konings in Alexandrië zeilde Cæsar uit. +Eerst in Aegypte hoorde hij welke ontvangst men daar Pompejus had +bereid. Gij weet dat hij hier negen maanden lang gebleven is. Menigmaal +heb ik hooren zeggen dat het Cleopatra was, die hem hier geboeid hield. +Dat is waar, en toch ook weder niet waar. Een half jaar was hij +gedwongen te blijven; de overig drie maanden schonk hij aan zijne +geliefde, want het hart van den vierenvijftigjarigen man had zich +werkelijk nog eenmaal voor een grooten hartstocht geopend. Evenals +alle wonden, zoo zijn ook die van Eros' pijlen moeilijker te heelen, +wanneer iemands jeugd al achter hem ligt. Ook waren het niet slechts +oogen en zinnen die dit, in leeftijd zoo verschillende paar tot +elkander aantrokken, maar veeleer beider innerlijke hoedanigheden. Twee +gevleugelde geesten hadden elkander hier ontmoet. Het genie van den een +had dat van de ander erkend. De echte mannelijkheid was de volkomen +vrouwelijkheid tegemoet gekomen. Het kon niet anders of zij moesten +elkander aantrekken. Ik zag het aankomen, want reeds lang had Cleopatra +met gespannen aandacht de vlucht van dezen adelaar gevolgd. Hij vloog +hooger dan alle anderen, ook dan hij, dien zij reeds als kind vol +verlangen had nagestaard. En zij voelde zich sterk genoeg hem ter zijde +te blijven.</p> + +<p>»Wij kwamen zonder ongeval bij Cleopatra aan, en hoorden hoe Cæsar in +het paleis der Ptolemaeërs afgestapt was, in weerwil van den vijandige +gezindheid der burgers, en hoe hij de taak op zich genomen had de +orde in Aegypte te herstellen. Wij wisten op welke wijze Pothinus, +Achillas en Arsinoë zouden trachten invloed op hem uit te oefenen. Wat +Cleopatra betreft, zij maakte zich ongerust dat hare vijanden Aegypte +onvoorwaardelijk aan Rome zouden afstaan, wanneer Cæsar hen de teugels +der regeering overliet, en haar daarvan uitsloot. Zij had reden dit te +vreezen, maar ook den moed om voor haar eigen zaak het leven te wagen.</p> + +<p>»Zij moest nu naar de stad, en wel naar het paleis, in de +tegenwoordigheid van den Dictator gebracht worden. Mijn broeder en ik +hielpen haar. Aan kinderen heeft men het verhaaltje opgedischt, dat +Cleopatra door een sterken man in een <span class="pagenum" title="87"> </span><a id="p_87"></a>zak door de poort van het paleis +werd gedragen. Het was nu wel geen zak, maar een Syrisch tapijt. De +sterke man was mijn broeder Straton. Ik liep vooruit en maakte ruim +baan.</p> + +<p>»Julius Cæsar en zij zagen en vonden elkander. Het lot trok nu het +besluit, dat uit de gegevens vanzelf voortvloeide. Nooit zag ik +Cleopatra meer schitterend in al hare gaven van verstand en hart +dan toen. Toch was zij door gevaren omringd, en had Cæsar al zijn +veldheerstalent noodig om den tegenstand, dien hij hier vond, te +bedwingen. Ik herhaal: dat was het, wat hem hier hield; Cleopatra niet. +Waarom zou hij niet, zooals hij later deed, zijn geliefde meegenomen +hebben naar Rome, wanneer hem dat mogelijk ware geweest? Dit was echter +in geenen deele het geval. Daar zorgden de Alexandrijnen wel voor.</p> + +<p>»Hij had het testament van den fluitspeler erkend, en zelfs aan het +Aegyptische koningshuis nog meer rechten toegestaan, dan de Koning had +kunnen doen. Cleopatra en haar broeder en gemaal Dionysus moesten de +heerschappij deelen; aan Arsinoë en haar jongsten broeder werd daarbij +nog Cyprus toebedeeld, dat de Republiek aan hun oom Ptolemæus had +ontnomen. Natuurlijk moest Rome de voogdij over de kinderen behouden.</p> + +<p>»Deze beschikkingen waren ondragelijk voor Pothinus en de voormalige +bewindvoerders van den staat. Cleopatra als Koningin, en Rome, dat was +Cæsar, de dictator die haar vriend was, als voogd, dat was zooveel als +ontzetting uit alle macht, ja hunne geheele vernietiging, en daarom +verzetten zij zich daartegen met alle kracht.</p> + +<p>»De Aegyptenaars en ook de Alexandrijnen waren aan hare zijde, en de +jonge Koning torste met tegenzin het juk der zooveel meer ontwikkelde +zuster, die hij nooit had liefgehad. Cæsar was met een strijdmacht +aangekomen die op verre na niet gelijkstond met de hunne, en misschien +konden zij den algemeen gevreesden man hier ten val brengen. Zoo streden +zij dan van weerszijden met zooveel inspanning en ijver, dat de dictator +groot gevaar liep het onderspit te delven. Maar Cleopatra verlamde +waarlijk niet zijn kracht, noch belemmerde hem in zijn bewegingen. +Neen! nooit was hij grooter geweest, nooit bewees hij zóó duidelijk +de macht van zijn genie! En welk een overmacht, welk een haat, had +hij te bestrijden! Ik zag hoe de jonge Koning, toen hij hoorde dat het +Cleopatra was gelukt in het paleis binnen te dringen en Cæsar te zien, +als bezeten van woede de straat op liep, zich de kroon van het hoofd +rukte, die op den grond wierp en de voorbijgangers toeriep, dat hij +verraden was. Dit duurde zoolang totdat Cæsar's soldaten hem in het +paleis terugbrachten en de menigte uiteendreven.</p> + +<p><span class="pagenum" title="88"> </span><a id="p_88"></a></p> + +<p>»Arsinoë had meer gekregen dan zij had durven hopen, en toch voelde zij +zich ook nu weder het meest beleedigd. Toen Cæsar in het paleis zijn +intrek had genomen had zij hem als Koningin ontvangen, en al haar hoop +op hem gevestigd. Daar was haar gehate zuster gekomen en als altijd +geraakte zij door Cleopatra op den achtergrond. Dat was te veel, en met +haar vertrouweling Ganymedes, die een geducht krijgsman was, verliet zij +het paleis, en ging tot de vijanden van den dictator over.</p> + +<p>»Nu volgden hevige gevechten te water en te land. In de stad zelve +streed men om de drinkwaterleiding te bemachtigen die door den vijand +was afgedamd, om haar te gebruiken bij den brand die in een deel van het +Bruchium woedde, en de bibliotheek van het Museum al verwoest had. Maar +ofschoon hij half versmachtte van dorst, en nauwelijks aan het gevaar +van verdrinken ontkomen was; ofschoon hij aan alle zijden werd bedreigd +door den grimmigsten haat, toch stond de overwinnaar pal, en bleef +zegepralen, evenals later in een veldslag, waarvoor de jonge Koning een +leger verzameld en zich aan het hoofd daarvan gesteld had.</p> + +<p>»Zooals gij weet, is de jongeling op zijn vlucht verdronken.</p> + +<p>»Onder dergelijken strijd en doodsgevaren verliep een half jaar, eer +het Cæsar en Cleopatra vergund was de vruchten te plukken van hun +gemeenschappelijken arbeid. De dictator verhief haar tot Koningin van +Aegypte, en benoemde haar jongsten broeder, nauwelijks half zoo oud als +zij, tot haar mederegent. Aan Arsinoë schonk hij het leven, dat zij +eigenlijk had verbeurd, maar zond haar naar Italië.</p> + +<p>»Op de overwinning volgde de vrede. Nu hadden werkelijk ernstige +plichten den Staatsman naar Rome moeten terugroepen doch hij bleef nog +volle drie maanden hier. Wie het leven van den eerzuchtigen Cæsar kent, +en weet wat dit verzuim hem had kunnen kosten, die slaat zich met de +hand tegen het hoofd en vraagt: kan dat waar zijn, dat hij dezen +kostbaren tijd gebruikte om met zijne geliefde een tochtje op den Nijl +te doen, tot aan het eiland van Isis toe, aan de uiterste zuidgrens van +het land? Toch is dat zoo geschied, en ik was zelfs in het tweede schip +met haar gevolg. Niet alleen zag ik hen meermalen bijeen, maar ik deelde +ook nu en dan hunnen maaltijd en hunne gesprekken. Dat was dan een geven +en nemen, een terugtrekken en zich verheffen, kortom een opeenvolging +van dissonanten, die men gaarne aanhoorde, omdat men wist, dat zij zich +in de schoonste harmonie moesten oplossen. Dat waren dagen van genot +voor alle zintuigen te gelijk.”</p> + +<p>»Deze geheele Nijlreis,” viel Barine hem in de rede, »stel ik mij +evenzoo voor als die fabelachtige tocht, toen het zeil van +<span class="pagenum" title="89"> </span><a id="p_89"></a>purperkleurige zijde Cleopatra op den Kydnos Antonius tegemoet voerde.”</p> + +<p>»Neen, neen!” riep Archibius uit. »Van Antonius heeft zij eerst geleerd +het aardsche leven door aardsche genietingen te veraangenamen; Julius +Cæsar verlangde meer dan dat. Haar geest verschafte hem een veel grooter +genot.”</p> + +<p>Een oogenblik later ging hij voort:</p> + +<p>»Het is waar, al datgene waarmede zij Antonius in later jaren altijd +nieuw vermaak verschafte, kwam niet altijd uit haar zelve.”</p> + +<p>»En dat,” riep de jonge vrouw uit, »was nu hetzelfde wezen, dat in de +rust der ziel eenmaal het hoogste goed had erkend!”</p> + +<p>»Hetzelfde,” antwoordde Archibius nadenkend. »Maar dat moest alles zoo +wezen. Het levensgenot was voor het aankomende meisje het voornaamste +geweest. Vóórdat de hartstocht bij haar ontwaakte, was zielsrust het +hoogste wat zij kende. Toen de tijd kwam dat deze onbereikbaar voor +haar bleek te zijn, bleef toch nog het vastgewortelde verlangen naar +geluk in haar gemoed den boventoon voeren. Mijn vader had haar, als de +toekomstige Koningin, moeten inprenten dat het goede de grondwet van +haar bestaan was. Dat deed hij niet, omdat hij zelf in zijne afzondering +dat geluk gevonden had, dat de meester aan zijn jongeren voorspiegelt. +Van Athene naar Cyrene, van Epicurus naar <ins class="corr" id="corr47" title="Bron: Aaristippus">Aristippus</ins> is slechts één +enkele schrede. Zij deed die, toen zij vergat dat de meester geenszins +in het najagen van genoegens alléén het hoogste goed zocht. De +gelukzaligheid, zooals Epicurus die bedoelde, moest niet minder zijn +dan die van Zeus, zelfs al had men enkel gerstebrood en water, om zijn +honger en dorst mede te stillen.</p> + +<p>»Toch geloofde zij nog altijd zijn leerling te zijn en toen later +Antonius ten strijde trok tegen de Parthen, waardoor zij langen tijd +alleen bleef, begon zij weder te wenschen naar afwezigheid van smart en +rust der ziel. Doch de staat, haar kinderen, de echtverbintenis van +Antonius met Octavia, haar eigen hartewenschen, de magische kunst en de +Aegyptischen leer van het leven na den dood; meer dan dit alles nog de +brandende eerzucht, de nooit sluimerende behoefte bemind te worden door +hen, die zij zélve beminde, en de eerste te zijn onder de eersten....”</p> + +<p>Op dit oogenblik kwam de bode binnen, die hem aankondigde, dat het schip +in gereedheid was.</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="90"> </span><a id="p_90"></a></p> + +<h2><a id="ZEVENDE_HOOFDSTUK"></a>ZEVENDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Archibius had zich zoo geheel in het verleden verdiept, dat hij eenigen +tijd noodig had om tot het tegenwoordige terug te keeren. Hij sprak nu +met de vrouwen af wanneer zij gereed moesten zijn tot het vertrek.</p> + +<p>Het viel vrouw Berenice zeer moeilijk haar overreden broeder in de +stad achter te laten, en Barine had gaarne vóór het afscheid Dion +nog eens gezien. Ook vonden beiden het hard Alexandrië te verlaten, +eer de beslissende tijding van leger en vloot aangekomen was. Zij +verzochten daarom nog eenige dagen uitstel, maar met een vastheid, +die den beminnelijken vriend veranderde in een strengen gebieder, +wees Archibius dat af, en verklaarde dat zij den volgenden dag vóór +zonsondergang tot het vertrek gereed moesten zijn. Zijn Nijlboot zou in +de Agathodemonhaven voor haar klaar liggen, en dan zouden zij in zijn +reiswagen, met zooveel slavinnen en kisten als zij wilden meenemen, +verder gebracht worden. Vervolgens herinnerde hij haar op zachten toon +aan de onaangenaamheden die een langer verblijf in de stad haar op den +hals kon halen, verontschuldigde zijn gestrengheid met den haast dien +hij had, drukte moeder en dochter de hand, en ging heen. Barine riep +hem nog eens terug, maar hij deed alsof hij dat niet hoorde. Zijn wagen +bracht hem spoedig aan de groote haven.</p> + +<p>De wassende maan weerspiegelde als een zilveren zuil trillend in het +golvend water, en verlichtte den zoelen herfstnacht. Verderop stond de +zee zeker hol; dat zag men aan de beweging der schepen, die voor anker +lagen in den hoek, gevormd door den prachtigen Poseidontempel en den +Choma. Dat was een landtong, die zich als een vinger in de zee +uitstrekte, en aan welker punt een klein paleis stond. Cleopatra had dit +voor Antonius laten bouwen om hem te verrassen, nadat hij zich een enkel +woord daarover had laten ontvallen. Een ander paleis van wit <span class="pagenum" title="91"> </span><a id="p_91"></a>marmer op +het eiland Antirrhodus blonk in den maneschijn tegenover de plaats van +afvaart, en op grooter afstand nog zag men een helder vuur branden. Op +den beroemden, hoogen vuurtoren op het eiland Pharus, aan den ingang +van de haven, flikkerden de vlammen, door den wind bewogen, op en neer. +Daardoor werd de gezichteinder en het kalme havenwater tot aan den +uitersten rand met beweegelijke lichtmassa's overstroomd, die nu eens +sterker dan weer flauwer de duisternis verhelderden.</p> + +<p>Aan de haven was het, in weerwil van het late uur, nog levendig, en +de wind was zoo hevig, dat de mantels der mannen dikwijls over hun +hoofd waaiden, en de vrouwen hare kleederen moesten vasthouden. Het +handelsverkeer was wel is waar afgeloopen, maar velen waren hier gekomen +om nieuwstijdingen op te doen, of het eerst terugkomende schip van de +zegepralende vloot te begroetten. Niemand twijfelde er immers aan of +Antonius had in den slag tegen Octavianus de overwinning behaald. De +haven werd goed bewaakt, en juist was een afdeeling Syrische ruiters +uit de kazerne ten zuiden van den Lochias naar den kant van den +Poseidontempel getrokken. Hier, en niet in de Eunostushaven, die van de +andere was gescheiden door den breeden op een brug gelijkenden dam van +het Heptastadium, die op zijne beurt weder het vasteland met het eiland +Pharus verbond, moesten de koninklijke schepen het anker uitwerpen. In +deze buurt stonden de paleizen en tuighuizen en daarom moesten alle +berichten hier het eerst gebracht worden. De andere haven was alleen ten +gebruike voor den handel bestemd, en het was verboden dat pas aankomende +schepen hier binnenliepen, omdat het verspreiden van valsche geruchten +voorkomen moest worden.</p> + +<p>Trouwens, men kon moeilijk verwachten zelfs in de groote haven eenig +nieuws te vernemen, want de geheele opening was versperd door een keten, +die van de punt van het eiland Pharus af, tot een tegenoverliggende klip +aan den Alveus Steganus liep. Maar als er een schip van den staat met +gewichtige tijdingen aan mocht komen, dan kon die afsluiting weggenomen +worden, en daarop hoopten de talrijke zwervers aan den oever.</p> + +<p>Velen van hen kwamen van feestmalen, uit gaarkeukens, herbergen of van +nachtelijke bijeenkomsten van godsdienstige secten, maar aller opgewekte +stemming werd gedempt onder den druk van een bange verwachting. Waar +Archibius zijn blikken wendde, overal zag hij gespannen en angstige +gelaatstrekken. Ook moesten velen om den wind zich voorover buigen, en +al de wapperende vlaggen, en opstijgende stofwolken vermeerderden nog de +onrust van het geheele tooneel.</p> + +<p><span class="pagenum" title="92"> </span><a id="p_92"></a></p> + +<p>Op het oogenblik dat het schip van wal stak en de roeiers de riemen +grepen voelde de eigenaar daarvan zich zóó gedrukt, dat hij bijna niet +meer durfde hopen een goede tijding te zullen hooren.</p> + +<p>Zijn verhaal had lang verleden dagen als het ware weer uit het graf doen +verrijzen, en terwijl hij van zijn bank op het achterdek opzag naar den +hemel, waar de sterren telkens verduisterd werden door voorbij vliegende +wolken, trok menig tooneel van vroegeren tijd aan zijn geestesoog +voorbij.</p> + +<p>»Wat kan men veel onder zijn woorden verbergen, zonder zich nog schuldig +te maken aan een leugen,” dacht hij, toen hij alles nog eens naging, wat +hij aan de vrouwen had verhaald.</p> + +<p>Ja zeker, hij was al vroeg Cleopatra's vertrouweling geweest, maar +hoe had hij haar bemind, hoe was hij met hart en ziel haar toegedaan +geweest! Zij moest dit niet alleen vermoeden: hij had het haar duidelijk +genoeg getoond en bekend. En zij.... zij had dat aangenomen, als een +recht dat haar toekwam. Toen hij slechts éénmaal had beproefd, in een +overvloeiend gevoel van teederheid, haar in de armen te sluiten, had +zij hem met ontevreden hooghartigheid afgeweerd. Maar een betuiging van +liefde is een misdaad, die de hoogstgeplaatste den geringste toch altijd +weer vergeven kan, en reeds enkele uren later was Cleopatra hem met de +oude, hartelijke vertrouwelijkheid tegemoet gekomen.</p> + +<p>Nu dacht hij ook weder aan al de kwellingen die hij had doorgestaan, in +den tijd toen hij moest aanzien hoe zij door Antonius werd geboeid<ins class="corr" id="corr48" title="Niet in Bron.">.</ins> Die +Romein was toenmaals nog maar als een even snel verschenen als verdwenen +meteoor door haar leven heengegleden, maar allerlei dingen hadden +verraden dat zij hem niet vergeten kon. Hare liefde voor den grooten +Caesar had Archibius zonder smart bij haar zien ontkiemen en opgroeien, +doch toen zij zich te Tarsus aan den Kydnos met Antonius verbonden had, +was er in zijn hart een pijnlijk gevoel van afgunst ontwaakt. Thans +waren zijne haren vergrijsd, en al had niets zijn vriendschap voor de +Koningin verzwakt, al was hij ten allen tijde bereid haar te dienen, +toch had dit dwaze gevoel zich nog niet voor goed laten onderdrukken, +en telkens weder maakte het zich van zijn gansche ziel meester. Hij +ontkende geenszins de goede eigenschappen van Antonius, maar hij zag +ook dat de zwakke zijden van zijn karakter veel meer in 't oog loopend +waren. Telkens wanneer zijne gedachten zich bezig hielden met dit hooge +paar, ging het hem als een kunstkenner, die het edelste kleinood uit +zijn verzameling moet afstaan aan een rijkaard die de waarde ervan niet +kent, en het eene verkeerde plaats geeft.</p> + +<p><span class="pagenum" title="93"> </span><a id="p_93"></a></p> + +<p>Met dat al wenschte hij den Romein van harte een schitterende +overwinning toe, want zijne nederlaag zou ook die van Cleopatra zijn, en +zou zij de gevolgen daarvan kunnen dragen?</p> + +<p>Het schip naderde nu den lichtkring aan den voet van den Pharus, en +juist wilde Archibius het sein geven om de keten te doen wegnemen, toen +hij in den stilte van den nacht zijn naam hoorde roepen.</p> + +<p>Het was Dion, die hem riep. Hij zat in een der booten, die aan den +ingang van de haven op de golven dobberden, en had den snelzeiler van +Archibius herkend aan den kop van Epicurus aan den voorsteven, die door +het licht der lantaarns beschenen werd. Cleopatra had dit schip voor +haar vriend laten bouwen en het met dit kopstuk doen versieren. Dion +wenschte nu bij hem te komen, en weldra stonden beiden op het dek.</p> + +<p>Hij was op het eiland Pharus geland en in een herberg voor matrozen +binnengegaan, om daar te vragen, of iemand ook iets wist; maar niemand +had iets zekers durven vertellen. De wind kwam nog altijd van de +landzijde, en daardoor konden de grootere vaartuigen alleen met de hulp +van roeiers de Aegyptische kust bereiken. Eerst sinds kort was de wind +van het Zuiden naar het Zuidoosten omgeloopen, en een ervaren Rhodisch +stuurman had verzekerd dat hij »nooit weder een beker wijn aan zijn mond +zou zetten,” als hij nu morgen of overmorgen niet uit het Noorden kwam. +Was dat het geval, dan konden er schepen en tijdingen bij dozijnen te +gelijk naar Alexandrië komen; dat was te zeggen, had de grijskop met een +uittartenden blik op den fijnen heer uit de stad er bij gevoegd, indien +men die voorbij den Pharus of door het Poseidon-bekken in den Eunostus +liet binnenloopen. Met zonsondergang had hij aan den horizont reeds +zeilen meenen te zien, maar de vlugste watervogel werd een egel, als +de wind hem tegen was, en zelfs zijn zwempooten vasthield. Anderen +verzekerden hetzelfde, en gaarne zou <ins class="corr" id="corr49" title="Bron: Didon">Dion</ins> daarom uitgezeild zijn in +de open zee om ze op te zoeken. Hij was echter geheel alleen in een +gebrekkig huurbootje geweest, en dit had de haven niet mogen verlaten.</p> + +<p>Zijn vermoeden dat voor Archibius iedere weg openstond, had hem niet +bedrogen, en spoedig werd de ketting voor den »Epicurus” weggenomen. Nu +kliefde het schip, door den Zuidoosten wind gedreven, met volle zeilen +den vloed.</p> + +<p>In het Noorden werd een flauw licht zichtbaar, dat zich heen en weer +bewoog. Dat kon niet anders zijn dan een schip. Nu had wel de stuurman +in de herberg op Pharus, die er zelf had uitgezien <ins class="corr" id="corr50" title="Bron: afsof">alsof</ins> hij niet enkel +koopvaardijschepen had bevaren, gesproken van vaartuigen die aan +bezoekers aan boord niets ten geschenke gaven, maar toch vreesden +de mannen op den <span class="pagenum" title="94"> </span><a id="p_94"></a>goed uitgerusten, stevigen »Epicurus” niet voor +zeeroovers, te meer daar de dag weldra aanbreken zou, en hij juist twee +zware oorlogsschepen, die de Regent had uitgezonden, voorbijgestevend +was.</p> + +<p>De sterke wind blies in de zeilen, roeien zou vergeefs zijn geweest en +het licht in de verte scheen naar hen toe te komen. Reeds was in het +Oosten een bleeke <ins class="corr" id="corr51" title="Bron: lichstreep">lichtstreep</ins> te zien, toen de Epicurus het vaartuig +met het licht naderde. Dit scheen echter voor het Alexandrijnsche schip +te willen uitwijken, en wendde zich plotseling naar het Noordoosten. +Nu overlegde Archibius met Dion of het de moeite waard kon zijn den +vluchteling te achtervolgen. Het was een klein vaartuig, dat in de +flauwe schemering een Cilicisch zeerooversschip van de kleinste soort +scheen te zijn.</p> + +<p>Welke de bemanning ook mocht zijn, het beproefde en talrijke scheepsvolk +van den veel grooteren Epicurus behoefde die niet te vreezen. Bovendien +had de kapitein op de vloot van Sextus Pompejus gediend en reeds menig +zeerooversschip geënterd.</p> + +<p>Toch vond Archibius het dwaasheid zonder noodzaak een strijd aan te +gaan, doch Dion was in een stemming om ieder gevaar, wat het ook ware, +te trotseeren. Ging het op leven en dood—welnu des te beter!</p> + +<p>Hij had aan zijn vriend de booze vermoedens van Iras meegedeeld. Het +stond zeker niet goed met de vloot, en als de kleine Ciliciër niets voor +hen te verbergen had, dan zou hij hen niet uit den weg zijn gegaan. +Daarom was het stellig van belang te vernemen waarom hij, zoo dicht bij +de haven was omgekeerd.</p> + +<p>Ook de strijdlustige kapitein was vóór de vervolging, en zoo gaf +Archibius dan eindelijk toe; de onzekerheid was voor hem ook het +ondragelijkste van alles. Dion was ook gedrukt. Hij kon het beeld van +Barine maar niet uit zijn herinnering verbannen; sedert Archibius hem +had medegedeeld, dat zij van plan was haar huis voortaan voor bezoekers +te sluiten, en hoe gewillig zij gehoor gegeven had aan zijn uitnoodiging +om bij hem buiten te komen, had hij zich telkens weder afgevraagd, +waarom hij dan ook niet haar, die toch de dochter van een beroemd +schilder was, tot de zijne zou maken.</p> + +<p>Archibius had gezegd dat Barine haar beste vrienden en natuurlijk ook +hem, gaarne in haar landelijke afzondering bij zich ontvangen zou. Dat +betwijfelde Dion geen oogenblik, maar evenmin of zulk een bezoek hem +niet misschien voor goed van zijn vrijheid zou berooven. Maar kon +eigenlijk een Alexandrijn nog op echte vrijheid bogen, wanneer de +Romeinen het bewind voerden in zijn stad, evenals zij in Karthago +of Korinthe deden? <span class="pagenum" title="95"> </span><a id="p_95"></a>Indien Cleopatra verslagen was en Aegypte een +Romeinsche provincie werd, dan kon het hem enkel vernederen deel te +nemen aan de besluiten van den Raad, die heden nog uit »Macedonische +mannen” bestond en waaraan hij zoo was gehecht; dan kon hij nooit meer +voldoening van zijn werk verwachten. Dan mocht de lans van een zeeroover +aan het onvrije leven onder een Romeinsch juk, en aan dit onwaardig +verlangen en weifelen een einde maken! Op dezen najaarsmorgen, onder +een grijzen hemel, waaruit een lichte, vochtige nevel neerdaalde, +met zooveel bange vrees en twijfel in het hart, zag Dion van alle +tegenwoordige en toekomstige dingen enkel de schaduwzijde. Maar op dit +oogenblik had de Epicurus den vluchteling ingehaald en zich van hem +meester gemaakt. De eerste zwakke tegenstand was spoedig opgegeven, +zoodra de kapitein van Archibius hem toegeroepen had, dat de Epicurus +niet behoorde tot de koninklijke vloot, en alleen op kondschap uitgegaan +was.</p> + +<p>Nu haalden de Ciliciërs de riemen in, Archibius en Dion gingen op hun +schip over, en namen den bevelhebber in het verhoor. Het was een oude +verweerde zeeman, die het zwijgen niet eerder verbrak, dan nadat hij +zeker wist wat zijn vervolgers verlangden.</p> + +<p>Hij begon met de verzekering dat hij aan de Peloponnesische kust getuige +was geweest van een groote overwinning der Aegyptische vloot op die van +Octavianus, maar door de strikvragen der vrienden raakte hij in zijn +eigen woorden verward, en beweerde dat hij in het geheel niets wist. Hij +had dat maar gezegd om den Alexandrijnschen heeren welgevallig te zijn. +Dion doorzocht daarop met eenige lieden van den Epicurus het schip, en +in de kleine kajuit vond hij een man, die sterk geboeid was, en door een +der zeeroovers werd bewaakt. Het was een matroos uit Pontus, die alleen +de taal van zijn eigen land sprak. Men kon dus niets verstaanbaars uit +hem krijgen. Daarentegen stonden er belangrijke aanwijzingen in een +briefrol, die zij in de kajuit in een kist vonden, onder kleederen, +sieraden en andere geroofde voorwerpen.</p> + +<p>Dion kon zijn oogen niet gelooven, toen deze brief bleek gericht te zijn +aan zijn vriend, den bouwmeester Gorgias. Daar de zeeroover het schrift +niet lezen kon, had hij hem niet geopend, doch Dion verbrak zonder +aarzelen het zegel. De brief was geschreven door den Griekschen rhetor +Aristokrates, die met Antonius in den oorlog was gegaan, uit Tænarum in +het Zuiden van den Peloponnesus. Uit naam van zijn veldheer verzocht +hij Gorgias daarin, het kleine paleis op het uiteinde van den Choma +ten spoedigste in gereedheid te brengen, en aan de havenzijde door een +hoogen muur af te sluiten. Een deur daarin was niet noodig. Alle verkeer +met het huis kon over het water plaats <span class="pagenum" title="96"> </span><a id="p_96"></a>hebben. Hij moest maar zorgen +dat het werk spoedig gereed was.</p> + +<p>De beide vrienden zagen elkander, bij het lezen van deze opdracht, vol +verbazing aan. Wat kon de aanleiding zijn tot dit vreemdsoortig bevel? +Hoe kwam het in bezit van den zeeroover? Dit alles moesten zij zien uit +te vorschen.</p> + +<p>Wanneer Archibius, wiens zachtaardige, vertrouwen-wekkende +persoonlijkheid de menschen altijd spoedig voor zich innam, een enkel +maal in hartstochtelijke drift losbarstte, dan miste deze plotselinge +omkeering nooit zijne uitwerking, omdat zijne hooge, trotsche gestalte +en harde trekken er dan werkelijk onheilspellend uitzagen. Ook nu zag +de kapitein vol ontzag tot hem op, toen de Alexandrijn hem dreigde +alle genade die hij beloofd had, weer in te zullen trekken, indien +hij hem ook maar het geringste verzweeg, wat samenhing met dezen +brief. De zeeroover bemerkte spoedig genoeg dat het vergeefs zou zijn +leugenachtige verklaringen af te leggen; de gevangene uit Pontus sprak +wel is waar geen Grieksch, maar hij verstond deze taal toch goed, en +alles wat de andere zeide, bevestigde hij met levendige gebaren, of +anders gaf hij op dezelfde wijze te kennen, dat het onwaar was.</p> + +<p>Zoo kwam dus alles aan het licht. De bark van den zeeroover had met een +veel grooter schip in de nabijheid van Kreta op een prooi geloerd. Nog +hadden zij van de tegenover elkander liggende vloten niets gezien of +gehoord, toen een sierlijke snelzeiler »de vlugste en schoonste die +ooit de zee had bevaren,” misschien wel »de Zwaluw” een scheepje van +Antonius, dat hem als bode dienst deed, in het vizier was gekomen. Zij +hadden het gemakkelijk prijsgemaakt. De beide schepen hadden den buit +gedeeld, maar het leeuwenaandeel van menschen en goederen had het groote +schip gekregen.</p> + +<p>De zeeroover had een aanzienlijk man, misschien Antonius' gezant, die +toen zwaar gewond en sedert gestorven en in de zee geworpen was, een +tasch met brieven en eenig geld afgenomen. De eerste had hij gebruikt om +het vuur mee aan te houden; doch die aan den bouwmeester was toevallig +overgebleven.</p> + +<p>De gevangen matrozen hadden verklaard dat de vloot van Octavianus die +van Cleopatra verslagen had, dat de Koningin was gevlucht, doch dat de +landmacht nog onaangetast was, en de overwinning daardoor ten slotte +nog aan de zijde van Antonius kon blijken te zijn. Maar de zeeroover +wist niet waar het leger stond—misschien bij Tænarum, vanwaar het +buitgemaakte schip gekomen was. Het was vreeselijk jammer, maar zijn +eigen manschappen hadden het in brand gestoken, en het was vóór zijn +oogen gezonken.</p> + +<p>Deze berichten hadden allen schijn van waarheid; maar de kust van +Akarnië, waar dan de slag geleverd moest zijn, lag zoo <span class="pagenum" title="97"> </span><a id="p_97"></a>ver van de +Zuidpunt van den Peloponnesus af, dat de brief van Antonius wel +gedurende zijn vlucht moest geschreven zijn. Alleen dit scheen zeker +te zijn: de vloot was op den tweeden of derden September verslagen en +uiteen gedreven.</p> + +<p>Waar zou de Koningin nu zijn? Waar waren de groote, prachtige schepen +gebleven, die haar in den strijd hadden gevoerd? Zelfs tegenwind had +ze niet zóó lang kunnen ophouden, want zij waren immers voldoende met +roeiers bemand. Zou Octavianus ze bemeesterd hebben? Waren zij verbrand +of gezonken? Maar hoe zou Antonius dan naar Tænarum zijn gekomen?</p> + +<p>Op dit alles kon de zeeroover geen antwoord geven. Waarom zou hij het +verzwegen hebben, als hij iets wist?</p> + +<p>Archibius liet eindelijk het geroofde goed uit het schip van Antonius, +benevens den bevrijden matroos, op den Epicurus overbrengen, maar de +zeeroover moest hem zweren nooit meer het water tusschen Kreta en +Alexandrië onveilig te maken. Daarna liet hij hem ongehinderd zijn koers +vervolgen.</p> + +<p>Met dit geheele avontuur waren ettelijke uren verstreken, en nu ging de +terugvaart, tegen den wind op, langzaam, want de Epicurus was, zoolang +de vervolging duurde, door den sterken wind een goed eind de volle zee +ingestuwd. Toen zij nu nog maar enkele mijlen van de haven van Pharus +verwijderd waren, bleek het intusschen dat de stuurman uit Rhodus goed +had voorspeld; het weder veranderde ongewoon snel, en de wind kwam +nu uit het Noorden. De zee wemelde van schepen, die voor een deel +behoorden tot de koninklijke vloot, voor een ander deel bezet waren met +nieuwsgierige Alexandrijnen, uitgezeild om het groote nieuws zoo spoedig +mogelijk te vernemen.</p> + +<p>Archibius en Dion hadden den nacht, en ook den volgenden morgen en +middag slapeloos doorgebracht. De lucht, nu vochtig geworden door den +fijnen motregen, was koel. Zij versterkten zich eerst aan een hartig +maal, en liepen daarna samen op het dek op en neder. Zij spraken slechts +weinig, en trokken hunne mantels dichter om zich heen. De krachtige +wijn, die ook op den Epicurus niet ontbrak, had hen reeds eenigermate +goed gedaan, maar toch waren zij nog niet warm geworden. Dat had zelfs +een helder houtvuur in de kajuit ook niet gedaan kunnen krijgen. De +gedachten van Archibius waren bij zijne geliefde Koningin, en zijn +levendige verbeeldingskracht toonde hem alles, wat haar overkomen kon +zijn. Geen enkele mogelijkheid, ook de vreeselijkste niet, werd hierbij +vergeten, en het bloed verstijfde in zijne aderen, als hij haar met het +schip zag zinken, en naar hem, haar ouden vriend, smeekend de schoone +armen uitstrekken. Of, wat nog erger was, hij zag haar als gevangene +vóór den vijandigen, hardvochtigen Octavianus. Eindelijk kon hij het +niet meer uithouden. <span class="pagenum" title="98"> </span><a id="p_98"></a>Hij liet zijne vilten mantel los, drukte zijn +gebalde vuist tegen de slapen, en steunde luid. Hij had met het oog +zijns geestes gezien hoe zij bij den triomftocht van den overwinnaar, +voor zijn zegekar uitging met gouden kettingen om de teere polsen, en +bij dat schouwspel had hij het Romeinsche gepeupel hooren losbarsten in +jubelkreten!</p> + +<p>Dat zou het ergste van alles zijn! Zich zóó iets in te denken ging de +kracht van den trouwen man te boven, en Dion zag geroerd naar hem om, +toen hij hem hoorde snikken, en de tranen zag, die langs zijn wangen +stroomden.</p> + +<p>Ook hem was het bang om het hart, maar hij kende de gehechtheid van zijn +ouderen vriend aan de Koningin, en daarom legde hij zijn arm om diens +schouder, en bad hem ernstig de kalmte van geest te bewaren die hij zoo +vaak in hem bewonderd had. In de moeilijkste toestanden had hij in zijn +oog altijd zoo ver boven alle anderen gestaan, als de wachter op den +vuurtoren boven de wild bewogen zee. Wanneer hij bedaard als altijd +al het gebeurde met hem overdacht, dan zou hij moeten toegeven, dat +Antonius toch zeker vrij moest zijn en nog in staat om over zijne +toekomst te beschikken, daar hij immers het paleis op den Choma voor +zich in orde liet brengen. Wel begreep hij niet, wat die muur moest +beduiden, maar misschien kwam er wel een hooggeplaatst gevangene met hem +mede, die niet vrij in en uit de stad mocht gaan. Het kon immers wel +zijn, dat alles veel minder erg was dan zij nu dachten, en dat zij nog +eens zouden lachen om deze bange vrees. Toch maakte hijzelf zich ook +ongerust, want hij gunde de Koningin het allerbeste, vooreerst om haar +zelfs wil, maar ook omdat met haar en haar gelukkigen strijd tegen Rome, +de vrijheid van Alexandrië stond of viel.</p> + +<p>»Die,” zeide hij, »is voor mij tot nog toe het liefste en hoogste. Voor +u is dat de beheerscheres van dit land. Mijn wereld zou verduisterd +zijn, en mijn leven niet meer de moeite van het leven waard, wanneer de +ijzeren voet van Rome onze zelfstandigheid en vrijheid vertreedt.”</p> + +<p>Dit alles klonk warm en trouw, en Archibius had gretig naar hem +geluisterd. Zijn diepdenkende geest moest toegeven dat er nog niets +gebeurd was, waaruit men het ergste besluiten moest; en daar dikwijls +niets een bedroefde beter troost dan anderen te troosten, verlichtte +hij nu ook zijn eigen hart door zijn vriend voor te houden, dat, ook al +bleef Octavianus overwinnaar en Aegypte in zijne macht, hij toch aan de +vrije beschikking der Alexandrijnen over hunne eigen aangelegenheden +geen afbreuk zou durven doen. Vervolgens hoe hij, de jonge, vastberaden, +onafhankelijke man, zich dubbel nuttig kon maken, wanneer <span class="pagenum" title="99"> </span><a id="p_99"></a>hij de +bedreigde vrijheid zijner vaderstad moest bewaken, en hoeveel schoons +het leven hem ook dan nog brengen kon.</p> + +<p>De klank van zijn stem verried aan zijn jongen vriend zijn hartelijke +genegenheid. Nog nooit had iemand, sedert zijns vaders dood, zóó met hem +gesproken.</p> + +<p>Nu zou de Epicurus weldra den havenmond bereiken, en zoodra zij aan land +kwamen, zouden de vrienden moeten scheiden. Voor beiden was dit het +beslissend uur geweest, dat ernstige geesten dikwijls vaster verbindt +dan voorheen een geheele reeks van jaren had gedaan. Zij hadden voor +elkander hunne harten geopend. Slechts één ding had Dion in zijn ziel +opgesloten gehouden en dit vervulde hem met nieuwe onrust, zoodra hij de +eerste huizen der stad in het oog kreeg. Hij was sinds lang niet meer +gewend anderen om raad te vragen. Velen, die den zijnen hadden gevraagd, +waren wel met veel dankbetuigingen heengegaan, maar zij hadden juist het +tegendeel gedaan van wat hij had geraden, ofschoon het wezenlijk tot hun +bestwil was geweest. Meer dan eens had hij zelf evenzoo gehandeld, maar +nu voelde hij zich onweerstaanbaar gedrongen om Archibius zijn volle +vertrouwen te schenken. Deze ook kende Barine, en wenschte hem zelf het +beste toe. Misschien zou het hem helpen indien hij iemand, die het zoo +goed met hem meende, eens deelgenoot maakte van wat zijn hart zoo +nadrukkelijk van hem vorderde, terwijl zijn nadenkende geest het hem +verbood.</p> + +<p>Plotseling wendde hij zich nogmaals tot zijn vriend en zeide:</p> + +<p>»Gij hebt u zoo even als een vader voor mij betoond. Stel u nu eens voor +dat ik werkelijk uw zoon ben, en als zoodanig u beken dat ik een vrouw +heb lief gekregen. En nu vraag ik u, of het u verheugen zou haar als uw +dochter te begroeten.”</p> + +<p>Archibius antwoordde met den uitroep: »Een lichtstraal in den donkeren +nacht! Haal maar zoo spoedig mogelijk in, wat gij al veel te lang hebt +verzuimd. Het is de plicht eens burgers in den echt te treden. De Griek +wordt pas werkelijk man, als hij echtgenoot en vader is. Dat ik zelf +ongehuwd gebleven ben, heeft zijn bijzondere reden, maar ik heb dikwijls +den armen schoenmaker benijd, dien ik op feestdagen met zijn kind op +den arm voor zijn werkplaats zag staan, of den stuurman, wien bij zijn +thuiskomst groote en kleine armen toegestoken worden. Als ik te huis +kom, is niemand blij, dan mijn honden. Maar gij, die een fraai paleis +bezit dat leeg staat, gij, van wien een trotsch geslacht verwachten mag +dat gij voor het voortbestaan er van zult zorgen....”</p> + +<p>»Dat is het juist,” zeide Dion, „wat mij in tweestrijd brengt, ofschoon +mij dat anders niet licht overkomt. Gij kent mij, en mijne positie. En +ook haar, die ik bedoel, kent gij reeds lang.”</p> + +<p><span class="pagenum" title="100"> </span><a id="p_100"></a></p> + +<p>»Is het Iras?” vroeg Archibius aarzelend. Zijn zuster Charmion had hem +wel eens gesproken van de neiging van haar jonge mede-kamervrouw.</p> + +<p>Maar Dion hielp hem onmiddellijk uit den droom en zeide:</p> + +<p>»Het is Barine, de dochter van uw overleden vriend Leonax. Ik bemin +haar, maar ik ben trotsch en teergevoelig omtrent het oordeel over mijn +toekomstige gemalin<ins class="corr" id="corr52" title="Bron: ,">.</ins> Ik zou den man die haar met schuinsche blikken +durfde aanzien, eenvoudig verachten, want ik ken hare waarde. Gij +herinnert u zeker mijne moeder. Die was anders dan zij. Haar huis, haar +kind, haar slaven en haar weefstoel waren haar wereld, en zij eischte +ook van andere vrouwen dezelfde strenge teruggetrokkenheid, die zij +bezat. Toch had zij een teeder hart, en beminde mij, haar eenigen zoon, +boven alles. Zij zou Barine met open armen bij zich ontvangen hebben, +zoodra zij bemerkt had dat ik haar noodig had voor mijn geluk. Maar zou +het voor de jonge vrouw, die aan een opwekkenden omgang met ontwikkelde +mannen gewend is, mogelijk zijn zich in dien eisch te schikken? Als +ik moest denken, dat de gewoonte om omringd en gevleid te worden, +haar zou bijblijven ook in haar huwelijk; als ik mij voorstel, dat de +onvoorzichtigheid der aan vrijheid gewende vrouw de tongen in beweging +kon brengen en een smet werpen op de reinheid van mijn naam, als ik +zelfs”—en hij hief zijn gebalde vuist reeds op.</p> + +<p>Doch Archibius viel hem in de rede:</p> + +<p>»Wanneer Barine u warm en blijde haar geheele hart schenkt, dan is deze +vrees onnoodig. Het is een zonnig, echt beminnenswaardig vrouwenhart, +en daardoor vatbaar voor een groote liefde. Schenkt zij u die, zooals +ik vast van haar vertrouw, breng dan een dankoffer aan de goden, want +die bedoelden uw geluk, toen zij uwe keus vestigden op haar, en niet +op Iras, het kind mijner zuster. Waart gij mijn zoon, dan zou ik nu +uitroepen: Gij kondt mij geen liever dochter brengen, wanneer gij—dat +herhaal ik—slechts zeker zijt van hare liefde.”</p> + +<p>Dion zag een oogenblik vóór zich; toen riep hij vol overtuiging uit:</p> + +<p>»Dat ben ik!”</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="101"> </span><a id="p_101"></a></p> + +<h2><a id="ACHTSTE_HOOFDSTUK"></a>ACHTSTE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>De Epicurus lag voor den Poseidontempel voor anker. Aan de bemanning +was het stilzwijgen opgelegd. Zij hadden ook niets anders vernomen dan +dat aan boord van het zeerooversschip een brief was gevonden, waarin +Antonius beval een muur op te richten. Dat kon een gunstig teeken zijn, +want aan bouwen denkt men alleen in vredestijd.</p> + +<p>De regen had opgehouden, maar de wind blies heviger uit het Noorden en +de lucht was koel geworden. Toch was er een golvende menigte op de kade +van de zuidzijde van het Heptastadium tot aan de Lochias. Tusschen de +spits van den Choma en het Sebasteum was het gedrang het grootst, want +van hier uit zag men de zee, en in de hier gelegen woning van den Regent +moesten de eerste tijdingen aankomen. Dien morgen hadden reeds honderd +tegenstrijdige berichten de ronde gedaan, en zoodra de Epicurus in het +derde uur van den middag aangekomen was, had men het schip omringd, om +te hooren wat men daar ginds in zee had ontdekt. Met andere schepen ging +het evenzoo, maar geen daarvan bracht vertrouwbare berichten mede.</p> + +<p>Men zeide dat twee snelzeilers van de oorlogsvloot een triere<a id="FNa12" href="#FN12" class="fnanchor"><sup>12</sup>)</a> uit +Samos hadden ontmoet, die van een groote overwinning van Antonius te +land, en van Cleopatra ter zee wist te verhalen, en daar de mensch +gaarne gelooft wat hij hoopt, trokken gansche scharen al jubelend langs +den oever. Bij velen, die eerst bezwaard waren geweest, versterkte dit +de hoop. Anderen daarentegen, die zich terecht verontrust hadden over +het lang uitblijven van het eerste schip der vloot, hadden nu alleen +oor voor de slechte berichten, en zagen de toekomst donker in. Doch +zij durfden dit niet uitspreken, want een voornaam goudborduurder, die +het volk gewaarschuwd had voor al te voorbarige vreugd, was <span class="pagenum" title="102"> </span><a id="p_102"></a>deerlijk +toegetakeld naar huis gehinkt, terwijl men twee andere ongeluksprofeten +in de zee geworpen had, en hen juist op dat oogenblik weder druipnat +ophaalde.</p> + +<p>Men kon het volk zijn goed vertrouwen ook niet kwalijk nemen, want er +werden immers reeds overal eerepoorten opgericht, bij het Serapeum, het +Dionysos-theater, de hooge pylonen van het Sebasteum, de hoofdpoort +van het Museum, voor den ingang van het paleis, in het Bruchium en +voor de brug op de Lochias. En die allen werden versierd met goden der +overwinning, tropeeën van gips of met gips bestreken doek, opschriften +die een gelukwensch of dank aan de goden behelsden, lofwerk en +bloemfestoenen. Het omkransen van de Aegyptische pylonen en obelisken, +de voornaamste tempels en standbeelden in de stad, was reeds in den +nacht begonnen, en nu legde men de laatste hand aan dit werk. Evenals +zijn vriend Dion, had ook Gorgias sedert den vorigen avond geen oog +toegedaan, want hij moest zorgen voor de versiering van het Bruchium, +waar het eene prachtige gebouw naast het andere stond. En ook in het +Sebasteum, het koninklijk paleis waar Iras verblijf hield, zoolang de +koningin afwezig was, en het tegenoverliggende Prætorium, de woning van +den Regent, was de slaap der bewoners ontvlucht.</p> + +<p>Toen Archibius bij de kamervrouw der Koningin werd binnengeleid, +schrikte hij zooals zij er uitzag. Pas twee dagen geleden was zij bij +hem te Kanopus geweest, maar wat was zij in dien tijd veranderd! Het was +of haar lang en smal gelaat nog uitgerekt was, hare trekken geleken nog +scherper, en de zevenentwintigjarige, die tot nu toe in den vollen bloei +der jeugd had geprijkt, scheen eensklaps tien jaren ouder geworden. Zij +had iets koortsachtigs over zich, toen zij haar oom de hand reikte en +hem angstig toeriep: »Gij brengt zeker ook niets goeds?”</p> + +<p>»Evenmin iets kwaad,” antwoordde hij kalm. »Maar uw uiterlijk, mijn +kind, met die donkere kringen onder uw oogen, bevalt mij niet. Hebt gij +verontrustende tijding gekregen?”</p> + +<p>»Meer dan dat,” gaf zij met zachte stem ten antwoord.</p> + +<p>»Wat dan?”</p> + +<p>»Lees!” zeide zij, en met een zenuwachtigen trek om mond en neus gaf zij +Archibius een waschtafeltje aan. Met een haast die hem anders vreemd +was, nam hij het haar uit de hand en onder het lezen werd hij +doodsbleek. Het was Cleopatra's schrift en bevatte het volgende:</p> + +<p>»De zeeslag is verloren, en dat door mijne schuld. Het leger te land zou +ons nog kunnen redden, maar niet zoolang het onder zijn bevel staat. Hij +is bij mij, niet gewond maar als het ware doodgebloed, geheel anders dan +vroeger, zonder moed, <span class="pagenum" title="103"> </span><a id="p_103"></a>zonder kracht tot handelen, als een gebroken man. +Ik zie nu het begin van het eind. Zoodra deze u bereikt, zorg dan dat +dadelijk na zonsondergang, iederen avond eenige eenvoudige draagstoelen +voor ons gereed staan. Het volk moet blijven gelooven dat wij hebben +overwonnen, totdat het uitgemaakt is hoe Canidius en de troepen ter land +zich gedragen hebben. Als gij de kinderen voor mij kust, doe dat dan +met teederheid. Wie weet hoe spoedig zij weezen zullen zijn. Nu reeds +hebben zij een ongelukkige moeder; zij blijven er voor gespaard aan een +moedelooze te moeten denken. Neem, behalve degenen aan wie ik volmacht +gaf, en Archibius, niemand in uw vertrouwen, ook niet Cæsarion en +Antyllus. Zorg dat allen, wier bijstand mij van dienst kan zijn, +gemakkelijk te bereiken zijn, als ik terug kom. Ik kan ditmaal niet +besluiten met het gewone: verblijd u! Het »houd moed”<a id="FNa13" href="#FN13" class="fnanchor"><sup>13</sup>)</a> dat men immers +ook op grafsteenen zet, schijnt mij gepaster. Gij, die mij niet benijd +hebt in mijn geluk, zult mij nu wel willen helpen mijn ongeluk te +dragen. Epicurus had gelijk, toen hij de goden uit hun zalige woonplaats +werkeloos op het lot der menschen liet neerzien. Zoo het anders ware, +hoe konden dan de liefde en trouw, die nog gehecht blijven aan hen die +in het ongeluk zijn, met harteleed en tranen vergolden worden? Hoe het +zij, houd niet op hen lief te hebben.”</p> + +<p>Bleek en sprakeloos liet Archibius het tafeltje vallen. Het duurde lang +eer hij met heesche stem uitstootte:</p> + +<p>»Ik heb het alles wel vooruit gezien, maar nu het gekomen is....” Hier +begaf hem zijn stem, en zijne geheele lichaam beefde van een hevig +snikken zonder tranen, hij viel op een rustbank neder en verborg zijn +gelaat in de kussens. Iras zag hem aan en schudde zachtjes het hoofd.</p> + +<p>Ook zij had de Koningin lief, ook hare oogen waren bij het lezen van +deze tijding met tranen gevuld geweest, maar reeds terwijl zij las, +waren allerlei plannen om dit onheil te herstellen in haar rusteloos +brein opgekomen. Enkele minuten na het ontvangen der ongelukstijding was +zij reeds in overleg getreden met den plaatsvervanger der Koningin, en +had maatregelen genomen om bij het volk het geloof aan de zegepraal der +vloot te bestendigen.</p> + +<p>Wat was zij, het fijne, zelfs niet moedige meisje, vergeleken met dezen +ijzersterken man, die, zooals zij wist, in den dienst der Koningin de +grootste gevaren had getrotseerd. En daar lag hij nu, geheel gebroken, +met het aangezicht in de kussens. Zou een vrouwenziel hare veerkracht +spoediger herkrijgen onder <span class="pagenum" title="104"> </span><a id="p_104"></a>den druk van het lijden, of was de hare +buitengewoon sterk en verborg haar zwak lichaam het hart van een held?</p> + +<p>Zij had reden om dit laatste te gelooven, toen zij bedacht hoe ook de +Regent en de zegelbewaarder de treurige tijding hadden ontvangen. Zij +hadden als wanhopigen de groote zaal waar de zitting gehouden werd, op +en neder geloopen. Maar Mardion telde eigenlijk niet mede, en Zeno was +een karakterlooze oude dichter, die daarom alleen bij de Koningin goed +aangeschreven stond en zulk een hoogen post had gekregen doordien zijn +levendige phantasie telkens weer nieuwe tooneelvoorstellingen, vermaken +en spelen wist te verzinnen en met tooverachtigen praal te doen +opvoeren.</p> + +<p>Maar Archibius dan, de moedige bedachtzame raadsman en helper!</p> + +<p>Daar zag zij weder hoe zijn schouders zich optrokken alsof hij een slag +had gekregen, en plotseling schoot haar door het hoofd wat zij wel al +lang wist, maar nog nooit zoo duidelijk had begrepen: die vergrijsde man +beminde Cleopatra, beminde haar zooals zij Dion deed; en zij vroeg zich +af of zij sterk genoeg geweest zou zijn kalm te blijven wanneer zij had +gehoord dat dezen door een wreed lot leven, eer of vrijheid was +ontroofd.</p> + +<p>Zij had Dion reeds van uur tot uur vergeefs verwacht, en toch had hij +gisteren gezien hoe ongerust zij zich maakte. Had zij hem misschien +beleedigd, of werd hij vastgehouden door de schoone kleindochter van +Didymus? Wel verweet zij zichzelve, dat zij bij het onbeschrijfelijk +treurig lot van haar gebiedster nog altijd dacht aan haar vriend; doch +evenals zijn beeld in haar eigen hart, zoo leefde dat van Cleopatra in +de ziel van haar oom, en zij besefte, dat de liefde niet bij vrouwen +alleen, zich noch aan leeftijd, noch aan grijze haren stoort.</p> + +<p>Op dit oogenblik richtte Archibius zich weder op, streek met zijn hand +over het voorhoofd, en zijn stem had weer den gewonen diepen rustigen +klank toen hij zeide: »Wie door een pijl getroffen is, verlaat het +slagveld om verbonden te worden.</p> + +<p>Met mij heeft de wondarts nu afgedaan. Ik had u dit jammerlijke +schouwspel moeten besparen, mijn kind. Maar nu ben ik ook weder gereed +om den strijd voort te zetten. En wat dien brief van Cleopatra betreft, +ik begrijp nu beter de tijding, die wij vroeger ontvangen hebben.”</p> + +<p>»Wij?” vroeg Iras, »Wie was er dan bij u?”</p> + +<p>»Dion,” was het antwoord, doch toen hij haar verhalen wilde, wat hij in +den laatsten nacht had doorleefd, viel zij hem in de rede met de vraag, +of Barine er in toegestemd had de stad te verlaten.</p> + +<p>Hij antwoordde kortaf: »ja!” Zij deed alsof zij niet anders had +verwacht, en verzocht hem verder te vertellen. Hij deed <span class="pagenum" title="105"> </span><a id="p_105"></a>dit dan ook, en +zoo wist zij spoedig alles wat er op het zeerooversschip was gebeurd. +»Dion” zoo eindigde hij, »is nu op weg om de boodschap van Antonius aan +zijn vriend Gorgias over te brengen.”</p> + +<p>»Dat had iedere slaaf anders evengoed kunnen doen,” merkte zij schamper +op. »Ik zou denken, dat hij meer reden had om hier te blijven en nieuwe +berichten af te wachten. Maar zoo zijn de mannen!”</p> + +<p>Zij hield op maar daar haar oom haar vragend aanzag, ging zij voort: »Ik +geloof dat niets hen vaster verbindt, dan een gezamenlijk vermaak. Doch +nu moet het daarmee uit zijn. Zij zullen nu andere verstrooiingen moeten +zoeken, hetzij bij Heliodora of bij Thaïs, dat is mij om het even. Ware +die vrouw maar eerder weggegaan! Toen zij den jongen Cæsarion +inpakte.....”</p> + +<p>»Niet verder kind,” viel haar oom bestraffende in. »Ik weet hoe vurig +zij wenschte dat Antyllus den knaap nooit medegebracht had.”</p> + +<p>»Ja, nu,—omdat zijn razernij haar bang maakt.”</p> + +<p>»Neen, reeds van het eerste bezoek af. Zulke jonge knapen passen niet +bij de voortreffelijke mannen die zij altijd placht te ontvangen.”</p> + +<p>»Wie zijn deur altijd openzet, krijgt ook dieven in huis.”</p> + +<p>»Zij ontving enkel vertrouwde kennissen en de vrienden die deze +meebrachten. Voor anderen bleef haar huis zorgvuldig gesloten, en voor +dieven was geen gevaar. Maar wie had aan een zoon der Koningin den +toegang durven weigeren?”</p> + +<p>»Tusschen een gewone verwelkoming en het aanwakkeren van een hartstocht, +tot krankzinnigmakens toe, ligt nog een zeer groote afstand. Waar een +houtvuur brandt, is een vonk noodig geweest om dat aan te steken. Gij +mannen ziet zoo niet hoe zulke vrouwen dat aanleggen. Eén blik, een +handdruk, en de vlam slaat uit, wanneer reeds zooveel droge brandstof +gereed ligt.”</p> + +<p>»Laat ons de felheid van den brand liever betreuren,” zeide Archibius +ernstig. »Gij draagt Barine geen goed hart toe.”</p> + +<p>»Ik voel even weinig voor haar, als deze rustbank voor de Herme daar op +de straat!” riep Iras hooghartig uit. »Geen mensch staat verder van een +ander af dan ik van haar. <ins class="corr" id="corr53" title="Bron: »"></ins>Ik, en de vrouw met de open deur, hebben +niets met elkander gemeen, dan ons geslacht.”</p> + +<p>»En daarbij,” zeide Archibius »vele schoone gaven die de goden evenzeer +aan u, als aan haar hebben verleend. Wat die open deur betreft, die werd +gisteren reeds gesloten. De dieven, zooals gij ze noemt, hadden haar het +genoegen der gastvrijheid <span class="pagenum" title="106"> </span><a id="p_106"></a>bedorven. Antyllus was haar huis op vermetele +wijze binnengedrongen. Dat voorspelde haar voor het vervolg nog erger +dingen, en daarom is zij reeds binnen enkele uren op weg naar Irenia. +Dat verheugt mij voor Cæsarion en nog meer voor zijne moeder, die wij +ten onrechte zoo lang vergeten hebben, ter wille van eene andere vrouw.”</p> + +<p>»Waarom moesten wij dat ook?” riep Iras opgewonden. »En dat heden, op +dit uur, terwijl iedere gedachte in mijn arm hoofd, iedere druppel bloed +in mijn aderen voor haar moest zijn! Toch konden wij het niet helpen. +Cleopatra keert tot ons terug met een hart dat uit honderd wonden +bloedt, en de gedachte dat, zoodra zij den vaderlandschen grond weder +betreedt, een nieuwe pijl haar treffen zal, is vreeselijk. Gij weet hoe +zij gehecht is aan dien knaap, het evenbeeld van den man, die haar het +grootste geluk deelachtig heeft doen worden. En hoort zij nu dat hij, +Cæsars zoon, zijn jonge hart gezet heeft op de vrouw die verstooten is +door een volksredenaar, en die nu allerlei mannen in haar huis lokt—o, +ik weet, dat zal haar zijn als zout in een versche wond. En bij dat eene +verdriet zal het niet blijven! Antonius heeft ook reeds zijn weg naar +Barine gevonden. Hij heeft haar reeds een paar maal bezocht. Gij weet +dat zoo niet, maar Charmion kan getuigen hoe gevoelig zij is, sedert de +bloem van haar jeugdige schoonheid het eene blad na het andere verliest. +Want zoo is het, al zult gij dat niet toegeven. De jaloerschheid zal +haar nu kwellen, en—ik ken haar—misschien heeft ten slotte geen mensch +aan de sirene een grooteren dienst bewezen dan ik, toen ik haar +noodzaakte de stad te verlaten.”</p> + +<p>In de oogen van het meisje schitterde bij deze verklaring zulk een +boosaardige gloed, dat Archibius een rechtmatigen vrees begon te +koesteren voor de dochter van zijn overleden vriend. Ofschoon nu nog +geen eigenlijk gevaar Barine dreigde, zijn nicht kon haar dat op den +hals halen. Dion had hem verzocht te zwijgen, maar ook indien hij had +mogen spreken, toch zou hij het nu niet gedaan hebben. Zooals hij Iras +kende, wist hij dat zij geen middel schuwen zou om den vriend harer +jeugd en Barine ten val te brengen, zoodra zij hooren zou, dat deze zich +tusschen hem en haar had geplaatst. Hij dacht aan de edele Macedonische +jonkvrouw, die de Koningin in het begin voorgetrokken had boven haar, +en wier dood zij door allerlei listige kuiperijen veroorzaakt had. Wel +waren weinig vrouwen verstandiger, en als zij eenmaal liefhad, trouwer +en volgzamer, in goede oogenblikken zelfs aantrekkelijker dan zij, maar +reeds als kind had zij liever kromme dan rechte wegen bewandeld. Het was +altijd geweest alsof haar scherpzinnigheid het beneden <span class="pagenum" title="107"> </span><a id="p_107"></a>zich rekende +hare wenschen door voor de hand liggende middelen te bereiken. Zijn +moeder en zijn tweede zuster Charmion hadden er altijd een genoegen +in gevonden voor de slaven te zorgen, en hen, als zij ziek waren, te +verplegen. Charmion's Nubische kamervrouw Anukis was zelfs zulk een +trouwe vriendin van haar geworden, dat zij voor haar in den dood zou +zijn gegaan. Ook Cleopatra had als kind gaarne aan de ziekelijke grijze +huisbezorgster van haar ouders bloemen gebracht, en aan haar bed +gezeten, om haar met haar vroolijk gebabbel den tijd te verkorten. Dit +had zij geheel uit zich zelve gedaan, zonder dat iemand het haar zeide, +doch bij Iras was alles anders. Zij was dikwijls gestraft, als zij in +haar ouderlijk huis, waar ook vele slaven gehouden werden, het leven +dezer ongelukkigen onnoodig zuur maakte. Dat had haar oom reeds vroeg +reden tot bezorgdheid gegeven en ook later had hij haar om haar +trotschen omgang met hare minderen, onmogelijk onder de goede vrouwen +kunnen rekenen.</p> + +<p>De trouwe, onbaatzuchtige liefde, waarmede zij zich tot nu toe aan den +dienst der Koningin had gewijd, was hem echter meegevallen. Cleopatra +had, op den wensch zijner zuster Charmion, Iras haar tot helpster +gegeven, en het meisje, dat voor hare eigen moeder geene liefdevolle +dochter was geweest, had zich nu met innige hartelijkheid aan hare +gebiedster gehecht. Dat waardeerde Archibius zeer in haar, maar hij wist +wat andere menschen van haar te wachten hadden, zoo zij hen haatte. Bij +de vrees dat zij Barine in wezenlijk gevaar zou brengen, kwam nu nog +de grootere angst voor Cleopatra. In de droevige overtuiging dat hij +machteloos stond tegenover de kwade bedoelingen zijner nicht, wilde hij +afscheid nemen, toen de gedachte dat iedere tijding het eerst in het +Sebasteum en tot haar zou komen, hem nog terughield. Het kon toch licht +eene zijn die hij met zijn kalm doorzicht beter begrijpen kon dan zij. +Haar geest geleek op dit oogenblik in zijne oogen op een stilstaand +water, dat door daarin geworpen steenen troebel was geworden.</p> + +<p>De vertrekken van zijn zuster Charmion, die door een gang met de hare +verbonden waren, stonden ledig. Zij verzocht hem daar een weinig rust te +nemen. Zij zelve dreigde te sterven van angst en onrust; het zou een +weldaad voor haar zijn, indien zij hem in hare nabijheid wist.</p> + +<p>Eerst aarzelde Archibius, want het was zijn plicht Cæsarion, op wien hij +wel eenigen invloed had, op het hart te drukken dat hij uit liefde voor +zijn moeder van zijn dwaze wenschen moest afstand doen. Iras verzekerde +hem echter, dat hij hem nu niet vinden zou, want hij was met Antyllus en +eenige vrienden <span class="pagenum" title="108"> </span><a id="p_108"></a>op de jacht; zij had dat plan goedgekeurd, omdat het +hem van de stad en het noodlottige huis van Barine verwijderd hield.</p> + +<p>»Daar de Koningin hem nog onkundig laten wil van het verschrikkelijke +nieuws,” zeide zij, »zou zijne aanwezigheid ons maar in moeilijkheden +gebracht hebben. Blijf gij alzoo hier, en zoodra het donker wordt, rijdt +gij mede naar de Lochias. Mij dunkt, de ongelukkigen zullen bij het aan +wal stappen gaarne uw welbekend gelaat zien, dat hen aan vroeger, beter +dagen herinnert. Bewijs mij die weldaad, en blijf!”</p> + +<p>Zij strekte hare beide handen naar hem uit, en hij drukte die en +beloofde het haar.</p> + +<p>De maaltijd was gereed, en beiden zetten zich aan tafel; doch hoe +uitgezocht de spijzen ook mochten zijn, Iras roerde die in het geheel +niet aan, en hij at slechts zeer weinig. Zonder het nagerecht af te +wachten, stond hij op, om zich naar de vertrekken zijner zuster te +begeven. Iras verzocht hem echter op den divan in het zijvertrek te +blijven rusten, en hij willigde dit gaarne in. Maar ofschoon de kussens +zacht waren en hij zeer naar slaap verlangde, hij kon die maar niet +vatten. De onrust in zijn ziel hield hem wakker, en door het +voorhangsel, dat Iras kamer van de zijne scheidde, heen, hoorde hij nu +eens den lichten tred van het rusteloos heen en weer loopende meisje, +dan weder het komen en gaan van boden, die kwamen hooren of er al +tijdingen waren.</p> + +<p>Zijn geheele leven trok nog eens aan zijn ziel voorbij. Cleopatra was de +zon daarvan geweest, en nu kwam de zwarte wolk, die dit licht misschien +voor altijd verduisteren zou. Hij, de leerling van Epicurus, die zich +eerst in later jaren ook in de leerstellingen van anderen had verdiept, +beschouwde de goden met hetzelfde oog als zijn meester. Evenals hij, zag +hij in hen zalige, onsterfelijke wezens, zonder zorgen en zich zelven +genoeg, tot wie men moest opzien enkel om hunne volmaaktheid, doch die +zich evenmin bekommerden om het bestuur der wereld dat van eeuwige +wetten afhankelijk was, als om het lot der enkele menschen. Ware hij van +het tegendeel overtuigd geweest, gaarne zou hij al het zijne geven om de +hemelsche machten door middel van offers gunstig te stemmen voor haar, +aan wie hij zijn leven had gewijd.</p> + +<p>Hij bleef den geheelen nacht even onrustig als Iras was, en toen zij ook +zijne voetstappen hoorde, riep zij hem toe, waarom hij niet sliep en +zijne schade inhaalde? Want men kon met weten wat in de volgende nachten +van hem geëischt zou worden. Hij antwoordde bedaard: »Men zal mij wakker +vinden.”</p> + +<p>Nu trad hij aan het venster dat tegenover de pylonen voor <span class="pagenum" title="109"> </span><a id="p_109"></a>het Sebasteum +lag, en uitzag op het Bruchium en de zee. Het wemelde op dit oogenblik +in de haven van schepen van allerlei grootte, die met kransen, vlaggen +en wimpels waren versierd. Allen geloofden aan het gerucht van den +goeden afloop van den eersten zeeslag, en velen verlangden er naar de +vloot te begroeten en de Koningin bij hare aankomt toe te juichen.</p> + +<p>Aan land, tusschen de alleenstaande hooge pylonen en de groote poort, +die toegang verleende tot het Sebasteum, waren ook vele menschen, +draagstoelen en voertuigen bijeen. De meeste hunner behoorden tot de +aanzienlijke kringen der stad, en werden door rijk gekleede slaven +gevolgd. Sommigen waren bekranst, en menige wagen was met gouden en +zilveren sieraden, edelgesteenten en geslepen glas getooid. Vóór het +paleis was een voortdurend heen-en-weder-geloop, en Iras, die naast haar +oom was gaan staan, wees hem daarop en zeide: »Zie, wat het gerucht +reeds uitwerkt! Gisteren kwam slechts een enkele, heden verdringen zich +hier allen, die tot den kring der »onnavolgbare kunstenaars van het +leven” behooren om iets van een bericht op te vangen. De overwinning +is afgekondigd op de markt, in het theater, in de gymnasiën en in het +kamp. Alles wat nu kransen of wapens draagt, heeft van een gewonnen +slag gehoord. Gisteren was er onder duizenden niet één, die daaraan +twijfelde, maar heden—hoe komt dat toch? Zelfs onder de »onnavolgbaren” +die alle vermaken, genietingen en vertooningen van ons edel paar gedeeld +hebben, is het geloof aan het wankelen gebracht. Als zij vast overtuigd +waren van die »glansrijke overwinning” die hen verkondigd werd, dan +zouden zij niet zelve gekomen zijn, om te vragen, te bespieden, te +luisteren. Zie eens daar ginds! Dat is de draagstoel van Diogenes—die +<ins class="corr" id="corr54" title="Bron: dáàr">dáár</ins> van Lysander. Gindsche wagen behoort aan Alexander; die slaven +in roodzijden rokken zijn in dienst van Hermias. Die allen maken deel +uit van de »onnavolgbaren” en deden aan al onze feesten mede. Diezelfde +Apollonius, die nu al een half uur lang bezig is de dienaren van het +paleis uit te hooren, liet eergisteren nog voor Ares, Nike en de groote +Isis, als de godin der Koningin, ieder vijftig ossen slachten. Toen +ik hem in den tempel aantrof, riep hij mij toe, dat dit de grootste +verkwisting was, waaraan hij zich ooit had schuldig gemaakt, want ook +zonder al dat rundvee waren Cleopatra en Antonius van hunne overwinning +zeker. Maar nu blaast ook bij hem de wind van het gerucht zijn goed +vertrouwen weg.</p> + +<p>»Zij mogen mij niet zien. De poortwachters zeggen dat ik uit de stad +ben. En ik zou het besterven als ik mij moest vertoonen met een verblijd +gezicht.—Daar komt Apollonius aan. Wat ziet hij er stralend uit! Hij +gelooft het goede nieuws<ins class="corr" id="corr55" title="Bron: .">,</ins> <span class="pagenum" title="110"> </span><a id="p_110"></a>en zoodra de zon ondergaat, zal geen enkele +van die allen meer te zien zijn, want daar geeft hij reeds zijn slaven +bevelen. Hij noodigt zijn vrienden tot een gastmaal uit, en zal daarbij +den kostelijken wijn niet sparen. Goed zoo! Dan kan ten minste geen +van hen ons hinderen! Dion is zijn neef, en ook hij zal tot de gasten +behooren. Wat zullen deze liefhebbers van feestvieren wel zeggen als zij +de schrikkelijke waarheid moeten hooren?”</p> + +<p>»Ik denk,” antwoordde Archibius, »dat zij aan de wereld dit merkwaardig +schouwspel te zien zullen geven: vrienden, die men in dagen van +voorspoed heeft opgedaan, en die in tegenspoed getrouw blijven.”</p> + +<p>»Zoudt gij dat denken?” vroeg Iras met fonkelende oogen. »Als dat waar +is, dan zou ik hen roemen en prijzen, al waren zij zoo arm als +bedelaars! Maar zie eens dáár! Is dat niet Dion, met dien witten mantel, +naast den obelisk? De menigte stuwt hem voort.... ik geloof zeker, dat +hij het was.”</p> + +<p>Toch vergiste zij zich; de man, dien zij meende te zien, omdat haar hart +zoo vurig naar hem verlangde, bevond zich niet zoo dicht bij het +Sebasteum, en zijne gedachten waren nog verder van haar af.</p> + +<p>Eerst was hij naar Gorgias gegaan om hem den bewusten brief te brengen. +Hij had gedacht hem te vinden bij de eerepoort die aan het strand in het +Bruchium opgericht was, doch hij vernam al spoedig dat hij naar het huis +van Didymus gegaan was om het beeld van Cleopatra en Antonius, dat daar +nog altijd stond, weg te halen en voor het Dionysostheater te doen +opzetten. Dat geschiedde op bevel van Mardion, en Gorgias had gezorgd +dat het voetstuk er reeds stond. Hij had de groote steenblokken die hij +daarvoor noodig had, genomen van den tempel van Nemesis, die onder zijne +leiding in aanbouw was, en de eerste opzichter had gezegd dat hij +beschikken kon over zoovele staatsslaven als hij maar hebben wilde. Met +trots voegde hij hierbij, dat de bouwmeester, nog eer de zon onderging, +aan de Alexandrijnen het wonder zou doen zien, hoe men in één dag het +standbeeld van twee personen van de eene plek naar de andere vervoeren +kon, en zóó zorgvuldig nederzetten, dat het zoo vast stond als de +duizendjarige kolos van Thebe.</p> + +<p>Vóór den tuin van Didymus vond Dion het beeld ter overbrenging gereed, +doch de bouwmeester liet de slaven, die de rollen al vóór de slede +hadden gelegd, nog een geruimen tijd wachten.</p> + +<p>Hij was ten derden male naar het huis van den ouden philosoof gegaan. +Den eersten keer had hij hem en de zijnen moeten meedeelen, dat hun +eigendom geen gevaar meer dreigde, daarna was hij gekomen om te zeggen +op welk uur hij het standbeeld <span class="pagenum" title="111"> </span><a id="p_111"></a>zou doen weghalen en eindelijk was hij +nog eens gaan melden, dat het nu dadelijk gebeuren zou. Hij had al die +boodschappen zeer goed door een slaaf of onderopzichter kunnen laten +brengen, doch Didymus' kleindochter Helena had hem zelf telkens weder +naar dat huis getrokken. Hij zou om harentwil nog vaker gekomen zijn, +want bij iedere ontmoeting had hij nieuwe bekoorlijkheden ontdekt in +het schoone, stille, bedachtzame meisje, dat zoo liefderijk haar oude +grootouders verzorgde. Hij geloofde dat hij haar beminde, en dat ook zij +hem gaarne bij zich zag. Maar dat gaf hem nog niet het recht naar hare +hand te dingen, al had zijn groot, ledig huis ook dringend een meesteres +noodig. Zijn hart had reeds zoo menigmaal gegloeid; hij wilde eerst +afwachten of het ditmaal zoo blijven zou. Hij kon geen echtgenoote +vinden die beter voor hem paste. Was hij ook maar eenige dagen aan deze +neiging getrouw, dan zou hij zichzelf daarvoor als het ware beloonen, +door bij Didymus te komen met het aanzoek om haar hand.</p> + +<p>Hij verontschuldigde zijn talrijke bezoeken voor zichzelven met de +noodzakelijkheid zijn toekomstige gemalin te leeren kennen, en Helena +maakte hem deze taak gemakkelijk. Hare terughoudendheid verdween hoe +langer hoe meer, en het groote vertrouwen dat hij haar al dadelijk +ingeboezemd had, was door zijn krachtdadige hulp nog toegenomen. Bij +een vorig bezoek had zij hem zelfs hare hand toegestoken, en naar den +voortgang van het werk gevraagd.</p> + +<p>Overstelpt met bezigheden als hij was, gaf het gesprek met haar hem toch +zooveel genoegen, dat hij haar langer, dan hij ooit onder dergelijke +omstandigheden zichzelven veroorloofd zou hebben, te woord stond, en het +een onaangename stoornis vond, toen Barine, die hij nog onlangs zoo hoog +schatte, ook het tablinum binnentrad.</p> + +<p>De jonge vrouw liet het niet bij een korte begroeting, maar nam weldra +Helena geheel in beslag. Zij omarmde haar zuster zoo teeder en +hartstochtelijk, als hij nog nooit van haar had gezien, en vertelde haar +in levendige bewoordingen, dat zij gekomen was om van iedereen afscheid +te nemen. Vrouw Berenice was met haar medegekomen, maar deze was eerst +naar den ouden Didymus en zijn vrouw gegaan.</p> + +<p>Terwijl Barine Helena alles uitlegde, maakte Gorgias in stilte zijne +vergelijkingen. Hij kon wel begrijpen dat hij eenmaal gemeend had Barine +te beminnen, maar zij zou toch nooit geschikt zijn geweest voor zijn +echtgenoote. Het leven met haar zou een aaneenschakeling van jaloersche +opwellingen en bezorgdheid voor haar man geworden zijn. Die vrouw, die +met haar levendige opmerkingen en weetgierige vragen steeds al zijn +oplettendheid <span class="pagenum" title="112"> </span><a id="p_112"></a>vorderde, zou hem als hij vermoeid van zijn werk tehuis +kwam, de rust niet bezorgen die hij in zulke uren noodig had. Alsof het +een onderzoek naar den afstand van twee pas opgerichte zuilen gold, zoo +dwaalde zijn oog van haar naar haar zuster, en toen de jonge vrouw dat +opmerkte, barstte zij in een vroolijken lach uit, en vroeg of zij ook +weten mocht met welk gebouw zijn geest zich bezighield, terwijl een +goede vriendin hem kwam vertellen dat het met de prettige uurtjes in +haar huis gedaan was.</p> + +<p>Nu kwam hij met allerlei verontschuldigingen voor den dag, maar daaruit +bleek zoo zonneklaar hoe onoplettend hij toegeluisterd had, dat Barine +zich in ernst beleedigd had kunnen voelen. Maar een blik op haar zuster +en daarna op hem, deed haar plotseling de waarheid vermoeden. Dat +verheugde haar, want zij waardeerde Gorgias en had al eens gevreesd +dat zij hem, als hij haar hand vroeg, met een afwijzend antwoord zou +moeten bedroeven. Maar hij scheen als geschapen voor haar zuster. Haar +binnenkomen had hen zeker gestoord, en daarom zeide zij tot Helena: »Ik +ga moeder en mijn grootouders opzoeken. Houd gij ondertusschen onzen +vriend bezig. Wij kennen hem goed. Hij behoort tot de enkelen die men +vertrouwen kan. Dat meen ik in ernst, bouwmeester! En gij Helena, denk +er aan!<ins class="corr" id="corr56" title="Niet in Bron.">”</ins></p> + +<p><ins class="corr" id="corr57" title="Bron: »"></ins>Nu zeiden zij elkander vaarwel, en Gorgias was weder met het geliefde +meisje alleen. Het kostte beiden moeite het gesprek weer op gang te +brengen, en daarom was de stem van den opzichter die hem weder aan het +werk riep, hem ditmaal welkom. Hij beloofde nu spoedig terug te zullen +komen, en legde hierop zooveel nadruk, alsof men er hem ernstig om had +verzocht. Daarna verliet hij haar door de deur die naar het woonvertrek +leidde.</p> + +<p>Doch op den drempel deinsde hij reeds weder terug, en Helena, die hem +gevolgd was, ook, want daar stond zijn vriend Dion, en het bevallige +hoofdje van Barine leunde tegen zijn borst, terwijl zijn hand als om +haar te zegenen, op het blonde haar rustte. Daarbij—neen, Gorgias +vergiste zich met—zag hij het teere persoontje die door haar opgewekten +levenslust hem en anderen zoo dikwijls had meegesleept, nu sidderen, +alsof zij door een diepe, smartelijke ontroering werd geschokt. Hij zag +hoe zij het hoofd ophief en Dion aanzag met een gelaat dat door tranen +bevochtigd was, maar toch kon de bron daarvan geen leed zijn, want hare +blauwe oogen blonken van gelukzaligheid. Bovendien ontdekte Gorgias in +hare trekken nog iets waaraan hij geen naam kon geven. Het was de +weerschijn van de warme dankbaarheid, die hare ziel op dat oogenblik +geheel vervulde.</p> + +<p>Barine had Dion ontmoet toen hij den bouwmeester zocht, en zij naar +hare grootouders ging. Wat hij den vorigen dag had gevreesd, werd nu +waarheid. De eerste blik uit hare oogen die <span class="pagenum" title="113"> </span><a id="p_113"></a>hem trof, had reeds het +beslissende woord op zijne lippen gebracht. Toen had hij haar in korte, +ernstige woorden bekend dat hij haar liefhad, en niets vuriger begeerde +dan haar, als de trots en het sieraad van zijn huis, tot de zijne te +maken. In de overmaat van haar geluk waren toen de heete tranen gekomen, +en alsof zij onder den indruk van een groot wonder was, had zij geen +woorden gevonden om hem te antwoorden. Maar hij had hare hand gevat, die +in beide de zijne gedrukt, en zóó alles bekend: hoe hij eerst met het +beeld zijner strenge moeder voor oogen <ins class="corr" id="corr58" title="Bron: gewijfeld">geweifeld</ins> had, maar hoe +eindelijk de liefde oppermachtig in hem geworden was. Nu vroeg hij haar +vol vertrouwen, of zij er in toestemde als de eer en het sieraad van +zijn oude huis, als meesteres daarin het gebied te voeren. Hij wist wel +dat haar hart hem reeds toebehoorde, maar één ding moest hij toch nog +uit haar mond vernemen....</p> + +<p>Toen riep zij uit »Dit ééne: uwe vrouw wil voor u, en voor u alléén +leven, in vreugde en leed. De geheele wereld mag voor haar ondergaan, nu +gij haar tot u opheft en zij de uwe is.”</p> + +<p>Bij deze verzekering, die hem als een plechtige gelofte in de ooren +klonk, was het alsof hem een pak van het hart viel. Hij sloot haar met +hartstochtelijke teederheid in de armen, en herhaalde: »In vreugde en +leed!”</p> + +<p>Op dat oogenblik hadden Gorgias en Helena hen gevonden, en voor het +eerst van zijn leven voelde de bouwmeester, niet zonder eenige +verwondering, dat er geen eigenlijk onderscheid is tusschen het geluk +van ons zelven, en dat van iemand die ons lief is.</p> + +<p>Zijne vriendin Helena scheen hetzelfde te gevoelen, toen zij zag wat +deze dag haar zuster had gebracht. Het huis van den ouden philosoof, +waar in den laatsten tijd zoovele zorgen en angsten binnengeslopen +waren, weerklonk nu van enkel blijde, elkander geluk wenschende stemmen.</p> + +<p>De bouwmeester voelde dat hij nu niet langer blijven mocht in dezen +vertrouwelijken kring, die door ééne groote, gemeenschappelijke vreugde +werd bezield, en na een korte verklaring van Dion, hoorde men hem weldra +buiten bij het werk zijne bevelen geven aan de arbeiders.</p> + +<hr class="fnsep" /> + +<div class="footnote"><a id="FN12" href="#FNa12" class="label"><sup>12</sup>)</a> Schip met drie rijen roeiers.</div> + +<div class="footnote"><a id="FN13" href="#FNa13" class="label"><sup>13</sup>)</a> „Verblijd u“ en „houd moed“ staat op vele +grafsteenen te lezen.</div> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="114"> </span><a id="p_114"></a></p> + +<h2><a id="NEGENDE_HOOFDSTUK"></a>NEGENDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Gorgias zette nu zijn werk ijverig voort. Toen het standbeeld alleen +nog maar opgezet moest worden vóór het Dionysostheater, kwam Dion hem +opzoeken. Eer hij met zijn verloofde de stad verliet, wenschte hij nog +ééns zijn vriend te spreken. Sedert zij van elkander waren gegaan, had +deze handen vol werk gehad, want het bouwen van den door Antonius +verlangden muur op den Choma had een aanvang genomen, terwijl de +herstelling van het kleine paleis aan de spits daarvan, en nog veel meer +alles wat betrof de versiering der eerepoorten en triomfbogen, voltooid +was. Zijn bekwame opzichter had moeite zijne bevelen bij te houden, +terwijl hij het een na het ander op zijn schrijftafel voorschreef. +Het onderhoud met zijn vriend duurde dan ook niet lang, en Dion had +bovendien aan de vrouwen beloofd haar te vergezellen op haar tocht +naar het landgoed van Archibius. Het vertrek moest, in weerwil van de +verloving, nog heden plaats hebben, want in den loop van den dag was +Cæsarion nog tot tweemaal toe bij Barine aan komen rijden. Zij had hem +natuurlijk niet ontvangen, maar deze herhaalde pogingen van zijn kant +deden haar zelve aandringen op een verhaast vertrek.</p> + +<p>Om alle opzien te vermijden wilden zij liever gebruik maken van den +grooten reiswagen en de Nijlboot van Archibius, hoewel Dion zelf een +dergelijke bezat, die even gemakkelijk was.</p> + +<p>Op »Vrede-oord” zou de bruiloft worden gevierd. Het eigen schip van den +jongen Raadsheer, waarop het jonge paar later naar Alexandrië terug zou +varen, heette Peittho, naar de godin der overreding, omdat Dion gaarne +herinnerd werd aan zijn triomfen als redenaar in den Raad. Doch van nu +af aan zou het »Barine” heeten en veel worden verfraaid.</p> + +<p>Dion vertrouwde zijn vriend nu ook toe wat hij gehoord had omtrent het +lot van de Koningin en de vloot, en hoe druk Gorgias het ook had, toch +luisterde hij vol belangstelling, zoodra <span class="pagenum" title="115"> </span><a id="p_115"></a>Dion sprak over de toekomst +van hunne stad en hare bedreigde zelfstandigheid en vrijheid, want deze +dingen lagen ook hem het naast aan het hart.</p> + +<p>»In tijd van voorspoed,” riep Dion uit, »deed ik wat mij behaagde; nu +schijnt het mij de plicht van ieder rechtgeaard man, in zijn eigen huis +de gezindheid aan te kweeken die hij van zijne vaderen geërfd heeft, en +die niet mag uitsterven zoolang Alexandrië nog Macedonische burgers +heeft. Wij moeten ons laten welgevallen dat Rome's overmacht <ins class="corr" id="corr59" title="Bron: Aegyte">Aegypte</ins> +maakt tot een provincie der Republiek, doch wij zijn nog in staat het +beste deel van de vrijheid onzer stad en van haar Raad te behouden. Wat +er ook gebeuren moge, wij zijn en blijven toch de bron, waaruit Rome de +wetenschappen put, die zijn geestelijk leven verrijken.”</p> + +<p>»En vergeet niet de kunst,” voegde Gorgias hier bij, »die de schoonheid +daaraan geeft. Als Rome ons zonder genade vernietigen wil, dan zal het +hun wellicht gaan als het meisje dat reeds haar voet oplichtte om een +schoone, zeldzame bloem te vertreden, maar dien terugtrok omdat het een +misdaad zou zijn zulk een kostelijk werk van de goden te verwoesten.”</p> + +<p>»En wat heeft dat meisje ook niet te danken aan die bloem!” riep Dion, +»en Rome aan onze schoone stad! Indien wij zijne eischen maar met +waardige standvastigheid beantwoorden, dan geloof ik dat wij nog niet +zulk een verschrikkelijk lot te duchten hebben.”</p> + +<p>»Laat ons dat maar hopen! Maar gij vriend, houd uwe oogen open, ook voor +andere vijanden dan die uit Rome alleen. Wees op uwe hoede voor Iras, nu +het een bekende zaak wordt dat gij haar versmaadt. Zij heeft iets, dat +mij somtijds aan een jakhals doet denken. Haar jaloerschheid!—Ik acht +haar tot alles in staat....”</p> + +<p>»Maar,” zeide Dion, »wat Iras mij zou willen aandoen, dat zal Charmion +verhinderen; en mijn oom Archibius, hoewel ik niet al te zeer op hem +rekenen wil, staat toch boven haar, en keurt mijn verbintenis met Barine +goed.”</p> + +<p>»Als dat zoo is,” riep Gorgias met een verlicht hart uit, »dan wensch ik +u geluk!”</p> + +<p>»En begint nu ook eens voor uw eigen geluk te zorgen,” zeide Dion met +hartelijkheid. »Laat uw hart niet langer dat zwervende nomaden leven +leiden. Ik zou denken dat een bouwmeester niet op den duur genoegen +nemen kan met tenten, die de wind omverblaast. Bouw nu voor u zelf eens +een stevig huis, dat de stormen trotseert. Ik gun het u van harte, en +heb u immers reeds gezegd: de tijden vorderen het.”</p> + +<p>»Ik zal aan uw raad denken,” antwoordde Gorgias, »doch <span class="pagenum" title="116"> </span><a id="p_116"></a>daar zie ik +reeds weder zes oogen, die om inlichtingen vragen. Er is zooveel +gewichtigs te doen, en men besteedt zijn tijd aan het bouwen van +triomfbogen voor verslagenen, en tropeeën voor een nederlaag! Toch heeft +uw oom bevolen het werk zoo prachtig mogelijk uit te voeren. De wegen +van het lot en van de grooten der aarde zijn duister; dat de uwe door +een helder zonlicht bestraald worde! Wij hooren natuurlijk nog wanneer +gij bruiloft viert, en als ik kan, dan kom ik ook een lied voor Hymen +zingen. Gelukkige, die gij zijt! Daar word ik alweder geroepen. Mogen +Castor en Pollux en alle goden die de reizigers beschermen, Aphrodite en +alle Eroten uw tocht naar het land aan het meer en naar het rijk van +Eros en Hymen begunstigen!”</p> + +<p>Hierop drukte de hartelijke man zijn vriend voor het eerst aan zijn +borst en Dion liet dit gaarne toe, en met den uitroep: »Tot weerziens in +Irenia op mijn trouwdag, mijn beste, trouwe vriend!” drukte hij hem de +vereelte rechterhand.</p> + +<p>Dion vertrok in den wagen die voor hem gereed stond, terwijl Gorgias hem +met zorg nazag.</p> + +<p>Nog was de purperen mantel, dien Dion ook heden droeg, niet uit zijne +oogen verdwenen, of hij hoorde vlak achter zich een luid gekraak, geraas +en gedreun. Een vluchtig opgeslagen steiger, die de katrollen droeg waar +mede het beeld moest worden opgeheschen, was ingestort. De schade kon +gemakkelijk worden hersteld, maar dit voorval maakte op den bouwmeester +toch een pijnlijken indruk. Hij was een kind van zijn tijd, en het was +dus zijn plicht als bedachtzaam man om op voorteekenen acht te geven. +Bovendien had de ondervinding hem ook geleerd, dat als hem bij zijn +werkzaamheden iets dergelijks overkwam, daarop gewoonlijk iets droevigs +voor een zijner vrienden volgde. Wat nu misschien het jonge paar dat hem +zoo dierbaar was, te wachten stond, was onder den sluier der toekomst +verborgen, maar hij besloot voor Dion goed uit de oogen te blijven zien, +en Archibius te verzoeken hetzelfde te doen.</p> + +<p>Onder den arbeid werd dit onaangename gevoel echter weldra tot zwijgen +gebracht. De schade was spoedig hersteld, en daarna deelde Gorgias zijne +bevelen weer uit, nu eens met de eene, dan weder met een andere tafel of +rol in de hand.</p> + +<p>De avond begon te vallen, en vóór den nacht, waarin storm en regen kon +komen, reed hij op zijn muildier nog eens naar het Bruchium, om te zien +hoe het werk daar vorderde en nieuwe beschikkingen te maken, want het +moest den geheelen nacht daar voortgezet worden. Het begon uit het +Noorden zoo hevig te waaien dat het moeite kostte de fakkels en lampen +aan te houden. De wind dreef hem den regen in het gelaat, en <span class="pagenum" title="117"> </span><a id="p_117"></a>hij zag +tegenover de haven en den vuurtoren nog zware wolken hangen. Alles +voorspelde een kwaden nacht, en weder overviel hem dat sombere gevoel +alsof er een onheil te wachten stond. Toch was hij met ijver en +zorgvuldigheid bij het werk, en hielp zelfs mede waar dit noodig bleek. +Het was nu geheel donker geworden, en geen enkele ster stond aan den +hemel. Zelfs werd het zoo koel, dat Gorgias eindelijk zijn lijfslaaf +veroorloofde hem zijn mantel om te slaan. Terwijl hij de kap over zijn +hoofd trok, zag hij een stoet menschen en draagstoelen naar de Lochias +trekken.</p> + +<p>Misschien waren het de koningskinderen, die van een uitstapje +terugkeerden. Toch schenen het eerder gewone burgers te zijn, die zich +tot een feest der overwinning opmaakten, want op dit oogenblik geloofden +alle menschen aan een zegepraal en den goeden afloop van den oorlog. Dit +bewees het gejubel en de vreugdekreten dergenen die zich, in weerwil van +het slechte weder, nog altijd in den omtrek van de haven bevonden.</p> + +<p>Juist was de laatste fakkel van den stoet Gorgias voorbij gedragen, +en had hij bij zichzelven overlegd dat de draagstoelen die tot het +koninklijk huis behoorden, niet zoo slecht verlicht moesten worden, +of een man met een lantaarn in de hand kwam snel van de andere zijde +aanloopen. Het flikkerende licht viel op een gerimpeld gelaat, en toonde +hem den ouden Phryx, den huisslaaf van Didymus, die hij had leeren +kennen in den tijd toen het opschrift voor het pas gebouwde Odeum door +den oude geleerde was vervaardigd. De grijze dienaar had hem toen +menigmaal veranderingen in het eerste ontwerp van zijn heer moeten +overbrengen, en Gorgias daaraan nog gisteren herinnerd.</p> + +<p>De arbeiders hadden middelerwijl het standbeeld bij helder fakkellicht +en onder eentonig gezang, op het voetstuk gezet, en zij waren nu bezig +de touwen, katrollen en hefboomen op te bergen, toen de bouwmeester den +slaaf herkende.</p> + +<p>Wat kwam die oude man daar zoo laat nog doen? Op eens kwam hem de +ingestorte steiger weder in de gedachte. Zocht de slaaf hulp voor iemand +van het gezin? Had Helene hem misschien noodig?</p> + +<p>Hij hield den ouden man staande, en deze beantwoordde zijne vraag met +een diepen zucht en het spreekwoord: »een ongeluk komt nooit alleen.” +Daarop ging hij voort: »Gisteren was er rede tot groote vrees, en toen +er heden zooveel blijdschap bij ons was om Barine, dacht ik dadelijk: +»na vreugde leed!” de tweede ramp zal ons niet gespaard worden. En zoo +is het dan ook!”</p> + +<p>Gorgias vermaande hem alles wat er gebeurd was nauwkeurig te verhalen, +en nu kwam de oude naderbij en fluisterde hem toe <span class="pagenum" title="118"> </span><a id="p_118"></a>dat de jonge Philotas +uit Amphissa, die een leerling en helper van Didymus was, en een +wellevend jonkman van goede familie, naar een gastmaal was gegaan, +waarop Antyllus, Antonius' zoon, eenige van zijn medestudenten genoodigd +had. Dat was wel meer gebeurd, en daarom had hij, de oude Phryx, hem +gewaarschuwd, want als de kleinen met de grooten omgaan, komen de eerste +er zelden zonder kleerscheuren af. De jonge man, die overigens niet +slechter was dan de andere epheben, was van zulke feesten altijd +teruggekomen met een rood gezicht en onvasten gang, maar heden had hij +zelfs zijn kamertje op de bovenverdieping niet kunnen wedervinden. +Alsof hij door vervolgers achterna gezeten werd, was hij het huis +binnengedrongen, en toen hij de trap wilde opvliegen—of eigenlijk was +het maar een vaststaande ladder—had hij een misstap gedaan en was +gevallen. Hij voor zich geloofde niet dat hij zich had bezeerd, want +geen enkel lid deed hem pijn als men het aanraakte of het uitrekte, en +de beschonkenen stonden immers in de hoede van Dionysos; maar het scheen +wel of er een booze geest in hem gevaren was, want hij deed niets dan +kreunen en weenen, en bleef op alle vragen het antwoord schuldig. Nu +wist hij wel van de Dionysosfeesten, dat deze jonge man als hij te +veel gedronken had altijd jammerde, maar ditmaal moest er toch iets +bijzonders met hem zijn gebeurd, want vooreerst was zijn gezicht zwart +gemaakt, en zag het er afschuwelijk uit nu de tranen het roet op vele +plaatsen hadden afgewischt, maar daarbij sprak hij enkel wartaal. Het +was iets verschrikkelijks!</p> + +<p>Toen men hem naar zijn kamer had willen brengen, had hij zich met handen +en voeten verweerd. Daarom geloofde Didymus zelf, dat demonen zich van +hem hadden meester gemaakt, zooals niet zelden gebeurde wanneer iemand +van de trap was gevallen en op zijn hoofd neergekomen, en daardoor bij +de aardgeesten aangeklopt en hen gewekt had. Wel zeker, demonen zouden +het wel zijn, maar zooals hij dacht, geen andere dan die van den wijn. +De student had zich zeker daaraan te buiten gegaan. Maar de oude +philosoof hield bijzonder veel van dezen leerling, en had hem bevolen +Olympus te gaan halen, die zoo lang hij zich herinneren kon, de arts van +het huis was.</p> + +<p>„De oude lijfarts van de Koningin?” vroeg Gorgias afkeurend, en toen de +slaaf dit bevestigde, zeide hij: »Dat is in mijn oogen niet goed, dien +eerwaardigen grijsaard met zulk een fellen Noordenwind ter wille van +zoo iets te laten uitgaan. De ouderdom is tegenover den ouderdom nooit +bijzonder barmhartig. Ik kan, nu dat ding daar eindelijk op zijn plaats +staat, wel voor een half uurtje mijn post verlaten, en ik ga met u mede. +<span class="pagenum" title="119"> </span><a id="p_119"></a>Ik zou denken dat om deze demonen te bezweren, geen lijfarts noodig +is.”</p> + +<p>»Dat is goed, heer,” riep de slaaf, »maar Olympus is een vriend van ons. +Hij bezoekt nog maar weinig zieken, maar bij ons komt hij door alle weer +en wind. Hij bezit ook draagstoelen, wagens en prachtige muildieren. De +Koningin geeft hem alles wat het beste en gemakkelijkste is. Hij is wijs +en kan misschien spoedig helpen. Wat men krijgen kan, daar moet men +gebruik van maken.”</p> + +<p>»Alleen als het noodig is,” hernam de bouwmeester. »Daar staan mijn +beide rijdieren, volg gij mij op het tweede, en als ik met de booze +geesten niet klaar kom, dan is het nog altijd tijd genoeg om den +lijfarts te halen.”</p> + +<p>Deze voorslag behaagde den ouden man, en korten tijd daarna trad Gorgias +het tablinum van den philosoof binnen.</p> + +<p>Helena heette hem welkom alsof hij een oud vriend was. Zoodra hij maar +verscheen, dacht zij, was het gevaar reeds half voorbij. Ook Didymus was +blijde hem te zien, en leidde hem het kleine vertrek binnen, waar de +jongeling op een divan lag.</p> + +<p>Hij steunde en jammerde nog steeds. De tranen liepen hem over de wangen, +en zoodra een lid van het gezin hem naderde, stootte hij hem weenend van +zich af. Toen Gorgias echter zijne beide handen vasthield en hem streng +beval te bekennen wat hij zich te verwijten had, toen zeide hij snikkend +dat hij de ondankbaarste booswicht op aarde was. Zijn slechtheid had +zijn goede ouders, hem zelven en zijn vrienden te gronde gericht. Daarop +beschuldigde hij zich, dat door zijn toedoen Didymus' kleindochter in +her verderf werd gestort. Hij zou zeker niet weder naar Antyllus zijn +gegaan, als deze hem niet kort geleden door zijne grootmoedigheid +opnieuw tot zich getrokken had.</p> + +<p>Maar nu moest hij er voor boeten, ja boeten.... en hij stamelde dit +woord »boeten” zoo onophoudelijk, dat er vooreerst niets anders uit hem +te krijgen was.</p> + +<p>Intusschen bezat Didymus den sleutel op dit raadsel. Enkele weken +geleden was Philotas met andere leerlingen van den rhetor wiens lessen +in het Museum hij volgde, door <ins class="corr" id="corr60" title="Bron: Antylllus">Antyllus</ins> op een ochtendmaaltijd +uitgenoodigd. Toen de student de fraaie gouden en zilveren bekers +waaruit gedronken werd, zoo luide bewonderde, had de overmoedige jonge +gastheer gezegd: »Welnu, zij zijn voor u, neem ze maar mede!<ins class="corr" id="corr61" title="Bron: '"></ins>” Philotas +had dit eerst niet voor ernst opgenomen, maar bij het heengaan had de +schenker hem aangemoedigd het geschenk aan te nemen. Antyllus had hem +immers de bokalen vereerd? Maar hij raadde den jongen man aan, zich de +waarde in geld te laten betalen, want <span class="pagenum" title="120"> </span><a id="p_120"></a>er waren eenige oude kunstig +bewerkte stukken onder, die Antyllus' vader, Antonius, misschien +ongaarne zou missen.</p> + +<p>Daarop had hij den verbaasden jongeling verscheidene rolletjes +goudstukken in de hand gegeven. Doch dit geld had hem niet veel goeds +gebracht, want daardoor was het hem mogelijk geworden met rijke, +aanzienlijke mede studenten om te gaan en deel te nemen aan hunne +uitspattingen. Toch had hij bij Didymus altijd trouw zijn plicht gedaan.</p> + +<p>Al had hij dikwijls den nacht tot dag gemaakt, tot nu toe had zijn +gedrag geen ernstige reden tot klagen gegeven. Kleine zonden zag men hem +gaarne over het hoofd, omdat hij een aardige, vroolijke jonkman was, die +de kunst verstond zich bij ieder lid van het huisgezin, ook bij de +vrouwen, aangenaam te maken.</p> + +<p>Maar wat was den beklagenswaardigen jongeling nu toch overkomen? Didymus +had het grootste medelijden met hem, en hoewel hij Gorgias dankbaar was +voor zijn komst gaf hij hem toch te verstaan, dat het wegblijven van den +arts hem verdroot.</p> + +<p>De bouwmeester was echter in zijn veeljarig jonggezellen leven in het +Dionysos-vereerende Alexandrië vertrouwd geraakt met ziekten als die van +Philotas, en wist hoe men dergelijke lijders behandelen moest. En nadat +men Gorgias verscheidene kannen water gebracht en eenigen tijd met den +lijder alleen gelaten had, verheugde de philosoof zich in stilte toch +ook dat hij den lijfarts niet door het stormachtige weer had laten +komen. Spoedig bracht Gorgias zijn leerling met natte haren, maar +overigens in een toestand van snel vorderend herstel weder bij hem.</p> + +<p>Het fraaie gelaat van den jongeling was nu ontdaan van het roetzwart, +doch hij zag beschaamd naar den grond, en sloeg zich nu en dan voor het +hoofd. De philosoof had al zijn redeneerkunst noodig om hem aan het +spreken te brengen, en Philotas verzocht vóór hij begon, dat Helena hem +met de mannen alleen zou laten.</p> + +<p>Hij was van plan zich stipt aan de waarheid te houden, doch vreesde dat +de onzinnige streek, waartoe hij zich had laten overhalen, noodlottige +gevolgen kon hebben voor zijn geheele leven. Hij hoopte echter op goeden +raad, vooral van den bouwmeester, die hem nu zoo goed geholpen had, en +wiens vriendelijke persoonlijkheid hem vertrouwen inboezemde. Den +grijsaard was hij zooveel verplicht, dat hij hem nu ook oprechtheid +schuldig was,—en toch durfde hij hem één der beweegredenen zijner dwaze +handelwijze niet bekennen.</p> + +<p>De aanslag, waarin hij zich had laten meeslepen, was op <span class="pagenum" title="121"> </span><a id="p_121"></a>Barine gemunt +geweest. Hij had reeds lang gedacht dat hij haar beminde met al den +gloed van zijn twintigjarig hart. Kort vóór hij naar dat noodlottige +gastmaal ging, had hij evenwel gehoord, dat zij hare hand aan Dion had +beloofd. Dat had hem diep gegriefd, want in menig stil uur had hij het +voor mogelijk gehouden haar voor zich te winnen, en haar als echtgenoot +binnen te leiden in zijn ouderlijk huis te Amphissa. Hij was immers +maar weinig jonger dan zij, en als zijne ouders haar maar eerst hadden +gezien, zouden zij zijn keus zeker billijken. En de andere menschen te +Amphissa hadden Barine voor een godin moeten houden!</p> + +<p>Doch nu was de voorname heer gekomen, die zijn hoop den bodem ingeslagen +had. Zeker, er was nooit van liefde tusschen hem en Barine sprake +geweest, maar hoe vriendelijk had zij hem altijd aangezien, en hoe +gaarne zijne kleine diensten aangenomen! Nu was zij voor altijd voor hem +verloren.</p> + +<p>In het eerst had hij dit alleen bedroevend gevonden, maar toen hij veel +wijn had gedronken en Antyllus bij den maaltijd, waarvan Cæsarion +symposiarch<a id="FNa14" href="#FN14" class="fnanchor"><sup>14</sup>)</a> was, Barine beschuldigd had de harten door magische +kunsten te betooveren, toen was hij op eenmaal tot de overtuiging +gekomen, dat zij die ook op hem had toegepast.</p> + +<p>Hij had zichzelven wijs gemaakt dat hij haar òf als speelgoed had +gediend, òf dat zij van hem had gehouden en alleen de voorkeur gegeven +had aan Dion om zijn rijkdom. In ieder geval geloofde hij reden genoeg +te hebben om op haar vertoornd te zijn, en bij iederen beker dien hij +ledigde, nam zijn wrok toe.</p> + +<p>Juist toen had men hem verzocht mee te doen aan de dwaze streek, die nu +zoo zwaar op zijn geweten drukte, en hij had gretig daarin toegestemd, +om haar te straffen voor het onrecht, dat hem in zijn verhitte +verbeelding door haar was aangedaan.</p> + +<p>Dit alles verzweeg hij echter voor de oude lieden, en verhaalde alleen +in het kort van het prachtige gastmaal, dat Cæsarion zoo bleek en +onverschillig als altijd, geleid had, en dat vooral door den dollen +overmoed van Antyllus opgevroolijkt was.</p> + +<p>De »Koning der koningen” en de zoon van Antonius hadden, onder +voorwendsel van op de jacht te gaan, zich van hunne gouverneurs bevrijd. +Zij hadden gezegd dat de opperjachtmeester hun dit genoegen wilde +verschaffen en dat zij hem beloofd hadden 's morgens vroeg gereed te +zullen zijn voor een tocht in de woestijn. Toen na den maaltijd de +mengvaten neergezet en de bekers nog sneller gevuld werden, had Antyllus +met Cæsarion allerlei dingen in stilte besproken en het gesprek gebracht +<span class="pagenum" title="122"> </span><a id="p_122"></a>op Barine, de schoonste der schoonen, die door de goden bestemd was +voor den grootste en hoogstgeplaatste van allen. Dat was immers »de +Koning der koningen” Cæsarion, en daarom mocht hij rekenen op de gunst +der hemelsche machten. Maar men wist ook dat Aphrodite zichzelve voor +nog grooter hield dan den hoogsten koning, en daarom waagde Barine het, +voor den symposiarch hare deur te sluiten, op een wijze die niet alleen +voor hem, maar voor de geheele jeugd van Alexandrië krenkend zijn moest. +Alles wat zich »ephebe” noemde moest de vuist ballen van +verontwaardiging, als hij hoorde dat de overmoedige jonge vrouw de jeugd +op een afstand hield, omdat zij alleen oudere mannen hare aandacht +waardig keurde.</p> + +<p>Dat mocht zoo niet blijven! Veeleer moesten de jongelingen van +Alexandrië haar hunne macht doen gevoelen. En dit werd des te dringender +bevolen, daar Cæsarion hierdoor het doel zijner wenschen bereiken zou.</p> + +<p>Barine zou dien avond de stad verlaten. De beleedigde Eros zelf wees +hen daardoor den weg. Hij gebood hun haar wagen aan te houden en haar +te brengen bij den jongeling, die in naam der geheele jeugd op zich +nam haar te bewijzen dat de hartstocht der epheben, die zij van zich +verwijderde, vuriger was dan die der oudere mannen die zij om zich heen +duldde.</p> + +<p>Hier viel Gorgias den verhaler in de rede met een luiden uitroep van +misnoegen, en de oogen van den ouden Didymus schenen uit hunne kassen te +willen komen, toen hij zijn leerling met barsche stem een ongeduldig »ga +voort!” toeriep.</p> + +<p>En Philotas, die nu weder geheel ontnuchterd was, schilderde met +levendige kleuren hoe wonderbaar de stille Cæsarion veranderd was. Hij +scheen werkelijk betooverd te zijn, want nauwelijks hadden Antyllus' +makkers hem toegejuicht en zich bereid verklaard de jeugd van Alexandrië +aan Barine te wreken, toen »de Koning der koningen” eensklaps opstond +van de rustbank, waarop hij tot zoolang bijna onverschillig gelegen had, +om met fonkelende oogen uit te roepen dat, wie zich zijn vriend noemde, +hem bij dezen aanval helpen moest.</p> + +<p>Hier werd hij door een tweede ongeduldig »ga voort!” tot grooter spoed +gedrongen, en nu verhaalde hij minder uitvoerig hoe zij hunne +aangezichten zwart gemaakt en zich met zwaarden en lansen gewapend +hadden. Tegen zonsondergang waren zij in een overdekte boot door het +Agathodemonkanaal naar het Mareotische meer gevaren. Het bleek dat alles +goed van te voren beschikt was, want zij waren precies op het aangegeven +uur aangeland.</p> + +<p>Daar zij zich op het water steeds met krachtigen wijn hadden versterkt, +had hij al moeite gehad om aan wal te stappen en <span class="pagenum" title="123"> </span><a id="p_123"></a>had zich door de +anderen laten voortsleepen. Verder wist hij niets meer, dan dat hij zich +te gelijk met hen had geworpen op een groote harmamaxa<a id="FNa15" href="#FN15" class="fnanchor"><sup>15</sup>)</a>, en daarbij +gevallen was. Toen hij opstond was alles voorbij.</p> + +<p>Als in een droom had hij gezien hoe Scythen en andere bewakers der +veiligheid Antyllus hadden aangegrepen, en hoe Cæsarion op den grond met +een ander lag te worstelen. Als hij zich niet vergiste, den was dat +Barine's verloofde, Dion geweest! Al deze mededeelingen waren door +menigen uitroep van ongeduld en verontwaardiging afgebroken, en nu +stootte Didymus, buiten zich zelven van angst, de vraag uit: »En het +kind—en Barine?”</p> + +<p>Doch Philotas kon geen antwoord geven dan een sprakelooze hoofdbuiging, +en de toorn overmande daardoor zoo zeer den ouden philosoof, dat hij +zijn leerling bij den chiton greep, hem schudde, en toornig toeriep:</p> + +<p>»Weet gij het niet, booswicht? In plaats van haar te beschermen zooals +het uw plicht was tegenover een kind van mijn huis, hebt gij medegedaan +met lichtzinnige verkrachters van zeden en recht, als een handlanger van +deze schaamtelooze aanranders in het koninklijk purper gekleed?”</p> + +<p>De bouwmeester bracht den vertoornden grijsaard in eerbiedige +bewoordingen onder het oog, dat op het oogenblik alles moest achterstaan +bij de noodzakelijkheid om Barine en Dion te laten opsporen. Zijn hoofd +liep om van al zijn werk, maar toch wilde hij spoedig met zijn opzichter +alles bespreken en daarna zelf beproeven zijn vriend weder te vinden.</p> + +<p>»En ik,” riep de oude man, »moet aanstonds naar mijn ongelukkig kind. +Breng mijn mantel Phryx, en mijn sandalen!”</p> + +<p>En toen Gorgias hem vermaande aan zijn leeftijd en het stormachtige weer +te denken, ging hij driftig voort:</p> + +<p>»Ik ga, zooals ik heb gezegd. Al moest de storm mij op den grond +werpen en de bliksemstraal van Zeus mij treffen, wat geef ik daarom! +Op een onheil meer of minder komt het niet aan, in een leven dat ééne +aaneenschakeling van rampen is. Drie zonen heb ik begraven in den bloei +van het leven, en twee heb ik verloren in den oorlog. Barine was mijn +oogappel, en dwaas die ik was, heb ik haar zelf geketend aan den +booswicht, die haar zonnig leven voor goed verduisterd heeft, en nu ik +haar gelukkig dacht, en beveiligd voor zorg en miskenning, aan de zijde +van een voortreffelijk man, wordt misschien haar verloofde gewond of +zelfs vermoord door die vervloekte booswichten, die door hunne hooge +geboorte aan mijn wraak ontsnappen! Zij sleepen haar goeden naam en +mijne grijze haren door het slijk. Mijn tuinhoed Phryx, en mijn staf!”</p> + +<p><span class="pagenum" title="124"> </span><a id="p_124"></a></p> + +<p>Sinds lang woedde de storm om het huis aan de zee, en het zeil dat +gespannen was boven de opening van het impluvium, rukte met luid geraas +aan de metalen ringen die het vasthielden. Nu kwam er zulk een hevige +windvlaag, dat twee vlammen van de drie-armige lamp uitwoeien. Tegelijk +werd de huisdeur geopend, en de Nubische portier van vrouw Berenice kwam +binnen, druipend van den regen, en met de kap van zijn mantel over zijn +bruine hoofd. Hij was in een deerniswaardigen toestand, en kon in het +eerst niet den groet en al de vragen der mannen beantwoorden. Helena had +zich bij hen gevoegd en hield den arm van haar grootmoeder vast. De bode +was geheel buiten adem van het loopen, doch eindelijk kon hij zijn +boodschap overbrengen. Het was niet veel. Barine liet hen enkel weten, +dat, wat zij ook mochten gehoord hebben, haar moeder en zij ongedeerd +waren. Dion had een wond aan den schouder gekregen, maar dat was niet +erg. Zij verpleegde hem met hare moeder. Haar grootouders konden zonder +zorg zijn; de aanslag die tegen haar ondernomen was, was volkomen +mislukt.</p> + +<p>Vrouw Doris die zeer doof was, had te vergeefs met de hand aan haar oor +getracht iets van dit alles op te vangen, en nu zeide Didymus wat Helena +hiervan aan hare grootmoeder overbrengen moest. De oude vrouw placht +naar de lippen van het meisje te zien, en verstond haar beter dan een +ander. Het verheugde Didymus natuurlijk dat zijn lieveling aan het +gevaar ontkomen was, maar toch was hij nog niet geheel gerust. Ook +Gorgias vreesde het ergste nog. Hij wilde zelfs uitgaan op nadere +berichten, en verzekerde den grijsaard dat hij, zoodra hij die +ingewonnen had, bij hem terugkomen zou. Daardoor alleen kon hij hem +afhouden van een nachtelijken tocht door den storm.</p> + +<p>De student Philotas vroeg smeekend met betraande oogen of men hem als +bode wilde gebruiken, doch Didymus beval hem ter rust te gaan. Hij zou +later wel een gelegenheid vinden om goed te maken wat hij door zijn +lichtzinnigheid bedorven had.</p> + +<p>In het stille huis van den geleerde werd dien nacht niet aan slapen +gedacht. Gorgias vertrok, en Helena uitte den wensch om door den ouden +portier naar hare zuster gebracht te worden, maar dien kon Didymus niet +inwilligen. Hij bleef nu met zijn vrouw in het tablinum alleen. Men had +haar enkel gezegd dat Barine door dieven was aangevallen, die haren +verloofde licht hadden gewond; maar haar hart en het gedrag van haren +man maakten het haar duidelijk dat haar iets verborgen werd. Zij +zou er gaarne meer van weten, maar Didymus vond het op dit oogenblik +bezwaarlijk haar met zoo luide stem nog meer mede te deelen, en daarom +moest zij haar verlangen nu tot <span class="pagenum" title="125"> </span><a id="p_125"></a>zwijgen brengen. Doch niemand ging ter +ruste, omdat zij eerst de terugkomst van den bouwmeester wilden +afwachten.</p> + +<p>Didymus was in een leunstoel neergevallen, en vrouw Doris zat in een +hoek aan haar spinnewiel, zonder den draad van het spinrokken af te +winden. Toen zij haar echtgenoot hoorde zuchten en het hoofd in zijn +handen zag verbergen, stond zij op, ging op haar stokje geleund naar +hem toe, en streek hem met de hand over het bijna kale hoofd. Zij sprak +hem daarbij troostend toe, en toen zij de bedroefde uitdrukking toch +nog niet uit zijn gelaat verdwijnen zag, herinnerde zij hem op hare +hartelijke, vriendelijke manier hoe menigmaal zij reeds de wanhoop nabij +geweest waren en toch alles altijd weer goed afgeloopen was.</p> + +<p>»Zie oude,” zeide zij<ins class="corr" id="corr62" title="Bron: .">,</ins> »ik weet wel dat er weder dikke, zwarte wolken +boven ons huis hangen, al weet ik het rechte er niet van. Ik voel alleen +dat een zware slag ons dreigt. En toch, wat kunnen de menschen ons +aandoen, als wij beiden maar bij elkander mogen blijven, wij beiden +oudjes, en dan de kinderen der kinderen die Hades ons heeft geroofd. Als +men zoo samen oud wordt, leert men dat het leven een hoofd heeft met +vele aangezichten. Het kwade van het heden kan evenmin lang duren als +die diepe rimpels in uw voorhoofd. Gij behoeft u voor mij geen geweld +aan te doen, beste man. Laat het maar zoo. Ik behoef mijn oogen maar toe +te doen, om te zien hoe glad en schoon het eens was in uw jeugd, en hoe +vriendelijk gij er weder uit zult zien, zoodra de betere dagen zeggen: +daar zijn wij weer!”</p> + +<p>Hij kuste haar met een weemoedigen glimlach op het grijze haar, en riep +haar toe aan het linker oor, dat beter hooren kon: »Hoe jong blijft gij +nog altijd, oudje!”</p> + +<hr class="fnsep" /> + +<div class="footnote"><a id="FN14" href="#FNa14" class="label"><sup>14</sup>)</a> Leider van het gastmaal.</div> + +<div class="footnote"><a id="FN15" href="#FNa15" class="label"><sup>15</sup>)</a> Gesloten Aziatische reiswagen op vier wielen.</div> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="126"> </span><a id="p_126"></a></p> + +<h2><a id="TIENDE_HOOFDSTUK"></a>TIENDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Een storm uit het Noorden woei over het eiland Pharus en de ondiepten +van Diabathra heen, in de haven van Alexandrië. Op het anders zoo stille +water waren nu golven te zien, en de lantaarn op den lichttoren van +Sostratus scheen zijne heen en weer gaande vlammen met vijandige woede +naar de stad te jagen. De vuren in de pekpannen en de fakkels aan de +kust schenen het eene oogenblik uit te gaan, maar in het volgende +flikkerden zij door den walm heen dubbel helder op.</p> + +<p>De koninklijke haven, een uitgestrekt bekken dat het zuidelijk gedeelte +van de Lochias en een deel van het noordelijke strand van het Bruchium +in een halven kring omgaf, was iederen nacht sterk verlicht, doch heden +schenen de lichten aan de westzijde, bij de ligplaats der koningsvloot, +bijzonder bewegelijk. Kwam dat door den storm? Doch neen! Hoe had die +de eene fakkel op de plaats van de andere kunnen zetten, en lichten of +lantaarns tegen de richting van zijn onstuimige pogingen in, in beweging +kunnen brengen? Het waren echter slechts weinigen, die dit opmerkten, +want hoevelen ook vervuld waren van bange vrees, wie zou zich in zulk +een stormnacht naar buiten op de kade wagen? Bovendien zou niemand +toegang gekregen hebben tot de koningshaven, want zij was aan alle +zijden afgesloten. Ook de havendam, die de koorde was van den boog dien +het land ten westen vormde had slechts ééne opening, en die was, zooals +ieder wist, ook met een keten bespannen, evenals de groote havenmond +tusschen den Pharus en Alveus Steganus.</p> + +<p>Twee uren vóór middernacht kwamen de lichten die zoo wonderlijk bewogen +werden, tot rust, hoewel de storm eer toegenomen dan verminderd was. +Maar het hart der menschen voor wie zij brandden, had zelden zoo +onrustig geklopt als nu. Het waren de regeeringspersonen en hofbeambten +die tot de <span class="pagenum" title="127"> </span><a id="p_127"></a>naaste omgeving der Koningin behoorden: ongeveer twintig +mannen, en Iras was onder hen de eenige vrouw. Zij en de Regent Mardion +hadden deze allen hier bijeengeroepen, daar de brief van Cleopatra haar +toeliet deze gevolmachtigden in het geheim te ontvangen. Na lange +beraadslagingen waren zij overeengekomen de bevelhebbers der kleine +achtergebleven Romeinsche bezetting niet mede uit te noodigen. Het was +immers nog de vraag, of de verwachte personen reeds in dezen nacht +zouden terugkomen, en de Romeinsche krijgslieden, die in het oog van +Marcus Antonius iets beteekenden, waren met hem mede in den oorlog.</p> + +<p>De overdekte doorgang in het midden der afgesloten aanlegplaats van de +koninklijke haven, waar zij verzameld waren, was met vorstelijke praal +ingericht, want de Koningin gebruikte die gaarne. Het ontbrak in de +groote ruimte niet aan gemakkelijke zetels, en menigeen had zich +uitgestrekt op een rustbank, terwijl anderen, door een inwendige onrust +gedreven, op en neer liepen.</p> + +<p>Daar deze gang maanden lang gesloten was gebleven, hadden vledermuizen +er hun nest gemaakt, en toen de lichten ontstoken werden, zag men deze +boven de hoofden der vergaderden rondfladderen. Iras had den bevelhebber +der Mellakes, of jongelingen die een lijfwacht vormden uit de zonen +der edelste Macedonische geslachten, verzocht die lastige dieren te +verjagen, en het gaf den trouwen dienaar der Koningin eenige afleiding +voor zijne zwaarmoedige gedachten, dat hij met zijn zwaard daarnaar kon +slaan.</p> + +<p>Anderen keken liever naar dit onbeduidend gevecht, dan toe te geven +aan de vrees die hen vervulde. De Regent zag sprakeloos naar den +grond, Iras luisterde bleek en verstrooid naar de uitleggingen van den +zegelbewaarder Zeno, en Archibius was naar buiten gegaan om, zonder zich +om den storm te bekommeren, over het onstuimige havenwater heen, naar de +verwachte schepen uit te zien.</p> + +<p>De bedienden, van de fouriers tot de dragers der draagstoelen toe, +zaten bij groepen in een houten halfverlichte schuur, welker zoldering +gesteund werd door bontbeschilderde zuilen, waar de wind doorheen blies. +De Grieken zaten op houten zetels, de Aegyptenaars op matten op den +grond. Den grootsten kring vormden de fouriers, die voor de bagage der +Koningin moesten zorg dragen, benevens de hoogere slaven van het hof, en +eenige kamervrouwen.</p> + +<p>Men had hen gezegd dat de Koningin reeds dezen nacht verwacht werd, +omdat het mogelijk was dat de sterke Noordenwind haar schip ongedacht +snel uit den slag naar huis drijven <span class="pagenum" title="128"> </span><a id="p_128"></a>zou. Maar zij wisten wel beter, +want in paleizen zijn reten en spleten en gordijnen, en daarin woont een +echo van een bijzondere soort, die binnen de muren zelfs, het gefluister +voortdraagt van oor tot oor.</p> + +<p>De vrijgelaten lijfslaaf van den veldheer Seleukus voerde het hoogste +woord. Zijn meester was enkele uren geleden uit de grensvesting +Pelusium, waar hij het bevel voerde, in Alexandrië aangekomen. Een +geheimzinnig bevel van Lucilius, den trouwsten vriend van Antonius, dat +hem overgebracht was door een snelzeiler van Tænarum, had hem hierheen +gevoerd.</p> + +<p>De vrijgelatene Beryllus, een welbespraakt Siciliër, die als +tooneelspeler beter dagen had gekend, eer de zeeroovers hem van zijn +vrijheid hadden beroofd, was menige nieuwstijding te weten gekomen, en +allen luisterden gaarne naar hem, want te Pelusium waren schepen uit het +Noorden aangekomen en deze hadden de slechte berichten, die men in het +Sebasteum had gehoord, bevestigd en aangevuld.</p> + +<p>Als men hem gelooven kon, dan wist hij alles zoo goed alsof hij den +zeeslag zelf had bijgewoond, want hij verzekerde dat hij bij een gesprek +van zijn heer met vele scheepsbevelhebbers en boden uit Griekenland +tegenwoordig was geweest. Ook deed hij het voorkomen alsof hij een trouw +dienaar was die goed zwijgen kon, en enkel mocht bevestigen of ontkennen +wat de Alexandrijnen zelve reeds hadden vernomen. Intusschen bestond +zijn geheele wetenschap in een verward samenraapsel van ware en onware +feiten. Terwijl de Aegyptische vloot bij Actium was verslagen en +Antonius met Cleopatra eerst gevlucht waren naar Taenarum aan de +zuidpunt van den Peloponnesus, beweerde hij, dat het leger te land en +de vloot elkander aan de Peloponnesische kust hadden ontmoet, en dat +Octavianus Antonius vervolgde in de richting van Athene; Cleopatra zou +onderwijl reeds op weg naar Alexandrië zijn.</p> + +<p>Deze »zekere berichten” had hij opgemaakt uit enkele woorden die hij +gehoord had onder den maaltijd, en ook terwijl de veldheer boden afzond +en ontving. In andere opzichten echter was hij geloofwaardiger. Daar de +haven van Alexandrië de laatste dagen afgesloten was geweest, hadden +alle schepen in die van Pelusium mogen binnenloopen, en de kapiteins +waren zoodoende verplicht geweest het eerst aan te komen bij Beryllus' +meester, die de kommandant dier belangrijke grensvesting was.</p> + +<p>Eerst den vorigen nacht was hij uit Pelusium vertrokken. De sterke wind +had de triëre zoo snel voortgejaagd, dat de zeemeeuwen die bijna niet +hadden kunnen bijhouden. Dit wilden zijne toehoorders gaarne gelooven, +want de storm loeide steeds <span class="pagenum" title="129"> </span><a id="p_129"></a>heviger, en gierde door de open ruimte +waarin de bedienden zich bevonden. De meeste fakkels en lampen waren +reeds uitgegaan; uit de pekpannen steeg een dikke zwarte walm omhoog, +waarin men de gele vlammen bijna niet meer kon onderscheiden, en alleen +de gesloten lantaarns gaven nog een flauw licht. Het was dus in die met +rook gevulde, akelige schuur somber genoeg.</p> + +<p>Een der fouriers had voor wijn gezorgd om den tijd wat te korten; maar +men durfde dien niet anders dan in het geheim drinken, en er waren geen +bekers. Zoo gingen de kannen van mond tot mond, maar iedere teug werd +gretig genoten, te meer daar de rook de kelen prikkelde. Beryllus moest +dikwijls midden in zijn verhaal ophouden om al het gehoest, vooral van +de vrouwen. Van alles wat hij zeide beweerde hij echter dat hij voor de +waarheid instond, en vooral aan de voorteekenen die men te Pelusium aan +zijn meester had <ins class="corr" id="corr63" title="Bron: megedeeld">medegedeeld</ins>, hechtte hij zelf veel waarde.</p> + +<p>Eene der kamervrouwen van Iras vertelde hierbij ook van de zwaluwen, +die op de »Antonias” het admiraalschip van Cleopatra, waren gezien. +Zij dacht dat dit nog het slechtste voorteeken van allen was geweest. +Maar Beryllus zag haar met zulk een medelijdenden glimlach aan, dat de +verwachting der anderen nog hooger gespannen werd. De opperfourier riep +dan ook op barschen toon den lastdragers een: »stilte!” toe. Nu hoorde +men in de open zaal een tijdlang ook niets anders dan het langgerekte +fluiten van den wind, nu en dan een commando aan de wachters vóór de +koningshaven, en de stem van den vrijgelatene. Hij sprak zacht, om +daardoor aan zijne geheimzinnige mededeelingen nog meer bekoring te +geven.</p> + +<p>Hij begon met hoogdravende loftuitingen op Cleopatra en Marcus Antonius, +en herinnerde zijn toehoorders dat de imperator een afstammeling van +Herakles was. Daarbij zouden de Alexandrijnen zeker wel weten, zeide +hij, dat de Koningin »de nieuwe Isis” en Antonius »de nieuwe Dionysos<ins class="corr" id="corr64" title="Bron: '"></ins>” +wenschten genoemd te worden. Ieder moest dan ook erkennen, dat hij in +gelaat en houding veel meer op een god geleek dan op een mensch.</p> + +<p>Voornamelijk te Athene had de imperator zich voor Dionysos uitgegeven. +Daar was aan den gevel van het theater een voorstelling van den +gigantenstrijd in reliëf-figuren te zien, een beroemd werk van een ouden +beeldhouwer—dat hij goed kende—en uit dit aan beelden zoo rijk reliëf +was door den storm een afgerukt, en welk zou dat geweest zijn? Geen +ander dan dat van den god Dionysos, het afbeeldsel van Antonius, zooals +hij eens, vóór de oogen der Atheners, in een priëel door wijnranken +begroeid, had zitten drinken. De storm van heden was maar als de adem +van een kind bij den orkaan, die het <span class="pagenum" title="130"> </span><a id="p_130"></a>beeld van het harde marmer waarop +het stond had kunnen losmaken. Maar de natuur spande dan ook al hare +krachten in, als zij de kortzichtige menschen verkondigen moest welke +wereldschokkende gebeurtenissen op handen waren.</p> + +<p>Die laatste woorden sprak hij zijn heer na, die te Athene gestudeerd +had, en wien zij uit de diep ontroerde ziel geweld waren, toen hij van +een ander voorteeken hoorde, waarvan een schip uit Ostia de tijding +medebracht. De bloeiende stad Pisaura....</p> + +<p>Doch hier werd hij weder in de rede gevallen, want velen hadden al weken +geleden gehoord, dat deze plaats in de zee verdwenen was, en zij hadden +alleen de ongelukkige bewoners der stad betreurd.</p> + +<p>Beryllus liet rustig toe dat zij zich zuiverden van de verdenking, als +zou men te Alexandrië deze merkwaardige gebeurtenis minder spoedig +gehoord hebben dan te Pelusium. Toen men hem vroeg wat dat met den +oorlog te maken had, antwoordde hij eerst alleen met een stilzwijgend +schouderophalen, maar nadat ook de opperfourier zijn nieuwsgierigheid +had getoond, ging hij voort: »Dit voorteeken maakte een bijzonder diepen +indruk, want wij wisten wat Pisaura was, of liever hoe het is ontstaan. +De ongelukkige stad, die door den duisteren Hades verzwolgen is, +behoorde op geheel bijzondere wijze aan Antonius, want in de dagen van +zijn voorspoed had hij die zelf gesticht.”</p> + +<p>Bij deze woorden zag hij uitvorschend in het rond, en het ontbrak in +den kring zijner toehoorders ook niet aan teekenen van ontzetting; eene +kamervrouw zelfs gilde het uit, want juist op dat oogenblik had de storm +een fakkel uit den ijzeren ring in den muur gerukt, en die vlak naast de +luisterende schaar neergeworpen. De spanning scheen nu haar hoogste punt +bereikt te hebben, en toch was het Beryllus aan te zien, dat hij zijn +laatsten pijl nog niet verschoten had. De kamervrouw, die ook de anderen +aan het schrikken had gemaakt, werd weer kalm. Zij scheen nu nog het +allermeest te verlangen naar iets nieuws en verschrikkelijks, en zij bad +den vrijgelatene met een smeekenden blik, dat hij toch niets van wat hij +wist zou verzwijgen.</p> + +<p>Hij zag echter hoe het angstzweet op haar voorhoofd stond, en zeide: +»Van het hooren alleen zijt gij reeds buiten u zelve. De steenen beelden +zijn van een hardere stof dan gij, en toch bezitten ook zij een ziel. +Zij zijn of hard of zacht van gemoed, en brengen ons rampen of heelen +onze smart naar dat zij ons goed of slecht gezind zijn. Ieder die zijne +handen smeekend naar hen opheft, ondervindt dat. Zulk een standbeeld +staat ook te Alba. Het stelt Marcus Antonius voor, tot wiens eer de +stad <span class="pagenum" title="131"> </span><a id="p_131"></a>het heeft opgericht. En dit beeld heeft vooruit gezien wat den +man, wiens steenen dubbelganger het is, te wachten stond. Ja, luistert +maar goed! Een dag of vier geleden liet zich bij mijn meester een +scheepskapitein aandienen, en die man heeft in mijn bijzijn, zoo bleek +als een doek, verhaald wat hij zelf had gezien. Het standbeeld van +Antonius te Alba had zweetdroppelen op het gelaat gekregen; de geheele +burgerij was er van ontzet; mannen en vrouwen kwamen met doeken om ze af +te wisschen, maar steeds waren er meer gekomen, en dat dagen en nachten +achtereen. Zoo had dus het steenen beeld vóórgevoeld wat den levenden +Antonius overkomen zou. Het was vreeselijk geweest om te zien, zeide die +man.”</p> + +<p>Hier hield de verhaler een oogenblik op, en door den geheelen kring der +toehoorders liep een koude rilling. Te gelijk hoorde men in de lucht een +geluid alsof er op een metalen schijf geslagen werd, en een oogenblik +later vlogen allen op hun post.</p> + +<p>Ook in den versierden doorgang waren de wachtenden opgestaan. Hier had +men enkel zacht gefluisterd of gezwegen, de aangezichten hadden sinds +lang angstig en somber gestaan, doch thans werden de meesten doodsbleek, +en men durfde elkander bijna niet aanzien.</p> + +<p>Archibius had het eerst van allen den rooden schijn van het licht op den +vuurtoren ontdekt, die het sein was van een naderend koninklijk schip. +Zóó vroeg had niemand dat nog verwacht, en daar voer het nu reeds +voorbij den toren de koninklijke haven binnen. Het kon wel het +admiraalsschip Antonias zijn, hetzelfde waarop de oude zwaluwen hunne +jongen doodgebeten hadden.</p> + +<p>Hoe hoog de golven ook gingen in de wel-beschermde haven, toch brachten +zij het groote gevaarte slechts weinig in beweging. Een ervaren stuurman +moest het voorbij de ondiepten en klippen aan de oostzijde der reede +sturen; want in plaats van, zooals anders, om het eiland Antirrhodus te +varen, zette het koers tusschen dit en de Lochias in, en naderde zóó in +rechte lijn den ingang van de kleine koninklijke haven. Aan weerszijden +daarvan werd in de pekpannen nieuwe hars en werk aangebracht om den weg +beter te verlichten, en de menschen die aan wal stonden, konden nu +duidelijk het schip onderscheiden.</p> + +<p>Het was de Antonias, en toch weder de Antonias niet. De zegelbewaarder +Zeno, die naast Iras stond terwijl zij haar mantel dichter om haar heen +sloeg, maakte haar daarop opmerkzaam en fluisterde haar in het oor: »Het +heeft iets van een vrouw die haar ouderlijk huis in bruidstooi heeft +verlaten, en nu als een arme weduwe daarin terugkomt.”</p> + +<p>Bij deze woorden richtte Iras zich in haar volle lengte op, <span class="pagenum" title="132"> </span><a id="p_132"></a>en +antwoordde scherp: »Of van de zon, die door de nevelen omsluierd is, +maar binnen korten tijd weder zoo heerlijk stralen zal als ooit.”</p> + +<p>»Dat hebt gij mij uit het hart gesproken,” zeide de oude hoveling met +warmte, »voor zoover het de Koningin betreft. Ik bedoelde natuurlijk +niet haar, maar het schip. Gij waart ziek, en kondt dus niet zien hoe +rijk met bloemen gesierd het was, toen de purperen zeilen geheschen +werden, en het vertrok. En nu! Zelfs bij dit onzekere flikkerlicht kan +men zien welk een schade het geleden heeft. Gij behoeft mij waarlijk +niet te herinneren dat onze Cleopatra-zon hare oude kracht spoedig weer +herwinnen zal, maar voor het oogenblik is het hier aan het water en in +dien storm recht ijzig koud, en als ik aan het eerste wederzien +denk....”</p> + +<p>»Ach, was dit maar voorbij!” mompelde Iras, en wikkelde zich nog meer in +haar mantel. Op eens overviel haar een huivering, want het kletterend +geluid der zware kettingen die van den havenmond werden weggenomen, +klonk akelig door de nachtelijke stilte, het was alsof een nachtmerrie +alle aanwezigen benauwde, want het houten gevaarte, dat nu de haven +binnenliep, kwam langzaam en stil als een spookschip nader. Er scheen +geen leven meer te zijn op dat reusachtige, van menschen wemelende +vaartuig, alsof de geheele bemanning aan een vreeselijke pestziekte +bezweken was. Nu en dan een kommando en seinfluit der roeiers was het +eenige teeken van leven aan boord. Op het onafzienbaar lange dek +brandden slechts enkele lantaarns, omdat de schitterende verlichting die +het anders had, de blikken van alle Alexandrijnen zou getrokken hebben.</p> + +<p>Thans was het vlak bij de aanlegplaats gekomen. De toeschouwers volgden +iedere beweging in ademlooze spanning, en zoodra het eerste touw aan de +slaven toegeworpen werd, drongen eenige mannen in Grieksch gewaad +tusschen hen door.</p> + +<p>Zij brachten een gewichtige tijding die geen uitstel <ins class="corr" id="corr65" title="Bron: dulde">duldde</ins> bij den +Regent Mardion, die voor den zegelbewaarder en Iras stond, het somber +gelaat naar den grond gericht. Hij dacht er over na in welke +bewoordingen hij de Koningin zou aanspreken, en het was mogelijk dat +Cleopatra reeds binnen enkele oogenblikken aan wal stappen zou. Niemand +die den lichtgeraakten, grilligen man kende, zou het wagen hem hierin te +storen. En toch deed dat de Macedoniër, die zoo even alle blikken tot +zich getrokken had. Het was de nachtstrateeg, het welbekende hoofd der +politie van de stad.</p> + +<p>»Een enkel woord slechts, heer,” fluisterde hij den Regent toe, »al komt +het u op dit oogenblik ongelegen.”</p> + +<p>»Dat komt het werkelijk zéér,” antwoordde Mardion streng.</p> + +<p><span class="pagenum" title="133"> </span><a id="p_133"></a></p> + +<p>»Laat ons maar zeggen even ongelegen als uwe spoedige uitspraak +noodzakelijk is. De koning Cæsarion en Antyllus hebben met eenige +makkers een vrouw aangevallen. Zij hadden hun gezicht zwart gemaakt, en +er is gevochten. Cæsarion en de geleider der jonge vrouw, een man die +zeer gezien is in den Raad, zijn licht gewond. Te rechter tijd kwamen er +lictoren bij. De jonge lieden worden aangehouden. Eerst weigeren zij +hunne namen op te geven....”</p> + +<p>»Cæsarion licht gewond? Toch niet gevaarlijk?” vroeg nu de Regent +ongeduldig.</p> + +<p>»Dat niet. Zoo spoedig mogelijk wordt de arts Olympus ontboden. Hij +vindt een gat in het hoofd. De aangevallene had hem in den strijd +onzacht op de straatsteenen geworpen.”</p> + +<p>»Dat was Dion, de zoon van Eumenes,” zeide Iras, die oplettend +toegeluisterd had, »en de vrouw is: Barine, de dochter van den schilder +Leonax.”</p> + +<p>»Wist gij dat reeds?” vroeg de nachtstrateeg verbaasd.</p> + +<p>»Dat schijnt zoo,” antwoordde de Regent, en zag daarbij het meisje +veelbeteekenend aan. En terwijl hij zich meer tot haar dan tot den +Macedoniër richtte, voegde hij er bij: »Mij dunkt, wij moesten de jonge +boosdoeners in vrijheid stellen en zoo stil mogelijk naar de Lochias +brengen.”</p> + +<p>»Naar het paleis?” vroeg de beambte.</p> + +<p>»Natuurlijk,” verzekerde Iras. »Ieder naar zijn eigen vertrekken. Daar +moeten zij dan afwachten wat er van komt.”</p> + +<p>»Het overige eerst na de verwelkoming,” voegde de Regent er bij, en de +nachtstrateeg verliet hem met een zelfbewusten groet.</p> + +<p>»Al weder een onheil!” zuchtte Mardion.</p> + +<p>»Jongensstreken,” liet Iras er snel op volgen. »Maar nog erger rampen, +als die bestaan, zouden minder dan niets zijn zoolang zij ons maar niet +duidelijk voor den geest staan. Dit onaangename voorval moet voor de +Koningin verzwegen blijven. Het is nu nog maar een kleinigheid, en dat +moet het blijven. Het staat in onze hand den vergiftigen boom, waarvan +het de vrucht is, met wortel en tak uit te roeien.”</p> + +<p>»Gij ziet er uit, alsof niemand dat beter zou doen dan gij,” zeide de +Regent, »en daarom draag ik het bij dezen aan u op. Het is het laatste, +wat ik in de afwezigheid der Koningin te bevelen heb.”</p> + +<p>»Het zal niet ontbreken aan mijn ijver,” verzekerde zij.</p> + +<p>Nu zag zij naar de landingplaats en ontwaarde Archibius, die daar alleen +en zich in zich zelven gekeerd naar den grond staarde. Een oogenblik +dacht zij er aan haar oom te vertellen wat zij zoo even had gehoord; +maar spoedig kwam zij van haar <span class="pagenum" title="134"> </span><a id="p_134"></a>voornemen terug, en van de fijne lippen +klonk het vastberaden: »neen!”</p> + +<p>Haar vriend was een steen op haar weg geworden, en als het dan zoo zijn +moest, zou zij wel middelen vinden om ook hem uit den weg te ruimen, in +weerwil van zijn zuster Charmion en de oude banden die hem aan Cleopatra +hechtten. Hij was zwak geworden met de jaren, doch Charmion was dat +altijd geweest. Ware Iras' harteleed niet zoo groot geweest, dan zou zij +nu tijd genoeg gehad hebben, reeds nu te bedenken hoe zij dat +<ins class="corr" id="corr66" title="Bron: bewerkstellingen">bewerkstelligen</ins> zou.</p> + +<p>Toen het groote admiraalschip reeds vastgemeerd lag, duurde het nog +eenige minuten eer de eersten die het verlieten, den steiger betraden. +Dat waren twee pastophoren<a id="FNa16" href="#FN16" class="fnanchor"><sup>16</sup>)</a> van Isis, die den beker van Nektanebus, +die tot de tempelschatten der godin behoorde, bewaakten en in een +beschilderde kist droegen. Op deze volgde de eerste kamerdienaar van +Cleopatra. Hij meldde met gedempte stem de komst der Koningin, en gaf +bevel om ruimte voor haar te maken. Van de landingsplaats tot aan de +poort van het Bruchium en die aan de noordzijde, tegenover de paleizen +op de Lochias, werd een dubbele rij fakkeldragers opgesteld, want men +wist niet waar Cleopatra aan wal stappen zou. De kamerdienaar verzekerde +intusschen dat zij althans dezen nacht zou doorbrengen op de Lochias, +waar hare kinderen woonden, en hij beval dat men de meeste fakkels +uitblusschen zou.</p> + +<p>Mardion, de zegelbewaarder, Archibius en Iras stonden vóór al de +overigen bij de brug, toen er eindelijk beweging ontstond op het schip, +en de Koningin verscheen, voorafgegaan door eenige lantaarndragers, en +met een groot gevolg van hofbeambten, pages, kamervrouwen en slavinnen.</p> + +<p>Met haar kleine hand op den arm van Charmion, trad zij met hoog +opgericht hoofd aan land. Een dichte sluier bedekte haar hoofd en +aangezicht, een donker wijd opperkleed haar tengere gestalte. Doch hoe +veerkrachtig was nog altijd haar tred, hoe trotsch en bevallig haar +houding en gang, terwijl zij Mardion en Zeno een groet toewuifde.</p> + +<p>Aan Iras, die voor haar op de knieën gevallen was, stak zij hare hand +toe, ten teeken dat zij op moest staan, en terwijl zij haar op het +voorhoofd kuste, fluisterde zij: »Hoe is het met de kinderen?”</p> + +<p>»Alles goed,” antwoordde het meisje zacht.</p> + +<p>Daarop begroette de aangekomene ook de anderen met een <span class="pagenum" title="135"> </span><a id="p_135"></a>minzaam +handgebaar, maar zij sprak niemand toe, alvorens de Regent naderbij +trad om het woord tot haar te richten. Met een kort: »Dat later!” ging +zij hem echter voorbij. En toen Zeno het portier van haar draagkoets +opende, klonk het met gedempte stem: »Ik ga te voet. Na al dat +dobberen op de golven, kan ik mij van geen draagstoel bedienen. Er is +nog veel te overleggen, en onderweg is mij iets ingevallen. Ik moet den +haven-admiraal en zijn voornaamste raadslieden, de krijgsbevelhebbers, +en de bestuurders der land- en zeemacht bij mij zien; vooral ook den +aristarch en Gorgias. Er is haast bij. In twee uur, neen, in anderhalf, +moeten zij hier zijn. Ik moet hunne plannen en kaarten van de Oostelijke +grens nazien. Vooral de vertakkingen der rivier en de kanalen van de +Delta zijn van belang.”</p> + +<p>Vervolgens wendde zij zich tot Archibius, die bij den draagstoel stond, +en legde haar hand op zijn arm. De sluier verhinderde hem den glans +harer oogen te zien, maar toch was het hem op dit oogenblik alsof die +hem wonderbaar toeblonken, terwijl zij hem met die welluidende stem, die +reeds zoo menigmaal zijn ziel had gevangen, toeriep: »Laat ons voor een +gunstig voorteeken houden, dat <i>gij</i> het weder zijt, die mij in dezen +moeilijken tijd naar het paleis brengt.”</p> + +<p>Hij antwoordde met warmte: »In welken tijd ook, altijd, altijd behooren +deze arm en dit leven u toe.” »Dat wist ik<ins class="corr" id="corr67" title="Niet in Bron.">”</ins>, liet de Koningin op een +toon van vaste overtuiging daarop volgen.</p> + +<p>Zij liet hare hand nog op zijn arm rusten terwijl zij verder ging, en +hij vroeg haar of er werkelijk aanleiding was om van moeilijke dagen +te spreken; maar zij viel hem in de rede en zeide: »Nu niet. Laat ons +daarover zwijgen. Het is erger dan erg—zoo slecht als het kan. Maar +neen, dat is niet waar, want het is maar weinigen vergund te steunen op +een zóó trouwen arm als de uwe.”</p> + +<p>Hij voelde daarbij hoe haar kleine hand zacht zijn arm drukte, en op dat +oogenblik was het of zijn hart weder geheel jong werd. Spreken mocht hij +niet, want haar wensch was bevel, en zoo liepen zij zwijgend verder, +eerst langs den zeekant, toen door de havenpoort, en eindelijk over +de marmeren steenen, die naar het koninklijk paleis leidden. Het was +Archibius te moede alsof hij, in plaats van naar het gesluierde hoofd +der Koningin, opzag naar het met blonde krullen omgeven kopje van een +gelukkig kind. Hij zag in den geest weder de kleine meesteres van den +Epicuristentuin. Hij zag den blik uit hare groote blauwe oogen, die niet +ophield te vragen, en die toch reeds het geheim dezer wereld scheen te +verstaan. Hij geloofde weder den zilverhelderen klank harer stem en den +betooverenden <span class="pagenum" title="136"> </span><a id="p_136"></a>kinderlach te hooren, en hij moest zich geweld aandoen om +niet te vergeten wat er nu van haar geworden was.</p> + +<p>Door dit alles aan het tegenwoordige ontrukt, en toch met het besef dat +hij in dezen moeilijken tijd de gunst van het lot genoot, ging hij naast +haar voort, en geleidde haar door het hoofdportaal tot in het binnenhof +van het paleis. Op den achtergrond opende zich de hooge poort, die +toegang gaf tot de woonkamers en feestzalen der Koningin, en waar +reeds de Regent, Iras, en hare begeleiders gereed stonden om haar te +ontvangen. Links was nog een kleinere deur, waardoor men in het verblijf +der kinderen kwam.</p> + +<p>Archibius was van plan Cleopatra te vergezellen over het verlichte +binnenplein, maar zij wees op de poort van den vleugel der prinsen, en +hij begreep haar.</p> + +<p>Op den drempel liet zij zijn arm los, en toen hij met een diepe buiging +heen wilde gaan, zeide zij vriendelijk: <ins class="corr" id="corr68" title="Niet in Bron.">»</ins>Daar staat Charmion reeds. +U beiden komt het toe mij dáárheen te geleiden waar de jeugd droomt, +en zielsrust zonder smart gevonden wordt. Ik geloof dat gij uit +eerbied voor de Koningin elkander nog niet als broeder en zuster hebt +verwelkomd, na zulk een lange scheiding. Doet dat dan nu, en komt daarna +met mij mede.”</p> + +<p>Met jeugdig-vluggen tred ging zij het atrium binnen en daarna de trap +op, naar de slaapkamer der prinsen en prinsessen.</p> + +<p>Archibius en Charmion deden wat zij gezegd hadden. Zij omarmden elkander +hartelijk, en zij deelde hem in enkele woorden en met de oogen vol +tranen mede, dat alles verloren scheen te zijn. Antonius had gehandeld +op een manier, waarvoor zij geen woorden en geen afkeuring genoeg had. +Waarschijnlijk zou hij Cleopatra wel spoedig volgen;—de vloot, en +misschien ook het leger waren geheel vernietigd. Haar lot berustte in de +handen van Octavianus.</p> + +<p>Nu ging zij hem vooruit de trap op. Daar stond Iras, en naast haar een +Syriër van lange gestalte, die in het oogvallend geleek op Philostratus, +den voormaligen echtgenoot van Barine. Het was diens broeder Alexas, de +vertrouwde gunsteling van Marcus Antonius, bij wien nu ook zijn plaats +moest geweest zijn, en Archibius vroeg met een snellen blik aan zijn +zuster, hoe deze man bij de Koningin kwam?</p> + +<p>»Zijn kunst om in de sterren te lezen,” was het antwoord, »en zijn +vleiende tong. Hij is een indringer van de ergste soort, maar hij +bewijst haar veel dienst en geeft haar afleiding; vandaar dat zij hem +bij zich houdt.”</p> + +<p>Zoodra Iras had gezien waarheen Cleopatra hare schreden richtte, was +zij haar nageijld om met haar mede naar de kinderen <span class="pagenum" title="137"> </span><a id="p_137"></a>te gaan. De Syriër +Alexas had haar slaande gehouden, om haar te verzekeren van zijn +blijdschap dat hij haar wederzag. Reeds vóór de oorlog begon, had +hij haar duidelijk zijne liefde doen blijken, en gedurende de lange +scheiding was hij te haren opzichte niet bekoeld. Evenals bij zijn +broeder, was ook bij hem het hoofd te klein in verhouding tot het +lichaam, doch in het welbesneden gelaat blonken een paar oogen, waaruit +groote scherpzinnigheid sprak.</p> + +<p>Ook Iras zelve scheen verheugd bij het wederzien van den gunsteling, +doch vóór Archibius en zijn zuster de trap op waren, liet zij hem staan +om Charmion, hare tante, met de teederheid van een dochter te omarmen.</p> + +<p>In de voorzaal van de woning der prinsen vonden zij de Koningin. De +gouverneur van de kinderen, Euphronion, wachtte haar daar reeds op, en +deed spoedig en in de meest vleiende bewoordingen allerlei verrassende +mededeelingen omtrent de kinderen en de verwonderlijke gaven, waarmede +zij bedeeld waren. Steeds duidelijker toonden zich die bij ieder +afzonderlijk, nu eens als erfenis hunner moeder, dan weder als die van +hun vader.</p> + +<p>Cleopatra viel hem te midden van dien woordenstroom dikwijls in de rede, +en trachtte daarbij den sluier dien zij om haar hoofd droeg los te +maken, maar dat wilde aan de kleine handen, die aan zulk werk niet +gewoon waren, maar niet gelukken. Zoodra Iras dat bemerkte, was zij zoo +vlug als zij kon de trap opgegaan en bevrijdde haar nu met hare fijne +handige vingers van het lange kanten weefsel.</p> + +<p>De Koningin dankte haar met een genadigen hoofdknik, doch toen de +opper-eunuch de deur van de slaapkamer der kinderen opendeed, riep +zij alleen Archibius en Charmion vriendelijk toe: »Komt mede!” De +gouverneur, die de slaapkamer toch steeds aan de eunuchen en de vrouwen +moest overlaten, trok zich terug, en Iras gevoelde zich zeer beleedigd +dat zij van dit bezoek uitgesloten werd. Zij verschoot van kleur, en +hare dunne lippen klemden zich vaster op elkander. Zij tuurde daarbij +zoo strak naar den mozaïeken vruchtkorf aan hare voeten, alsof zij de +kersen daarin tellen moest. Plotseling streek zij het krullende haar +van haar hoog voorhoofd weg, liep snel de trap af, en riep den pas +aangekomen Alexas aan, die juist het atrium verlaten wilde.</p> + +<p>De Syriër kwam dadelijk bij haar, en prees zich gelukkig dat in dezen +nacht voor de tweede maal zijn zon voor hem opging. Doch zij viel +ongeduldig in: »Geen dwaze vleierijen op dit oogenblik! Het zou voor ons +beiden beter zijn in vollen bitteren ernst bondgenooten te zijn en te +blijven. Ik voor mij ben daartoe bereid.”</p> + +<p><span class="pagenum" title="138"> </span><a id="p_138"></a></p> + +<p>»En ik dan!” riep de Syriër in verrukking uit, en drukte de hand op +zijn hart.</p> + +<p>Intusschen was Cleopatra in het vertrek gekomen waar de kinderen +sliepen. Het was een hooge zaal met veelkleurige tapijten behangen, +terwijl drie lampen van lichtrood glas er een zacht licht verspreidden. +Er heerschte een diepe stilte. Door een boog, die op zuilen rustte van +bont Libysch marmer, werd het ruime vertrek in tweeën gedeeld. In het +eene stonden dicht bij het hooge, door gordijnen afgesloten venster, +twee bedden van ivoor, rustende op den rug van gouden kinderfiguren. Aan +het hoofdeinde prijkten kronen van goud en zilver bezet met paarlen en +turkooizen, en in den geheelen rand van elpenbeen had een kunstvaardige +hand dartele kleine geniën gesneden, dansende bij het gezang der +vroolijke vogels in de bloeiende struiken.</p> + +<p>Een zwaar gordijn hing tusschen de beide bedden, doch de eunuchen hadden +dat bij de komst der Koningen opgetrokken. Nu kon zij beide met één blik +overzien, en het was een liefelijk beeld van zeldzame bekoorlijkheid, +want op die fraaie legersteden sluimerden de tienjarige tweelingen die +Cleopatra Antonius geschonken had: Antonius Helios en Cleopatra Selene. +Het meisje blank en rood, blond en van groote bevalligheid, de knaap +niet minder schoon, doch met gitzwart haar, evenals zijn vader. Beide +gekrulde hoofdjes lagen op zijde en rustten op de hand, die in het +zijden kussen was gedrukt.</p> + +<p>Op een derde bed, aan de andere zijde van den boog, sliep Alexander, de +jongste prins, een aardige zesjarige knaap, de lieveling der Koningin.</p> + +<p>Nadat zij een geruime poos van den aanblik der tweelingen had genoten, +en ieder een zachten kus had gedrukt op de wangen die gloeiden van den +slaap, keerde zij zich naar haar jongste<ins class="corr" id="corr69" title="Bron: .">,</ins> en zonk bij zijn bedje neer +alsof een visioen, dat de hemel haar op dit oogenblik te zien gaf, haar +drong de knieën te buigen. De tranen stroomden uit hare oogen, terwijl +zij het kind behoedzaam naar zich toe trok, het kuste op mond, oogen en +wangen, en het toen weder zachtjes op de kussens legde. Maar de knaap +kon niet weder dadelijk in slaap komen; hij sloeg de ronde armpjes om +den hals zijner moeder, en mompelde daarbij eenige onverstaanbare +woorden. Met genot liet zij dit toe, totdat de slaap hem weder overmande +en zijne handjes terugvielen op het bed.</p> + +<p>Nu drukte zij haar voorhoofd een oogenblik op het elpenbeen van het +ledikant. Zij bad voor dit kind en zijne broeder en zuster. Toen zij +weder opstond, waren hare wangen nat van tranen, en zij drukte de hand +op haar borst. Daarop wenkte zij Charmion en haar broeder om naderbij te +komen, wees hen eerst op den <span class="pagenum" title="139"> </span><a id="p_139"></a>kleinen Alexander, toen op de tweelingen, +en zeide, daar zij beider oogen vochtig zag: »Ik weet het wel, gij +beiden ontbeert dit geluk om mijnentwil. Voor een van deze kinderen zou +een groot rijk mij niet te duur zijn, voor hen allen.... wat is er in de +wereld, dat ik voor hen niet zou willen opofferen? Maar wat is er nog, +dat ik het mijne kan noemen?”</p> + +<p>Bij deze vraag werd haar lachend gelaat plotseling verduisterd. Zij +dacht weder aan den verloren slag. Haar eigen macht was verspeeld, +verloren, en de vrijheid van het vaderland dat zij liefhad, verbeurd. +Reeds strekte Rome de hand er naar uit, om het als een nieuwe +provincie bij de overigen te voegen. Doch dat mocht niet zoo zijn! Het +tweelingpaar dat daar rustte onder de kronen, moest die eenmaal mogen +dragen. En die knaap daar op het kussen? Antonius had reeds zoovele +rijken weggeschonken; wat bleef haar thans nog te geven over?</p> + +<p>Nog eens boog zij zich over het kind. Er moest een schoone droom op hem +nedergedaald zijn, want hij glimlachte in zijn slaap. Een warme stroom +van moederliefde welde eensklaps op in haar ontroerd gemoed, en toen zij +zag hoe ook de speelmakkers harer jeugd met aandoening en teederheid +neerzagen op den kleinen slaper, dacht zij aan haar eigen kindsheid en +aan het stille geluk dat zij gesmaakt had in haar Epicuristen-tuin.</p> + +<p>Macht en grootheid waren voor haar eerst begonnen toen zij dien had +verlaten; maar naar mate die hooger geklommen waren, scheen het +gevoel der zaligheid, die zij eenmaal genoten, en waarnaar zij altijd +terugverlangd had, des te verder verwijderd en des te moeilijker terug +te bekomen. Terwijl zij op dit oogenblik het slapende kind, dat nog geen +smart of onrust kende, in het vredig glimlachende gelaat zag, was het +alsof al de liefde van haar hart in vollen stroom hem tegengolfde, en de +vraag kwam bij haar op, of niet misschien juist deze knaap, voor wien +zij geen kroon meer had, bestemd was de eenige gelukkige van allen te +worden,—gelukkig, in den zin zooals de meester had bedoeld.</p> + +<p>Onder den diepen indruk dezer gedachten wendde zij zich tot Archibius +en Charmion en zeide, om de slapenden niet te wekken, op zachten toon: +»Wat er ook over ons beschikt moge worden, dit kind beveel ik aan uwe +bijzondere liefde en zorg. Wanneer het lot hem den glans der kroon en +het trotsche gevoel van macht ontzegt, leert gij hem dan dat hoogere +geluk kennen, dat—hoe lang is het reeds geleden!—uw vader aan zijne +moeder ontvouwde.”</p> + +<p>Tot antwoord drukte Archibius een kus op haar gewaad en Charmion op hare +handen, maar Cleopatra haalde diep adem, en zeide: »Reeds te lang liet +de Koningin de moeder aan het woord. <span class="pagenum" title="140"> </span><a id="p_140"></a>Ik had verboden dat men Cæsarion +van mijne aankomst verwittigen zou. Dat was ook goed. Vóór dat ik hem +wederzie, moeten de gewichtigste zaken afgehandeld zijn. Binnen een +uur moet ik geheel en al den Staat toebehooren. Maar eerst.... behalve +moeder en Koningin, ben ik ook nog iets anders. Ook de vrouw heeft hare +rechten. Tot morgen mijn vriend, als ik tijd voor u vind! Eerst naar +mijn slaapkamer, Charmion. Doch gij hebt de rust meer noodig dan ik. Ga +met uw broeder mede, en zend mij Iras. Zij zal blijde zijn als zij voor +hare meesteres weder eens haar vaardige handen gebruiken mag!”</p> + +<hr class="fnsep" /> + +<div class="footnote"><a id="FN16" href="#FNa16" class="label"><sup>16</sup>)</a> Aegyptische priesters.</div> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="141"> </span><a id="p_141"></a></p> + +<h2><a id="ELFDE_HOOFDSTUK"></a>ELFDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>De Koningin had het bad verlaten, en Iras had haar altijd nog zwaar, +golvend donkerbruin haar in orde gebracht, en hielp haar nu met het +prachtgewaad, waarin zij de beambten ontvangen wilde, die zij nog in dit +nachtelijk uur wachtende was.</p> + +<p>Zij had zich verwonderlijk goed gehouden. De tijd scheen het niet +te hebben gewaagd de hand te slaan aan dit volmaakte toonbeeld van +vrouwelijke gratie. Maar het scherpe oog der Grieksche ontdekte toch +hier en daar een spoor van het verdwijnen der betooverende jeugd. Zij +had hare gebiedster hartelijk lief, en toch kwam er een heimelijk gevoel +van blijdschap in hare ziel op, zoo menigmaal zij bij haar denzelfden +achteruitgang opmerkte, die zich ook reeds bij haar zelve eenigszins +vertoonde, ofschoon zij eerst zeven en twintig jaren oud was. Zij zou +in staat zijn aan Cleopatra alles af te staan wat zij bezat, maar het +was alsof zij de natuur moest prijzen voor hare rechtvaardigheid, zoo +dikwijls zij bespeurde dat zij de algemeene wet niet geheel ophief ten +gunste van haar koninklijke lieveling.</p> + +<p>»Nu geen vleierij,” verzocht Cleopatra met een weemoedigen glimlach. »De +menschen zeggen dat de werken der Pharao's hier aan den Nijl spotten met +den tijd. Maar dat laat die onverbiddelijke zich niet welgevallen van de +Koninginnen van Aegypte. Dit zijn grijze haren, en die zijn afkomstig +van mijn hoofd, hoe ijverig gij dat ook moogt tegenspreken. En dan die +rimpels aan de ooghoeken op mijn voorhoofd, van wie zijn die anders dan +van mij? En dan die tand, dien de lip toch niet zoo vriendelijk bedekt +als gij beweert? Het was op den avond vóór den ongelukkigen slag dat +hij die schade leed. Mijn lieve, trouwe, bekwame Olympus, de arts der +artsen, is de eenige die iets dergelijks onzichtbaar weet te maken. +Maar ik kon dien grijsaard toch niet mede in den oorlog nemen, en +Glaucus is veel minder handig dan hij. Hoe miste ik den ouden man in +die noodlottige uren! Ik leek in mijn eigen oogen een monster, en +hij.... <span class="pagenum" title="142"> </span><a id="p_142"></a>Antonius' oogen zien dergelijke dingen maar al te goed. Wat is +de liefde van mannen? Een slechte tand kan daar afbreuk aan doen. Eén +kleinigheid die hun kritischen blik mishaagt, giet water op het heetste +vuur. Toen had ik moeilijke uren te doorworstelen, Iras! Menige blik van +hem was als een beleediging voor mij, en dan daarbij nog die martelende +onzekerheid. Ik voelde dat er iets tusschen ons gekomen was, daar was +geen twijfel aan!</p> + +<p>»Het begon al spoedig, nadat hij Alexandrië verlaten had. Het knaagde +als een worm aan mijn ziel, en nu ik weder hier ben, moet ik weten +wat het is. Ik weet, dat hij mij binnen weinige dagen volgen zal. In +Parætonium waarheen hij zich begeven heeft, is Pinarius Scarpus nog met +versche troepen gelegerd. Te Tænarum had hij zich voorgenomen de wereld +die hem zooveel geschonken heeft vaarwel te zeggen, want hij haat haar, +omdat hij haar reden gegeven heeft het hoofd over hem te schudden.... +Maar de oude geest begint al weder te ontwaken, en als de Fortuin hem +weder even gunstig wordt als van ouds, dan voegt zich weldra een groot +leger bij het nieuwe uit Afrika. De Aziatische vorsten.... maar het is +waar, de beheerscheres van den Staat moet zwijgen. Ik ben in dit vertrek +gekomen met het voornemen om aan de vrouw te geven wat haar toekomt, en +dat zal zij ook hebben! Hij zal spoedig hier zijn, want hij kan zonder +mij niet leven. Het is niet enkel de beker van Nektanebus, die hem tot +mij aantrekt!”</p> + +<p>»Toen de grootste onder de grooten, toen <ins class="corr" id="corr70" title="Bron: Julias">Julius</ins> Cæsar te Alexandrië +naar uwe liefde dong en Antonius aan den Kydnos,” merkte Iras op, »toen +hadt gij nog niets van die bokaal gehoord. Eerst twee jaren geleden +veroorloofde Anubis u om het wonderbare voorwerp uit de schatten van den +tempel te leenen, en binnen weinige dagen zijt gij gehouden die terug te +geven. Dat van den beker een geheime invloed uitgaat, is zeker, maar gij +zelve bezit in uw persoon een nog veel grooter toovermacht.”</p> + +<p>„Indien die dan heden nog eens toonde wat zij vermag!” riep de Koningin +uit. »In ieder geval heeft Antonius zich door de kracht van den beker +tot allerlei dingen laten overhalen. Ik ben ook niet ijdel genoeg om te +denken, dat het alleen liefde, de tooverkracht mijner persoonlijkheid +was, die hem in dat ongelukkig uur tot mij trok. Ach, die slag, die +onbegrijpelijke, schandelijke nederlaag! Gij waart ziek in dien tijd, +en kondet onze vloot bij het uitzeilen dus niet zien: maar alle kenners +zeiden, dat er nooit fraaier en grooter schepen geweest waren. Ik was in +mijn recht toen ik vast geloofde dat aan haar de beslissing zou blijven. +Ik mocht haar immers de mijne noemen. Indien wij gezegevierd hadden, +met welk een trots zou ik dan <span class="pagenum" title="143"> </span><a id="p_143"></a>tot mijzelve gezegd hebben: uwe wapenen +hebben den geliefden man de heerschappij over de wereld verschaft! +In de sterren had ik bovendien gelezen dat op de zee het geluk ons was +weggelegd. Aan Anubis die hier, en Alexas, die op het schip van Antonius +was, hadden zij hetzelfde verkondigd. En ook vertrouwde ik op de macht +van den beker, die Antonius reeds zoo dikwijls genoopt had tot iets +waarvan hij vroeger afkeerig was. Om al die redenen zette ik het plan, +om de vloot over ons lot te laten beslissen, door. Maar het was +verkeerd! <i>Hoe</i> verkeerd, zou spoedig genoeg blijken!</p> + +<p>»Had men mij maar vroeger, toen het nog tijd was, medegedeeld, wat ik +later vernam! Na de nederlaag sprak ieder zich meer uit. Dat ééne woord +van een veteraan onder de bevelhebbers van het voetvolk, zou al genoeg +zijn geweest mij de oogen te openen. Hij vroeg Marcus Antonius, waarom +hij toch al zijn hoop vestigde op het zwakke hout, en riep daarbij uit: +»Laat Pheniciers en Aegyptenaars te water strijden, maar laat <i>ons</i> het +land, waarop wij gewoon zijn te overwinnen of te sterven!” Dat alleen, +durf ik zeggen, zou mij te rechter tijd van gevoelen hebben doen +veranderen. Doch het werd mij verzwegen.</p> + +<p>»De slag begon toen de onzen hun geduld reeds verloren hadden. De +linkerlinie van de vloot kwam het eerst op. In het begin zag ik den +strijd aan met spanning en een kloppend hart. De groote schepen bewogen +zich trotsch vooruit. Alles ging voortreffelijk. Antonius hield een +toespraak, en verzekerde de strijders dat onze vaartuigen, zelfs zonder +hun toedoen, door hun grootte en hoogte alleen, noodlottig voor den +vijand moesten worden. Waar vind men een redenaar die zóó zijne +toehoorders medesleept? Ik was dan ook geheel zonder vrees. Hoe zou men +zich kunnen verontrusten, wanneer men zoo zeker de overwinning verwacht? +Toen hij een oogenblik te voren op zijn admiraalsschip gegaan was, en +mij minder hartelijk dan anders vaarwel gezegd had, was het mij veel +angstiger te moede geweest, want ik dacht toen duidelijk te merken dat +zijn liefde verkoelde. Wat was er ook niet van mij geworden, sinds wij +uit Alexandrië gingen, en Olympus niet meer voor mij zorgde! Zóó kon het +niet duren. Ik wilde het oorlogvoeren aan hem alleen overlaten, en hem +zelve niet onder de oogen komen. Het is waar, nog altijd, als hij in den +beker van Nektenebus keek, deed hij wat ik wenschte, maar niet zelden +geschiedde dat met tegenzin. Die duidelijk zichtbare, door niets te +verwijderen rimpels en de jaren, die wreede jaren!”</p> + +<p>»Wat zijn dat voor gedachten!” riep Iras uit. »Laat mij u zweren, +gebiedster, dat gij, zooals gij daar vóór mij staat....”</p> + +<p><span class="pagenum" title="144"> </span><a id="p_144"></a></p> + +<p>»Dat ben ik aan deze toilettafel en de nieuwe middelen van Olympus in +deze doozen verschuldigd! In dien tijd, zeg ik u, kon ik schrikken van +mijzelve. Het verdriet maakt iemand ook niet schooner, en hoe hadden +de Romeinen zich niet uitgelaten over de vrouw die zich mengde in den +oorlog, die het werk der mannen moet zijn! Ik antwoordde in denzelfden +geest, doch ik wilde het niet langer dulden. Ik had al lang van te voren +besloten niet bij den slag te land te zijn, maar, hoewel de kans toen +goed scheen te staan; reeds bij het begin van het gevecht, werd ik er +toe gedreven, Antonius te verlaten en naar mijne kinderen terug te +keeren. Die vragen niet naar de kleur van het haar en de rimpels in het +voorhoofd hunner moeder. En hij—zoodra hij te vergeefs naar mij zou +uitzien zou hij eerst voelen wat hij in mij bezat. Hij zou mij missen en +de oude liefde zou, tegelijk met het vurig verlangen naar mij, weder in +zijn hart ontwaken. Zoodra de vloot de overwinning had behaald, wilde +ik heengaan, het schip doen koers zetten naar het zuiden, en zonder +afscheid naar Aegypte trekken, hem enkel toeroepend: »Tot wederziens in +Alexandrië!”</p> + +<p>»Ik riep Alexas, die bij mij gebleven was, en beval hem mij een teeken +te geven, zoodra de strijd in ons voordeel beslist zou zijn. Ik zelf +bleef op het dek. Ik zag hoe de schepen van den vijand een grooten boog +beschreven. De nauarch<a id="FNa17" href="#FN17" class="fnanchor"><sup>17</sup>)</a> zeide dat dit Agrippa was, die ons wilde +omsingelen. Dat wekte reeds een vreeselijk voorgevoel bij mij op, en het +begon mij al te spijten dat ik mij had ingelaten met dat mannenwerk.</p> + +<p>»Antonius stond op het admiraalsschip en zag naar mij uit. Ik gaf hem +een teeken om hem opmerkzaam te maken op het gevaar, doch in plaats van +mij zooals vroeger, levendig en hartelijk terug te groeten, keerde hij +mij den rug toe. Kort daarna hoorde ik een verschrikkelijk verward +rumoer om mij heen. Het eene schip kwam in aanraking met het andere. +Planken en ijzeren stangen braken met ijselijk gekraak. Het geschreeuw, +gejammer en gesteun der vechtenden en gewonden vermengde zich met het +gedreun der steenen die uit de catapulten vlogen, en den schellen toon +der signalen die als noodkreten klonken. Vlak naast mij vielen twee +krijgslieden door pijlen getroffen, op den grond. Het was ontzettend. +Maar ik verloor niet den moed, zelfs niet toen een eskader—onder +Aruntis—op onze vloot afkwam. Ik zag nog een geheele reeks andere +schepen naderen, en ook hoe een Romeinsch vaartuig door een der mijne, +dat ik Selene had genoemd, werd aangevallen, ter zijde overhelde en +zonk. Dat verheugde mij, en scheen een <span class="pagenum" title="145"> </span><a id="p_145"></a>voorteeken van de overwinning. +Ik beval Alexas nog eens dat hij het schip moest doen wenden, zoodra aan +den afloop niet meer te twijfelen viel. Terwijl ik dit zeide verscheen +mijn dienaar Jason, dien gij wel kent, met eenige ververschingen. Ik nam +een beker, doch ik had dien nog niet aan mijn mond gezet, toen de man +met verpletterden schedel naast mij nederviel, en het vruchtennat zich +vermengde met zijn bloed. Toen voelde ik dat mijn hart ophield te +kloppen, en Alexas vroeg doodsbleek en met een bevende stem: »Beveelt +gij, dat wij ons buiten het gevecht begeven?”</p> + +<p>»Alles wat in mij was drong mij dit te doen, doch ik raapte al mijn +geestkracht bijeen en vroeg eerst den nauarch, die vóór mij op de brug +stond: »Is het voordeel aan onze zijde?” Hij antwoordde met overtuiging: +»Ja!” Nu dacht ik dat de tijd gekomen was, en riep hem toe dat hij het +schip moest omwenden en naar het Zuiden sturen. Maar de man scheen mij +niet te verstaan. Het rumoer van den slag was dan ook steeds grooter +geworden. Ik zond dus, in weerwil van Charmion, die mij smeekte niet op +eigen gezag bevelen te geven, Alexas naar den bevelhebber op de brug. +Terwijl hij met den grijzen zeeman sprak, die hem, ik weet niet wat +toeschreeuwde, zag ik naar de omliggende schepen; ik kon niet meer +onderscheiden of het vriend of vijand was, en terwijl al die rijen +rustelooze roeiers vlak onder mijn oogen zich op en neder bewogen, was +het alsof ieder schip een verbazend groote spin geworden was, en de +lange houten roeiriemen haar pooten waren. Ieder van die ondieren scheen +mij in zijn vreeselijk net te willen vangen, en toen de nauarch bij mij +kwam om mij te bezweren dat ik blijven zou, gaf ik hem gebiedend te +kennen dat hij mij te gehoorzamen had.</p> + +<p>»De ongelukkige man boog, en deed wat zijne Koningin bevolen had. Het +reuzenschip wendde den boeg, en baande zich een weg door al die +verschillende vaartuigen heen. Ik haalde vrijer adem. De dreigende +spinnenpooten werden weder roeiriemen. Alexas bracht mij onder een +afdak, waar geen werptuig mij bereiken kon. Mijn wensch werd vervuld. +Ik was onttrokken aan den blik van Antonius, en nu voeren wij naar +Alexandrië en de kinderen terug. Toen ik eindelijk waagde nog eens om +te zien, bespeurde ik dat ook mijne overige schepen mij volgden. Dat +was niet mijn bedoeling, en ik schrikte niet weinig daarvan. Alexas was +verdwenen. De centurio dien ik beval den nauarch te gebieden signalen te +geven om de andere schepen te doen terugkeeren naar het tooneel van den +strijd, antwoordde mij, dat men zoo even het lijk van den kapitein <span class="pagenum" title="146"> </span><a id="p_146"></a>had +weggedragen; doch mijn bevel moest daarom toch gehoorzaamd worden. Hoe +men dat deed, kan ik niet zeggen, maar in ieder geval werkte het niets +uit, en mijn angstig wuiven kon men op dien afstand niet meer zien.</p> + +<p>»Wij hadden het admiraalschip van Antonius, die altijd nog op de +kommandobrug stond, achter ons gelaten. Terwijl wij dicht langs hem heen +voeren, had ik hem gegroet. Op dat oogenblik kwam hij naar beneden, om +mij, over de verschansing leunende, iets toe te roepen. Ik zie nog hoe +hij zijn handen, tegen elkaar gelegd om een spreekbuis te vormen, aan +zijn gebaarden mond bracht. Maar wat hij zeide, kon ik niet verstaan, +en ik wees alleen naar het Zuiden, dezen kant uit, als het doel van +mijn tocht. In gedachte wenschte ik hem de overwinning toe, en dat deze +scheiding tot heil van onze liefde mocht dienen. Hij schudde het hoofd, +drukte de hand tegen zijn voorhoofd als een wanhopige, en zwaaide met +zijn armen, alsof hij mij een teeken wilde geven; doch de Antonius liet +zijn schip steeds verder achter zich en hield recht op het Zuiden aan.</p> + +<p>»In het heerlijk gevoel van een tweevoudig gevaar ontkomen te zijn, +ademde ik vrijer. Indien Antonius mij lang voor oogen had gehad zooals +ik toenmaals was, hij zou.... Maar welk een jammerlijke dwaling van +een beklagenswaardige vrouw! zeg ik nu.... Op dat tijdstip kon ik nog +niet vermoeden, welk een vreeselijk lot ik in dat uur over ons, onze +kinderen, misschien over de geheele wereld had gebracht, en zoo bleef ik +verdiept in zorgen en gedachten betreffende mijn eigen kleine wereld, +totdat ik vele gewonden mij voorbij zag dragen. Dat gezicht deed mij +pijn; gij weet immers hoe gevoelig ik ben, en hoe slecht ik de smart kan +verdragen en mede aanzien.</p> + +<p>»Charmion bracht mij in de kajuit. Daar werd het mij eerst recht helder +wat ik had gedaan. Ik had gehoopt den gehaten vijand te helpen +vernietigen, en nu was ik het misschien geweest die de brug gelegd had +die hem leidde tot overwinning, heerschappij en tot vernietiging van ons +zelven. Zulke gedachten vervolgden mij als de Erinnyen<a id="FNa18" href="#FN18" class="fnanchor"><sup>18</sup>)</a>, terwijl ik +in de groote kajuitzaal op en neder liep.</p> + +<p>»Plotseling kwam er leven op het dek. Een stoot, gepaard met een +dreunend gekraak, scheen het <ins class="corr" id="corr71" title="Bron: kolosale">kolossale</ins> schip te doen wankelen. +Men vervolgt ons! Een Romeinsch schip entert het mijne! dacht ik, en +greep reeds naar den dolk, dien Antonius mij ten geschenke gegeven had.</p> + +<p>»Maar daar kwam Charmion met een bericht, dat nauwelijks beter was dan +onnoodige vrees. Ik had haar toornig gelast mij <span class="pagenum" title="147"> </span><a id="p_147"></a>te verlaten omdat zij +mij al te oneerbiedig had willen overhalen mijn bevel tot den terugtocht +in te trekken. Nu kwam zij mij doodsbleek mededeelen dat Antonius het +admiraalsschip had verlaten, ons op een klein vijf-roeiersvaartuig +gevolgd was, en zooeven bij ons aan boord was gekomen.</p> + +<p>»Van schrik voelde ik mijn bloed verstijven. Daar komt hij, dacht ik, om +mij te dwingen tot terugkeer naar den slag! Doch toen haalde ik diep +adem, en een trotsch gevoel van eigenwaarde drong mij hem te toonen dat +ik Koningin was, en alleen gehoorzaamde aan mijn eigen wil. Tegelijk +echter voelde ik in mijn hart een neiging om aan zijn voeten te vallen +en hem te smeeken geen acht te slaan op mij, doch alleen bevelen te +geven, die tot de overwinning konden leiden.</p> + +<p>»Hij kwam echter niet, en ik zond Charmion weder naar boven. Hij was +niet in staat geweest van mij gescheiden den strijd door te zetten. Daar +zat hij nu aan den ingang der kajuit met zijn hoofd in de handen, als +een zinnelooze naar de planken van het dek te staren. Hij.... Marcus +Antonius! De dapperste van alle ruiters, de schrik zijner vijanden—als +een herdersknaap, wien door een wolf zijn schapen zijn ontroofd, liet +hij nu zijn armen vallen. Marcus Antonius, de held die duizend gevaren +had getrotseerd, had nu het zwaard weggeworpen! En dat waarom? Omdat een +vrouw had toegegeven aan ijdele vrees, omdat zij naar het verlangen van +haar moederhart geluisterd had en heengegaan was! De man, dien zijne +vermetelheid dikwijls tot roekeloosheid had gebracht, was van alle +menschelijke zwakheden het minst van lafhartigheid te beschuldigen... +En nu?... Maar neen, duizendmaal neen! Eerder laten zich water en vuur +vereenigen, dan Marcus Antonius en lafhartigheid. Hij stond onder de +macht van een boozen geest, een geheimzinnige kracht dwong hem....”</p> + +<p>»Ja, de sterkste van allen, de liefde,” viel Iras de spreekster hier vol +vuur in de rede. »Een liefde, grooter en machtiger dan ooit de ziel van +een man bedwongen heeft.”</p> + +<p>»Zoo is het,” antwoordde Cleopatra met zachte stem.</p> + +<p>Toen vloog er een spottende glimlach over hare lippen en een bittere +twijfel klonk uit hare stem, terwijl zij voortging: »Ware het slechts +die liefde geweest, die twee zielen tot één versmelt, die het hart van +den een verplaatst in dat van den ander, en mijn zielsangst wellicht +overgoot in zijne heldenziel!... doch neen! Vóór den slag waren er +hevige stormen geweest, en dan is het niet altijd mogelijk ons zóó te +toonen als wij zouden wenschen dat onze geliefde ons zag. En zelfs nu, +nadat uwe vaardige hand het hare aan mij heeft gedaan..... dáár <span class="pagenum" title="148"> </span><a id="p_148"></a>in den +spiegel.... dat beeld—het schijnt mij nu slechts als goed onderhouden +overblijfselen....”</p> + +<p>»Maar gebiedster!” riep Iras uit, en hief daarbij hare handen smeekend +op, »moet ik u nogmaals zweren, dat noch de grijze haren, die al lang +weder bruin zijn, noch de enkele rimpels, die Olympus spoedig weder +onzichtbaar zal maken, noch iets anders dat u misschien beangst, aan +uwe schoonheid ook maar de minste afbreuk doet? Ik verzeker u dat de +betoovering van uwe goddelijke schoonheid, van hare overwinning +zeker....”</p> + +<p>»Houd op!” riep Cleopatra. »Ik weet wat ik weet. Geen sterveling kan +ontkomen aan de groote, eeuwige wetten. Even zeker als de geboorte de +aanvang van het leven is, gaat alles wat leeft en bloeit, de verwelking +tegemoet.”</p> + +<p>»Maar,” zeide Iras, »de goden geven aan al hunne werken een +verschillenden levensduur. Gij kent de waterlelie, die slechts één dag +bloeit. Daarentegen staat de duizendjarige sycomore in den tuin van het +Paneum nog altijd frisch en krachtig. Tot nu toe is geen blaadje van uw +bloesem afgevallen, en zoudt gij dan gelooven dat de liefde van den man +die alles voor u heeft opgeofferd, en die u geen week, geen dag meer +missen kan, ook maar het minste verkoelen kan?”</p> + +<p>»Had hij mij maar kunnen missen!” zeide Cleopatra smartelijk. »Maar weet +gij zoo zeker dat het liefde was, die hem mij volgen deed? Ik ben van +een ander gevoelen. De echte liefde verlamt niet, maar verdubbelt al wat +groot is aan een man<ins class="corr" id="corr72" title="Niet in Bron.">.</ins> Dat ondervond ik toen Caesar in dit paleis door +een overweldigende overmacht ingesloten werd gehouden, zijn schepen +verbrand werden, en het water afgeleid werd. Ook bij hem, bij Antonius +mocht ik twintig—wat zeg ik? honderdmaal van dat heerlijke schouwspel +genieten, zoo lang hij mij nog beminde met al de kracht van zijn vurige +ziel. Doch wat bij Actium gebeurde? Die schandelijke vlucht van den +doffer om de duif te achtervolgen, waarop het nageslacht nog na eeuwen +met den vinger wijzen zal.... dat onzalige vergeten van plicht, eer, +roem, het tegenwoordige en de toekomst,—wie niet dieper ziet, zal dat +wel aan den waanzin der liefde toeschrijven, maar ik, Iras—en dat is +het, wat al het haar op mijn hoofd zal doen wit worden, en het overschot +der vroegere schoonheid van uwe meesteres in slapelooze nachten spoedig +verwoesten zal—ik weet het beter! Het was geen liefde, wat Antonius +drong mij te volgen; niet zij was het, die zijn schitterende, trotsche +persoonlijkheid in het stof vertrad; niet zij dwong den halfgod het +onbeduidende spoor te volgen van een voortvluchtige vrouw.”</p> + +<p>Haar stem daalde; zij greep met vastheid de hand van het meisje, +trok haar naar zich toe, en fluisterde haar in: »de <span class="pagenum" title="149"> </span><a id="p_149"></a>beker van +Nektanebus is er bij in het spel. Ja, schrik maar! De krachten, +die van dit wonder-voorwerp uitgaan, zijn inderdaad even vreeselijk +als onnatuurlijk. De magische toovermacht van de bokaal veranderde, +zoo dikwijls ik hem daarin den blik liet slaan, den heldhaftigen +afstammeling van Herakles, den bovenaardschen mensch, in een jammerenden +bloodaard, in dien ineengezonken, gebroken man, dien ik terugvond op het +dek. Gij zwijgt? Uw vlugge tong vindt nu geen enkel gepast antwoord. +Gij zult ook nog niet vergeten zijn hoe gij mij de weddenschap hielpt +winnen, die Antonius noodzaakte in den beker te zien, eer ik dien voor +hem vulde. Hoe dankbaar was ik, toen Anubis eindelijk toe stond dat ik +het wonderwerk uit den tempelschat een tijdlang houden mocht, toen de +eerste proef gelukte, en Antonius op mijn bevel, den schoonen krans +dien hij droeg, op het hoofd van den ouden, norschen leerling van +Aristoteles, Dimodes zette, van wien hij in zijn ziel een afkeer had. +Dat is nog geen jaar geleden, en gij weet hoe zelden ik in het begin de +kracht van het vreeselijke voorwerp te hulp riep. Bovendien gehoorzaamde +mijn geliefde toch ook wel den wenk mijner oogen. Doch later, vóór den +slag.... dat was een verschrikkelijke tijd. Ik voelde dat hij mij, die +alles bederven kon, gaarne naar huis teruggezonden zou hebben. Ik wist +ook, zooals ik reeds zeide, dat er iets tusschen ons gekomen was. Doch +hoewel hij dikwijls op het punt was mij aan de voortdringende Romeinen +op te offeren—ik behoefde hem maar in den beker te laten zien, en toe +te roepen: »Zend mij niet weg; wij behooren bij elkander. Waar een van +ons heengaat, daar gaat de ander mede!” of hij smeekte mij, dat ik hem +niet zou verlaten. Nog op den morgen vóór den slag, gaf ik hem den beker +aan, en drukte hem op het hart, dat hij, wat er ook gebeuren mocht bij +mij blijven moest. En hij heeft mij gehoorzaamd, al was zij, aan wie hij +door tooverkracht gebonden was, een vluchtende vrouw. Het is ontzettend! +Maar heb ik daarom het recht de toovermacht van den beker te vloeken? +Neen! Want zonder dat blinkende voorwerp van den magiër—dat heb ik wel +duizendmaal in slapelooze nachten mij zelve voorgehouden—zou hij in +mijne plaats een andere mede op het schip genomen hebben. Ik geloof ook +dat ik die andere wel ken. Ik bedoel de vrouw wier gezang, vóór ons +vertrek, bij het Adonisfeest ook mijn hart heeft bekoord. Ik merkte bij +die gelegenheid reeds op, hoe hij haar blik zocht. En nu weet ik zeker, +dat het niet alleen mijn oude bedriegelijke vijandin de jaloerschheid +was, die mij waarschuwde. Ook heeft Alexas, de trouwste van zijn +getrouwen, mij alles bevestigd wat ik vreesde. Ach, hij deelde mij nog +<span class="pagenum" title="150"> </span><a id="p_150"></a>meer mede, dat hij uit de sterren gelezen had! Hij kende de sirene ook +wel, want zij is de vrouw van zijn eigen broeder geweest. Om zijne eer +te redden heeft hij de behaagzieke Circe verstooten.”</p> + +<p>»Barine,” klonk het beslist van Iras' lippen.</p> + +<p>»Wist gij het reeds?” vroeg Cleopatra in spanning.</p> + +<p>Het meisje hief nog eens hare handen smeekend naar de Koningin op, en +riep uit:</p> + +<p>»Ik weet van deze vrouw maar al te veel, en mijn hart <ins class="corr" id="corr73" title="Bron: krimt">krimpt</ins> ineen, +o gebiedster, als ik bedenk dat ook ik moet medewerken om dit uur zoo +bedroevend voor u te doen zijn. Maar toch moet ik u alles bekennen. De +geheele stad weet dat Antonius die zangeres heeft bezocht, en ook tot +tweemaal toe zijn zoon bij haar heeft gebracht. Toch is dat nog niets, +want een Barine mededingster van u! dat zou al te belachelijk zijn. +Maar wat kan paal en perk stellen aan de begeerlijkheid van deze vrouw? +Geen rang, geen leeftijd is haar heilig. Het was haar te stil in de +afwezigheid van het hof en het leger. Er waren geen mannen genoeg die +haar de moeite waard schenen, om tot zich te trekken en daarom lokte zij +jongelingen naar zich toe, en geen liet zich sterker door haar boeien +dan de Koning Cæsarion.”</p> + +<p>»Cæsarion!” riep Cleopatra uit, en over hare bleeke wangen vloog een +donkere blos. »En zijn gouverneur Rhodon? En mijn strenge bevelen?”</p> + +<p>»Antyllus bracht hem heimelijk bij haar,” antwoordde Iras. »Doch ik +hield mijne oogen open. De knaap vatte een hevigen hartstocht voor +Barine op. Ik kon niet anders doen dan haar uit de stad te verwijderen, +en Archibius heeft mij daarbij geholpen.”</p> + +<p>»Dan behoeven wij haar niet verder weg te zenden.”</p> + +<p>»Helaas ja! dat is toch nog noodig; want onderweg is Cæsarion met eenige +makkers haar overvallen.”</p> + +<p>»En gelukte die dwaasheid?”</p> + +<p>»Neen, gebiedster. Doch ik wilde, dat zij gelukt ware. Een andere +dwaas, die haar ook bemint, verdedigde haar. Hij verhief zijne hand +tegen Cæsars zoon, en wondde hem. Stel u gerust, gebiedster. Ik bid u, +ik bezweer u.... de wond is niet gevaarlijk! De hartstocht van den +jongeling geeft meer reden tot ernstige bezorgdheid.”</p> + +<p>De Koningin sloot hare roode lippen zoo vast op elkander, dat haar mond +daardoor al de liefelijkheid die hij anders bezat, verloor, en zeide +beslist en streng: »Het is de plicht der moeder, om haar zoon te +beschermen voor de verleidster! Alexas heeft gelijk! Haar ster is in de +baan der mijne gekomen. Dat zulk een vrouw een zwarte schaduw werpen kan +op den <span class="pagenum" title="151"> </span><a id="p_151"></a>weg eener Koningin! Daartegen moet gewaakt worden. Zij is het, +die zich tusschen ons heeft geplaatst, die Antonius.... Maar neen! +waartoe mij zelf een rad voor de oogen gedraaid? De tijd, en wat hij de +vrouw aan bekoorlijkheid ontneemt, is machtiger dan twintig van zulke +kleine verleidsters. En dan de omstandigheden, die verhinderen de schade +te bedekken, die de meest verwende van alle oogen kwetste. Dat alles was +in het voordeel van de zangeres. Ik zie het duidelijk! Haar stonden alle +middelen ten dienste, die ons vrouwen helpen het onaantrekkelijke te +verbergen, en te doen uitkomen wat het oog bekoort,—doch mij niet, +terwijl ik u niet had, noch de beproefde kunst van Olympus. Het +godenbeeld moest zich in den storm op het schip, aan haar aanbidder meer +dan eens vertoonen zonder krans, hoofdtooi of wierook.”</p> + +<p>»Maar gebiedster!” riep Iras. »Al had zij alle kunsten van Aphrodite en +Isis te zamen te baat genomen, toch zou zij zich niet kunnen meten met +u, die immers onvergelijkelijk zijt? Hoe weinig is er toe noodig om een +jongen man, die nog half een kind is, het hoofd op hol te brengen!”</p> + +<p>»Arme knaap!” zuchtte de Koningin, en schudde langzaam haar hoofd. »Ware +hij niet gewond, en deed het niet zooveel pijn te ontberen wanneer men +bemint, dan zou ik er mij in verheugen dat hij ook in staat is wakker te +zijn en te handelen. Wellicht—o Iras, indien dat eens gebeurde! komt, +nu de poort eenmaal opengebroken is, in dit evenbeeld van Cæsar wat het +uiterlijk betreft, ook nog eens de geest en de kracht tot handelen van +dien grooten man voor den dag. Evenals de Aegyptenaars Horus den „wreker +van zijn vader” noemen, groeit uit hem misschien nog eens de verdediger +en wreker van zijn moeder. Hij zal dien gluiperige Octavianus, den +zusterszoon, die hem, den eigen zoon, het erfdeel ontstal, dat weder +afnemen, zoodra Cæsars geest geheel in hem is ontwaakt. Durft gij mij +zweren dat het slechts een lichte wond is?”</p> + +<p>»Dat hebben de artsen mij verzekerd.”</p> + +<p><ins class="corr" id="corr74" title="Niet in Bron.">»</ins>Welaan, dan mogen wij hopen! Dan mag hij in de wereld optreden. +Wij moeten hem ruim baan maken om zijn eigen weg te gaan. Geen dwaze +<ins class="corr" id="corr75" title="Bron: harsttocht">hartstocht</ins> mag hem, als hij hersteld is, verhinderen om +zijn vader te volgen naar de hoogte van roem en eer. Maar laat de vrouw +die hem met hare netten omstrikt, de overmoedige, wier wenschen zich +durven verheffen tot hen die mij het dierbaarst zijn, eens hier komen! +Dan zullen wij eens zien welk een figuur zij maakt nevens mij!”</p> + +<p>»Het zijn zware tijden,” klaagde Iras, verbaasd dat zij de groote +oogen der Koningin eensklaps zag stralen, in het bewustzijn van haar +zegepraal. »Gun aan uw voeten wat ze toekomt: <span class="pagenum" title="152"> </span><a id="p_152"></a>doe ze haar vertreden! Er +zijn op uwen weg reeds genoeg monsters, die gij met uwe schoenzool niet +bereiken kunt. Als zich iets, in zulke dagen van strijd niet op zijde +laat duwen, dan maar in den Hades er mede!”</p> + +<p>»Bedoelt gij moord?” vroeg Cleopatra, terwijl haar edel voorhoofd zich +fronste.</p> + +<p>»Als het zoo zijn moet, ja!” antwoordde Iras met vastheid. »Zoo mogelijk +verbanning op een eiland of naar een oase, maar zoo noodig, dan den +arbeid in de groeve voor de sirene!”</p> + +<p>»Zoo noodig?” herhaalde de Koningin. »Dat moet dus beteekenen: als het +blijkt dat zij de allerzwaarste straf verdient.”</p> + +<p>»Die heeft zij reeds op zich geladen, op het oogenblik toen zij mijne +Koningin bedroefde. In de groeven vergaat iemand de lust om strikken te +spannen voor mannen en jongelingen.”</p> + +<p>»En daar kwijnt men onder vreeselijke pijnen weg, totdat de dood een +einde maakt aan de ellende,” voegde Cleopatra er bij, op een toon van +verwijt. »Neen meisje, deze overwinning is mij te gemakkelijk. Tot nu +toe was het voordeel aan hare zijde, nu komt de beurt aan mij. Maar +zelfs mijn vijand zou ik niet ter dood veroordeelen zonder hem te +hooren, allerminst in dezen tijd, nu ik uit alles leer, wat het zeggen +wil het oordeel af te wachten van een die machtiger is dan wij. Nu deze +vrouw mij, als het ware zelve tot den strijd heeft uitgelokt, zal zij +haar zin hebben. Ik verlang er al naar de zangeres weerom te zien, en de +middelen te leeren kennen, waardoor het haar gelukte zoovelen, <ins class="corr" id="corr76" title="Bron: zooowel">zoowel</ins> +jongelingen als bezadigde mannen, aan haar zegekar te hechten.”</p> + +<p>»Gebiedster!” riep Iras vol ontzetting, <ins class="corr" id="corr77" title="Niet in Bron.">»</ins>gij wilt toch niet...”</p> + +<p>»Ja, ik wil,” viel Cleopatra haar gebiedend in de rede, »ik wil de +dochter van Leonax, de kleindochter van Didymus, die ik beiden +hoogschatte, spreken, eer ik over haar lot beslis. Ik wil een blik slaan +in het hart en de gezindheid van mijn tegenstandster, en dan overwegen +en rechtspreken, eer ik veroordeel. Ik wil den strijd met haar wagen, +waartoe zij immers zelve de minnende vrouw en de moeder uitdaagde! Maar, +het is mijn recht en ik zal er haar toe dwingen, dat zij mij zich zóó +vertoont, zooals Antonius mij in deze laatste weken zoo dikwijls heeft +gezien, niet schooner of jonger gemaakt door de kunst, waarover wij +beiden beschikken.”</p> + +<p>Zonder verder acht te geven op Iras, trad zij aan het venster, en ging +met een snellen blik op den hemel, kalmer voort: »Het eerste uur na +middernacht spoedt ten einde. Al dadelijk zal de beraadslaging een +aanvang nemen. Zij betreft een poging, die nog veel zou kunnen redden. +De zitting zal twee uur duren, misschien ook maar één. De zangeres kan +nog wachten. Waar woont zij?”</p> + +<p><span class="pagenum" title="153"> </span><a id="p_153"></a></p> + +<p><ins class="corr" id="corr78" title="Niet in Bron.">»</ins>In het huis van haar vader, den schilder Leonax, naast den tuin +van het Paneum,” antwoordde Iras met heesche stem. »Indien gij nog +eenige waarde hecht aan mijn gevoelen, gebiedster.....”</p> + +<p>»Op dit oogenblik raadpleeg ik niemand, doch eisch alleen dat mijne +bevelen worden ten uitvoer gebracht!” riep de Koningin met vastheid uit. +»Zoodra de verwachtte personen er zijn.....”</p> + +<p>Juist kwam een kamerdienaar binnen, en meldde de aankomst dergenen, die +zij bij zich geroepen had. Cleopatra liet hen zeggen, dat zij terstond +bij hen verschijnen zou. Daarop wendde zij zich weer tot Iras, en +gelastte haar, met een waren woordenvloed, onverwijld in gezelschap van +een vertrouwd man in een gesloten wagen naar Barine te gaan. Iras zou +wel begrijpen, dat zij onmiddellijk bij haar moest gaan, desnoods haar +uit den slaap wekken. »Alsof de storm haar gedwongen had op het dek van +het schip te gaan,” besloot zij, »zóó wil ik haar zien!”</p> + +<p>Zij greep een tafeltje dat op de toilettafel lag, en kraste in vliegende +haast in het was: »Koningin Cleopatra wenscht Barine, Leonax' dochter, +onverwijld te spreken. Geen oogenblik talmens wordt haar gegund. Zij +moet iedere opdracht van Iras, Cleopatra's afgevaardigde, en van haar +geleider, stipt gehoorzamen.”</p> + +<p>Daarna sloeg zij het tafeltje toe, gaf het aan het meisje over en vroeg: +<ins class="corr" id="corr79" title="Niet in Bron.">»</ins>Wien neemt gij mede?”</p> + +<p>Zonder zich een oogenblik te bedenken, antwoordde Iras: »Alexas.”</p> + +<p>»Goed,” zeide Cleopatra. »Geef haar geen oogenblik tot voorbereidende +maatregelen, welke ook. Maar ik beveel u: vergeet niet, dat zij een +vrouw is.”</p> + +<p>Nu keerde zij zich tot den kamerdienaar, om dien te volgen, doch Iras +snelde haar achterna, om de diadeem op haar hoofd terecht te zetten en +nog eenige plooien van haar gewaad te verschikken.</p> + +<p>Cleopatra liet dat toe, en zeide vriendelijk: »Ik zie dat gij nog iets +op het hart hebt.”</p> + +<p>»Ach, gebiedster!” riep het meisje uit.<ins class="corr" id="corr80" title="Bron: » "> »</ins>Na al deze schokken, al deze +maanden vol aandoeningen, maakt gij nu nog den nacht tot dag, en neemt +nieuwe inspannende zaken op uwe schouders. Als Olympus, de arts.....”</p> + +<p>»Dat kan niet anders,” viel Cleopatra haar met zachtheid in de rede. +»De beide laatste weken waren één lange, donkere nacht. Slechts enkele +uren verliet ik mijn legerstede. Wie iets dat hem het liefst is uit den +stroom moet halen, vraagt niet hoe het koude bad hem bekomen zal. Gaan +wij ten gronde, dan komt het er niet op aan of wij gezond of ziek zijn; +gelukt <span class="pagenum" title="154"> </span><a id="p_154"></a>het daarentegen een nieuwe strijdmacht te verzamelen, en Aegypte +te redden, dan moge het ons gezondheid en het leven kosten. De minuten +die ik van plan ben aan de vrouw toe te staan, tellen mede in dien koop. +Wat er ook gebeure, ik ben bereid het tegemoet te gaan. Ik sta voor een +gewichtig keerpunt in mijn leven. In zulk een tijd rekent men af met +alle verplichtingen die men nog heeft, de groote zoowel als de kleine.”</p> + +<p>Enkele minuten later nam Cleopatra plaats op haar troonzetel en +verwelkomde de mannen, die door hare oproeping in hunne nachtrust +waren gestoord, omdat zij hen een grootsch, verheven denkbeeld ter +beoordeeling wilde voorleggen. Want midden in den grootsten tegenspoed +was dit plan in haar rusteloozen geest ontstaan, door den wensch om den +zegevierenden vijand nieuwen tegenstand te bieden.</p> + +<p>Vele jaren geleden, toen zij volgens den wil van haar vader, den troon +deelde met een knaap, en deze met zijn voogd Pothinus, haar gedwongen +hadden uit Alexandrië te vluchten, had zij aan de oostzijde van de +Delta, op de landengte die Aegypte met Azië verbond, de overblijfselen +van een kanaal gevonden, dat ondernemende Pharao's in den ouden tijd +gegraven hadden, om de Middellandsche Zee te verbinden met de Roode Zee.</p> + +<p>Reeds toen had zij dit, nu bijna verdwenen werk haar aandacht waardig +gekeurd. Vol belangstelling had zij de Aeanieten die daar woonden, +uitgevraagd naar de overblijfselen van dezen waterweg, en zelfs eenigen +daarvan, in den tijd toen zij toch niets anders kon dan afwachten, zelve +bezocht. Daarna had zij het mogelijk geacht, door inspanning van alle +kracht het kanaal weder bevaarbaar te maken, dat de Pharao's reeds +hadden gebruikt, om met hunne schepen van de eene zee in de andere te +komen. De eerste Darius, de stichter van het Perzische wereldrijk had +het, nog geen vijfhonderd jaren geleden, reeds ter beschikking van zijn +vloot gesteld.</p> + +<p>Cleopatra had zich met haar rustelooze weetgierigheid dat alles doen +uitleggen, en zich in dagen van rust meermalen beziggehouden met het +plan om de Grieksche met de Arabische zee in verbinding te brengen. +Duidelijk, aanschouwelijk en grondig, op vele punten beter ingelicht dan +de waterbouwkundigen zelve, zette zij nu voor de vergaderde mannen van +het vak uiteen, wat haar plan was. Indien het uitvoerbaar bleek, dan +zouden de gespaarde schepen der vloot, en andere, die nog op de reede +van Alexandrië lagen, over de landengte heen in de Roode Zee worden +gebracht, en zoo voor Aegypte gered en den vijand onttrokken worden. Met +behulp van deze strijdmacht zou men weder van alles kunnen ondernemen; +daardoor kon het mogelijk zijn den tegenstand aanmerkelijk langer te +doen <span class="pagenum" title="155"> </span><a id="p_155"></a>voortduren, en den tijd te gebruiken om nieuwe hulpmiddelen en +bondgenooten te verzamelen.</p> + +<p>Ging men later weder tot een aanval over, dan kon zij beschikken over +een machtige vloot, en men kon voor die, welke te Klysma lag, nog een +aantal kleinere schepen bouwen, op grond der ondervindingen die bij +Actium waren opgedaan.</p> + +<p>De mannen die van hun nachtrust afstand hadden moeten doen, hoorden vol +verbazing naar de welsprekende woorden dezer vrouw, die midden onder den +zwaarsten druk der omstandigheden een plan tot redding had bedacht, dat +zóó omvangrijk was en beter scheen doordacht te zijn, dan wanneer het +van hen zelve uitgegaan ware. Zij volgden haar met gespannen aandacht, +van woord tot woord. En hare rede nam steeds hooger vlucht en verkreeg +meer kracht en diepte, naarmate zij duidelijker de echte bewondering +en geestdrift zag, waarmede zij naar haar luisterden. Het verrassende +voorstel scheen zelfs den oudste en bedachtzaamste niet geheel +onmogelijk en onuitvoerbaar. Sommigen echter hielden de moeilijkheden +die een verhevenheid van den grond, in het midden der landengte, dreigde +op te leveren, voor onoverkomelijk. Ook Gorgias die zijn vader geholpen +had bij de herstelling van het Serapeum aan de oostzijde van de Delta, +en zoodoende de landstreek van Heroonpolis had leeren kennen, deelde die +vrees. Maar waarom zou hetgeen in Sesostris' tijd gelukt was, ook nu +niet slagen? Bedenkelijker nog was de korte tijdruimte waarover men te +beschikken had, en daarbij de mededeeling dat bij den aanleg van het +kanaal, dat Pharao Necho bijna had voltooid, 120,000 arbeiders omgekomen +waren. De waterweg was destijds niet gereed gekomen, omdat het orakel +had gezegd dat hij enkel voordeel zou opleveren voor de Pheniciers.</p> + +<p>Dit alles werd overwogen, maar kon toch het gevoelen niet aan het +wankelen brengen, dat het plan der Koningin onder bijzonder gunstige +omstandigheden uitvoerbaar was, al moesten ook, ter verwezenlijking er +van, bergen van bezwaren worden geslecht. Allen die anders op het veld +bezig waren, en niet in het leger werden gebruikt, moesten tot den +arbeid worden opgeroepen. Het werk kon geen uur uitstel lijden. Waar +geen water was om de schepen te dragen, moest men maar trachten ze +over het land te sleepen. Aan hulpmiddelen zou het niet ontbreken. De +werktuigkundigen die de obelisken en colossen van den waterval naar +Alexandrië hadden verplaatst, zouden hier weder eens toonen wat hunne +vindingrijkheid en werktuigen vermochten.</p> + +<p>Nooit had de werkzame, tot daden aanvurende geest van Cleopatra in een +vergadering levendiger, ja hartstochtelijker ingenomenheid <span class="pagenum" title="156"> </span><a id="p_156"></a>met hare +plannen gewekt dan in deze nachtelijke bijeenkomst. Toen zij eindelijke +gesloten werd, klonken luide toejuichingen uit den mond der +geestdriftige mannen.</p> + +<p>De terugkomst der Koningin en alles wat de leden van den Raad gehoord +hadden van den verloren slag, moesten zij zorgvuldig geheim houden.</p> + +<p>Gorgias behoorde ook tot de leiders der onderneming, en Cleopatra's +geestkracht, haar stem, haar hartveroverende bevalligheid hadden hem zóó +verrukt, dat hij reeds meende te bemerken dat een nieuwe liefde die voor +Helene begon te verdringen<ins class="corr" id="corr81" title="Bron: ,">.</ins></p> + +<p>Het was immers een dwaasheid zulke verheven wenschen te koesteren; en +toch zeide hij tot zich zelven, dat hij nooit een vrouw ontmoet had, die +hem meer aantrok dan Cleopatra. Met dat al dacht hij met warmte aan de +kleindochter van den <ins class="corr" id="corr82" title="Bron: plilosoof">philosoof</ins>, en het deed hem leed, dat hij +nauwelijks tijd zou kunnen vinden, om afscheid van haar te nemen.</p> + +<p>De zegelbewaarder Zeno, Dion's oom, had hem bij zijn binnenkomen in +de vergaderzaal op een wonderlijk geheimzinnige wijze naar zijn neef +gevraagd. Hij had hem ten antwoord gegeven dat de wond die Cæsarion hem +met een kort Romeinsch zwaard, in zijn schouder had toegebracht, wel is +waar niet licht was, maar tocht naar de meening der artsen, geneeselijk.</p> + +<p>Dat had den oom schijnbaar bevredigd. Vóór dat de bouwmeester hem nog +goed op het hart kon drukken zijn neef de beschermende hand boven het +hoofd te houden, had hij zich verontschuldigd, en met een groet aan den +gewonde hem den rug toegekeerd.</p> + +<p>De hoveling was nog niet overtuigd hoe hare koninklijke majesteit dit +pijnlijke voorval opvatten zou, en bovendien was hij werkelijk met +bezigheden overstelpt. De nieuwe onderneming eischte het uitgeven van +een groot aantal volmachten, die allen door zijne handen moesten gaan.</p> + +<p>De Koningin gaf aan ieder der deskundigen, aan wie zij de uitvoering van +haar plannen toevertrouwde, een vriendelijk, aanmoedigend woord ten +afscheid mede. Ook aan Gorgias veroorloofde zij haar kleed te kussen, +waarbij zijn bloed weder sneller stroomde. Hij voelde een neiging om +zich aan de voeten van deze wonderbare vrouw te werpen en met zijne +diensten ook zijn leven tot hare beschikking te stellen. En Cleopatra +merkte den dwependen blik zijner oogen maar al te goed op.</p> + +<p>Men had ook hem genoemd onder de vereerders van Barine. Die vrouw moest +toch wel iets buitengewoons hebben! Maar zou zij er in geslaagd zijn een +schaar van ernstige mannen te ontvonken voor een groot, bijna onmogelijk +plan, hen tot zulk <span class="pagenum" title="157"> </span><a id="p_157"></a>een geestdriftvolle bewondering op te voeren, zooals +het haar, de overwonnene, de bedreigde, zooeven was gelukt? Dat zeker +niet!</p> + +<p>Zij voelde zich juist in de stemming om Barine als rechtspreekster en +als gelukkige mededingster te gemoet te gaan.</p> + +<p>Te midden van al hare ellende doorleefde zij nu een heerlijk uur. +Met blijden trots gevoelde zij opnieuw dat haar geest, nog frisch en +ongebogen, instaat was de besten te overvleugelen. Neen, waarlijk! Zij +had nog geen tooverbeker noodig om de harten te winnen!—</p> + +<hr class="fnsep" /> + +<div class="footnote"><a id="FN17" href="#FNa17" class="label"><sup>17</sup>)</a> Scheepskapitein.</div> + +<div class="footnote"><a id="FN18" href="#FNa18" class="label"><sup>18</sup>)</a> Wraakgodinnen.</div> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="158"> </span><a id="p_158"></a></p> + +<h2><a id="TWAALFDE_HOOFDSTUK"></a>TWAALFDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Sedert een uur bevond Barine zich in het paleis. Het rijk gemeubelde +vertrek, waarin men haar had binnengeleid, lag boven de zaal waar +Cleopatra zitting hield, en nu en dan deed zich door den stillen nacht +de stem der Koningin of de luide toejuichingen der vergadering hooren.</p> + +<p>Barine luisterde daarnaar, zonder zelfs te beproeven, den zin der +woorden, die tot haar doordrongen, te verstaan. Zij verlangde +alleen naar afleiding van de diepe, bittere aandoeningen die haar +hart vervulden. Ja, diep en bitter tot heftigheid toe, was haar +opgewondenheid in dit oogenblik, en zij gevoelde daarbij tegelijk hoe +deze driftige wrok geheel in tegenspraak was met haar eigenlijk wezen.</p> + +<p>Het is waar, ook het gedrag van Philostratus had in den tijd van haar +ongelukkig huwelijk, haar kalme, heldere ziel dikwijls tot in haar +diepste diepte geschokt, en toen later zijn broeder Alexas haar met +schandelijke voorstellen tot wanhoop had gebracht, was bij die stormen +in haar ziel nog groote bitterheid gekomen. Maar daarover kon zij zich +nu verheugen, want zonder dien geweldigen opstand ten tijde van den +strijd, zou zij misschien door een smachtend verlangen naar rust voor +hem bezweken zijn.</p> + +<p>Eindelijk, eindelijk was het haar en haar vrienden door groote +offers gelukt, haar uit dien nood te redden. Philostratus had zich de +toestemming, om haar de vrijheid te hergeven, laten afkoopen. Ook van de +herhaalde aanzoeken van Alexas had zij sinds lang rust gekregen, want +eerst was hij door zijn beschermer Antonius als gezant uitgezonden, en +later genoodzaakt hem te vergezellen in den oorlog<ins class="corr" id="corr83" title="Niet in Bron.">.</ins></p> + +<p>Hoe had zij daarna genoten van de vreedzame dagen in het huis van haar +moeder. Aanstonds was de kalme tevredenheid, die zij reeds voor altijd +verloren waande, in haar gemoed <span class="pagenum" title="159"> </span><a id="p_159"></a>teruggekeerd, en op dezen dag had +het lot haar den rijksten zegen geschonken, dien zij nog ooit had +ondervonden. Wel had zij daarvan nog maar enkele uren genot gehad, +want door den aanval der woeste jongelingen en de verwonding van haar +verloofde was er een donkere schaduw op gevallen. Alweder had haar +moeder gelijk gehad, toen zij met zulk een overtuiging voorspeld had, +dat op het eerste ongeluk een tweede zou volgen.</p> + +<p>Midden in den nacht was men Barine uit haar vredige omgeving, en van +de legerstede waar haar gewonde minnaar lag, komen weghalen. Dit was +geschied op bevel van de Koningin, en in hare bittere verontwaardiging +erkende zij dat de mannen wel gelijk hadden wanneer zij de dwingelandij +vloekten, die een vrij mensch tot een willoos voorwerp verlaagde. Wat +haar te wachten stond, was zeker niets goeds. Dat bemerkte zij wel aan +de personen die haar op dit ongewone uur uit naam van Cleopatra kwamen +ontbieden. Dat waren immers hare ergste vijanden! Iras, die haar +verloofde voor zich zelve wenschte, zooals Dion haar had bekend, en +diezelfde Alexas, wiens aanzoek zij had afgewezen op een wijze, zooals +een man nooit vergeeft.</p> + +<p>Hoe Iras te haren opzichte gezind was, had zij reeds ondervonden. Dat +slanke meisje met het smalle hoofd, den fijnen neus, de kleine kin en +de spitse vingers, leek haar een lange, scherpe doorn. Deze vreemde +vergelijking was al bij haar opgekomen op het oogenblik toen zij haar, +in stijve, trotsche houding, den last der Koningin met haar schrille, +hooge stem voorgelezen had. Alles aan dit harde, koude, vijandige +schepsel scheen puntig als een stekel, en gereed om haar in het verderf +te storten.</p> + +<p>Haar overbrenging uit het huis harer moeder naar het koninklijk paleis +was vlug en eenvoudig in zijn werk gegaan. Na den aanslag, waarvan +zij eigenlijk weinig had gezien omdat zij, door vrees en ontzetting +overmand, de oogen gesloten had, was zij met haar gewonden geliefde naar +huis gereden. Daar had de arts hem verbonden, en vrouw Berenice had haar +eigen slaapvertrek spoedig en met zorg in een ziekenkamer herschapen.</p> + +<p>Barine was geen oogenblik van zijne zijde geweken, doch eerst had +zij zich verkleed, want zij wist hoe hij gesteld was op uiterlijken +tooi. Toen zij vóór zonsondergang terugkwam van het bezoek bij haar +grootouders, was zij even alleen met hem gebleven. Hij had haar toen op +den arm gekust, en gezegd dat er geen fraaier waren, zoo ver er Grieksch +gesproken werd. De kostbare gesneden steen die hem sierde, was die eer +waard. Daarom had zij dan ook met opzet haar reiskoffer weder geopend +<span class="pagenum" title="160"> </span><a id="p_160"></a>en den armband daaruit genomen, dien Antonius haar had vereerd. Deze +versierde nu haar bovenarm, toen zij weder bij hem in de ziekenkamer +kwam.</p> + +<p>Hij had haar eens gezegd dat hij haar het liefste zag in het eenvoudige +witte gewaad, waarin zij hem, weinige dagen geleden, toen hij alleen met +Gorgias bij haar was, tot na middernacht zijn meest geliefde liederen +voorgezongen had, alsof die alleen voor hem waren bestemd. Daarom was +dan ook nu hare keus op dat kleed gevallen, en zij was daar nu blijde om +toen zij zag hoe innig gelukkig en dankbaar de gewonde de oogen op haar +liet rusten, terwijl zij zich tegenover hem neerzette.</p> + +<p>De arts had hem het spreken verboden, en zooveel mogelijk slaap +voorgeschreven. Daarom had Barine maar stil bij hem gezeten en zijn hand +vastgehouden, om hem, als hij de oogen open deed, een hartelijk woord +van liefde en opwekking toe te fluisteren.</p> + +<p>Urenlang had zij zoo bij hem gezeten, en was alleen van haar post gegaan +om hem geneesmiddelen toe te dienen of, met behulp harer moeder, nieuwe +omslagen op de wond te leggen. Als daarbij zijn mannelijk gelaat zich +van pijn vertrok, dan had dat haar ook pijn gedaan, maar toch was over +het geheel een stil en vredig gevoel van welbehagen over haar gekomen. +Zij had zich zoo veilig en geborgen gevoeld in het bezit van den +geliefden man, ofschoon zij zich ten volle bewust was van de gevaren, +die hem, en misschien ook haar zelve, bedreigden. Maar het veilig gevoel +in haar hart vervulde haar geheel en al, en drong allen angst naar den +achtergrond. Vóór hij de hare was, had zij vele anderen hoog gesteld +en hun aangenamen omgang gewaardeerd, enkele zelfs waren haar +begeerenswaardig voorgekomen, doch Dion was het geweest, die in hare +levendige, doch weinig hartstochtelijke ziel voor het eerst den warmen +gloed eener groote, ware liefde had gewekt. Het was als een heerlijk +wonder, wat in de laatste dagen met haar was gebeurd. Hoe lang had zij +gevreesd en gesmacht, totdat haar vurigste hartewensch werd vervuld! +Thans had Dion haar zijne liefde geschonken, en niets kon haar die meer +rooven.</p> + +<p>Gorgias en de zoons van haar oom Arius hadden haar voor korten tijd in +hare rust gestoord. Nadat zij met goede tijdingen vertrokken waren, had +vrouw Berenice haar dochter ernstig verzocht te gaan liggen, en haar +hare plaats aan het ziekbed over te laten. Barine had daartoe echter +niet kunnen besluiten, en had juist de blonde haren losgemaakt en die +opnieuw laten vlechten en om het hoofd leggen, toen, te twee uur na +middernacht, met onbescheiden drift aan de vensterluiken werd geklopt. +Vrouw Berenice was op dat oogenblik juist bezig den omslag <span class="pagenum" title="161"> </span><a id="p_161"></a>op de wond +te vernieuwen; daarom was Barine zelf naar het atrium gesneld om den +portier te wekken.</p> + +<p>De oude man was nog niet in de rust, en haar daardoor vóór geweest, en +nu had zij met een gedempten kreet van ontzetting, in den eersten +persoon die de verlichte voorzaal betrad, Alexas herkend. Iras was hem +op den voet gevolgd, gesluierd, want buiten huilde nog altijd de storm. +Ten laatste was ook nog een lantaarndrager meê naar binnen gekomen.</p> + +<p>De Syriër was de verschrikte jonge vrouw met een deftige buiging +tegemoet gegaan, maar Iras had, zonder haar te groeten, of een enkel +woord ter voorbereiding te zeggen, het bevel der Koningin herhaald, en +haar bij het licht van de lantaarn voorgelezen wat Cleopatra in het +wastafeltje had gekrast.</p> + +<p>Daarop had Barine, bleek en nauwelijks zich zelve meester, de boden der +Koningin verzocht binnen te komen, en haar tijd te laten zich tot den +nachtelijken tocht voor te bereiden en hare moeder vaarwel te zeggen, +doch Iras had haar met geen antwoord verwaardigd, en alleen, alsof zij +hier te gebieden had, den poortwachter bevolen onverwijld den mantel +zijner meesteres te halen.</p> + +<p>Terwijl de oude zich met bevende knieën verwijderde, had Iras gevraagd +of de gewonde Dion zich daar bevond? Barine, die door deze vraag de +bezinning terugkreeg, had met een afwerend gebaar trotsch geantwoord, +dat het bevelschrift der Koningin haar niet gebood zich in haar eigen +huis aan een verhoor te onderwerpen.</p> + +<p>De andere had hierop de schouders opgehaald, en op een schamperen toon +Alexas toegeroepen:</p> + +<p>»Het is waar, ik heb te veel gevraagd. Wie zoovele mannen van iederen +leeftijd tot zich trekt, hoe kan die van ieder afzonderlijk weten waar +hij is?”</p> + +<p>»Het hart heeft anders een goed geheugen,” gaf de Syriër ten antwoord; +maar Iras riep verachtelijk: »het hart?”</p> + +<p>Vervolgens bleef het stil, totdat in plaats van den poortwachter, vrouw +Berenice zelve met den mantel aan kwam loopen. Zij legde dien, bleek en +met witte lippen, om de schouders harer dochter, en fluisterde haar +daarbij met vochtige oogen en nauwelijks in staat om te spreken, eenige +teedere en geruststellende woorden toe. Iras maakte hier echter spoedig +een eind aan, daar zij Barine verzocht met haar in den wagen te stappen.</p> + +<p>Moeder en dochter omhelsden en kusten elkander; daarna bracht de +gesloten wagen de vervolgde en beschuldigde vrouw door storm en +duisternis, naar de Lochias.</p> + +<p>Totdat zij in het vertrek waren gekomen, waar Barine op de <span class="pagenum" title="162"> </span><a id="p_162"></a>Koningin +moest wachten, was tusschen haar en Iras geen enkel woord gewisseld. +Hier trachtte de laatste haar aan het spreken te brengen, maar reeds op +de eerste vraag antwoordde Barine dat zij haar niets te zeggen had.</p> + +<p>In het vertrek was het zoo helder licht, alsof het dag was, maar toch +flikkerden de vlammen onrustig heen en weder, daar de lucht aan beide +zijden van die hoekkamer door de reten der vensterluiken binnendrong, +en daardoor een sterke tocht ontstond. Barine sloeg haar mantel vaster +om zich heen, en de storm, die van den zeekant om het paleis gierde, +was in overeenstemming met de onrust harer ziel. Hetzij zij den blik +naar binnen of om zich heen sloeg,—niets kon haar rust geven dan de +zekerheid zich bemind te weten. Dat was het wat haar tot nu toe alle +vrees ontnomen had. Nu kwam er nog verontwaardiging bij, en zoodoende +kon de angst niet de overhand op haar verkrijgen. En toch, als zij kalm +nadacht, wist zij dat zij van alle zijden door gevaren werd bedreigd. +Dit bemerkte zij reeds aan de wijze waarop Iras en Alexas met elkander +fluisterden, zonder op haar te letten, want zóó onwellevend zijn lieden +die aan het hof verkeeren alleen jegens diegenen, van wie zij weten dat +hun de ongenade of ook de toorn van den heerscher boven het hoofd hangt.</p> + +<p>Wel had Barine in haar huwelijk met den man, die zoo geheel zonder +fijngevoeligheid, en even boosaardig als welbespraakt was, véél leeren +verdragen wat haar in het begin zeer moeielijk viel, maar toen zij +Alexas, na een opmerking van Iras, die haar zelve gelden moest, luid +hoorde lachen, moest zij zich geweld aandoen, om haar vijandin niet in +het gezicht te zeggen hoe diep verachtelijk zij de laffe wreedheid van +haar gedrag vond. Toch gelukte het haar het stilzwijgen te bewaren. Maar +die verkropte toorn moest toch op de eene <ins class="corr" id="corr84" title="Bron: af">of</ins> andere wijze een uitweg +zoeken, en terwijl de smart harer gepijnigde ziel haar hoogste punt had +bereikt, vloeiden de heete tranen over haar wangen.</p> + +<p>Ook dit had haar tegenstandster opgemerkt, en haar daarom tot een +mikpunt van haar geestigheden gemaakt. Ditmaal echter had de spot haar +uitwerking op den Syriër gemist, want in plaats van te lachen, was hij +ernstig geworden, en fluisterde het meisje iets toe, dat Barine voor +eene berisping of een waarschuwing hield. Doch Iras had hierop enkel met +een minachtend schouderophalen geantwoord.</p> + +<p>Barine had al lang gezien, dat haar moeder haar, in den angst en de +verwarring van het oogenblik, haar eigen mantel, <ins class="corr" id="corr85" title="Bron: inplaats">in plaats</ins> van den +haren, omgeslagen had; ook deze kleinigheid vond haar vijandin niet +te gering om er een beleediging aan vast te <span class="pagenum" title="163"> </span><a id="p_163"></a>knoopen. Toch was al die +kinderachtige overmoed, die nu het anders geenszins onbeduidende meisje +geheel scheen te beheerschen, slechts een masker, waaronder zij haar +eigen bittere zielesmart bedekte. Aan de vroolijkheid, die de mantel +van haar slachtoffer bij haar scheen op te wekken, lag een ernstige +overweging ten grondslag. Het grijze, slecht passende kleedingstuk +misvormde Barine, en Iras wenschte voor de Koningin de zekerheid, dat +zij hare mededingster ook in uiterlijke bekoorlijkheid verre overtrof. +Niemand, zelfs Cleopatra niet, kon het in dien kouden tocht, zonder +een beschermend omhulsel doen, en haar zelve stond niets beter dan de +purperen mantel met de zwarte en gouden draken en grijpvogels, die in de +zachte stof waren geborduurd. Iras had dien voor haar klaar gelegd, en +Barine moest nu naast haar wel een bedelares gelijken, hoewel Alexas +volhield dat de blauwe hoofddoek haar allerliefst stond.</p> + +<p>Hij was een laaghartig wellusteling, die, met rijke geestesgaven bedeeld +en daarbij zeer geleerd, geen middel had geschuwd om zich in de gunst +van Antonius, den mildste van alle beschermers, te dringen.—De +weigering zooals de verwende man niet gewoon was te ontvangen en die +hij van Barine had moeten verdragen, was voor hem moeilijk te verduwen +geweest, doch hij gaf het nog altijd niet op haar voor zich te winnen. +Nooit had hij haar aantrekkelijker gevonden dan in haar aandoenlijke +machteloosheid. Een weerlooze te zien martelen wekt zelfs bij de laagste +naturen weerzin op, en toen Iras nogmaals een giftigen pijl op haar +afschoot, veroorloofde hij zich, op gevaar af zijn bondgenoote te +ontstemmen, de zacht uitgesproken opmerking:</p> + +<p>»Men zet anders altijd aan veroordeelden, vóór de terechtstelling, hun +<ins class="corr" id="corr86" title="Bron: lievelingsrecht">lievelingsgerecht</ins> nog eens voor. Ik heb geen reden haar iets goeds +toe te wenschen, maar dat zou ik haar toch gaarne gunnen. U daarentegen +schijnt het te vermaken nog alsem op haar laatste beten te gieten.”</p> + +<p>»Zeker!” antwoordde zij stoutweg, terwijl hare oogen vonken schoten. +»Leedvermaak is het zuiverste van alle genoegens; ten minste voor mij, +tegenover deze vrouw.”</p> + +<p>De Syriër stak haar met een wonderlijken glimlach de hand toe, en zeide: +»Blijf mij maar genegen, Iras!”</p> + +<p>»Want,” ging zij smadelijk voort, »het kon wel eens slechte gevolgen na +zich sleepen mij tot vijandin te hebben. Dat geloof ik zelf ook. Voor +mij zelve ben ik anders zoo bijzonder gevoelig niet. Maar wie het +waagt,”—vervolgde zij met verheffing van stem—»aan ééne leed te doen, +die ik.... Hoor eens<ins class="corr" id="corr87" title="Bron: -">,</ins> dat gejubel! Hoe sleept zij weder allen mede! +Al had het noodlot een bedelares van haar gemaakt, dan nog zou zij de +<span class="pagenum" title="164"> </span><a id="p_164"></a>eerste van alle vrouwen zijn. Zij is als de zon. De wolk die zij op haar +lichtend pad ontmoet, wordt opgelost en verdwijnt.”</p> + +<p>Bij deze laatste woorden had zij haar hoofd geheel naar de zijde van +Barine gekeerd, en Iras' scherpe stem drong weder als een doorn in +Barine's oor, toen zij haar eindelijk gebood zich gereed te maken +voor het verhoor. Op hetzelfde oogenblik viel de deur door den tocht +knarsend in het slot terug, nadat zij eerst geopend was door den +»binnenleider”<a id="FNa19" href="#FN19" class="fnanchor"><sup>19</sup>)</a> die na een snellen blik in het rond uitriep:</p> + +<p>»Hier, waar alle vier de winden elkander tegelijk ontmoeten, kan de +Koningin u niet spreken. Hare Majesteit wenscht de late bezoekster in de +schelpzaal te ontvangen.”</p> + +<p>Hij verzocht Barine met een beleefde buiging met hem mede te gaan, en +leidde haar en de beide anderen door verscheidene gangen en zalen heen, +naar een goed verwarmd voorvertrek.</p> + +<p>Hier waren alle luiken goed gesloten. Eenige lijfwachten en pages uit +het corps der »Koninklijke Knapen” stonden tot hunne ontvangst gereed.</p> + +<p>»Hier is het goed,” zeide Alexas tot Iras. »Moet de winter van daareven +ons niet met dubbele dankbaarheid vervullen voor de genietingen van de +zachte lente in deze heerlijke omgeving?”</p> + +<p>»Dat is wel mogelijk,” antwoordde zij spijtig, en ging zachter voort: +»Hier op de Lochias houden de jaargetijden zich overigens niet aan hunne +gewone opeenvolging. Zij wisselen overeenkomstig den hoogsten wil. In +plaats van vier, zooals bij ons, hebben de Aegyptenaars, zooals gij wel +weten zult, er slechts drie;—daarentegen zijn zij in de paleizen aan +den Nijl ontelbaar. Wat of deze rassche overgang in den zomer wel +beteekenen zou? Ik had ditmaal den winter liever.”</p> + +<p>De Koningin had, zonder dat Iras wist waarom, hare schikkingen tot de +ontvangst van Barine veranderd. Dat verdroot het meisje, en hare trekken +waren dreigend en somber, toen de jonge vrouw zich van haar mantel en +hoofddoek ontdeed, en nu in het eenvoudige witte kleed, zoo fijn van +stof en edel van snit, de Koningin afwachtte.</p> + +<p>De dikke blonde vlechten, die op kunstelooze wijze om haar welgevormd +hoofd lagen, deden er haar bijna kinderlijk uitzien, en bij dit +onverwachte gezicht, was het Iras te moede alsof men met haar en +Cleopatra een spel dreef.</p> + +<p>In het halfdonkere atrium van het huis naast het Paneum had zij alleen +opgemerkt dat Barine iets wits droeg. Was dit haar nachtgewaad, des te +beter! Doch zóóals zij daar nu stond en heen en weer liep, had zij zich +zelfs op het Isisfeest kunnen <span class="pagenum" title="165"> </span><a id="p_165"></a>vertoonen. Met alle overleg had men +onmogelijk een passender en smaakvoller gewaad kunnen vinden. Ging deze +ijdele vrouw dan met hare gouden sieraden ter ruste? Of hoe kwam anders +die band aan haar bovenarm? Al de bekoorlijkheden van Cleopatra waren +voor Iras, die ze zoo goed kende, als het ware haar eigendom. Het +verdroot haar ook maar de geringste daarvan door een ander overtroffen +te zien, en dat zij nu bij die vrouw vormen ontdekte die zij niet minder +schoon kon vinden, vertoornde haar, ja, sneed haar door de ziel.</p> + +<p>Zij had Barine gehaat, van het oogenblik af dat zij wist hoe zij om +harentwil niets meer te hopen had van den man, op wiens liefde zij +van kind af recht meende te hebben. En tot alles wat hare vijandige +gezindheid nog deed toenemen, behoorde ook het onaangename gevoel, dat +zij zich in de laatste uren onwaardig tegenover haar gedragen had. Had +zij maar eerder gezien wat hare vijandin onder haar mantel verborgen had +gehouden, dan zou zij wel wegen en middelen gevonden hebben om er haar +anders te doen uitzien. Intusschen, zooals zij nu was moest zij blijven, +want daar kwam Charmion reeds binnen. Maar op dit uur zou een ander +volgen, en wanneer dit niet over het lot der gehate vrouw besliste, dan +zouden lateren dat toch doen.</p> + +<p>Charmion, de zuster van haar oom Archibius, die tot nu toe zulk een +lieve gezellin en moederlijke vriendin voor haar was geweest, had zij +daarbij niet noodig. Doch wat had deze toch? Het scheen Iras toe, alsof +op haar vriendelijk gelaat iets afwerends lag, dat zij daar nog nooit +had gezien. Had de zangeres ook dááraan schuld? En wat zou het zijn? +Dit gedrag van haar oudere gezellin besliste de vraag, of zij de pas +teruggekeerde tante nog met dezelfde dankbare hartelijkheid tegemoet +zou gaan als vroeger. Neen! dat zou zij nu niet meer van zich kunnen +verkrijgen, Charmion moest voelen dat zij, Iras, dat voortrekken van +haar vijandin, als een persoonlijke beleediging opnam. Het lag niet in +haar aard, achter haar rug iets tegen haar te doen. Zij had moed genoeg +om haar afkeer aan haar tegenpartij duidelijk te laten merken, en zij +had voor Charmion niet zooveel ontzag, dat zij met haar anders zou +handelen. Zij wist dat de schilder Leonax, Barine's vader, in het hart +van haar gezellin een bijzondere plaats had gehad, maar daarom behoefde +zij toch niet partij te trekken voor de vrouw die haar, haar eigen +nicht, den man ontfutseld had, dien zij—haar tante wist daarvan—van +haar kindsheid af had liefgehad.</p> + +<p>Wat Charmion betrof, zij had zooeven een lang gesprek met haar broeder +gehad en in het paleis gehoord dat Barine midden in den nacht bij de +Koningin was geroepen. Vast overtuigd, <span class="pagenum" title="166"> </span><a id="p_166"></a>dat de jonge vrouw, die heden al +zoo velerlei geluk en ongeluk ondervonden had, niets goeds te wachten +stond, was zij ook in de wachtzaal gekomen. Haar goedig, niet meer +jeugdig gelaat, dat door het grijze haar zoo eenvoudig en aardig werd +omlijst, was op dat oogenblik voor Barine, wat het toewenkende land voor +den schipper in nood is.</p> + +<p>Al de stormen harer ziel, alle gevoel van bitterheid en leed kwam tot +rust, en als een beangst kind dat op haar moeder toeloopt, ging zij de +zuster van haar vriend tegemoet. En Charmion zag haar dadelijk aan wat +er leefde in hare ziel. Haar in dit paleis en in deze omgeving te +kussen, ging niet aan; maar om Iras te toonen dat zij bereid was hare +beschermende hand te houden boven deze vervolgde vrouw, drukte zij de +dochter van haar vriend tegen zich aan. Barine zag met een smeekenden +om redding vragenden blik naar haar op, en fluisterde met tranen in +de oogen: »Help mij, Charmion. Met woorden en blikken heeft zij mij +gekweld, beleedigd, vernederd—zoo wreed, zoo boosaardig! Help gij mij, +ik kan het niet langer uithouden!”</p> + +<p>Charmion schudde het vriendelijke hoofd en vermaande haar met zachte +stem zich te beheerschen. Zij moest bedenken, dat zij Iras ook haar +geliefde ontnomen had. Wat het haar ook kosten moest, zij mocht geen +enkelen traan meer storten. De Koningin was genadig. Zij, Charmion zou +haar bijstaan. Het voornaamste waar het op aan kwam was zich aan +Cleopatra te toonen zooals zij was, niet zooals de laster haar +afgeschilderd had. Zij moest haar maar antwoorden, alsof zij of +Archibius haar ondervroeg.</p> + +<p>Zij streek haar daarbij met moederlijke teederheid over voorhoofd en +oogen, en het was de jonge vrouw alsof de goedheid zelve den storm in +hare ziel had doen bedaren. Alsof zij uit een boozen droom ontwaakte, +zag zij rond, en eerst nu bemerkte zij in welk een rijk versierd vertrek +zij zich bevond, welke goedkeurende blikken de jongelingen van de +Macedonische lijfwacht op haar wierpen, en hoe gezellig het vuur +brandde in den schoorsteen. Het gehuil van den storm versterkte nog het +welbehagelijk gevoel van onder een veilig dak te zijn, en Iras die den +»binnenleider” aan de deur iets toefluisterde, scheen haar nu niet meer +een stekende doorn, of een booze kwelgeest, maar een schoone vrouw, die +haar weliswaar afstootte, maar die zij dan ook zelve het grootste kwaad +had aangedaan dat men een vrouwenhart aan doen kan. Ook dacht zij nu +weder aan haar gewonden minnaar tehuis, en hoe zijn hart, wat er ook +gebeuren zou, aan haar alleen, en niet aan die andere toebehoorde. En +eindelijk viel haar nog in, hoe Archibius het kind <span class="pagenum" title="167"> </span><a id="p_167"></a>Cleopatra beschreven +had, en deze herinnering wekte de overtuiging dat de alvermogende vrouw +haar noch wreed noch onrechtvaardig bejegenen zou, en dat het voor een +deel in haar eigen macht stond, haar voor zich in te nemen. Charmion was +immers ook een vertrouweling der Koningin, en zoo de handelwijze van +Iras en Alexas haar vrees had moeten aanjagen, dan mocht de hare haar +met vertrouwen vervullen.</p> + +<p>Dat alles vloog met bliksemsnelheid door haar brein. Zij had dan ook +niet veel tijd tot nadenken meer, want reeds toen zij haar hoofd aan de +borst van haar beschermster neergevlijd had, was de »binnenleider” in de +kamer gekomen, met de aankondiging: »Binnen weinige minuten zal hare +doorluchtige Majesteit de opgeroepenen verwachten!”</p> + +<p>Spoedig daarop verscheen een kamerdienaar, en wenkte met een pluim van +struisvederen. Nu gingen zij onder geleide der hofbeambten, door eenige +helder verlichte, prachtig getooide zalen.</p> + +<p>Barine liep weder recht op en met verruimde borst voort. Daar gingen de +hooge, breede vleugeldeuren van ebbenhout open, tegen welker dofzwart +het ivoor der ingelegde tritonen, zeemeerminnen, schelpen, visschen en +zeemonsters zoo fraai uitkwam. Een schitterende aanblik <ins class="corr" id="corr88" title="Bron: verrastte">verraste</ins> haar: +de zaal, die Cleopatra tot hare ontvangst had uitgekozen, was geheel en +al bedekt met de meest verschillende soorten van zeegewassen, van de +schelp af tot de koraal en de zeester toe.</p> + +<p>Op den achtergrond van de zaal bevond zich een diepe grot, gevormd door +een hoog en breed gebouw in druipsteenvorm, van natuurlijke rotsblokken +opgetrokken. Daaruit kwam het reusachtig groote hoofd van een monster +te voorschijn en zijn wijd geopende muil vormde den haard in den +schoorsteen. Daar brandde een vroolijk vuur van welriekend Arabisch +hout; uit de robijnglasoogen van den draak straalde een roodachtige +gloed, en smolt in de zaal samen met het licht der witte en rooskleurige +lampen, in den vorm van lotosbloemen, die tusschen gouden en zilveren +ranken en bosjes riet aan den muur en de zoldering bevestigd waren. +Zij vulden de groote ruimte met dat zachte licht, welks rozenroode +weerschijn de zachte gelaatstint van Cleopatra bijzonder voordeelig deed +uitkomen.</p> + +<p>Eenige oppervoorsnijders, schenkers, jachtmeesters, ceremoniemeesters, +kamerdienaars, vrouwen die tot den dienst in het paleis behoorden, +eunuchen en andere hofbeambten wachtten hier de Koningin op, en de pages +van het Macedonische kadettencorps der »Koninklijke knapen” stonden +slaapdronken en met gebogen hoofd om den kleinen troon van goud, koralen +en barnsteen, tegenover den schoorsteen, waarop de Koningin zou plaats +nemen.</p> + +<p><span class="pagenum" title="168"> </span><a id="p_168"></a></p> + +<p>Barine had deze prachtige zaal en andere in het Sebasteum die nog +schitterender waren, vroeger reeds gezien; vandaar dat zij door al deze +praal geenszins van haar stuk werd gebracht. Alleen zou zij gewenscht +hebben, dat er niet zooveel hovelingen om haar heen waren. Zou Cleopatra +van plan zijn, haar ten aanzien van al die mannen, vrouwen en +jongelingen in het verhoor te nemen?</p> + +<p>Zij was nu niet bang meer, maar toch klopte haar hart sneller dan +anders. Het was hetzelfde gevoel dat zij als aankomend meisje gehad had, +wanneer men haar vroeg om voor vreemden te zingen.</p> + +<p>Eindelijk hoorde zij deuren opengaan, en door een onzichtbare hand werd +rechts van haar het zwarte <ins class="corr" id="corr89" title="Bron: voorhansel">voorhangsel</ins> ter zijde geschoven. +Zij verwachtte den Regent, den zegelbewaarder en de geheele rijk +uitgedoste legerschaar te zien, in wier gezelschap de Koningin zich bij +plechtige gelegenheden altijd in deze staatsiezaal vertoonde. Waarom zou +zij die anders tot het tooneel van dit nachtelijk verhoor gekozen +hebben?</p> + +<p>Maar wat was dat? Terwijl zij nog terugdacht aan haar optreden bij het +Adonisfeest, ging het voorhangsel reeds weder dicht. De hovelingen, +die om den troon stonden, richtten zich op; de pages vergaten hunne +vermoeidheid, en alle tegelijk riepen luide den Griekschen welkomstgroet +uit, waarmede de Aegyptenaars gewoon waren hun beheerschers in te halen: +»Leven, heil, gezondheid!”</p> + +<p>Die vrouw van middelbare grootte, die zij vóór het voorhangsel zag, en +die haar nu, terwijl zij alleen en los van hare omgeving de ruime zaal +doorschreed, kleiner voorkwam dan vroeger in het bonte gewemel bij het +Adonisfeest, moest wel de Koningin zijn!</p> + +<p>Ja, zij was het! Iras stond reeds naast haar, en Charmion ging haar +met den »binnenleider« tegemoet. De vrouwen beijverden zich om haar +te bedienen. Iras nam haar den purperen mantel met den zwarten rand +waarop de gouden draken geborduurd waren, van de schouders. Welk een +kostbaar meesterstuk van weefkunst moest dat zijn! In Barine's geest +verdrong zich nu achtereenvolgens alles, waartegen zij zich zou moeten +verdedigen; en toch voelde zij onder dat alles ook even den dwazen, echt +vrouwelijken wensch bij zich opkomen, om één oogenblik dien prachtigen +mantel van nabij te mogen zien en betasten. Maar Iras legde hem reeds +over den arm van eene der vrouwen, en nu zag Cleopatra om, en ging met +jeugdigen, veerkrachtigen tred naar den troon toe. Daar kreeg Barine +weder dat gevoel van angst, dat zij zich nog uit vroegere jaren +herinnerde, maar tegelijkertijd viel haar ook weder in wat <span class="pagenum" title="169"> </span><a id="p_169"></a>Archibius +had verhaald van den Epicuristen-tuin, evenals zijne verzekering, dat +ook zij stellig warme geestdrift voor de Koningin zou voelen indien er +niets storends tusschen beide gekomen ware. Bestond er dan werkelijk zoo +iets storends?</p> + +<p>Neen! niet anders dan in de jaloersche phantasie van Cleopatra. Zoo +zij haar wilde vergunnen zich uit te spreken, dan zou zij hooren dat +Antonius even weinig naar haar had gevraagd, als zij naar den jongen +Cæsarion. Waarom zou zij haar niet bekennen dat haar hart een ander +toebehoorde? Zij behoefde immers ook zijn naam niet te verzwijgen. Het +was Iras' eigen schuld, wanneer zij dien nu zonder mededoogen in haar +bijzijn uit moest spreken.</p> + +<p>Thans richtte Cleopatra zich tot den »binnenleider,” en wees op den +troon en allen die daar om heen stonden. Ja, wel was zij schoon! Hoe +helder en rustig was de blik uit haar groote, glanzende oogen, in +weerwil van de droeve dagen die zij pas had doorleefd, en den +doorwaakten stormnacht.</p> + +<p>De goede ontvangst die haar plan tot redding bij de raadslieden +gevonden had, hield de Koningin nog steeds in opgewekte stemming en met +zachtmoedige gevoelens en bedoelingen kwam zij Barine tegemoet. Ook had +zij, in plaats van de zaal, die Iras voor deze bijeenkomst had bestemd, +een vriendelijker vertrek gekozen, want zij had voor iedere stemming +een bepaalde omgeving noodig. Zoodra zij bemerkte hoe vele hovelingen +zich om den troon hadden geschaard, gaf zij bevel die te laten gaan. +De »binnenleider” had hen uit eigen beweging, en om te voldoen aan de +gewone vormen, naar de gehoorzaal doen komen; maar hunne aanwezigheid +gaf aan deze samenkomst iets vormelijks, dat de Koningin op dit +oogenblik hinderde. Zij wilde <ins class="corr" id="corr90" title="Bron: sleehts">slechts</ins> een onderzoek instellen, +nog geen vonnis spreken.</p> + +<p>In zulke goede uren gevoelde zij behoefte genadig te zijn. Misschien +had zij zich toch zonder reden ten opzichte van deze vrouw verontrust. +Dit hield zij nu zelfs voor waarschijnlijk, want wie haar zóó liefhad +als Antonius, kon niet naar de gunst van een ander dingen. Een kort +onderhoud met een waardigen grijsaard, den opperste der wichelaars, had +haar daarin opnieuw bevestigd; want toen deze gehoord had hoe Antonius +haar bij Actium achterna gesneld was, had hij in geestvervoering gelaat +en handen naar boven gericht, en haar toegeroepen: »Ongelukkige +Koningin! Gelukkigste van alle vrouwen! Zóó vurig werd nog geene +bemind. Zoolang men verhalen zal van het edele Troje, dat om een vrouw +zooveel moest lijden en dat gewillig verdroeg, zoolang zal ook het +late nageslacht met lof gedenken aan de vrouw, wier onweerstaanbare +betoovering den grootsten man van zijn tijd, den held der helden, dwong +om overwinning <span class="pagenum" title="170"> </span><a id="p_170"></a>en roem en de hoop op de wereldheerschappij als nietige +beuzelarij te versmaden.”</p> + +<p>De oude, wijze waarzegger had gelijk: het nageslacht, voor welks oordeel +zij eenmaal had gebeefd, zou haar prijzen als de vurigst beminde, de +begeerenswaardigste van alle vrouwen.</p> + +<p>En Marcus Antonius? Al was het de tooverkracht van den beker van +Nektanebus geweest, die hem had gedwongen haar te volgen en den slag +te verlaten, dan bleef toch zijn testament bestaan, waarvan Zeno, de +zegelbewaarder, haar een afschrift had laten zien, dat hem uit Rome was +toegezonden. »Waar hij ook sterven mocht,” heette het daarin, »wenschte +hij naast Cleopatra te worden begraven.” Octavianus had dit ontnomen aan +de Vestaalsche maagden, die het in bewaring hadden, omdat hij de harten +der Romeinen en hunner echtgenooten daardoor met verontwaardiging tegen +hunnen vijand vervullen wilde. Dat was hem ook gelukt; maar haar +herinnerde nu dit geschrift, dat haar hart zijn eerste bloesems aan +dezen man geschonken had; dat de liefde tot hem de zonneschijn van haar +leven was geweest.</p> + +<p>Zoo had zij dan met opgeheven hoofd den drempel overschreden van de +zaal, waarin zij de vrouw ontmoeten wilde, die zich vermeten had onkruid +te zaaien in haar tuin. Zij wilde aan dit onderhoud slechts weinig tijd +wijden, doch zij zag het tegemoet met het welbehagen van een sterke, die +zeker is van zijne overwinning. Zoodra zij bij den troon gekomen was, +verliet het gevolg de zaal, en niemand bleef achter dan Charmion en +Iras, de zegelbewaarder Zeno en de »binnenleider.”</p> + +<p>Cleopatra wierp een vluchtigen blik op den zetel, en een onderdanig +handgebaar van den hoveling noodigde haar uit, daarop plaats te nemen; +doch zij bleef staan en zag Barine aan.</p> + +<p>Was het de gekleurde glans uit de robijnglas-oogen van den draak aan den +schoorsteen, die nu dien rooden gloed over Cleopatra's wangen wierp? +Zeker is het, dat het de schoonheid verhoogde van haar gelaat, dat thans +maar al te vaak, wanneer het blanketsel niet te hulp kwam, vaal en +kleurloos was; en Barine begreep op eens de gloeiende geestdrift van +Archibius voor deze buitengewone vrouw, toen Cleopatra haar verzocht +naderbij te komen.</p> + +<p>Men kan zich onmogelijk iets innemenders voorstellen dan de +ongekunstelde, van trotsche neerbuigendheid hemelsbreed verwijderde +vriendelijkheid dezer machtige vorstin.</p> + +<p>Daar Barine allerminst zulk een ontvangst verwacht had, was zij er zeer +door getroffen; hare oogen werden vochtig van dankbare ontroering, +hetgeen ze een verhoogden glans schonk. Daarbij stond de blijde +verrassing haar zoo goed, dat de Koningin vond, <span class="pagenum" title="171"> </span><a id="p_171"></a>dat de zangeres in de +maanden, die sedert hare eerste ontmoeting verloopen waren, nog veel +schooner was geworden.</p> + +<p>Hoe jong was de beschuldigde dan ook nog! Cleopatra ging vluchtig na, +hoeveel jaren Barine als gade van Philostratus, en daarna aan het hoofd +van een veel bezocht gastvrij huis moest hebben doorleefd, en zij +kon het uiterlijk van dit jeugdige, frissche schepseltje maar niet +overeenbrengen met de uitkomst van deze berekening. Ook kon men niet +ontkennen dat in de geheele verschijning der schildersdochter iets +voornaams was, dat haar verraste. Dat zag men zelfs aan haar kleeding, +en toch had Iras haar midden in den nacht in haar rust gestoord, en haar +zeker geen tijd gelaten om aandacht te schenken aan haar uiterlijk.</p> + +<p>Zij had gedacht bij deze vrouw, van wie men haar had gezegd dat zij zoo +vele mannen tot zich trok, iets uittartends te vinden, iets dat niet +fijn beschaafd was, maar daarvan kon haar bitterste vijand zelfs geen +spoor bij haar ontdekken. Integendeel; de verlegenheid die zij nooit +geheel overwonnen had, gaf haar iets jonkvrouwelijk schuchters. Alles +bij elkaar genomen was Barine een bekoorlijk wezen, dat de mannen +stellig aantrok door vroolijkheid, bevalligheid en haar heerlijk gezang, +en niet door behaagzucht en driestheid. Dat zij ook door geestesgaven +uitmuntte geloofde Cleopatra niet. Slechts één ding had Barine op +haar vóór: haar jeugd. De tijd had aan deze vrouw nog niets van de +betoovering daarvan ontroofd, maar aan haar zelve reeds veel; hoe veel, +dat wisten alleen zij zelve en hare vertrouwde vriendinnen. Doch op dit +uur miste zij dat niet.</p> + +<p>Barine trad nader met een diepe, eerbiedige buiging voor de Koningin, en +deze begon het gesprek met een vriendelijke verontschuldiging van het +late uur, waarin zij haar bij zich had doen komen. »Doch,” ging zij +voort, »gij zijt immers een van die filomeelen, die juist in den nacht +het liefst en schoonst aan anderen te hooren geven, wat er in hen +omgaat.”</p> + +<p>Een oogenblik zag Barine zwijgend naar den grond, en toen zij haar blik +weer opsloeg, antwoordde zij zacht en nog bedeesd: »Ik kan wel zingen +edele Koningin, doch met een vogel heb ik thans niets meer gemeen. De +vleugels, die mij, toen ik een kind was, brachten waarheen ik wilde, +hebben hunne kracht verloren. Het is niet, dat zij mij geheel en al den +dienst ontzeggen, maar tegenwoordig zijn er maar enkele uren waarin ik +ze kan uitslaan.”</p> + +<p>»Dat had ik van uwe jeugd, die uw schoonste bezit is, niet verwacht,” +sprak de Koningin. »Doch het is goed zóó. Ook ik, al is het lang +geleden, was eens een kind, en mijn verbeeldingskracht steeg in dien +tijd hooger dan de vlucht eens adelaars. Dat mocht zij ook straffeloos +wagen. Maar nu.... wie midden in het leven staat, doet wél de wieken +te laten rusten. Een <span class="pagenum" title="172"> </span><a id="p_172"></a>sterveling die zich iets anders onderstaat, komt +licht te dicht bij de zon, en dan gaat het hem als Icarus, en het was +smelt er van weg. Neem dit van mij aan: Voor een kind is de phantasie +als voedzaam brood. Later moet men haar alleen als zout, kruiden, of +opwekkenden wijn gebruiken. Wel wijst zij ons vele wegen aan, en waarop +die uitloopen, maar van de honderd zwerftochten, waartoe zij hem roept, +kan de mensch maar één tegelijk ondernemen. Geen lastiger parasiet wordt +met meer volharding en stelliger afgewezen dan zij. Wie zou het die +verstooteling daarom misduiden, wanneer zij met de jaren minder gaarne +in onzen dienst treedt? De wijze houdt altijd een open oor voor haar, +doch zelden leent hij haar de helpende hand. En toch, haar uit het leven +te verbannen, zou hetzelfde zijn als aan de plant haar bloei, aan de +roos haar geur, aan den hemel zijn sterren te ontnemen.”</p> + +<p>»Iets dergelijks heb ik ook dikwijls als het leven mij bedroefde, tot +mijzelve gezegd, hoewel in minder heldere en schoone bewoordingen,” +hernam Barine licht blozend; want zij voelde dat deze toespraak toch wel +bestemd was om haar te waarschuwen, voor al te hoog vliegende wenschen. +»Maar edele vrouw, ook hierin hebben de goden u, de groote Koningin, +boven ons allen bevoorrecht. Ons leven zou bedroevend arm worden, zonder +de phantasie, die ons denkbeeldige goederen schenkt. Gij bezit de macht +uzelve duizend dingen te verschaffen die ons, kleinen, alleen door de +macht der phantasie bereikbaar voorkomen.”</p> + +<p>»Gij denkt,” hervatte de Koningin, »dat het met het geluk evenzoo gaat +als met den rijkdom, en die mensch de gelukkigste is, die den meesten +voorspoed geniet. Ik geloof echter dat ik u spoedig genoeg het tegendeel +zou kunnen bewijzen. Het gezegde: »hoe meer iemand heeft, des te minder +behoeft hij te wenschen” is ook onwaar, ofschoon hier op aarde slechts +een bepaald aantal begeerenswaardige zaken te vinden is. Wie van de tien +solidi die er te verdeelen zijn, er reeds één bezit, moest eigenlijk nog +maar negen solidi's begeeren, en zou dus één wensch armer zijn dan die +andere, die er geen heeft. Maar zóó gaat het in de wereld niet. Dat de +goden mij met ettelijke vergankelijke gaven meer belast of bevoorrecht +hebben dan u en vele anderen, valt niet te loochenen. Gij schijnt u +daarvan een hoog denkbeeld te vormen. Misschien is er ook wel de eene of +andere onder, die gij u alleen met de hulp der verbeeldingskracht zoudt +kunnen toe eigenen. Mag ik vragen welke u het allerbegeerlijkst +toeschijnt?”</p> + +<p>»Ik verzoek u,” zeide Barine verlegen, »mij van deze keus te +verschoonen. Uit uwen voorraad heb ik niets noodig, en wat andere zaken +aangaat.... Er ontbreekt mij nog zooveel; het is ook niet zeker hoe het +edelste en hoogste uit den schat van de <span class="pagenum" title="173"> </span><a id="p_173"></a>wondervol begaafde lieveling +der goden passen zou bij het geringe en kleine, dat ik het mijne mag +noemen en ik weet niet....”</p> + +<p>»Dat is een zeer gerechte twijfel,” viel de Koningin haar in de rede. +»Een lamme, die een paard wenschte te bezitten, ontving dat, en bij den +eersten rit brak hij zijn nek. Het eenige—het is ook het hoogste—dat +zeker tot gelukzaligheid leidt, laat zich niet wegschenken, en van den +een op den ander overbrengen. Wie het verworven heeft, dien wordt het +mogelijk in het volgende oogenblik al weder ontroofd.”</p> + +<p>Die laatste zin had de Koningin zacht en nadenkend uitgesproken, doch +Barine herinnerde zich het verhaal van Archibius en zeide op bescheiden +toon: »Gij denkt aan het hoogste goed van Epicurus: de volmaakte rust +der ziel.”</p> + +<p>Op eens kwam er in Cleopatra's oogen een nieuw helder licht en zij vroeg +met levendige belangstelling: »Gij kleindochter van een denker, kent gij +ook de leer van dien meester?”</p> + +<p>»Slechts oppervlakkig, groote Koningin. Mijn geest is van een geringere +soort dan de uwe. Het kost mij moeite mij in een geheel philosophisch +leer-gebouw tot in den kelder en de verst afgelegen kamers toe, tehuis +te gevoelen.”</p> + +<p>»Maar hebt gij het wel eens beproefd?”</p> + +<p>»Veeleer hebben anderen zich moeite gegeven mij binnen te leiden in de +Stoa. Het meeste ben ik vergeten, maar één ding is mij bijgebleven, en +ik weet wel waarom: het behaagde mij.”</p> + +<p>»En wat is dat <ins class="corr" id="corr91" title="Bron: éene">ééne</ins>?”</p> + +<p>»Het is het gebod om verstandig te leven, dat is: zóó als onze eigen +natuur ons voorschrijft. Het bevel, om alles te vermijden wat in +tegenspraak is met de eenvoudige manier van doen, die ons oorspronkelijk +eigen is, trok mij aan, en overal waar ik iets gekunstelds, gemaakts, +opgesierds zag, daar voelde ik mij afgestooten. Uit al de lessen van +mijn grootvader leidde ik deze wet af: dat ik voor mijzelve en alle +verstandige lieden niets beters kon doen dan, voor zoover het leven +toelaat, zoo te blijven als ik als kind was geweest, eer ik nog het +eerste woord van philosophie gehoord en den dwang gevoeld had, dien de +samenleving en hare vormen ons opleggen.”</p> + +<p>»Dus ook dáártoe komt men door de Stoa?” riep de Koningin opgewekt uit, +en terwijl zij zich naar de deelgenoot van haar eigen studies keerde, +voegde zij er bij: »Hebt gij het gehoord, Charmion? Ware het ons maar +gelukt, de redelijkheid en ongestoorde, doelmatige orde van het leven +in de wereld te erkennen, waaraan de Stoa, die zooveel verkeerds, +ziekelijks, tot tegenspraak uitlokkends eischt, bijna al het andere +vastknoopt. Hoe kan ik, om verstandig te leven, doen als de natuur, +wanneer <span class="pagenum" title="174"> </span><a id="p_174"></a>ik in haar worden, zijn en werken, zooveel ontmoet wat met mijn +menschelijke rede, die een deel der goddelijke is, zoo beslist in +tegenspraak is?”</p> + +<p>Hier hield zij op, en haar gelaat veranderde plotseling van uitdrukking. +Zij was dicht naar Barine toe gegaan, en toen zij tegenover haar stond, +was haar blik op den gesneden steen gevallen, die haar bovenarm +versierde.</p> + +<p>Was het dit gezicht, dat Cleopatra op eens zóó heftig bewoog, dat hare +stem alle liefelijke welluidendheid verloor, toen zij ruw en misnoegd +voortging: »Dat is dus de bronwel van al dit onheil? Reeds als kind was +ik afkeerig van die willekeur, die verstandig moest heeten, en die in de +wereld voor zedelijke strengheid doorgaat. Ja, dat is het! Hoort gij den +storm wel huilen? Evenals daarbuiten, zijn er ook in de menschelijke +natuur onweders en verwoestende vulkanen, en het eigenlijke wezen van +een sterveling is even vol van zulke woeste krachten als de streek van +den Vesuvius of den Etna. Wat er van komt als men daaraan toegeeft, +daarvan zien wij hier een levend voorbeeld. Wel zeker! Den <ins class="corr" id="corr92" title="Bron: Stoicijn">Stoïcijn</ins> is +het verboden de harmonie en de schoone orde der dingen van het leven, +en ook die welke de staat, als bijzondere godheid, voorschrijft, te +verstoren. Maar onze natuur te volgen waarheen zij ons ook voert—dat is +een waagstuk, zóó gevaarlijk, dat wie de macht heeft daaraan bijtijds +paal en perk te stellen, verplicht is dat te doen.—En ik bezit die +macht, en ik zal er gebruik van maken!”</p> + +<p>Daarop ging zij met ijzeren strengheid voort: »Evenals het tot de +eischen uwer natuur, vrouw, schijnt te behooren, dat gij alles wat man +heet tot u lokt en doet ontvlammen, zelfs al droeg het nog niet het +ephebengewaad, zoo lijkt het ook gesteld te zijn met uw welbehagen in +ijdele versieringen. Of”—en zij strekte de hand uit naar den schouder +der jonge vrouw—»of hoe komt in dit middernachtelijk uur deze armband +aan uw arm?”</p> + +<p>Barine had met toenemenden angst de groote verandering in de houding en +den toon der Koningin opgemerkt. Zij zag nu een herhaling van hetgeen er +op het Adonisfeest was gebeurd, en ditmaal wist zij wat de jaloezie van +Cleopatra opwekte. Zij, Barine, droeg een geschenk van Antonius aan haar +arm. Doodsbleek zocht zij naar een gepast antwoord, doch vóór zij dat +gevonden had, trad Iras op de opgewonden Koningin toe en zeide: »Deze +armband is de wedergade van dien, welke uw doorluchtige gemaal u heeft +vereerd. Ook deze is zeker een geschenk van Marcus Antonius, ditmaal aan +de zangeres. Zij houdt, evenals iedereen, den edelen imperator voor den +grootsten man van zijn tijd. Wie kan het haar dan ten kwade duiden dat +zij <span class="pagenum" title="175"> </span><a id="p_175"></a>zijn geschenk waardeert, en dat zelfs in den slaap niet afgelegd?”</p> + +<p>Barine had bij deze woorden weder de gewaarwording alsof een doorn haar +stak. Met hoeveel kracht echter de bitterheid van straks weder bij haar +opwelde, toch dwong zij zich de gepaste kalmte te bewaren en spande zich +in om een geschikt wederwoord te vinden. Maar zij vond het rechte niet, +en zweeg.</p> + +<p>Wat zij gezegd had, was de waarheid. Van jongsaf had zij, zonder naar +het oordeel der menschen te vragen, zooals de Stoïcijnsche leer haar +voorschreef, haar eigen aard gevolgd, en dat had zij gerust kunnen doen +omdat deze aard zuiver was, waar, op het schoone gericht, en daarbij +vrij van die onbedwingbare, vulkanische driften, die de Koningin +bedoelde. Die opgeruimde gemoedsgesteldheid was tevreden geweest in het +beoefenen van haar kunst en den gezelligen omgang met mannen, die haar +vergunden deel te nemen aan hun opgewekt geestelijk leven. Eerst op +dezen dag had zij ondervonden, dat de eerste groote liefde van haar hart +beantwoord werd. Thans was zij aan haar geliefde vast verbonden, en +zij wist, rein en vrij van schuld als zij zich gevoelde, dat zij meer +gerechtigd was achting te vorderen, ook van de strengste zederechters, +dan de Koningin die haar <ins class="corr" id="corr93" title="Bron: vonnisde">vonniste</ins>, en die andere boosaardige +vrouw die niet opgehouden had bij Dion met hare liefde aan te komen.</p> + +<p>Het smartelijke gevoel van misverstaan en onrechtvaardig veroordeeld te +worden, paarde zich nu aan de vrees voor het schrikkelijk lot, dat de +alvermogende vrouw, wier heldere geest nu door lage jaloezie en den wrok +van een gekwetst moederhart beneveld werd, over haar kon doen komen, en +deed haar geheel verstommen. Bovendien bracht haar het vijandige gevoel +dat het gezicht van Iras bij haar opwekte, in verwarring. Twee- driemaal +raapte zij haar geestkracht bijeen om een verklaring, een verdediging te +beproeven, doch haar tong weigerde haar geheel en al den dienst. Toen +Charmion eindelijk naar haar toekwam om haar toe te spreken, was het +reeds te laat, want de vertoornde Koningin had haar den rug toegekeerd +en Iras toegeroepen: »Zij moet op de Lochias blijven. Haar schuld is +bewezen;—doch het komt de beleedigde partij, de aanklaagster, niet toe +haar vonnis uit te spreken. Dat blijft overgelaten aan den rechter, in +wiens handen wij haar stelden.”</p> + +<p>Nu kreeg Barine haar spraakvermogen terug. Hoe kon Cleopatra beweren +dat zij overtuigd was van een misslag, zonder hare verdediging aan te +hooren? Zoo zeker als zij zich onschuldig voelde, moest zij ook kunnen +bewijzen dat zij dat was, en in deze overtuiging riep zij de Koningin +op roerend smeekenden toon achterna: »O, mocht Uwe Majesteit niet +heengaan zonder mij gehoord te hebben! Zoo waar ik geloof aan uwe +<span class="pagenum" title="176"> </span><a id="p_176"></a>rechtvaardigheid, mag ik van u vragen mij nog éénmaal het oor te +leenen. Geef mij niet over aan de willekeur van deze vrouw die mij haat, +omdat ik de uitverkorene ben van den man, dien zij....”</p> + +<p>Hier viel de Koningin haar weder in de rede. De vorstelijke waardigheid +verbood haar te luisteren naar de jaloersche beschuldigingen van vrouwen +onderling, doch met het fijne gevoel, waarmede de eene vrouw de +gezindheid der andere doorziet, hoorde zij duidelijk in den klagenden +uitroep van Barine, dat deze oprecht geloofde, dat zij te streng +beoordeeld werd. Zij had misschien ook reden om aan den haat van Iras te +gelooven, en Cleopatra wist hoe haar jonge vertrouweling allen die haar +mishaagden, zonder mededoogen vervolgde. Haar raad, om de zangeres uit +den weg te ruimen, had zij ook reeds moeten van de hand wijzen, en +daarvoor beefde zij ook nog altijd terug, want alles wat in haar was, +waarschuwde haar, om hare ziel niet juist nu met een nieuwe misdaad +te belasten, die haar rust verstoren kon. Daarbij was er in dit +eigenaardig, bevallig schepsel veel wat haar in den aanvang had +aangetrokken; maar de grievende gedachte, dat Antonius haar en de +dochter van den schilder, één en hetzelfde geschenk gegeven had, +beheerschte haar nog in zulk een mate, dat zij de uiterste grens van +genade en zelfbeheersching meende bereikt te hebben, toen zij, zonder +zich tot een bepaalde persoon te wenden, nog eens in de zaal uitriep: +»Op dit verhoor zal nog een ander volgen. Als de tijd daarvoor gekomen +is, moet de beschuldigde ter beschikking van den rechter zijn, en daarom +blijft zij op de Lochias in verzekerde bewaring. Ik wil, dat haar geen +leed worde gedaan. Gij zijt haar genegen, Charmion. Voorloopig vertrouw +ik haar aan u. <ins class="corr" id="corr94" title="Bron: »"></ins>Alleen,” voegde zij er met verheffing van stem bij, +»vrees mijne ongenade, wanneer haar de mogelijkheid wordt gegeven het +paleis, al is het maar voor één oogenblik te verlaten, en omgang te +hebben met een ander, wie dat ook zij.”</p> + +<p>Hierop verliet zij de zaal, en begaf zich naar hare eigen vertrekken. +Zij had den nacht tot dag gemaakt, niet alleen om spoedig af te doen wat +in hare oogen geen uitstel duldde, maar nog meer omdat zij sedert gruwde +van de rustelooze uren op hare eenzame legerstede. Die wilden nooit een +eind nemen, en zoo zij zich vroeger gaarne al de pracht en weelde te +binnen riep waarmede zij haar leven met Antonius had omringd, zoo +verweet zij zich nu, dat zij het geluk van haar volk roekeloos had +verspeeld. Het tegenwoordige scheen haar ondragelijk toe, en uit de +toekomst zag zij een heirleger droeve zorgen op haar aanstormen.</p> + +<p>De volgende dagen brachten allerlei bezigheden meê, en de <span class="pagenum" title="177"> </span><a id="p_177"></a>Koningin +sleet halve nachten op de sterrenwacht. Naar Barine had zij nog niet +weder gevraagd. Op den vijfden avond liet zij zich door Alexas naar de +kleine sterrenwacht brengen, die haar vader op de Lochias had doen +oprichten. De gunsteling van Antonius wist haar daar te bewijzen dat een +ster, die de hare sinds lang bedreigd had, de planeet was der vrouw, die +zij nu even zorgeloos scheen vergeten te hebben, als vroeger zijne +waarschuwing voor dezelfde vijandin.</p> + +<p>De Koningin gaf dit niet toe, maar hij ging vol ijver voort:</p> + +<p>»In den nacht na uwe terugkomst, beweest gij weder uwe goedheid in +hare onuitputtelijke, voor ons, die niet zoo edel zijn als gij, +onbegrijpelijke volheid. Met diepe ontroering woonden wij toen onder dat +belangwekkend verhoor, het treffend schouwspel bij, hoe het grootste van +alle harten zich van zijn eigen maatstaf bediende om het kleine en +nietige te meten. Doch <ins class="corr" id="corr95" title="Bron: vóor">vóór</ins> gij tot een tweede verhoor overgaat, +gebieden mij de toekomst-voorspellende zwervelingen daar boven, u nog +éénmaal te waarschuwen. Iedere gelaatstrek van die vrouw was vooruit +berekend, ieder woord had zijn bedoeling, iedere klank harer stem moest +iets uitwerken. Wat zij ook gezegd heeft, en nog zeggen zal, het kan +niets anders bedoelen dan mijne verhevene gebiedster te bedriegen. Nog +is het tot geen eigenlijk verhoor gekomen. Doch als gij daartoe zult +overgaan, dan.... Wat zal zij niet maken van de geschiedenis van Marcus +Antonius, Barine, en de beide armbanden? Dat zal een meesterstuk +worden!”</p> + +<p>»Weet gij hoe het zich werkelijk toegedragen heeft?” vroeg Cleopatra, en +hare vingers sloten zich vaster om de stift, die zij in de hand hield.</p> + +<p>»Als dat zoo was,” antwoordde Alexas met een veelbeteekenenden glimlach, +»dan zou de stilzwijgende heler den steler niet mogen verraden.”</p> + +<p>»Ook niet wanneer de bestolene, uwe Koningin, u beveelt het onrechtmatig +verkregen goed terug te geven?”</p> + +<p>»Tot mijn spijt moet ik zelfs in dat geval gehoorzaamheid weigeren; want +zie, edele vorstin! er zijn slechts twee heldere hemellichamen, waarom +mijn donker leven zich draait. Zou ik de maan verraden, als ik er zeker +van ben dat ik daardoor niets uitwerk dan de warme lichtkracht der zon +te verduisteren?”</p> + +<p>»Wil dat zeggen dat uwe mededeeling mij, de zon, krenken zou?”</p> + +<p>»Ja, wanneer uwe groote ziel ten minste niet te hoog staat om bereikt te +worden door de schaduwen, die vrouwen van veel geringere soort dan gij, +met onbegrijpelijke zucht tot zelfkwelling op zich neer doen dalen.”</p> + +<p><span class="pagenum" title="178"> </span><a id="p_178"></a></p> + +<p>»Denkt gij dat uwe woorden aangenamer worden door de sluiers die gij er +over heen hangt? Trouwens, zij zijn doorschijnend, en hinderen het oog +maar weinig. Gij gelooft dat mijne ziel vrij van jaloerschheid en van +andere zwakheden van mijn geslacht zou zijn? Daarin vergist gij u. Ik +ben een vrouw, en wil dat zijn en blijven. Zooals de Chremes van +Terentius zegt, dat hij een mensch is, en niets wat menschelijk is hem +vreemd, zoo aarzel ik niet mijn aandeel te bekennen in alles wat +vrouwelijk is. Anubis heeft mij verteld van een Koningin uit den ouden +tijd, van wie de opschriften niet mochten zeggen: »Zij,” maar »hij +kwam,” of: »hij, de heerscheres, overwon!<ins class="corr" id="corr96" title="Niet in Bron.">”</ins> Die dwaze! Wat mij betreft, +mijne vrouwelijkheid staat in mijn schatting niet minder hoog dan de +kroon. Ik was vrouw, eer ik Koningin werd. De menschen knielen nu zelfs +voor mijn ledigen draagstoel neer, maar toen ik in jonger jaren met +Antonius in dollen overmoed, verkleed door de straten liep om een +feestterrein uit te zoeken, toen keken de jongelingen hunne oogen naar +mij uit, en telkens hoorde ik achter mij: »Een schoon paar menschen!” +Ja, dan mocht ik met fieren moed naar huis gaan. Maar er was nog iets +grooters voor de vrouw te ondervinden. Wanneer het hart der Koningin +troon en scepter vergat; wanneer in de heerlijke uren die door Eros +waren gewijd, van mijn eigen ik niets overbleef dan de vrouw, dan was er +een zaligheid te genieten, zooals de man die niet kent, daar hij enkel +gelukkig wil zijn, terwijl wij.... Doch wat kunt gij mannen, die slechts +vraagt en begeert, van de zaligheid van het geven en de toewijding +weten?.... Ik ben een vrouw, en boven geen enkele aandoening van het +vrouwengemoed verheven, want ik zou het niet willen zijn. En daarom, wat +ik nu vraag, dat vraag ik u niet als Koningin, maar als vrouw.”</p> + +<p>»Als dat het geval is,” viel Alexas in, met de hand op het hart, »dan +legt gij mij geheel en al het stilzwijgen op; want indien ik aan de +vrouw Cleopatra bekennen wilde wat in mijn ziel omgaat, dan zou ik +mij aan een dubbele misdaad schuldig maken. Ik zou mijn belofte van +geheimhouding verbreken, en den vriend verraden, die zijn verheven +gemalin mede aan mijne bescherming heeft toevertrouwd.”</p> + +<p>»Nu wordt de duisternis mij al te groot,” antwoordde Cleopatra en hief +daarbij trotsch het hoofd op. »Of, indien het mij behaagde den sluier op +te lichten, dan moest ik u wijzen op de grenzen....”</p> + +<p>»Die aan de Koningin zijn gesteld,” voltooide de Syriër den volzin, +terwijl hij onderdanig boog. »Daar ziet gij het al! Het behoort +werkelijk tot de onmogelijkheden, de vrouw af te <span class="pagenum" title="179"> </span><a id="p_179"></a>scheiden van de +vorstin. Wat mij betreft, ik wil de eene niet in het harnas jagen +tegen den al te vermetelen vereerder, en tegelijk jegens de andere de +verschuldigde gehoorzaamheid in acht nemen. Daarom verzoek ik u, van den +armband en al wat daar pijnlijks aan verbonden is, op iets anders over +te gaan. Wellicht zal de schoone Barine zelve u dat alles nog eens +bekennen, en voegt zij er dan nog bij, hoe zij den beminnelijken zoon +van den grootsten aller mannen en de bewonderenswaardigste aller +moeders, den jongen koning Cæsarion, in hare netten gevangen heeft.”</p> + +<p>De oogen der Koningin begonnen te fonkelen, en misnoegd riep zij uit: +»Zooeven zag ik den knaap als van demonen bezeten. Hij wilde het verband +van zijn wond rukken, indien men hem de vrouw, die bij beminde, niet +gunde. Het ligt voor de hand aan een tooverdrank te denken, en zijn +gouverneur wijt natuurlijk alles aan magische kunsten. Charmion +verzekert daarentegen dat zijne bezoeken de verleidster verdroten en +haar zelfs beangstigd hebben. Alleen door een streng verhoor zal daarin +licht te krijgen zijn. Wij zullen eerst de terugkomst van den imperator +afwachten. Denkt gij, dat hij weder de zangeres zal bezoeken, als hij +terug is? Gij zijt het meest in zijn vertrouwen. Beoogt gij zijn +welzijn, en is u ook aan mijne gunst iets gelegen, dan aarzelt gij nu +niet langer en beantwoordt mijn vraag.”</p> + +<p>De Syriër liet het voorkomen alsof hij het na een moeielijken inwendigen +strijd eindelijk met zichzelf eens geworden was, en gaf met vastheid ten +antwoord: <ins class="corr" id="corr97" title="Niet in Bron.">»</ins>Zeker en stellig zal hij Barine bezoeken, wanneer gij hem +daarvan niet terughoudt. Alles zou zeker op de allereenvoudigste manier +uitgemaakt worden, wanneer men....”</p> + +<p>»Nu?”</p> + +<p>»Wanneer men hem dadelijk bij zijn landing meedeelde dat zij niet meer +te vinden is. Ik zelf zou bijzonder gaarne deze opdracht van mijn +koninklijke Zon ontvangen.”</p> + +<p>»En denkt gij dat het een weinig het licht van uwe maan benevelen zou, +indien hij haar hier te vergeefs zocht?”</p> + +<p>»Even zeker als het tegendeel het geval zou zijn, indien hij de +onvergelijkelijke heerlijkheid zijner Zon steeds zoo dankbaar besefte +als zij het verdient. Zoo lang Helios aan den hemel prijkt, duldt hij +geen andere sterren naast zich. Zijn glans dooft dien van alle anderen +uit. Mijne Zon gebiedt, en het kleine sterretje Barine verdwijnt.”</p> + +<p>»Houd op! Nu weet ik wat gij bedoelt. Maar een menschenleven is niet zoo +gering te tellen, en deze vrouw heeft een moeder. Daarom moet ik eerst +overwegen en bepeinzen of er <span class="pagenum" title="180"> </span><a id="p_180"></a>ook nog iets anders is dan dit uiterste +redmiddel. Het moet met allen mogelijken spoed en met goeden wil +geschieden.... Maar ik.... Nu, terwijl het lot van mijn land, van +mijzelve en mijne kinderen op het spel staat, nu geen kwartieruurs +mijzelve toebehoort, en er geen eind komt aan het schrijven en +raadplegen, mag ik mijn tijd niet met dergelijke dingen verbeuzelen. +De werkzame geest....”</p> + +<p>»Dien moet het vergund zijn zich ongehinderd op zijn vleugelen te +verheffen,” riep de Syriër met vuur. »Laat de oplossing van kleinere +vraagstukken gerust aan vertrouwde vrienden over.”</p> + +<p>Hier werden zij gestoord door den »binnenleider” die de komst van den +Regent Mardion meldde. Hij liet zeggen, dat hij kwam voor zaken, die +geen uitstel konden lijden, ofschoon het reeds zoo laat was.</p> + +<p>Alexas geleidde de Koningin in het tablinum, waar zij den eunuch reeds +vonden. Een slaaf droeg hem een zak vol briefrollen na, die hem zooeven +gebracht waren door twee boden uit Syrië. Daar waren eenige onder, +die onmiddellijk moesten beantwoord worden. Met hem wachtten ook +de zegelbewaarder en de Exegeet. Deze waren zoo laat gekomen om te +overleggen, welke maatregelen er moesten genomen worden tegenover de +opgewonden burgerij. Den vorigen dag hadden allen die op de vloot waren +overgebleven, op versierde schepen alsof er een overwinning was behaald, +hun intocht in de haven gedaan. Eerst waren de terugkeerenden luide +toegejuicht, maar met de snelheid van den wind had zich de tijding van +de nederlaag bij Actium verspreid. Thans waren er samenrottingen onder +de menigte; vóór het Sebasteum waren al allerlei bedreigingen geuit; op +het Serapeumplein had men de hulp der troepen moeten inroepen, en er was +reeds bloed gevloeid.</p> + +<p>Daar lagen de briefrollen. De zegelbewaarder maakte de opmerking dat ook +voor het kanaal nieuwe volmachten noodig waren, en de Exegeet verzocht +dringend om een beslist antwoord.</p> + +<p>»Het is wel veel!” mompelde Cleopatra bij zich zelve. Maar daarna +richtte zij zich hooger op, en riep: »Welaan dan, aan het werk!”</p> + +<p>Doch Alexas liet het daartoe nog zoo spoedig niet komen, want hij +naderde ootmoedig, en terwijl zij zich aan de groote schrijftafel zette, +fluisterde hij: »En kan mijn hooge gebiedster onder al die gewichtige +zaken nog tijd en denkkracht verspillen aan die rustverstoorster? Uwe +goddelijke Majesteit lastig te vallen met deze beuzeling, is misdaad, +maar zij moet worden gepleegd, want als deze zaak onafgedaan blijft, dan +kan uit het sijpelende beekje een bergstroom worden....”</p> + +<p>Cleopatra, wier blik juist op een noodlottigen brief van Koning <span class="pagenum" title="181"> </span><a id="p_181"></a>Herodes +gevallen was, keerde haar gelaat ten halve naar den gunsteling van haar +gemaal, en riep met gloeiende wangen hem enkel toe: »aanstonds.”</p> + +<p>Vervolgens liep zij den brief vluchtig door, schoof dien driftig ter +zijde, en liet den wachtenden Alexas gaan, met den ongeduldigen uitroep: +»Zorg gij dan maar voor het verhoor, en wat daarbij behoort. Geen +onrechtvaardigheid, maar ook geen ongepaste goedertierenheid. Ik zal +zelf nog een blik slaan in deze onaangename zaak, eer de imperator +terugkeert.”</p> + +<p>»En de volmacht?” vroeg de Syriër weder met een diepe buiging.</p> + +<p>»Die hebt gij. Hebt gij iets op schrift noodig, wend u dan tot Zeno. +In een rustiger uur spreek ik u weder.”</p> + +<p>De Syriër trok zich terug, doch Cleopatra keerde zich tot den eunuch +en riep gloeiend van opgewondenheid, terwijl zij op den brief van den +Koning der Joden wees: »Hebt gij ooit schandelijker ondankbaarheid +gezien? De ratten denken dat het schip zinkt, en dat het voor hen tijd +wordt het te verlaten. Als wij er in slagen het boven water te houden, +dan komen zij bij troepen terug, en dat moet, moet, moet geschieden, +ter wille der zelfstandigheid van dit dierbare land... En de kinderen, +de kinderen!—Alle krachten moeten worden ingespannen, alle middelen +uitgedacht en gebruikt. Op ieder wankelend vertrouwen zullen wij zoolang +hameren, totdat het aan het harde staal der zekerheid gelijk wordt. +Wij zullen de nachten veranderen in dagen. Het kanaal zal onze vloot +behouden, in Afrika zal Marcus Antonius zeker Pinarius Scarpus vinden +met nog versche, trouwe legioenen. De zwaardvechters zijn ook op onze +hand. Die zullen wij gemakkelijk voor ons winnen, en nog allerlei andere +gedachten dwarrelen in mijn hoofd. Maar eerst naar de Alexandrijnen. +Geen geweld!”</p> + +<p>Nu volgde nog het ééne bevel op het andere, en zij beloofde, als het +noodig was zich aan het volk te zullen vertoonen.</p> + +<p>De Exegeet aanvaardde vol bewondering hare heldere en verstandige +opdrachten. Nadat hij zich met zijn metgezellen verwijderd had, richtte +de Koningin zich weder tot den Regent, en zeide: »Het was toch goed, +dat wij hen eerst verblijdden met dit bericht van de overwinning. De +onverwachte ongelukstijding zou hen, ik weet niet tot welke waanzinnige +daad hebben gebracht. Ontgoocheling is een meer alledaagsche pijn, +waartegen minder sterke middelen reeds helpen. Buitendien was hier veel +te regelen, vóór zij wisten dat ik er reeds was. Wat hebben wij niet al +ten uitvoer gebracht, Mardion! Maar ik heb mij dan ook nog niet eens +recht het genot van mijn kinderen gegund! Mijn oudste vrienden, zelfs +Archibius, moest ik afschepen met <span class="pagenum" title="182"> </span><a id="p_182"></a>de belofte van later met hem te +zullen spreken. Als hij terugkomt, moet hij bij mij worden toegelaten. +Ik heb reeds last daartoe gegeven. Hij kent Rome. Ik moet hem hooren +over de zaken, die ik behandeld wil hebben.”</p> + +<p>Plotseling overviel haar een huivering; zij drukte de hand tegen het +voorhoofd en riep: »Octavianus de overwinnaar, Cleopatra de overwonnene! +Ik, die voor Cæsar alles was, genade afbedelend van zijn erfgenaam! Ik, +ik een smeekeling voor den broeder van Octavia! Doch neen, neen!.... Er +zijn nog honderd manieren mogelijk om zoo iets vreeselijks te voorkomen. +Wie het veld wil dwingen vruchten voort te brengen, moet echter vlijtig +graven, water scheppen, ploegen en zaaien. Aan het werk dus, aan het +werk!.... Als Antonius terugkomt, moet hij alles gereed vinden. Bij den +eersten goeden uitslag krijgt hij zijn verloren kracht tot handelen +terug. Ik heb dien brief dààr reeds doorgevlogen terwijl ik met den +magistraat der stad sprak.... nu zal ik het antwoord dicteeren.”</p> + +<p>En zoo zaten zij te lezen en te schrijven, liet zelve schrijven, +luisterde, gaf antwoord en deelde bevelen uit, totdat het licht werd +in het Oosten, de morgenster verbleekte, en de afgematte Regent haar +dringend verzocht te denken aan haar eigen kracht en zijn jaren, en hem +eenige uren rust toe te staan.</p> + +<p>Toen liet zij zich eindelijk naar haar slaapvertrek leiden, waar het zoo +donker mogelijk gemaakt was. Ditmaal sloot een zoete, droomlooze slaap +spoedig haar oververmoeide oogen, en hield die gesloten, totdat zij +gewekt werd door het luide geschreeuw der menigte, die gehoord had dat +de Koningin teruggekeerd was, en daarom naar de Lochias was geijld.</p> + +<hr class="fnsep" /> + +<div class="footnote"><a id="FN19" href="#FNa19" class="label"><sup>19</sup>)</a> Hofmaarschalk.</div> + +<hr class="chbegin" /> + +<p><span class="pagenum" title="183"> </span><a id="p_183"></a></p> + +<h2><a id="DERTIENDE_HOOFDSTUK"></a>DERTIENDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Gedurende dezen rusttijd waren Iras en Charmion bij afwisseling in de +nabijheid der Koningin gebleven. Toen zij opstond bood de jongste van de +twee haar de behulpzame hand. Tot den avond toe mocht zij zich weiden +aan hare meesteres, want de gezellin, die haar de laatste dagen zoo in +den weg stond, zou eerst dan terugkeeren. Vóór dat Charmion heenging, +had zij intusschen gezorgd dat hare vertrekken, waarin Barine, op +aanwijzing der Koningin behandeld werd als een welkome gast, goed werden +bewaakt.</p> + +<p>De bevelhebber der Macedonische jongelings-lijfwacht, die vele jaren +geleden vergeefs naar hare hand had gedongen, en eindelijk haar +trouwste, welmeenendste vriend geworden was, had de taak op zich genomen +Barine zorgvuldig te bewaken.</p> + +<p>Toch had Iras zich den slaap harer gebiedster en de afwezigheid harer +oudere mede-kamervrouw ten nutte weten te maken. Zij had gehoord dat de +vertrekken van deze, en daardoor ook Barine zelve, ongenaakbaar voor +haar waren. Vóór zij iets tegen de gevangene ondernemen kon, moest zij +ook eerst allerlei dingen met Alexas bespreken. Nu hare verwachting haar +mededingster in het stof vernederd te zien, niet was vervuld, was haar +jaloersche wrok in haat veranderd, en al was zij Charmion's nicht, een +deel daarvan bracht zij op deze over, omdat zij zich beschermend +geplaatst had tusschen haar en haar slachtoffer.</p> + +<p>Zij had den Syriër bij zich ontboden, maar hij was ook eerst laat ter +rust gegaan, en liet nu lang op zich wachten. De ontvangst, die hem +door het ongeduldige meisje was bereid, kon dan ook in het begin alles +behalve hartelijk heeten, maar spoedig werd zij vriendelijker jegens +hem.</p> + +<p>Vooreerst beroemde Alexas er zich op, dat hij de Koningin had overreed +om Barine op genade of ongenade aan hem over te leveren. Wanneer hij +haar des middags in het verhoor nam en schuldig bevond, dan kon niets +hem verhinderen haar des <span class="pagenum" title="184"> </span><a id="p_184"></a>avonds den giftbeker te laten drinken of te +doen worgen. Maar die zaak was gevaarlijk, daar de aanhangers der +zangeres vele in getal en niet van macht ontbloot waren. In den grond +wenschte Cleopatra zeker niets vuriger dan zich van de gevaarlijke +mededingster te ontslaan, maar hij kende de grooten der aarde. Als hij +krachtig optrad en er spoedig een eind aan maakte, dan zou de Koningin, +ter wille van haar goeden naam, de daad op zijne verantwoording stellen. +Op Antonius viel niet te rekenen, en van diens gunst hing al zijn wel en +wee af. De terechtstelling der zangeres van het laatste Adonisfeest kon +op het Alexandrijnsche volk de allergevaarlijkste uitwerking hebben. Het +was toch al zoo verontwaardigd en zijn broeder, die het volk goed kende, +had gezegd: hier verging het van rouw, en dáár was het op het punt in +dolle woede een bloedig oproer te verwekken. Van dit gepeupel kon men +alles verwachten; doch Philostratus verstond ook de kunst het tot +allerlei over te halen, en hij had zich te voren van zijn hulp +verzekerd.</p> + +<p>Inderdaad, het werk der verzoening was Alexas goed gelukt. In den tijd +toen de improvisator met Barine gehuwd was, had zij haar zwager den +toegang tot haar huis ontzegd en haar echtgenoot was met zijn broeder +die zijn vrouw voor zich begeerde, in onmin geraakt. Nadat deze echter +zoo hoog was gestegen in de gunst van Antonius, en door diens altijd +geopende hand met goud was overladen, was Philostratus weder naar hem +toe gekomen om zijn deel te eischen van dien pas verkregen rijkdom. En +de bron, waaruit Alexas putte, vloeide zoo rijkelijk, dat het geven den +gunsteling in het geheel niet zwaar viel. Beiden waren even gewetenloos +als verkwistend, en bij hen werd de waarheid gestaafd, dat lage naturen +er altijd een pad op na houden, dat de tweedracht overbrugt. Is dat van +goud, dan wordt dat het spoedigste betreden. Zoo was het dan ook hier, +en in de laatste dagen had dat pad een bijzondere vastheid verkregen, +want wederkeerig hadden zij elkander noodig.</p> + +<p>Alexas wenschte Barine te bezitten, terwijl Philostratus zich niet meer +om haar bekommerde. Daarentegen haatte hij Dion met zulk een fellen +dorst naar wraak, dat hij om dien te lesschen, zelfs de hoop op nieuwe +veroveringen zou hebben prijsgegeven. De vernedering, die hem door den +hoogmoedigen Macedonischen edelman aangedaan was, en de smaad, waarmede +hij door zijn schuld was bedekt, lieten hem evenmin rust als lasterende +vervolgers, en hij voelde dat hij zich van hen slechts tegelijk met +den veroorzaker daarvan, kon ontdoen. Zonder zijn broeder had hij zich +moeten vergenoegen met hen door zijne lastertong te benadeelen; met den +steun van diens veelvermogenden bijstand kon hij hem veel erger dingen +aandoen, ja zelfs <span class="pagenum" title="185"> </span><a id="p_185"></a>de vrijheid en het leven benemen. Daarom hadden zij +zooeven een afspraak gemaakt, waarbij Philostratus op zich nam het volk +te verzoenen met alles wat Barine zou worden aangedaan, terwijl de ander +beloofd had zijn broeder te helpen om een bloedige wraak te nemen op +Dion.</p> + +<p>Met den dood van Barine zou Alexas niet gediend zijn, want toen hij haar +had wedergezien, was hij opnieuw voor haar ontvlamd, en hij wilde haar +eindelijk de zijne noemen. In den kerker, misschien op de pijnbank, +zou zij gedwongen worden zijn reddende hand aan te grijpen. Doch dit +alles leed geen uitstel. Het moest alles afgeloopen zijn vóór Antonius +terugkwam, en hij kon ieder oogenblik verwacht worden. De verkwistende +beschermer had hem zoo rijk gemaakt, dat het hem thans onverschillig +liet of hij door dit geval bij hem in ongenade viel. Ook zonder hem zou +hij nu met Barine een weelderige huishouding kunnen opzetten in een der +steden van zijn Syrisch vaderland.</p> + +<p>Toen de gunsteling verzekerde dat hij reeds den volgenden dag Barine +onttrekken zou aan de hoede van Charmion, werd Iras reeds vriendelijker +jegens hem gestemd. Tegen zijn beweren dat het nieuwe verhoor wel is +waar tot geene doodstraf zou kunnen leiden, maar wel tot een verwijzing +naar de steengroeven of iets dergelijks, had zij niets ernstigs in te +brengen.</p> + +<p>Nu trachtte Alexas voorzichtig uit te vorschen hoe Iras dacht over den +doodvijand van zijn broeder. Zij droeg dezen geen goed hart toe, doch +zoodra hij er op zinspeelde dat ook hij aan de straffende gerechtigheid +kon worden overgeleverd, kwam zij daar zoo ijverig tegen op, dat hij +dat onderwerp liet rusten en het gesprek weder bracht op de vrouw, +die veroordeeld moest worden. Zij stelde zich weder met haar gewone +levendigheid tot zijn beschikking, en men besloot den volgenden dag, +terwijl Charmion des voormiddags dienst had bij de Koningin, de +gevangenneming te doen plaats hebben.</p> + +<p>Iras wist goeden raad te geven, want in een der gevangenissen was zij +goed bekend. Zij had de poorten daarvan geopend voor menig ongelukkige, +van wien zij geloofde dat zijn verdwijnen de Koningin van dienst zou +zijn. Zij had het bij zulke gelegenheden als haar plicht beschouwd, hand +in hand met den zegelbewaarder haar gebiedster te voorkomen, wanneer het +deze, in hare goedheid, te moeilijk zou gevallen zijn een streng vonnis +uit te spreken. Cleopatra had zich dat dan laten welgevallen, zonder +zich er over uit te laten, noch het te beloonen. Wat binnen die muren +voorviel, drong, dank de stilzwijgendheid van den wachter, niet naar +buiten door. Het was wellicht in dien kerker niet fraai, en toch, als +Barine daar was en dan het leven verwenschte, had zij het altijd nog +beter dan zij. Iras, die in <span class="pagenum" title="186"> </span><a id="p_186"></a>de laatste nachten, wanneer zij dacht aan +den man, die hare liefde had versmaad en haar had opgeofferd aan een +ander, aan den rand der wanhoop was geweest.</p> + +<p>Toen de Syriër haar reeds de hand tot afscheid reikte, vroeg zij op +eens: »En Dion?”</p> + +<p>»Hij zal zijne vrijheid wel verbeurd hebben,” was het antwoord, »want +Barine is zijn geliefde; de dwaas was reeds op het punt haar als zijn +echtgenoot in zijn fraai paleis binnen te leiden.”</p> + +<p>»Is dat waar? zonder eenigen twijfel waar?” vroeg Iras, terwijl zij wel +hare kalmte bewaarde, maar niet verhinderen kon, dat het bloed uit haar +wangen en lippen verdween.</p> + +<p>»Hij heeft het gisteren aan zijn oom, den zegelbewaarder, medegedeeld in +een brief, en hem daarbij bezworen voor zijne uitverkorene, die hij voor +altijd trouw gezworen had, het zijne te doen. Doch Zeno wil van deze +nicht niets weten. Wilt gij den brief zien?”</p> + +<p>»Als dat zoo is,” begon het meisje opnieuw, en haar hooge stem kreeg +weder een schrillen klank, »dan kan men hem ook niet vrij laten. Voor +zijn geliefde zet hij alles op het spel, en dat is veel—veel meer +dan gij, die hier half vreemd zijt, vermoeden kunt. De Macedonische +geslachten hangen alle aan elkander. Hij maakt deel uit van den Raad.... +De ephebenvereenigingen staan als één man achter hem... En het volk... +Toen uw broeder onlangs handelde zooals ik hem had gezegd, heeft hij hem +in de wielen gereden op een manier die.... Men moest hem op het laatst +ophalen uit het bekken der fontein, druipend van water en van +schande....”</p> + +<p>»Juist om dat alles zou men nu zijn mond moeten stoppen...”</p> + +<p>Iras knikte hem goedkeurend toe, maar na een korte pauze viel zij uit: +»Ik zal u helpen, om hem tot zwijgen te brengen, doch niet voor altijd. +Vergeet dat niet! Dat gezegde van Theodotus, van de doode honden die +niet meer bijten, heeft bij ons geen zegen gebracht aan hen die hem dat +nazeggen. Er zijn andere middelen, om ons van dezen man te ontdoen.”</p> + +<p>»Een vogel heeft mij voorgezongen, dat gij hem wel lijden mocht.”</p> + +<p>»Een vogel? Dan zeker een uil, die bij daglicht niet ziet. Zijn ergste +vijand, uw broeder, zou liever een offer voor zijn welzijn brengen, dan +ik.”</p> + +<p>»Dan begin ik belangstelling te krijgen in dien Dion.”</p> + +<p>»Ik zag onlangs reeds hoe gij mij in medelijden overtreft. De dood is +niet de ergste van alle straffen.”</p> + +<p>»Dus daarom dat genadig uitstel?”</p> + +<p>»Misschien wel. Maar wij hebben nog andere dingen te bedenken: vooreerst +welk een tijd het is, nu alles wankelt, <span class="pagenum" title="187"> </span><a id="p_187"></a>zelfs de macht der Koningin, +die nog zoo kort geleden een muur gelijk was, die veel dekte, en voor +iederen aanval beschutte. Vervolgens den persoon van Dion. Ik heb al +opgenoemd wie al niet voor hem in de bres zal springen.... En de +Koningin kan, sedert Actium, het veelhoofdige monster »Volk” niet meer +toeroepen »gij moet”, maar »ik verzoek u”. Het andere....”</p> + +<p>»Deze eerste bedenkingen zijn genoeg. Mag ik ook weten, wat mijn wijze +vriendin over den beklagenswaardigen man, dien zij haar gunst onttrok, +nu heeft beschikt?”</p> + +<p>»Vooreerst gevangenschap hier op de Lochias. Hij heeft zijn hand +bevlekt met het bloed van den »Koning der koningen”, Cæsarion. Dat is +hoogverraad, ook in de oogen van het volk. Gij moet nog heden het bevel +ter <ins class="corr" id="corr98" title="Bron: gevangeneming">gevangenneming</ins> zien te krijgen.”</p> + +<p>»Wanneer het doenlijk is, de Koningin met zoo iets aan te komen.”</p> + +<p>»Het is niet voor <i>mij</i>, maar om <i>haar</i> voor onheil te behoeden, dat wij +dat noodig hebben. Weg met alles wat in deze dagen der eindbeslissing +haar helderen geest benevelt! Eerst met Barine, die haar thuiskomst +bedorven heeft, en dan met den man, die in staat zou zijn terwille dezer +vrouw, te Alexandrië een oproer te verwekken. Aan haar de groote zorgen +voor staat en troon; aan mij de kleine die haar toilet en haar hart +betreffen.”</p> + +<p>Hier werd zij gestoord door eene der slavinnen van +<ins class="corr" id="corr99" title="Bron: Cleoapatra">Cleopatra</ins>. De Koningin was ontwaakt, en Iras haastte +zich om op haar post te zijn.</p> + +<p>Toen zij de vertrekken van Charmion voorbijkwam, en daarvóór twee flinke +krijgslieden uit de Macedonische jongelings-wacht ter bewaking op en +neer zag loopen, nam haar gelaat een sombere uitdrukking aan. Haar +mede-kamervrouw liet Barine bewaken alleen voor haar. Zij had zich van +de oudere vrouw, wier nicht zij was, een strenge berisping op den hals +gehaald, ter oorzake van de vrouw, die voor haar de oorzaak was van +zooveel leed, en daarbij had zij spijt gehad dat zij haar vroeger had +medegedeeld wat zij voor Dion gevoelde. Er mocht van komen wat wilde, +de giftboom, waaruit al deze ellende, deze vrees en ergenissen waren +opgegroeid, moest uitgeroeid, en zij uit de rijen der levenden geschrapt +worden.</p> + +<p>Eer zij in het voorvertrek der Koningin binnentrad, had zij in stilte +het doodvonnis harer vijandin uitgesproken. Nu moest haar scherpzinnige +geest nog den Syriër weten over te halen om de voltrekking daarvan op +zich te nemen. Als deze steen des aanstoots eenmaal uit den weg was +geruimd, zou het ook weder mogelijk zijn in goede verstandhouding met +Charmion <span class="pagenum" title="188"> </span><a id="p_188"></a>te leven, dan zou Dion weder vrij zijn, en dan.... Hoe hij +haar ook had gekrenkt, zij zou hem toch beschermen voor den haat van +Philostratus en diens broeder.</p> + +<p>Met een verlicht hart kwam zij bij de Koningin. De vernietiging van het +leven eens veroordeelden greep haar in de nabijheid der straffende +Majesteit sinds lang niet meer diep in de ziel. Terwijl zij haar door +den slaap verkwikte gebiedster de eerste diensten bewees, verhelderde +zich haar gelaat hoe langer hoe meer, want de Koningin uitte ongevraagd +hare blijdschap, dat zij op dezen dag door haar werd bediend, en niet +altijd weder werd lastig gevallen met diezelfde onaangename zaak, die +overigens spoedig genoeg afgehandeld zou zijn.</p> + +<p>Dit zag op Charmion, die in het bewustzijn dat geen ander aan het hof +dit wagen mocht, in weerwil van menige terechtzetting, niet moede +geworden was Barine's verdediging te beproeven. Doch eindelijk had +Cleopatra haar den vorigen dag toornig gelast, haar niet weder aan te +komen met die onheilstichtster.</p> + +<p>Toen Charmion haar daarop had verzocht den volgenden dag den dienst aan +Iras te mogen overlaten, had de Koningin reeds berouw gevoeld over dien +<ins class="corr" id="corr100" title="Bron: uiltval">uitval</ins> tegen haar vriendin. Zij had Charmion het gevraagde verlof +gaarne toegestaan, en haar zelfs vriendelijk verzocht hare drift toe te +schrijven aan de zorgen die haar drukten. »En als gij mij weder uw goed, +trouw gezicht vertoont,” had zij tot besluit gezegd, »dan zult gij +hebben ingezien, dat een ware vriendin van een ongelukkige die zij +liefheeft, alles verwijderen moet wat haar toch al beneveld levenslicht +nog erger verduisteren zou. De enkele naam van deze vrouw klinkt mij als +een spotlied in mijn moeilijk verkregen rust. Ik wil dien niet meer +hooren.”</p> + +<p>Dat alles had zoo lief en innemend geklonken, dat Charmion's geraaktheid +was versmolten als sneeuw voor de zon. Toch had zij haar met angstige +voorgevoelens verlaten, daar Cleopatra, eer zij uit de kamer ging, in +het voorbijgaan had opgemerkt, dat zij de zaak der zangeres in handen +van Alexas had gegeven. Zij waardeerde nu dubbel dat zij een vrijen dag +vóór zich had, want zij wist, hoe deze gewetenlooze gunsteling omtrent +de jonge vrouw gezind was, en zij wilde met Archibius overleggen, hoe +zij haar voor het ergste behoeden zou.</p> + +<p>Toen zij eerst laat ter ruste ging, hielp haar daarbij de bruine +kamervrouw, die uit haar ouderlijk huis meegekomen was naar het hof. Zij +was uit Nubië geboortig waar zij gekocht was, toen het gezin van Alypius +het kind Cleopatra naar het Isis-eiland Philae had gebracht.</p> + +<p>Charmion, die in dien tijd een aankomend meisje was, had <span class="pagenum" title="189"> </span><a id="p_189"></a>Anukis, zoo +heette de slavin, ten geschenke bekomen als eerste kamervrouw in haar +eigen dienst, en het meisje had zich zoo verstandig, geschikt, voor +ontwikkeling vatbaar en aanhankelijk getoond, dat hare meesteres haar +medegenomen had tot haar persoonlijke hulp in het Koninklijk paleis.</p> + +<p>Even innig als Charmion aan de Koningin was gehecht, was Anukis het aan +haar. Zij had een hartelijke, onbaatzuchtige liefde opgevat voor haar +meesteres, die iets jonger was dan zij, en haar sinds lang de vrijheid +gegeven had, en Charmion had haar met zooveel vriendelijkheid bejegend, +dat de belangen der Nubische bij haar eigene niet verre achterstonden. +Haar eenvoudig doch scherp verstand en haar natuurlijke geestigheid +hadden haar in het paleis een zekere vermaardheid doen krijgen. +Cleopatra had zich menigmaal verwaardigd een snedig antwoord van haar +uit te lokken, en ook Antonius had dat wel gedaan. Daar de licht +gekromde rug die zij in haar jeugd had gehad, langzamerhand een bult +geworden was, had hij haar den naam Aisopion gegeven, dat is de kleine, +vrouwelijke Aesopus. Thans noemde iedereen in de omgeving der Koningin +haar zóó, en ook, wanneer anderen, die lager geplaatst waren dan zij, +dat deden, liet zij zich dat welgevallen, ofschoon haar vlugge geest +haar menig scherp antwoord op een woord dat haar mishaagde, ingegeven +had. Doch zij kende de levensgeschiedenis en de fabelen van Aesopus, die +ook eens een slaaf was geweest, en vond het eervol bij hem te worden +vergeleken.</p> + +<p>Toen Charmion Cleopatra verlaten had en ter ruste wilde gaan, vond zij +Barine reeds in vasten slaap, doch Anukis wachtte haar op, en hare +meesteres besprak met haar de droeve vrees voor Barine, die de Koningin +bij haar had opgewekt. Zij wist hoe de Nubische de jonge vrouw genegen +was, die zij als kind reeds op de armen had gedragen, en wier vader +Leonax dikwijls met haar geschertst had. Vol belangstelling had zij haar +in haar verder leven gevolgd, en sedert Barine de gast harer meesteres +was, had zij alles gedaan wat zij kon, om haar afleiding te geven en +gerust te stellen.</p> + +<p>Iederen morgen had zij de moeder van Barine bezocht om naar den toestand +van Dion te vragen, en altijd goede tijdingen mee terug gebracht. Zij +kende ook den zaakwaarnemer Philostratus en diens broeder, en daar +zij Antonius, die zoo goedaardig met haar schertste, gaarne lijden +mocht, had zij het betreurd dat zulk een gewetenloos man als Alexas +zijn voornaamste vertrouweling was. Zij was ook op de hoogte van de +aanzoeken, waarmede de Syriër Barine had vervolgd, en toen Charmion haar +mededeelde dat de Koningin het lot van haar beschermeling in de hand van +dezen man had gelegd, kreeg <span class="pagenum" title="190"> </span><a id="p_190"></a>haar bruin gelaat een vale tint, doch zij +bedwong zich om de ontzetting, die dit bij haar wekte, te verbergen.</p> + +<p>Hare meesteres wist immers wat de keus van dezen rechter voor Barine +beteekenen moest. Het zou haar verkeerd toegeschenen hebben hare +nachtrust door de voorstelling van haar eigen zielsangst te storen. +Het was goed dat Charmion den volgenden morgen vroeg Archibius, dien +zij voor den wijsten van alle mannen hield, om hulp wilde vragen; maar +toch stelde dat haar nog in geenen deele gerust. Zij kende de fabel +van den leeuw en de muis, die men in haar land verteld had, al lang +vóór den tijd van den dichter, aan wien zij haar bijnaam te danken +had, en zij was zelve reeds meer dan eens in de gelegenheid geweest +om een gewichtigen dienst te bewijzen aan menschen die veel grooter en +machtiger waren dan zij. Om Charmion spoediger te doen inslapen en haar +op andere gedachten te brengen, vertelde zij haar nu van Dion, dien zij +heden veel beter gevonden had. Zij voegde er bij, hoe teeder hij Barine +scheen te beminnen, en hoe aandoenlijk geduldig en haar vader waardig, +zij de dochter van Leonax weder gevonden had.</p> + +<p>Zoodra haar gebiedster sliep, ging zij naar de zaal, waar zij, in +weerwil van het vergevorderde uur, mocht verwachten een deel van het +dienstpersoneel te vinden, en overtuigd was als een zeer welkome gast te +worden begroet<ins class="corr" id="corr101" title="Bron: ,">.</ins> Toen kort daarna de lijfslaaf van Alexas verscheen, +vulde zij zijn beker, zette zich naast hem neder, en zocht met alle +middelen die haar ten dienste stonden, zijn vertrouwen te winnen. Dat +gelukte de verstandige Nubische vrouw zoo goed, dat Marsyas, een aardige +jonge Liguriër, toen zij weg gegaan was, aan de anderen verzekerde dat +Aisopion met hare grappen en geschiedenissen de kunst verstond om de +dooden weer levend te maken; met dat bruine monster ernstig te praten, +zeide hij, was even prettig als te stoeien met zijn blonde geliefde.</p> + +<p>Charmion ging den volgenden morgen weder van huis, en in dien tijd wist +Anukis Marsyas weer te vinden, en hoorde van hem, dat Iras Alexas bij +zich ontboden had, en op welk uur hij komen zou. Zijn heer scheen +tegenwoordig met die slanke Macedonische jonkvrouw veel geheimen te +moeten bespreken.</p> + +<p>Voor Barine was het een teleurstelling, dat Anukis ditmaal geen nieuws +medebracht van haar moeder en Dion, doch de Nubische verzocht haar +geduld te hebben, en haalde boeken en een spinnewiel voor haar, om zich +daarmede in de eenzaamheid den tijd te verdrijven. Zij zelve moest in +de keuken gaan, omdat zij gisteren had gehoord dat de koks paddestoelen +hadden gekocht, die wel eens vergiftig konden zijn. Zij kende echter de +soorten goed uit elkander, en wilde ze daarom zelve in oogenschouw +nemen.</p> + +<p><span class="pagenum" title="191"> </span><a id="p_191"></a></p> + +<p>Daarop ging zij door Charmion's slaapvertrek, in de gang, die de +aangrenzende kamers der beide vertrouwelingen van de Koningin verbond, +en sloop de vertrekken van Iras binnen. Zoodra Alexas binnenkwam, had +zij zich verborgen achter een der tapijten, die de muren van de +ontvangkamer geheel bedekten.</p> + +<p>Nadat de Syriër weder vertrokken en Iras uit haar kamers geroepen was, +keerde zij tot Barine terug en zeide dat er werkelijk vergiftige +paddestoelen onder geloopen hadden, en nog wel van de gevaarlijkste +soort. Men had die ook reeds gekookt, en daarom moest zij nu uitgaan om +voor tegengif te zorgen. Daar kon Barine zeker niets tegen hebben, als +zij wist dat meer dan één kostbaar menschenleven er mee gemoeid was.</p> + +<p>»Ga gerust,« antwoordde deze vriendelijk. »Maar als gij nog de oude +dienstvaardige Aisopion zijt, dan vreest gij zeker niet een kleinen +omweg te maken.«</p> + +<p>»En loopt eens aan in het huis naast den Paneumtuin,« viel de ander in. +»Dat had ik mij toch al voorgenomen. Een smachtend verlangen is voor een +minnend hart ook vergif, en dáárvoor is het tegengif: een goede +tijding.«</p> + +<p>Met een lachend gezicht liet zij nu haar lieveling alleen, doch +nauwelijks was zij in de open lucht, of er kwamen diepe rimpels in haar +bruin voorhoofd, en zij bleef een poos peinzend stilstaan. Vervolgens +ging zij naar het Bruchium om een ezel te huren voor den tocht naar +Kanopus, waar zij Archibius wilde opzoeken. Het was intusschen zeer +moeielijk de plaats waar de ezels stonden, te bereiken. Op de kade +tusschen de Lochias en den Muzenhoek was een groote volksmenigte +bijeenverzameld, en troepen geringe lieden, matrozen en slaven stroomden +nog altijd toe. Toch kwam zij eindelijk en ten laatste bij den +ezelverhuurder, en terwijl de drijver haar hielp om het gekozen dier te +bestijgen, vroeg zij hem, wat daar toch te doen was.</p> + +<p>»Zij halen het huis van Didymus, den ouden man van het Museum omver,” +was het antwoord.</p> + +<p>»Hoe is dat mogelijk?” riep de Nubische vol schrik. »Die oude, kloeke +man.”</p> + +<p>»Kloek?” herhaalde de drijver smadelijk. »Hij is een verrader, die aan +al het onheil mede schuld heeft. <ins class="corr" id="corr102" title="Bron: »"></ins>Dat heeft de pleitbezorger +Philostratus, de broeder van den grooten Alexas en een vriend van <ins class="corr" id="corr103" title="Bron: Markus">Marcus</ins> +Antonius, zelf verzekerd. Hij wilde het ook bewijzen, en dus moet het +wel waar zijn. Hoor zij eens schreeuwen! en wat vliegen die steenen! +Ja, zijn kleindochter en haar geliefde hebben samen Koning Caesarion +opgewacht, om hem het leven te benemen. Doch de wacht is bijtijds +toegeschoten, en nu ligt hij gewond op zijn legerstede. Als de <span class="pagenum" title="192"> </span><a id="p_192"></a>groote +Isis niet te hulp komt, dan zal het wel spoedig gedaan zijn met den +jongen Koning.”</p> + +<p>Hierop keerde hij zich weder naar zijn ezel, gaf hem met zijn langen +stok twee flinke slagen rechts en links op zijn rug, en riep hem toe: +»Niet waar, grauwtje? het doet toch goed te hooren, dat er op een +koninklijken rug ook nog wel een plekje is, waar de slagen vallen.”</p> + +<p>Ondertusschen was de Nubische in tweestrijd of zij den ezel niet zou +doen omkeeren en eerst bij Didymus aangaan. Doch Barine dreigde een +grooter gevaar, en haar leven was kostbaarder dan dat van het oude paar. +Dat gaf den doorslag, en zonder verder oponthoud reed zij voort.</p> + +<p>De ezel en zijn drijver deden hun uiterste best, maar toch kwamen zij +te laat. Anukis hoorde in het kleine paleis te Kanopus reeds van den +portier, dat Archibius naar de stad was gegaan met den geschiedschrijver +Timagenes, een oud vriend van hem, die tegenwoordig in Rome woonde, en +nu als afgezant scheen gekomen te zijn.</p> + +<p>Charmion was daar ook reeds geweest, en zij had haar broeder evenmin te +huis gevonden. Daarom was zij hem in een wagen nagereden. Dat was slecht +nieuws, dat bovendien noodlottig kon worden door het tijdverlies dat er +van komen zou. Liep die ezel maar wat harder! Het is waar, Archibius had +zijn stal vol paarden, maar wie was zij, om te durven wagen zich daarvan +te bedienen. Toch had zij in verloop van tijd iets verworven dat haar +met vele vrij- en hooggeborenen gelijk stelde: den goeden naam van +betrouwbaarheid en verstand. Daarop rekende zij, en deelde den ouden, +trouwen huismeester mede, zoo goed en zoo kwaad het ging, waarom het +haar te doen was. Spoedig daarna geleide hij haar zelf met twee +muildieren naar de stad en de tuinen van het Paneum.</p> + +<p>Hij koos den naasten weg daarheen, door de Zonnepoort en de Kanopische +straat. Daar wemelde het altijd van menschen op dezen tijd van den dag, +maar nu was het er niet bijzonder druk. Ieder die tijd en gelegenheid +had, was naar het Bruchium en de haven gegaan, om de teruggekomen +schepen van de verslagen vloot te zien, een nieuwstijding te hooren, +zich aan te sluiten bij de aankondigingen en optochten die te wachten +waren, en—als de fortuin gunstig was—de Koningin tegen te komen en het +volle hart lucht te geven in toejuichingen.</p> + +<p>Toen de wagen links den hoek omgeslagen was en het Paneum naderde, werd +voor het eerst de doortocht bemoeielijkt. Een talrijke schaar was bijeen +aan den voet van den heuvel, op welks top het heiligdom van Pan zich +prachtig verhief boven de uitgestrekte tuinen die er omheen lagen. De +lange gestalte <span class="pagenum" title="193"> </span><a id="p_193"></a>van den pleitbezorger Philostratus viel de Nubische in +het voorbij rijden dadelijk in het oog. Was die onheilstichter dan +overal tegelijk? Doch ditmaal scheen hij tegenstand te ondervinden, want +zijn rede werd door luid geschreeuw afgebroken. Juist toen het voertuig +hem vlak voorbij reed, wees hij op de rij huizen, waartoe ook dat van de +weduwe van den schilder Leonax behoorde, maar op deze beweging volgde +een hevige tegenspraak.</p> + +<p>Anukis begreep nu ook wat de menigte terughield, want toen de wagen +bijna het doel van den tocht bereikt had, kwam hen een stoet gewapende +jongelingen tegen. Met hun flinken in de Palestra gestaalden +lichaamsbouw, en de krullende zwarte, bruine of blonde haren, boden zij +een schoon schouwspel aan. Het waren leden van den epheben bond, welks +hoofdman vroeger Archibius was geweest, en waartoe later Dion was +gekozen. De jongelingen hadden gehoord wat er met hem was gebeurd, +en dat hij door gevangenschap of misschien nog erger dingen werd +bedreigd. In vroeger tijd zou het niet mogelijk zijn geweest zich tegen +de handelwijze der Regeering te verzetten en over hun bedreigden vriend +te waken, maar in deze ongeluksdagen moesten de machthebbers rekening +met hen houden. Ofschoon zij innig gehecht waren aan de Koningin, en +besloten hadden, in weerwil van haar nederlaag, voor haar in de bres te +springen, zoodra dat noodig zou zijn, toch wilden zij niet dulden dat +Dion gestraft werd voor een vergrijp, dat hem in hunne oogen tot eer +verstrekte. Naarmate het hen meer ergerde dat de Raad der stad in dit +geval dat toch een van hun medeleden betrof, zoo aarzelend optrad, waren +zij zelve des te vaster besloten hem te beschermen. Zij waren het nog +niet eens geworden over de vraag of voor den man, die den »Koning der +Koningen” den zoon hunner gebiedster, had gewond, volledige vrijspraak +of enkel een zacht oordeel mocht worden geëischt. Ook had de stille +Cæsarion, die altijd gehoorzaam was aan zijn gouverneur, geenszins de +kunst verstaan om de epheben voor zich te winnen. De verwijfde jongeling +vertoonde zich nooit in de Palestra, al had zelfs de groote Marcus +Antonius niet versmaad daar een bezoek te brengen. Hij had daar +menigmaal aan de jongelingen proeven zijner reuzenkracht gegeven, en ook +zijn zoon Antyllus nam dikwijls aan de oefeningen deel. De slag dien +Dion aan Cæsarion gegeven had, was niet veel meer geweest dan een van +die vuistslagen, zooals ieder die in het worstelperk van tijd tot tijd +ontving.</p> + +<p>Philotas van Amphissa, Didymus' leerling, had de jongelingen het eerst +van den aanval in kennis gesteld, en al het mogelijke gedaan om weer +goed te maken, wat hij tegen de kleindochter <span class="pagenum" title="194"> </span><a id="p_194"></a>van zijn leermeester had +misdaan. Zijn oproeping had luiden weerklank gevonden. De epheben +voelden zich sterk genoeg een vriend, wie dat ook zijn mocht, te +beschermen, en zij wisten dat zij in het uiterste geval waren gedekt +door den Raad, den Exegeet, den bevelhebber der stad, een flinken +<ins class="corr" id="corr104" title="Bron: Macedonier">Macedoniër</ins>, die eenmaal een sieraad van hun bond was geweest, +en ook door het groote aantal cliënten van Dion en zijn geslacht. +Geen enkele zwakkeling werd in hun midden geduld. Zij hadden ook reeds +gelegenheid gehad hun naam te handhaven, want al waren zij ook te laat +gekomen om het eigendom van Didymus voor schade te behoeden, toch hadden +zij aan het tieren van het volk, dat door den pleitbezorger Philostratus +opgestookt was, een eind gemaakt, en de menigte teruggedrongen, toen de +Syriër die wilde leiden naar het huis van Barine om dat een zelfde lot +te doen ondergaan.</p> + +<p>Vóór het huis van vrouw Berenice stond reeds een ander voertuig, toen +Anukis uit het hare stapte. Het was een van die, welke altijd ter +beschikking waren voor de beambten der Koningin. Waren hier handlangers +van Alexas aan het werk, of was hij misschien zelf reeds bezig Dion +in het verhoor te nemen, of zelfs zich van hem meester te maken? De +Nubische kende den wagendrijver, evenals allen die tot den dienst in het +paleis behoorden, en vernam van hem, dat hij den bouwmeester Gorgias +gereden had.</p> + +<p>Anukis had dezen nog nooit ontmoet, hoewel zij gedurende de verbouwing +van Cæsarion's woonhuis, hem dikwijls gezien en veel van hem gehoord +had, ook dat het fraaie paleis van Dion zijn werk was. Hij was een +vriend van den gewonde, dus behoefde zij hem niet te vreezen.</p> + +<p>Zoodra zij het atrium binnentrad hoorde zij dat vrouw Berenice met +Archibius en zijn <ins class="corr" id="corr105" title="Bron: Romeische">Romeinsche</ins> vriend was uitgereden. De +arts had den gewonde verboden veel bezoek te ontvangen, maar toch was +behalve de bouwmeester nog een vrijgelatene van Dion bij hem toegelaten.</p> + +<p>De tijd drong; lieden van één stand en gelijke gezindheid begrijpen +elkander. De oude portier en de Nubische waren beiden trouw gehecht aan +hunne meesters en daarenboven landgenooten, dus had zij maar weinig +woorden noodig om den poortwachter over te halen haar aanstonds aan de +legerstede van den gewonde te brengen. Vóór de deur der ziekenkamer +stond de vrijgelatene, een groote, donkerbruine, eenvoudig gekleede +grijskop, dien zij voor een stuurman aanzag. Hij had nog geen toegang +tot den lijder gekregen, maar dit scheen hem volstrekt niet te +verdrieten; hij stond bedaard tegen den muur geleund naast de deur der +ziekenkamer, en zag naar zijn <span class="pagenum" title="195"> </span><a id="p_195"></a>breedgeranden schippershoed, dien hij +langzaam in de rondte draaide. Nauwelijks had Dion den naam Anukis +gehoord of hij riep door de half geopende deur met levendigheid: »Laat +zij binnen komen!”</p> + +<p>Dat liet de Nubische zich geen tweemaal zeggen. Het scheen op haar bruin +gelaat geschreven te staan dat iets ernstigs en dringends haar daar +gebracht had, want op de eerste begroeting liet de gewonde dadelijk de +angstige opmerking volgen, dat zij zeker niets goeds mede te deelen had.</p> + +<p>Tot eenig antwoord knikte zij veelbeteekenend met het hoofd en wierp een +zijdelingschen blik op den bouwmeester; Dion gaf hierop aan zijn vriend +een korte verklaring wie zij was, en verzekerde van den anderen kant +haar zelve dat hij alles, ook het grootste geheim, gerust hooren mocht.</p> + +<p>Nu was dan ook alle vrees van haar geweken, en terwijl het zweet op haar +voorhoofd parelde, gaf zij op een toon van ernstige waarschuwing te +kennen dat zijn leven in groot gevaar was. Zij liet zich daarvan niet +afbrengen toen hij zijn vertrouwen op de epheben te kennen gaf, die +altijd bereid waren tot zijn bescherming, en op den Raad, die de zaak +van een der leden tot de zijne zoude maken, doch zwoer hem zich zoo +spoedig mogelijk in veiligheid te stellen, hetzelfde waarheen. Er +werden reeds handen naar hem uitgestoken door machten, waartegen geen +tegenstand baten zou. Maar ook deze verzekering bleek te vergeefs +gedaan, want hij was overtuigd dat de invloed van zijn oom den +zegelbewaarder, hem voor ieder wezenlijk gevaar behoedde. Nu besloot +Anukis eindelijk te bekennen wat zij afgeluisterd had, doch sprak +hierbij niet van Barine, noch van hetgeen haar dreigde. Ten slotte +bezwoer zij hem met al het vuur van een trouw, bezorgd gemoed, toch hare +waarschuwing niet in den wind te slaan.</p> + +<p>Terwijl zij sprak, hadden de beide vrienden blikken van verstandhouding +gewisseld, doch nauwelijks had de Nubische het laatste woord geuit of +door de open gebleven deur trad de reuzengestalte van den vrijgelatene +binnen.</p> + +<p>»Gij hier, Pyrrhus!” riep de gewonde hem vriendelijk toe.</p> + +<p>»Ja heer, ik ben het,” antwoordde de ander, en liet zijn schippershoed +nog sneller draaien. <ins class="corr" id="corr106" title="Niet in Bron.">»</ins>Ik ben anders geen man om aan deuren te luisteren, +en kom ook nooit ongeroepen ergens binnen, maar wat daar zooeven +gesproken werd, moest ik wel hooren, en het gekras van dien ouden +ongelukskraai trok mij naar binnen.”</p> + +<p><ins class="corr" id="corr107" title="Niet in Bron.">»</ins>Ik wilde,” hernam Dion, »dat gij verblijdender dingen hadt kunnen +hooren; die bruine ongeluksvogel zingt anders vriendelijke liederen, en +zij komen alle uit een trouw hart. Trouwens, <span class="pagenum" title="196"> </span><a id="p_196"></a>als mijn stilzwijgende +Pyrrhus zijn mond zoo wijd open doet, dan komt er zeker iets gewichtigs +te voorschijn, en voor deze hier mag dat wel voor den dag komen.<ins class="corr" id="corr108" title="Niet in Bron.">”</ins></p> + +<p>De schipper kuchte eens, drukte zijn groven, vilten hoed met zijn +vereelte handen ineen, en zeide met zooveel ontroering en verlegenheid, +dat zijn zware kin op en neertrok en zijn stem hem somtijds begaf: +»Wanneer die bruinen vrouw te vertrouwen is dan moet gij van hier weg en +naar een veilige schuilplaats heer. Ik kwam toch reeds hier om u die aan +te bieden. Onderweg hoorde ik uw naam noemen. De menschen zeiden dat gij +den zoon der Koningin een wond toegebracht hadt en daarvoor het hoofd +zoudt moeten verliezen. Toen dacht ik: »dat zal niet gebeuren, neen, +zeker niet, zoolang <ins class="corr" id="corr109" title="Bron: Phyrrhus">Pyrrhus</ins> nog leeft, die eenmaal zijn +jongenheer Dion leerde de roeiriemen te gebruiken en de zeilen te +hijschen,—Pyrrhus en al zijn eigen volk.” Waartoe zou ik herhalen, wat +wij beiden lang genoeg weten? Van mijn eerste schuitje en het stuk grond +op ons eiland af, tot aan de vrijheid toe, zijn wij alles verschuldigd +aan uw vader en aan u. Er rustte zegen op uw geschenk en op onzen +arbeid, en nu is al het mijne het uwe. Ik behoef er niets meer bij te +zeggen. Gij kent immers onze klip aan de andere zijde van den Alveus +Steganus, ten Noorden der groote haven; het Slangeneiland heet het. Voor +iemand die het water daar kent, is het gemakkelijk te bereiken, doch +voor ieder ander even ontoegankelijk als maan en sterren. Zij worden al +bang als zij den naam maar hooren, ofschoon wij dat ongedierte al lang +hebben uitgeroeid. Mijn jongens, Dionysus, Dionichus en Dionikus—gij +ziet, ieder heeft wat van Dion in zijn naam—wachten op de vischmarkt, +en zoodra het donker wordt...”</p> + +<p>De gewonde liet hem niet uitspreken, hij stak hem de hand toe en dankte +hem hartelijk voor zijne trouw en goedheid, maar toch wees hij het +welgemeende aanbod van de hand. Hij moest bekennen dat hij geen veiliger +schuilhoek weten zou dan de klip, waaromheen altijd meeuwen vlogen, +en waar Pyrrhus met zijn gezin een overvloedig bestaan vond in de +vischvangst en den dienst als loods. Doch de bezorgdheid voor zijn +toekomstige gemalin hield hem van het verlaten der stad terug.</p> + +<p>De vrijgelatene gaf het daarom toch niet op. Hij herinnerde hoe spoedig +men van zijn eiland in de haven kon komen en dat er dagelijks visch naar +de markt werd gebracht, zoodat het hem aan berichten nooit behoefde +te ontbreken. Zijn zoons waren precies als hij, en spraken ook geen +onnoodig woord, beweerde hij. Zij waren daar zelfs afkeerig van, terwijl +de vrouwen maar zelden het eiland verlieten. Zoolang zij de geliefde +gasten herbergen zouden, mochten zij geen stap daarbuiten doen. Als het +<span class="pagenum" title="197"> </span><a id="p_197"></a>noodig was, kon zijn heer spoedig genoeg weder te Alexandrië zijn om +zijn plicht te doen.</p> + +<p>De bouwmeester vond in dit voorstel veel goeds, en hij mengde zich dus +in het gesprek, om het verzoek van den vrijgelatene te ondersteunen; +doch Dion hield ter wille zijner geliefde, zijn weigering zoolang vol, +totdat Anukis die reeds lang verlangde naar Archibius te kunnen gaan, nu +ook voor haar gevoelen uitkwam.</p> + +<p>»Volg dien man daarheen, heer!” riep zij uit. »Ik weet wat ik weet. Ik +zal aan onze Barine vertellen van uwe trouwe standvastigheid, maar hoe +kan zij u ooit hare dankbaarheid betoonen, zoo gij moet sterven?”</p> + +<p>Dit laatste woord en de mededeelingen die er op volgden, hadden een +beslissende uitwerking, en zoodra Dion er in had toegestemd den +vrijgelatene te volgen, maakte de Nubische zich gereed haar verdere +plannen uit te voeren. Eerst echter hield de gewonde haar nog terug, +om haar allerlei dingen voor Barine op te dragen, en daarna ook de +bouwmeester, die geloofde dat hij in haar de rechte helpster gevonden +had voor alles wat hij nog in het schild voerde.</p> + +<p>In den vroegen morgen was hij uit Heroonpolis teruggekeerd, waarheen hij +met andere vakgenooten had moeten gaan om te onderzoeken of de waterweg +weder bruikbaar gemaakt kon worden. De uitkomst was zóó slecht geweest, +dat hij bijna allen moed op de mogelijkheid verloren had, en op verzoek +der anderen was hij naar de Koningin gegaan, om haar te overreden het +veelbelovende maar in dien korten tijd onuitvoerbare plan te laten +varen.</p> + +<p>Hij had den nacht tot dag gemaakt, en was ook, zoodra Cleopatra was +opgestaan, bij haar ontvangen. Er was een wagen voor hem beschikbaar +gesteld, want hij had nog veel te doen gehad in het arsenaal en bij +verschillende bouwwerken. Hij was toen uitgereden van de Lochias, om +den muur te gaan bezichtigen, dien hij voor Antonius op den Choma had +opgericht, en ook den Isistempel bij den Muzenhoek, waaraan Cleopatra +een nieuw gedeelte wenschte toegevoegd te zien. Doch nauwelijks had hij +het schiereiland verlaten, of hij werd in het Bruchium opgehouden door +een woeste menigte die het huis van Didymus berende met balken en +masten, en zich daarbij te verweren had tegen de epheben die haar +aanvielen.</p> + +<p>Eindelijk was hij door dien woedenden troep heen gedrongen, om het oude +echtpaar en hunne kleindochter te hulp te komen. De slaaf Phryx was al +bezig geweest om de booten, die in de haven lagen in gereedheid te +brengen. Gorgias had moeite genoeg den grijzen philosoof te bewegen om +met de zijnen hem naar <span class="pagenum" title="198"> </span><a id="p_198"></a>den zeekant te volgen. Hij was integendeel juist +voornemens zich vóór die woestelingen te plaatsen, en hen, zelfs al zou +het zijn leven kosten, toe te roepen, dat zij jammerlijk misleid waren, +en zich schuldig maakten aan een schandelijke euveldaad. Gelukkig kon +de bouwmeester hem overreden met de opmerking, dat het een Didymus +onwaardig zou zijn, als hij zijn leven, waarop de hulpelooze vrouwen +en de geheele wereld, voor wie zijn geschriften wegwijzers waren +naar het rijk der waarheid, recht hadden, wilde prijs geven aan ruwe +barbaarschheid. Toch zouden de grijsaard en zijn gezin nog bijna in de +handen der woedende menigte zijn gevallen, daar Didymus niet eerder +wilde heengaan, dan nadat hij het een en ander, vooral een twintig of +dertig kostbare boeken, in veiligheid had gebracht. Bovendien begreep +zijn oude doove levensgezellin, die er anders gaarne in berustte wanneer +haar zwak gehoor haar verhinderde de dingen te verstaan, nu volstrekt +niet, wat er toch gebeurde. Zij wilde daarom dat ieder die in haar +nabijheid kwam, haar dat zou uitleggen, en hield daardoor haar +kleindochter Helena op, die er voor zorgen wilde dat de kostbaarste +zaken van het huis gered werden. Door dat alles werd het vertrek +vertraagd, en het was alleen te danken aan het flinke optreden van +Philotas, Didymus' helper, en aan eenige epheben die zich bij hem +voegden, dat zij nog ongedeerd ontkwamen.</p> + +<p>De Scythische wacht die ten laatste een eind maakte aan het onzinnige +woeden van het opgeruide volk, kwam te laat om het sloopen van het huis +te voorkomen, doch zij redde Philotas en de epheben uit de handen en van +de steenen der volksmenigte.</p> + +<p>Eerst toen de booten een eindweegs de haven uitgezeild waren, was de +vraag bij hen opgerezen waarheen de philosoof en zijn gezin de wijk +zouden nemen. Het huis van Berenice werd evenzeer bedreigd, en de wetten +van het Museum verboden dat dáárin vrouwen werden opgenomen. Vijf van +zijn bedienden waren hun heer gevolgd, en in de huizen der geleerde +vrienden van Didymus ontbrak het voor zoovele gasten aan ruimte..... +Terwijl de grijsaard en Helena alle huizen waar zij wisten dat zij een +onderkomen konden vinden, opsomden, kwam Gorgias met het verzoek aan, of +men het verblijf in het zijne voor lief zou willen nemen. Hij had dit +van zijn vader geërfd. Het was zeer groot en ruim, stond zoo goed als +leeg, en was gemakkelijk te bereiken, daar het ten Noorden van het forum +aan de zee lag. De vluchtelingen konden zich daar geheel vrij bewegen, +daar hem nog zooveel arbeid te wachten stond, dat hij alleen den nacht +onder zijn eigen dak zou kunnen doorbrengen. Hij wist de kleine +bezwaren, die <span class="pagenum" title="199"> </span><a id="p_199"></a>zijne beschermelingen opperden, spoedig uit den weg te +ruimen, en een kwartier nadat zij den Muzenhoek verlaten hadden, mocht +hij reeds de poort van zijn woning voor hen openen en hij deed dit met +ware vreugde. De oude huisbezorgsters en de bewaarder die reeds in den +dienst van zijn vader was vergrijsd, zetten een verbaasd gezicht, maar +gingen ijverig aan het werk, zoodra Gorgias zijn gasten aan hun zorg had +toevertrouwd. De gewichtige bezigheden die hem riepen, verhinderden hem +zelf de plichten van een gastheer waar te nemen.</p> + +<p>Didymus en zijn gezin had alle reden hem dankbaar te zijn, en toen +de oude philosoof in de groote boekerij, die de bouwmeester hun tot +verblijf had aangewezen, vele goede geschriften en daaronder vele van +zijn eigen hand vond, staakte hij eindelijk het op en neder loopen, en +ging rustig zitten. Daarbij viel hem ook weder in dat hij, op raad van +een vriend, zijn vermogen aan een vertrouwd bankier ter bewaring gegeven +had, en het leven scheen hem nu wel is waar nog donkergrijs, maar toch +niet meer zoo zwart als eerst.</p> + +<p>Gorgias had in korte woorden de Nubische van alles op de hoogte +gebracht, en daarop had Dion haar medegedeeld dat zij Archibius met den +Romeinschen vriend bij den broeder van vrouw Berenice, den philosoof +Arius zou vinden. Deze lag even als hij, gewond op zijn legerstede, +tengevolge van een overmoedige streek van Antyllus. Zij zou ook Barine's +moeder bij Arius vinden. Zij kon hen dan in kennis stellen van het lot +van Didymus en de zijnen, en hen mededeelen dat hij, Dion, van plan was +een uur na zonsondergang hun huis en de stad den rug toe te keeren.</p> + +<p>»Doch waarheen gij gaat,” viel Gorgias hem in de rede, »mag niemand, ook +vrouw Berenice en Arius niet vernemen. Gij vrouw, ziet er naar uit alsof +gij zwijgen kunt.”</p> + +<p>»Hoewel zij,” viel Dion hierop in, »haar naam Aisopion aan de vlugheid +harer tong te danken heeft.”</p> + +<p>»Maar die tong,” verzekerde de Nubische, »is toch maar als de +zilvervischjes met de roode stippels in den tuin der koningskinderen. +Zij schieten rad genoeg voort, doch zoodra zij een gevaar duchten, +liggen zij in het water zoo stil alsof zij vastgenageld waren. En, bij +de groote godin Isis!—aan gevaren is in dezen droevigen tijd geen +gebrek. Wenscht gij vrouw Berenice en de anderen nog voor uw vertrek te +zien?”</p> + +<p>»De moeder, ja;—Arius' zonen zijn flinke jongens, maar heden is het +toch beter, dat zij hier niet aan huis komen.”</p> + +<p>»Zeker!” zeide Gorgias. »Ook hun vader zou goed doen als hij een +schuilplaats zocht. Hij is nog altijd in goede verstandhouding met +Octavianus. Het is echter wel mogelijk dat de <span class="pagenum" title="200"> </span><a id="p_200"></a>Koningin hem wenscht te +gebruiken. In dat geval kan hij misschien nog van nut zijn voor Barine, +die toch het kind zijner zuster is. Timagenes, die uit Rome als +bemiddelaar komt, krijgt ook veel invloed.”</p> + +<p>»Op diezelfde gedachte” zeide Anukis »is mijn arm hoofd ook al gekomen. +Nu ga ik mijn heer het gevaar aantoonen dat de jonge vrouw bedreigt, en +als het mij gelukt.... Maar wat zou een dienares, die er uitziet als ik, +kunnen uitrichten? En toch<ins class="corr" id="corr110" title="Bron: ..">...</ins> mijn huis staat dichter bij den oever +van den stroom dan dat van de meeste anderen, en als ik er een blad in +werp, dan draagt hij dat misschien naar de goddelijke zee.”</p> + +<p>»Die wijze Aisopion!” riep Dion uit; maar de wakkere Nubische haalde +haar hooge schouders op, en zeide: »Men behoeft niet vrij geboren te +zijn, om zich te verheugen in hetgeen recht is, en als wijs zijn +beteekent: zijn hoofd gebruiken om te denken, en met zijn wil alles +bevorderen wat goed en rechtvaardig is, dan moogt gij mij, wat mij +betreft, zoo noemen. Dus na zonsondergang vertrekt gij?”</p> + +<p>Zij wilde zich verwijderen, doch de bouwmeester, die iedere uitdrukking +van haar gelaat had bespied, had een besluit genomen, en verzocht haar +hem te volgen.</p> + +<p>Toen zij in het zijvertrek waren, verlangde hij van haar een nauwkeurig +verslag omtrent Barine en wat haar dreigde. Nu beraadslaagden zij te +zamen over hetgeen er te doen stond alsof zij zijnsgelijke was, en +daarop reikte hij haar de hand tot afscheid, en zeide: »Als het mogelijk +is, om haar zonder dat zij herkend wordt naar den Isistempel te brengen, +dan kan deze duisternis nog licht worden. Van het eerste uur na +zonsondergang af ben ik te vinden in het heiligdom. Ik heb daar +opmetingen te doen. Wanneer gij beweert te weten dat de hemelsche +machten zich erbarmen over de onschuldigen, die zij tot aan den rand van +den afgrond hebben gebracht, dan hebt gij in dat geval misschien gelijk. +Het komt mij voor, alsof de dingen hier samenloopen op een wijze, die +door degenen die het hoorden vertellen, niet geloofd zou worden.”</p> + +<p>Toen Aisopion weg was, ging Gorgias naar zijn vriend terug, en verzocht +den vrijgelatene dat hij met zijn schuit gereed zou liggen op een plek +aan den oever, die hij hem nauwkeurig aan gaf. Daarna waren de vrienden +weder alleen.</p> + +<p>Gorgias had handen vol werk, maar hij kon toch niet nalaten aan Dion +zijn verbazing te kennen te geven over de kalmte die hij bewaarde. +»Alsof zij naar Kanopus moesten om oesters te eten,” besloot hij, en +schudde daarbij zijn hoofd, als over iets, dat hem te hoog was.</p> + +<p>»Wat wilt gij dan?” vroeg de andere. »U kunstenaars, laat <span class="pagenum" title="201"> </span><a id="p_201"></a>de +gevleugelde phantasie altijd een toekomst zien, die aan uwe bewegelijke +stemming beantwoordt. Zijt gij vol hoop, dan maakt gij een aardigen tuin +tot de Eliseesche velden; vreest gij iets, dan ziet gij, als het dak +brandt, de geheele wereld opgaan in de vlammen. Wij, aan wier wieg de +Muze niet verschenen is, en die alleen ons overleggend verstand +gebruiken om te zorgen voor ons eigen welzijn en dat van ons huis +en den Staat, wij zien de dingen zooals zij zijn, en behandelen de +omstandigheden als de getallen in een rekenopgaaf. Ik weet dat Barine +bedreigd wordt. Dat zou mij het verstand kunnen doen verliezen; maar +achter haar zie ik Archibius en Charmion staan, als met uitgespreide +vleugelen om haar te beschermen. Ik zie ook de vrees van al mijne +vrienden, met inbegrip van het Museum, van den Raad, waartoe ik +behoor, van mijn cliënten en de tijdsomstandigheden, die verbieden de +misnoegdheid der burgerij te wekken.—En nu het resultaat dat ik uit de +juiste bijeenvoeging van al deze bekende grootheden verkrijg....”</p> + +<p>»Dat zal even lang het ware zijn,” viel zijn vriend in, »als de +onberekenbaarste van alle factoren, de hartstocht, er zich niet in +mengt, de hartstocht eener vrouw, en de Koningin behoort tot het, op het +gebied van den hartstocht, stellig sterkere geslacht.”</p> + +<p>»Toegegeven! Doch zoodra Marcus Antonius terugkeert, zal het blijken, +dat haar jaloerschheid haar heeft doen dwalen.”</p> + +<p>»Dat willen wij hopen. Het is ook alleen de op dwaalsporen geleide, +bedrogen, verkeerd ingelichte Cleopatra, die ik vrees, want in den grond +heeft zij in goddelijke goedheid haar gelijke niet. De vriendelijkheid +waarmede zij aller harten wint, is onbeschrijfelijk. En dan die ijzeren +kracht van haar geest! Ik zeg u Dion....”</p> + +<p>»Vriend, vriend!” viel deze hem glimlachend in de rede, »wat vliegen uwe +wenschen weer hoog! Sedert drie jaren heb ik al de branden in uw hart +opgeteld. Ik geloof dat wij aan de zeventiende gekomen waren, maar deze +laatste telt dubbel.”</p> + +<p>»Dwaasheid!” riep de bouwmeester verachtelijk. »Zou men niet meer mogen +erkennen wat heerlijk, wonderbaar, éénig is? Dat is zij! Kort +geleden—wanneer was het ook weer?—kwam zij mij tegemoet in een glans +van schoonheid....”</p> + +<p>»Dat gij ditmaal wel zorgen moogt uwe oogen te bewaken. En toch spraakt +gij nog zooeven zoo vurig over uwe jonge gast, van de liefdevolle zorg, +de bevallige bedaardheid die Helena midden in het dreigende gevaar....”</p> + +<p>Nu viel de bouwmeester knorrig in: »Alsof ik één syllabe daarvan wilde +terugnemen! Helena wordt door geen enkele Alexandrijnsche jonkvrouw +geëvenaard, maar die andere, zij, <span class="pagenum" title="202"> </span><a id="p_202"></a>Cleopatra.... Zij is nu eenmaal in +haar goddelijke majesteit boven al het menschelijke verheven. Dien +spottenden trek om uw mond kondet gij mij en uzelven ditmaal wel sparen! +Als zij u even als mij aangezien had met die vochtige, diepe, weemoedige +oogen, en over haar ongeluk gesproken had, dan zoudt gij hand aan hand +met mij voor haar door water en vuur gaan. Ik behoor juist niet tot de +lichtbewogen menschen, en sedert mijn vader gestorven is, heb ik enkel +bij anderen tranen gezien; doch toen zij sprak van het mausoleum, dat ik +voor haar bouwen moest, omdat het noodlot haar, wie weet hoe spoedig, +zou kunnen noodzaken een toevlucht te zoeken in de armen van den dood, +toen was het met mijn zelfbeheersching gedaan. En zooals zij mij toen +telde onder de vrienden, op wie zij zich verliet, en mij haar hand +toestak—die hand, zooals er geen tweede is—toen, ja lach maar, als gij +den moed daartoe hebt, ik weet zelf niet wat mij toen bezielde, maar ik +voelde mij tot haar aangetrokken, en terwijl ik haar—de hand bedoel +ik—kuste, werd zij misschien nat van mijn tranen. Ik schaam mij niet +over die aandoening, en mijne lippen schijnen mij gewijd door de +aanraking van die bleeke, kleine godenhand, die haar eigen taal spreekt, +en die mij, waarheen ik den blik ook sla, voor oogen zweeft.”</p> + +<p>Gorgias streek zich het zware haar uit het gelaat, schudde het hoofd +alsof hij ontevreden over zichzelf was, en ging op een anderen toon +voort: »Maar de tijd is slecht gekozen voor zulke ontboezemingen. Ik +sprak van het mausoleum, dat de Koningin wil laten bouwen. Morgen +wenscht zij het eerste vluchtige ontwerp er van te zien. Ik zie het +reeds duidelijk voor mij. Het moet naast den tempel van Isis, haar eigen +godin staan... Ik sloeg voor het te plaatsen in het groote heiligdom in +de Rhakotis bij het Serapeum. Dat keurde zij niet goed<ins class="corr" id="corr111" title="Bron: ..">...</ins> zij wilde +het dicht bij het paleis op de Lochias hebben. Zij had zich den tempel +in den Muzenhoek in het hoofd gesteld; maar het huis van Didymus stond +een gebouw van grooter omvang in den weg. Als men dit weg dacht, dan +zou men een weg kunnen aanleggen door den tuin van den ouden man heen, +misschien zelfs langs de zee. Wij zouden ruimte gekregen hebben voor een +reusachtig gebouw, en er zou toch nog altijd een fraaie tuin over +gebleven zijn. Maar wij hadden gehoord hoe Didymus gehecht is aan zijn +oude eigendom. Het zou de Koningin stuiten den grijsaaard met geweld te +dwingen... Zij is rechtvaardig, en wellicht wordt zij gedreven door +redenen die ik niet ken.... Ik heb daarom beloofd naar een andere +plek uit te zien, hoewel ik zag, hoe zij er op gesteld was dat haar +grafteeken met het heiligdom der godin verbonden zou <span class="pagenum" title="203"> </span><a id="p_203"></a>zijn.... En +ziet.... Ik heb het aan die slimme bruine heks al verteld—daar lieten +de hemelsche machten, de goden, het noodlot, of hoe men anders de kracht +noemen wil die de wereld en ons bestaan naar eeuwige wetten en naar +haar eigen, geheimzinnigen, almachtigen wil bestuurt, een schelmstuk +gelukken, waaruit redding voor u, en voor de Koningin iets wat in dezen +moeilijken tijd haar zeer welgevallig zal zijn, schijnt te zullen +voortkomen.”</p> + +<p>»Mensch, mensch!” viel Dion weder in. »Waarheen zal deze nieuwe +hartstocht u nu weder voeren? Daarbuiten trappelen de wachtende paarden, +de plicht roept den plichtmatigsten van alle menschen, en alsof hij een +ziener ware, vermeit hij zich in duistere uitspraken!”</p> + +<p>»Maar waarvan de zin en inhoud,” hernam Gorgias, »u, met al uw +koele berekeningen van gegeven omstandigheden, spoedig niet minder +wondervol schijnen zal dan mij, al is het, volgens u, mijn onstuimig +kunstenaarsbloed, dat mij parten speelt. Nu nog slechts dit ter +verklaring: het huis van Didymus wordt aanstonds door mijne bouwlieden +in beslag genomen, en ik onderzoek de benedenruimte van den Isistempel. +Ik heb de volmacht bij mij om daar naar welgevallen te werk te +gaan. Cleopatra heeft mij zelve de bouwplannen laten zien, ook dat +geheimzinnige, waarop de loop der onderaardsche gangen aangeduid wordt. +Er zal nu ook voor u eenig licht vallen op mijn duistere uitspraken, als +ik u later door een van die geheime gangen aan uwe vijanden ontvoer. +Men heeft u terecht verzwegen aan welk een dunnen draad het zwaard +boven uw hoofd heeft gehangen, ondanks uw rekenopgaaf. Thans, nu ik de +mogelijkheid inzie het op zijde te schuiven, mag ik het u aanwijzen. +Morgen reeds zoudt gij reddeloos in de handen van wreede vijanden zijn +gevallen en door uw eigen zwakken oom smadelijk prijsgegeven zijn, +wanneer de onverzoenlijkste van allen zich niet het schandelijke +genoegen had gegund de hand te slaan aan het huis van den grijsaard. +Gij weet wat ik meen, wanneer niet de Koningin door een verpletterenden +tijding op de gedachten gekomen was, voor zich zelve een mausoleum te +laten bouwen. De gang<ins class="corr" id="corr112" title="Niet in Bron.">,</ins>” en hij liet zijn stem dalen, »waarvan ik sprak, +komt uit vlak bij het stuk grond van Didymus aan de zee; daar leid ik u +door, en als het kan en noodig is, ook Barine. Op den gewonen weg zou +men zoo iets slechts met het grootste gevaar kunnen bewerkstelligen. Als +wij de gang gebruiken, dan komen wij ongezien aan een donkere plek aan +het strand, en de vlucht blijft, als er geen bijzonder ongeluk gebeurt, +onopgemerkt. De draagstoel en uw waggelende gang zouden, indien wij +ergens anders aan de haven in de boot wilden gaan, alles verraden.”</p> + +<p><span class="pagenum" title="204"> </span><a id="p_204"></a></p> + +<p>»En dan willen wij, verstandige menschen, aan geen wonderen, gelooven!” +riep Dion, en stak zijn vriend zijn witte hand toe. »Hoe zal ik u genoeg +danken, gij lieve, verstandige, trouwste vriend van uw vrienden, met +het hart zonder trouw voor uw vriendinnen. Voeg dit booze woord bij de +andere van vroeger, waarvoor ik u nu om vergeving vraag. Wat gij voor +mij en Barine wilt doen, geeft u het recht, mij uw leven lang al het +kwaad aan te doen en te hooren te geven, wat gij maar wilt. Bezorgdheid +voor haar zou mij heden avond, als het ernst geworden was met onze +poging tot ontvluchten, zeer zeker aan dit huis en deze stad geboeid +hebben gehouden, want zonder haar heeft het leven nu geen waarde meer +voor mij. Doch wanneer ik mij voorstel dat zij mij zou kunnen volgen +naar die klip van Pyrrhus...”</p> + +<p>»Vlei u niet met die hoop,” verzocht de bouwmeester. »Daar zou zij +misschien wezenlijk hinderpalen ontmoeten.—Overigens, ik moet later nog +eens met de Nubische overleggen. De anderen niet te na gesproken, houd +ik haar raad toch voor den besten. Zij weet hoe het bij de grooten +toegaat, en behoort zelve tot de kleinen. Buitendien heeft zij door +Charmion toegang tot de Koningin, en niets wat er aan het hof geschiedt, +ontgaat haar. Zij deed mij ook inzien dat wij de uitlevering van Barine +aan Alexas als een geluk moesten beschouwen. Hoe licht had het niet +kunnen gebeuren dat zij, wier wenschen altijd daden worden, wanneer zij +den al te grooten ijver harer levende werktuigen niet beteugelt, door +jaloerschheid tot een gruwelijke misdaad ware gedreven! Iemand die zelf +door het lot met zoo harde slagen getroffen wordt, haast zich maar +zelden anderen daarvoor te behoeden, wanneer de zorgen, die als een +berg op haar drukken, zich maar tusschen de Koningin en de jaloersche +verbolgenheid plaatsen, die voor hare groote ziel werkelijk te klein +is!”</p> + +<p>»Wat is groot of klein voor het hart eener minnende vrouw?” vroeg Dion. +»In ieder geval doet gij wat gij kunt om Barine buiten de macht der +vertoornde vorstin te brengen, dat weet ik.”</p> + +<p>Gorgias drukte zijn vriend met warmte de hand, en door een plotselinge +ingeving gedreven, kuste hij hem daarbij op het voorhoofd, en haastte +zich naar de deur. Op den drempel werd hij door een zacht steunen van +den gewonde teruggehouden. Zou hij zich dienzelfden avond reeds sterk +genoeg gevoelen den langen tocht door de onderaardsche gang te doen?</p> + +<p>Dion verzekerde, dat hij dat stellig geloofde, maar tegelijk verried +zijn hooger gekleurd gelaat dat de reeds verdwenen koorts teruggekeerd +was.</p> + +<p>Gorgias sloeg den blik nadenkend naar den grond. Vele zieken <span class="pagenum" title="205"> </span><a id="p_205"></a>die +genezing behoefden, werden naar den tempel der godin gebracht, daarom +kon de verschijning van Dion op die plaats niet bijzonder de aandacht +trekken. Daarentegen scheen het gevaarlijk aan vreemden op te dragen den +zieke door de gang te leiden. Hij zelf was sterk genoeg, maar het zou +voor den allersterkste een onmogelijkheid zijn het zware lichaam van den +langen man in gebukte houding tot aan de zee te dragen; want de gang was +laag en van aanzienlijke lengte. Maar als het noodig was, dan zou hij +het beproeven. Hij riep hem vertroostend toe: »Als uw kracht niet +toereikend is, dan vinden wij er wel iets anders op!” en nam daarmede +afscheid. Vervolgens schreef hij aan Barine's <ins class="corr" id="corr113" title="Bron: kamervouw">kamervrouw</ins> en den +lijfslaaf van den gewonde voor, wat zij moesten doen, beval den +poortwachter iederen bezoeker, wien ook, met uitzondering van den arts, +den toegang te weigeren, en kwam eindelijk weder in de open lucht.</p> + +<p>Voor het huis liep een kleine schaar epheben heen en weder. Anderen +hadden zich neergezet op een grasperk, langs de struiken van den +Paneumtuin naast het huis, en deden den edelen wijn eer aan, dien Dion's +keldermeester, op bevel van zijn heer, hen hier geschonken had.</p> + +<p>Het was een vroolijk tooneel; want cliënten van den lijder, die nadat +zij hunne deelneming betuigd hadden, door den portier waren afgewezen, +en aardig gekleede meisjes hadden zich bij de epheben gevoegd. Het +ontbrak daarbij niet aan scherts en lach, en wanneer een bevallige jonge +moeder of slavin voorbij kwam met kinderen, die in dezen tuin altijd bij +voorkeur speelden en stoeiden, dan werd menig dartel woord gewisseld.</p> + +<p>Gorgias wuifde de jongelingen vroolijk toe, verheugd over de frissche +levenslust, waarmede de flinke knapen de plichtsvervulling tot een feest +maakten, en menige ephebe hief den beker op om den beroemden kunstenaar, +die nog niet zoo lang geleden een der hunnen was, een vroolijk »Io” en +»Evoë” toe te drinken.</p> + +<p>Een der eersten daarbij was een slank jongeling, de student Philotas uit +Amphissa, Didymus' helper, dien Gorgias vóór enkele dagen uit de macht +der demonen van de wijn had helpen verlossen. Terwijl de bouwmeester +hem, uit zijn tweewieligen wagen, vriendelijk groette, viel de gedachte +hem in, dat die aardige jongen, die zoo ernstig tegen Barine en Dion had +misdreven, wel de rechte kon zijn om zijn vriend door de onderaardsche +gang naar de zee te dragen. Als Philotas de man was, voor wien Gorgias +hem hield, dan moest het hem als een geschenk voorkomen, wanneer hij +zijn misdrijf bij de betrokken personen weer goed kon maken, en hij had +zich daarin niet vergist. Nadat de jongeling eerst plechtig gezworen had +dat hij, tegen ieder, wie het ook mocht zijn, er van zou <span class="pagenum" title="206"> </span><a id="p_206"></a>zwijgen, vroeg +de bouwmeester hem af, of hij hem bij de redding van Dion terzijde wilde +staan. Overvloeiend van dankbaarheid toonde Philotas zich dadelijk +daartoe bereid, en beloofde dat hij op het bepaalde uur aan de opgegeven +plaats bij den Isistempel op hem zou wachten.</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="207"> </span><a id="p_207"></a></p> + +<h2><a id="VEERTIENDE_HOOFDSTUK"></a>VEERTIENDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Terwijl Gorgias bezig was in den Isistempel de <ins class="corr" id="corr114" title="Bron: onderaarsche">onderaardsche</ins> ruimte +te onderzoeken, keerde Charmion, vroeger dan zij had gedacht, op de +Lochias terug. Zij had haar broeder, niet te Kanopus, maar bij vrouw +Berenice gevonden, en hem na een kort bezoek aan het ziekbed van Dion, +deelgenoot van hare vrees gemaakt. Aan hem alleen vertrouwde zij het +geheim toe dat de Koningin het lot van Barine in handen van Alexas had +gelegd. Dit bericht zou de moeder der bedreigde jonge vrouw allicht tot +wanhopige stappen hebben gebracht, want zelfs de onverstoorbaar kalme +Archibius bleef zich zelven daarbij niet meester. Het liefst had hij +zich onmiddellijk toegang tot de Koningin verschaft, als het moest zijn, +met geweld, maar hij werd gewacht door den uit Rome gekomen +geschiedschrijver Timagenes. Deze was niet als gewoon burger in zijn +vaderstad wedergekeerd, maar met de opdracht van Octavianus, om als +bemiddelaar een eind te maken aan den strijd, die bij <ins class="corr" id="corr115" title="Bron: Acitium">Actium</ins> immers te +zijnen gunste was beslist. De keus van dezen tusschenpersoon was +gelukkig, want hij had Cleopatra in hare jeugd onderwezen, en was nog +dezelfde strijdlustige man gebleven, die haar dikwijls tot tegenspraak +geprikkeld had. Toen hij deelgenomen had aan een volksopstand tegen de +Romeinsche overheid, was hij als slaaf naar de Tiber gevoerd. Hij was +echter spoedig weder vrijgekocht en tot zulk een aanzien gekomen, dat +Octavianus hem, die zoo goed bekend was in Alexandrië, deze gewichtige +zending had toevertrouwd. Archibius had afgesproken hem te ontmoeten +bij Arius, die nog altijd niet hersteld was van de kwetsuren, die hem +door de wielen van Antyllus' wagen waren toegebracht, en zoo geleidde +vrouw Berenice Timagenes naar haar broeder. Charmion mocht hen daar +niet volgen, want men zou haar een bezoek bij den voormaligen Mentor +van Octavianus euvel geduid hebben. Daarenboven verzette hare +fijngevoeligheid zich ook tegen het denkbeeld, <span class="pagenum" title="208"> </span><a id="p_208"></a>om juist nu in aanraking +te komen met den vriend van den vijand en overwinnaar harer gebiedster.</p> + +<p>Zij liet dus haar broeder alleen met vrouw Berenice naar het huis van +den gewonde rijden, doch Archibius had haar eer zij scheidden, beloofd, +dat hij in het ergste geval het uiterste beproeven zou, om de Koningin, +die haar verboden had van de jonge vrouw te spreken, de oogen te openen +en Alexas den voet dwars te zetten.</p> + +<p>Uit den tuin van het Paneum, had zij zich naar de Kanopische straat en +in de Jodenwijk laten dragen, waar zij allerlei gewichtige zaken voor +Cleopatra moest inkoopen. Het was reeds langs over den middag, toen +zij in haar draagstoel weder voor het paleis op den Lochias verscheen. +Onderweg had zij reeds een droevig besef van haar eigen machteloosheid +gehad. Zonder zelfs ook maar het geringste te hebben uitgericht, moest +zij afwachten hoe andere daarin zouden slagen, en nauwelijks had zij den +drempel van het paleis overschreden, of bij de oude zorgen, die hare +ziel reeds zwaar genoeg drukten, kwamen nog nieuwe.</p> + +<p>Zij verstond de kunst in de gelaatstrekken der hovelingen te lezen, en +die van den poortwachter hadden haar al dadelijk doen zien, dat er in +hare afwezigheid iets noodlottigs was gebeurd.</p> + +<p>Het lag niet in haar aard om de onvrijen en minderen van het +dienstpersoneel om inlichting te vragen, en dit deed zij dan ook niet, +hoewel het in het paleis wemelde van wachters, beambten van allerlei +soort, dienaren en slaven. Menigeen, die haar in het oog kreeg, zag haar +aan met die eigenaardige schuwheid, die men gewoonlijk heeft voor iemand +wien iets treurigs boven het hooft hangt. Anderen daarentegen, met wie +zij in nadere betrekking stond, liepen op haar toe om zich het droevige +genoegen te gunnen de eerste berichtgever van slecht nieuws te zijn. +Doch <ins class="corr" id="corr116" title="Bron: Charminon">Charmion</ins> stapte met ernstig afwerende blikken en woorden +hen allen voorbij, totdat zij voor de deur van de groote wachtzaal, die +overvol was met Aegyptische en Grieksche houders van verzoekschriften, +den zegelbewaarder Zeno ontmoette. Dezen hield zij aan, om van hem te +hooren wat er was geschied.</p> + +<p>»Sedert wanneer?” vroeg de oude hoveling. <ins class="corr" id="corr117" title="Bron: «">»</ins>Iedere minuut heeft iets +nieuws gebracht, en alles was even diep bedroevend. Welk een tijd, +Charmion, en welk een onheil!”</p> + +<p>»Toen ik uitging,” antwoordde zij, »was er nog geen bode aangekomen. Nu +is het alsof bij dit oude monster van een paleis, dat toch al aan +zoovele verschrikkingen gewend is, de adem stilstaat. Zeg mij ten minste +de hoofdzaak, eer ik mijn gebiedster terugzie!”</p> + +<p><span class="pagenum" title="209"> </span><a id="p_209"></a></p> + +<p>»De hoofdzaak? Pest of hongersnood,—wat moet men het ergste noemen?”</p> + +<p>»Spoedig Zeno, ik word gewacht.”</p> + +<p>»Ik zelf heb ook haast, en er is ook waarlijk niets te vertellen waarbij +men gaarne zou stilstaan. Vooreerst is Canidius gekomen, in eigen +persoon en onmiddellijk uit Actium. Die man is stoutmoedig genoeg.”</p> + +<p>»Is het leger te land ook verslagen?”</p> + +<p>»Verslagen, verstrooid, overgeloopen; vooraan Koning Herodes met zijn +legioenen.”</p> + +<p>Nu sloeg Charmion hare handen voor het gelaat, en steunde luid, doch +Zeno ging voort:</p> + +<p>»Gij waart immers mede op de vlucht. Toen Marcus Antonius van u +scheidde, zeilde hij met de schepen, die zich bij het zijne hadden +gevoegd, op Parætonium aan. Daar stond een groote strijdmacht nog +ongerept, waarop de Vorstin en Mardion hunne hoop vestigden. Andere +troepen zouden zich bij deze kunnen aansluiten, en dan hadden wij weder +een sterk leger tot onze beschikking.”</p> + +<p>»Pinarius Scarpus staat aan hun hoofd; hij is een beleidvol krijgsman, +en ik zelve dacht<ins class="corr" id="corr118" title="Bron: ...">....</ins>”</p> + +<p>»Hoe meer vertrouwen gij in hem steldet, hoe grooter uw dwaling was! +Die vervloekte schelm, die zoo veel aan Antonius te danken heeft, had +reeds tijding uit Actium ontvangen, vóór de schepen kwamen, en toen de +imperator zelf verscheen, was hij reeds tot Octavianus overgeloopen. De +ellendeling liet al de veteranen die zich tegen dit verraad verzetten, +dooden. De dappere bezetting der stad was echter niet voor de snoode +daad te winnen. Aan haar heeft Marcus Antonius het te danken dat hij nog +leeft, en geen schandelijken dood vond door zijn eigen troepen. Nu heeft +een ruiter de tijding gebracht, dat heden avond de verslagene hier zal +terug komen. Om onbekende redenen stapt hij niet op de Lochias uit, maar +in het kleine paleis op den Choma.”</p> + +<p>»Arme, arme Koningin!” riep Charmion uit. »Hoe heeft zij dat alles +gedragen?”</p> + +<p>»Tegenover den verslagen Canidius en den bode van Antonius gedroeg zij +zich als een heldin. Maar daarna.... het is waar, het jammeren duurde +niet lang, maar dat stomme, wanhopige stilzwijgen.... Eer zij weder +geheel zich zelve geworden was, zond zij ons allen weg, en ik heb haar +nog niet wedergezien. Doch alles wat hier binnen leeft van gedachten en +gevoel,”—en hij wees daarbij op voorhoofd en borst—»dat heeft van dat +oogenblik af zijn woonplaats verlaten en blijft bij haar. Als een mensch +zonder ziel waggel ik van de eene plaats naar <span class="pagenum" title="210"> </span><a id="p_210"></a>de andere. O, Charmion, +wat is ons overkomen! Waar zijn de tijden gebleven, toen kommer en +vrees begraven lagen bij de andere dooden; die dagen en nachten, toen +mijn geest zich verbond met dien der vorsten, om eene droeve aarde +te herscheppen in de bloeiende velden der zaligen, den gewonen dag +in een feest, en het feest in Olympisch genot? Welke fonkelnieuwe +heerlijkheden had ik niet voor het overwinningsfeest, den triomf, ja +zelfs voor den intocht in Rome ontworpen en gedicht! Mijn plannen, +programma's, teekeningen en verzen vullen geheele kisten. Allen, die het +timmermanslood, den kwast en den beitel hanteeren, die verzen en muziek +maken, zouden mij hebben bijgestaan, en, dat kunt gij gelooven, het zou +iets éénigs geworden zijn, waarvan het late nageslacht nog spreken zou, +dat men zou geprezen en bezongen hebben. En nu—en thans?”</p> + +<p>»Thans verdubbelen wij onze krachten, om te redden wat nog te redden +is.”</p> + +<p>»Nog te redden?” herhaalde de hoveling dof. »De Vorstin klampt zich +trouwens ook nog vast aan dit schoone woord. Toen ik haar gisterennacht +aan het werk zag, was het mij voortdurend alsof ik haar water zag gieten +in het bodemlooze vat der Danaïden. Het is waar, heden, toen ik haar +verliet, liet zij de armen zinken—en zóó—zoo staat zij mij nu voor +mijn vochtige oogen, zoo.... Daarbij kan ik mijn neef Dion ook niet uit +mijn gedachten bannen. Zorgen, niets dan zorgen, ook wat hem betreft! En +ik meende het zoo goed met hem. In mijn testament vermaak ik hem alles +wat ik bezit; maar nu wil hij in vollen ernst in den echt treden met de +zangeres, de dochter van den schilder Leonax. Gij hebt op u genomen haar +te beschermen;—doch uw eigen nicht, Iras, ligt u toch zeker nader aan +het hart, en daarom zult gij wel goed vinden dat ik, als Dion bij zijn +voornemen volhardt, het testament verscheur. Hij krijgt geen penning van +mijn vermogen als hij de vrouw niet opgeeft, die de Vorstin een doorn in +het oog is. Dat past nu eenmaal niet in ons oud, eerwaardig geslacht. +Iras daarentegen is Dion's speelnoot, en ik heb haar sinds lang voor hem +bestemd. Men kan geen verstandiger echtgenoot bedenken, en die daarbij +de Koningin welgevalliger is. Hij was haar genegen, totdat de zangeres +hem inpakte. Breng hen weder tot elkander, en ik zal hen als mijn eigen +kinderen beschouwen. Indien de dwaas zijn oom, die enkel zijn welzijn +beoogt, tegenstreeft, dan trek ik mijn hand van hem af. Hoe zijne +vijanden ook tegen hem samenspannen<ins class="corr" id="corr119" title="Bron: »">, </ins>ik sla mijne armen +over elkander, en zie het kalm aan. Ik neem de plaats in van zijn vader, +mijn overleden broeder, en ik eisch gehoorzaamheid <span class="pagenum" title="211"> </span><a id="p_211"></a>van hem. De Koningin +is mijn alles, en hare genade is mij meer waard dan twintig weerspannige +neven.”</p> + +<p>»Gij zult de gunst der Vorstin toch wel behouden, al komt gij op voor +den zoon uws broeders.”</p> + +<p>»En Iras dan? Als zij zich door hem bedrogen ziet,—en dat doet zij nu +reeds—dan zal zij niet rusten....”</p> + +<p>»Totdat zij hem in de ellende heeft gestort,” voltooide Charmion den +volzin, meer bezorgd dan verwijtend, en alsof zij het naderend onheil +reeds vóór zich zag.</p> + +<p>»Maar Iras staat niet nader bij de Koningin dan ik, en wanneer gij en +ik, hand aan hand het onze doen om den wakkeren jongen man, die van uw +eigen bloed is, te beschermen....”</p> + +<p>»Ja, dat is waar.... gij staat zeker, ook om uw langeren diensttijd, +nader bij de Koningin dan Iras... intusschen.... zulke dingen moeten wel +overwogen worden, en ik heb het u immers al gezegd:... mijn geest heeft +de oude woonplaats verlaten om de Vorstin als haar schaduw te volgen. +Alleen datgene wat haar betreft, boezemt hem nog belang in. Al het +andere mag gaan zooals het wil! De vloot is zoo goed als vernield, +Canidius verslagen, Herodes tot den vijand overgeloopen, verraad op +verraad,—en de Afrikaansche legioenen verloren. Hoe heet de god die het +rad, dat in zijn vaart den berg afrolt, zou kunnen terug wentelen naar +den top? En toch—laat ons offeren, vriendin, en op beter dagen hopen!”</p> + +<p>De zegelbewaarder verwijderde zich, doch Charmion ging met gebogen hoofd +verder, om bij Barine en haar trouwe Anukis tot zich zelve te komen +en uit te weenen, voor dat zij de taak aanvaardde om hare dierbare +meesteres te troosten en op te beuren. En toch had zij zelve zóózeer een +vriendelijke toespraak noodig! Waarheen zij den blik ook wendde, overal +zag zij ongeluk, gevaar, verraad en schandelijke listen. Het was haar +te moede alsof zij lang genoeg had geleefd, en haar tijd nu voorbij +was. Haar zachtmoedige aard, haar geest, die zich zoo gaarne in iets +verdiepte, zich verrijkte, en wat zij verkregen had, met een ander +deelde, had tot nu toe de Koningin veel kunnen schenken. Niet alleen was +zij Cleopatra's vertrouwde geweest, maar de Koningin had haar ook noodig +gehad om met haar de vragen te bespreken die haar rusteloos brein, +midden onder de dagelijksche plichten, bezig hielden. Nu waren het +gebeurtenissen, harde, wreede feiten, die de Koningin geheel en al in +beslag namen, waaraan zij weerstand bieden, en die zij ten goede leiden +moest. Haar leven was een en al strijd geworden, en Charmion voelde zich +niets minder dan strijdlustig.</p> + +<p>De harde, buigzame, scherp geslepen geest van Iras zou zich nu beter +doen gelden, en de vrouw wier haren reeds grijs <span class="pagenum" title="212"> </span><a id="p_212"></a>werden, zeide tot +zichzelve dat het nu haar plicht was de jongere gezellin te laten +voorgaan. Het zou haar rust gegeven hebben indien zij haar ambt had +kunnen neerleggen, maar hiertoe kon zij niet besluiten. Juist omdat deze +tijd zoo vol ellende was en misschien tot val en ondergang leiden kon, +moest zij volharden, vooreerst ter liefde van de Koningin, en dan ook om +over Barine te waken.</p> + +<p>Nu moest zij weder naar Cleopatra terug. Zij wist dat hare enkele +nabijheid reeds het gewonde hart der Koningin goed zou doen.</p> + +<p>Voor de open deur van den tuin, waarop zij ijlings toe liep, klonk haar +de zilverheldere lach van een kind tegemoet. De kleine zesjarige +Alexander liep met open armen op haar toe, sloeg die om haar heen, +vlijde zijn krulkopje tegen haar aan, en zag met zijn groote, heldere +oogen tot haar op.</p> + +<p>Daar ging haar hart van open. Terwijl zij het kind optilde en kuste, en +daarbij de gedachte bij haar opkwam, welk een treurig lot het te wachten +stond, liet al de met moeite verkregen zelfbeheersching haar in den +steek. Hare oogen liepen over van tranen en luid snikkend drukte zij het +knaapje vaster tegen haar borst.</p> + +<p>Doch het koningskind, dat alleen aan opgeruimde gezichten en +vriendelijke liefkoozingen gewend was, maakte zich verschrikt uit hare +armen los, om hard terug te loopen naar zijn broertje en zusje. Toch had +het kind een warm hart, en daar hij wel wist dat niemand weent en snikt +zonder dat hij verdriet heeft, voelde Alexander medelijden met Charmion, +van wie hij zeer veel hield, en daarom kwam hij nog eens bij haar terug. +Wat hij van plan was haar te toonen, daarin had ook zijn moeder behagen +geschept en het zou de tranen der bedroefde Charmion drogen. Het kind +vatte hare hand, trok haar mede, en zeide dat hij haar iets héél moois +en aardigs wilde laten zien. Zij liet zich gewillig medevoeren over de +paden met fijn roodachtig zand bestrooid, van den kleinen tuin, dien +Antonius voor hem en de andere kinderen op zijn gewone verkwistende en +prachtlievende manier had laten aanleggen en voorzien was van allerlei +schoone en zeldzame zaken.</p> + +<p>Er was een vijver met goud- en zilvervisschen, waarop zeldzame +lotosbloemen met rozenroode bloesems uit het groen der gladde bladeren +te voorschijn kwamen, en een andere, waarop dwergeenden van allerlei +kleuren rondzwommen, alsof zij opzettelijk voor kinderen waren gemaakt. +Een gedeelte van de zee, die den tuin bespoelde, was met gouden +traliewerk omheind, en op haar spiegel dreven tal van zwanen, sneeuwwit +of zwart met roode snavels. In de bloemperken stonden inheemsche of +<span class="pagenum" title="213"> </span><a id="p_213"></a>Indische bloemen van alle kleuren. Doorgangen van gouddraad, omrankt +door bontbloeiende slingerplanten, gaven schaduw op de smalle paden. +Achter een dichtbegroeiden Indischen boom, noodigde een druipsteengrot +tot rusten uit, en daarnaast stond een huisje, dat geheel voor de +kinderen was ingericht. Niets ontbrak daarin wat tot het dagelijksch +leven behoort, zelfs niet het gereedschap in de keuken, noch in het +tablinum de portretten der familie, die een kunstenaar sierlijk +geschilderd had op kleine platen van ivoor. Dat alles was in verhouding +tot de grootte der kinderen, van de kostbaarste stoffen en met de meeste +kunst vervaardigd.</p> + +<p>Achter het huis was een kleine stal, waarin vier vlugge paardjes met +gevlekte huid, zoo vreemd en aardig als men maar bedenken kan, een +geschenk van den Koning van Medië, vol vuur op den grond stampten. +Elders waren weder perken met gazellen, struisvogels, jonge giraffen en +andere gras-etenden dieren. Bonte vogels en apen sprongen in de kruinen +der boomen rond, en op den waterstraal der fontein werden gekleurde +ballen voortdurend op en neder geworpen. Kindergeniën en godenbeelden +uit marmer en brons kwamen uit het gras te voorschijn, en deze geheele +tooverwereld was bijeen gebracht in een kleine ruimte en maakte door +haar kleuren- en vormenrijkdom, haar geuren, gezang en gekweel een +overweldigenden indruk op de verbeeldingskracht, en niet op die der +kinderen alleen.</p> + +<p>De kleine Alexander trok Charmion voort, vol opgetogenheid en zonder +op al die heerlijkheden ook maar één blik te slaan. Eerst bij den +lotosvijver bleef hij staan, legde zijn vingertje op den mond en zeide: +»Nu zal ik het u laten zien. Kijk eens naar dezen kant!”</p> + +<p>Hij ging zachtjes op zijn toonen staan, en wees op een hollen stam. +Daarin had een paar vinken zijn nest gebouwd, en vijf jongen met breede, +gele snavels, strekten hunne leelijke kopjes hongerig in de hoogte. »Is +dat niet aardig?” riep het prinsje. »En nu moet gij eens zien als de +ouden komen en hen voeden.”</p> + +<p>Het lieve gezicht van den schoonen knaap straalde daarbij van verrukking +en Charmion kuste hem teeder. Doch terwijl zij dat deed, dacht zij aan +de dood gepikte jonge zwaluwen op het admiraalschip van zijn moeder, en +een koude rilling ging haar door de aderen.</p> + +<p>Nu hoorde men uit een verborgen hoekje achter het fraai bewerkte +kinderhuisje heldere stemmen »Alexander” roepen. De knaap bedacht zich, +en zei vol spijt:</p> + +<p>»Nu heb ik u het nestje gewezen, maar daardoor heb ik wat vergeten. +Agatha was ingeslapen, en Smerdis weggegaan, en <span class="pagenum" title="214"> </span><a id="p_214"></a>dus waren wij alleen. +Toen hebben zij mij gezonden naar den poortwachter Horus, om wat van +zijn grof gerstebrood te halen. Hij geeft mij altijd alles, en wij +houden daar zooveel van. Wij zijn boeren, en hebben hard gewerkt met de +bijl en de schop, en nu gaan wij eten. Hebt gij ons huis al gezien? Wij +hebben het zelf gebouwd! Selene, Helios, Jotape, daar ik mee ga trouwen, +en ik.... Ja, ik! Zij hebben mij ook laten meehelpen, en wij hebben het +heel, heel alleen gedaan! Het is heelemaal klaar. Morgen maken wij nog +een stal voor de koe! De anderen mogen het niet zien, maar aan u mag ik +het wel laten kijken.”</p> + +<p>Hij trok haar weder mede, en Charmion volgde hem gewillig. Zij werden +met vreugde begroet door de tweelingen en de kleine Jotape, die de +zesjarige Alexander zijn aanstaand vrouwtje had genoemd. Het was een +aardig blond kind van denzelfden leeftijd als hij, de dochter van den +Koning van Medië, die men na den oorlog met de Parthen met den knaap +verloofd had, en die nu aan Cleopatra's hof in gijzeling was. Met +uitzondering van dit Medische <ins class="corr" id="corr120" title="Bron: Vostenkind">Vorstenkind</ins>, had Charmion hen alle +zien geboren worden, en zij hielden veel van haar.</p> + +<p>De jonge vorstelijke bouwlieden toonden haar met blijden trots hun werk, +en het was werkelijk goed gelukt. Zij hadden al wekenlang daaraan +gewerkt, en in dien tijd den geheelen tuin met al zijn heerlijkheden +vergeten. Bijzonder trotsch waren zij op de twee planken, die Helios +zelf, met de hulp van Alexander, na den laatsten storm, uit de zee had +opgevischt, toen men hen eens alleen gelaten had, en op het slot aan de +deur, dat zij stilletjes en met veel moeite uit een oude poort hadden +gehaald. Selene had zelf het voorhangsel voor de deur geweven. Nu wilden +zij ook een haard bouwen.</p> + +<p>Charmion prees hunne vaardigheid, terwijl zij vroolijk allen door +elkander spraken, om haar te vertellen welke moeilijkheden zij hadden +moeten overwinnen. Het pleizier in hun eigen werk straalde hen daarbij +uit de oogen, en zij waren zoo daarvan vervuld, dat zij niet eens den +man hoorden naderen, die hen overviel met den uitroep: »Nu genoeg met +dat spel, uwe hoogheden! Er gaat toch al genoeg tijd mee heen!”</p> + +<p>Daarop keerde hij zich tot de Koningin, die hij daarheen vergezeld had, +en ging op verontschuldigenden toon voort: »Misschien is dit spel in uwe +oogen bedenkelijk, doch er is ook veel vóór te zeggen. In ieder geval +scheen het de jonge Vorsten zooveel genoegen te geven dat ik het voor +korten tijd heb laten gaan. Indien echter uwe Majesteit beveelt”....</p> + +<p>»Laat hun dit vermaak,” gaf de Koningin vriendelijk ten antwoord, en +zoodra de kinderen hunne moeder zagen, liepen zij naar haar toe, drongen +zich hartelijk en zonder vrees tegen <span class="pagenum" title="215"> </span><a id="p_215"></a>haar aan, bedankten haar en +verzekerden haar met levendigheid dat zij in den geheelen tuin niets zoo +heerlijk vonden, als hun huis dáár.</p> + +<p>Zij waren ook van plan nog een stal er bij te bouwen.</p> + +<p>»Dat kon wel eens te veel worden,” merkte de gouverneur Euphronion op. +Deze was een man, die reeds op jaren kwam, met een verstandig en +welwillend gelaat; hij liet er op volgen: »Laat ons niet vergeten, +hoeveel er nog te leeren is, opdat wij op den verjaardag van Hare +Majesteit ons plan ten uitvoer brengen, en de proef goed doorkomen.”</p> + +<p>Maar de kinderen vereenigden zich in het dringend verzoek, dat zij den +stal nog mochten bouwen, en eindelijk stond hij hun ook dat nog toe.</p> + +<p>Toen de gouverneur hen eindelijk wilde wegbrengen, hield de koninklijke +moeder hen nog even tegen, en vroeg: »En wanneer ik u nu eens in plaats +van dezen tuin een stuk land gaf, dat in het geheel niet aangelegd was, +juist zooals een boer het beploegt, en gij mocht daarin, na de leeruren, +graven en bouwen, zooveel gij maar wildet?”</p> + +<p>Daar klonk een luide jubelkreet uit den mond der kinderen; alleen de +kleine Medische Jotape vroeg bezorgd: »Maar dan mag ik mijn pop toch +meenemen? Alleen maar de oudste van allen, Atossa. Zij heeft maar één +arm, maar ik houd van haar het allermeeste.”</p> + +<p>»Neem ons maar alles af wat gij wilt!” riep Helios, en trok den kleinen +Alexander naar zich toe, om te toonen dat zij, de mannen, het met +elkander eens waren, »geef ons alleen het land, en laat ons daar +bouwen!”</p> + +<p>»Wij zullen zien of het gaat,” antwoordde Cleopatra. »En gij Euphronion, +zoudt misschien de rechte persoon zijn, om... Doch daarvan op een +rustiger tijd.”</p> + +<p>De gouverneur ging heen, en de kinderen volgden hem, terwijl zij nog +lang naar hunne moeder omzagen, en haar groetten en toewuifden.</p> + +<p>Zoodra zij achter de boomen in den tuin verdwenen waren, riep Charmion: +»Hoe duister de hemel ook moge worden, zoo lang gij deze nog hebt, kan +het er nooit ontbreken aan zonneschijn.”</p> + +<p>»Indien,” ging de Koningin nadenkend voort, »niet een andere gedachte +zich met deze samenvlocht, die den nacht nog zwarter maakt. Weet gij wat +deze vreeselijke dag ons gebracht heeft?”</p> + +<p>»Ik weet alles!” antwoordde zij met een diepen zucht.</p> + +<p>»Dan kent gij ook den afgrond, aan welks rand wij wandelen, en deze +kinderen door hunne ongelukkige moeder zelve medegesleept te zien in die +gapende kloof,—dat, Charmion,—dat!”... <span class="pagenum" title="216"> </span><a id="p_216"></a>Zij barstte daarbij in een +luid snikken uit, sloeg hare armen om den hals van hare vriendin, de +speelnoot harer kindsche jaren, en liet een oogenblik haar hoofd rusten +aan dat trouwe hart, als een kind dat troost noodig heeft.</p> + +<p>Zij weende enkele minuten zonder zich te bedwingen. Toen hief zij het +vochtige gelaat weder op, en zeide zacht:</p> + +<p>»Dat heeft goed gedaan! O, Charmion, ik heb meer dan iemand behoefte aan +liefde. Aan uw warm hart is het hier binnen al stiller geworden.”</p> + +<p>»Gebruik het maar, rust er aan uit, zoo dikwijls gij het noodig hebt, +tot aan het einde toe!” riep Charmion diep ontroerd.</p> + +<p>»Tot aan het einde,” herhaalde Cleopatra, en droogde hare tranen af. +»Het is mij, alsof alles eerst heden begon. Straks was ik een uur +alleen. Ik dacht dat ik zou ondergaan, en gij weet hoe licht ik mij door +den hartstocht laat meesleepen. Maar wat was mij ook al niet overkomen! +Het leger vernietigd, Herodes en Pinarius afvallig geworden, het +grootmoedige, vertrouwende hart van Antonius verscheurd door snood +verraad, zijn ziel verduisterd, de herstelling van het kanaal, mijn +laatste hoop—Gorgias is het mij komen zeggen—zoo goed als mislukt.... +Daar kwam de kleine Alexander, om mij naar zijn vogelnestje te brengen. +Al het overige in den tuin scheen hem daarbij vergeleken, onbeduidend. +Dat wekte nieuwe gedachten bij mij op, en dan dat huisje, dat de +kinderen geheel alleen voor zich zelve hebben gebouwd! Dat alles,—het +heeft mij met geheimzinnige kracht gedwongen terug te zien op mijn +levensweg, tot in de lang verloopen dagen in het huis van uwen vader... +Ik... De kinderen... Op hoe verschillende grondslagen bouwen wij ons +leven op! Waartoe ik ook, toen mijn jeugd achter mij lag, gekomen ben, +bij haar zoek ik het begin van alles. Mijn kindsheid viel midden in de +verwikkelingen van den Staat, met de verdrijving van mijn vader en den +dood van mijn moeder. Ik stond toen ook aan den rand van een afgrond. De +tweelingen, die nu al tien jaar zijn, hebben ook bijna de kinderjaren +achter den rug, en zij zullen spoedig hetzelfde lijden moeten doorstaan +als ik, nadat zij genietingen hebben gesmaakt, waarvan ik ook niet de +geringste heb gekend. Doch waren er voor ons niet betere weggelegd? Wat +hen dagelijks ten deel is gevallen, daarvan hebben wij in onzen +eenvoudigen tuin alleen maar gedroomd. Hoe dikwijls liet ik u deelen in +de schitterende toekomstvisioenen die ik destijds had! Gij volgdet mij +altijd gaarne in de sprookjeswereld mijner droomen. En ik.... wat de +phantasie mij toonde, in die jaren van rust en nadenken, dat is in mijn +later leven met mij medegegaan<ins class="corr" id="corr121" title="Bron: ,">.</ins> Toen ik rijk en machtig op een troon +zat, zag ik dat alles <span class="pagenum" title="217"> </span><a id="p_217"></a>telkens weder. De middelen om die hersenschimmen +tot werkelijkheid te maken, ontbraken mij niet, en toen ik den man +ontmoette, wiens eigen leven de verwezenlijking van een droom +geleek,—toen riep ik de visioenen uit mijn kindsheid weder op, en liet +ze waarheid worden. De wonderen, waarmede ik het leven van mijn geliefde +sierde, waren de kinderlijke phantasieën, waaraan ik een tastbaren +vorm gaf. Deze tuin is een beeld van het leven waartoe ik geloofde +opgeklommen te zijn, terwijl ik in waarheid daarin afdaalde. Alles wat +de zinnen streelen kan, hebben wij op dit stuk grond bijeengebracht; +doch geen daarvan komt tot rust, in deze enge ruimte, waar ieder die het +waagt zich vrij te bewegen zich stoot aan al de overtolligheden die hier +bijeen zijn.</p> + +<p>»En toch had ik mij in uwe omgeving en aan de hand van uw wijzen vader +leeren tevreden stellen met zoo weinig, en was ik reeds begonnen met het +streven naar rust. Waar is zij, die rust zonder smart,—ons hoogste +goed—toch heengegaan? Door mijne schuld hebt ook gij beiden haar +verloren... maar de kinderen... Ik liet hen het leven beginnen op een +brandpunt van alle mogelijke onrust, en nu zie ik hoe hun eigen gezonde +natuur zich tracht los te maken uit dien verblindenden kleurengloed, den +bedwelmenden geur, het geestverwarrend gezang en gekweel. Zij smachten +naar den onontgonnen akker waarop het leven van den strijdenden mensch +begonnen is. De knaap werpt alle beuzeling ver weg, om de kracht die hem +aangeboren is te kunnen gebruiken. Het meisje doet evenals hij, en houdt +zich vast aan haar pop, waarin zij het levende kind ziet, om toe te +geven, aan de moederlijke aandrift, die het kenteeken is harer natuur. +Wat hunne ziel met zooveel kracht begeert, dat is dan ook het ware, +en dat moet hen worden gegund. Toen ik tien jaar oud was, zooals de +tweelingen nu, toen had mijn geheele leven en streven reeds een bepaalde +richting genomen. Zij gaan nog blindelings af op het doel dat hen +voorgehouden wordt. Daarom: terug met hen naar het punt vanwaar hunne +moeder uitging—naar de plek waar zij alles ontving, wat er goeds in +haar is! Zij moeten naar den Epicuristen-tuin, om het even of het de +oude te Kanopus is, of een andere. Wat bonte droomen aan hunne moeder +hebben getoond, en wat zij met misdadige verkwisting heeft zoeken te +verwezenlijken, dat heeft hen omringd van hunne geboorte af aan, en het +heeft al spoedig zijn aantrekkingskracht voor hen verloren. Als zij +eenmaal in de wereld komen, dan zullen zij alles wat alleen de zinnen +prikkelt en bedwelmt verachten. Zij zullen vasthouden aan het streven +naar smartelooze inwendige rust, wanneer zij geleid worden door een +gids, die de gevaren, waarmede <span class="pagenum" title="218"> </span><a id="p_218"></a>Epicurus' leer juist de jeugd omstrikt, +verwijderd houdt. Ik heb dien leidsman gevonden, en gij zult ook +vertrouwen in hem hebben, want het is uw broeder Archibius, dien ik +bedoel.”</p> + +<p>»Hij?” vroeg Charmion verrast.</p> + +<p>»Ja, hij, die opgegroeid is in den Epicuristen-tuin, en die in het leven +en de philosophie het steunpunt vond, dat hem midden in al den strijd +van het dagelijksch bestaan de rust der ziel heeft doen behouden,—hij, +die de moeder bemint, en wien ook hare kinderen dierbaar zijn,—hij, aan +wien de knapen en meisjes gehecht zijn met warmte en oprecht vertrouwen. +Ik wensch de kinderen onder zijne hoede te stellen, en indien hij er in +toestemt dezen wensch van de ongelukkigste aller vrouwen te vervullen, +dan zie ik mijn einde met kalmte tegemoet. Dat is nabij!—Ik voel het, +ik weet het. Gorgias houdt zich reeds met een ontwerp voor mijn +grafmonument bezig.”</p> + +<p>»O, Koningin!” riep Charmion vol smart. »Wat er ook gebeuren moge, het +kan toch nooit uw hoogheerlijk leven bedreigen! In Octavianus' borst +klopt geen grootmoedig hart als dat van Marcus Antonius, maar toch is +hij niet wreed, en juist omdat koele berekening datgene matigt waartoe +de eerzucht hem drijft, zal hij uw leven sparen. Hij weet hoe deze stad, +dit land u vergoden,—en indien het hem werkelijk gelukt op deze eerste +overwinning andere te doen volgen, indien de goden toelaten dat uw troon +en—wat zij verhoeden mogen!—ook uw geheiligde persoon in zijne handen +valt...”</p> + +<p>»Dan,” riep Cleopatra uit, en hare heldere oogen schoten vonken, »dan +zal hij gewaar worden wie de grootste is van ons beiden—juist dan +zal ik mijn recht laten gelden op hem neer te zien, al zou het blinde +noodlot ook hem, die mij en Cæsars zoon het erfdeel ontstal, de +heerschappij over de geheele aarde schenken.”</p> + +<p>Zij had deze woorden uit gesproken met toornig fonkelende blikken, doch +nu liet zij de kleine hand, die zich tot een vuist had gebald, zakken, +en ging op een geheel anderen toon voort:</p> + +<p>»Er kunnen nog maanden voorbijgaan, eer hij sterk genoeg is den aanval +te wagen, en de goden zelve hebben het oprichten van het grafteeken +goedgekeurd. De eenige hinderpaal die daaraan in den weg stond, het +huis van den ouden philosoof Didymus, is reeds gesloopt. Zooeven heeft +een bode van Gorgias mij daarvan kennis gegeven. Het moet het tweede +grafteeken in deze stad worden, dat de aandacht waardig is. Het andere +bedekt het lichaam van den grooten Alexander, aan wien zij het aanzijn +en den naam te danken heeft. Hij, die de halve wereld onderwierp aan +zijn macht en aan den genius van het Grieksche volk, was toen hij +<ins class="corr" id="corr122" title="Bron: strief">stierf</ins>, jonger dan ik. Waaraan heb ik, die <span class="pagenum" title="219"> </span><a id="p_219"></a>door mijn ellendige +zwakheid Actium deed verloren gaan, het recht te danken nog een dag +langer onder de zon te wandelen? Misschien kunnen wij reeds binnen +enkele uren Marcus Antonius verwachten.”</p> + +<p>»En wilt gij dan,” vroeg Charmion, »den diep terneergebogen man in deze +stemming verwelkomen?”</p> + +<p>»Hij wil niet ontvangen worden,” gaf Cleopatra scherp ten antwoord. »Hij +heeft zelfs mij verboden hem te begroeten, en ik begrijp dit verbod. +Maar wat moet hem wel overkomen zijn, dat hij, de opgeruimde, de +menschenvriend, naar eenzaamheid smacht, en schroomt te ontmoeten zelfs +die hem het liefst en het naast zijn? Hij wenscht zich af te zonderen op +den Choma, en daar is Iras nu, om te zien of alles in orde is. Zij zorgt +ook dat de bloemen er zijn, die hij graag heeft. Het valt mij zwaar en +hard dat ik hem niet als vroeger mag welkom heeten. O Charmion, wat +was dat heerlijk, wanneer hij met open armen en wijd geopend hart als +een jongeling met zijn krachtige gestalte aan land sprong, en uit +zijn schoon heroëngelaat een stroom van vurige, machtige liefde mij +tegenkwam. En als hij dan—dat hebt gij ook nog niet vergeten!—zijn +zware stem verhief, om mij den eersten groet te brengen, dan was het mij +alsof de visschen in het water daarmede instemmen, en de palmen aan den +oever in zalig medegevoel met de pluimen wuiven moesten.—</p> + +<p>»En hier! De droomen der kindsheid, die ik voor hem tot werkelijkheid +maakte, namen ons op, en ons leven, door liefde en rozen omstrengeld, +werd aan een sprookje gelijk! Van den eersten dag af dat hij ons te +Kanopus tegemoet reed, en mij den eersten bloemruiker en een om liefde +smeekenden zonnigen blik toewierp, staat zijn beeld voor mijn ziel als +de belichaming der alles overwinnende mannekracht en der heldere, door +niets te verduisteren, wereld-bezielende vreugde. En nu, nu?—Weet +ge nog hoe wij hem als een somber droomer verlieten, vóór hij naar +Paraetonium vertrok? Maar neen, duizendmaal neen, zóó mag hij niet +blijven! Niet met gebogen hoofd, in opgerichte houding, zooals in de +dagen van ons geluk, moet hij hand aan hand met haar die hij liefheeft, +den drempel van den Hades overschrijden. En hij bemint mij nog altijd! +Zou hij mij anders wel hierheen gevolgd zijn, hoewel het nu geen +tooverbeker meer is, die hem naar mij toetrekt? En ik? Dit hart, dat +reeds als kind de eerste neiging voor hem voelde, behoort hem nog +altijd, en blijft het zijne....</p> + +<p>»Zou ik mij toch niet naar de haven begeven, en hem opwachten? Zie mij +in het gelaat Charmion, en antwoord mij zonder schroom, even waar als +een spiegel: is het Olympus werkelijk gelukt de rimpels te doen +verdwijnen?”</p> + +<p><span class="pagenum" title="220"> </span><a id="p_220"></a></p> + +<p>»Ik kon ze te voren ook nauwelijks zien,” luidde het antwoord, »en nu +kan zelfs het scherpste oog niets meer ontdekken. Ik heb ook de haarzalf +meegebracht, en wat Olympus u voor...”</p> + +<p>»Stil, stil!” zeide Cleopatra zacht.... »Er zijn veel levende schepselen +in dezen tuin, en men zegt immers dat de vogels het allerscherpste +hooren.”</p> + +<p>Tegelijk kwamen de schalksche kuiltjes in de wangen weder te voorschijn, +en de blijdschap over deze betooverende bevalligheid dwong Charmion den +uitroep af:</p> + +<p>»Als Marcus Antonius u op dit oogenblik eens zag!”</p> + +<p>»Vleister!” antwoordde de Koningin met een dankbaren glimlach, doch haar +vriendin voelde dat nu het oogenblik gekomen was om nog eens een goed +woord voor Barine te doen, en daarom zeide zij met levendigheid:</p> + +<p>»Neen waarlijk, ik vlei u niet! Geen vrouw in Alexandrië, hoe zij ook +heeten moge, zou het mogen wagen, zich ook maar in de verte met uwe +bekoorlijkheden te meten. En daarom: laat toch de vervolging varen van +die ongelukkige, die gij aan mijne hoede hebt toevertrouwd. Het is +zichzelve beleedigen, wanneer men een Cleopatra is....”</p> + +<p>Doch hier werd zij in de rede gevallen door een misnoegd:</p> + +<p>»Al weder!”</p> + +<p>Cleopatra's gelaat, dat gedurende dit gesprek alle gemoedsbewegingen +eener vrouwenziel, van de diepste droefheid tot vroolijke schalkschheid +weerspiegeld had, kreeg nu een uitdrukking van hardheid. Zij maakte de +korte opmerking: <ins class="corr" id="corr123" title="Niet in Bron.">»</ins>Gij vergeet weder, wat ik om goede redenen niet +wilde hooren,—nu moet ik aan het werk,” en keerde daarmede de vriendin +harer jeugd den rug toe.</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="221"> </span><a id="p_221"></a></p> + +<h2><a id="VIJFTIENDE_HOOFDSTUK"></a>VIJFTIENDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Charmion ging nu naar hare woning terug. Wat reeds zoo menigmaal het +geval was geweest, was het ook nu weder. Zoo vaak zij de diepte van +gemoed, de mannelijke geestkracht, den rusteloozen ijver, de waakzame +zorg van Cleopatra voor haar land, de moederlijke toewijding dezer +zeldzame vrouw het vurigst had bewonderd,<ins class="corr" id="corr124" title="Niet in Bron."> </ins>was zij op jammerlijke +wijze ontgoocheld.</p> + +<p>Dan had zij het moeten aanzien hoe de Koningin, om een droom uit de +sprookjeswereld harer kindsheid te verwezenlijken, en haar geliefde +daarmede te verrassen, ontzettende sommen verkwistte, die zoodoende +aan de welvaart harer onderdanen onttrokken werden; hoe zij groote +en gewichtige zaken liet achterstaan bij de ijdele en angstvallige +verzorging harer eigene persoon; hoe kleingeestige jaloerschheid haar +de rechtvaardigheid en goedheid deed vergeten die haar anders eigen +waren; hoe zij, de vriendelijkste en meest vrouwelijke van alle +gebiedsters, in een toornige opwelling tegen een ondergeschikte zich tot +onrechtvaardigheid toe vergat, wanneer diens manier van doen haar met +verontwaardiging vervulde. Dezelfde eerzucht, die haar van nature eigen +was en haar de schoonste en roemrijkste harer daden ingegeven had, was +meer dan eens de drijfveer geworden tot handelingen, waarvan zij later +berouw had. Zooals zij het als kind reeds niet had kunnen hebben dat een +ander haar in het oplossen van moeilijke vraagstukken overtrof, zoo had +zij altijd de behoefte behouden om, waar zij zich vertoonde, de eerste +te zijn en zich nooit geëvenaard te zien. Misschien lag daarom de +voornaamste oorzaak van haar bitteren wrok tegen de ongelukkige Barine +in de omstandigheid, dat Antonius haar de wedergade van een armband had +vereerd, dien zij zelve droeg als een geschenk van haar geliefde.</p> + +<p><span class="pagenum" title="222"> </span><a id="p_222"></a></p> + +<p>Charmion had dikwijls gezien hoe Cleopatra menig onrecht, ja zelfs +menige beleediging gewillig en grootmoedig had vergeven, maar zich door +haar gemaal gelijkgesteld te zien in wat het ook zij, met eene Barine, +kon haar licht onverdragelijk voorgekomen zijn;—daarbij gaf hetgeen met +Cæsarion was gebeurd, ten gevolge van den dwazen hartstocht, dien de +jonge vrouw bij hem had gewekt, haar het recht hare mededingster te +straffen.</p> + +<p>Vol vrees voor het lot van haar beschermeling, diep geschokt, en daarbij +afgemat naar lichaam en ziel, naderde Charmion hare woning. Dáár hoopte +zij verkwikking te vinden in de weldadige, gelijkmatig opgeruimde +stemming van Barine; daar wachtten haar de trouwe, zorgzame handen van +hare bruine dienares en vertrouweling.</p> + +<p>De zon neigde reeds ten ondergang, toen zij de voorzaal betrad. De +wachter, die op post stond, deelde haar mede, dat er niets belangrijks +was gebeurd, en met een verruimd hart ging zij het woonvertrek binnen.</p> + +<p>Evenwel, terwijl anders de Aethiopische haar met vriendelijke woorden +tegemoet kwam om haar den sluier en mantel af te nemen, en de schoenen +uit te trekken, was er ditmaal niemand om haar te ontvangen. Eerst in +het aangrenzend vertrek, dat zij aan hare gast had aangewezen, vond zij +Barine met roodgeweende oogen.</p> + +<p>In Charmions afwezigheid was haar een brief van Alexas gebracht, waarin +deze haar schreef, dat zij den volgenden morgen vroeg op bevel der +Koningin een verhoor bij hem moest ondergaan. Haar zaak stond slecht, +doch als zij hem niet door die hardheid, die hem vroeger reeds zooveel +smart had berokkend, zijn plicht nog zwaarder maakte, dan zou hij zijn +uiterste best doen, om haar te behoeden voor gevangenschap, dwangarbeid +in de groeven, of nog erger dingen. Het onvoorzichtig spel, dat zij +met den Koning Cæsarion had gedreven, had het volk helaas tegen haar +vertoornd. Hoe diep dat ging bewees de woede, waarmede men het huis +van haar grootvader Didymus had omvergehaald. Dion, die zich misdadig +vergrepen had tegen den edelen zoon der Koningin, zou door niets voor +de verbolgenheid der volksmenigte te bewaren zijn. Hij, Alexas, wist +wel dat zij in dien Dion een vriend en beschermer verloor; doch hij was +geneigd om zijn plaats in te nemen, wanneer haar gedrag het hem hem niet +onmogelijk maakte genade met recht te vereenigen.</p> + +<p>Deze boosaardige brief, die Barine een zachte behandeling beloofde +tot den prijs van hare gunst, zonder dat Alexas daardoor in zijn +hoedanigheid als rechter zichzelven aan de kaak <span class="pagenum" title="223"> </span><a id="p_223"></a>stelde, verklaarde +Charmion, waarom zij de dochter van haar vriend zoo diepbewogen vond.</p> + +<p>Wel gaf het haar een kleine verlichting om aan haar afschuw en wrok +tegen Alexas uitdrukking te geven, zoo sterk als haar zachtzinnige +aard dat maar vergunde, maar toch bleven angst, bekommering en +verontwaardiging in haar bedrukte ziel om den voorrang strijden.</p> + +<p>Men zou verwacht hebben dat de jonge vrouw met haar levendigen geest, +beproefd had alles te weten te komen wat Charmion bij de Koningin en +Archibius had uitgericht, en wat er voor Cleopatra voor gewichtigs in +staat en stad was gebeurd; maar met veel hartelijke belangstelling vroeg +zij alleen naar den toestand van haar geliefde, van wien zij allerlei +dingen wilde hooren, waarvan Charmion niets kon zeggen. Zij had bij haar +kort bezoek aan Dion's legerstede niet vernomen hoe hij zijn eigen lot +en dat van Barine droeg, hoe hij de toekomst tegemoet zag, en wat hij +daarvan verwachtte.</p> + +<p>Dat Charmion juist deze vragen met stilzwijgen beantwoordde, deed de +vrees der arme bedreigde niet weinig toenemen, daar zij niet alleen +zich zelve, maar ook hen, die zij het meeste liefhad, in zulk een groot +gevaar zag. Zij drong er bij hare gastvrouw nog meer op aan haar te +verlossen uit die slingering, die nog moeilijker te verdragen was dan de +vreeselijkste zekerheid; doch noch over Cleopatra's bedoelingen, noch +omtrent het lot en de verblijfplaats van hare grootouders en Helena kon +zij haar iets naders meedeelen. Hierdoor klom haar angst, want indien de +berichten van Alexas waarheid behelsden, dan moesten de haren nu zonder +dak zijn. Toen Charmion eindelijk bekende dat zij Dion slechts even had +gezien, voelde de arme gepijnigde ziel ten laatste hoe al de kracht van +het in stilte dragen van haar leed gebroken was.</p> + +<p>Zij, die altijd zoo rijk was geweest in hoop, die, als het licht van den +avond verdween, zich reeds verheugde op het morgenrood van den volgenden +dag, zag nu reeds in Cleopatra's hand de schrijfstift, waarmede zij het +doodvonnis van haar zelve en van haar geliefde onderteekende. Met het +oog van haar geest zag zij de haren, en hoe het instortende huis hen +verpletterde, of hoe zij bloedden onder de steenen, geworpen door de +woedende menigte. Zij hoorde Alexas den beul bevel geven om haar op +de pijnbank te brengen, en zij dacht dat de Nubische niet naar huis +terugkeerde omdat zij Dion niet gevonden had. Zeker hadden de trawanten +der Koningin hem, met ketenen geboeid, naar de gevangenis gevoerd, in +dien niet reeds Philostratus het volk had overreed hem door de straten +te sleepen.</p> + +<p>Met een koortsachtige opgewondenheid, die Charmion te meer <span class="pagenum" title="224"> </span><a id="p_224"></a>deed +schrikken, omdat het in de dochter van haar vriend zoo iets vreemds +was, liet Barine haar al de schrikbeelden zien die hare door doodsangst, +smachtend verlangen, liefde en afschuw gefolterde phantasie haar +voortooverde. Charmion deed alles wat zij kon om haar tot rust te +brengen en aan de wanhoop te ontrukken; nu eens bestrafte zij haar, dan +weder overlaadde zij haar met liefkoozingen, doch niets hielp. Eindelijk +slaagde zij er in de ongelukkige te overreden met haar aan het venster +te gaan staan, vanwaar zij een verrukkelijk schouwspel konden gadeslaan. +In het Westen, achter het Heptastadium, midden tusschen het mastbosch +in de haven van Eunostus, ging de zon onder, en Charmion, die van de +kinderen der Koningin had geleerd hoe men een geschokt jong hart de rust +moest wedergeven, wees hare beschermeling op het gloeiende avondrood aan +den westelijken horizont, in de hoop dat hare gedachten daardoor op iets +anders gericht zouden worden. Zij vertelde haar daarbij hoe haar vader, +de schilder, haar opmerkzaam had gemaakt op den prachtigen lichtgloed, +dien de kleuren aannemen op dezen tijd van den dag, ook al gloeide de +avondhemel niet zoo sterk als ditmaal het geval was.</p> + +<p>Maar Barine, die zich op andere dagen aan zulk een tooneel niet +verzadigen kon, was haar daar nu niet dankbaar voor, want deze +zonsondergang deed haar denken aan een anderen, dien zij zoo kort +geleden aan de zijde van Dion had bewonderd, en opnieuw barstte zij in +hevig snikken uit.</p> + +<p>Nu wist Charmion geen raad meer. Zij legde haar arm om Barine's +schouder; op hetzelfde oogenblik werd de deur geopend en Anukis, de +Nubische trad binnen.</p> + +<p>Hare meesteres wist wel, dat het niets verkeerd kon zijn wat haar zoo +lang van haar post bij Barine verwijderd had gehouden. Zeker was haar +zelfs iets gewichtigs wedervaren, dat haar kracht op sterke proeven had +gesteld. Dat bewees haar geheele uiterlijk. Haar glanzend bruine huid +had een aschgrauwe tint gekregen, haar hoog, met krullend haar omgeven +voorhoofd was vochtig, en de volle lippen waren bleek geworden.</p> + +<p>Hoewel zij zich vreeselijk moest hebben ingespannen, scheen zij +toch geen rust te behoeven. Zij groette de beide vrouwen haastig, +verontschuldigde zich over haar lang uitblijven, en deelde Barine mede +dat zij Dion nu werkelijk bijna hersteld had gezien, doch toen verzocht +zij haar meesteres met een enkelen blik van verstandhouding, om haar te +volgen naar het nevenvertrek. Toch was aan de beangstigde jonge vrouw +die beteekenisvolle blik der Nubische niet ontgaan, en door nieuwe vrees +overvallen, wilde zij alles hooren wat er gebeurd was.</p> + +<p>Charmion gebood hare dienares dan ook te spreken. Anukis <span class="pagenum" title="225"> </span><a id="p_225"></a>verzekerde, +eer zij begon, dat de tijdingen die zij medebracht, werkelijk zeer +goed waren,—alleen stelden zij groote eischen aan den moed en de +standvastigheid van Barine, die zij trouwens gehoopt had anders weder te +zien. Er was geen tijd te verliezen. Een uur na het ondergaan der zon +werd zij op de afgesproken plaats verwacht.</p> + +<p>Hier viel Charmion haar in de rede met den uitroep: »Onmogelijk!” en +herinnerde haar aan de wachters, die Alexas, volgens overeenkomst met +Iras, die in het paleis woonde, reeds den vorigen dag in de voorzaal en +aan alle uitgangen, zelfs onder de vensters, had geplaatst.</p> + +<p>Doch de Nubische verklaarde dat zij dat alles reeds had bedacht; alleen +moest zij, om tijd te winnen, Barine verzoeken om onder het spreken zich +het haar te laten zwart verwen en krullen.</p> + +<p>De verrassing, die op het bedroefde gelaat der jonge vrouw eensklaps +zichtbaar werd, deed Anukis uitroepen:</p> + +<p>»Laat ons vol vertrouwen de hand aan het werk slaan. Gij zult spoedig +alles vernemen. Er is veel te verhalen. Onderweg heb ik mij voorgenomen +alles zorgvuldig achter elkander te vertellen, maar ik zie dat het niet +gaat. Neen, neen! Wie een kudde schapen uit den brandenden stal wil +halen, trekt eerst den belhamel er uit—de hoofdzaak bedoel ik,—en +daarmede, al behoort die eigenlijk pas bij het einde, wil ik dan nu +beginnen. De uitlegging hoe dat alles is gegaan....”</p> + +<p>Doch hier viel Barine haar in de rede met den blijden uitroep: »Ik moet +vluchten, en Dion weet er van, en zal mij volgen! Ik zie het aan uw +gezicht.”</p> + +<p>Inderdaad verried elke trek op het leelijke gelaat van de Nubische dat +het iets verblijdends was, wat haar gemoed vervulde. Stoute +ondernemingsgeest straalde uit haar zwarte oogen, en een vriendelijke +glimlach verfraaide haar grooten mond met de dikke lippen, terwijl zij +antwoordde:</p> + +<p>»Zulk een verliefd hart verstaat de kunst van waarzeggen beter dan de +eerste profeet van den grooten Serapis. Ja, jonge meesteres, hij dien +gij bedoelt, moet uit deze gevaarlijke stad, waar u beiden zooveel +gevaar dreigt, verdwijnen. Hem zal het stellig gelukken, en, als de +goden ons bijstaan, en wij verstandig en moedig zijn, ook u.—Wie weet, +hoe spoedig gij elkander zult wederzien! Van welke zijde de hulp komt, +zeg ik u later. Nu komt het er het allereerst op aan u te veranderen, en +wel—heb daar maar geen spijt van!—in het allerleelijkste: in de bruine +Anukis. In hare gedaante moet gij uit dit paleis vluchten. Nu weet gij +het, en terwijl ik het noodige uit mijn kleerenkast ga halen, verzoek ik +u, meesteres, te bedenken, <span class="pagenum" title="226"> </span><a id="p_226"></a>hoe wij de zwarte verf zullen krijgen voor +het kleuren van deze ivoren huid en dit gouden haar.”</p> + +<p>Zij verliet de kamer, doch Barine wierp zich aan de borst van haar +vriendin, en riep half schreiend, half lachend uit: »Al moest ik ook +altijd zoo bruin en krom blijven als de trouwe Aisopion, als hij mij +zijn liefde maar niet onttrekt, zou ik door het vuur en het water willen +gaan,—ik zou.... o, Charmion, wat wisselt sneller in ons hart dan +vreugde en smart? Op dit oogenblik zou ik aan iedereen, zelfs aan uwe +Koningin, die mij toch al die vrees berokkend heeft, een weldaad willen +bewijzen!”</p> + +<p>De wanhopige vrouw van zoo even was door de nieuw opgewekte hoop in een +overgelukkige veranderd, en Charmion zag dat met dankbaarheid aan, +terwijl zij in stilte wenschte, dat de Koningin dezen uitroep mocht +hebben gehoord.</p> + +<p>Zij begon nu al de haarkleurmiddelen die Cleopatra had afgekeurd, en +waarvan zij daardoor een grooten voorraad in haren medicijnkist had, aan +een nauwkeurig onderzoek te onderwerpen, doch onder die bezigheid zag +zij achter al hetgeen nog onopgehelderd was en dat haar in verwarring +bracht, nieuwe groote gevaren. Barine echter zag over die alle heen de +vertroostende wedervereeniging met haar geliefde, die haar wachtte, en +was vol vroolijke opgewektheid, toen Anukis terugkwam.</p> + +<p>Nu begon onverwijld het werk der vermomming, en terwijl de Nubische de +handen repte, stond ook haar mond geen oogenblik stil, en zoo kreeg +Barine allengs het geheele verhaal te hooren van al wat er op dien +gewichtigen dag voorgevallen was. Zij luisterde met toenemende spanning, +en hare vreugde vermeerderde naarmate zij meer zag van den weg, dien de +zorg en het beleid harer vrienden voor haar hadden gebaand. Daarentegen +werd Charmion steeds stiller en ernstiger, hoe duidelijker zij het +gevaar zag, dat haar beschermeling tegemoet ging. Toch moest zij +bekennen dat het een misdaad zou zijn, tegen de veiligheid, misschien +tegen het leven van Barine, indien zij haar van dit wel overlegde plan +tot vluchten afhield.</p> + +<p>Dat zij het ondernemen moest, stond bij haar vast, doch nu het oogenblik +naderde dat het geliefde kind zich in gevaar begeven moest; nu zij +zichzelve moest bekennen dat zij een plan steunde, dat tegen het +uitgesproken bevel der Koningin indruischte, en daarmede iets beoogde +waarvan het welslagen Cleopatra's misnoegen, ja zelfs haar toorn dreigde +op te wekken,—nu werd zij daardoor pijnlijk aangedaan. Voor zichzelve +koesterde zij geen vrees. Geen oogenblik dacht zij aan de slechte +gevolgen, die Barine's vlucht voor haar zelve kon hebben. Het eenige +wat haar drukte was het besef, dat zij voor het eerst handelde tegen +den uitdrukkelijken wil van haar, wier wenschen <span class="pagenum" title="227"> </span><a id="p_227"></a>te vervullen en wier +pogingen te steunen, tot nu toe de dierbaarste plicht van haar leven was +geweest. Wel bedacht zij ook dat zij, door Barine te helpen vluchten, +Cleopatra behoedde voor naberouw, wel was zij vast overtuigd dat zij dit +schoone jonge leven, welks bloesems door storm en vorst werden bedreigd, +op het oogenblik dat het reinste geluk haar was weggelegd, moest +trachten te redden; maar met dat al bracht deze daad, hoe loffelijk ook +op zichzelve, haar in botsing met het voornaamste streven en trachten +van haar bestaan. En hoeveel hooger stond in hare schatting de vrouw, +die—zij durfde het niet indenken—die zij op het punt was te verraden, +dan die andere: hoe veel meer aanspraak op hare liefde en trouw had +Cleopatra niet bij haar verworven!</p> + +<p>Zou zij iets anders dan dankbaarheid kunnen gevoelen, indien het +reddingsplan gelukte? En toch kon zij slechts met tegenzin haar hand +uitsteken om de fraaie, goed geëvenredigde gestalte van Barine op de +mismaakte der Nubische te doen gelijken, of de vinger in de zalf te +doopen, die eigenlijk voor Cleopatra was bestemd. Ook om de schoonheid +der blonde haarvlechten van de jonge vrouw ging het haar aan het hart, +een deel daarvan te moeten afsnijden.</p> + +<p>Toch, zou de vlucht gelukken, dan was dat alles niet te vermijden, en +hoe verder Anukis kwam met haar verhaal, des te minder tegenwerpingen +vond hare meesteres. Alleen reeds het door de Nubische afgeluisterd +gesprek tusschen Iras en Alexas, maakte het noodzakelijk om Barine +en haar verloofde aan de macht van zulke vijanden te onttrekken. Het +scheen inderdaad alsof het lot zelf den bouwmeester Gorgias aan Dion's +legerstede bijeengebracht had met den trouwen man, dien Anukis bij hem +gevonden had, wiens naam zij nu niet noemde, doch van wiens woonplaats +zij verzekerde: dat de mol onder den grond geen veiliger schuilplaats +bezat dan hij. Ook dat de bouwmeester juist vrijen toegang tot de +onderaardsche gangen van den Isistempel gekregen had, geleek een wonder.</p> + +<p>De verstandige Aisopion had eerst nu, nadat zij haar omtrent de +hoofdzaak had ingelicht, aan hare meesteres een tafeltje in de hand +gegeven, waarop te lezen stond: »Vooraf een groet van Archibius aan zijn +zuster Charmion. Indien ik u goed ken, dan valt het u even moeilijk als +mij, deel te nemen aan dit avontuur, maar toch moet dat geschieden ter +wille van de nagedachtenis van haar vader, en om het geluk en het leven +van zijn kind te redden van den ondergang. Daarom is het uwe taak Barine +te brengen naar den tempel van Isis in den Muzenhoek. Daar zal zij haar +geliefde vinden en, als het kan, met hem in den echt vereenigd worden. +Ik zelf zal voor het <span class="pagenum" title="228"> </span><a id="p_228"></a>offer daarbij zorgen. Zoodra de verbintenis heeft +plaats gehad, zal het u vergund zijn naar huis terug te keeren. Daar het +heiligdom zoo spoedig kan worden bereikt, behoeft gij maar voor korten +tijd den dienst te verlaten. Zeg aan Barine nog niet welke plannen wij +met haar hebben. De teleurstelling kon te groot zijn, wanneer het +onuitvoerbaar zou blijken te zijn.”</p> + +<p>Deze brief en de zaak, waarop hij het uitzicht opende, veranderde de +welwillende doch gedrukte gezindheid van Charmion in den blijden, ja +geestdriftvollen wensch om hare hulp te verleenen. Het huwelijk van +Barine met den man wien haar hart toebehoorde, was nu mogelijk geworden, +en zij was de dochter van Leonax, die eenmaal dierbaar was geweest aan +haar eigen hart. Alle vrees en twijfel waren plotseling vervlogen, en +toen Aisopion haar vermommingswerk had volbracht en Barine tegenover +haar stond als een Nubische met hoogen rug en een bruin, gerimpeld +gezicht, toen moest zij bekennen dat het niet moeilijk zou vallen in +deze gedaante uit het paleis te ontsnappen.</p> + +<p>Thans deelde zij ook aan Barine mede, dat zij van plan was haar zelve +te vergezellen, en ofschoon de jonge vrouw zich met haar geverfd gelaat +er van onthouden moest haar vriendin te kussen, zoo gaf zij toch in +de volheid van haar hart aan haar en de trouwe vrijgelatene duidelijk +genoeg te kennen, welk een groote dankbaarheid haar ziel deed ontroeren.</p> + +<p>De Nubische bleef alleen achter. Eerst ruimde zij naar gewoonte +zorgvuldig alle sporen harer werkzaamheid op; daarna hief zij biddend +hare armen omhoog en smeekte de goden van haar vaderland om bescherming +voor de schoone vrouw aan wie zij haar eigen misvormde gedaante, die nu +toch ergens voor diende, had geleend en die nu zulke groote gevaren te +gemoet ging, doch tegelijkertijd een geluk, waarop het lot haar reeds +alle hoop had ontzegd.</p> + +<p>Charmion had haar bevolen, indien Iras niet bijtijds van den Choma +teruggekeerd zou zijn en de Koningin haar noodig mocht hebben, haar dan +te verontschuldigen en te zeggen, dat zij onverwachts was uitgegaan, +terwijl zij zelve dan in hare plaats den dienst moest waarnemen. Immers +was het gedurende den veldtocht ook eens voorgekomen dat, toen Charmion +plotseling onwel werd, aan Aisopion de zorg voor hare persoon werd +overgelaten, en deze had daarbij toen veel lof ingeoogst.</p> + +<p>Zooals gewoonlijk wanneer de vertrouwde der Koningin uitging om inkoopen +te doen, werd zij gevolgd door een bruine vrouw. In de gangen van +het uitgestrekte paleis waren reeds de lampen en lantaarns, op de +binnenpleinen de fakkels en pekpannen aangestoken; maar hoe helder +die ook op verscheidene plaatsen brandden, en hoeveel lijfwachten, +officieren, eunuchen, beambten, <span class="pagenum" title="229"> </span><a id="p_229"></a>schrijvers, trawanten, koks, bewakers +en slaven, poortwachters en boden zij ook voorbijgingen, geen van allen +schonk hen meer dan een vluchtigen blik.</p> + +<p>Zoo kwamen zij tot aan het laatste binnenplein, doch toen kwam er een +oogenblik waarin de beide vrouwen dachten dat haar hart stilstond, want +zij ontmoetten den man, van wien zij het ergste te vreezen hadden: den +Syriër Alexas. En hij ging de vluchtelingen niet voorbij maar hield +Charmion staande, en deelde haar beleefd, ja zelfs nederig mede, dat hij +van die lastige zaak van haar beschermeling, die hem zeer tegen zijn zin +op de schouders was gelegd, gaarne ontslagen wilde zijn. Daarom had hij +besloten, den volgenden dag in alle stilte Barine in het verhoor te +nemen.</p> + +<p>De lijfslaaf van den Syriër volgde zijn heer, en terwijl deze met +Charmion sprak, wendde die zich tot de gewaande Nubische, gaf haar een +lichten stoot tegen den schouder, en fluisterde haar toe: »Heden avond, +evenals gisteren. Gij zijt ons nog het slot der geschiedenis van Prins +Setnau schuldig.”</p> + +<p>Het was de vluchtende Barine op dat oogenblik te moede alsof zij stom +geworden was, en nooit weder het gebruik van haar spraakvermogen +terugkrijgen zou. Toch kon zij het er toe brengen met het hoofd te +knikken, en tegelijk maakte de gunsteling een buiging voor Charmion. +De slaaf moest hem volgen, maar zij kwam met haar beschermster door de +poort tusschen de laatste pylonentorens eindelijk in de open lucht. Daar +woei haar de zeelucht opwekkend en verfrisschend tegen, als een groet +uit het rijk der vrijheid en des geluks, en hoe vreesachtig zij ook was, +kreeg zij thans, midden in het gevaar zooveel tegenwoordigheid van geest +terug, dat zij haar vriendin kon meedeelen wat de lijfslaaf van Alexas +haar had toegefluisterd, opdat Aisopion hem dien avond daaraan +herinneren kon, en hem versterken in het geloof, dat niet zij, maar de +Nubische de vertrouweling der Koningin had begeleid.</p> + +<p>De weg naar den Isistempel was kort. Zij zagen aan de sterren dat +zij op het rechte tijdstip het doel van hun tocht konden bereiken; +doch onverwachts hadden zij een tweede oponthoud. Van de trappen, die +naar het inwendige van het heiligdom leidden, kwam hen een optocht +tegemoet, die geen einde scheen te willen nemen. Vooraan werd door acht +pastophoren het beeld van Isis gedragen. Daarop volgde de korfdraagster +der godin met eenige andere priesteressen, en de voorlezer met +het opengeslagen boek. Achter hem aan kwamen de vier profeten; de +opperpriester, hun aanvoerder liep vol waardigheid onder een baldakijn. +De overige priesters der godin droegen geschriften, heilige voorwerpen, +standaards en kransen. De <span class="pagenum" title="230"> </span><a id="p_230"></a>priesteressen, onder welke eenige met +loshangend haar en fraaie kransen, het sistrum of klapperblik van Isis +schudden, mengden zich in den stoet der geestelijken, en paarde hare +hooge stemmen aan die der zingende mannen. Neokoren of tempeldienaars en +een groot aantal aanbidders en aanbidsters van Isis besloten den stoet, +allen bekranst, en met bloemen in de hand. Fakkel- en lantaarndragers +verlichtten den weg, en de geur van den wierook, die opsteeg uit het +kolenbakje in de hand van een bronzen arm, die door pastophoren heen en +weder werd gezwaaid, omzweefde de processie en vervulde nog lang daarna +de lucht.</p> + +<p>De wachtende vrouwen zagen hen den kant van de Lochias uitgaan, en +vernamen uit de gesprekken der omstanders, dat zij aan »de nieuwe Isis”, +de Koningin, den groet der godin gingen brengen, en tot doel hadden haar +mede te deelen hoe trouw zij ook in nood en gevaar aan haar dacht.</p> + +<p>Cleopatra kon niet anders dan dit vriendelijk huldeblijk aannemen, en +was daarom verplicht zich te vertoonen met de kronen van het vereenigde +koninkrijk Aegypte op het hoofd en in vol priesterlijk ornaat. Alleen +de beide vertrouwde kamervrouwen waren in staat haar daarbij in alle +bijzonderheden die het gebruik voorschreef, behulpzaam te zijn. Aan +dienstdoende vrouwen van lager rang als de Nubische was, had zij dit +nooit overgelaten. Dus zou Cleopatra de afwezige Charmion toch missen. +Dit vervulde deze met nieuwe onrust, en toen eindelijk de trappen weder +vrij waren, vroeg zij zichzelven af hoe dat alles zou eindigen.</p> + +<p>Bovendien scheen het werkelijk, alsof de vluchteling en hare gezellin +zich te vergeefs hadden blootgesteld aan zulk een groot gevaar. Eenige +tempeldienaars drongen de aanwezigen, die het heiligdom wenschten te +bezoeken, terug, en riepen de menigte toe, dat het tot aan de terugkomst +der processie gesloten bleef.</p> + +<p>Barine zag hare beschermster angstig vragend aan, doch eer deze nog haar +gevoelen kon uiten, kwam hen reeds op de trappen van den tempel de hooge +gestalte van een man tegemoet. Het was Archibius, en hij beval haar met +kalmte en ernst dat zij hem zouden volgen. Nu leidde hij haar zwijgend +rondom het heiligdom naar een zijpoort, waardoor een oogenblik te voren +ook een draagstoel met begeleiders binnengelaten was.</p> + +<p>Langs vele trappen in het inwendige van het lang uitgestrekte gebouw +kwamen zij in de zwak verlichte cella.</p> + +<p>Zooals in den tempel van Osiris te Abydos zeven zuilengangen waren, +vond men er hier drie, die naar even zooveel kamers leidden, die het +Sanctuarium van het heiligdom vormden. De middenzaal was aan Isis +gewijd, die ter linkerzijde daarvan <span class="pagenum" title="231"> </span><a id="p_231"></a>aan haar gemaal Osiris en ter +rechter aan Horus, den zoon der groote godin. Daarvóór verhieven zich in +de schemering slechts half zichtbaar de altaren, die op Archibius' bevel +met offergaven waren bedekt.</p> + +<p>Naast dat van Horus stond de draagstoel, die vóór de vrouwen uit, in den +tempel was gebracht, en daaruit stapte nu, door zijn vrienden +ondersteund, een slanke, jonge man.</p> + +<p>Plotseling dreunde in de zuilenzaal een doffe slag. Het was de ijzeren +hoofdpoort van den tempel die dichtgeslagen werd. Het knarsend geraas +dat daarop volgde, ontstond door de metalen grendels, die een oude +neokore dichtgeschoven had. Barine kromp van schrik ineen, maar vroeg +evenmin naar de oorzaak van deze geluiden, als zij al het overige +opmerkte dat zich in rijken overvloed aan haar oog vertoonde. De man, +die daar aan den arm van een ander naar het altaar ging, was Dion, de +geliefde die om harentwil zich in dit gevaar begeven had. Haar blik +bleef op hem rusten, haar geheele ziel ging hem tegemoet, en zonder te +weten wat zij deed, riep zij luide zijn naam.</p> + +<p>Verschrikt zag Charmion den kring der omstanders rond, doch weldra +haalde zij diep adem en was weer gerust gesteld, want de lange man die +Dions arm ondersteunde, was de wakkere bouwmeester Gorgias, zijn beste +vriend, en die andere, die nog grooter en forscher was, haar broeder +Archibius. De gedaante, die zich daar van hare vermomming ontdeed, was +vrouw Berenice, Barine's moeder. Enkel vertrouwde vrienden dus! Alleen +den jongen aardigen ephebe, die naast haar broeder stond, kende zij +niet.</p> + +<p>Barine, die zij nog altijd aan den arm hield, trachtte zich nu van haar +los te maken om haar moeder en den geliefden man tegemoet te ijlen; maar +Archibius ging naar haar toe, en vermaande haar op zachten toon geduld +te hebben, en zich te onthouden van alle vragen of begroetingen, »altijd +in veronderstelling,” zoo besloot hij, »dat het volgens uw wensch is +hier, voor het altaar, in den echt verbonden te worden met Dion, den +zoon van Eumenes.”</p> + +<p>Charmion voelde hoe bij dit vooruitzicht <ins class="corr" id="corr125" title="Bron: Barina's">Barine's</ins> arm op den haren +beefde, doch de jonge vrouw volgde den wenk van haar vriend. Zij wist +eigenlijk niet wat er met haar gebeurde, en of zij, in de overmaat van +de zaligheid die haar deel werd, luid zou juichen van vreugde, of stille +tranen storten van dankbaarheid en ontroering.</p> + +<p>Alle omstanders hadden tot nu toe gezwegen. Nu nam Archibius uit de +hand van den verloofde een rol, stelde zichzelven aan de aanwezigen +voor als kyrios of voogd der bruid, en vroeg <span class="pagenum" title="232"> </span><a id="p_232"></a>Barine of zij hem als +zoodanig erkende. Daarop gaf hij aan Dion het geschrift, dat het +huwelijkscontract bevatte, spoedig terug, daar hij den inhoud kende en +goedkeurde. Vervolgens deelde hij de aanwezige mede, dat zij hem bij dit +huwelijk dat met zooveel spoed gesloten moest worden, ook beschouwen +moesten als paranymph of leidsman en vrouw Berenice als leidsvrouw der +bruid. Daarop ontstaken zij een fakkel aan het vuur van een der altaren. +Archibius legde nu als kyrios naar Aegyptische, de moeder der bruid als +leidsvrouw naar Grieksch gebruik, de handen der verloofden in elkander, +en Dion gaf hierbij aan zijne uitverkorene een eenvoudigen ijzeren ring. +Dat was dezelfde die zijn vader bij zijn eigen huwelijk aan zijn vrouw +gegeven had, en hij fluisterde haar in het oor: »Mijn moeder stelde dien +op hoogen prijs; nu is het aan u, dit oude kleinood in eere te houden.”</p> + +<p>Nadat Archibius had verklaard dat de noodige offers gebracht waren aan +Isis en Serapis, Zeus, Hera en Artemis, en dat de echtverbintenis +tusschen Dion, den zoon van Eumenes en Barine de dochter van Leonax, +voltrokken was, drukte hij hen beiden de hand.</p> + +<p>Het scheen dat de tijd drong, want hij vergunde aan vrouw Berenice en +aan zijn zuster nog slechts één oogenblik om Barine te omhelzen, en +Gorgias om haar en Dion de hand te drukken. Daarop gaf hij een wenk, en +de moeder der jonggehuwden volgde hem, wegsmeltend in haar tranen, en +Charmion verbijsterd en als het ware bedwelmd. Niet eerder dan toen een +oude neokore haar met de beide anderen door de zijpoort in de open lucht +had gebracht, werd het haar recht duidelijk, welke gewichtige +gebeurtenis zij als getuige had bijgewoond.</p> + +<p>Barine zelve was het te moede alsof ieder oogenblik haar uit een zaligen +droom kon wekken, en toch bekende zij zichzelve met blijdschap dat zij +wakker was, want die man die daar aan den arm van zijn vriend voortliep, +was Dion. Zij zag echter bij het flauwe schijnsel in de slecht verlichte +tempelzalen wel dat hij pijn leed. Het gaan scheen hem zoo moeilijk te +vallen, dat het haar verheugde toen hij gehoor gaf aan het verzoek van +Gorgias om weder in den draagstoel te stappen.</p> + +<p>Maar wie zouden hem dragen? Dat zou zij spoedig genoeg gewaar worden, +want terwijl zij nog naar hen uitzag, hadden de bouwmeester en de +ephebe, in wien zij reeds lang den jongen Philotas, den helper van haar +grootvader had herkend, de stokken gegrepen.</p> + +<p>»Volg ons,” riep Gorgias haar op gedempten toon toe, en zij gehoorzaamde +en bleef vlak achter den draagstoel gaan, terwijl deze eerst langs +een breede trap, daarna langs een smalle, en <span class="pagenum" title="233"> </span><a id="p_233"></a>eindelijk door een gang +gedragen werd. Hier stuitten de vluchtelingen op een deur;—doch de +bouwmeester opende die en hielp zijn vriend uitstappen. Vóór zij nu +verder gingen, plaatste hij den stoel in een vertrek waar allerlei +gereedschappen lagen, en dat hij bij het onderzoek van de onderaardsche +tempelzalen had ontdekt.</p> + +<p>Tot nu toe was tusschen de vluchtelingen geen enkel woord gewisseld. +Thans riep Gorgias Barine toe: »De gang is laag.—Gij moet bukken. Bedek +<ins class="corr" id="corr126" title="Bron: uwhoofd">uw hoofd</ins>, en schrik niet wanneer vleermuizen om u heen +vliegen; die zijn sinds lang niet in hunne rust gestoord geworden. Wij +hadden u ook uit den tempel naar de zee kunnen laten brengen en u daar +opwachten, maar dat zou licht in het oog gevallen en gevaarlijk geworden +zijn. Moed gevat, jonge echtgenoote van Dion. De gang is niet kort, en +het zal moeilijk vallen vooruit te komen—maar bij den weg naar de +steengroeven vergeleken, is hij effen en gemakkelijk als een koninklijke +heirbaan. Als gij denkt aan den eindpaal van den tocht, dan zullen de +vleermuizen u voorkomen als zwaluwen, die de naderende lente +aankondigen.”</p> + +<p>Zij knikte hem dankbaar toe, en kuste Dion die nu aan den arm van zijn +vriend, met moeite voortliep, de hand. Het licht van de fakkel, die de +trouwe opzichter van Gorgias voor hen uit droeg, viel juist op hare +bruingeverfde armen, en gedurende den verderen tocht hield zij zich +achter de anderen. Zij dacht dat het haar geliefde smartelijk kon zijn +haar zoo misvormd weder te zien, en spaarde hem dat, hoe gaarne zij ook +dichter in zijn nabijheid gebleven ware. Zoodra de gang nog lager werd +namen de vrienden den herstellende in hunne armen, en nu hadden zij een +moeilijk werk te verrichten, want zij moesten diep gebukt voortloopen +met den last van dien langen man en zich tegelijk verweren tegen de +vleermuizen, die door de fakkel van den opzichter bij troepen werden +opgejaagd.</p> + +<p>Barine's hoofd was wel-is-waar bedekt, maar op een anderen tijd zouden +de leelijke dieren, die telkens vlak langs haar hoofd en armen vlogen, +haar toch met ontzetting en afschuw vervuld hebben. Nu sloeg zij er +bijna geen acht op, want haar blik hing aan den man die daar in liggende +houding op de armen der dragers rustte, wien zij toebehoorde met lichaam +en ziel, en wiens geduldig gedragen lijden haar door de ziel sneed. Zijn +hoofd lag tegen de borst van Gorgias, die dicht vóór haar liep. Zij kon +het niet zien, omdat de bouwmeester er zich overheen boog, maar zij +zag naar de voeten van haar echtgenoot, en zoo menigmaal die zich +samentrokken, meende zij te voelen dat hij pijn leed. Dan zou zij gaarne +naar hem toe zijn gegaan om in de benauwde, lage gang zijn voorhoofd +te drogen, en hem een <span class="pagenum" title="234"> </span><a id="p_234"></a>vriendelijk bemoedigend woord van liefde toe te +fluisteren. Somtijds werd haar dat ook vergund, wanneer de vrienden even +den zwaren last lieten rusten. Het was trouwens altijd maar voor een +kort oogenblik dat zij zich dat veroorloofden, maar het was toch lang +genoeg om haar te doen zien, hoe de krachten van den lijder afnamen. +Toen zij eindelijk het doel van den tocht hadden bereikt, moest Philotas +den uitgeputten man met alle kracht ondersteunen, terwijl Gorgias +behoedzaam de gesloten poort opende. Deze kwam uit boven een vrije hooge +trap, die naar zee leidde, vlak naast den tuin van Didymus. Zij was die +trap als kind menigmaal met haar broeder afgegaan om een klein bootje op +het water te laten drijven.</p> + +<p>De bouwmeester hield de deur slechts half open, en het bleek dat hij +verwacht werd; want weldra hoorde zij hem fluisteren en plotseling ging +de poort geheel open. Een lange man nam Dion op, en droeg hem naar +buiten. Terwijl Barine hem met ingehouden adem nazag, kwam een andere, +die niet minder groot was, haar tegemoet, verzocht haar haastig zich dat +te laten welgevallen, hief haar als een kind in zijne armen op, en zoo, +terwijl zij de koele nachtlucht inademde en het water, dat de drager met +haar doorwaadde, tot haar opsprong en hare voeten nat maakte, zocht haar +blik den jongen echtgenoot; doch zij vond hem niet, want de nacht was +donker, en de lichten aan de kust konden deze plaats niet bereiken, daar +de hooge muren van de kade dit beletten.</p> + +<p>Zij ontstelde daarvan, maar een oogenblik later kwamen uit de +duisternis, waarin de havenlichten slechts een zwak schijnsel gaven, de +omtrekken van een groote visschersboot te voorschijn: onmiddellijk zette +de sterke man die Barine droeg, haar in het schip neder, en een diepe +stem fluisterde haar toe: »Alles in orde. Aanstonds breng ik u +versterkenden wijn.”</p> + +<p>Daar zag zij haar echtgenoot, voor wien men op de voorplecht een leger +had bereid, bewegingloos liggen. Zij boog zich over hem heen en bemerkte +dat hij het bewustzijn verloren had. Zij wreef zijn voorhoofd met wijn, +legde zijn hoofd op haar schoot, sprak hem zachtjes toe, vernieuwde bij +het licht van eene kleine lantaarn, het verband op zijn schouder, en +bemerkte onder dat alles niet dat de boot het water doorkliefde. Eerst +toen de schippers het driehoekige zeil omwendden kwam zij tot het besef +daarvan.</p> + +<p>Niemand had haar nog gezegd waarheen de reis ging, maar zij vroeg daar +ook niet naar. Het was overal goed, waar zij maar bij hem mocht zijn. +Hoe eenzamer de plek, waar hij haar heen voerde, hoe meer zij samen +zouden kunnen zijn. Hoe vol dank en liefde was haar hart! Zij boog zich +over hem heen, <span class="pagenum" title="235"> </span><a id="p_235"></a>kuste zijn voorhoofd en dacht terwijl zij den heeten +koortsgloed daar van voelde: »Ik zal u verplegen totdat gij weder gezond +zijt.”</p> + +<p>Daarbij richtte zij oog en hart naar boven om haar lievelingsgod, aan +wien zij de gave van den zang verschuldigd was, en die alles wat rein +en schoon is, onder zijne bescherming neemt, Phoebus Apollo, te danken, +en te smeeken het licht van den nieuwen morgen te doen opgaan over een +herstellende. Terwijl zij nog bad, kwam de boot aan land. Alweder werden +zij en haar geliefde door krachtige armen naar den oever gedragen, en +zoodra haar voet vasten grond onder zich voelde, verbrak haar redder, +de vrijgelatene Pyrrhus, het stilzwijgen en zeide: »Gemalin van Dion, +ik heet u welkom op ons eiland. Gij zult het hier wel is waar voor +lief moeten nemen; doch als het u bij ons even goed bevalt, als het ons +verheugt u te dienen en uw heer, die ook de onze is, dan zal het uur van +scheiden nog lang op zich laten wachten.”</p> + +<p>Nu ging hij haar voor in zijn huis, en wees haar als haar toekomstige +woning twee groote witgepleisterde vertrekken aan, die geen ander +sieraad bezaten dan de uiterste zindelijkheid.</p> + +<p>Op den drempel stond Pyrrhus' vrouw, wier haren reeds begonnen te +grijzen, een jonge vrouw en een meisje, dat nauwlijks de kinderschoenen +ontwassen was. De oudste verwelkomde Barine op eerbiedige wijze, en +verzocht haar eveneens het zich als gast bij haar te willen aangenaam +maken. In de zuivere lucht op het Slangeneiland kon men spoedig genezing +vinden. Zij zelve en—zij wees op de andere—de vrouw van haar oudsten +zoon en haar eigen dochter Dione zouden haar gaarne op hare wenken +bedienen.</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="236"> </span><a id="p_236"></a></p> + +<h2><a id="ZESTIENDE_HOOFDSTUK"></a>ZESTIENDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Broeders en zusters zijn zelden zeer spraakzaam, wanneer zij met +elkander alleen zijn. Toen Charmion met haar broeder naar de Lochias +ging, kostte het haar toch al moeite woorden te vinden, zoo diep hadden +de gebeurtenissen van het laatste uur haar aangegrepen. Ook Archibius +wilde het niet gelukken zijn geest op iets anders te richten, en toch +was zijn hoofd vervuld van zaken, die in veel wijderen kring van +beteekenis, en daarom gewichtiger waren.</p> + +<p>Stilzwijgend liepen zij naast elkander voort.—Toen zijn zuster vroeg +waar de jonggehuwden zich verbergen moesten, antwoordde hij dat dit, +hoe goed zij ook zwijgen kon, voor haar een geheim moest blijven. Op +de tweede vraag, hoe het mogelijk was geweest ongestoord het binnenste +gedeelte van den Isistempel in gebruik te nemen, kon hij ook slechts met +omzichtigheid antwoord geven.</p> + +<p>In werkelijkheid was het de vrije beschikking over de onderaardsche +gangen van het heiligdom geweest, die den bouwmeester op de gedachte +had gebracht, Dion langs dien weg naar de boot van Pyrrhus te brengen. +Daarvoor was alleen noodig dat de Isistempel, die gewoonlijk dag +en nacht openstond, voor korten tijd alleen aan de vrienden der +vluchtelingen werd overgelaten, en dat hadden zij gedaan gekregen.</p> + +<p>De geschiedschrijver Timagenes, die als afgezant uit Rome gekomen was +en de gastvrijheid van zijn vroegeren leerling Archibius genoot, had +volmacht gekregen om aan Cleopatra, zijn voormalige leerling, het +uitzicht te openen op de erkenning als Koningin voor haarzelve en hare +kinderen, en volkomen genade, ingeval zij Marcus Antonius aan Octavianus +wilde uitleveren of hem doen ombrengen. De Alexandrijn Timagenes vond +zelf dezen eisch even billijk als noodzakelijk, omdat daardoor zijn +vaderstad verlost zou worden van den man, wiens <span class="pagenum" title="237"> </span><a id="p_237"></a>willekeur en overmoed +hare vrijheid bedreigden, en wiens verkwistende mildheid en onmatige +prachtlievendheid zooveel van haar schatten verslond. Voor den +Romeinschen staat, dien de historicus hier vertegenwoordigde, beteekende +het enkele bestaan van dezen man onrust zonder einde en burgeroorlog. +Bij de herstelling op den troon van den fluitspeler, door Gabinius en +Marcus Antonius, was Timagenes in slavernij geraakt. Ofschoon het hem +te Rome, waar de zoon van Sulla den geschiedschrijver vrijgekocht had, +gelukt was grooten invloed te verkrijgen, toch had hij een afkeer van +Antonius behouden, en daarom was hem de taak om in zijn vaderstad zijn +invloed tegen hem te gebruiken, welkom geweest. Hij hoopte door +Archibius, wiens trouwe gehechtheid aan de Koningin hem bekend was, +begrepen te worden. En ook Arius, Barine's oom, die vroeger de <ins class="corr" id="corr127" title="Bron: studien">studiën</ins> +van Octavianus had geleid, moest hem steunen. Doch de krachtigste +medewerking bij zijn zending hoopte hij te vinden bij den grijzen +Alexander-priester, het opperhoofd der geheele Aegyptische +priesterheerschappij.</p> + +<p>Aan hem had hij bewezen dat Antonius in ieder geval een verloren man +was, en Aegypte op het punt stond om Octavianus als een rijpe vrucht in +den schoot te vallen. Het zou nu spoedig in zijne macht staan om aan +het land zooveel vrijheid en zelfstandigheid over te laten als hij goed +vond. Ook over het lot der Koningin had de Cæsar alleen te beschikken, +en ieder die wenschte haar op den troon gehandhaafd te zien, zou eerst +de gunst van Octavianus dienen te winnen.</p> + +<p>Dat alles had de wijze Anubis zich zelf ook reeds gezegd, doch Timagenes +maakte hem het eerst opmerkzaam op Arius, als op den Alexandrijn dien +Octavianus het meest vertrouwde. Zoo was dan ook de hooge prelaat +in het geheim met Barine's oom in betrekking gekomen. Doch de +eerbied-afdwingende waardigheid en de gebreken van zijn hoogen leeftijd +weerhielden Anubis er van Arius, die reeds van vriendschap met de +Romeinen werd verdacht, persoonlijk op te zoeken. Daarom had hij zijn +vertrouwden schrijver, den nog jongen waarzegger Serapion gezonden, om +in zijne plaats te spreken met Octavianus' vriend, die door zijn zware +kwetsuur nog altijd verhinderd werd het huis te verlaten en naar hem toe +te komen.</p> + +<p>Gedurende de onderhandelingen van Timagenes met den secretaris en Arius, +was Archibius gekomen om Barine's oom te overreden een poging te doen +tot redding van zijn nicht. Allen die het goed meenden met de Koningin, +moesten haar in dezen tijd van onrust gaarne terughouden van een daad, +die, daar zij ook den Raadsheer Dion betrof, een deel der burgerij +tegen haar in het harnas jagen moest. Daarom had de <span class="pagenum" title="238"> </span><a id="p_238"></a>afgezant van den +Alexanderpriester, zoodra men hem in het vertrouwen genomen had, zich +dan ook volkomen bereid getoond alles te doen wat in zijn vermogen +stond, tot redding der bedreigden. Om den persoon van Barine, noch om +dien van Dion was het bij hem te doen—wèl ware hij bereid geweest een +nog grooter offer te brengen om den machtigen Archibius en vóór alles +Arius, die bij het nieuw opgaande licht, Octavianus, zooveel invloed +had, voor zich te winnen.</p> + +<p>Juist toen de mannen aan het beraadslagen waren wat er tot redding van +Barine te doen viel, was de Nubische verschenen en had aan Archibius +toevertrouwd, wat er aan Dion's ziekbed afgesproken was met den +vrijgelatene en Gorgias. De vlucht der vervolgden zou alleen mogelijk +zijn wanneer zij de boot der redding onbemerkt konden bereiken, en dit +zou het beste bewerkstelligd kunnen worden door de onderaardsche gang, +die de bouwmeester weder opengesteld had.</p> + +<p>Nu had Archibius, wien de afgevaardigde van den opperpriester zijn +medewerking had toegezegd, de verzamelde mannen in zijn vertrouwen +genomen, en Arius had voorgesteld dat zijn nicht Barine in den +Isistempel met Dion verbonden, en daarna beiden door de geheime gang +naar de boot gebracht zouden worden. Dit denkbeeld was goedgekeurd, en +de waarzegger Serapion had beloofd het heiligdom, na het vertrek van de +processie, dat na zonsondergang zou plaats hebben, een korten tijd voor +de vluchtenden en de huwelijksvoltrekking vrij te houden. Voor dien +dienst mocht hij van Octavianus' vriend, die zijn belofte met zulk een +warme erkentelijkheid had aangenomen, al zeer spoedig een anderen +vragen.</p> + +<p>De priesters, zeide de waarzegger, beschermden altijd de onrechtvaardig +vervolgden, en aan deze schonken zij hunne hulp des te gereeder, +naarmate het hen meer verheugde de Koningin te behoeden voor een daad +die onvergefelijk zou zijn.</p> + +<p>Wat de vluchtelingen betrof, hen stonden, dacht hem, slechts twee +mogelijkheden open: Cleopatra zou zich blijven vasthouden aan Marcus +Antonius en—wat de goden mochten verhoeden—met hem te gronde gaan, of +hem opofferen, en troon en leven behouden. In beide gevallen zouden de +geredden zonder gevaar terug kunnen komen. Het hart der Koningin was +goedertieren, en waar geen schuld was, kon zij nooit lang vertoornd +blijven. Vervolgens was het plan in bijzonderheden besproken door +Archibius, de Nubische en vrouw Berenice, die zich tijdelijk bij het +gezin van Arius bevond, en daarna had men alles aan den bouwmeester +medegedeeld.</p> + +<p>Evenmin als aan zijn zuster, had Archibius aan de beraadslagende mannen +en Barine's moeder toevertrouwd, waarheen <span class="pagenum" title="239"> </span><a id="p_239"></a>de jonggehuwden de wijk +zouden nemen. Ook omtrent de zending van Timagenes en de staatkundige +vraagstukken die hem zoo ernstig bezighielden, deelde hij Charmion +slechts zooveel mede, als zij ter verklaring van het avontuur, waaraan +zij met zooveel liefde medehielp, noodig had te weten. Zij zelve had +ook niet begeerd meer te hooren, want zoo lang zij onderweg waren, had +de vrees dat Cleopatra haar zou missen en Barine's vlucht ontdekt zou +worden, haar geen rust gelaten. Wel had zij even melding gemaakt van den +wensch der Koningin om aan Archibius de opvoeding harer kinderen toe te +vertrouwen, doch eerst in haar woning was het haar mogelijk geweest +daarvan nog meer te zeggen.</p> + +<p>Haar afwezigheid was onopgemerkt gebleven. De Regent, Mardion had de +processie ontvangen in naam der Koningin, want Cleopatra was uitgereden +naar de stad, niemand wist met welk doel.</p> + +<p>Met een verlicht hart kwam Charmion met haar broeder in hare vertrekken +terug. Anukis deed de deur voor hen open. Niemand was haar komen +storen, en Archibius vond er een genoegen in, aan de verstandige, +trouwe vrijgelatene met eigen mond alles te kunnen verhalen. Hij had de +nederige dienares, die daarnaar luisterde als naar eene openbaring, niet +rijker kunnen beloonen dan met deze geringe moeite. Toen hij haar ten +slotte zijn dank uitsprak, wees zij dien met den meesten nadruk af, +en verzekerde dat het aan haar stond, erkentelijk te zijn. Haar fijne +geest had nauwkeurig het onderscheid opgemerkt in de wijze, waarop een +hooggeplaatste spreekt tot zijns gelijken of tot een mindere, en nu had +hij, bij wien voor haar alles wat man heette, verre achterstond, haar +den geheelen loop der gebeurtenissen beschreven alsof zij zijns gelijke +was. Zelfs de Koningin had met zulk eene mededeeling tevreden kunnen +zijn.</p> + +<p>Toen zij heenging om zich aan het overige dienstpersoneel te vertoonen, +zeide zij tot zich zelve, dat zij toch een boven velen bevoorrecht +schepsel was, en toen een jonge kok haar plaagde met haar korten hals, +gaf zij lachend ten antwoord: »Mijn schouders zijn zoo in de hoogte +blijven staan, omdat ik ze zoo dikwijls heb opgehaald over de gekken die +mij uitlachen, en die toch niet half zoo gelukkig en dankbaar zijn als +ik.”</p> + +<p>Charmion was doodelijk vermoeid in een leunstoel neergevallen, en +Archibius nam tegenover haar plaats. Zij waren altijd gaarne bij +elkander, doch heden was beiden het hart zoo vol, dat het hen ging +als de afgematten, die van vermoeidheid den slaap niet kunnen vinden. +Hoeveel hadden zij elkander niet te zeggen, en toch duurde het een +geruime poos eer Charmion het stilzwijgen verbrak en terug kwam op +den wensch <span class="pagenum" title="240"> </span><a id="p_240"></a>der Koningin. Zij verhaalde haar broeder hoe Cleopatra op +die gedachte gekomen was door het huisje dat de kinderen zelf hadden +gebouwd, hoe hartelijk en vriendelijk zij was geweest, maar hoe zij met +dat al, een oogenblik later, bij het enkele noemen van den naam Barine, +haar zoo onbarmhartig en vertoornd weggezonden had.</p> + +<p>»Ik weet niet wat gij van plan zijt te doen,” besloot zij, »maar hoe +ik haar ook liefheb, moet ik voor mijzelve misschien het moeielijkste +besluit nemen; want, zie! indien zij hoort dat ik het was die de dochter +van Leonax aan haar en den snooden Alexas ontvoerde, welk lot staat mij +dan niet van haar te wachten, te meer daar Iras niet meer zoo aan mij +gehecht is als vroeger, en mij van hare zijde reeds heeft getoond, dat +zij de liefde en de zorgen die ik haar bewezen heb, vergeten is.—Dat +zal nog toenemen, en het ergste is dat, wanneer de Koningin haar bij mij +gaat voortrekken, ik—wanneer ik rechtvaardig wil zijn—haar dat niet +tot verwijt mag maken, want zij is scherpzinniger dan ik, en heeft een +levendiger geest. Mij heeft de staatkunde van het begin af tegengestaan; +Iras daarentegen heeft alles over voor de vergunning om mede te mogen +spreken, waar het aankomt op de regeering van het land en vooral op het +nooit rustende ernstige spel met Rome en zijne regeering.”</p> + +<p>»Dit spel is reeds verloren,” zeide haar broeder met zulk een ernst, dat +Charmion opsprong en zacht en angstig herhaalde: »Verloren?”</p> + +<p>»Voor altijd,” verzekerde Archibius, »als niet....”</p> + +<p>»Den goden zij dank,—toch nog een »als”....<ins class="corr" id="corr128" title="Niet in Bron.">”</ins></p> + +<p>»Als niet Cleopatra besluit tot een daad die haar dwingt ontrouw te +worden aan haar zelve, en haar edel beeld te schenden voor alle eeuwen.”</p> + +<p>»Waardoor?”</p> + +<p>»Wanneer gij er ook van hooren moogt, het zal altijd nog te vroeg zijn.”</p> + +<p>»En als zij dat doet, Archibius? Gij zijt de man, dien zij het meest +vertrouwt. Zij zal aan uwe hoede toevertrouwen wat zij meer liefheeft +dan zich zelve.”</p> + +<p>»Meer liefheeft? Indien ik u goed begrijp, dan denkt gij aan de +kinderen.”</p> + +<p>»De kinderen, ja! Honderdmaal ja—die heeft zij boven alles lief! Geloof +mij—voor hen zou zij bereid zijn in den dood te gaan.”</p> + +<p>»Laat ons dat hopen.”</p> + +<p>»En gij—als zij de ontzettende daad begaat.... ik kan slechts vermoeden +wat gij bedoelt.... Doch als zij afdaalt van de hoogte, waarop zij zich +tot nu toe staande gehouden heeft—zoudt gij dan nog bereid zijn....”</p> + +<p><span class="pagenum" title="241"> </span><a id="p_241"></a></p> + +<p>»Voor mij,” viel hij haar met kalmte in de rede, »is het de vraag niet +meer wat zij zal doen of niet doen. Zij is ongelukkig, en zal nog +dieper, veel dieper zinken. Dat weet ik, en juist dat dringt mij haar +met opoffering van alle krachten te dienen. Ik behoor aan haar, zoo goed +als de kluizenaar die zich aan Serapis heeft gewijd, aan zijn god. Ieder +van zijn gedachten is voor hem. Den god, die hem schiep, wijdt hij +lichaam en ziel tot in den dood, dien hij over hem beschikt. De banden +die mij hechten aan deze vrouw—gij kent de oorsprong daarvan—zijn niet +minder onverbrekelijk. Wat zij wenscht en wat mij bij de vervulling +daarvan, niet dwingt mij zelven te verachten, dat sta ik haar bij +voorbaat toe.”</p> + +<p>»Zoo iets” riep Charmion uit, »zal zij zeker niet verlangen van den +vriend harer jeugd.” Daarop ging zij naar hem toe, strekte hare beide +handen naar hem uit, en ging met blijde ontroering voort: »Zóó moest gij +juist gevoelen en spreken, en daarin ligt ook het antwoord op de vraag, +die sinds gisteren mijn ziel bezig houdt. De vlucht van Barine, de +genade en ongenade van onze gebiedster, Iras, mijn arm hoofd dat voor +staatkunde terug deinst, terwijl Cleopatra juist in dezen tijd een +scherpzinnige vertrouweling noodig heeft....”</p> + +<p>»In het geheel niet,” viel haar broeder haar in de rede. »Het komt +alleen aan mannen toe haar in deze dingen raad te geven. Ik verwensch +dat gewauwel van vrouwen aan de toilettafel! Dat heeft reeds menigen wel +doordachten raad der verstandigste mannen in den wind doen vervliegen, +en nooit kon het staatsbeleid van eene Iras noodlottiger worden dan +juist nu, indien het lot niet reeds het laatste woord gesproken had.”</p> + +<p>»Dus dit bezwaar is ook opgeheven!” riep Charmion levendig uit, »dan +weet ik voor mij zelve wat ik doen zal! Zooals altijd, wijst gij mij ook +nu weder den rechten weg. Het is waar, ik had het mij verrukkelijk +schoon voorgesteld op het landgoed dat wij Irenia—Vrede-oord—noemden, +of te Kanopus in het lieve, kleine paleis, de jaren die mij nog gegeven +zullen worden, in rust door te brengen, en terug te keeren tot alles wat +onze kinderjaren zoo heerlijk heeft gemaakt. De philosofen, de bloemen +in den tuin, de dichters—ook die nieuwe Romeinsche, waarvan Timagenes +ons zulke verrukkelijke proeven zond, zouden onze eenzaamheid +veraangenamen. Het kind, de dochter van den man, van wiens liefde ik +afstand deed, en misschien later ook hare knapen en meisjes, zouden voor +mij als mijn eigen kinderen zijn. Even dierbaar als zij Leonax zouden +geweest zijn, zoo hartelijk zou ik ook hen hebben bemind.—Zóó heb ik in +stille uren dikwijls de toekomst gezien. Maar dezelfde Charmion, die, +toen haar hart nog warmer klopte <span class="pagenum" title="242"> </span><a id="p_242"></a>en het leven voor haar open lag, hare +eerste vurige neigingen offerde op het altaar der vriendschap voor hare +vorstelijke speelnoot, zou die nu, uit zelfzuchtige beweegredenen, +Cleopatra in het ongeluk verlaten? Neen! Neen!—Evenals gij, behoor ook +ik—er kome van wat wil—aan de Koningin!”</p> + +<p>Van zijne instemming overtuigd, zag zij haar broeder in het gelaat, doch +deze maakte een handgebaar en antwoordde met ernst: »Neen, Charmion! Wat +ik als man op mij neem, zou voor u noodlottig kunnen worden<ins class="corr" id="corr129" title="Bron: ...">....</ins> Het +tegenwoordige is niet zoet genoeg om dat te verbitteren met alsem uit de +toekomst. En toch!.... Gij moet een enkelen blik slaan in haar duister +rijk om mij te verstaan. Gij kunt zwijgen, en wat gij hooren zult, +blijft een geheim tusschen ons beiden. Slechts één ding,” en hij liet +zijn stem dalen, »slechts één kan haar redden: de moord van Antonius of +een schandelijk verraad, dat hem in de handen van Octavianus doet +vallen. Dat is het wat Timagenes mij heeft doen inzien.”</p> + +<p>»Dat?” vroeg zij dof, en liet haar grijzend hoofd op de borst vallen.</p> + +<p>»Ja, dat is het,” herhaalde hij met vastheid. »En als zij voor de +verzoeking bezwijkt en ontrouw wordt aan de liefde die haar gansche +leven heeft doorstroomd, zooals de Nijl het land harer vaderen, dan, +Charmion, blijf haar dan, onder iedere voorwaarde getrouw, en hecht u +vaster aan haar dan ooit; want dan, zuster, zal zij ongelukkiger zijn, +tien- honderdmaal ongelukkiger dan wanneer Octavianus haar alles, +misschien zelfs het leven ontneemt.”</p> + +<p>»En dus verlaat ik haar niet, maar wat er ook gebeurt, ik blijf bij haar +tot aan het eind,” riep Charmion met vuur. Doch Archibius sloeg geen +acht op deze geestdrift en warmte, die zijne kalme zuster anders niet +eigen waren, en ging bedaard voort: »Zij heeft ook u voor zich gewonnen, +en het schijnt u nu onmogelijk toe u van haar los te scheuren. Velen +is het evenzoo gegaan, en dat heeft niemand tot schande gestrekt. Het +ongeluk is als het ijzer, dat alledaagsche naturen als een zwaard van +elkander scheidt, en edele als met een hamer des te vaster aaneen +smeedt. Het schijnt u daarom juist nu dubbel moeilijk haar te verlaten; +maar gij hebt liefde noodig. Het recht om te leven en uzelve te behoeden +voor den droevigsten achteruitgang, komt u even goed toe als die +merkwaardige vrouw op den troon. Houd aan haar vast zoolang gij zeker +zijt van hare liefde, en blijf haar getrouw door alles heen, tot aan het +eind. Doch de redenen die u van haar willen aftrekken en voeren tot de +boeken, de bloemen en de kinderen, wegen zwaar, en als het u ontbreekt +aan den dauw van hare liefde en genade, dan zie <span class="pagenum" title="243"> </span><a id="p_243"></a>ik reeds hoe gij +jammerlijk wegkwijnen zult. De koude die van Cleopatra uitgaat, wanneer +haar hart voor u is verkoeld, de speldeprikken die Iras u, die weerloos +zijt, geven zal, zouden u te gronde richten. Dat mag zoo niet zijn, +zuster, dat willen wij verhoeden.... Neen, laat mij uitspreken! Ik heb +den raad dien ik hoop dat gij volgen zult, goed overwogen. Indien gij +bemerkt dat de Koningin u nog altijd liefheeft als in vroeger dagen, +blijf dan bij haar; doch als gij het tegendeel ondervindt, zeg haar dan +morgen reeds vaarwel. Mijn Irenia is het uwe...”</p> + +<p>»Maar zij bemint mij, en als zij dat niet meer deed...”</p> + +<p>»De toetssteen daarvan ligt voor de hand. Wij zullen aan haar zelve de +beslissing overlaten. Gij bekent haar dat gij het waart die Barine +hielpt om zich te onttrekken aan haar straffende hand.”</p> + +<p>»Archibius!”</p> + +<p>»Zoo gij dat niet doet, zoudt gij een geheele keten van leugens moeten +smeden. Let wel op, of het kleine in haar karakter, dat haar dreef om de +dochter van Leonax in de hand van een onwaardige te geven, sterker is +dan het groote! Onderzoek of zij de zelfopofferende trouw, die gij haar +uw geheele leven hebt gewijd, wel waard is. Als zij, in weerwil van deze +bekentenis, voor u blijft wat zij altijd is geweest....”</p> + +<p>Hier werd hij in de rede gevallen door de Nubische, die kwam vragen of +hare meesteres, ondanks het late uur, Iras nog even zou willen te woord +staan.</p> + +<p>»Laat haar binnenkomen,” antwoordde Archibius na een vluchtigen blik van +verstandhouding op zijn zuster die nog zeer bleek zag, sedert hij haar +dien eisch had gesteld. Dat merkte hij op, en zoodra de dienares zich +had verwijderd, greep hij Charmions hand en zeide met vertrouwelijke +hartelijkheid: »Ik heb u alleen maar mijn gevoelen gezegd, maar op onzen +leeftijd moet men met zich zelve te rade gaan, en gij zult ook ditmaal +zeker toch wel het rechte vinden.”</p> + +<p>»Ik heb het al gevonden,” zeide zij zacht en met neergeslagen oogen. +»Dit bezoek heeft mij tot een spoedig besluit gebracht. Zoover mag het +met mij niet komen, dat ik mij voor Iras moet schamen!”</p> + +<p>Nauwelijks had zij deze woorden geuit, of de jongere vertrouweling der +Koningin kwam de kamer binnen. Zij was gejaagd, en terwijl zij in de +welbekende vertrekken onderzoekend rondzag, zeide zij na een korte +begroeting: »Niemand weet, waarheen de Koningin gereden is. Mardion +heeft reeds in hare plaats de processie ontvangen. Heeft zij u in haar +vertrouwen genomen?”</p> + +<p>Charmion antwoordde ontkennend, en vroeg op hare beurt <span class="pagenum" title="244"> </span><a id="p_244"></a>of Antonius al +aangekomen was, en hoe zij dien gevonden had.</p> + +<p>»Treurig,” luidde het antwoord. »Ik heb mij zooveel ik kon gehaast om de +Koningin terug te houden van een mogelijk bezoek aan hem. Doch zij was +reeds afgewezen. Het is ontzettend.”</p> + +<p>»De ontgoocheling van Parætonium komt nog bij de overige ongelukken,” +merkte Archibius op.</p> + +<p>»Dat is een veertje in vergelijking met het andere,” voegde Iras er +misnoegd bij. »Welk een tooneel! Een ineengekrompen ziel, die nooit +overgroot was, in het lichaam van een reus. De afstammeling van Herakles +is door zijn tegenspoed geheel ineen gezonken. De zwakke man zal den +fieren moed der Koningin nog met zich medetrekken in het stof.”</p> + +<p>»Laat ons alle krachten inspannen om dat te verhinderen,” hernam +Archibius met vastheid; »de goden hebben u en Charmion aan hare zijde +geplaatst, om haar te ondersteunen wanneer de kracht haar ontzinkt. Nu +is het de tijd om te toonen wie gij zijt.”</p> + +<p>»Ik ken mijn plicht,” gaf Iras bits ten antwoord.</p> + +<p>»Bewijs dat dan!” zeide Archibius ernstig. »Gij meent reden te hebben om +vertoornd te zijn op Charmion.”</p> + +<p>»Wie zoo hartelijk is voor mijne vijanden, zal het zeker wel zonder mijn +vriendschap kunnen doen. Waar is uw beschermeling nu?”</p> + +<p>»Dat zult gij later wel hooren,” antwoordde Charmion en trad haar nader. +»Als het u bekend wordt, zult gij echter meenen nog meer recht te hebben +om aan mijne liefde te twijfelen; maar niet om u te krenken, alleen om +een wezen dat mij dierbaar is, voor ongeluk te behoeden, ben ik tusschen +u en Barine gekomen. En nu wil ik u dit zeggen: Wanneer gij mij gekwetst +hadt tot in merg en been, en alles waaraan een Griekenhart waarde hecht +mij opriep om mij daarover te wreken,—dan toch zou ik mij nu, juist nu, +den dwang aandoen om aan deze neiging geen gehoor te geven, omdat er in +deze borst een liefde leeft, die sterker en machtiger is dan de felste +haat. Deze liefde hebben wij gemeen. Wees verbolgen op mij, tracht mij, +die u tot nu toe als een moeder ter zijde stond, leed te doen en nadeel +te berokkenen, doch wacht u mij te berooven van die kracht en vrijheid, +die ik noodig heb om aan mijne gebiedster te geven wat ik kan. Ik sprak +er zooeven met mijn broeder over, of het voor mij niet geraden zou zijn +Cleopatra te verlaten.”</p> + +<p>»Nu?” viel Iras driftig uit. »Neen, neen! dat niet! Dat mag niet zijn. +Zij kan u niet missen, nu minder dan ooit.”</p> + +<p>»Misschien beter dan u” verzekerde Charmion, »doch in <span class="pagenum" title="245"> </span><a id="p_245"></a>vele opzichten +zouden mijn diensten inderdaad moeilijk te vervangen zijn.”</p> + +<p>»Door niemand onder de zon,” riep Iras met warmte uit. »Als zij ook u in +deze dagen verliezen moest....”</p> + +<p>»Er komen nog donkerder dagen dan deze,” viel Archibius haar in de rede, +alsof hij zeker van zijn zaak was. »Misschien zult gij het reeds morgen +hooren. Het hangt mede van uw gedrag af, of Charmion aan haar wensch +naar rust zal toegeven, of blijven bij de Koningin. Gij wilt dat zij +blijven zal, en daarom moet gij haar het volharden niet al te moeilijk +maken. Wij drieën, mijn kind, zijn wellicht de eenigen aan het hof, wien +het geluk der Koningin nader aan het hart ligt dan ons eigen, en daarom +moeten wij niet gedoogen dat het geringste misverstand, wat dat ook zij, +onze eendracht verstoort.”</p> + +<p>Iras wierp het hoofd achterover, en riep in hevigen toorn uit: »Was ik +het dan misschien, die iets tegen u heb misdreven? Ik zou niet weten +hoe. Maar Charmion en gij—hoe lang hebt gij het reeds geweten, dat +dit hart zich ook voor een andere liefde had geopend; maar gij—juist +gijlieden, plaatstet u tusschen mij en hem, op wien mijn hart van +jongsaf heeft gehoopt; gijlieden, gij hebt de brug gelegd die Dion met +Barine verbindt. Ik had de gehate vrouw in mijn macht, om haar aan hem +te ontrukken, en ik dankte de goden daarvoor—maar gijlieden—het is nu +niet moeilijk meer te raden wat gij mij nog verzwijgen wilt—gij zult +haar helpen, of hebt dat reeds gedaan, om mij te ontkomen. Gij hebt mij +de wraak ontstolen, gij hebt de zangeres teruggebracht op den weg, waar +hij haar vinden moet, op wien ik een beter en ouder recht heb dan zij. +En hij zal zich misschien toch nog wel bedenken wie van ons beter +geschikt is, zijn echtgenoot te zijn, indien ten minste Alexas en zijn +waardige broeder er niet voor zorgen dat wij weldra tevreden moeten zijn +met een doode in liefde te gedenken. Weet dus, dat ik niet het gevoel +heb u nog iets verschuldigd te zijn, maar geloof dat Charmion voor al +het goede dat zij mij bewezen heeft, ruimschoots betaald is.”</p> + +<p>Hierop liep zij ijlings naar de deur, maar op den drempel bleef zij +staan, en riep nog eens in de kamer: »Zóó is het met mij gesteld; maar +daarom ben ik toch bereid hand in hand met u, als met een vriendin, in +alles de Koningin te dienen, want ook gij zijt, zooals ik reeds zeide, +noodig tot haar welzijn. In al het overige ga ik zonder u mijn eigen +weg.”</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="246"> </span><a id="p_246"></a></p> + +<h2><a id="ZEVENTIENDE_HOOFDSTUK"></a>ZEVENTIENDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Cleopatra had een bezoek gebracht aan den grijzen Anubis, die nu in +de hoofdstad als Alexanderpriester aan het hoofd stond van de geheele +priesterheerschappij des lands. Het was den tachtigjarigen opperpriester +moeilijk gevallen zijn leunstoel te verlaten, maar toch had hij zich +naar de sterrenwacht laten dragen om den droevigen uitslag van het +onderzoek dat de Koningin had ingesteld, zelf nog eens na te gaan. Doch +de stand der sterren aan den hemel was al te ongunstig geweest, om nog +vol te houden dat verder verwijderde planeten een verzachtenden invloed +hadden, zooals hij in het begin had beweerd, te meer daar Cleopatra +zelve zich ook in die studie had verdiept.</p> + +<p>Toch had de opperpriester in zijn ontvangzaal verzekerd, dat de redding +van hare eigen persoon en de onafhankelijkheid van Aegypte in hare macht +stonden, doch de planeten wezen er op dat deze haar een vreeselijk offer +kosten zou, waarvan zijne waardigheid, zijn tachtig jaren en zijne +liefde tot haar hem intusschen verboden te spreken. Zij was er aan +gewend dergelijke duistere gezegden uit zijn mond te vernemen, en +had die altijd op hare wijze uitgelegd. Allerlei dingen hadden haar +gedrongen nog op dit late uur den grijsaard te gaan bezoeken. In +moeilijke omstandigheden had hij haar dikwijls met goeden raad ter zijde +gestaan; doch ditmaal was het vooral de tooverbeker van Nektanebus die +haar tot hem voerde, welken de pastophoren die hem hadden vergezeld, hem +heden hadden teruggebracht; want sinds Actium was dit voorwerp een +voortdurende bron van onrust voor haar geweest.</p> + +<p>Thans richtte Cleopatra tot den leeraar harer kindsheid de +rechtstreeksche vraag: of die bokaal, een schaal met spiegelgladden +bodem, inderdaad Antonius er toe gebracht kon hebben den nog onbeslisten +slag te verlaten en haar te volgen? Voordat <span class="pagenum" title="247"> </span><a id="p_247"></a>de vloten op elkander +stieten, had zij er zich nog van bediend, en deze omstandigheid gaf +Anubis aanleiding hare vraag bevestigend te beantwoorden.</p> + +<p>Lang geleden had men haar het wondervolle voorwerp in den tempelschat +getoond, en haar medegedeeld dat het dengenen, dien het gelukte een +ander tot op zijn blanken bodem te doen zien, gegeven was, dien te doen +gehoorzamen aan zijn wil. Intusschen was toenmaals haar wensch om hem te +bezitten onbevredigd gebleven, en zij had hem niet weder begeerd, eer +het haar toescheen dat de onvoorwaardelijke overgave en vurige liefde +van Antonius in den laatsten tijd begonnen te verkoelen.</p> + +<p>Van dat oogenblik af was zij niet moede geworden haar grijzen vriend te +overreden om den wonderbeker aan haar te geven.—In het begin had hij +dit met groote beslistheid geweigerd en voorspeld, dat het gebruik van +de magische bokaal op haar ongeluk uitloopen zou; doch toen haar wensch +was gevolgd door een streng bevel, en de bokaal haar was toevertrouwd, +had Anubis zelf geloofd, dat alleen dit ééne voorwerp de toovermacht +bezat, die men daaraan toeschreef. Ook vond hij in den beker het +zekerste bewijs voor de, het menschelijke vermogen ver te boven +gaande magische kunsten der verheven godin, met wier bijstand Koning +Nektanebus, die door de overlevering de vader van den Grooten Alexander +werd genoemd, dit voorwerp op het Isiseiland Philae gesmeed zou hebben.</p> + +<p>Anubis was van plan geweest Cleopatra te herinneren aan zijne weigering, +en haar voor oogen te houden welk een groot gevaar er voor een +sterveling in ligt, te gebieden over krachten, die buiten den kring van +zijn macht liggen. Hij had plan gehad haar te wijzen op Phaëton, die +op den wagen van zijn vader Phoebus Apollo een vreeselijken brand had +gesticht, toen hij de zonnepaarden zelf had durven besturen; maar het +kon daar niet toe komen, want nauwelijks had hij hare vraag bevestigend +beantwoord, of zij beval met hartstochtelijke drift, dat men het +onheilbrengende voorwerp voor hare oogen vernietigen zou.</p> + +<p>De priester deed het nu voorkomen alsof dit verlangen beantwoordde aan +een besluit, dat hij zelf ook reeds genomen had. Werkelijk had hij ook +reeds, vóór zij zelve bij hem verschenen was, vrees gekoesterd dat de +bokaal op gevaarlijke wijze zou misbruikt kunnen worden, wanneer +Octavianus de stad en het land in bezit zou nemen en daarbij tegelijk +dit wonderdoende voorwerp in zijne handen geraken kon. Nektanebus had +den beker vervaardigd voor Aegyptenaars. Indien de priester hem den +vreemden overheerscher onthield, zou hij zeker handelen in den geest +van den laatsten koning, in wiens aderen het bloed der Pharao's had +gevloeid, en die met geestdriftige zelfopoffering <span class="pagenum" title="248"> </span><a id="p_248"></a>gestreden had voor +zijn natie, haar vrijheid en zelfstandig bestaan. Toen de Koningin hem +dus gelastte het wonderwerk van dezen man liever te vernietigen, dan het +aan den Romeinschen veroveraar te laten, scheen dit den opperpriester +een heilige plicht. Als zoodanig stelde hij het ook voor, toen hij het +smeltvuur liet stoken, en den beker voor de oogen van Cleopatra in een +vormlooze massa deed veranderen.</p> + +<p>Terwijl het metaal smolt, toonde hij de Koningin in levendige +bewoordingen aan, hoe gemakkelijk zij dezen beker, die zijn tooverkracht +aan de groote Isis verschuldigd was, ontberen kon.</p> + +<p>De betoovering die van een bevallige vrouw uitgaat, was immers evengoed +een geschenk der godin. Die was genoeg om het hart van Antonius buigzaam +en kneedbaar te maken, evenals het vuur dat het goud deed. Doch +misschien had de imperator, tegelijk met de achting der Koningin, ook +hare liefde, de kostbaarste aller bezittingen, verspeeld. Hij, Anubis, +zou dit beschouwen als een groote gunst der godin; »want,” zoo besloot +hij, »Marcus Antonius alleen, is de klip, waarop iedere poging +schipbreuk lijden moet om voor mijne goddelijke gebiedster onverminderd +te behouden wat haar en haar kinderen als erfdeel harer vaderen toekomt, +en aan dit dierbaar land vrijheid en welvaart te verzekeren. Deze beker +was een kostbare schat. De troon en het geluk van Aegypte zijn nog +grootere offers waard. Doch voor de vrouw bestaat er geen grooter dan +dat van haar liefde, dat weet ik.”</p> + +<p>Wat de grijsaard bedoelde met deze toespelingen zou Cleopatra reeds den +volgenden morgen vernemen, wanneer zij aan Timagenes, den afgezant van +Octavianus, het eerste gehoor verleenen zou<ins class="corr" id="corr130" title="Bron: ,">.</ins></p> + +<p>De scherpzinnige, levendige man, die een harer beste leermeesters was +geweest, en met wien zij als zijn leerling menigen woordenstrijd uit +verschil van gevoelen ontstaan, had gevoerd, was vriendelijk door haar +ontvangen, en had zich van zijn opdracht met schitterenden uitslag +gekweten. De Koningin had zijne uiteenzettingen met aandacht gevolgd, en +had hem doen zien dat haar eigen geest nog niets van zijne buigzaamheid +verloren, maar wel gewonnen had aan kracht. Toen zij hem eindelijk met +geschenken en minzame woorden zijn afscheid gaf, wist zij dat het in +haar eigen macht stond voor haar geliefd vaderland de onafhankelijkheid, +en voor haar zelve en hare kinderen den troon te behouden, wanneer zij +Antonius overgaf aan den overwinnaar, of hem, zij het dan ook »als +handelend persoon,”—zooals Timagenes het had uitgedrukt—voor altijd +verwijderde uit dit drama, dat zij voor zich zelve zoo glansrijk of +noodlottig kon doen eindigen als zij wilde.</p> + +<p><span class="pagenum" title="249"> </span><a id="p_249"></a></p> + +<p>Zoodra zij weder alleen was, begon haar hart zoo hevig te kloppen, en +er ontstond zulk een oproer in haar ziel, dat zij zich niet in staat +gevoelde de bijeengeroepen vergadering van den Raad der Kroon bij te +wonen. Zij stelde die daarom uit tot den volgenden dag, en besloot een +tocht op de zee te gaan doen om tot haar zelve te kunnen inkeeren.</p> + +<p>Antonius had geweigerd haar bezoek te ontvangen. Dat deed haar pijn. Met +de vernieling van den beker, waartoe zij gedreven was door een van die +aanvallen van drift, die zij in dezen ongelukstijd meer had dan vroeger, +was de gedachte aan de bokaal en haar machtige uitwerking toch geenszins +voor goed verdwenen. Integendeel!—Zij moest nu alleen zijn, tot +zichzelve komen en beproeven licht te krijgen in hare benevelde ziel.</p> + +<p>De beker had deel uitgemaakt van den schat van Isis, en bij de +herinnering daaraan kwamen haar de uren voor den geest, waarin zij +vroeger zoo vaak in de stilte van den tempel der godin rust en vrede had +gevonden. Zij wilde ook nu weder een bezoek brengen aan dat heiligdom, +en om het onbekend te doen, wierp zij een dichten sluier over haar +hoofd, en begaf zich, alleen vergezeld door Iras en den eersten der +hofmaarschalken, naar den naburigen tempel in den Muzenhoek.</p> + +<p>Doch zij vond daar niet wat zij zocht. De menigte die daar gekomen was +om te bidden en te offeren, en daarbij de vrees herkend te zullen +worden, stoorden haar in hare godsdienstige overpeinzingen.</p> + +<p>Op het punt van weder heen te gaan, ontmoette zij den bouwmeester +Gorgias, gevolgd door een dienaar, met gereedschappen voor de opmeting. +Zij riep hem onmiddellijk tot zich, en hij verhaalde haar op welk +een wonderbare wijze het noodlot zelf haar bouwplannen scheen te +begunstigen. Zij wist hoe het volk het huis van den ouden Didymus had +omvergehaald, en nu was de grijsaard, dien hij in zijn eigen woning +huisvesting had verleend, bereid om haar het erfgoed zijner vaderen af +te staan, indien de Vorstin daarvoor aan hem en de zijnen hare +bescherming wilde beloven.</p> + +<p>Uit hare vraag: wat het hoog geachte lid van het Museum van haar, die +een vriendin was van geleerdheid en onderzoek, te vreezen kon hebben, +bemerkte hij dat zij nog niets had gehoord van de vlucht van Barine, en +daarom doelde hij alleen op de ongenade der hoogste Majesteit, die de +kleindochter van den philosoof zich op den hals had gehaald. Doch zij +verzekerde dat, wat de zangeres ook misdaan mocht hebben, het niet aan +hare familie zou toegerekend worden.</p> + +<p>Daarop liet zij zich toonen hoe de bouwmeester zich de aansluiting <span class="pagenum" title="250"> </span><a id="p_250"></a>van +het mausoleum aan het heiligdom voorstelde, en verdiepte zich in het +eerste ontwerp, waaraan Gorgias een deel van den nacht en den morgen had +gewijd. Het beviel haar goed, en met levendigen aandrang beval zij zoo +spoedig mogelijk met bouwen te beginnen en dat ook in den nacht voort te +zetten. Wat anders in maanden zou worden verricht, moest nu in weken +gereed komen.</p> + +<p>Iras en de hofmaarschalk wachtten haar in gewone burgerkleeding in +den voorhof op. Nu vergezelden zij haar met den bouwmeester naar den +eenvoudigen draagstoel, die bij een der zijpoorten stond; zij ging daar +echter nog niet in, maar gelastte Gorgias haar eerst naar den tuin te +geleiden.</p> + +<p>Toen zij dien in oogenschouw nam, bleek het dat de bouwmeester goed +gezien had, en hij dubbel zoo groot zou blijven als die bij het paleis +van de Lochias, ook al nam het mausoleum een deel daarvan in, en werd +de weg, die hem van den Isistempel scheidde, naar de zee verlegd. Uit +het nauwkeurig onderzoek dat Cleopatra deed, maakte Gorgias op, dat zij +met dien tuin nog een bepaald plan had. Uit haar vraag, of hij met de +Lochias verbonden kon worden, bleek duidelijk waaraan zij dacht, en de +architect gaf een bevestigend antwoord. Alleen zou men eenige gebouwen +die koninklijk eigendom waren, en een klein heiligdom van Berenice, +ten zuiden van de Koningshaven, moeten sloopen. De arm van het +Agathodemonkanaal die hier uitliep, was sinds lang van een brug +voorzien.</p> + +<p>Met wonderlijke vlugheid had de Koningin zich het geheel nieuwe beeld +dat uit deze verandering ontstond, voor den geest gesteld, en zij +beschreef het nu den bouwmeester kort en aanschouwelijk. De tuin zou +blijven bestaan, doch naar de zijde van de Lochias, tot aan de brug toe +vergroot worden. Van daaruit moest een overdekte zuilengang naar het +paleis voeren. Op de verzekering van Gorgias dat alles zich zeer wel zoo +liet inrichten, zag zij een tijdlang nadenkend naar den grond. Daarop +beval zij dat men oogenblikkelijk een aanvang zou maken met dit werk, en +verzocht den bouwmeester middelen noch arbeiders daarvoor te ontzien.</p> + +<p>Gorgias zag een tijd van koortsachtig haastigen arbeid vóór zich, doch +dat schrikte hem niet af. Met zulke bouwheeren zou hij het aandurven +de geheele stad te overdekken. En deze opdracht verblijdde hem nog te +meer, omdat zij bewees dat de vrouw, wier grafmonument zoo snel uit +den grond verrijzen moest, er toch ook nog aan dacht zich het leven te +veraangenamen; want zij wenschte wel is waar dat de tuin zou blijven +zooals hij was, doch de zuilengangen en al het overige wilde zij +samengesteld zien uit edele grondstoffen en in schoonen vorm. Bij <span class="pagenum" title="251"> </span><a id="p_251"></a>het +afscheid <ins class="corr" id="corr131" title="Bron: druktte">drukte</ins> Gorgias met vurige bewondering een kus op +haar kleed.</p> + +<p>Welk een vrouw! Wel had zij den sluier niet opgelicht, en droeg zij +slechts eenvoudige, donkere kleederen, doch al hare bewegingen waren +edel en schoon. Haar arm, en de hand waarmede zij nu hier- dan daarheen +wees, schenen hem bezield te zijn, en den man, die zooveel waarde +hechtte aan het volmaakt schoone, viel het moeilijk zijn blik los te +maken van dien wondervollen vorm. En dan haar geheele persoon! Dat waren +eerst lijnen, dat was echte voornaamheid, en warm bewegelijk leven! Dien +morgen toen Helena, die nu zijn huisgenoot was, hem den ochtendgroet had +gebracht, had hij getracht haar te vergelijken met Cleopatra, maar hij +had dat spoedig opgegeven. Hij, wien Hebe zelve nektar schenkt, vraagt +niet naar den edelsten Bybluswijn. Het bezorgde hem nog altijd een +moeilijk te beschrijven, dankbaar en opgewekt gevoel van welbehagen, +wanneer de ingetogen, bedaarde Helena hem zoo hartelijk en vertrouwelijk +begroette, maar Cleopatra's beeld plaatste zich gedurig tusschen hem en +haar, en het kostte hem moeite zichzelven te begrijpen. Hij had al vele +vrouwen, de een na de ander bemind, en nu klopte zijn hart zelfs voor +twee tegelijk, maar de Koningin was van die beide sterren, wier licht +hem verrukte, toch de helderste. Daarom zou hij het in zijn rechtschapen +ziel als verraad hebben beschouwd, indien hij nu naar de hand van Helena +gedongen had.</p> + +<p>Cleopatra voelde welk een vurig bewonderaar zij in den degelijken +kunstenaar gevonden had, en dat verheugde haar. Bij hem had zij zich van +geen beker bediend! Reeds den volgenden dag zou hij met de oprichting +van haar grafmonument beginnen. In de groeve moest ruimte zijn voor +verscheidene lijkkisten. Antonius had meer dan eens den wensch geuit om, +waar hij ook mocht sterven, naast haar begraven te worden, en dat had +hij reeds gezegd, eer zij den beker in haar bezit had. Zij moest hem in +ieder geval die gunst bewijzen, waar en door wien hij ook den dood zou +vinden, en het reeds verduisterend licht van zijn bestaan zou zeker +maar al te spoedig geheel worden uitgebluscht. Als zij hem spaarde, zou +Octavianus hem toch uit de rijen der levenden schrappen, en zij.... +Weder maakte die vreeselijke, koortsachtige onrust zich van haar +meester, die de aanleiding was geweest tot het bevel om den beker te +vernielen, en die haar zelve naar den tempel had doen gaan. In dien +toestand kon zij niet in haar paleis terugkeeren, de Raadszitting +bijwonen, bezoeken ontvangen en de kinderen gaan zien. Het was de +verjaardag der tweelingen, Charmion had haar daaraan herinnerd en op +zich genomen voor geschenken <span class="pagenum" title="252"> </span><a id="p_252"></a>te zorgen. Hoe zou zij zelve tijd en +opgewektheid voor zoo iets gevonden hebben?</p> + +<p>Laat in den nacht was zij van den opperpriester teruggekomen, maar had +zich nauwkeurig laten vertellen hoe men Marcus Antonius gevonden had. +De beschrijving van Iras kwam overeen met den toestand waarin zij hem +gedurende den slag en daarna had gezien. Ja, sedert dien tijd scheen +zijn somber gepeins nog erger geworden te zijn. Dien morgen had Charmion +haar bij het aankleeden geholpen. Zij was toen op het punt geweest om +de moeilijke bekentenis te doen, dat zij Barine had bijgestaan om te +ontkomen aan de straffende hand der Koningin; doch vóór dat zij daaraan +begonnen was, werd Timagenes aangediend, want Cleopatra was eerst laat +opgestaan.</p> + +<p>Wat de Koningin van haar tocht naar den tempel had verwacht, was niet +in vervulling gekomen, maar het onderhoud met Gorgias had haar op iets +nieuws gebracht. Doch de klanken in haar gemoed, die door de plannen van +haar laatste rustplaats waren wakker gemaakt, overstemden nu al het +andere, evenals het bruischen van de branding het gekweel der zwaluwen +aan de rotsachtige kust.</p> + +<p>Ja, zij had behoefte in te keeren tot zich zelve. In alle stilte moest +zij velen dingen overwegen en bepeinzen. Op de Lochias kon zij daar niet +toe komen. Daar viel haar eensklaps het kleine heiligdom van Berenice in +het oog, dat zij bevolen had te slechten, om aan de kinderen in hare +nabijheid een tuin te bezorgen, die geschikt zou zijn voor hun lust tot +werken. Het was ledig. Daar behoefde zij niet te vreezen gestoord te +zullen worden. Het inwendige bevatte een enkele, stille, afgesloten +ruimte met het beeld van Berenice. De hofmaarschalk beval den wachter om +iederen anderen bezoeker af te wijzen, en weldra bevond de Koningin zich +alleen in de kleine overwelfde koepel van wit marmer. Zij zette zich +neder op eene der bronzen banken tegenover het standbeeld. Hier was het +stil; in deze koele, rustige omgeving zou het haar geest die aan ernstig +denken gewoon was, misschien gelukken datgene te vinden, waarnaar zij +smachtte: klaarheid, klaarheid omtrent zich zelve en haar toestand, +tegenover de beslissing waarvoor zij stond.</p> + +<p>In het begin dwaalde hij heen en weder als een duif, eer zij de richting +van haar vlucht gekozen heeft, maar de vraag, waarom zij met zulk een +haast een grafteeken voor zich liet oprichten wanneer het haar nog +vergund mocht worden te blijven leven, bracht hare gedachte op de rechte +baan.—Onder de Scythen van de wacht, de Mauretaniërs en Blemmyers in +het leger, waren genoeg woeste knapen te vinden, die zich door een woord +uit haar mond en een handvol goud op den verslagen <span class="pagenum" title="253"> </span><a id="p_253"></a>Antonius zouden +laten aanhitsen, als de hond van een jager door zijn: »pak aan!” Eén +wenk, en twintig der armzalige toovenaars en <ins class="corr" id="corr132" title="Bron: magiers">magiërs</ins> in de Rhakotis, +de Aegyptische wijk der stad, zouden zich laten aanwerven om hem door +vergif of listige kunstgrepen verradelijk te vermoorden; één bevel aan +de Macedoniërs in de lijfwacht der »mellakes” of jongelingen, en hij +werd nog dezen dag gevangen genomen, en was als zij dat wenschte, reeds +morgen op weg naar Azië, waarheen Octavianus zich, volgens Timagenes, +weder begeven had.</p> + +<p>En wat verhinderde haar naar het goud te grijpen, dien wenk te geven, +dat bevel uit te vaardigen?</p> + +<p>Wel dacht zij nog aan den nu gesmolten tooverbeker, die hem gedwongen +had roem, eer en macht als ijdele beuzelingen weg te werpen, en haar +gebod om niet van haar weg te gaan, gehoorzaam te zijn; doch ofschoon +deze herinnering haar drukte, toch kon zij daardoor nog niet tot een +eindbesluit komen. Het was dan ook eigenlijk niet één enkele reden die +haar hand en mond gesloten hield, het was iedere zenuw van haar wezen, +iedere polsslag van haar bloed, iedere blik van haar geest in het +verleden, tot aan de grens van haar kindsheid toe, die het haar verbood.</p> + +<p>En zij gaf ook nog aan andere overwegingen gehoor. Zij spraken haar van +hare kinderen, het trotsche gevoel van haar macht, de liefde voor het +land harer vaderen, en hoe dat bedreigd werd zonder haar, van het genot +het licht te zien, en van de donkerheid, het stilzwijgen, de strakheid +van den dood; van de vernietiging van lichaam en geest, beide zoo trouw +gekweekt en met zoo veel moeite ontwikkeld, en van het vreeselijk +lijden, dat misschien met een overgang uit het leven in den dood zou +samengaan. Daarbij—wat stond haar te wachten in dat leven, dat den duur +der eeuwigheid had? Eenmaal zou het toch gedaan zijn met het leven hier +op aarde; als zij den vastgestelden tijd willekeurig veranderde, en +indien niet Epicurus, die met den dood alles deed ophouden, maar de oude +leerstellingen der Aegyptenaars de waarheid gesproken hadden, wat zou +haar dan wachten aan gene zijde van het graf, wanneer zij enkele nieuwe +levensjaren gekocht had met den moord of het verraad van haar geliefde, +haar gade?</p> + +<p>Doch misschien waren de straffen der verdoemden slechts middelen ter +verschrikking, uitgedacht door de priesters, die voor de orde in den +staat moesten waken, om de wilde driften der menigte in toom te houden, +en de teugellooze overtreders der wet bevreesd te maken. En, fluisterde +de vermetele Grieken-geest haar in, zij zou in het oord der verdoemenis, +niet in den Aalu-tuin, de <ins class="corr" id="corr133" title="Bron: Elyeesche">Eliseesche</ins> velden der Aegyptenaars, haar +vader <span class="pagenum" title="254"> </span><a id="p_254"></a>en moeder en al haar misdadige voorvaders terug vinden, tot aan +den eersten Euergetes toe, die den slechten Philopator opgevolgd was.</p> + +<p>De gedachte aan het hiernamaals mocht dus, als iets hoogst +twijfelachtigs, waarvan niets met zekerheid te zeggen viel, buiten spel +blijven. De vraag moest zóó worden gesteld: hoe zouden de levensjaren, +die zij zich gekocht had door den moord of het verraad van een mensch +dien zij liefhad, voor haar zijn?</p> + +<p>In den nacht zou het beeld van den vermoorde zeker den slaap van hare +legerstede verdrijven. De Erinnyen, de Dirae, zooals de Romein Antonius +hen noemde, die den moordenaar vervolgden met een geesel van slangen, +waren geen gewrocht der dichterlijke phantasie, maar een treffend +zinnebeeld der onrust van den door gewetenswroegingen gefolterden +misdadiger. Het hoogste goed, de zaligheid zonder smart der Epicuristen, +was door hen, op wie zulk eene schuld drukte, voor eeuwig verbeurd.</p> + +<p>En overdag en bij avond? Ja, dan zou het haar vrij staan genot op genot +te stapelen, maar voor wien zou er feest worden gevierd? Met wien kon +zij de vreugde deelen? Zonder Marcus Antonius was er sinds lang geen +gastmaal of tooneelvoorstelling meer, die haar genoegen gaf. Voor wien +tooide zij zich of maakte het verdwijnen der bevallige betoovering door +hulpmiddelen weder goed, zoo niet voor hem?—En hoe spoedig zou die +betoovering, die haar zoo langzaam maar zeker verliet, door knagenden +zielsangst geheel en al vernietigd worden? Als de spiegel haar rimpels +vertoonde, die zelfs de kunst van Olympus niet uitwisschen kon, als.... +Neen, zij was niet geschapen om oud te worden! Zouden de enkele, +gekochte levensjaren, waarin zich zulk een groote ellende mengen zoude, +werkelijk waarde genoeg bezitten om daarvoor het recht te verliezen, bij +tijdgenooten en volgende geslachten de betooverende Cleopatra, de +onweerstaanbaarste van alle vrouwen te heeten?</p> + +<p>En de kinderen? O ja, het zou heerlijk geweest zijn hen te zien +opgroeien en zich tot den troon verheffen, maar ook bij deze +voorstelling, hoe rijk aan verkwikkelijke bijzonderheden, voegden zich +weldra groote, afdoende bezwaren.</p> + +<p>Hoe verrukkelijk zou het zijn Cæsarion, in de plaats van Octavianus, als +beheerscher der wereld te begroeten! Maar hoe zou die droomer daartoe +geraken, hij, dien de eerste neigingen van het hart reeds verleid hadden +tot het onzinnigste prijsgeven van zijn waardigheid en inbreuk maken op +de wetten, en die nu in den ouden, half slapenden toestand teruggezonken +scheen te zijn?</p> + +<p>De overige kinderen wekten echter liefelijke, hoopvolle gedachten <span class="pagenum" title="255"> </span><a id="p_255"></a>op, +en hoe verlustigde zich haar moederhart in het gezicht van Antonius +Helios, als Koning van Aegypte, Cleopatra Selene met haar eerste kind +aan hare borst, den kleinen Alexander als een groot en begaafd, aan +deugden rijk staatsman en held.—Doch wat moesten juist zij, Antonius' +kinderen, die zij hoopte dat door Archibius zouden worden opgevoed, +gevoelen voor de moeder, die hun vader had vermoord?</p> + +<p>Zij huiverde, en dacht terug aan de uren, toen haar kinderlijk hart +bloedige tranen had geweend, zoo dikwijls zij gedacht had aan haar eigen +booze moeder, die door haar vader was vervloekt. En toch had Koningin +Tryhæna, die door de geschiedenis een monster wordt genoemd, haar gemaal +niet vermoord, maar enkel van den troon gestooten.</p> + +<p>Ook kwamen haar weder Arsinoë's verwenschingen voor den geest tegen hare +moeder en zuster, en dan te denken dat de roode lippen van de tweelingen +en van haar oogappel Alexander zich ook eens konden openen om haar te +vloeken—zich voor te stellen, dat de lieve handen der kinderen zich +zouden opheffen om met verontwaardiging en minachting te wijzen op +haar, de wreede moordenares van hun vader.... Neen, neen, en nogmaals +neen!.... Tot den prijs van deze pijniging, deze vernedering en schande +wilde zij niet luttele jaren van een toch al waardeloos geworden leven +koopen. Koopen, van wien?</p> + +<p>Van dienzelfden Octavianus, die haar zoon het erfdeel van zijn vader +Cæsar had ontnomen, wiens plaatsing in het testament een teeken was van +twijfel aan hare trouw. Van dien kouden, koel berekenenden geluksvogel, +wiens geheele persoon haar, sinds zij hem de eerste maal te Rome +ontmoette, had tegengestaan, afgestooten, en doen huiveren. Van hem, +door wiens overredingskracht en dwingelandij haar gemaal—want dat was +Antonius in hare eigen oogen en in die van alle Aegyptenaren—er toe +gebracht was, om zijn zuster Octavia te huwen en haar, Cleopatra, +daardoor enkel tot zijn geliefde te stempelen, en de wettige geboorte +hunner kinderen twijfelachtig te maken; den valschen vriend van den goed +vertrouwenden Antonius<ins class="corr" id="corr134" title="Bron: .">,</ins> die bij Actium hem en haar op het diepst had +vernederd en gesmaad.</p> + +<p>Te gehoorzamen aan het verlangen van zulk een man, die haar de snoodste +van alle daden wilde doen begaan, daartegen verzette zich met kracht +haar koninklijke trots, en deze trots had haar van kind af het hoofd +hoog doen houden, en behoorde bij hare natuur, zoo goed als het +ademhalen en het kloppen van haar hart. En toch! Ter wille van de +kinderen zou zij misschien ook deze schande op zich hebben geladen, +indien die niet tegelijk het graf zou geweest zijn van het beste en +schoonste, dat <span class="pagenum" title="256"> </span><a id="p_256"></a>zij van de jonge ziel der tweelingen en van Alexander +wenschte.</p> + +<p>Reeds toen zij zich den vloek harer kinderen had ingedacht, was zij van +hare plaats opgestaan. Waartoe zou zij nog langer nadenken en overwegen? +De helderheid, waarnaar zij had gezocht, was reeds gevonden. Gorgias +moest zich met de graftombe haasten! Wanneer het noodlot haar leven +eischte, dan zou zij zich niet daartegen verzetten, mits het niet van +haar vroeg, dat te bewaren tot den prijs van moord of snood verraad. +Het leven van haar geliefde was reeds verloren gegaan. Aan zijne zijde +had zij genoten van een heerlijk, bedwelmend, verblindend geluk zonder +wederga, waarvan de wereld nog altijd met benijdende verbazing gewaagde. +Aan zijne zijde wenschte zij, als alles voorbij zou zijn, in het graf te +rusten, en de wereld te dwingen het minnend paar, Antonius en Cleopatra, +met eerbiedig medelijden te herdenken. De kinderen moesten bij de +herinnering aan haar, het hart kunnen verheffen en geen schaduw van +een bitter gevoel of van een waarschuwing mocht hen verhinderen den +grafsteen hunner ouders met bloemen te versieren, daarbij te weenen, en +aan hun genius een plengoffer te wijden.</p> + +<p>Vervolgens wierp zij een blik op het beeld van Berenice, die eenmaal, +evenals zij, de dubbele kroon van Aegypte op haar hoofd gedragen had. +Zij ook was te vroeg een gewelddadigen dood gestorven, zij ook had +geweten wat liefhebben is. De gelofte om haar fraai haar aan Aphrodite +te offeren, wanneer haar gade ongedeerd zou terugkeeren uit den oorlog +tegen Syrië, had den roem van haren naam verhoogd. »Het haar van +Berenice” was nog altijd als een sterrenbeeld aan den nachtelijken hemel +te zien.</p> + +<p>Ofschoon deze vrouw veel en zwaar had misdaan, ééne daad van trouwe +liefde had haar tot een gevierde, aangebeden vorstin gemaakt. Zij, +Cleopatra, wilde een nog grootere daad volbrengen. Het offer, dat zij +zich zelve wilde opleggen, zou nog zwaarder wegen dan een handvol fraaie +haren, want het betrof de heerschappij en haar leven.</p> + +<p>Met opgeheven hoofd en een trotsch gevoel van eigenwaarde zag zij naar +het edele marmeren gelaat der Kyrenaeische op.</p> + +<p>Vóórdat zij het heiligdom was binnengegaan, had zij een gevoel gehad, +alsof zij wist hoe het den misdadigers, die ter dood veroordeeld waren, +te moede was. Nu zij zelve vrijwillig van het leven afstand ging doen, +voelde zij zich als het ware van een drukkenden last bevrijd, en toch +deed het hart haar pijn; vooral als zij aan de kinderen dacht, werd zij +overweldigd door het smartelijkste van alle soorten van medelijden: het +medelijden met zichzelve.</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="257"> </span><a id="p_257"></a></p> + +<h2><a id="ACHTTIENDE_HOOFDSTUK"></a>ACHTTIENDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Toen Cleopatra uit den tempel kwam, verbaasde Iras zich over haar +veranderd uiterlijk. De strakheid die zoo even nog iets scherps gegeven +had aan haar schoon gelaat, had plaats gemaakt voor een uitdrukking van +stille smart, die er goed aan stond; doch die was spoedig verdwenen toen +haar vertrouweling haar wees op den stoet, die juist het eerste +binnenplein van het paleis opkwam.</p> + +<p>In Alexandrië en geheel Aegypte werd de geboortedag zoo feestelijk +mogelijk gevierd. Ter eere der tweelingen waren vele kinderen uit de +stad gezonden om hen geluk te wenschen, en tegelijk hunne koninklijke +moeder te verzekeren van de trouw en liefde der burgerij.</p> + +<p>De terugweg naar het paleis duurde slechts enkele minuten, en toen +Cleopatra, terwijl zij zich in haast een feestgewaad liet aandoen, op +die kinderschaar neerzag, was het haar alsof het noodlot haar door dit +liefelijk schouwspel een teeken gaf, dat het haar moeilijk besluit +goedkeurde.</p> + +<p>Weldra stond zij met de tweelingen aan de hand op het terras, waarvoor +de optocht stilhield; honderden knapen en meisjes van denzelfden +leeftijd als de prins en prinses, waren daar bijeen. Deze hadden +ruikers, gene droegen kleine mandjes met viooltjes en rozen in de hand. +Al de hoofden droegen kransen, en vele meisjes waren met guirlanden van +bloemen omslingerd. Een koor van jongelingen en jonkvrouwen zong een +feestlied, waarin zij de goden smeekten om geluk voor de edele moeder +en hare kinderen; de aanvoerster van het meisjeskoor hield een korte +aanspraak uit naam van de geheele stad, en terwijl zij sprak, hadden +de kinderen zich in rijen geschaard. De kleinsten stonden vóór de +grooteren, en deze weder voor de allergrootsten. Het geheel geleek een +levende tuin, waarin de frissche gezichtjes de schoonste bloemen waren.</p> + +<p><span class="pagenum" title="258"> </span><a id="p_258"></a></p> + +<p>Cleopatra sprak haar dank uit voor dien liefelijken groet der burgerij, +die haar door het dierbaarste wat zij had, liet zeggen dat zij hare +liefde beantwoordde. Hare oogen werden vochtig, toen zij met haar eigen +klaverblad naar de gelukwenschende kinderen toeging, en een klein, +bijzonder bekoorlijk meisje, dat zij kuste, de armen zoo teeder om +haar hals sloeg, alsof zij haar eigen moeder was. Ook was het een +allervriendelijkst gezicht, toen de meisjes den inhoud harer korfjes +vóór haar op den grond strooiden, en de knapen hunne ruikers aanboden +aan haar en de tweelingen en Alexander, en dat met menigen vroolijken +uitroep en hartelijken gelukwensch vergezeld deden gaan.</p> + +<p>Charmion had de geschenken niet vergeten, en toen kamerdienaren +en vrouwen de kinderen naar een feestzaal brachten om hen daar +ververschingen te doen geven, straalde er zulk een helder licht uit de +oogen der Koningin, dat de gezellin harer jeugd moed vatte om nu met +haar moeielijke bekentenis voor den dag te komen.</p> + +<p>Zooals zoo dikwijls datgene, waarvoor wij den meesten angst hebben +gehad, als het eenmaal daar is, ons een vriendelijk of onverschillig +gelaat vertoont, zoo gebeurde het ook nu. Er is in het leven niets +groot of klein. Het eene kan het andere worden, naar gelang der dingen +waarmede wij het in verhouding brengen. De grootste mensch wordt een +dwerg naast de reusachtige rots, de kleinste is een reus in vergelijking +met de krioelende mieren in het bosch. De bedelaar beschouwt datgene als +een rijke schat, waar de rijke verachtelijk overheen ziet. Wat voor +Cleopatra, enkele dagen geleden, onverdragelijk was geweest, wat haar in +onrust had gebracht en een deel van haar slaap geroofd; wat haar genoopt +had ernstige maatregelen daartegen te doen nemen, kwam haar nu als iets +nietigs voor, dat nauwelijks de aandacht waard was.</p> + +<p>De dag van gisteren en die van heden hadden gebeurtenissen medegebracht, +en haar voor vragen gesteld, die de verdwijning eener Barine terug +gedrongen hadden naar het rijk van het onbeteekenende.</p> + +<p>Vóór zij hare bekentenis deed, had Charmion haar verzekerd dat zij +smachtte naar rust, maar toch bereid was om in alle omstandigheden hare +koninklijke vriendin getrouw te blijven, zoolang totdat deze haar +bijzijn niet meer begeeren en haar wegzenden zou. Zij vreesde dat dit +oogenblik nu gekomen was.</p> + +<p>Cleopatra viel haar in de rede met de verzekering dat zij van iets +onmogelijks sprak, en toen Charmion daarop bekende dat Barine was +ontkomen, en zij het was geweest, die de onschuldige, zwaar bedreigde +kleindochter van Didymus in hare <span class="pagenum" title="259"> </span><a id="p_259"></a>vlucht had bijgestaan, toen was de +Koningin opgestaan en had het voorhoofd gefronst; doch dit had slechts +een oogenblik geduurd.</p> + +<p>Zij had haar vriendin glimlachend met den vinger gedreigd, haar naar +zich toe getrokken, en ernstig, doch vriendelijk verzekerd, dat van +alle ondeugden, ondankbaarheid het verste van haar verwijderd was. De +vriendin harer jeugd had haar zooveel sprekende bewijzen van trouw en +liefde, van offervaardigheid en onvermoeid dienstbetoon gegeven, dat +zij door ééne daad van eigenmachtige ongehoorzaamheid nog lang niet +opgewogen werden. Er bleef nog altijd een aanzienlijk bedrag over, en +daarop terende, mocht zij nog een tijd lang voort zondigen, zonder te +vreezen dat Cleopatra zich van haar Charmion zou kunnen scheiden.</p> + +<p>Op dit oogenblik wist deze opnieuw, dat niets op aarde vijandig en +scherp genoeg zijn kon om den band door te snijden, die haar aan deze +vrouw verbond. Terwijl hare lippen overvloeiden van den dank uit haar +volle hart, bekende Cleopatra dat het haar toescheen alsof haar met +Barine's vlucht, eigenlijk een dienst was bewezen. Het was haar niet +ontgaan hoe voorzichtig Charmion verzwegen had waar de jonge vrouw zich +nu verborgen hield, en zij verlangde dat ook niet te hooren. Het was +haar genoeg dat de gevaarlijke schoone onbereikbaar geworden was voor +Cæsarion.—Wat Antonius aanging, deze was nu door een muur gescheiden +van de overige wereld, en dus ook van de vrouw, voor wie hij eigenlijk +nooit iets innigers had gevoeld, niettegenstaande de beschuldigingen van +Alexas.</p> + +<p>Met veel warmte trachtte Charmion nu de Koningin te doen inzien wat de +aanleiding was geweest, dat de Syriër Barine met zulk een fellen haat +vervolgde. Het lag voor de hand, en behoefde nauwelijks bewezen te +worden, dat de geheele omgang van Marcus Antonius met de kleindochter +van Didymus in het minst niet tot een nauwere betrekking had geleid. +Cleopatra luisterde echter slechts met een half oor. Het was alsof de +geliefde, voor wien eenmaal haar hart uitsluitend had geklopt, haar +nu reeds tot een dierbare herinnering geworden was. Zij vergat niet +welk geluk zij met en door hem had gesmaakt, en wat zij hem door den +tooverbeker aangedaan had, doch met den muur voor de landtong Choma, die +hem van haar en de overige wereld scheidde, en haar bevel om voor hen +beiden een grafteeken te bouwen, was, dacht zij, het tijdperk hunner +liefde afgesloten. Wat nu nog aan dit deel van het leven hunner harten +toegevoegd kon worden, kon alleen het einde zijn. Zelfs dacht zij voor +goed te hebben afgedaan met de jaloerschheid, die het geluk van haar +liefde als een voorbijgaande, plotseling invallende schaduw had +verduisterd.</p> + +<p><span class="pagenum" title="260"> </span><a id="p_260"></a></p> + +<p>Terwijl Charmion verzekerde dat niemand buiten Dion zich er op mocht +beroemen dat Barine zijn wensch had verhoord, en daarbij allerlei +gebeurtenissen uit haar vroeger leven vertelde, verwijlde Cleopatra in +gedachte bij haar geliefde. De boven allen uitstekende heldengestalte +van Antonius stond als het beeld van een dierbaren doode voor haar +geestesoog. Daarbij herdacht zij alleen wat hij vóór <ins class="corr" id="corr135" title="Bron: Acticum">Actium</ins> voor haar +was geweest. Zij verlangde en hoopte niets meer van den man, die nu zoo +geheel gebroken was, misschien door haar schuld alleen. Maar zij was +immers besloten daarvoor te boeten. Zij wilde dat doen met haar leven en +haar troon. Dat zou de rekening doen sluiten. Wat de rest van haar leven +misschien nog aan de uitkomst toevoegen <ins class="corr" id="corr136" title="Bron: af">of</ins> daarvan aftrekken zou, +moest medegerekend worden.</p> + +<p>De komst van Alexas maakte een eind aan hare overpeinzingen. De Syriër +beklaagde zich hevig, dat het hem toegekende recht om over de schuldige +het oordeel uit te spreken, hem door schandelijke listen zoo goed als +ontnomen was. Dit viel hem bijzonder hard, omdat hem de mogelijkheid +afgesneden was de vluchtelingen te doen vervolgen. Antonius had hem de +vereerende opdracht gegeven <ins class="corr" id="corr137" title="Bron: Herodus">Herodes</ins> weer tot zijne partij terug +te doen keeren. Hij moest nog dezen nacht Alexandrië verlaten. Daar in +deze zaak niets te wachten was van den menschenschuwen imperator, hoopte +hij dat de Koningin zulk een inbreuk op hare gekwetste waardigheid +straffen, en tegen Barine zoowel als tegen haar laatsten geliefde, dien +Dion, die den zoon van Cæsar met heiligschennende hand mishandeld had, +strenge maatregelen zou nemen.</p> + +<p>Cleopatra gebood hem echter met vorstelijke hoogheid binnen de perken te +blijven, en van deze zaak in hare tegenwoordigheid niet meer te spreken; +daarop wenschte zij hem met een weemoedigen glimlach een goeden uitslag +van zijne zending bij Herodes toe. Welke goede gedachten zij ook had van +de handigheid van den bemiddelaar, zij geloofde toch niet, dat het hem +zou gelukken, dezen tot de verloren partij van Antonius terug te +brengen.</p> + +<p>Zoodra hij zich verwijderd had, riep zij Charmion toe: »Ben ik dan blind +geweest? Deze man is een verrader. Dat zullen wij spoedig ondervinden. +Waarheen Dion zijn jonge vrouw ook heeft gebracht, laat zij zich goed +verbergen, niet voor mij, maar voor dezen Syriër. Men kan zich +gemakkelijker hoeden voor een leeuw, dan voor een schorpioen. Vriendin, +zorg gij er voor dat nog heden Archibius mij komt bezoeken. Ik moet hem +spreken, en van een scheiding tusschen ons beiden is geen sprake meer, +niet waar? Spoedig genoeg zal er een ander komen, die deze lippen voor +altijd verbieden zal uw trouw gelaat te kussen.”</p> + +<p><span class="pagenum" title="261"> </span><a id="p_261"></a></p> + +<p>Zij sloot nog eens de vriendin harer jeugd in hare armen, en toen Iras +naderde om gehoor te vragen voor Lucilius, den vertrouwden vriend van +Antonius, zeide Cleopatra, die opgemerkt had met welk een benijdenden +blik zij deze omarming aanzag: »Vergiste ik mij toen ik meende te +bemerken, dat gij u achteruitgezet voeldet bij Charmion, die toch mijne +oudste vriendin is? Dat zou niet goed zijn, want gij zijt mij beiden +lief, en ik heb u beiden noodig. Gij zijt haar nicht, en van jongs +af zijt gij haar veel dankbaarheid schuldig. Vergeet daarom wat er +is gebeurd, evenals ik dat heb gedaan, al derft gij daardoor het +verkwikkend gevoel van u op iemand dien gij haat te wreken, en laat die +oudere vriendschappelijke omgang blijven bestaan. Mijn dank daarvoor is +het eenige wat de dochter van den rijken Krates zich niet koopen kan, en +dat zij toch zeker niet geringschat: de liefde harer koninklijke +vriendin.”</p> + +<p>Daarop sloot zij ook Iras in hare armen, en toen deze heenging om +Lucilius te roepen, dacht zij: »Geene vrouw heeft zooveel liefde +ontvangen als deze; misschien komt het daardoor dat zij zelve zulk een +rijken schat daarvan bezit en door liefde anderen zoo onuitsprekelijk +gelukkig maken kan. Of wordt zij door zoo velen bemind, omdat zij zoo +vol van liefde ter wereld kwam, en die als het ware uitstraalt evenals +de zon het licht? Ja, dat moet het zijn. Ik heb, meer dan iemand, reden +om dat te gelooven, want wien had ik lief behalve haar? Niemand, zelfs +niet mij zelve, en hoe ik ook peins, ik zou niemand weten van wien ik +zou mogen denken dat hij mij liefhad.... Maar waarom versmaadde Dion +mij, hij, dien ik zou innig...? Dwaze, die ik ben! Waarom koos Antonius +Cleopatra boven Octavia, die niet minder schoon was en wier hart hem +toebehoorde, en die de heerschappij over de geheele wereld in hare hand +had?”</p> + +<p>Zij moest gaan, en leidde weldra den Romein Lucilius bij de Koningin +binnen. Door een daad van dapperheid was deze man voor goed aan Antonius +verbonden. Na den slag bij Philippi, toen het leger der republikeinen +reeds op de vlucht was geslagen, was Brutus op het punt geweest door +vijandelijke <ins class="corr" id="corr138" title="Bron: ruisters">ruiters</ins> te worden weggevoerd; doch Lucilius had zich, +op gevaar af van gedood te worden, voor hem uitgegeven, en hem daardoor, +al was het maar voor korten tijd, het leven gered. Dat had Antonius +zeer buitengewoon en edel gevonden, en op zijne grootmoedige manier +had hij hem niet alleen vergeven, maar hem zelfs met zijn vriendschap +verwaardigd. Lucilius was hem daarvoor dankbaar en bleef met dezelfde +trouw als aan Brutus, ook aan hem gehecht. Bij Actium had hij eerst de +<span class="pagenum" title="262"> </span><a id="p_262"></a>gunst van Antonius op het spel gezet door hem er van af te brengen den +slag te verlaten om Cleopatra te volgen; doch daarna had hij hem op zijn +vlucht vergezeld. Nu deelde hij zijne afzondering op den Choma. Gebogen +en neerslachtig kwam de man, die zoo kort geleden nog frisch en krachtig +was geweest, al begonnen ook zijn haren reeds te grijzen de Koningin +tegemoet. Zijn welgevormd gelaat had in de laatste weken een groote +verandering ondergaan. Zijne wangen waren ingevallen, zijn trekken +scherper geworden. Zijn trouwe oogen hadden een weemoedige uitdrukking +aangenomen, en toen hij Cleopatra bescheid gaf omtrent den toestand van +haar vriend, kregen zij een vochtigen glans.</p> + +<p>Vóór den ongelukkigen slag was hij een harer grootste bewonderaars +geweest; doch sedert hij had moeten aanzien hoe zijn vriend en weldoener +roem, geluk en eer prijs gaf om Cleopatra te volgen, koesterde hij een +wrok tegen haar. Hij zou zich dezen tocht zeker bespaard hebben, indien +hij niet overtuigd ware geweest dat zij, die haar geliefde te gronde had +gericht, ook de eenige was, die hem nu uit zijn moedelooze verslapping +tot nieuwe geestkracht en levenslust kon opwekken.</p> + +<p>Hij kwam ongeroepen en door niemand gezonden, alleen om de vrouw, die +hij vroeger zoo oprecht had bewonderd, op het hart te drukken dat zij +den neergebogen man weder oprichten en hem aan zijne plichten herinneren +moest. Veel nieuws had hij haar niet te melden, want zij zelve was op +zee lang genoeg getuige geweest van den droevigen toestand van haar +gade. In den laatsten tijd echter begon Antonius daarin behagen te +scheppen, en dat verontrustte den trouwen man het meest.</p> + +<p>De imperator had het kleine paleis, dat hij op den Choma bewoonde zijn +Timonium genoemd, omdat hij zich vergeleek bij den vermaarden +menschenhater uit Athene, even als hij door vele voormalige vrienden +verraden, nadat het geluk hem den rug had toegekeerd. Reeds bij Tænarum +had hij zich bedacht dat hij zich op den Choma wilde terugtrekken en +dien, door een muur, die de landtong van het vasteland zou afsnijden, +even ongenaakbaar te maken als het graf van Timon te Halæ, in de buurt +van Athene moest zijn geweest. Gorgias had dien muur opgericht, en ieder +die den wereld-ontvluchtenden man wilde bezoeken, moest per schip komen +en om toegang verzoeken; en nog werd deze maar aan enkelen vergund.</p> + +<p>Cleopatra hoorde Lucilius vol belangstelling aan, en vroeg hem of er +niets zou zijn waarmee men den droefgeestige genoegen kon doen of +opwekken.</p> + +<p>»Neen, gebiedster,” antwoordde hij. »Hij denkt het liefst aan hetgeen +hij eenmaal bezat, maar alleen om te bewijzen hoe <span class="pagenum" title="263"> </span><a id="p_263"></a>weinig het de moeite +loont zich daaraan te herinneren. »Welke genietingen heeft het leven +mij niet geboden?” vraagt hij, en voegt er bij: »Maar dezelfde keerden +telkens weder, en als men zich tienmaal daarin had verheugd, dan werden +zij eentonig, en hadden hunne aantrekkingskracht verloren. Wat zij +nalieten was enkel verveling en walging.” Hij wil niets dan het +noodigste hebben, zooals water en brood, maar hij verlangt naar geen van +beide omdat hij daarin nog minder smaak vindt dan in datgene waarmede +men zich den volgenden morgen bederft. Gisteren, toen hij bijzonder +somber was gestemd, viel ons gesprek op het goud. Dat was misschien nog +het meest waard begeerd te worden. De enkele aanblik daarvan wekte reeds +aangename verwachtingen op, omdat daarin zoovele genietingen verborgen +lagen. Maar daarop lachte hij weder, en beweerde dat het juist deze +genietingen waren die de afschuwelijke oververzadiging in het leven +riepen. Het goud was ook al niet waard er een hand naar uit te steken.</p> + +<p>»Zulke gedachten spint hij gaarne uit, en zoekt dan beelden om zijne +bedoeling duidelijk te maken. »In de sneeuw op de hoogste toppen,” zeide +hij, <ins class="corr" id="corr139" title="Niet in Bron.">»</ins>bevriezen onze voeten. <ins class="corr" id="corr140" title="Bron: »"></ins>In het slijk hebben zij het warm, +maar de zwarte modder is leelijk, en blijft er aanhangen.”</p> + +<p>»Ik merkte op, dat er tusschen het moeras en de sneeuw op de bergen, +zonnige dalen liggen waarin men heerlijk leven kan, maar hij stoof op, +en wierp het denkbeeld ver weg, zich ooit tevreden te stellen met den +jammerlijken middenweg van Horatius. Daarop ging hij voort: »Ja, ik heb +het onderspit moeten delven. Octavianus en zijn Agrippa zijn de +overwinnaars, maar als een steen mij verplettert, of de plompe poot van +een olifant mij vertrapt, dan ben ik toch nog van een hoogere natuur dan +die beide zijn.”<ins class="corr" id="corr141" title="Niet in Bron.">”</ins></p> + +<p>»Dat was weder de oude Marcus Antonius!” riep Cleopatra uit, doch bij +den trouwen man werd opnieuw de toorn wakker tegen de vrouw die voedsel +gegeven had aan den overmoed, waardoor zijn machtige vriend ten val was +gekomen. Hij ging daarom voort: »Maar dikwijls ziet hij zichzelf ook in +een ander licht. Onlangs riep hij uit: »geen dichter zou zich een +onwaardiger leven kunnen denken dan het mijne is: een satyrspel, met een +tragedie tot slot.”<ins class="corr" id="corr142" title="Niet in Bron.">”</ins></p> + +<p><ins class="corr" id="corr143" title="Bron: Luculius">Lucilius</ins> had nog veel krenkender dingen hierbij kunnen voegen, maar +tegenover den bedroefden blik uit de vochtige oogen der zwaarbeproefde +vrouw, wilden die hem niet over de lippen.</p> + +<p>De gebroken man wist op de eene of andere wijze in bijna alles wat hij +sprak Cleopatra te betrekken. Somtijds deed hij dit met weergaloos +bittere verwijten, maar vaker nog met onbegrensde <span class="pagenum" title="264"> </span><a id="p_264"></a>verrukking en heftige +uitbarstingen van het vurigst verlangen, en juist die waren het, die +Lucilius versterkten in de hoop, dat de invloed van de Koningin zich +krachtig zou doen gelden bij zijn vriend. Daarom bracht hij haar eenige +bijzonder hartelijke woorden over, die Antonius aan haar aandenken had +gewijd, en die hoorde zij met dankbare blijdschap aan.</p> + +<p>Toen Lucilius ophield met spreken, maakte zij intusschen de opmerking, +dat de menschenhater toch zeker ook wel in een anderen geest van haar +en misschien ook van Octavia, zou hebben gesproken. Zij was op het +allerergste voorbereid; zij behoorde immers tot de klippen, waarop zijne +grootheid schipbreuk geleden had.</p> + +<p>Op dat oogenblik herinnerde Lucilius zich wat Antonius eenmaal had +gezegd omtrent de drie vrouwen, wier gemaal hij was geweest, en +aarzelend antwoordde hij: »Fulvia, de gemalin zijner jeugd—ik heb die +hartstochtelijke, vermetele vrouw, de voormalige gade van Clodius, +welgekend—noemde hij de stormwind, die in zijne zeilen geblazen had.”</p> + +<p>»Goed, goed,” riep Cleopatra. »Dat deed zij ook. Hij heeft haar veel te +danken, en ook ik ben veel aan de overledene verplicht. Zij heeft hem +geleerd de macht der vrouw te erkennen en zich daarnaar te voegen.”</p> + +<p>»Niet altijd tot zijn voordeel,” hernam Lucilius, bij wien dat laatste +gezegde het pas verdwenen onaangename gevoel weder opwekte, en zonder te +letten op den lichten blos der Koningin, ging hij voort: »Van Octavia +zeide hij, dat zij de rechte weg was geweest, die tot tevredenheid +leidt, en die hen, die zich daarmede vergenoegen, bij goden en menschen +aangenaam maakt.”</p> + +<p>»Waarom vergenoegde hij er zich dan met mede?” vroeg de Koningin +driftig.</p> + +<p>»In de school van Fulvia,” antwoordde de Romein, »werd tevredenheid het +allerlaatste onderwezen. Gij weet dat die aan zijne natuur, die gij zoo +goed kent, vreemd is. Ook hebt gij zooeven gehoord hoe hij over rustige +dalen en den gulden middenweg denkt.”</p> + +<p>»Maar ik, wat ben ik voor hem geweest?” vroeg de Koningin <ins class="corr" id="corr144" title="Bron: n">in</ins> spanning.</p> + +<p>Lucilius zag een tijdlang nadenkend naar den grond, en gaf toen +aarzelend ten antwoord: »Gij verlangt het te hooren, en het bevel der +Koningin moet gehoorzaamd worden! U, gebiedster, noemde hij een heerlijk +overwinningsfeest waarop de gasten zich met kransen op het hoofd, vóór +den slag in weelde baden.”</p> + +<p>»En die verloren wordt,” voegde de koningin er op gedempten <span class="pagenum" title="265"> </span><a id="p_265"></a>toon bij. +»Die vergelijking is juist. Thans, na de nederlaag, zou het iets +tegenstrijdigs zijn, opnieuw een feestmaal aan te richten. Het treurspel +loopt ten eind; daar het satyrspel—zoo zeide hij immers?—reeds +vooraf is gegaan, zou de opvoering daarvan in dezen tijd slechts een +onaangename herhaling zijn. Trouwens, ééne zaak schijnt mij gewenscht: +een verzoenend slottooneel. Zoo gij denkt dat het in mijne macht +staat mijn gade terug te geven aan het leven, reken dan op mij. Het +overwinningsmaal, waarvan hij sprak, heeft lange jaren geduurd. Het +nagerecht zal kort zijn, maar ik ben bereid daarvoor te zorgen. Toen ik +hem een bezoek wilde brengen, heeft hij mij afgewezen. Op welke wijze +stelt gij u de toenadering voor?”</p> + +<p>»Ik geloof,” antwoordde Lucilius, »dat ik dat aan uwe vrouwelijke +fijngevoeligheid moet overlaten. Doch ik kom ook met een verzoek, en in +de vervulling daarvan ligt misschien reeds het antwoord opgesloten. +Eros, de trouwe lijfslaaf van Marcus Antonius, laat uwe majesteit +nederig verzoeken hem enkele oogenblikken gehoor te verleenen. Gij kent +den wakkeren knaap. Hij zou voor u, zoowel als voor zijn heer, het leven +laten, en hij.... Ik heb eens van uzelve gehoord wat Koning Antiochus +zeide: dat niemand groot was voor zijn lijfslaaf<ins class="corr" id="corr145" title="Bron: ...">....</ins> Zoo ziet dan ook +Eros de zwakheden en voorrechten van zijn heer van meer nabij dan wij, +en daarbij is hij verstandig. Antonius heeft hem sinds lang vrijgelaten, +en indien uwe Majesteit er niet tegen heeft den geringen man bij zich te +ontvangen....”</p> + +<p>»Laat hem komen,” antwoordde Cleopatra. »Wat gij van mij verlangt is +billijk. Ik weet helaas maar al te goed wat ik bij mijn vriend heb goed +te maken. Reeds vóór gij kwaamt bedacht ik mij juist, hoe ik een zijner +vurigste wenschen zou vervullen.”</p> + +<p>Hierop gaf zij den Romein zijn afscheid, en zag hem met gemengde +gewaarwordingen vertrekken. Het smachtend <ins class="corr" id="corr146" title="Bron: verlangeen">verlangen</ins> naar den man, +dien zij reeds zoo lang moest missen, was opnieuw in haar ontwaakt, en +toch klonken de grievende woorden, die hij omtrent haar had geuit, nog +bij haar na. Doch nauwelijks was de deur achter Lucilius gesloten, of de +hofmaarschalk meldde de komst van eenige afgevaardigden uit de leden van +het Museum.</p> + +<p>De geleerde heeren kwamen zich beklagen over het onrecht dat hun medelid +Didymus was aangedaan, en tegelijkertijd uiting geven aan hunne +gevoelens van trouw, ook in dezen tijd van druk. Cleopatra van hare +zijde betuigde hen hare hulde en verklaarde dat zij den ouden philosoof +reeds volkomen schadeloosstelling had aangeboden. Zij was in zekeren zin +een der hunnen. Zij wisten immers allen, dat zij van hare jeugd af aan +<span class="pagenum" title="266"> </span><a id="p_266"></a>hun streven geëerbiedigd en gedeeld had. Ten bewijze daarvan vereerde +zij aan de bibliotheek van het Museum de tweehonderd duizend boekdeelen +die uit Pergamus afkomstig waren, een der schoonste geschenken waarmede +Marcus Antonius haar ooit had verrast, en die zij tot nu toe aan hunne +boekerij slechts in bruikleen had afgestaan. Daardoor hoopte zij de +schade die tot haar leedwezen aan Didymus was toegebracht, weder goed te +maken, en tenminste gedeeltelijk het verlies te herstellen, dat de +beroemde bibliotheek van het Museum door den brand in het Bruchium +geleden had.</p> + +<p>De geleerden verwijderden zich met levendige dankbetuigingen en +verzekeringen van trouwe gehechtheid. Zij kende de meesten van hen +persoonlijk, en met de uitstekendste onder hen had zij dikwijls een +wedstrijd in scherpzinnigheid gehouden, tot genoegen en ten nutte van +beide partijen<ins class="corr" id="corr147" title="Bron: ,">.</ins></p> + +<p>De zon was reeds ondergegaan, toen een den vorigen dag aangekondigde +optocht der priesters van Serapis, den hoogsten god der stad, op de +Lochias verscheen. Begeleid door fakkel- en lantaarndragers, bewoog de +stoet zich langzaam in plechtige staatsie, voort. Overeenkomstig den +aard van Serapis, was daarbij veel dat aan den dood moest doen denken. +De Koningin was met de beteekenis van ieder beeld, iedere standaard, +iedere kist, iedere bijzonderheid van de muziek en het gezang vertrouwd. +Zelfs de afwisselende kleuren van het licht hadden een beteekenis, die +betrekking had op den kringloop van het worden en vergaan in het heelal +en in het menschelijk leven, en het grootsche slot van het eerebetoon, +dat de opname van de koninklijke ziel in het wezen der godheid, de +apotheose van de ziel des heerschers voorstelde, was wel geschikt het +hart te treffen. Onverwachts baadde de geheele stoet in een zee van +licht, en terwijl door dien lichtgloed de omvangrijke steenen massa van +het paleis, de zee met de schepen en masten die haar bedekten, en de +kust met zijn tempels, pylonen, obelisken en praalgebouwen werd +beschenen, vereenigde zich al de koren, begeleid door de klanken der +bazuinen, cymbalen en luiten tot één machtige hymne, welker tonen tot +aan den sterrenhemel en de open zee achter den vuurtoren doordrongen.</p> + +<p>Allerlei zinnebeeldige voorstellingen moesten doen denken aan den dood +en de opstanding, de nederlaag en een daarop volgende overwinning +door den bijstand van den grooten Serapis, en toen de fakkels zich +verwijderden en tegelijk met het gezang der priesters in het donker van +den nacht verdwenen, hief Cleopatra het hoofd omhoog, en het was haar +alsof de gelofte die zij zichzelve had gedaan, onder het zachte gezang +der grijsaards en het uitblusschen der flambouwen, de goedkeuring had +<span class="pagenum" title="267"> </span><a id="p_267"></a>verworven van den god, dien hare vaderen naar Alexandrië gebracht en +daar eer hadden doen bewijzen, opdat hij het wezen der Grieksche en +Aegyptische godheden in zich vereenigen zou.</p> + +<p>Nu moest haar grafmonument worden opgericht en wanneer het noodlot +het wilde, haar geliefde en haar zelve tot gezamentlijke rustplaats +strekken. Zij had uit de bittere woorden van Antonius, zoowel als uit +den blik en den klank der stem van Lucilius, begrepen, dat hij, evenals +den man aan wien haar hart ook nu nog met onverbrekelijke banden was +gehecht, haar aansprakelijk stelden voor Actium en de vernietiging van +zijn grootheid. Zij wist dat de wereld dat naspreken zou, maar die moest +leeren inzien dat, zoo het de liefde was geweest die den grootsten man +van zijn tijd roem en heerschappij had doen verliezen, deze liefde ook +den allerhoogsten prijs waard was geweest.</p> + +<p>Wat men haar zooeven in een zinnebeeld voor oogen had gesteld, dat het +voor het verdwijnende licht was weggelegd in nieuwen stralenden glans +weder op te gaan, dat wilde zij bedenken, ook dan als de beste uitslag +harer pogingen tot niets leidde dan om de glimmende vonken nog eens aan +te blazen en het uitdooven daarvan nog wat uit te stellen.</p> + +<p>Voor haar eigen persoon was er geen groote overwinning meer te behalen, +die den strijd zou zijn waard geweest. Toch mochten de wapenen niet +rusten tot het laatste toe, en mocht Antonius niet langer, als een +andere Timon, morrend en als een stuk wild dat in een strik gevangen +was, er bij nederliggen. Zij wilde het vuur zijner heldennatuur, dat +door de blinde liefde tot haar en door de macht der tooverkunst, +waarmede zij zijn wil gebonden had, met verstikkende asch was bedekt, +weder oprakelen en het dwingen, al was het maar tot een enkele laatste +opflikkering.</p> + +<p>Onder het luisteren naar de opstandingshymne der Serapispriesters, had +zij zichzelve de vraag gesteld: of het misschien niet mogelijk zou zijn +om aan Antonius, zoo deze tot nieuwe geestkracht ontwaakte, den zoon van +Julius Cæsar tot medestrijder te geven.</p> + +<p>Het is waar, zij had den jongeling anders wedergevonden dan zij had +gehoopt. Ofschoon hij zich eenmaal tot een stoute onderneming had laten +medesleepen, scheen het alsof al zijn kracht tot handelen daarmede +uitgeput was, want thans gaf hij zich geheel aan de jammerlijkste +liefdesmart over, en verdiepte zich in somber gepeins. Maar hij was dan +ook nog ziek. Als hij hersteld was zou hij weder ontwaken tot levendige +belangstelling in de gebeurtenissen, die zoo diep dreigden in te grijpen +<span class="pagenum" title="268"> </span><a id="p_268"></a>in zijn bestaan, en, even goed als de geringste slaaf, treuren over de +nederlaag bij Actium.</p> + +<p>Tot nu toe had hij alle berichten omtrent den slag, dien men hem +letterlijk had moeten opdringen, aangehoord met een onverschilligheid, +die alleen te verklaren en te vergeven was als men die aan zijn +verwonding toeschreef.</p> + +<p>Zijn gouverneur Rhodon had zooeven om een kort verlof verzocht en +daarbij opgemerkt, dat het in zijn afwezigheid Cæsarion niet aan +gezelschap zou ontbreken, daar hij <ins class="corr" id="corr148" title="Bron: Atyllus">Antyllus</ins> en eenige andere +jongelieden van zijn leeftijd verwachtte.</p> + +<p>De vensters van de ontvangzaal van den »Koning der koningen” waren +helder verlicht. Het was nog tijd hem op te zoeken en te doen begrijpen, +waarom het ook voor hem te doen was. O, indien het haar eens gelukte +zijns vaders geest bij hem wakker te maken! Indien eens die +strafwaardige aanslag op Barine een voorbode was geweest van toekomstige +heldendaden!</p> + +<p>Geen enkele ontmoeting met hem had haar nog aanleiding gegeven tot deze +verwachting, doch voor het moederhart wordt zelfs de ontgoocheling licht +een trap die tot nieuwe hoop leidt. Toen Charmion binnentrad om den +lijfslaaf van Antonius aan te dienen, beval zij dien te laten wachten, +en verzocht haar vriendin haar naar haar zoon te vergezellen. Op het +oogenblik toen zij de vertrekken naderden die Cæsarion bewoonde, klonk +de luide stem van Antyllus haar tegen door de breede open deur, waarvan +het voorhangsel slechts half toegeschoven was. Het eerste woord dat de +Koningin verstond, was haar eigen naam; daarom gaf zij hare gezellin een +wenk, en beiden bleven staan.</p> + +<p>Het onderwerp van het gesprek was alweder Barine. De zoon van Antonius +verhaalde wat hij door Alexas had gehoord. Cleopatra, had de Syriër +beweerd, was van plan geweest de jonge vrouw naar de steengroeven of in +verbanning te zenden, en Dion zwaar te straffen; doch nu waren beiden +ontsnapt. De epheben hadden zich als verraders gedragen, want zij hadden +de partij van hun vijand gekozen. Maar dat was daaraan toe toe te +schrijven, dat men hem nog niet met het jongelingsgewaad had bekleed. +Hij hoopte zijn vader daartoe te bewegen indien deze maar eerst weder +van zijn beklagenswaardige menschenschuwheid verlost was. Dan moest men +hem ook overreden zelf voor de vervolging der gevluchten te zorgen. »En +dat zal niet moeilijk gaan,” riep hij overmoedig uit, »want de oude man +weet wat schoon is, en heeft zelf reeds een oog op de zangeres geworpen. +Doch als zij haar vangen, dan sta ik u overigens voor niets in, gij +»Koning der koningen”—want ondanks zijn grijzen baard steekt hij ons +allen bij de vrouwen nog de <span class="pagenum" title="269"> </span><a id="p_269"></a>loef af, en voor Barine—dat hebben wij +immers gehoord—begint een man eerst iets waard te worden, wanneer zijn +haar gaat dunnen. Ik heb aan den trawant Derketaeus opgedragen al zijne +lieden uit te zenden om haar te zoeken; die is zoo slim als een vos, en +de gerechtsdienaars moeten hem gehoorzamen.”</p> + +<p>»Als ik hier maar niet moest liggen als een doode ezel,” zuchtte +Caesarion, »dan zou ik haar wel vinden. Nacht en dag denk ik aan haar. +Al mijn geld zou ik willen geven om haar te vervolgen. Gisteren heb ik +ook den zaakwaarnemer Seleukus laten komen. Waartoe ben ik anders de +zoon mijner moeder? Doch die kleine, dikke man is de eerlijkste niet. +Hij wil wel-is-waar, nog niet toeslaan, maar toch moet er geld genoeg +zijn. In den Delta, op de grens van Syrië, heeft de Koningin millioenen +in het zand verstopt. Ik hoor dat men daar bezig is een vierkante kuil +te graven, of iets dergelijks om daarin de vloot te verbergen. Ik heb +dat onzinnige plan maar half begrepen. Ik had voor dat geld honderden +speurhonden kunnen laten werken. Zoo worden de talenten weggeworpen, en +voor den eigen zoon blijft de kas gesloten. Maar ik zal wel iemand +vinden om die voor mij te openen! Ik moet het geld hebben, al kost het +ook de kroon. Het klinkt mij altijd als spot in de ooren, als zij mij +»Koning der koningen” noemen. Ik deug niet voor de heerschappij! +Buitendien, eer ik den troon werkelijk bestijg, zal hij mij reeds +ontnomen zijn. Wij hebben de nederlaag geleden, en indien het ons gelukt +vrede te sluiten, waardoor wij het leven en maar weinig meer behouden +mogen, dan moeten wij het daarmede doen. Ik voor mij ben tevreden +met een landgoed aan het water, geld genoeg, en daarbij Barine. Wat +gaat dit Aegypte mij aan? Als Caesars zoon zou ik over Rome kunnen +gebieden,—doch de goden wisten wat zij deden, toen zij mijn vader +ingaven mij te onterven. Om de wereld te regeeren, moet men een minder +sterke behoefte aan slaap hebben. Eigenlijk—dat weet gij wel—voel ik +mij altijd moede, zelfs wanneer ik gezond ben. Men moet mij met vrede +laten! Uw vader, Antyllus, legt immers ook de wapenen neder, en laat de +dingen gaan zooals zij willen.”</p> + +<p>»Helaas ja!” riep Antonius' zoon wrevelig. »Maar wacht slechts! De +sluimerende leeuw zal weder ontwaken, en als hij zijn tanden en klauwen +gebruikt....”</p> + +<p>»Dan loopt mijn moeder weg, en uw vader haar achterna,” hernam Caesarion +met een diep weemoedigen, niets minder dan honenden glimlach. »Alles is +nu ook verloren. Maar Rome laat de overwonnen koningen en koninginnen in +het leven. Men zal Caesars zoon niet bij een triomftocht aan de Quiriten +vertoonen. Daarvoor gelijk ik te veel op mijn vader. Er zou een oproer +<span class="pagenum" title="270"> </span><a id="p_270"></a>komen, zegt Rhodon, indien ik op het Forum verscheen. Als ik daar nog +eens kom—dan zal het zeker niet zijn bij den zegevierenden intocht van +Octavianus, want voor deze soort van schande ben ik niet gemaakt. Zij +zou mij doen stikken, en eer ik een ander het genoegen gunde, Cæsars +zoon achter zich aan te sleepen, om zijn eigen roem te verhoogen, zou +ik aan mijn toch niet overheerlijk leven op goede Romeinen-manier tien- +neen honderdmaal een eind maken. Wat is er eigenlijk zoeter dan een +vaste slaap, en wie stoort of wekt mij, wanneer de dood zijn toorts +voor mij uitbluscht? Maar nu blijft mij ten minste het ergste bespaard, +zou ik denken. Alles wat men mij nog meer zou kunnen aandoen, zal mijn +kracht niet te boven gaan. Zoo iemand geleerd heeft zijn wenschen te +matigen, dan ben ik het. Den »Koning der koningen” en mederegent der +groote Koningin werd zijn leven lang tevredenheid ingeprent. Wat moest +ik zijn, en wat ben ik?—Doch ik klaag niet, en zal ook niemand +beschuldigen. Wij behoeven <ins class="corr" id="corr149" title="Bron: Octovianus">Octavianus</ins> niet te roepen, en is hij er +eenmaal, dan mag hij nemen wat hij wil, indien hij mijne moeder, de +tweelingen en den kleinen Alexander, die mij allen lief zijn, maar laat +leven; en indien hij mij het landgoed waarvan ik sprak—met vischrijke +vijvers als hoofdvoorwaarde—als mijn eigendom toebedeelt. Den gewonen +burger Cæsarion, die zich den tijd verdrijft met hengelen, en met de +boeken die hij gaarne leest, zal men licht veroorlooven zich een vrouw +te kiezen naar zijn eigen smaak, en van hoe geringer afkomst zij is, +zooveel te zekerder krijg ik de toestemming van mijn Romeinschen voogd.”</p> + +<p>»Weet gij wat, Cæsarion,” viel hier de losbandige zoon van Antonius hem +in de rede, en strekte daarbij, op zijn rustbank liggende, zijn beenen +verder uit, »zoo gij niet »de Koning der koningen” waart, dan zou ik +lust hebben u een nietswaardige, flauwe knaap te noemen. Wie het geluk +heeft de zoon van Julius Caesar te zijn, moest dat niet zoo schandelijk +vergeten. Bij al dat jammeren van u is mij de gal overgeloopen. Bij den +Hond! Het was een van mijn domste streken, om u bij die zangeres te +brengen! Mij dunkt dat er nu voor den »Koning der koningen” wel wat +anders te bedenken valt! Daarbij geeft Barine evenveel om u als de +laatste meerval dien gij gevangen hebt. Dat heeft zij u duidelijk genoeg +getoond. En dan, laat ik u nog eens zeggen: als het Derketaeus gelukt de +schoone op te sporen, die u het verstand doet verliezen, dan zal zij u +daarom nog lang niet volgen naar uw ellendig landgoed, om de visschen, +die gij met hengelen vangt, voor u te koken<ins class="corr" id="corr150" title="Bron: ,"></ins>; want als wij +haar weder hier hebben, en mijn vader slechts een hand naar haar +uitsteekt, dan zou al uwe moeite vergeefsch zijn. Hij <span class="pagenum" title="271"> </span><a id="p_271"></a>heeft die blonde +harten-veroveraarster immers slechts tweemaal gezien, en de tijd ontbrak +hem haar nader te leeren kennen; doch zij behaagde hem, en als ik hem +aan haar herinner, wie weet wat er dan gebeurt?”</p> + +<p>Op dit oogenblik gaf Cleopatra haar vriendin een wenk, en met gebogen +hoofd keerde zij naar hare vertrekken terug. Eerst dààr verbrak zij het +stilzwijgen, en zeide: »Gesprekken afluisteren, Charmion, is zeker een +Koningin niet waardig, doch als alle luisteraars zulke pijnlijke dingen +te hooren kregen als ik, dan behoefde men niet meer te letten op de +reten der deuren en sleutelgaten. Vóór ik Eros ontvang, moet ik eerst +tot mijzelve komen. En nu nog één ding! Is de schuilplaats van Barine +veilig?”</p> + +<p>»Ik ken die niet, maar Archibius zegt van ja.”</p> + +<p>»Goed. Zij wordt ijverig genoeg gezocht, zooals gij hebt gehoord, en men +mag haar niet vinden. Het verheugt mij dat zij het niet was, die den +knaap tot zich lokte. Waartoe kan het jaloersche hart ons niet brengen? +Had ik haar hier, dan zou ik haar, ik weet niet wat willen toestaan, ter +wille van Antonius en mijn valschen argwaan. En te denken dat Alexas +haar—en zonder uwe tusschenkomst zou dat geschied zijn—naar de +steengroeven had willen zenden! Het is een vreeselijke waarschuwing +om op onze hoede te zijn. Voor wien? Altijd het eerst voor onze eigen +zwakheid. Dit is voor mij een dag van nieuw inzicht. Een edel doelwit; +doch op den weg daarheen worden de voeten ten bloede toe opengereten en +het hart,—ach Charmion, dat arme, zwakke, ontgoochelde hart!”</p> + +<p>Zij zuchtte diep, en liet het hooft rusten op haar arm, die op een +naast haar staande tafel steunde. Dat glimmende, fraai gevlamde blad +van thyahout had een even groote som gekost als een groot landgoed; de +edelsteenen der ringen en banden aan haar handen en armen, zooveel als +een vorstendom. Dat kwam haar nu in de gedachte, en in een opwelling van +toornigen weerzin zou zij al die kostbare nietigheden liefst ver van +zich af, in de zee of in de vernielende vlammen geworpen hebben.</p> + +<p>Zij zeide tot zichzelve dat zij zich gaarne als een bedelares met het +gerstebrood van Epicurus tevreden zou stellen, indien zij daarvoor haar +zoon, al was het slechts de gezindheid van den lichtzinnigen dwarrelwind +Antyllus, had kunnen inblazen. Voor zóó machteloos, zóó onbeduidend +hadden hare ergste vermoedens Cæsarion niet gehouden. Zij kon het op de +rustbank niet meer uithouden, en terwijl zij met neergebogen hoofd een +terugblik op het verleden wierp, riep de aanklager in haar eigen borst +haar toe, dat zij nu maaide, wat zij had gezaaid. Zij had de ontwakende +wilskracht van den knaap tegengegaan, <span class="pagenum" title="272"> </span><a id="p_272"></a>onderdrukt, om hem gehoorzaamheid +te leeren. Zij had alle pogingen van zijn kunnen en streven in wijderen +kring weten te weerhouden. Dat was trouwens niet gebeurd zonder dat zij +daarvoor menig voorwendsel had gevonden. Waarom zou haar zoon niet het +stille geluk mogen smaken, dat zij in den Epicuristentuin te Kanopus had +gekend? En was de eisch dat, wie eens zou moeten bevelen, eerst zelf +moest leeren gehoorzamen, dan niet op oude ervaringen gegrond?</p> + +<p>Deze dag was echter aan afrekening en opheldering gewijd, en voor het +eerst vond zij den moed zichzelve te bekennen, dat haar eigen brandende +eerzucht bij de opvoeding van Cæsarion had voorgezeten. Zij had niet uit +koele berekening zijn aanleg onderdrukt. Het was haar alleen aangenaam +geweest hem zoo zonder wenschen te zien opgroeien. Zij had den droomer +rust gegund, zonder hem wakker te maken. Hoe dikwijls had zij zich +verheugd in de zekerheid, dat deze zoon, aan wien Antonius bij zijn +zegepraal over de Parthen den titel van mede-regent had gegeven, zich +nooit zou verzetten tegen de voogdij zijner moeder. Het welzijn van +den Staat was toch in hare bekwame hand veiliger dan in die van een +onervaren knaap. En dan het trotsche gevoel van haar macht! Haar hart +zwol daarbij op. Zoolang zij leefde, wilde zij Koningin zijn! De +heerschappij aan een ander, wie dat ook zijn mocht, af te staan, scheen +haar onmogelijk. Thans wist zij hoe weinig haar zoon naar zulke hooge +dingen streefde. Haar hart kromp ineen. Het woord: »gij maait wat gij +hebt gezaaid” liet haar geen rust, en waar zij ook rondzag in haar +vroeger leven, overal ontdekte zij de vrucht van het zaad, dat zij zelf +in den bodem had gelegd. Het veld droeg den last der onheilvolle halmen. +Het was rijp voor den maaier. Doch eer deze de zeis opnam, moest het +recht van den bezitter verzekerd zijn. Gorgias moest met het bouwen der +graftombe haast maken, want het einde zou niet lang meer op zich laten +wachten. Hoe zij aan dat einde een waardigen vorm moest geven, indien de +overwinnaar haar geen andere keus liet, dat had zooeven de zoon, over +wien zij zich schaamde, haar voorgeschreven. Den diepsten smaad te +dragen met het geduld dat zijn moeder hem had ingescherpt, dat verbood +hem ten minste het edele bloed van zijn vader.</p> + +<p>Het was reeds laat, toen zij den lijfslaaf van Antonius bij zich +toeliet. Doch voor haar moest de werkzaamheid voor den nacht nog pas +beginnen. Als hij weg was, dan moest zij nog uren lang arbeiden met de +bevelhebbers van het leger, de vloot en de vestingwerken. Daarbij moest +zij voortgaan, door middel van hartroerende brieven, bondgenooten te +werven.</p> + +<p>Daar kwam Eros, de lijfslaaf van Antonius, binnen. Bij dit <span class="pagenum" title="273"> </span><a id="p_273"></a>wederzien +vulden zich zijn trouwe oogen met tranen. Het verdriet had wel is waar +zijn aardig rond gezicht niet aan volheid doen verliezen, maar de +uitdrukking van een schalksche, vaak overmoedige vroolijkheid had plaats +gemaakt voor een weemoedigen trek om den mond, en zijn blond haar begon +al grijs te worden.</p> + +<p>Het bericht van Lucilius, dat Cleopatra er in bewilligde zijn heer weder +te ontmoeten, was voor hem geweest als het doorbreken van de zon na +lange duisternis. In zijn oogen moesten allen, niet alleen zijn heer, +zich buigen voor de macht der Koningin. Hij had het bijgewoond hoe +Antonius te <ins class="corr" id="corr151" title="Bron: Tarsun">Tarsus</ins> uitgevaren was tegen de Aegyptische slang, die hij +voor haar twijfelachtige gezindheid jegens hem, haar ouden vriend, +en omtrent de zaak van Caesar, zou laten betalen, betalen dat de +schatkamers aan den Nijl er zoo mager van zouden worden als een leege +wijnzak,—en slechts enkele uren later, was hij haar weder met lichaam +en ziel toegedaan geweest. Zoo was het altijd gegaan, tot aan den +dag van Actium toe. Nu was er niets meer te verliezen; maar wat kon +Cleopatra zijn heer niet schenken en toestaan? Hij dacht daarbij slechts +in het voorbijgaan aan de goede jaren, toen zijn gezicht zoo dik en +rond geworden was, en iederen dag oogen en ooren, verhemelte en neus te +gast waren gegaan, terwijl ook de nieuwsgierigheid werd bevredigd door +allerlei vermaken en vertooningen, op een wijze zooals de wereld nooit +weder zien zou. Indien dat alles—al ware het in bescheidener vorm—zich +herhalen wilde, des te beter! Datgene waarom het hem hoofdzakelijk, ja +bijna alléén was te doen, was zijn heer te verlossen uit deze droevige +eenzaamheid en van dat akelige wereldverachters-bestaan, dat zoo slecht +bij hem paste.</p> + +<p>Cleopatra had hem ongeveer twee uren laten wachten, doch hij zou graag +nog driemaal zoo lang in het voorvertrek vliegen gevangen hebben, +wanneer zij dan had kunnen besluiten zijn raad te volgen. Die was +werkelijk de aandacht waard, en Eros hield hem niet vóór zich. Hoe +Antonius de verschijning van Cleopatra zelve opnemen zou, kon niemand +weten. Daarom sloeg hij voor, dat zij Charmion zou zenden, en wel +vergezeld van haar slimme gebochelde kamervrouw, aan wie de imperator +zelf den naam Aisopion gegeven had. Hij was Charmion altijd genegen +geweest, en de bruine dienares kon hij niet aanzien zonder met haar te +schertsen. Als zijn heer nu maar eerst weder eens aan een ander dan +alleen aan hem, Eros, een vroolijk gezicht had getoond, en daarbij had +ondervonden, hoe veel meer goed het doet te lachen dan somber voor zich +heen te staren en te morren, dan zou er al zóóveel gewonnen zijn. Het +overige zou Charmion wel gedaan krijgen, wanneer zij hem <span class="pagenum" title="274"> </span><a id="p_274"></a>slechts +vriendelijke woorden van de Koningin mocht overbrengen.</p> + +<p>Tot zoover had Cleopatra hem laten voortspreken, doch toen zij het +vermoeden uitte, dat de radde tong van een slavin maar weinig zou kunnen +veranderen aan de ernstige zwaarmoedigheid van een door tegenspoed +getroffen man, maakte Eros een gebaar met zijn breede, korte hand, en +zeide: »Moge de goddelijke Majesteit een gering man zijn openhartigheid +vergeven, maar voorname lieden geven onwillekeurig aan een van onzen +stand veel te zien, wat zij voor huns gelijken verbergen. Alleen aan +den allerhoogste en geringste, aan de godheid en den slaaf, toonen de +grooten zich onvermomd zooals zij zijn. Men mag mij de ooren afkappen, +wanneer die menschenhaat en zwaarmoedigheid zoo diep gaan bij den +imperator. Dat is alles een vertooning, waarin hij behagen schept. Gij +weet nog wel, hoe gaarne hij in beter dagen zich als Dionysos vertoonde, +en met welk een wegslependen vroolijken overmoed hij de rol van dien god +speelde. Nu verbergt hij zijn waar en opgeruimd gelaat onder het masker +van menschenschuwe mijmerij, omdat het hem toeschijnt zoo slecht te +passen voor dezen tijd van jammerlijke ellende. Het is waar, menigmaal +geeft hij iemand dingen te hooren, die hem een rilling op het lijf +jagen, en ook zit hij dikwijls in zichzelf gekeerd stil te peinzen. Maar +dat duurt nooit lang, wanneer wij alleen zijn. Kom ik met een recht +grappig verhaal aan, en legt hij mij niet dadelijk het zwijgen op, dan +kunt gij er op aan, dat hij mij met een nog koddiger overtroeft. Onlangs +herinnerde ik hem aan die vischvangst, waarbij uwe Majesteit door den +duiker een gezouten haring aan zijn hengelhaak had laten binden. Toen +hadt gij hem moeten hooren lachen en uitroepen, welk een kostelijke +tijd dat was geweest! De edele Charmion behoeft hem dien slechts weder +te binnen te brengen en Aisopion het met iets geestigs te kruiden. Ik +geef ook mijn neus er voor—hij is wel klein, maar ieder geeft dáárom +toch het meeste—als zij hem er niet toe brengen om dat afschuwelijke +kraaiennest, midden in de zee, te verlaten. Zij moeten ook spreken van +de tweelingen en van den kleinen Alexander; want als dat mij veroorloofd +is, dan wordt zijn voorhoofd het spoedigst weder glad. Hij zelf spreekt +nog dikwijls met Lucilius en zijn andere vrienden van zijn grootsch plan +om een machtig rijk van het Oosten te stichten, met Alexandrië tot +hoofdstad. Zijn krijgsmansbloed is dan ook nog niet tot rust gekomen. +Onlangs moest ik zelf den krommen Perzischen sabel slijpen, dien hij +hier zoo gaarne draagt. Men kan niet weten, zeide hij, waarvoor die nog +dienen kan. En toen zwaaide hij dien met zijn sterken arm. Bij den Hond! +De kracht van drie jongelingen steekt nog in dezen grijzenden <span class="pagenum" title="275"> </span><a id="p_275"></a>reus. Als +hij maar eerst weder bij u is, en onder zijn krijgslieden en paarden, +dan wordt alles nog goed.”</p> + +<p>»Laat ons dat hopen,” antwoordde zij vriendelijk, en beloofde hem zijn +raad te zullen volgen.</p> + +<p>Toen Iras, die Charmion in den dienst opgevolgd was, de Koningin na +vele uren arbeid ter ruste bracht, vond zij haar stil en bedroefd. +In gedachten verzonken liet zij zich de handreikingen van haar +vertrouweling welgevallen. Nadat zij zich reeds op hare legerstede had +gelegd, verbrak zij het stilzwijgen, en zeide: »Dat was een moeilijke +dag, meisje, en toch bracht hij mij niets dan de bevestiging van een +oude, misschien de alleroudste les: Ieder maait alleen, wat hij heeft +gezaaid. De kiem die voortkomt uit het koren, dat gij in de aarde hebt +gelegd, laat zich wel vertreden, doch geene macht ter wereld kan den +zaadkorrel dwingen zich anders te ontplooien en een andere vrucht voort +te brengen, dan de natuur daaraan voorgeschreven heeft. Mijn zaad was +slecht. Dat wordt mij nu, in den oogsttijd, duidelijk. Maar toch zullen +wij ook nog een handvol goede tarwekorrels in de schuur bergen. Daarom +moeten wij daarvoor zorgen zoolang het nog tijd is.</p> + +<p>»Morgen vroeg zal ik met Gorgias spreken. Als er iets te bouwen viel, +hebt gij altijd goeden smaak getoond en ons dikwijls op een nieuwe +gedachte gebracht. Wanneer Gorgias ons de plannen voor de graftombe +voorlegt, dan moet gij ze mede bespreken. Daarop hebt gij recht, want +zoo ik mij niet vergis, zullen weinig menschen het voltooide monument +trouwer bezoeken dan mijne Iras.”</p> + +<p>Het meisje sprong op, en terwijl zij hare hand als tot een eed in de +hoogte stak, riep zij: »Op mijn bezoek zal uw grafteeken te vergeefs +wachten;—uw einde zal ook het mijne zijn.”</p> + +<p>»Daarvoor mogen de goden uwe jeugd bewaren,” viel de Koningin haar op +een toon van ernstige afkeuring in de rede. »Nog leven wij, en willen +wij strijden.”</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="276"> </span><a id="p_276"></a></p> + +<h2><a id="NEGENTIENDE_HOOFDSTUK"></a>NEGENTIENDE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>De nacht bracht Cleopatra weinig slaap. De eene herinnering had zich aan +de andere geschakeld, en de overwegingen waren elkander opgevolgd. Wat +zij den vorigen dag besloten had, was het rechte. Heden moest met de +uitvoering er van reeds een aanvang gemaakt worden. Wat er nu ook mocht +komen, zij was op alles voorbereid.</p> + +<p>Eer zij aan den arbeid ging, liet zij nog eens den bemiddelaar uit Rome +bij haar toe, en Timagenes nam bij dit onderhoud alles te baat wat hij +aan welbespraaktheid en overredingskunst, geest en scherpzinnigheid +bezat. Hij beloofde aan Cleopatra ook weder het leven en de vrijheid, en +aan hare kinderen den troon; daar hij echter volhield dat de uitlevering +of de dood van Marcus Antonius de eerste voorwaarde voor alle verdere +overeenkomsten was, bleef zij standvastig, en de onderhandelaar verliet +haar, teleurgesteld en zonder eenige toezegging te hebben ontvangen.</p> + +<p>Na zijn vertrek zag de Koningin met Iras de plannen voor de graftombe +in, die Gorgias had gebracht, doch de diepe aandoeningen harer ziel +verhinderden haar de volle aandacht daaraan te schenken, en zij verzocht +hem er nog eens mede terug te komen. Toen zij alleen was, zocht zij de +brieven op, die Cæsar en Antonius haar indertijd geschreven hadden. +Hoe fijn, hoe verstandig en liefdevol waren de eerste, hoe gloeiend +overstroomend van liefde, en toch waar gevoeld, die van den sterken +veldheer, die als redenaar een geheele volksmenigte kon meesleepen, en +dien hare teere vrouwenhand geleid had, waarheen zij wilde.</p> + +<p>Haar hart klopte sneller als zij aan het wederzien dacht, dat nu weldra +volgen zou, want Charmion was met de Nubische naar hem toe gegaan om +hem uit te noodigen zich weder met haar te vereenigen. Zij waren +reeds eenige uren weg geweest, <span class="pagenum" title="277"> </span><a id="p_277"></a>en zij wachtte met toenemend ongeduld +hare terugkomst af. Zij had hem tot zich geroepen voor den laatsten, +gemeenschappelijken strijd. Dat hij komen zou, daaraan twijfelde zij +geen oogenblik. Als het haar dan nog eens gelukken mocht, zijn ouden +moed te doen herleven! Wie zóó innig verbonden waren, moesten ook als de +overwinning hen onthouden werd, vast met elkander vereenigd en in den +laatsten strijd samen bezwijken en sterven.</p> + +<p>Op dit oogenblik werd Archibius aangediend. Het gaf haar rust juist +nu dat trouwe gelaat weder te zien, dat zoo velen van de beste +herinneringen bij haar wakker riep.</p> + +<p>Zij legde dan ook zonder voorbehoud haar geheele ziel voor hem open, +verzekerde dat zij nooit of nimmer zichzelve bezoedelen zou met het +verraad van haar geliefden gade, en dat zij besloten was te sterven op +een wijze, die haar naam waardig was. Toen Archibius dat hoorde, richtte +hij zich op, alsof hij zich verjongd gevoelde, en in zijn blik las zij +zijn goedkeuring.</p> + +<p>Vóór zij haar verzoek had gedaan dat hij de leiding en opvoeding harer +kinderen op zich zou nemen, sloeg hij uit eigen beweging voor aan hen +zijn beste krachten te wijden. Hij juichte het denkbeeld toe om den +tuin van Didymus te verbinden aan de Lochias, en dien af te staan ten +gebruike van de jeugd. Dat zij besloten had een grafmonument te laten +oprichten, wist hij reeds door zijn zuster. Het was te hopen, zeide hij, +dat het eerst vele jaren later voor haar geopend zou worden.</p> + +<p>Daarop schudde zij weemoedig het hoofd, en riep uit: »Ik wenschte dat +ik in ieder gelaat zoo goed kon lezen als in het uwe! Zoo iemand, dan +wenscht mijn Archibius mij een lang leven toe; doch hij is even wijs +als trouw, en verliest daarom niet uit het oog dat het aardsche bestaan +in geenen deele louter geluk is. Daarbij zegt hij ook tot zichzelven: +deze Koningin en vrouw, die mijn vriendin is, staan dingen te wachten, +die het misschien geraden doen zijn gebruik te maken van het groote +voorrecht dat de goden aan de stervelingen geschonken hebben, om wanneer +het hen beter voorkomt, vrijwillig af te treden van het schouwtooneel +des levens. Laat zij daarom die graftombe doen oprichten!—Heb ik goed +gelezen in het oude, welbekende boek?”</p> + +<p>»In het algemeen ja,” antwoordde hij ernstig. »Maar op die bladzijden +staat ook te lezen, dat het een groote vorstin en trouwe moeder eerst +dan veroorloofd is, de laatste reis te ondernemen, waarvan geen +terugkeeren is....”</p> + +<p>»Wanneer,” viel zij hem in de rede, »een smadelijk einde, als <span class="pagenum" title="278"> </span><a id="p_278"></a>een +afschuwelijke zwerm sprinkhanen de lucht verduisterend en het veld +verwoestend, dreigt te vallen op het vriendelijk begin, het schitterend +midden, en het rampzalig slot. Ik weet het, en zal daarnaar handelen.”</p> + +<p>»En,” voegde Archibius er bij, »gij zult ook aan dit slot, +overeenkomstig uwe natuur, een waarlijk koninklijken vorm geven. +Onderweg, dicht bij den Choma, ontmoette ik mijn zuster. Gij hebt haar +naar uw gemaal gezonden. Hij zal de aangeboden hand grijpen. Nu hij +alles op het spel moet zetten of ten onder gaan, zal de afstammeling van +Herakles zijn oude heldenkracht nog eens toonen. Wie weet of hij niet, +aangevuurd door de toespraak en het voorbeeld zijner geliefde, het +vijandige noodlot dwingt hem opnieuw gunstig te zijn.”</p> + +<p>»Het noodlot gaat zijn gang,” sprak Cleopatra met overtuiging. »Maar +Antonius moet mij helpen, om het hinderpalen in den weg te leggen, +en zijn arm is sterk genoeg om geheele rotsmassa's weg te slingeren, +wanneer het hem behaagt zijn reuzenkracht te gebruiken.”</p> + +<p>»En indien uw verheven geest de paden voor hem effent, dan, +gebiedster....”</p> + +<p>»Ook dan is de slotsom der tragedie de dood, en die van ieder tooneel +afzonderlijk: mislukking. Was het geen stout en veelbelovend denkbeeld, +om de vloot van de landengte naar de Arabische zee te brengen? Ook de +mannen van het vak hechtten er hunne goedkeuring aan, en toch bleek +het onuitvoerbaar te zijn. Het noodlot zelf heeft het graf daarvoor +gegraven. En daarbij, die verschrikkelijke voorteekenen vóór en na +Actium, en de sterren, de sterren! Alles wijst op een spoedigen +ondergang, alles! Ieder uur brengt de tijding dat weder een vorst +of bevelhebber afvallig is geworden. Thans overzie ik, als van een +wachttoren, alles wat er is opgegroeid uit het zaad, dat ik gezaaid heb. +Looze aren of giftkorrels, overal waar ik rondzie. En toch! Gij die mijn +leven kent, van het begin af aan,—zeg mij, moet ik mijn aangezicht met +schaamte bedekken, wanneer de vraag oprijst wat Cleopatra getoond heeft +aan geest en gaven, aan vlijt en geneigdheid tot het goede?”</p> + +<p>»Neen, gebiedster, duizendmaal neen.”</p> + +<p>»En toch zijn de vruchten aan iederen boom, dien ik heb geplant, ontaard +en bedorven. Cæsarion kwijnt weg, reeds in den bloei zijns levens,—door +wiens schuld, weet ik maar al te goed. De opvoeding der andere kinderen +wilt gij nu op u nemen. Daarom is het nu aan u te bedenken wat mij tot +hiertoe heeft gebracht, en hoe hun scheepje behoed kan worden voor +afdwalen en schipbreuk lijden.”</p> + +<p>»Laat mij hen opvoeden tot menschen,” hernam Archibius <span class="pagenum" title="279"> </span><a id="p_279"></a>ernstig, <ins class="corr" id="corr152" title="Niet in Bron.">»</ins>en hen +bewaren voor den wensch de goden op zijde te streven. Uit de eenvoudige +Cleopatra in den Epicuristentuin, die de wellust der goeden en wijzen +was, zijt gij de »nieuwe Isis” geworden, tot wie de menigte, bedwelmd en +verblind, oogen en handen ophief. Wij moeten de tweelingen Helios en +Selene, de zon en de maan, weder van den hemel op de aarde terugbrengen; +zij moeten menschen, Grieken worden. Ik wil hen overplanten, niet in den +tuin van Epicurus, maar in een anderen, waar een strengere lucht waait. +Aan de poort daarvan mag niet te lezen staan: <ins class="corr" id="corr153" title="Niet in Bron.">»</ins>Hier is het hoogste goed +het genot,” maar: »dit is een worstelschool voor het karakter.” Wie dien +tuin verlaat, mag daaruit niet het streven naar geluk en welzijn +medenemen, maar een onwrikbare zedelijke gezindheid. Uwe kinderen zijn, +evenals gij, geboren in het morgenland, waar men het ontzettende, het +bovenmenschelijke, het overdrevene liefheeft. Als gij hen aan mij +toevertrouwt, dan moeten zij leeren zich binnen de perken te houden. +Aan het roer behoort de zedelijke ernst te staan, die de vroolijke +levenslust van ons volk niet buitensluit; de gematigdheid, het edelste +voorrecht der Grieken-natuur, de zeilen te hijschen.”</p> + +<p>»Ik begrijp u,” zeide Cleopatra, en boog het hoofd. »Met datgene, wat +gij tot heil mijner kinderen wilt doen dienen, houdt gij hunne moeder +voor oogen wat haar heeft ontbroken. Juist omdat het haar ontbrak, +gelooft gij dat haar vaartuig schipbreuk heeft geleden, en misschien +hebt gij gelijk. Ik weet dat gij reeds lang hebt gebroken met de +leerstellingen van Epicurus en met die der Stoa tegelijkertijd, en dat +gij, met een ernstig doel voor oogen, uw eigen weg zoekt. Mij hebben de +stormen des levens mijlen ver weggevoerd van de rust in den tuin, waar +wij streefden naar het reinste genot. Nu heb ik de gevaren leeren kennen +die dengenen bedreigen, die in de gelukzaligheid het hoogste goed ziet. +Zij staat voor sterfelijke menschen te hoog, want te midden van het +bonte gewoel des levens blijft zij onbereikbaar voor hem, en toch staat +zij te laag om het doelwit van zijn worstelstrijd te zijn; daarvoor +bestaat wel een waardiger prijs. Maar één woord van Epicurus namen wij +beiden toch ter harte, en het is ons tot nu toe te pas gekomen; het is +dit: »de wijsheid kan geen kostelijker bijdrage verkrijgen voor het +geluk van het geheele leven, dan het bezit van vriendschap.”<ins class="corr" id="corr154" title="Niet in Bron.">”</ins></p> + +<p>Hierop stak zij hem de hand toe, en terwijl hij die ontroerd aan zijn +lippen bracht, ging zij voort: »Gij weet, ik ga den laatsten wanhopigen +strijd te gemoet—indien de goden het zoo beschikken, schouder aan +schouder met Antonius. Daarom is het mij niet gegeven uw opvoedingswerk +met aandacht te <span class="pagenum" title="280"> </span><a id="p_280"></a>volgen, maar toch wil ik medewerken tot het welslagen +er van. Wanneer de kinderen naar hunne moeder vragen, zult gij u geweld +moeten aandoen om niet te zeggen: »in plaats van te streven naar +smartelooze zielsrust, het edele genot, van Epicurus, dat haar eenmaal +als hoogste goed voorkwam, jaagde zij met een onverzadelijken begeerte +naar snel voorbij gaande genietingen; de vrouw uit het Oosten verspilde +roekeloos de schoone gaven van haar geest en de goederen haars volks, +omdat zij slaafsch gehoorzaamde aan de driften van haar hartstochtelijke +ziel.” Maar gij zult hen ook mogen antwoorden: »Het hart uwer moeder was +vol vurige liefde; zij verachtte al wat laag was, zij worstelde om het +hoogste te verkrijgen, en toen zij viel, verkoos zij den dood boven +schande en verraad.”<ins class="corr" id="corr155" title="Niet in Bron.">”</ins></p> + +<p>Hier hield zij op, want zij meende naderende voetstappen te hooren, en +riep angstig uit: »Ik wacht steeds vergeefs. Misschien kan Antonius zich +toch niet losmaken uit de armen der verlammende wanhoop. Mijn laatsten +strijd te strijden zonder hem, en terwijl toch zijn sombere, toornige, +eens zoo zonnige blik op mij rust—dat, Archibius, zou de grootste smart +van mijn leven zijn. Aan u, mijn vriend, die in mijn kinderhart de +liefde voor dezen man zaagt ontkiemen, mag ik het wel bekennen.... Doch +wat is dat?.... Een oproer?<ins class="corr" id="corr156" title="Bron: ...">....</ins> Is het volk opgestaan? Gisteren nog +hebben alle priesters, de geleerden van het Museum, de aanvoerders van +het leger mij van hun onveranderlijke trouw en liefde verzekerd. Dion +was een van de Macedonische leden van den Raad.... doch ik heb immers al +naar waarheid betuigd dat ik er nooit ernstig aan heb gedacht hem te +vervolgen, om dat geval met Cæsarion. Ik weet zelfs niet waar hij zich +tegenwoordig met zijn jonge vrouw bevindt en wil het ook niet weten. +Of zou de nieuwe belasting, het gebod de schatten van den tempel te +gebruiken, hen tot het uiterste drijven? Wat moet ik doen? Wij hebben +goud noodig om het hoofd te bieden aan den vijand, om voor troon, land +en volk de onafhankelijkheid te bewaren. Of zou men misschien uit +Rome?.... Het wordt ernst—het gedruisch komt nader.”</p> + +<p>»Laat mij gaan zien wat zij willen,” viel Archibius haar bezorgd in de +rede, en hij haastte zich naar de deur, maar juist werd zij geopend door +den hofmaarschalk, die haar toeriep: »Marcus Antonius nadert de Lochias, +en half Alexandrië volgt hem!”</p> + +<p>»De groote imperator komt terug,” klonk het, eer de hofmaarschalk nog +had uitgesproken, van de gebaarde lippen van den oppersten trawant, en +op hetzelfde oogenblik drong Iras hem voorbij en schreeuwde, buiten zich +zelve, haar gebiedster <span class="pagenum" title="281"> </span><a id="p_281"></a>toe: »Hij komt! hij is er al! Ik wist wel, dat +hij komen zou. Hoe juichen en jubelen zij! Verwijdert u, gij mannen! Als +het u goeddunkt, gebiedster, dan gaan wij van het terras van Berenice af +hem tegemoet. Hadden wij nu slechts....”</p> + +<p>»De tweelingen, de kleine Alexander!” viel Cleopatra in, doodsbleek en +met heesche stem. »Hunne feestkleederen aantrekken!”</p> + +<p>»Ga dadelijk naar de kinderen, Zoë,” voegde Iras aan dit bevel toe, +en klapte daarbij in de handen. Daarop richtte zij zich weder tot de +Koningin met het verzoek: »Houd u kalm, gebiedster, ik bezweer u, houd u +kalm! Er blijft ons altijd nog tijd genoeg over. Hier hebt gij reeds de +gierenkroon van Isis, en hier het andere. Zooeven is zijn lijfslaaf Eros +ademloos komen binnen loopen. Hij zeide dat de imperator als de nieuwe +Dionysos zou verschijnen. Het zou zijn heer zeker genoegen doen—maar +dat had hij hem niet opgedragen—als gij hem begroette als de nieuwe +Isis. Help mij, Hathor. Gij Nephoris, moet den hofmaarschalk zeggen +te zorgen dat de waaierdragers en de overige hofbedienden, vrouwen en +mannen, op hunne post zijn. Hier zijn de paarlen en diamanten snoeren +voor uw hals en borst. Voorzichtig met het gewaad! De doorzichtige zijde +is teer als een spinnerag, en als gij die scheurt... Neen, gij moogt +niet weigeren! Wij weten immers allen hoe het hem verblijdt als hij +zijne godin in goddelijke pracht en schoonheid terugziet!”</p> + +<p>Zonder verder te wederstreven, met gloeiende wangen en een kloppend +hart, liet Cleopatra zich het feestgewaad aandoen, dat met schitterende +paarlen en fonkelend edelgesteente was bezaaid. Het zou beter gepast +hebben bij haar gevoel en haar daarom liever zijn geweest, den +terugkeerende tegemoet te gaan in het eenvoudige donkere kleed, dat zij, +sedert haar tehuiskomst, alleen bij plechtige gelegenheden voor een +rijker had verwisseld; doch Antonius kwam als de nieuwe Dionysos, en +Eros wist wat zijn heer zou behagen.</p> + +<p>Acht vaardige vrouwenhanden, waarbij zich nog dikwijls de vlugge vingers +van Iras voegden, repten zich, en weldra kon het meisje haar den spiegel +voorhouden en haar uit den grond van haar hart toeroepen: »Als de uit +schuim geboren Aphrodite, en de gouden Hathor!”</p> + +<p>Terwijl Iras bezig was met het tooien van haar geliefde meesteres, had +zij haar eigen liefdesmart, haat en nijd vergeten, en midden onder de +drukke bedrijvigheid vond zij nog tijd tot een kort, innig gebed om +een gelukkigen afloop van deze ontmoeting. Daarop opende zij de breede +vleugeldeuren zoo wijd, alsof zij aan de vrome menigte in den tempel het +godenbeeld toonen moest, dat uit het Allerheiligste te voorschijn trad.</p> + +<p><span class="pagenum" title="282"> </span><a id="p_282"></a></p> + +<p>Een langgerekte kreet van verrassing en verrukking klonk haar tegen; +want buiten werd zij reeds opgewacht door het snel bijeengeroepen +gevolg, van den grijzen epistolograaf af, tot den jongsten page toe. +Feestelijk versierde vrouwen in den dienst van het paleis hieven den +langen, slependen mantel op, anderen in priestergewaad beproefden de +beweegbaarheid der ringen aan de staven van het sistrum, de mannen +en knapen schaarden zich naar rangorde in rijen, en de opperste +waaierdrager gaf het sein tot vertrek. Na eenige zalen en gangen te zijn +doorgegaan, kwam de stoet aan het eerste binnenplein, en besteeg daar +langs enkele trappen het breede terras bij den ingang, vanwaar men het +geheele Bruchium en den Koningsweg kon overzien, waarlangs de verwachte +komen moest.</p> + +<p>Uit de verte had het geschreeuw der menigte dreigend <ins class="corr" id="corr157" title="Bron: gegeklonken">geklonken</ins>, doch +nu kon men in het oorverdoovend geraas duidelijk alle welkomstgroeten +en kreten van vreugde, verrassing, goedkeuring, bewondering of hulde +onderscheiden, waaraan de taal der Hellenen en Aegyptenaren zoo rijk is. +Men kon alleen het midden en het eind van den optocht zien. Het begin +werd aan het gezicht onttrokken bij den Muzenhoek, waar hij zich +voortbewoog tusschen den Isistempel en het stuk grond van Didymus. Het +einde reikte altijd nog tot aan den Choma, vanwaar hij was vertrokken.</p> + +<p>Geheel Alexandrië scheen zich daarbij te hebben aangesloten. Groot en +klein, hoog en laag, oud en jong, kreupel en lam, mengden zich onder de +menigte, en lieten zich met wagens en paarden, lastdieren en karren als +door een woesten, naar het dal spoedenden <ins class="corr" id="corr158" title="Bron: bergstoom">bergstroom</ins> voortsleuren. +Hier hoorde men een luiden gil uit een omgevallen draagstoel, waarvan de +dragers waren ineengezakt, dáár schreeuwde een op den grond gevallen +kind, ginds hief een onder den voet geraakt hondje een erbarmelijk +gehuil aan. Zoo luid en sterk was het gejuich, dat het de fluiten en +tamboerijnen, de cymbalen en luiten der muziekkorpsen overstemde, +waardoor de naderende man, die een god moest voorstellen, gevolgd werd.</p> + +<p>Thans waren de eerste rijen van den stoet den Muzenhoek voorbij, en +werden van het terras af zichtbaar. Er was geen twijfel aan ter eere van +wien de optocht zich gevormd had, want de terugkeerende veldheer stak +hoog boven al de anderen uit. Van zijn gouden troonzetel af, die door +twaalf zwarte slaven op de schouders werd gedragen, groette hij met +zijn langen thyrsusstaf de jubelende menigte. Voor den bacchanten-stoet +die hem vergezelde, en achter de koren die hem volgden, liepen twee +olifanten, waartusschen als een lichte last iets zweefde dat met een +purperrooden doek bedekt, en daardoor niet herkenbaar <span class="pagenum" title="283"> </span><a id="p_283"></a>was. De optocht +was nu door de hooge poort gegaan, die gevormd werd door de pylonen, die +het paleis scheidden van den Koningsweg; en nu hield hij stil tegenover +het terras.</p> + +<p>Terwijl trawanten, Scythen en lijfwachten van alle kleuren, te voet en +te paard, de opdringende volksmassa, als vriendelijke vermaningen niet +hielpen, met geweld terugdreven, zag Cleopatra haar vriend van zijn +troon afdalen en een teeken geven aan den Indischen slaaf, die de +olifanten leidde. Het doek vloog op zijde, en de verbaasde omstanders +zagen een bloemruiker, zooals nog geen Alexandryn er ooit een had +gezien. Zij bestond uit geheele rozenstruiken, die één en al bloem +waren. De roode bloemen vormden een kring in het midden, de witte +omgaven dien als een breede, lichtere krans. Het geheele reuzenvoorwerp +rustte, als een ei in een dop, in een bloemdrager van palmwaaiers, die +het met bevallige golvingen als het ware omlijstten. Meer dan duizend +bloemen waren in dezen weergaloozen ruiker bijeen, en dit zeldzame +reuzengeschenk was geheel in overeenstemming met den gever.</p> + +<p>Hij ging te voet naar het terras, en zijn gestalte stak boven de bruine, +blanke en zwarte vrijen en slaven, die hem volgden, uit, evenals op de +gedenkteekenen der Pharao's het beeld van den heerscher dat der +onderdanen en vijanden in grootte overtreft.</p> + +<p>Zelfs op de allergrootsten zag hij neder, en de breedte van zijn +machtige schouders was in evenredigheid met zijne lengte. Een lang, +saffraankleurig, met goud doorwerkt purperen gewaad, dat tot op de +enkels afhing, verhoogde nog den indruk van zijn grootte, en hij strekte +zijn forsche armen met de gewelfde athletenspieren, die uit den mantel +zonder mouwen te voorschijn kwamen, naar de geliefde Koningin uit.</p> + +<p>Bij deze indrukwekkende gestalte behoorde een welgevormd hoofd met zwaar +donker haar en een prachtigen, vollen baard.</p> + +<p>Eens had het hoofd van den jongeling geprijkt met een haardos zoo +blauwzwart als ravengevederte; nu kon het overvloedige grijs dat er zich +in mengde, alleen door verf aan den blik worden onttrokken. Een volle +wingertkrans lag om zijn hoofd, en rijkbebladerde wijnranken, waarvan +enkele donkere druiven droegen, hingen af op zijn breede <ins class="corr" id="corr159" title="Bron: sehouders">schouders</ins> en rug, +die als door een mantel werd gedekt door de huid, niet van een luipaard, +maar van een Indischen koningstijger, van zeldzame grootte, door hem +zelven in de arena gedood. De kop en de klauwen van het vel waren van +goud, de oogen twee sterk fonkelende, prachtige saffieren. Het slot van +de ketting, waaraan het vel hing, was evenals de groote gesp aan den +gouden gordel, dien de imperator om de heupen droeg, met robijnen en +smaragden bezet. Aan de <span class="pagenum" title="284"> </span><a id="p_284"></a>breede banden aan zijn bovenarm, de sieraden op +de gewelfde borst, ja zelfs van de roode marokijnen laarzen, blonk en +glinsterde schitterend edelgesteente.</p> + +<p>Even verblindend als eenmaal zijn geluk, was nu het prachtige gewaad van +dezen machtigen, gevallen held, die zich nog den vorigen dag beschroomd +en gedrukt aan de oogen zijner medemenschen had onttrokken. Groot, edel +en fraai gevormd was ook zijn gelaat; doch hoewel de bleeke wangen nu +prijkten met den geleenden blos der jeugd, toch had een halve eeuw van +de wildste jacht op genietingen, en de pijnlijke opgewondenheid der +laatste weken, er maar al te duidelijke sporen op nagelaten, want onder +de oogen waren groote blazen gekomen. Bochtige lijnen doorploegden zijn +voorhoofd en verspreidden zich uit de ooghoeken stersgewijze over de +slapen.</p> + +<p>En toch kwam het in niemand op om in dezen rijk uitgedosten vijftiger, +een ouden, opgesierden gek te zien; het was hem nu eenmaal ingeschapen +zich met praal en glans te omringen, en daarbij had zijne geheele +verschijning iets zoo overweldigends, dat spot en hoon schuw voor hem +terugdeinsden.</p> + +<p>Hoe open, goed en beminnelijk was het gezicht van dezen man, hoe oprecht +de aandoening van zijn hart, die uit zijne nog altijd jeugdig-heldere +oogen de lang ontbeerde geliefde tegemoet blonk. Uit iederen trek sprak +voor de hooge vrouw die hij naderde, zulk een overstroomend warme +teederheid, en om den mond van dezen forsch gebouwden man wisselde zoo +snel de uitdrukking van een ootmoedige, droeve gemoedsgesteldheid met +die van dank en vreugde, dat door dien aanblik zelfs zijn vijanden +getroffen werden. Toen hij eindelijk zijne hand drukte op de breede +borst, en de Koningin naderde in zulk een diep gebogen houding, als +wilde hij hare voeten kussen; toen hij zelfs zijn reuzengestalte voor +haar op de knieën wierp, en zijn sterke armen naar haar uitstrekte met +zulk een innige overgave als een om hulp smeekend kind—toen overkwam de +vrouw die hem haar leven lang met al den gloed eener hartstochtelijke +vrouwenziel had bemind, het gevoel alsof alles wat zich tusschen hen +beiden had geplaatst, en wat zij tegen elkander hadden misdreven, in het +niet verzonk. Daar ontwaarde hij den zonnigen glimlach die zich over +haar dierbaar, nog altijd schoon gelaat verbreidde, en toen, toen klonk +hem ook zijn eigen naam tegen, van de lippen waaraan hij de grootste +wellust te danken had, die de liefde hem had verschaft. En toen hij +nu, als verbijsterd door den klank van haar stem, die voor hem in +welluidendheid het gezang der Muzen overtrof, half glimlachend over de +scherts, waarvan hij ook bij den diepsten ernst geen afstand <span class="pagenum" title="285"> </span><a id="p_285"></a>kon doen, +half geroerd door de overmaat der weder nieuw ontwakende zaligheid na +zulk een zwaren kommer, op den reuzenruiker wees, die door drie slaven +van de olifanten afgenomen en naar de Koningin was gebracht, toen werd +ook Cleopatra door een groote, diepe aandoening overweldigd.</p> + +<p>Dit bloemengeschenk bootste, vele malen vergroot, den kleinen ruiker na, +dien de gevierde jonge aan voerder der ruiterij eenmaal voor de poort +van den Epicuristentuin, haar vader uit de hand genomen had, om dien aan +haar, als zijn eerste geschenk te overhandigen. Daarin waren ook roode +rozen geweest, omgeven door witte. Wel was die andere, in plaats van +door waaierpalmen, slechts door varenbladen omlijst geweest. Het was een +van die schoone geschenken, die hij, met zijn vriendelijk gemoed, altijd +zoo goed had weten te kiezen. Deze ruiker was een zinnebeeld van de +ongeëvenaarde grootmoedigheid, die hem, den buitengewonen man, eigen +was. Geen wonderdoende beker had hem nu met tooverkracht gedwongen haar +met zulk een huldeblijk te naderen; het was alleen zijn overvol hart, de +altijd groene, onverwelkelijke liefde, die dit had gedaan.</p> + +<p>Als verjongd, als door betoovering terug verplaatst in de gelukkige +dagen der ontluikende jeugd, vergat zij hare koninklijke waardigheid en +de honderden oogenparen die zich als geboeid op haar bleven richten, en +gehoorzamende aan een onwederstaanbaren drang van het hart, zonk zij aan +de breede, diep ademende borst van den geknielden man. Hij lachte haar +zalig toe met dien zilverhelderen lach, die gewoonlijk alleen aan de +jeugd behoort, omvatte haar met zijn reuzen-armen, lichtte hare tengere +gestalte op tegelijk met den golvenden purperen vorstenmantel, kuste +haar op oogen en lippen, hield haar lang omhoog in de zwevende houding +der godin van de overwinning, als om de aanwezigen zijn geluk recht +duidelijk te maken, en liet haar eindelijk behoedzaam neder, alsof zij +een zorgvuldig te bewaren kleinood was.</p> + +<p>Daarop wendde hij zich tot zijn kinderen, die hem naast hunne moeder +hadden opgewacht, en hief eerst den kleinen Alexander, daarna de +tweelingen op, om hen te kussen. Terwijl hij de beide tienjarigen, die +door de blijdschap van het wederzien voor hem geen gewicht meer schenen +te hebben, op zijn sterke armen hield, duurde het gejubel nog voort, dat +reeds was aangevangen toen de Koningin aan zijne borst was gezonken.</p> + +<p>De oude muren van het Lochiaspaleis hadden nog nooit iets dergelijks +gehoord. Het plantte zich voort van hoofd tot hoofd, van honderden tot +honderden, en al wisten de verstverwijderden niet wat het beteekende, +toch stemden zij er mede in. Op de <span class="pagenum" title="286"> </span><a id="p_286"></a>geheele uitgestrektheid tusschen de +Lochias en den Choma verhief het zich als één enkel, hartverheffend, +ondeelbaar geheel, en klonk over de haven, de voor anker liggende +schepen en hooge masten heen, tot op de klip aan de zee, waar Barine +haar jongen echtgenoot verpleegde.</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="287"> </span><a id="p_287"></a></p> + +<h2><a id="TWINTIGSTE_HOOFDSTUK"></a>TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Een rotsachtig plateau ten Noorden van de haven, niet veel grooter dan +de tuin van Didymus in den Muzenhoek, een verlaten stuk grond waarop +boom noch struik groeide, dat was het eigendom van den vrijgelatene +Pyrrhus. Het heette het Slangeneiland, hoewel de bewoners het sinds +lang hadden bevrijd van die gevaarlijke gasten, die daarentegen nog in +grooten getale huisden op de naburige klippen. De steenachtige bodem van +dit eiland bracht niet den geringsten zaadkorrel tot ontkiemen, en de +menschen die zich hier metterwoon gevestigd hadden, waren genoodzaakt +het drinkwater te halen van het vasteland.</p> + +<p>Deze woestenij, waar meeuwen, zeezwaluwen en zeearenden om heen vlogen, +was nu reeds weken lang de verblijfplaats van het ontvluchte jonge paar.</p> + +<p>De beide kamers die hen bij hunne aankomst waren afgestaan, waren nog +altijd hun woon- en slaapvertrek gebleven. Overdag brandde daarbuiten de +zon op den gelen kalksteen. Nergens was schaduw te vinden dan bij het +huis of aan den voet van een hoogen rotspilaar in het Zuiden van het +eiland, die de visschers tot wachttoren diende. Er was geen ander +gewrocht van menschenhanden dan een klein heiligdom van Poseidon, een +altaar van Isis, het groote, door Alexandrijnsche metselaars stevig en +doelmatig gebouwde huis van Pyrrhus, en een kleiner voor de getrouwde +zoons van den vrijgelatene en hunne gezinnen. Aan het strand stond een +lang houten raam, waarop netten te drogen hingen. Daar dichtbij en in +het noorden, aan de open zee, was de reede met het grootere zeeschip, +en verscheidene booten en schuitjes der visschers. Op een werf bouwde +Dionikos, de jongste ongehuwde zoon van Pyrrhus, nieuwe vaartuigen, en +herstelde de schade aan de oude.</p> + +<p>Zijn beide stille broeders, met hunne vrouwen en kinderen, vader +Pyrrhus, diens echtgenoote en hunne jongste, zestienjarige <span class="pagenum" title="288"> </span><a id="p_288"></a>dochter +Dione, eenige honden, katten en hoenders, maakten de bevolking van het +Slangeneiland uit.</p> + +<p>Dat was de omgeving van het jonggetrouwde paar, van hen, die beiden +waren opgegroeid in de groote stad Alexandrië. In het begin hadden zij +nog aan vele dingen moeten wennen, doch met wat goeden wil was hen dit +gelukt, en zij hadden elkander sinds lang bekend, dat het leven hen nog +nooit zoo ongestoord vreedzaam was voorgekomen.</p> + +<p>In de eerste week hadden de wond en de koorts van Dion nog reden tot +bezorgdheid gegeven, doch de voorspelling van Pyrrhus, dat de zuivere, +verkwikkende zeelucht den lijder goed zou doen, was vervuld, en voor de +jonge vrouw waren, onder het verplegen van haar geliefde, de eentonige +dagen omgevlogen.</p> + +<p>De vrouw van Pyrrhus, »moeder,” zooals allen haar noemden, had zich +daarbij een bekwame heelmeesteres getoond, en de schoondochters en de +jonge Dione waren trouwe en vaardige helpsters geweest. In den tijd +van zorg en verpleging had Barine vriendschap met haar gesloten. Zoo +traag in het spreken als de mannen waren, die ieder overtollig woord +achterwege lieten, zoo veel te liever waren de vrouwen tot praten bereid +en het was een waar genoegen met de aardige, op het eiland opgegroeide, +weetgierige Dione te spreken.</p> + +<p>Dion had sinds lang zijn legerstede verlaten en ging weder uit. Hij zag +er nog altijd uit als een gelukkig mensch, die met zich zelf en zijn +woonplaats tevreden is.</p> + +<p>Gedurende de eerste dagen hadden de koortsphantasieën hem telkens weder +zijn overleden moeder doen zien, die hem angstig op zijn jonge vrouw +wees, alsof zij hem voor haar waarschuwen moest. Nu herinnerde de +herstellende zich deze zinsbegoochelingen, en deze waren het alleen die +somtijds de vraag bij hem deden opkomen, of Barine het in de eenzaamheid +op deze woeste klip op den duur zou kunnen uithouden, en of zij de +opgeruimdheid harer ziel, die hem telkens opnieuw in verrukking bracht, +er niet bij verliezen zou? Zou het wonder zijn als zij hier van heimwee +verkwijnde, en ook lichamelijk zou moeten lijden onder zulke groote +ontberingen? Het deed hem goed op te merken dat de liefde haar nu nog +schadeloos stelde voor alles wat zij had achtergelaten, doch hij wilde +niet toegeven aan de hoop dat dit langen tijd zoo kon blijven. Alleen +een overdreven gevoel van eigenwaarde zou zich veroorlooven zoo iets +te verwachten. Maar hij moest toch zijn eigen aantrekkingskracht of +de liefde van Barine onderschat hebben, want met iedere nieuwe week +werd de vroolijke tevredenheid van haar stemming bestendiger. Hem +zelven ging het evenzoo, want in lang had hij zich niet zoo frisch, +zoo onbevangen en zorgeloos gevoeld. Het <span class="pagenum" title="289"> </span><a id="p_289"></a>eenige wat hij betreurde was +de onmogelijkheid om in dezen moeilijken tijd deel te nemen aan het +staatkundig leven der stad. Somtijds verontrustte hij zich ook over het +lot en het beheer van zijn bezittingen, hoewel een aanzienlijk deel van +zijn vermogen, dat hij aan een vertrouwden wisselaar in bewaring gegeven +had, hem toch altijd zou overblijven, ook al werd er op zijn overige +goederen beslag gelegd. Barine stelde in alles wat hem betrof belang, +ook in dergelijke beslommeringen, en dit gaf hem aanleiding haar in te +lichten omtrent de zaken van de stad en den Staat, waarnaar zij vroeger +zoo weinig had gevraagd, en omtrent zijne <ins class="corr" id="corr160" title="Bron: bezitttingen">bezittingen</ins> in Alexandrië +en in de provincie. Als hij zoo sprak luisterde zij gaarne en met +belangstelling toe, terwijl zij overdag van de reede aan de noordzijde +met hem een eind de zee invoer, of in de lange winteravonden netten +breide, een kunst die zij van Dione had geleerd. Men had haar uit de +stad ook haar luit medegebracht, en hoeveel genot kon zij met haar +gezang haar echtgenoot en haar zelve bereiden, en welke dankbare +toehoorders had zij in haar groote en kleine gastvrije vrienden!</p> + +<p>Ook waren er eenige boekrollen gekomen, en Dion vond er een genoegen +in, met Barine over den inhoud te spreken. Hij zelf las slechts weinig, +want overdag was hij zelden te huis. Reeds in de vierde week kon hij de +mannen bij het visschen, en Dionikos bij de scheepsbouw, met zijne in de +Palastra gestaalde armen behulpzaam zijn.</p> + +<p>Bij dezen innigen, onafgebroken, en door niets gestoorden omgang van +de jonggehuwden, ontdekte de een bij den ander telkens onverwachtte +schatten, die bij het leven in de stad misschien voor altijd zouden +verborgen gebleven zijn. Hier was de een alles voor den ander, en door +dit ongehinderd in en met elkander leven, verkregen zij dat heerlijk +gevoel van onafscheidelijk één zijn, dat anders eerst na jaren het deel +wordt der gehuwden, als de schoonste vrucht van een op liefde +gegrondvest echtverbond.</p> + +<p>Wel waren er ook uren, waarin Barine haar moeder en de anderen die haar +lief waren, o zoo gaarne weder zou zien, maar de brieven, die zij van +tijd tot tijd ontving, maakten dat dit gevoel geen pijnlijk verlangen +werd.</p> + +<p>De voorzichtigheid gebood het verkeer met de stad zooveel mogelijk te +beperken. Doch zoo menigmaal Pyrrhus naar de markt voer, kwamen er ook +brieven mede terug, die Anukis, Charmion's getrouwe Nubische, den ouden +vrijgelatene overhandigde bij den vischafslag aan de haven. +Langzamerhand waren deze twee goede vrienden geworden.</p> + +<p>Zoo was dan nu de tijd gekomen, dat Dion zonder zelfbedrog <span class="pagenum" title="290"> </span><a id="p_290"></a>zich durfde +bekennen, dat Barine in deze woestenij volkomen tevreden was, en dat +zijn liefde en de omgang met hem haar geheel schadeloos stelde voor het +opwindende leven vol afwisseling in de hoofdstad. Als er een brief kwam +van haar moeder, haar zuster of Charmion, of van haar grootvader, +Archibius of Gorgias, dan kon toch geen van die allen haar wensch om die +stille schuilplaats te verlaten, in brandend heimwee veranderen; wel gaf +elke brief nieuwe stof tot gesprekken, en daaronder was veel wat hen des +te vaster verbond, omdat het hun beider belangstelling wekte.</p> + +<p>In de tweede maand na hun vlucht kwam er een schrijven van Archibius, +waarin hij mededeelde, dat zij nu spoedig aan terugkeeren mochten +denken, want de Syriër Alexas was gebleken een laaghartig verrader te +zijn. Hij had de taak, die hem opgedragen was, om <ins class="corr" id="corr161" title="Bron: Herodus">Herodes</ins> voor +de zaak van Antonius te winnen, niet volbracht, was zelf verradelijk +zijn beschermer afgevallen, en bij den Koning der Joden gebleven. Toen +hij met zeldzame onbeschaamdheid Octavianus zelf had opgezocht om hem de +geheimen van zijne Aegyptische weldoeners te verkoopen, was hij gevangen +genomen en in zijn vaderland Laodicea terechtgesteld.</p> + +<p>Nu, vervolgde hun vriend, waren Cleopatra evenals haar gemaal de oogen +open gegaan voor den grootsten beschuldiger van Barine. Natuurlijk was, +ten gevolge van de snoode daad zijns broeders, ook het aanzien van +Philostratus geheel te niet gegaan. Toch moesten zij nog een weinig +geduld hebben, want Cæsarion had zich bij de epheben gevoegd, en +Antyllus was met de »<span xml:lang="la">toga virilis</span>” bekleed. Nu konden zij allerlei +dingen ondernemen op hun eigen hand, en dat Cæsarion niet zou nalaten +Barine te vervolgen, kon men gemakkelijk opmaken uit vele zijner +gezegden.</p> + +<p>Voor zijn eigen persoon vreesde Dion van den koninklijken jongeling +niets, maar ter wille zijner gade durfde hij de waarschuwing van zijn +vriend niet in den wind slaan. Dat was hard, want wel is waar voelde hij +zich nog gelukkig op het eiland, maar hij smachtte er toch naar, zijn +geliefde vrouw binnen te leiden in zijn eigen huis, en hij verlangde in +dezen rampspoedigen tijd met zijn geheele ziel naar de zittingen van den +Raad terug. Daarom vooral zou hij gaarne naar de stad zijn gegaan, doch +Barine verzocht hem zoo dringend, het zekere geluk dat zij hier smaakten +niet lichtvaardig prijs te geven voor een grooter, waarachter misschien +het ergste onheil verborgen lag, dat hij eindelijk toegaf. Een nieuwe +brief van Charmion bewees ook spoedig hoe noodzakelijk het nog altijd +was, voorzichtigheid te oefenen.</p> + +<p><span class="pagenum" title="291"> </span><a id="p_291"></a></p> + +<p>Zelfs van hun eiland af hadden zij kunnen opmerken hoe in Alexandrië +alles feestvreugde was, en hoe het hof en de burgerij zich liet +meesleepen in de meest woeste uitgelatenheid. Zoo dikwijls de wind +uit het Zuiden woei, droeg hij enkele tonen der vroolijke muziek of +onverstaanbare klanken van het luidruchtigste volksgejubel tot hen over.</p> + +<p>De visschersdochter Dione riep hen ook somtijds naar den oever, om de +gondels te bewonderen, die met fabelachtige pracht gesierd, met bloemen +omwonden waren, en waaruit de tonen van een luit of van gezang opstegen. +Zeilen van geborduurde purperen zijde dreven de vaartuigen over den +gladden zeespiegel. Eenmaal zelfs zagen de toeschouwers uit de verte +op een scheepje, dat rijk met vergulde beelden was versierd, jonge +slavinnen, met loshangend haar en doorschijnende zeegroene kleederen, +als Nereïden de lichte sandelhouten roeiriemen hanteeren. Meermalen +bracht de wind de welriekende geuren, die de gondels omzweefden, tot +hen over, en in stille nachten gleden de feestelijke schepen in het +tooverachtige licht van veelkleurige lampen over het water. In de +opvarende ontdekten zij goden, godinnen en halfgoden, die in fraaie +groepen, in staande of liggende houding, tooneelen uit mythe en +geschiedenis voorstelden. Op het dek van het prachtige schip der +Koningin zag men de bekranste gasten op purperen rustbanken onder +bloemfestoenen, een feestmaal houden en gouden bekers ledigen.</p> + +<p>Dan weder was des nachts de oever van het Bruchium daghelder verlicht. +Dan prijkte in de Rhakotis de indrukwekkende koepel van het Serapeum, +met lampen bedekt, als het op aarde neergedaalde, met sterren bezaaide +hemelgewelf boven de platte daken der stad. Iedere tempel en ieder +paleis was veranderd in een reuzenluchter, en de reeksen lampen aan +de kade strekten zich uit als bonte lichtranken, van den verblindend +stralenden marmeren tempel van Poseidon af tot aan het paleis op de +Lochias, dat ook scheen te baden in een zee van licht.</p> + +<p>Zoo vaak Pyrrhus en een van zijn zoons van de markt huiswaarts keerden, +verhaalden zij van de feesten en tooneelvoorstellingen, drinkgelagen, +wedrennen en pleziertochten zonder einde, die door het hof gegeven +werden, en de burgerij voortdurend bezig hielden. Het was een +voordeelige tijd voor de visschers, want alles wat zij vingen werd door +de koks der Koningin opgekocht en ruim betaald.</p> + +<p>Het was al Januari geworden, toen de laatste brief van Charmion kwam. +Dion en Barine hadden op den geboortedag van Cleopatra te vergeefs +verwacht dat er iets ongewoons gebeuren zou, maar op dien van Antonius, +die enkele dagen <span class="pagenum" title="292"> </span><a id="p_292"></a>later viel, was er buitengewoon veel muziek en gejuich +geweest, en in den avond een bijzonder prachtige verlichting.</p> + +<p>Twee dagen later had Pyrrhus dien brief van zijne bruine vrienden Anukis +gekregen. Op hare vraag of hij het nu eindelijk voor mogelijk hield dat +de een of ander zijne beschermelingen kwam bezoeken, had hij ontkennend +geantwoord; want sedert Octavianus in Azië verblijf hield, wemelde het +in de haven van bewakers, en ééne onvoorzichtigheid kon alles bederven.</p> + +<p>Intusschen was de brief van Charmion, nog meer dan de waarschuwing van +den visscher, geschikt om het toenemend verlangen van Dion naar zijn +vaderstad te beteugelen. Wel bevatte de aanhef goede tijdingen omtrent +de bloedverwanten van Barine, maar daarna kwam de mededeeling aan +Dion dat zijn oom de zegelbewaarder, tegenwoordig in weelde zwom. +Van zijn talent tot het bedenken van vermaken werd meer dan ooit +partij getrokken. Iedere dag bracht een feest, iedere nacht overdadige +gastmalen. De eene tooneelvoorstelling, pleiziertocht, of jachtvermaak +volgde op de andere. Zelfs in den tijd voor Actium waren er in de +theaters, het Odeum, het Hippodroom, geen schitterender voorstellingen, +wedrennen, spiegelgevechten op zee, gladiatorengevechten en jachten op +dieren geweest. Dion had zelf vroeger dergelijke vermaken bijgewoond +als lid van het gezelschap der »onnavolgbare kunstenaars om het leven +te genieten,” dat zeer gezien was aan het hof. Dat was nu weder in het +leven geroepen, doch Antonius had hen de »metgezellen van den dood” +genoemd. Dat teekende. Ieder wist, dat hij zijn einde tegemoet ging, +en het voorbeeld van dien Pharao navolgde, wien het orakel nog zes +levensjaren had beloofd, en die dat logenstrafte en er twaalf van +maakte, door ook de nachten door te zwieren.</p> + +<p>De wederontmoeting van de Koningin en haar gemaal waarvan zij vroeger +had gesproken, was hartverheffend geweest.</p> + +<p>»Toen,” schreef zij, »hoopten wij dat er weder een beteren tijd zou +aanbreken, en dat Marcus Antonius, medegesleept en opgeheven door een +nieuw <ins class="corr" id="corr162" title="Bron: onwaakte">ontwaakte</ins> liefde, de oude heldenkracht terug zou +vinden; doch wij hadden ons vergist. Cleopatra gaf zich wel-is-waar niet +aan de rust over, maar hij had met zijn verbazend grooten ruiker van +rozen bewezen dat hij alles wat de verhitte phantasie van een mensch, +die voor genot leeft, uitdenken kan, tot het uiterste dreef. De +vertooningen der »onnavolgbare kunstenaars van het leven,” werden door +de »metgezellen van den dood” nog overtroffen.</p> + +<p>»Antonius staat aan hunne spits, en de man, wiens reuzenlichaam de +ongeloofelijkste inspanning weerstaat, slaagt er in zich te bedwelmen, +en te vergeten dat hij zijn ondergang <span class="pagenum" title="293"> </span><a id="p_293"></a>nadert. <ins class="corr" id="corr163" title="Bron: Waneer">Wanneer</ins> wij hem na +een losbandig doorgezwierden nacht terug zien, dan stralen zijne oogen +even helder, en zijn stem heeft een even frisschen metaalklank als bij +het begin van het gastmaal. De Koningin is zijn godin, en wie zou er +niet van getroffen zijn, wanneer de reus zich gehoorzaam buigt voor +den wenk der tengere gebiedster en al het mogelijke uitdenkt en haar +aanbiedt, om daarmede een glimlach op hare lippen te tooveren. De tijd +toen hij zoo onstuimig en onrustig dong naar haar gunst, ligt nu immers +reeds ver achter hem; ik heb bij zijn huldeblijken, die de epheben van +onze dagen wellicht <ins class="corr" id="corr164" title="Bron: veroudert">verouderd</ins> zullen noemen, echter altijd het gevoel +alsof zich een berg voor een ster buigt. De oningewijde, die haar in +zijn gezelschap ziet, houdt haar voor gelukkig. In den sprookjesachtigen +glans van den feesttooi, wanneer allen die om haar heen zijn haar +aanbidden, hulde brengen en met bloemen bestrooien, zou men zelfs kunnen +denken dat de zondige dagen van vroeger waren teruggekeerd, doch als +wij alleen zijn, hoe zelden zie ik haar dan glimlachen! Nu eens houdt +zij zich bezig met het grafmonument, dat onder de leiding van Gorgias +snel vordert; dan weder overlegt zij met hem hoe dat het best tot een +ontoegankelijke schuilplaats te maken. Alles, tot aan de beelden op den +steenen sarcophaag toe, kiest zij zelve uit.</p> + +<p>»In de kelders en boven den grond worden vertrekken en kamers gemetseld, +waarin hare schatten bewaard moeten worden. Daaronder laat zij gangen +graven tot bergplaats voor het pik en stroo, dat in het uiterste geval +in brand moet worden gestoken. Dan wil zij haar goud en zilver, +edelgesteente en gemmen, ebbenhout en elpenbeen, kostbare reukwerken, +kortom alles wat zij aan kleinodieën bezit, aan de vlammen prijsgeven. +De paarlen alleen zijn vele koninkrijken waard. Wie kan het haar euvel +duiden wanneer zij die liever ten vure doemt dan ze den vijand na te +laten?</p> + +<p>»De tuin, waarin gij zijt opgegroeid Barine, is thans het tooneel der +vroolijke werkzaamheid van de tweelingen en van Alexander. Daar stoeien +zij, bouwen en graven, onder de leiding van mijn broeder. Het is een +allerliefst, rijkbegaafd klaverblad. Tot hen neemt zij tegenwoordig haar +toevlucht, wanneer zij, op haar jacht naar genietingen, die dat voor +haar niet meer zijn, naar rust smacht.</p> + +<p>»Toen Antonius eergisteren, als de nieuwe Dionysos, met klimop bekranst, +op een met tamme leeuwen bespannen wagen langs den Koningsweg kwam +aanrijden, om haar van de Lochias af te halen tot een rit op een +lotusbloem van zilver en wit geslepen glas, door vier sneeuwwitte +schimmels getrokken, toen wees zij op dien schitterenden stoet en +zeide: »tusschen de <span class="pagenum" title="294"> </span><a id="p_294"></a>stilte van den philosofen-tuin waar ik begonnen ben, +en mij nog altijd het behagelijkst voel, en het graf, waar niets de +verbeurde rust meer storen zal, loopt de Koningsweg met dit bedwelmend +geraas en deze nietige praal. En dat is mijn weg.”</p> + +<p>»O kind, eens was dat anders! Zij beminde Marcus Antonius met +hartstochtelijken gloed. Hij was voor haar de eerste man op aarde, +en toch boog hij zich voor de overmacht van haar wil. Het smachtend +verlangen van haar ontwakend hart, de brandende eerzucht, die reeds +als kind in haar ziel was ontvlamd, zij hadden toen beide bevrediging +gevonden, en de wereld zag het aan, hoe de sterfelijke vrouw Cleopatra +dit arme leven hier op aarde, voor haar geliefde en zichzelve, +verzadigde met het genot der Goden. Dankbaar gaf hij zich hier aan over, +en de grootmoedigste aller grootmoedigen legde aan de voeten van »de +groote koningin van het Oosten” zichzelven, de macht over Rome, en van +de koningen over twee werelddeelen, neder.</p> + +<p>»Die jaren vlogen hen beiden als in een droom voorbij. Zijn huwelijk +met Octavia bracht het eerste ontwaken mede. Dat viel haar zwaar te +dragen. Doch hij had Cleopatra niet verlaten, ter wille van een andere +vrouw, maar tot behoud van zijn bedreigde macht en heerschappij. De +niet-beminde Octavia dwong hem echter met achting en bewondering tot +haar op te zien; ja eindelijk werd zij hem zelfs dierbaar.</p> + +<p>»Nu ontspon zich een felle strijd tusschen haar beiden om hem en zijn +hart. Die werd met zeer verschillende wapenen gevoerd, en Cleopatra +overwon. Toen begon de bedwelming, de droom op nieuw. Daar kwam Actium, +de ontgoocheling, het ontwaken, de val, de vlucht uit de wereld. Thans +moest zij zorgen hem niet weder in verdooving te laten vervallen, den +moed en de kracht van den held wakker te houden, en hem uit liefde tot +medestrijder te maken voor de gemeenschappelijke zaak.</p> + +<p>»Hij was er echter aan gewoon geraakt haar te beschouwen als de persoon +die hem in dezen toestand van bedwelming bracht. Het eenige wat hij nog +begeerde was in vereeniging met haar den beker van het genot te ledigen, +totdat alles voorbij zou zijn. Dat ziet zij, dat smart haar. Zij laat +niets <ins class="corr" id="corr165" title="Bron: onbeproef">onbeproefd</ins> om hem tot nieuwe werkzaamheid op te wekken, doch +maar zeer zelden spant hij zich tot ernstigen arbeid in.</p> + +<p>»Terwijl zij echter de monden van den Nijl en de grenzen van het land +versterkt, tal van schepen voor de nieuwe vloot bouwt, uitrust en +bemant, kan zij hem toch niet weerstaan als hij haar tot nieuwe +genietingen oproept. Hoeveel er ook verloren ging van de begaafdheden, +die hem groot en beminnenswaardig maakten, zij heeft de kracht niet haar +oude liefde op <span class="pagenum" title="295"> </span><a id="p_295"></a>te geven, en blijft hem getrouw, omdat—omdat.... Ik +weet niet waarom. Een liefhebbend vrouwenhart handelt nu eenmaal niet +volgens vaste regels en wetten. Hij is dan ook de vader van haar +kinderen, en terwijl hij met hen speelt vindt hij zijn oude +aantrekkelijke vroolijkheid weder.</p> + +<p>»Sedert Archibius voor hen zorgt, kunnen zij hun gouverneur Euphronion +missen. Die verstandige man kent Rome, Octavianus en diens omgeving +goed; daarom hebben zij hem tot gezant gekozen. Hij moest den +overwinnaar overreden om de heerschappij over Aegypte op te dragen +aan de beide knapen, Antonius Helios en Alexander; doch de Cæsar +verwaardigde den bemiddelaar in de zaak van Antonius niet met een +antwoord; hij wilde hem zelfs niet aanhooren.</p> + +<p>»Aan Cleopatra beloofde <ins class="corr" id="corr166" title="Bron: Octovianus">Octavianus</ins> een vriendelijke behandeling +en de vervulling van den wensch omtrent de knapen, indien zij—en hier +herhaalde hij zijn vroegeren eisch—haar vriend uit den weg wilde +ruimen, of aan hem uitleveren.</p> + +<p>»Dit voorstel, dat een snood verraad behelsde, was voor hare edele ziel +onaannemelijk. Sedert zij besloten heeft het grafmonument op te richten, +behoort het voldoen aan dien wensch tot de onmogelijkheden. Toch stelde +Octavianus alles in het werk om haar tot die schandelijke daad te +verleiden. De dood van dien eenen man zou trouwens veel bloedvergieten +hebben voorkomen. De Cæsar weet zijne lieden te kiezen. Hierheen zond +hij als onderhandelaar een knappen jongen man, rijk begaafd naar lichaam +en geest. Wat zou hij wel onbeproefd gelaten hebben om de Koningin in +te nemen tegen haar gemaal, en haar over te halen tot verraad. Hij ging +zelfs zóó ver, van aan Cleopatra te verzekeren dat zij reeds in vroeger +jaren het hart van Cæsars neef veroverd had, en dat hij haar nog altijd +liefhad. Zij nam deze betuigingen voor hetgeen zij waren, en bleef +onwrikbaar.</p> + +<p>»Antonius liet den intrigant aanvankelijk zijn gang gaan. Doch toen hij +hoorde welke middelen hij gebruikte en hoe hij zelfs de uitlevering van +een der moordenaars van Cæsar, waarvan hij zelf al lang spijt had, er +bij haalde om hem als een ondankbaren verrader te brandmerken, toen +had hij zichzelf niet moeten zijn, wanneer hij dit kalm had opgenomen. +Hij was weder geheel en al de oude Antonius, toen hij dezen listigen +knaap, hoewel hij als gezant van den machtigen overwinnaar was gekomen, +eenvoudig liet geeselen, hem terug zond naar Rome, en een brief schreef +aan Octavianus, waarin hij zich over de vermetelheid en aanmatiging +van dezen jongeling beklaagde, en er bijvoegde—hoe gedrukt ik ook +ben, ik moet toch glimlachen als ik er aan denk—dat het ongeluk hem +buitengewoon <span class="pagenum" title="296"> </span><a id="p_296"></a>prikkelbaar had gemaakt; wanneer echter zijne handelwijze +den Cæsar mishagen mocht, dan kon hij met zijn eigen vrijgelatene +Hipparchus, dien Octavianus in zijn macht had, even zoo doen als hij met +Thyrsus had gedaan.</p> + +<p>»Gij ziet dat de jeugdige overmoed hem nog niet geheel heeft verlaten. +Het leed glijdt weder langs hem neer als de regen van den groven +soldatenmantel, dien hij in den oorlog met de Parthen droeg, en daarom +kan het hem ook nooit zijn louterende kracht bewijzen.</p> + +<p>»Als men bedenkt, dat deze man, nog maar enkele jaren geleden zichzelven +als het ware verdubbelde, zoo vaak het gevaar op het hoogste was +geklommen, dan is zijn gedrag nu, vóór de eindbeslissing, alleen +te begrijpen door hen, die hem zoo goed kennen als wij. Wanneer +hij strijdt, doet hij dat niet meer om zich te redden, of wel om te +overwinnen, maar met eere te sterven. Als hij nog geniet van wat er te +genieten valt, dan denkt hij daarmede de grootte van zijn nederlaag +voor zich zelven te verkleinen, en voor den overwinnaar den omvang van +zijn zegepraal te verminderen. In het oog der wereld ten minste, is +iemand die nog kan feestvieren als Antonius, slechts half overwonnen. +Ondertusschen werden zijne edele bedoelingen toch nog in twijfel +getrokken. De uitlevering van dien moordenaar van Cæsar—Turullius heet +hij—bewijst dat.</p> + +<p>»En dat, Barine—zeg het ook aan uw echtgenoot—dat is het, wat mij met +vrees vervult en mij dringt u te smeeken nog niet aan terugkeeren te +denken.</p> + +<p>»Antonius is op het oogenblik de makker van zijn zoon geworden. Wat hij +zelf geniet, daarin laat hij Antyllus deelen. Natuurlijk heeft hij ook +van den hartstocht van Cæsarion gehoord, en is geneigd om den armen +knaap te helpen. Meermalen heeft hij beweerd dat niets beter geschikt +was om den droomer op te wekken uit zijn slaap, dan uwe lieftallige +vroolijkheid. Daar men toch moeielijk denken kon dat de aarde u had +verzwolgen, zou men u wel weten te vinden; hij verlangde er <ins class="corr" id="corr167" title="Bron: zells">zelfs</ins> naar +u nog eens te hooren zingen.</p> + +<p>»Ik weet dat hij u reeds laat zoeken. Hoe gebiedend u dit vermaant +voorzichtigheid te oefenen, begrijpt gij van zelf. Daarentegen zal het +bericht dat Cleopatra van plan is Cæsarion met zijn gouverneur Rhodon +over het eiland Philae naar Aethiopië te zenden, tot uwe geruststelling +dienen.</p> + +<p>»Archibius heeft namelijk door Timagenes gehoord dat Octavianus den zoon +van Cæsar, wiens gelaat zoo verwonderlijk op dat van zijn vader gelijkt, +voor gevaarlijk houdt, en in deze gedachte <ins class="corr" id="corr168" title="Bron: licht">ligt</ins> het doodvonnis van +den jongeling opgesloten. Ook Antyllus gaat op reis. Hij moet naar Azië, +om Octavianus <span class="pagenum" title="297"> </span><a id="p_297"></a>genadiger te stemmen en hem nieuwe aanbiedingen te doen. +Hij was immers, zooals gij weet, met zijne dochter Julia verloofd.</p> + +<p>»De Koningin houdt al sinds lang niet meer de overwinning voor mogelijk, +en toch arbeid zij, ondanks al het tijdroovende van de vermaken der +»metgezellen van den dood”, met onvermoeiden ijver aan de verdediging +des lands. Zij is dan ook zeker het eenige lid dier vereeniging die het +met zijn naderend einde ernstig opneemt.</p> + +<p>»Nu het grafmonument vordert, denkt zij dikwijls aan den dood. Zij, die +reeds van Epicurus heeft geleerd te streven naar volkomen afwezigheid +van smart, en die zoo gevoelig is voor de minste lichamelijke pijn, +zoekt nu naar een weg om zonder pijn te komen tot de eeuwige rust, +waarnaar zij smacht. Iras en de jongere leerlingen van Olympus helpen +haar daarbij. De oude man levert de meest verschillende soorten van +vergift. Zij nemen proeven op allerlei dieren, ja onlangs ook op ter +dood veroordeelde misdadigers. Daarnaar te oordeelen, schijnt het alsof +de dood het snelst en op de minst pijnlijke wijze wordt teweeggebracht +door den beet van de <ins class="corr" id="corr169" title="Bron: ureauslang">uraeusslang</ins>, die aan de Aegyptische +kroon het zinnebeeld is van de geduchte macht des Konings over leven en +dood.</p> + +<p>»Hoe verschrikkelijk is dat alles! Hoe smart het te zien hoe een zoo +geliefd wezen, de moeder der liefste kinderen, zich het afscheid zoo +wreed verzwaart, en midden onder de <ins class="corr" id="corr170" title="Bron: bedwelmste">bedwelmendste</ins> vermaken den dood +als het ware tot reisgenoot kiest. Zij ziet al de verschrikkingen +daarvan dagelijks in het aangezicht; en toch versmaadt zij trotsch de +brug, die het haar mogelijk zou maken, dat spook misschien nog voor +geruimen tijd te ontvluchten. Dat is groot en harer waardig, en nooit +heb ik inniger liefde voor haar gevoeld.</p> + +<p>»Gij ook moet met vriendschap aan haar blijven denken. Zij verdient het. +Een edel hart dat zich gedrongen ziet zijn vijand te beklagen, schenkt +hem gemakkelijk vergiffenis; en was zij eigenlijk ooit uwe vijandin?</p> + +<p>»Ik heb lang over dezen brief geschreven, om uwe afzondering uit de +wereld te veraangenamen en mijn eigen hart te verlichten. Hebt nog een +poos geduld. De tijd is nu niet ver meer, dat het lot zelf u uit uwe +verbanning bevrijden zal. Al de uwen, ook Archibius en Gorgias, dien ik +tegenwoordig veel bij de Koningin zie, verlangen er dikwijls naar u op +te zoeken, doch zij vreezen dat zij u daarmede vooreerst nog in gevaar +zouden brengen.”</p> + +<p>De slechte tijdingen die deze brief bevatte, werden nog bevestigd door +een anderen van Archibius, en spoedig daarna <span class="pagenum" title="298"> </span><a id="p_298"></a>hoorden zij dat Cæsarion +werkelijk met zijn gouverneur Rhodon den Nijl opgevaren was naar +Aethiopië, en dat Antyllus naar Azië tot Octavianus was gezonden. Deze +had hem wel is waar ontvangen, doch ook weder weggezonden, zonder zich +tot iets te verbinden.</p> + +<p>Dit laatste vernamen zij niet uit een brief, maar van Gorgias zelf, die +hen eens, laat op een avond in Maart, met een bezoek verraste. Zelden +werd een gast met hartelijker blijdschap ontvangen dan hij. Toen hij het +eenvoudige vertrek binnentrad was Barine juist bezig een net te breien, +terwijl zij daarbij aan de visschersdochter Dione van de zwerftochten +van Odysseus <ins class="corr" id="corr171" title="Bron: yerhaalde">verhaalde</ins>. Dion luisterde ook opgeruimd en +aandachtig toe, en bracht nu en dan eens eene verbetering of opheldering +in het midden, onder het snijden van een Poseidonkop voor de voorsteven +van een pas gebouwde boot.</p> + +<p>Op het oogenblik dat Gorgias zoo onverwacht hun drempel overschreed, +scheen het alsof het matte schijnsel van de kiki-olielamp, die het +vertrek slechts spaarzaam verlichtte, plotseling in zonneschijn +veranderde. Hoe blijde schitterden aller oogen, hoe helder klonken de +uitroepen van verwelkoming en verrassing! Dat was een vragen, antwoorden +en vertellen! Gorgias moest deelnemen aan den avondmaaltijd der familie, +want men had daarvoor de thuiskomst van den vader afgewacht, en nu had +deze ook den gast medegebracht. En de versche oesters en zeekreeften, en +wat er verder opgedragen werd, smaakten den stedeling beter dan de +overdadigste feestmalen der »gezellen van den dood”, waartoe hij +tegenwoordig dikwijls door de Koningin genoodigd werd.</p> + +<p>Wat Pyrrhus sprak en aan zijn zoons vroeg, was daarbij zoo verstandig, +en betrof dingen die Gorgias zoo veel belangstelling inboezemden, juist +omdat zij hem onbekend waren, dat hij, toen de goede wijn van Dion zou +gedronken worden, beweerde dat, indien Pyrrhus ook aan hem huisvesting +wilde verleenen, hij ook wel vervolgers zou willen hebben, en zich +hierheen laten verbannen.</p> + +<p>Toen zij later met hun drieën alleen bij de eenvoudige leemen mengkruik +zaten, was het voor het eenzame, jonge paar alsof het beste deel van het +stadsleven, dat zij den rug toe gekeerd hadden, naar hen toe gekomen +was. Wat hadden zij elkander niet al te vertellen, Dion en Barine van +hun kluizenaarsleven, Gorgias van de Koningin en het gedenkteeken, dat +tegelijk een schatkamer zou worden. De schuine muren waren zoo stevig +opgemetseld, alsof het gebouw bestemd was duizenden jaren te blijven +bestaan, en een krachtigen aanval te kunnen weerstand bieden. Het +binnenste gedeelte van de benedenverdieping was <span class="pagenum" title="299"> </span><a id="p_299"></a>een hooge zaal, van +verbazende afmetingen. In het midden daarvan moesten de groote marmeren +sarcophagen worden geplaatst. Thans werd er ijverig gewerkt aan de +reliëf-figuren, die de zijden en deksels daarvan moesten versieren. Deze +zaal, waarvan de lichtgewelfde zoldering gedragen werd door drie paar +dikke zuilen, moest worden ingericht als woonvertrek. De rustbanken, +luchters en offertafels waren ook reeds in bewerking gegeven. Charmion +had aan de gevluchten alles nauwkeurig beschreven. In de ledige ruimte +naast de zaal, en in de bovenverdieping, waaraan eerst na de voltooiing +der zoldering kon worden begonnen, moesten inderdaad kamers gemaakt +worden, en daaronder en er naast, kokers voor den doortocht der lucht en +tot berging van brandstoffen.</p> + +<p>Het speet Gorgias, dat hij zijn vrienden die zaal niet kon laten zien, +want zij was misschien het prachtigste en <ins class="corr" id="corr172" title="Bron: fraaste">fraaiste</ins> wat hij ooit tot +stand had gebracht. De edelste bouwstoffen waren er voor gebruikt: bruin +porfier, zwartgroene serpentijnsteen en donkere marmersoorten; en de +mozaïeken en bronzen deuren, nu bijna voltooid, waren meesterstukken +van Alexandrijnsche kunst. Het was een vreeselijke gedachte dat alles +te zien vernietigen, doch nog ondragelijker was het te denken dat het +bestemd was om weldra het lijk der Koningin te bergen.</p> + +<p>Weder liet Gorgias zich door zijne verrukking over deze grootste en +heerlijkste van alle vrouwen, tot de geestdriftigste ontboezemingen +verleiden, totdat ook ditmaal weder Dion hem tot bezadigdheid vermaande, +en Barine verlangde nog wat te hooren van hare moeder, grootouders en +zuster. Van die allen viel niets dan goeds te berichten.—Wel had de +bouwmeester alle dagen te strijden met den grijzen philosoof, want deze +noemde het de gastvrijheid misbruiken, om zoo lang met zijne geheele +gezin bij zijn jongen vriend in te wonen, maar Gorgias had toch nog +altijd overwonnen, ook tegenover vrouw Berenice, die wilde dat hij en de +zijnen in haar eigen huis hun intrek zouden nemen.</p> + +<p>Cleopatra, verhaalde de bouwmeester verder, had het huis en den tuin van +Didymus gekocht, en er driemaal de waarde voor betaald. Daardoor was hij +een rijk man geworden, en had Gorgias opgedragen een nieuw huis voor hem +te bouwen. Het stuk grond was daar al voor gevonden; het lag aan de zee, +in de nabijheid der bibliotheek, doch daar het een groot gebouw zou +worden, zou hij het pas in den zomer kunnen betrekken. Het zou in de +droge, Aegyptische lucht wel spoediger onder dak zijn gekomen, indien +hij niet aan de vele, meest zeer verstandige wenschen van Helena gevolg +had willen geven.</p> + +<p>Barine en Dion zagen elkander hierbij veelbeteekenend aan, <span class="pagenum" title="300"> </span><a id="p_300"></a>doch de +bouwmeester bemerkte dit, en riep uit: »Ik begrijp uwe oogentaal zeer +goed, en ik wil u ook wel bekennen dat reeds vijf maanden lang Helena in +mijne oogen de begeerenswaardigste van alle jonkvrouwen is. Ik zie ook +wel, dat ik ook haar niet onverschillig ben. Doch zoodra ik <i>haar</i>, ik +bedoel de Koningin, weder vóór mij zie, en hare stem hoor, dan is het +alsof een stormwind iedere gedachte aan Helena doet vervliegen en het +ligt niet in mijn aard om iemand, wien ook, te bedriegen. Hoe kan ik +aanzoek doen om de hand eener vrouw die ik zoo hoog stel als haar, en +wier zuster gij zijt, Barine, wanneer het beeld van eene andere mijn +geheele ziel inneemt?!”</p> + +<p>Hier herinnerde Dion hem aan zijn eigen gezegde, dat men de Koningin +enkel liefhad als een godin, en bracht, zonder zijn antwoord af te +wachten, het gesprek op andere zaken.</p> + +<p>Het was te drie uur in den nacht, dat Pyrrhus hem vermaande tot +vertrekken. Terwijl de bouwmeester op het snelste vaartuig van den +visscher naar de stad terugvoer, vroeg hij zich zelven af, of meisjes, +die voor haar huwelijk in zulk een ongestoorde rust leefden als Helena, +wel betere huisvrouwen zouden kunnen worden, en zich beter in alles +zouden voegen dan Barine, die toch altijd zoo was bewonderd en gevierd, +en die door Dion midden uit het drukste gewoel van het leven in de +wereldstad, naar de grootste afzondering was overgebracht.</p> + +<p>Op dezen heerlijken avond volgde een dag van opwinding en groote +spanning, want het jonge paar moest zich verschuilen voor de mannen die +de belasting kwamen innen, en wien Pyrrhus een gedeelte van het geld +moest afstaan, dat hij in dat jaar had opgespaard, en ook zijn nieuwe, +groote schuit, waarmede hij de volle zee wilde bevaren. De nieuwe +uitrustingen van het leger eischten namelijk aanzienlijke geldsommen, en +voor de vloot werd beslag gelegd op alle vaartuigen die <ins class="corr" id="corr173" title="Bron: eenigzins">eenigszins</ins> +daarvoor konden dienen. Hetzelfde lot als den visscher trof de geheele +bevolking van stad en land. Zelfs de schatten van den tempel werden ten +bate daarvan gebruikt, en toch wist ieder, dat de groote sommen, die +door deze meedoogenlooze afpersingen in de staatskas vloeiden, even goed +dienden ter voldoening aan de zucht tot vermaak van het hof, als tot de +uitrusting van leger en vloot.</p> + +<p>Met dat al kwam het volk niet in opstand. Zóó groot was de liefde voor +hunne Koningin, zóóveel prijs stelde men op de onafhankelijkheid van +Aegypte, zóó bitter was de haat tegen de Romeinen.</p> + +<p>De bannelingen konden zelfs van hunne klip af zien, hoeveel ernst +Cleopatra met hare toebereidselen maakte, midden onder al de +buitensporige genoegens, waaraan zij zich niet altijd <span class="pagenum" title="301"> </span><a id="p_301"></a>onttrekken kon. +Op alle scheepstimmerwerven heerschte dag en nacht een koortsachtige +bedrijvigheid, en de haven vulde zich steeds meer met schepen. +Onophoudelijk gingen en kwamen oorlogsvaartuigen. Op het Slangeneiland +kon men voortdurend, dikwijls nog bij het licht der sterren, de +oefeningen zien van roeiers of geheele eskaders, in de open zee.</p> + +<p>Van tijd tot tijd zagen zij ook een prachtig schip van den Staat, met +Antonius aan boord, die de zoo snel gevormde vloot in oogenschouw kwam +nemen. Hij richtte dan tot het nieuw aangeworven scheepsvolk een van die +geestdriftwekkende toespraken, waarin hij nog altijd een onovertrefbaar +meester was. Tot de bemanning der pas gebouwde oorlogsschepen behoorden +nu ook twee zoons van Pyrrhus. In April had men hen opgeroepen tot den +dienst, en hoewel Dion hun vader een groote som gegeven had om hen vrij +te koopen, was hem dit niet gelukt.</p> + +<p>Van nu af aan werden er in den kring van die tevreden menschen op de +eenzame klip, veel tranen vergoten, en als Dionysos en Dionichos eens +een vrijen dag hadden om de hunnen te bezoeken, dan gaven zij hun hart +lucht in klachten over de wreede haast, waarmede de jonge manschappen +werden gedrild, en onbarmhartig afgebeuld. Zij vertelden van de burger- +en boerenzonen, die men met geweld uit hun dorp, van hunne ouders en +hunne zaken had weggehaald, om hen tot zeelieden op te leiden. In hunne +gelederen heerschte groote verontwaardiging, en men leende maar al te +gaarne het oor aan opruiers, die verhaalden hoeveel beter de lieden op +de schepen van Octavianus werden behandeld.</p> + +<p>Pyrrhus bezwoer zijn zoons niet mede te doen aan pogingen tot muiterij; +de vrouwen daarentegen zouden alles goedgekeurd hebben wat maar +eenigszins beloofde de jongelingen te bevrijden uit hun harden dienst, +en hare vroolijke levenslust ging in zwaarmoedige bezorgdheid over.</p> + +<p>Barine was ook dezelfde niet meer. Zij had haar opgeruimdheid en +bedrijvigheid verloren. Hare oogen zwommen menigmaal in tranen, en als +men haar met gebogen hoofd zag rondloopen, zou men denken dat zware +zorgen haar drukten.</p> + +<p>Was het de April-hitte met hare woestijnwinden, die zulk een verandering +had teweeg gebracht? Zou eindelijk het verlangen naar de afwisselende en +opwekkende levenswijze van vroeger tijd haar te machtig worden? Begon de +eenzaamheid haar te zeer te drukken? Was de liefde van haar echtgenoot +niet meer genoeg om haar schadeloos te stellen voor zoovele goede +dingen, die zij voor hem had opgegeven?—Neen! dat kon het niet zijn. +Nooit had zij dien geliefden man met inniger teederheid in het gelaat +gezien, wanneer zij soms op een beschaduwde plek geheel <span class="pagenum" title="302"> </span><a id="p_302"></a>alleen met hem +was. Zij, die in zulke uren het verpersoonlijkte geluk en welvaren +geleek, was zeker niet ongelukkig of ziek.</p> + +<p>Dion daarentegen droeg steeds het hoofd zoo hoog, en zag zoo fier en +trotsch rond, alsof het leven hem een allervriendelijkst gelaat toonde. +En toch had hij gehoord dat zijne goederen in beslag genomen waren, en +dat hij het alleen aan Archibius en den invloed van zijn oom te danken +had, dat zijn geheele vermogen nog niet, zooals dat van zoovele anderen, +in de koninklijke schatkist terecht gekomen was—maar welken tegenspoed +zou hij in dezen tijd niet gemakkelijk te boven gekomen zijn?</p> + +<p>Een groot geluk, het allergrootste dat de hemelsche machten een mensch +kunnen schenken, begon voor hem en zijne jonge vrouw te ontluiken, en +toen de Meimaand gekomen was, deelden ook de vrouwen op het eiland in de +hoop, die haar zalig maakte.</p> + +<p>Pyrrhus bracht uit de stad een offeraltaar voor haar mede, en een +marmeren beeld van Ilythyia, de godin der geboorte, die door de Romeinen +Lucina werd genoemd, dat zijn vriendin Anukis hem uit naam van Charmion +had overhandigd. Het gesprek was daarbij weder op de slangen gekomen, +die op het naburige eiland zoo talrijk moesten zijn. Zij had gevraagd of +het moeilijk zou zijn er eene levend te vangen? En de vrijgelatene had +dit ontkennend beantwoord.</p> + +<p>Het beeld der godin en het altaar kregen een plaats bij de andere +heiligdommen, en hoe dikwijls goot Barine en ieder der andere vrouwen +zalf op den steen!</p> + +<p>Dion beloofde aan de godin, die de vrouwen in hare verwachting ter zijde +stond, een fraaie kapel op de klip en een in de stad, indien zij zijn +geliefde jonge vrouw genadig wilde bijstaan.</p> + +<p>Eens, in Juni, als de middagzon op het heetst is, bracht de visscher des +avonds twee welbekende vrouwen op de klip mede: Helena, de jongere +kleindochter van Didymus, en Chloris, de voedster van Dion, die reeds +zijne moeder trouw had gediend, en later het opzicht gekregen had over +de slavinnen van zijn huis.</p> + +<p>Recht dankbaar en blijde strekte Barine de armen naar hare zuster uit. +Haar moeder had zich alleen laten terughouden door de verzekering, dat +haar verdwijnen de aandacht der verspieders trekken zou. De +gerechtsdienaars waren inderdaad waakzaam, want Marcus Antonius liet nog +altijd de zangeres opsporen, de zaakwaarnemer Philostratus had zijn +afkondiging, dat op de gevangenneming van Dion twee talenten belooning +stonden, niet weder ingetrokken, en de dienaren hielden daarom het +paleis van den ontvluchte, evenals Berenice's huis, voortdurend +zorgvuldig in het oog.</p> + +<p>Het scheen voor de stille Helena moeilijker te zijn zich in de +eenzaamheid te schikken, dan voor haar meer levendige zuster. <span class="pagenum" title="303"> </span><a id="p_303"></a>Hoe +duidelijk zij ook hare liefde voor Barine deed blijken, toch verzonk zij +dikwijls in mijmerij, en iederen avond ging zij, zoodra de schaduwen +zich begonnen te verlengen, naar den zuidelijken rand van het eiland, en +tuurde naar de stad, waar hare grootouders, hoe goed zij ook in het huis +van Gorgias bezorgd waren, haar toch zeker wel zouden missen.</p> + +<p>Acht dagen waren sedert hare aankomst verstreken, en het eenzame leven +scheen haar nu nog meer te drukken dan op den eersten en tweeden dag. +Het verlangen naar hare grootouders scheen ook nog toe te nemen, want +dien dag was zij zelfs in de brandende middagzon naar het strand gegaan, +om een enkelen blik op de stad te werpen.</p> + +<p>Hoe lief had zij die oude lieden toch!—Maar Dion vermoedde dat de +vochtige oogen, waarmede Helena heden in de schemering weder bij hen +binnengekomen was, een jongeren bewoner der wereldstad golden, en in +weerwil van de tegenspraak zijner vrouw, scheen hij toch goed geraden +te hebben. Slechts korten tijd daarna lieten zich vóór het huis heldere +stemmen hooren, en toen er een luide, hartelijke lach klonk, sprong Dion +op en riep Barine toe: »Zóó kan alleen Gorgias lachen, wanneer hem iets +zeer buitengewoons is overkomen.”</p> + +<p>Hij ijlde naar buiten, zag rond, doch er was in den helderen maneschijn +niets meer te zien dan vader Pyrrhus, die naar de ankerplaats terug +ging.</p> + +<p>Maar Dions oor was scherp, en nu meende hij aan de andere zijde van het +huis gedempte stemmen te hooren. Hij ging daar aanstonds op af, en toen +hij den hoek van het gebouw omsloeg, bleef hij verrast staan, en riep, +toen hij dicht bij zich een gesmoorden kreet hoorde: »Goeden avond, +Gorgias. Tot weerziens! Ik wil u niet storen.”</p> + +<p>Met enkele vlugge stappen was hij bij Barine terug. Hij fluisterde haar +in het oor: »Daarbuiten in den maneschijn heb ik Helena aan de borst +van Gorgias haar verlangen naar haar grootouders zien stillen!” en zij +klapte daarbij in de handen, en zeide glimlachend: »Zóó gaan in deze +woestenij de goede oude zeden verloren. Een minnend paar te storen bij +hunne eerste ontmoeting! Maar het is waar, dat heeft Gorgias ons, midden +in Alexandrië, ook gedaan, en nu moet hij daarvoor boeten.”</p> + +<p>Spoedig daarna kwam de bouwmeester met zijn verloofde aan den arm de +kamer binnen. Van uur tot uur had hij Helena meer gemist, en op den +achtsten dag had hij het onmogelijk bevonden, nog langer den last des +levens te dragen zonder haar. Hij verzekerde nu met een goed geweten, +dat hij bij hare moeder en grootouders eerlijk aanzoek om haar had +gedaan, <span class="pagenum" title="304"> </span><a id="p_304"></a>want reeds op den derden dag na het vertrek van Helena was de +verhouding tusschen de Koningin en hem veranderd. In de tegenwoordigheid +van Cleopatra was hem, namelijk het beeld van Helena, nog duidelijker +voor den geest gekomen dan vroeger tegenover haar dat der nog altijd +onvergelijkelijke Vorstin. Een smachtend verlangen zooals dat, waardoor +hij in de laatste dagen werd gekweld, was hem tot dusver alleen maar +bekend geweest uit de wereld der verdichting.</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="305"> </span><a id="p_305"></a></p> + +<h2><a id="EEN_EN_TWINTIGSTE_HOOFDSTUK"></a>EEN EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Ditmaal was het den bouwmeester slechts enkele uren vergund op het +Slangeneiland te blijven, want ook in de stad begon het er ernstig uit +te zien, en aan den bouw van het grafmonument werd zelfs des nachts +ijverig voortgewerkt. Het inwendige van de eerste verdieping naderde +zijne voltooiing, en de opbouw der tweede vorderde goed. Maar ook het +benedengedeelte eischte nog veel arbeid. Dit moest, evenals het geheel, +een volmaakt kunstwerk worden. De mozaïekwerkers, die den vloer der +groote zaal hadden ingelegd, hadden zichzelve overtroffen. Op het +beeldhouwwerk voor de zijwanden kon nu niet langer worden gewacht. Dáár, +waar eigenlijk reliëfs van brons behoorden te zijn, moesten voorloopig +platen van gepolijst zwart marmer worden aangebracht, want er was de +grootste haast bij.</p> + +<p>Octavianus was reeds tot Pelusium genaderd, en al zou Seleukus, de +bevelhebber der bezetting, de sterke vesting ook nog lang behouden, toch +kon reeds in de volgende week een deel van het vijandelijk leger voor +Alexandrië verschijnen.</p> + +<p>Trouwens, er stond een eerbiedwaardige strijdmacht tot zijn ontvangst +gereed. De vloot scheen tegen die van den vijand opgewassen; de +ruiterij, die Antonius den vorigen dag voorbij de Koningin had doen +trekken, moest welgevallen vinden ook in de oogen van een kenner, en de +imperator had al zijn hoop gevestigd op de <ins class="corr" id="corr174" title="Bron: krijsgslieden">krijgslieden</ins>, die in vroeger +dagen onder hem hadden gediend, die in tijd van voorspoed zijn +grootmoedigheid en mildheid hadden leeren kennen, en nog niet de +gedenkwaardige dagen zouden vergeten hebben, toen hij gewillig en +vroolijk, gevaar en ontbering met hen had gedeeld.</p> + +<p>Helena bleef op het eiland, en haar verlangen naar het oude echtpaar was +aanmerkelijk verminderd. Flink en hulpvaardig roerde zij nu hare handen, +en haar helderen blik bewees, dat <span class="pagenum" title="306"> </span><a id="p_306"></a>het <ins class="corr" id="corr175" title="Bron: eenzaame">eenzame</ins> leven op het eiland +ook voor haar veel aantrekkelijks begon te krijgen.</p> + +<p>Daarentegen was over den jongen echtgenoot een groote onrust gekomen. +Hij verborg die voor de vrouwen, doch het kostte den ouden Pyrrhus +dikwijls moeite hem terug te houden van een tocht naar de stad, die, +zoo kort vóór de eindbeslissing, de vrucht der volharding en ontbering +weleens kon doen verloren gaan. Reeds menigmaal had Dion zich met +zijn echtgenoot willen inschepen om naar een groote stad in Syrië +of Griekenland te gaan, doch altijd was hij door nieuwe, gewichtige +bezwaren daarvan teruggekomen. Vooral was het gevaarlijk, omdat ieder +vaartuig nauwkeurig werd onderzocht vóór het de haven verliet,—en het +was onmogelijk daaruit te komen, zonder de smalle straat ten Oosten van +den pharus, of den doorgang in het Heptastadium voorbij te gaan, die +beiden gemakkelijk konden worden bewaakt. De kalme bezadigdheid, die +anders den jongen Raadsheer kenmerkte, was nu in koortsachtige onrust +overgegaan, en ook zijn oude getrouwe beschermer had zijn gemoedsrust +verloren, want spoedig zou de vloot, waarop zijn zonen dienden, met die +van Octavianus in botsing komen.</p> + +<p>Op zekeren dag kwam hij diep getroffen uit de stad terug. Hij had +gehoord dat Pelusium gevallen was.</p> + +<p>Toen hij aangeland was, vond hij op de klip alles stil. Niemand, zelfs +niet Dione, was er om hem te ontvangen.</p> + +<p>Wat was hier gebeurd? Waren de hier verborgen vluchtelingen ontdekt, en +had men hen en de zijnen naar de stad, misschien wel naar de steengroeve +gesleept?</p> + +<p>Doodsbleek, maar kalm en ongebogen, ging hij naar zijn huis. Hij had aan +Dion en diens vader zijn hoogste levensgenot, de vrijheid te danken, en +bovendien den grondslag van alles wat hij verder bezat. Maar indien zijn +vrees reden van bestaan had, en hij van alles was beroofd, dan mocht +hij, zelfs als een eenzame bedelaar, toch nog altijd van zijn vrijheid +blijven genieten. Wanneer hij voor den man, door wiens toedoen hij het +beste bezat, al het overige moest prijsgeven, dan was het ook zijn +plicht, dat geduldig te dragen.</p> + +<p>Het was nog licht. Ook toen hij dicht bij het huis gekomen was, trof +geen ander geluid zijn oor dan het blijde geblaf van zijn grooten +wolfshond Argus, die tegen hem opsprong.</p> + +<p>Hij stak de hand uit om de deur te openen, doch zij werd van de andere +zijde reeds opengeduwd. Dion had hem zien aankomen, en in het gevoel van +de nieuwe, groote zaligheid, die deze dag hem had gebracht, viel hij den +trouwen man opgewonden in de armen, en riep hem toe:</p> + +<p>»Een jongen, een heerlijke jongen!—Hij zal Pyrrhus heeten.” <span class="pagenum" title="307"> </span><a id="p_307"></a>Nu +vloeiden de tranen van den vrijgelatene in zijn grijzen baard, en toen +zijn oude levensgezellin hem met den vinger op den mond tegemoet kwam, +fluisterde hij haar met bevende stem in het oor: »Toen ik hen hier +bracht, waart gij bang dat die menschen uit de stad ons in het verderf +zouden storten;—maar toch hebt gij hen gehuisvest zooals het hen +toekwam, en nu—Pyrrhus zal hij heeten!—Wat heb ik, geringe man, +gedaan, dat mij zoo iets groots en schoons ten deel valt?”</p> + +<p>»En ik dan, ik!” snikte de visschersvrouw. »En het kind, dat lieve +wurmpje!”</p> + +<p>Op dezen dag van zonnige blijdschap volgden anderen van stille +zielevreugd, het reinste genot, en tegelijk van de grootste bezorgdheid. +Zij brachten ook menig uur door, waarin Helena gelegenheid vond hare +zorgelijkheid te toonen, en de oude Chloris en de visschersvrouw stonden +haar daarbij met hare ondervinding ter zijde. Een bevalliger jonge +moeder dan Barine, een schooner kind dan den kleinen Pyrrhus, geloofden +allen, tot den grijzen peetvader toe, nooit te hebben gezien. Doch Dion +hield het nu op de klip niet langer uit.</p> + +<p>Duizenderlei dingen, die hem tot dusver onbeduidend hadden toegeschenen, +en waaromtrent hij onverschillig was geweest, waren nu in zijne oogen +gewichtig, en moesten door hem persoonlijk behandeld worden. Hij was +vader, en uit ieder verzuim kon voor zijn zoon een nadeel ontstaan. Zoo +bruin verbrand door de zon als hij tegenwoordig was, en met dat lange +haar en dien baard, was er maar weinig toe noodig om hem zelfs voor zijn +vrienden onkenbaar te maken. In de kleederen die hij reeds lang gedragen +had, en met die handen die op werf geheel vereelt geworden waren, moest +ieder hem wel voor een echten visscher aanzien.</p> + +<p>Misschien was het dwaas, doch de behoefte om zich aan Barine's moeder, +hunne grootouders en Gorgias als vader te vertoonen, scheen hem wel +waard een gering gevaar daarvoor te trotseeren, en zoo voer hij, zonder +Barine, die zich reeds weder in hare vertrekken bewoog, van zijn plan te +onderrichten, na zonsondergang op den laatsten Juli naar de stad.</p> + +<p>Hij wist dat Octavianus oostelijk van Alexandrië bij het Hippodroom +gelegerd was. Ook van het Slangeneiland af had men in de witte +verhevenheden die daar gekomen waren, de tenten kunnen onderscheiden. +'s Namiddags was Pyrrhus teruggekomen met de tijding dat de ruiterij van +Octavianus door die van Marcus Antonius was verslagen. En ditmaal mocht +men aan dit bericht der overwinning geloof slaan, want het paleis op de +Lochias was feestelijk verlicht, en op het oogenblik dat Dion aan wal +stapte, was het zeer druk op de kade. <span class="pagenum" title="308"> </span><a id="p_308"></a>De een riep den ander toe, dat +alle kansen goed stonden. Marcus Antonius was weder de oude geworden. +Hij had gestreden als een held.</p> + +<p>Velen, die hem gisteren nog hadden gevloekt, mengden heden hunne stemmen +in het »Evoë” dat weerklonk ter eere van den nieuwen <ins class="corr" id="corr176" title="Bron: Dionyos">Dionysos</ins>, die opnieuw +zijne goddelijkheid had bewezen.</p> + +<p>In het huis van Gorgias vond de late gast de grootouders alleen. +Zij hadden reeds lang bericht ontvangen van het nieuwe geluk hunner +kleindochter. Thans verblijdde zij zich met Dion, en wilden dadelijk den +heer des huizes, hun toekomstigen zoon, laten roepen, die deelnam aan +een vergadering van de epheben der stad, hoewel hij al lang niet meer +tot hen behoorde. Maar Dion wilde hem liever begroeten te midden van de +jongelingen die den bouwmeester hadden uitgenoodigd, opdat hij hen bij +de bespreking der vraag, hoe zij zich gedurende den strijd te gedragen +hadden, met raad <ins class="corr" id="corr177" title="Bron: zoo">zou</ins> kunnen dienen.</p> + +<p>Toch verliet hij niet aanstonds het oude paar, want hij verwachtte hier +nog twee bezoeken: van Barine's moeder en de Nubische kamervrouw van +Charmion, die sedert de geboorte van den kleinen Pyrrhus, iederen avond +bij den philosoof aankwamen, de eerste om te hooren of gedurende den dag +nog nieuwe tijdingen van moeder en kind gekomen waren, de laatste om de +brieven af te halen, die zij, als tusschenpersoon, dan den volgenden +morgen op de vischmarkt aan haar vriend Pyrrhus of diens zoon +overhandigde.</p> + +<p>Anukis verscheen het eerst. Al aanstonds gaf zij haar deelnemend hart +lucht in een korten gelukwensch; hoe gaarne zij echter nog iets naders +gehoord zou hebben omtrent de jonge moeder, die ook haar dierbaar was, +toch onderdrukte zij ook ditmaal weder haar eigen wensch, om in den +geest harer meesteres te handelen. Daarom ging zij zoo spoedig mogelijk +naar Charmion terug, en meldde haar de aankomst van den onverwachten +gast.</p> + +<p>Vrouw Berenice genoot met dankbare vreugde van de grootmoederlijke +waardigheid, maar thans ging zij gebukt onder een groote vrees, die niet +alleen in hare zwaarmoedige verbeelding bestond.</p> + +<p>Haar broeder Arius had zich met zijne zoons in het huis van een vriend +verborgen, want zij schenen door een ernstig gevaar bedreigd te worden. +Tot nu toe had Antonius in zijn grootmoedigheid het den philosoof niet +euvel geduid dat hij in zulk een nauwe betrekking tot Octavianus stond; +doch nu deze laatste voor de stad lag, werd het huis van den man, die +in vroeger jaren de studiën van den vijand had geleid, en altijd zijn +hoogvereerde raadsman en vriend was gebleven, op bevel <span class="pagenum" title="309"> </span><a id="p_309"></a>van Mardion, +door Scythen bewaakt. Aan hem en zijn gezin was het verboden in de stad +te komen, en daarom was zijn nachtelijke vlucht naar zijn vriend met +groot gevaar gepaard gegaan.</p> + +<p>De bezorgde vrouw vreesde het ergste voor haar broeder, indien Marcus +Antonius de overhand behield, en toch wenschte zij van ganscher harte +de overwinning toe aan de Koningin. Zij, die toch altijd het ergste +verwachtte, zag nu reeds in den geest de krijgskans keeren—en daarvoor +was reden genoeg; de stoutmoedige bevelhebber, die reeds zoo vele +overwinningen had behaald, en die door den tegenspoed van Actium +enkel diep ter neer gedrukt was geweest, moest de oude veerkracht +teruggekregen hebben. Even heldhaftig als vroeger, ja, met vermetele +onstuimigheid was hij aan het hoofd zijner ruiters den vijand tegemoet +gereden. Men zeide dat hij, gezeten op zijn prachtig strijdros, zijn +groot zwaard even krachtig had gezwaaid als vijf en twintig jaren +geleden, toen hij, niet ver van deze zelfde plek, Archelaus het +onderspit had doen delven. Dat hij in zijn gouden wapenrusting, met den +helm op het hoofd en met zijn zwaren baard, op zijn voorvader Herakles +geleek, werd ook bevestigd door Charmion, die op een wagen der Koningin +met spoed hierheen gekomen was. Cleopatra zou haar misschien weldra +noodig hebben, maar toch was zij even van de Lochias ontsnapt, om aan +den jongen vader zelf allerlei dingen te vragen waarin zij belangstelde, +omtrent de moeder en het kind dat haar zoo dierbaar was, als eerste +kleinzoon van den man, wiens hand zij wel is waar geweigerd had, doch +wien zij het heerlijke bewustzijn dankte, dat ook zij in den bloeitijd +van haar leven bemind had, en zelve bemind was geweest.</p> + +<p>Dion vond haar veranderd. De moeielijke maanden, die zij in haar brief +aan Barine beschreven had, hadden hare licht grijzende haren geheel wit +doen worden, hare wangen waren ingevallen en een diepe rimpel tusschen +mond en neus gaf aan haar vriendelijk gelaat een uitdrukking van lijden. +Ook scheen zij pas te hebben geweend, en inderdaad had zij zoo even diep +aangrijpende voorvallen bijgewoond. Zij had zich heimelijk van de +Lochias verwijderd, terwijl het daar vroolijk toeging.... De zegepraal +van Antonius werd feestelijk gevierd. Hij zelf leidde den maaltijd. +Weder had hij hoofd en borst met frissche bladen en prachtige bloemen +getooid. Naast hem lag Cleopatra in een lichtblauw met lotosbloemen +versierd gewaad dat, evenals de kleine kroon op haar hoofd, met paarlen +en saffieren was bezet. Charmion verzekerde, dat zij haar nooit schooner +had gezien. Doch wat zij verzweeg was, dat Cleopatra's doodsbleeke +wangen door de kunst gekleurd hadden moeten worden. Het was een roerend +schouwspel geweest, zooals Antonius haar, <span class="pagenum" title="310"> </span><a id="p_310"></a>na zijn terugkeer uit den +slag, nog in zijn wapenrusting, verheugd aan zijn hart had gedrukt, +alsof hij door den strijd ook haar teruggekregen had, en tegelijk met +de verdwenen heldenkracht, ook zijne liefde had wedergevonden. En ook +haar had het geluk als een heldere zon uit de oogen gestraald. Aan den +ruiter, die om zijne buitengewone dapperheid vóór haar was geleid, had +zij in de vreugde van haar hart een helm en pantser van zuiver goud +geschonken.</p> + +<p>Doch nog vóór de feestmaaltijd begon, was zij gedwongen zichzelve te +bekennen, dat dit alles toch het begin van het einde was, want enkele +uren nadat zij dien ruiter zoo mild had beloond, was hij reeds tot den +vijand overgeloopen. Ook had Antonius zijn vijand Octavianus tot een +tweegevecht uitgedaagd, doch het koele antwoord ontvangen dat er genoeg +wegen waren waarlangs men den dood kon zoeken.</p> + +<p>Aan die taal herkende zij weder haar vijand met het koude hart, en die +nu zeker was van de heerschappij. Daarbij zag zij zich droevig bedrogen +in de hoop dat de oude strijders, die onder Antonius hadden gediend, +bij zijne eerste oproeping den nieuwen veldheer zouden verlaten en +bij troepen hem tegemoet snellen. Alles wat haar gemaal tot bereiking +van dat doel had beproefd, had schipbreuk geleden, niettegenstaande +de wegsleepende kracht zijner welsprekendheid, terwijl met ieder uur +tijdingen kwamen van verraderlijke afvalligheid van enkele krijgslieden, +of van geheele troepen tegelijk. De vijand scheen zóó zeker van zijn +zaak, dat hij zich niet eens verzette tegen de pogingen van Marcus +Antonius, om de soldaten door beloften voor zich te winnen.</p> + +<p>Na dat alles zag Cleopatra nu met volle zekerheid in de zegepraal van +haar geliefde nog slechts de laatste opflikkering van het uitdoovende +vuur; doch zoolang het nog brandde, moest hij zien dat zij zijn licht +nog volgde. Zoo was zij dan met den overwinnaar van heden de feestzaal +binnengekomen, en was getuige geweest van een zonderling gastmaal. Het +was met tranen begonnen, en had Cleopatra doen denken aan dit woord: dat +zij zelve geleek op een overwinningsfeest vóór dat de slag gewonnen was.</p> + +<p>Nauwelijks waren de schenkers met hunne gouden kannen bij de gasten +rondgegaan, of Antonius had zich tot hen gewend met den uitroep: +»Schenkt maar dapper in, gij mannen, morgen dient gij misschien reeds +een anderen heer!”</p> + +<p>Toen was hij, geheel tegen zijn gewoonte, nadenkend geworden, en had in +zichzelven gemompeld: »En dan lig ik daar buiten als een lijk, een +armzalig niets!”</p> + +<p>Op deze woorden was een luid snikken der schenkers en <span class="pagenum" title="311"> </span><a id="p_311"></a>dienaren gevolgd, +doch hij had hen bedaard toegesproken, en beloofd hen niet mede te +voeren in een strijd, waarvan hij voor zichzelven veeleer een roemvollen +dood verwachtte, dan redding en zegepraal.</p> + +<p>Daarbij begonnen ook de tranen der Koningin te vloeien. Indien deze +teugellooze genotzoeker, de roekelooze verkwister en onruststichter, met +zijne steeds begeerende, onverzadelijke zinnen, ook bittere vijandschap +had gewekt, toch was ook zeker maar aan enkelen zulk een hartelijke +liefde van velen ten deel gevallen. Eén blik op zijne heroëngestalte; +één gedachte aan den tijd, toen ook zijne vijanden van hem zeiden: dat +hij nooit grooter was dan tegenover het dreigendste gevaar, nooit beter +in staat om blijde hoop op betere tijden ook bij anderen te wekken, +dan te midden van de zwaarste ontberingen; één oogenblik luisteren +naar die metaalrijke stem van den redenaar, die zoo dikwijls uit zijn +hart was gekomen, en daarom zulk een onweerstaanbaren indruk op zijne +toehoorders had gemaakt; een reeks van herinneringen aan zijn vroolijke +openhartigheid en zijn grenzenlooze grootmoedigheid: dit alles +verklaarde voldoende de klachten, die bij dien maaltijd oprezen en de +tranen die daarbij werden gestort, en die allen zoo <ins class="corr" id="corr178" title="Bron: wel gemeend">welgemeend</ins> waren. Zij +hadden ook de schoone, koninklijke vrouw gegolden die, zonder zich aan +de aanwezigen te storen, het edele hoofd met de paarlenkroon tegen den +machtigen schouder van haar gemaal had gevlijd.</p> + +<p>Maar die treurigheid had niet lang geduurd, en Marcus Antonius had +uitgeroepen: »Nu weg met al die droefheid! Wij hebben de Larva niet +noodig.<a id="FNa20" href="#FN20" class="fnanchor"><sup>20</sup>)</a> Ook zonder dat weten wij wel dat het spoedig gedaan zal zijn +met de vreugd! Een vroolijk feestlied, Xuthus! en gij Metrodorus, ga +vóór in den dans! Ik wijd den eersten beker aan de schoonste, de beste, +de verstandigste, de beminnelijkste, de vurigst geliefde!”</p> + +<p>Hij had de bokaal hoog opgeheven, de fluitspeler Xuthus gaf het koor dat +zijn lied begeleidde, een wenk, en de danser Metrodorus was als een +vlinder een schaar van <ins class="corr" id="corr179" title="Bron: liefdelijke">liefelijke</ins> meisjes vooruit gezweefd. En +deze, in hare wijde gewaden van gekleurde doorschijnende zijdestof, die +haar als een wolk omgaven, waren <span class="pagenum" title="312"> </span><a id="p_312"></a>daarop aan het bevallige spel gegaan, +en hadden, nu eens als in nevelen gehuld, dan weder als op vleugelen +voortgedragen, aan de verrukte toeschouwers een allerbekoorlijkst +schouwspel geboden.</p> + +<p>De »metgezellen van den dood” waren weder makkers in de vreugd geworden, +en juist toen Charmion, die hare gebiedster geen oogenblik uit het oog +had verloren, en den pijnlijken trek op haar gelaat had opgemerkt, uit +den kring der gasten weggeslopen was, had zij de trouwe Anukis ontmoet, +die haar de aankomst van Dion kwam melden.</p> + +<p>Toen was zij—maar dat had zij voor hare vrienden verzwegen—naar hare +vertrekken gesneld om zich tot uitgaan gereed te maken, en daar Iras op +hetzelfde oogenblik de deur van haar eigen kamer opende, was zij haar +gevolgd, om met haar over den nachtdienst bij de Koningin te spreken. +Haar nicht had dat echter niet bemerkt, want door een zenuwachtig +snikken overvallen, had zij juist haar gelaat tegen de kussens van +een rustbank gedrukt, en trachtte op deze wijze de wilde smart, die +hare ziel schokte, met al de hevigheid harer hartstochtelijke natuur, +te laten uitwoeden. Toen had Charmion haar naam geroepen, en zelve +weenende, hare armen voor haar geopend, en voor het eerst sedert haar +terugkomst van Actium, was de dochter harer zuster weder eens aan hare +borst gezonken, en hadden zij elkander lang omstrengeld gehouden. Op +Charmion's uitroep: »Met haar, voor haar tot in den dood!” had het +antwoord van Iras geklonken: »Tot in het graf!”</p> + +<p>Dat woord had reeds in menig stil nachtelijk uur geleefd in de ziel der +oude vriendin dier vrouw, die daar beneden met bloedend hart deelnam aan +het bedwelmende maal van overmoedige feestgenooten. En daaraan had zich +de vraag vastgeknoopt: »Is uw lot niet geketend aan het hare? Wat kan u +het leven nog bieden, zonder haar?”</p> + +<p>Thans had dit woord haar duidelijk verstaanbaar tegengeklonken uit +den mond van een ander, en Charmion's gelofte had als een echo op den +uitroep van Iras geantwoord: »Tot in den dood, evenals gij, wanneer zij +ons vóórgaat. Wat er daarna ook komen moge, nergens mag zij het hart en +de handen van Charmion missen.”</p> + +<p>»En zeker evenmin de liefde en de diensten van Iras,” had deze +wederkeerig verzekerd.</p> + +<p>Zoo waren zij gescheiden, en het waren de aandoeningen van dit gewichtig +oogenblik, die nog zichtbaar waren in de trekken der verouderende vrouw, +die eens de liefde van haar hart had opgeofferd voor de koninklijke +speelnoot harer jeugd, en die nu ook haar leven voor haar wilde geven.</p> + +<p><span class="pagenum" title="313"> </span><a id="p_313"></a></p> + +<p>Toen zij in Gorgias' huis afscheid nam van haar vrienden, drukte zij +Dion met warmte de hand, en terwijl hij haar naar den wagen bracht, +deelde zij hem mede dat Archibius, voor dat de troepen het eerst op +elkander stieten, de koninklijke kinderen van hier naar zijn landgoed +Irenia had geleid. Daar waren zij nu bij hem.</p> + +<p>»Ik heb nooit een moeilijker uur moeten doorleven,” besloot zij, »dan +toen ik de koningin met een verscheurd hart van hen zag afscheid nemen. +Wat zal de toekomst zijn voor die dierbare wezens, die zoozeer het +grootste geluk waardig zouden zijn. Mijn laatste wensch is nu nog: de +tweelingen en den kleinen Alexander erkend, en bewaard te zien voor dood +en schande, en dan uw eigen zoon op den arm van Barine.”</p> + +<p>Op de Lochias moest Charmion nog lang wachten, eer de Koningin zich ter +ruste begaf. Zij vreesde voor haar stemming, nadat zij het gastmaal had +verlaten, want reeds maanden lang kwam Cleopatra telkens gedrukt, tot +tranen toe bewogen of in groote verontwaardiging van den feestdisch der +»metgezellen van den dood” terug. Wat moest dan wel de uitwerking zijn +van dit laatste, dat zoo treurig begonnen was, en toen zoo uitgelaten +vroolijk was geworden?</p> + +<p>Eindelijk, in het tweede uur na middernacht, verscheen Cleopatra. +Charmion dacht dat zij aan zinsverbijstering leed, want de oogen der +Koningin die, toen zij haar verliet, vol tranen stonden, straalden nu +met een blijden, opgewekten gloed, en toen haar vriendin haar de kroon +van het hoofd nam, riep zij uit: »Waarom zijt gij zoo vroeg van het +feest verdwenen? Misschien was dit het laatste, maar ik herinner mij +geen dat schooner was! Het was als in de lentedagen van onze liefde. +Marcus Antonius zou een steenen beeld hebben geroerd met die vereeniging +van mannelijke stoutheid en nederige toewijding, waaraan geen vrouw kan +weerstand bieden. Evenals vroeger krompen de uren tot oogenblikken in. +Wij waren weder jong, weder één. Hier op de Lochias in dezen nacht +waren wij bij elkander, en toch tegelijk in lang vervlogen tijden, +en op andere plaatsen. Wat de zangers zongen, de muzikanten speelden, +de dansers ons te zien gaven, dat ging alles voor ons verloren. Wij +zweefden hand in hand terug naar een zonnige tooverwereld, en het +sprookje van het rijk der zaligen, dat wij daar voor ons zagen in +verblindende pracht en verrukkelijk genot, was de droom, dien ik als +kind het liefste droomde, en meteen het schoonste tijdperk van het leven +der Koningin van Aegypte.</p> + +<p>»Het begon voor de poort van den Epicuristen-tuin. Op de rivier Kydnos +werd het voorgezet. Ik zag mij zelve weder op het gouden schip, met +bloemenguirlanden omwonden, op het <span class="pagenum" title="314"> </span><a id="p_314"></a>purperen rustbed, met rozen om mij +heen, en onder het van edelgesteente flonkerende tentdak. Een zacht +windje blies in het zijden zeil, mijne gezellinnen lieten om mij heen +hare stemmen klinken door snarenspel begeleid, de zefier droeg de zoete +geuren die ons omzweefden naar den oever, en ademde hem de boodschap +toe, dat de hoogste zaligheid hem naderde, waarvan hij had gedacht dat +het genot alleen den goden was beschoren. En evenals zijn hart het mijne +tegenklopte, en zijne bedwelmde zinnen sidderend naar mij verlangden, +hetzelfde—dat heeft hij mij bekend—was ook het geval met zijn geest, +zoodra die den mijnen ontmoette. In ons geluk gevoelden wij ons beiden +door banden omslingerd, die niets, ook het noodlot niet, zou kunnen +losmaken. Hij, de beheerscher der aarde, was overwonnen, en hij vond er +een wellust in, de wenken zijner vorstin te volgen, omdat hij gevoelde +dat zij, voor wie hij zich boog, zijne gehoorzame slavin was. En dat +alles had geen tooverbeker uitgewerkt! Alsof ik was verlost van een +vreeselijk schrikbeeld, dat—al was het ook in het vuur gesmolten—tot +vóór enkele uren het zwaarste drukte op mijne ziel, leefde ik weder op. +Geen magische kunst, niets dan de gaven van lichaam en ziel, die de +overwonnen overwinnende, die de vrouw Cleopatra aan de gunst der goden +te danken had, hadden zijn verheven mannelijkheid gedwongen zich aan +haar over te geven.</p> + +<p>»Van den Kydnos voerde hij mij hierheen, en nu begonnen de genotvolle +dagen, die het ons vergund was door te brengen op den grond van mijn +Alexandrië. Duizend uren, helder als de zon, golven van klanken, die +sinds lang met den stroom van den tijd voorbij waren geruischt, wekte +hij tot nieuw leven op, en ik, ik deed hetzelfde, en onze herinneringen +smolten inéén. De onvergetelijke uren, die wij samen hebben doorleefd, +wanneer wij ons, in dollen overmoed, onbekend onder het vroolijke volk +mengden; al de Olympische vreugd die onzen boezem zwellen deed, als +duizenden ons toejuichten; alles wat ons in het stille vertrek geest en +zinnen met de wellust der zaligen vervulde; al het genot dat de kinderen +ons schonken, als zuivere nectar voor de ziel—dat alles hebben wij +elkander nu weder getoond en geschonken, en geen van ons beiden wist +wie de gever was of de ontvangende. Het donkere, het pijnlijke scheen +opgelost te zijn—en de kinderdroom, het sprookje, gedicht door de +phantasie, stond als werkelijkheid voor mijne ziel, als dezelfde +werkelijkheid—ik herhaal het—die ik mijn vroeger leven noem.</p> + +<p>»En Charmion, als nu morgen de dood komt, behoef ik dan wel te zeggen +dat hij te vroeg kwam, dat hij mij afriep, vóór het leven mij zijn +schoonste gaven had mogen schenken? Neen, neen en nogmaals neen! Wie in +zijn laatste uur tot zichzelven <span class="pagenum" title="315"> </span><a id="p_315"></a>mag zeggen, dat de schoonste droom uit +zijn kinderjaren nog overtroffen is geworden door een lang tijdperk van +zijn leven, die mag zich gelukkig prijzen, al is het in den diepsten +nood en aan den rand van het graf!</p> + +<p>»De wensch om de eerste en hoogste onder alle vrouwen van haar tijd te +worden, die reeds gekoesterd werd in het hart der jonge leerling, werd +vervuld. Het vurig verlangen naar liefde, dat reeds toen mijn geheele +ziel doorgloeide, dat heeft de minnende vrouw, de moeder, de Koningin +bevredigd gezien, en opdat ook de vriendschap mij alles bieden zou wat +zij vermag te geven, daarvoor liet de gunst van het lot mijn Archibius, +uw broeder, zorgen en ook mijne Charmion en Iras.</p> + +<p>»Laat nu komen, wat wil. Deze avond heeft mij geleerd dat het leven +de belofte die het mij deed, gehouden heeft. Doch ook anderen zal +het vergund zijn de schitterendste van alle Koninginnen, de vurigst +beminde van alle vrouwen, gaarne te gedenken. Daar zorg ik voor, want +het grafmonument dat Gorgias voor mij opricht, plaatst zich als een +onverbrekelijke muur tusschen de Cleopatra, die nog heden met trotsch +gevoel van eigenwaarde deze kroon draagt, en de dreigende vernedering en +schande.</p> + +<p>»Nu wil ik gaan slapen. Al brengt het ontwaken nederlaag, ellende en +dood—toch heb ik geen reden om over mijn lot te klagen. Slechts één +ding heeft het mij geweigerd: de rust zonder smart, die het kind en de +opgroeiende jonkvrouw zich als het hoogste goed dachten; maar nu zal ook +die nog het deel worden van Cleopatra. Het rijk des doods, dat zooals de +Aegyptenaars zeggen, het stilzwijgen liefheeft, opent voor mij zijne +poorten. De grootste rust vangt aan op zijn drempel, en wie zal zeggen +waar zij ophoudt? De blik van onzen geest reikt niet ver genoeg om de +grens te zien, waar zij aan het eind der eeuwigheid, die immers zonder +einde is, door iets anders wordt verdrongen.”</p> + +<p>Hierop wenkte de Koningin haar vriendin om haar naar het slaapvertrek te +vergezellen. Een deur leidde vandaar naar de kamer der kinderen, en een +onwederstaanbare behoefte drong haar die te openen, en in de leege, +donkere ruimte naar binnen te zien.</p> + +<p>Een koude huivering ging haar daarbij door de leden. Zij nam eene der +kamervrouwen die haar volgden, den kandelaar uit de hand, en trad +daarmee naar de legerstede van den kleinen Alexander. Deze was leeg en +verlaten, evenals de andere. Toen zonk haar opgeheven hoofd op de borst; +de moedige kalmte, die uit den terugblik op haar vervlogen leven was +ontstaan, kon niet langer duren, en zooals de helderste lichttinten aan +den hemel, bij den schitterenden gloed van den avond, eensklaps plaats +moeten maken voor den nacht, zoo kwam er in de ziel van <span class="pagenum" title="316"> </span><a id="p_316"></a>Cleopatra, na +de hooge geestvervoering der laatste uren, een plotselinge omkeer. Door +een diepe, pijnlijke neerslachtigheid aangegrepen, wierp zij zich voor +het bed der tweelingen neder. Daar bleef zij lang, stil weenend liggen, +totdat Charmion haar, bij het aanbreken van den dag, vermaande ter rust +te gaan. Toen richtte Cleopatra zich langzaam op, wischte hare tranen +af, en zeide: »Zooeven scheen het leven, dat achter mij ligt, mij een +prachtige tuin toe. Maar ach, hoeveel slangen strekten hunne platte +koppen met de glinsterende oogen en de gespleten tong naar mij uit! Wie +heeft de bloemen ter zijde geschoven, waaronder zij verborgen lagen? +Ik geloof Charmion, dat het de geheimzinnige macht was, die immers hier +bij de kinderen zich tegenover de kleinste zoo goed als de grootste +gemoedsbeweging zoo krachtig doet gevoelen,—het was—wanneer heb ik +dat huiveringwekkende woord toch voor het laatst gehoord?—het was het +geweten. Hier, in dit verblijf van onschuld en reinheid, valt alles wat +op een vlek gelijkt, sterk in het oog.—Hier.... o Charmion, waren de +kinderen maar hier!—Mocht ik maar...</p> + +<p><ins class="corr" id="corr180" title="Niet in Bron.">»</ins>Doch neen, neen! Het is goed, het is zeer goed dat zij weg zijn! Ik +moet sterk blijven, en hun lieftalligheid zou mijn kracht breken. Maar +het wordt steeds lichter. Kleed mij voor den dag. Ik zou eerder kunnen +slapen in een instortend huis, dan met zulk een oproerig hart.”</p> + +<p>Men deed haar de donkere kleederen aan, die zij had uitgekozen, en +terwijl zij daarmede bezig waren, klonk in de koninklijke haven daar +beneden luid en vele malen herhaald het geluid der trompet en der andere +signalen, tot het bijeenroepen van de vloot en het leger, waarvan in den +nacht reeds een deel naar de heuvels aan de zee was gebracht.</p> + +<p>Dat klonk krijgshaftig en stout. De goed uitgeruste schepen in de haven +boden een prachtig schouwspel aan. Hoe dikwijls had Cleopatra niet reeds +gezien dat er iets onverwachts gebeurde, en het schijnbaar onmogelijke +mogelijk werd. De overwinning van Octavianus bij Actium, was die ook +niet een wonder geweest? Wanneer het lot nu eens, als een grillig +heerscher, tegenspoed in voorspoed veranderde? Wanneer Antonius zich +heden weder eens een held betoonde, zooals gisteren, en een veldheer +zooals zoo menigmaal in vroeger dagen?</p> + +<p>Zij had geweigerd hem nog eens te zien vóór het begin van den slag, +om hem niet af te leiden van de groote taak, die hij te vervullen had. +Doch toen zij hem op zijn vurigen Barbarijschen hengst in blinkende +wapenrusting, den oorlogsgod zelf gelijk, langs zijn troepen zag +rijden, en hen dien gullen, opgewekten groet zag toewuiven, waarvan +de warme vriendelijkheid zoo regelrecht uit zijn hart kwam, en die de +krijgslieden zoo dikwijls <span class="pagenum" title="317"> </span><a id="p_317"></a>tot vurige geestdrift had ontvonkt, toen +moest zij zich geweld aandoen om hem niet tot zich te roepen, en hem te +zeggen dat hare gedachten met hem medegingen.</p> + +<p>Zij deed dit echter niet, en zoodra zijn purperen mantel uit het gezicht +verdwenen was, liet zij haar hoofd weder zinken.</p> + +<p>Hoe geheel anders hadden vroeger de toejuichingen der soldaten +geklonken, wanneer hij zich aan hen had vertoond! Die koele +beantwoording van zijn blijmoedigen, welgemeenden groet, was geen +voorteeken van overwinning.</p> + +<hr class="fnsep" /> + +<div class="footnote"><a id="FN20" href="#FNa20" class="label"><sup>20</sup>)</a> Bij de gastmalen der Aegyptenaars werd een kleine figuur, +in de gedaante van een mummie rondgegeven, die de gasten er aan moest +herinneren, dat zij weldra zouden zijn als deze, en geen tijd meer +zouden hebben zich te verheugen in het leven en zijne genietingen. De +Romeinen volgden dit na, door de Larva, een klein beeldje, gewoonlijk in +den vorm van een geraamte, bij den maaltijd onder de feestvierenden te +laten rond gaan. Het schoonheidsgevoel der Grieken maakte uit dit +leelijke schrikbeeld een gevleugelden genius.</div> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="318"> </span><a id="p_318"></a></p> + +<h2><a id="TWEE_EN_TWINTIGSTE_HOOFDSTUK"></a>TWEE EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Ook Dion was getuige van het uittrekken der troepen. Gorgias, dien hij +onder de epheben had gevonden, vergezelde hem, en evenals de Koningin, +zagen ook zij een slecht voorteeken voor den afloop van den slag in de +gedwongen wijze, waarop het leger den bevelhebber begroette.</p> + +<p>De bouwmeester had Dion aan de jongelingen voorgesteld als de genius van +een gestorvene, die zoodra men hem vroeg van waar hij kwam of waarheen +hij ging, genoodzaakt zou zijn in de gedaante van een vlieg op de vlucht +te gaan. Hij had dit gerust durven wagen, daar hij de epheben kende en +wist dat onder hen geen verrader school.</p> + +<p>Zij hadden Dion welkom geheeten als een geliefden, uit den dood verrezen +broeder, het voormalig hoofd der vereeniging, en hijzelf had er groot +genot in gevonden na zooveel tijd weder eens als redenaar op te treden, +en in een zaak waarover beraadslaagd werd, uitspraak te doen. Het is +waar, hij had slechts weinig tegenspraak uitgelokt, want het besluit om +zich te onthouden van den strijd tegen de Romeinen, had de Koningin +zelve, bij monde van Antyllus, de epheben op het hart gedrukt. Deze +laatste had intusschen de vergadering reeds verlaten, vóór Dion daar was +verschenen.</p> + +<p>Het had Cleopatra een misdaad toegeschenen het bloed der edelste zonen +van de stad te doen vloeien voor een zaak, die zij zelve reeds verloren +waande. Zij kende de moeders en vaders van velen onder hen en zij +vreesde dat Octavianus hen, die niet tot het leger behoorden, zwaar zou +straffen wanneer zij, met de wapenen in de hand, in zijne macht vielen.</p> + +<p>De sterren begonnen reeds weder te verdwijnen, toen de epheben hun +vriend op zijn weg huiswaarts hun geleide gaven. Onderweg hieven zij +samen in beurtgezang de koren der Hymenaeën aan, die zij op zijn +bruiloftsdag verhinderd waren geweest <span class="pagenum" title="319"> </span><a id="p_319"></a>te zingen. Zij begeleidden die +liederen met de luit, en deze nachtelijke muziek in de straten der stad +deed de mythe ontstaan dat de god Dionysos, aan wien Marcus Antonius +zich altijd bijzonder verwant had gevoeld, en in wiens gedaante hij zich +zoo dikwijls aan het volk had vertoond, hem op dat uur onder gezang en +muziek had verlaten.</p> + +<p>Vóór den Isistempel namen de jongelingen afscheid van hem. Alleen +Gorgias hield hem nog gezelschap. Hij bracht hem naar het naburige +grafteeken der Koningin, waaraan bij fakkellicht ijverig werd gearbeid. +Er stond nog altijd een lichte stellaadje omheen, doch de hooge +benedenbouw met de eigenlijke groeve was reeds voltooid, en Dion +bewonderde de kunst, waarmede het uitwendige van dit gebouw aan de +bestemming van het inwendige beantwoordde. De muren bestonden uit groote +vierkante steenen van donkergrijs graniet. Ernstig, bijna schrikwekkend, +verhief zich de breede, licht hellende voorzijde met de verbazend +hooge poort, waarboven zich een kroonlijst bevond met de gevleugelde +zonneschijf. Daarnaast stonden in overwelfde nissen de donkere bronzen +beelden van Antonius en Cleopatra, en boven de kroonlijst verhieven zich +de metalen zinnebeelden van de liefde en van den dood, den roem en het +stilzwijgen, en veredelden de Aegyptische vormen door schoone werken van +Helleensche kunst.</p> + +<p>De massieve poort van gegoten brons, die versierd was met +reliëf-figuren, zou een stormram hebben kunnen weerstaan. Naast de +trappen, die daarheen voerden, lagen sphynxen van donkergroen dioriet. +Alles aan dit gebouw, dat geheel aan den dood was gewijd, was grootsch +en ernstig, en sprak door zijne onverwoestbaarheid van de eeuwigheid.</p> + +<p>Van de bovenverdieping was nog geen enkel gedeelte gereed. Metselaars +en steenhouwers arbeidden aan de bedekking der dikke muren met donkeren +serpentijnsteen en zwart marmer. Het groote windas stond gereed om een +meesterstuk van Alexandrijnsche plastiek naar boven te hijschen. Het was +voor den gevel bestemd en stelde de overwinnende Venus voor, met helm, +schild en lans, zooals zij, als aanvoerster van een schaar gevleugelde +liefdegoden, aan wier hoofd Eros zelf pijlen afschoot, zegevierend +streed met den dood, den driekoppigen Cerberus, die reeds uit vele +wonden bloedde.</p> + +<p>Het ontbrak aan tijd om ook het inwendige van het monument te +bezichtigen, want Pyrrhus verwachtte zijn beschermeling tegen zonsopgang +aan de haven, en in het Oosten begon het reeds te dagen.</p> + +<p>Toen de vrienden de landingsplaats naderden, fonkelde de boven alles +uitstekende metalen koepel van het Serapeum in <span class="pagenum" title="320"> </span><a id="p_320"></a>verblindenden glans. De +vlaggen en masten der tot vertrek gereed liggende vloot schenen zich in +een zee van gouden licht te baden. In de blinkende, licht gerimpelde +oppervlakte der zee weerspiegelden trillend de bronzen en vergulde +figuren aan den voorsteven der schepen, en de lange schaduwen der +roeiriemen, die zich in rijen uitstrekten van schip tot schip, vormden +als het ware een netwerk van donker gestreepte mazen.</p> + +<p>Hier zeiden de vrienden elkander vaarwel, en Dion ging alleen verder +langs de kade, om den vrijgelatene op te zoeken, die ditmaal zwaar werk +zou hebben om met zijn bark tusschen dit gewemel van vaartuigen door, +een uitweg te vinden. De bezichtiging van het mausoleum had den jongen +vader te lang opgehouden, en ofschoon hij wist dat hij onherkenbaar was, +verweet hij zich toch zich onvoorzichtig te hebben blootgesteld aan een +gevaar, waarvan de gevolgen—dat voelde hij heden voor het eerst—niet +alleen hemzelven noodlottig konden worden.</p> + +<p>De verzamelde oorlogsvloot wachtte nu op het sein tot vertrek. +Alle vaartuigen, die er niet toe behoorden, hadden zich bij den +Poseidontempel moeten vereenigen, en het was aan ieder afzonderlijk ten +strengste verboden, de reede te verlaten.</p> + +<p>De schuit van Pyrrhus lag daar midden tusschen, en dus viel er vooreerst +niet te denken aan terugkeer naar het Slangeneiland. Hoezeer deed hem +dat leed! Barine wist immers niets van zijn tocht naar de stad, en dat +hij haar nu alleen moest laten, terwijl zoo dicht onder haar oogen een +zeeslag zou worden geleverd, verontrustte hem zelven evenzeer als het +dit haar moest doen.</p> + +<p>Werkelijk wachtte de jonge moeder van den vroegen morgen af, met +toenemenden angst op haar echtgenoot. De zon steeg hooger, en aan alle +zijden van het eiland hoorde zij de riemslagen, die tweehonderd schepen +voortbewogen, den schrillen toon der fluiten die hen de maat aangaf, de +met luider stem gegeven kommando's der kapiteins, en de schetterende +trompetsignalen, die van verre en nabij door de lucht weerklonken. Onder +dit alles werd zij door zulk een onrust bevangen, dat zij met alle +geweld naar den oever wilde gaan, terwijl men haar tot dusver nog enkel +had veroorloofd wat frissche lucht te scheppen onder een zeil, dat tot +dit doel aan den schaduwkant van het huis was uitgespannen. Te vergeefs +vermaanden haar de vrouwen toch niet toe te geven aan haar angst, en +geduld te hebben. Doch zij zou nog krachtiger tegenstand getrotseerd +hebben, om uit te zien naar haar geliefden gade, die nu, met haar kind, +haar geheele wereld uitmaakte.</p> + +<p>Toen zij aan Helena's arm aan den oever kwam, was er geen boot te zien. +Het zeevlak dat vóór haar lag, was enkel bedekt <span class="pagenum" title="321"> </span><a id="p_321"></a>met oorlogsschepen, +drijvende vestingen, die zich als duizendpootige draken voortbewogen. +De pooten waren de tallooze roeiriemen, in drie of vijf rijen geschikt. +Elk der grootere schepen was door kleinere omringd, en uit de meeste +schoten verblindende bliksemstralen omhoog, want zij waren overvol met +gewapenden, en aan de voorstevens der sterke entervaartuigen werden de +zonnestralen weerkaatst in de groote, glimmende metalen punten, waarmede +in het houten lichaam van den tegenstander moest worden geboord. De +gouden beelden aan de voorplecht der groote schepen, glinsterden en +blonken in het heldere licht der zon, en ook op de lage heuvels op het +land was het alsof men vlammen zag. Dáár stond het leger van Marcus +Antonius, en de helmen, pantsers en lanspunten van het voetvolk, en +de wapenrustingen der ruiterij flikkerden in de zon, en wierpen met +verblindenden gloed bliksemschichten door de heete lucht van den eersten +Augustusdag in Aegypte.</p> + +<p>Onder al dit lichten en vlammen en stralen in de van glans en +helderheid verzadigde ochtendlucht, mengde zich uit leger en vloot +een voortdurend en toenemend oorlogsrumoer.—Juist had de uitgeputte +vrouw zich laten neervallen op een zetel, dien de visschersdochter Dione +voor haar had neergezet, in de schaduw van de hoogste rotspunt aan den +noordwestelijken oever van het vlakke eiland, toen plotseling van alle +schepen der <ins class="corr" id="corr181" title="Bron: Aepytische">Aegyptische</ins> vloot te samen een luid en ver-doordringend +trompetsignaal weerklonk, en de geheele menigte vaartuigen door de haven +opening aan den pharus koers zette naar de open zee.</p> + +<p>Op eens gingen de smalle leden van het houten reuzenlegioen uiteen en +roeiden in minder breede rijen verder. Dat geschiedde zeer kalm, en in +dezelfde onberispelijke orde, als eenige dagen geleden, toen zij onder +de oogen van Marcus Antonius een dergelijke beweging hadden uitgevoerd.</p> + +<p>Het scheen dat de lust tot strijden hen onophoudelijk voorwaarts dreef. +Onbewegelijk bleef de vijandelijke vloot hen afwachten. Maar nauwelijks +hadden de Aegyptische aanvallers zich eenige scheepslengten in de +richting van den Romeinschen tegenstander bewogen, of een nieuw signaal +daverde door de lucht. De vrouwen die het hoorden, verzekerden in later +dagen dat het geklonken had als een jammerkreet, en het had dan ook het +teeken gegeven tot een verraad zonder wederga. De slaven, boosdoeners +en ellendigste huurlingen op de roeibanken in het ruim van het schip, +hadden er reeds lang met gespannen verwachting naar geluisterd, en toen +het eindelijk kwam, hieven de mannen op de bovenste banken hunne lange +roeiriemen op, en hielden die in de hoogte; die van de onderste rijen +staakten <span class="pagenum" title="322"> </span><a id="p_322"></a>hun werk, en alle schepen lagen stil. Het was alsof het ééne +vaartuig met zijn houten, ver voor zich uitgestrekte riemenvingers, vol +afschuw op het andere wees. Een eerlijk scheepsbevelhebber zou met de +snelheid en onberispelijke orde, waarmede het opheffen der riemen was +geschied, en vaartuig naast vaartuig tot stilstand was gebracht, eer +hebben ingelegd; doch nu leidde het tot een der nietswaardigste, +schandelijke daden waarvan de geschiedenis verhaalt. De vrouwen die +reeds menig spiegelgevecht op zee hadden bijgewoond en de beteekenis er +van begrepen, riepen allen als uit éénen mond: »Verraad! Zij geven zich +aan den vijand over!”</p> + +<p>De vloot van Marcus Antonius, door Cleopatra voor hem in het leven +geroepen, was tot op de laatste bark overgegaan tot den erfgenaam van +Cæsar, den overwinnaar van Actium. Hij, wien zij trouw gezworen had, +die hare oefeningen had geleid, en hen nog den vorigen dag tot moedig +standhouden had aangespoord, zag het van een duinheuvel aan den oever +aan, hoe het sterke wapen, waarop hij al zijn hoop gevestigd had, niet +brak, maar zichzelf in de handen der vijanden gaf.</p> + +<p>Hij wist dat de overgave van de vloot aan den vijand het zegel zette +op zijn ondergang, en de vrouwen op de kust van het Slangeneiland, die +op zulk een afstand stonden van den grooten man, wien dit ongeluk het +zwaarste trof, vermoedden hetzelfde. Beiden waren er tot in de ziel van +geroerd, en hare oogen werden vochtig van verontwaardiging en smart. Zij +waren Alexandrijnsche vrouwen, en wilden geen Romeinsche worden.</p> + +<p>Aan Cleopatra alleen, de dochter uit het hun verwante Macedonische huis +der <ins class="corr" id="corr182" title="Bron: Ptotemaeërs">Ptolemaeërs</ins>, kwam de heerschappij toe over hare vaderstad, die +gesticht was door den grooten Macedoniër. Al het leed dat de Koningin +haar had aangedaan, werd thans in hare schatting geheel onbeduidend bij +den ontzettenden slag van het noodlot, die in dit uur haarzelve trof.</p> + +<p>De vereenigde Romeinsche en Aegyptische vloot keerde als een groot, +denzelfden bevelhebber gehoorzamend eskader terug in de haven en op de +reede der stad, die nu als een kostbare buit haar toebehoorde.</p> + +<p>Barine had genoeg gezien, en ging met gebogen hoofd naar huis terug. +Haar hart was vol, en de angst voor haar geliefden man wies van uur tot +uur.</p> + +<p>Het was alsof het gesternte des daags schroomde zulk een snoode daad met +zijn vriendelijk licht te beschijnen, want de verblindende en stekende +zon van den eersten Augustus omsluierde haar stralend aangezicht met een +witgrijzen nevel, en de ontwijde zee fronste het voorhoofd, verwisselde +haar zuiver <span class="pagenum" title="323"> </span><a id="p_323"></a>blauw met geelachtig grijs en zwartgroen, en een wit schuim +kookte op de koppen der verbolgen golven.</p> + +<p>Toen het begon te schemeren werd de ongerustheid der verlaten vrouw +haar bijna te veel. Niet alleen de kalmeerende woorden van Helena, maar +zelfs het gezicht van haar kind miste thans zijne uitwerking, en reeds +had Barine den tehuis gebleven zoon van Pyrrhus geroepen, om hem te +overreden haar met zijn boot naar de stad te varen, toen Dione een +schuit ontdekte, die van de zeezijde het Slangeneiland naderde.</p> + +<p>Een oogenblik later sprong Dion aan land, en kuste zijn jonge vrouw het +verwijt, waarmede zij hem ontving, spoedig van de lippen. Hij had reeds +gehoord van het verraad der vloot, terwijl hij met den vrijgelatene in +de haven van Eunostus in een huurboot was gestapt, daar die van Pyrrhus, +evenals de andere vaartuigen, bij den tempel van Poseidon vastgehouden +werd.</p> + +<p>De ervaren loods had zijn bark met een wijden boog tegen den wind in, +door de open zee moeten sturen, en was onderweg lang opgehouden, daar +hij midden tusschen een deel der oorlogsvloot was geraakt.</p> + +<p>Nu het gevaar en de scheiding voorbij waren, gevoelden zij zich wel +innig gelukkig in het besef dat zij elkander terug hadden gekregen, maar +toch kon het niet tot de rechte blijdschap komen. Het lot der Koningin +en van hunne vaderstad, drukte al te zwaar op hunne ziel. Bij het +invallen van den nacht sloegen de honden luid aan, en men hoorde leven +aan het strand. Met het vaste voorgevoel dat hem en de zijnen een onheil +dreigde, volgde Dion die roepstem en ging er heen.</p> + +<p>De nacht werd door geen enkele ster verlicht. Alleen het zwervend licht +van een lantaarn, en een ander op het naastbijgelegen eiland, +verhelderden een weinig de duisternis rondom, doch in het Zuiden +brandden de lichten in de stad zoo helder als ooit.</p> + +<p>Pyrrhus was juist bezig met zijn jongsten zoon een boot in zee te +sleepen. Zij moesten een andere die in het zand van een ondiepte bij het +naburige eiland was vastgeraakt, daaruit gaan losmaken.</p> + +<p>Dion sprong met hen mede in de schuit, en nu herkende hij spoedig in de +stem die hem geroepen had, die van den bouwmeester Gorgias.</p> + +<p>De blijde begroeting van den jongen vader klonk den vriend te gemoet, +doch deze beantwoordde die niet.</p> + +<p>Kort daarna bracht Pyrrhus zijn laten gast aan wal. Hij was, zooals +de visscher hem deed inzien, voor de tweede maal aan een groot gevaar +ontkomen; want indien hij aan het andere eiland had aangelegd, waar het +wemelde van vergiftige slangen, <span class="pagenum" title="324"> </span><a id="p_324"></a>dan ware hij licht het slachtoffer +geworden van den beet van een dezer dieren.</p> + +<p>Gorgias greep met de oude hartelijkheid de hand van zijn vriend, doch +toen Dion hem drong aanstonds met hem in huis te gaan, weigerde hij dit +en verzocht hem eerst aan te hooren, eer hij zich naar de vrouwen begaf.</p> + +<p>Dion schrikte, want hij kende zijn vriend. Als zijn diepe stem zoo +bedroefd klonk, en daarbij zijn hoofd zoo gebogen was onder het leed, +dan was er zeker iets vreeselijks voorgevallen. En hij had goed gezien; +de eerste mededeeling daarvan schokte ook hem zelven hevig.</p> + +<p>Dat de Romeinen te <ins class="corr" id="corr183" title="Bron: Alexanderië">Alexandrië</ins> als heerschers te werk gingen, verbaasde +hem niet, doch een kleine schaar der overwinnaars, die overigens in +last hadden zich te gedragen als in een land van vrienden, was +binnengedrongen in het groote huis van Gorgias om zich daar in te +kwartieren. De doove grootmoeder van Helena en Barine, die alles wat er +gebeurd was, maar half had begrepen, was door den schrik bij het woeste +binnendringen der krijgslieden, door een beroerte getroffen, en had, nog +vóór hij naar het eiland vertrok, de oogen gesloten.</p> + +<p>Maar deze droeve tijding, die de beide zusters op het eiland diep trof, +was het niet alleen, wat den bouwmeester zoo laat en in een vreemde boot +naar het Slangeneiland had gevoerd. Zijn ziel, die door de ontzettende +<ins class="corr" id="corr184" title="Bron: gebeurtenisen">gebeurtenissen</ins> van dezen dag al te zeer overspannen +was, gevoelde behoefte aan rust te zoeken in den kring van hen, door wie +hij zeker was te worden begrepen.</p> + +<p>Meer dan door al het vreeselijke dat hij had moeten mede doorleven, was +hij echter tot dezen onvoorzichtigen tocht over zee gedreven geworden +door den wensch om de bannelingen de verblijdende boodschap te brengen, +dat zij zonder gevaar in hunne vaderstad konden terugkeeren.</p> + +<p>Met hevige ontroering, ja zelfs verbijsterd en overstelpt door alles wat +hij had beleefd en gezien, begon de anders zoo heldere, en bij al zijn +levendigheid bezadigde man zijn verhaal. Een waarschuwend woord van Dion +noopte hem echter eerst nog te wachten totdat hij kalmer zou zijn, om +daarna al hetgeen er gebeurd was naar tijdsorde te beschrijven.</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="325"> </span><a id="p_325"></a></p> + +<h2><a id="DRIE-EN-TWINTIGSTE_HOOFDSTUK"></a>DRIE-EN-TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Nadat de bouwmeester Dion naar de haven had geleid, had hij zich naar +het Forum begeven om daar met verschillende mannen te spreken en te +hooren wat men voor de toekomst der stad vreesde en verwachtte.</p> + +<p>Dáár kwamen ook altijd het eerst de tijdingen aan: hij vond er een groot +aantal Macedonische burgers, die evenals hij, in dit beslissend uur naar +zekerheid verlangden.</p> + +<p>Het was er druk en woelig, want de meest verschillende berichten van het +leger en de schepen volgden elkander op. Eerst waren zij gunstig, maar +spoedig daarop hoorde men van het verraad der vloot, en het overloopen +van voetvolk en ruiterij.</p> + +<p>Een aanzienlijk inwoner der stad had Marcus Antonius, van eenige +vrienden vergezeld, te paard langs de kade zien draven. Het was gebleken +dat zij op weg waren naar het kleine paleis op den Choma. Ernstige +mannen, wier meening slechts weinig tegenspraak vond, waren van gevoelen +dat de imperator verplicht was zich daar, even als Brutus en zoovele +andere edele Romeinen, met eigen hand te dooden, nu het noodlot zich +tegen hem had verklaard, en hem niets meer te wachten stond dan een +leven door schande bevlekt. Spoedig kwam dan ook de tijding dat hij +getracht had te volbrengen, wat de edelste burgers van hem hadden +verwacht.</p> + +<p>Toen had Gorgias het op het Forum niet langer uitgehouden. Hij was naar +den Choma gesneld, hoeveel moeite het ook kostte tot aan den muur te +komen, waarin reeds een bres was gemaakt. Hij had dat gedeelte van den +oever waar de landtong begon, door een dichte menigte bezet gevonden. +Ook had er een aantal booten omheen gelegen, en zoodoende had hij +vernomen dat Antonius zich niet meer in het paleis bevond.</p> + +<p>Juist op dat oogenblik werd een zorgvuldig bedekt lijk uit het kleine +slot over den Koningsweg gedragen, en onder de <span class="pagenum" title="326"> </span><a id="p_326"></a>menigte die daarachter +ging, herkende Gorgias een slaaf van Antonius, dien hij vroeger wel had +gezien. De oogen van dezen man zagen rood van het weenen. Hij kwam +gewillig naar den bouwmeester toe, toen deze hem wenkte, en vertelde hem +al snikkend, dat de beklagenswaardige veldheer, nadat al zijne troepen +afvallig geworden waren, hierheen was gevlucht. Toen hij daarop in het +paleis had gehoord dat Cleopatra hem was voorgegaan in den dood, had hij +zijn lijfslaaf Eros bevolen ook aan zijn leven een einde te maken. +Daarop was die wakkere man achteruitgetreden en had met afgewend gelaat +zichzelf met het staal doorboord. Voor de voeten van zijn meester was +hij stervend ineengezonken; waarop Antonius had uitgeroepen, dat hij +door zijn voorbeeld geleerd had wat nu ook hem te doen stond, en op +hetzelfde oogenblik had hij zijn kort zwaard in eigen borst gestoken. De +verbazende levenskracht van dezen reus was echter door die ééne wond, +hoe diep en zwaar zij ook was, nog niet vernietigd. Toen had hij op de +aandoenlijkste wijze de omstanders gebeden en gesmeekt aan zijn leven +een eind te maken, doch niemand had zulk een daad van zich kunnen +verkrijgen. Onderwijl had onophoudelijk van des imperators lippen de +naam Cleopatra geklonken, en daarbij de wensch om haar te mogen volgen.</p> + +<p>Eindelijk was Diomedes, de geheimschrijver der Koningin verschenen, om +hem op haar bevel naar het grafmonument te laten brengen, waarheen zij +zelve de wijk genomen had.</p> + +<p>Antonius had daarin met nieuw opgewekte levenslust toegestemd, en +terwijl men hem wegdroeg, had hij nog last gegeven om voor een +waardige begrafenis van Eros te zorgen. Zelfs stervende was het dezen +grootmoedigste van alle gebieders nog onmogelijk geweest, het goede dat +men hem bewezen had onbeloond te laten.</p> + +<p>Toen hij zoover met zijn verhaal gekomen was, barstte de slaaf opnieuw +in tranen uit, doch Gorgias was onmiddellijk naar het grafteeken +gesneld.</p> + +<p>De naaste weg daarheen, de Koningsweg, was in dien tusschentijd zoo vol +geworden door de menigte, die tusschen het Dionysostheater en den +Muzenhoek door Romeinsche soldaten terug gedrongen was, dat hij zich +genoodzaakt had gezien door zijstraten het gebouw te bereiken.</p> + +<p>De kade was reeds niet meer te herkennen, en ook in de andere straten +had de bevolking een vreemdsoortig aanzien gehad, want in plaats van +vreedzame burgers, kwam men overal Romeinsche soldaten in volle +wapenrusting tegen. Voor de Grieksche, <ins class="corr" id="corr185" title="Bron: Aagyptische">Aegyptische</ins> en Syrische +aangezichten waren blanke en bruine van vreemd uiterlijk in de plaats +gekomen.</p> + +<p><span class="pagenum" title="327"> </span><a id="p_327"></a></p> + +<p>De stad zelve scheen in een legerkamp veranderd te zijn. Hier had +Gorgias een cohorte van blondgelokte Germanen, daar een met roode haren +ontmoet, wier vaderland hij niet kende, en nog verder een detachement +Numidische of Pannonische ruiters. Bij het heiligdom der Dioscuren,<a id="FNa21" href="#FN21" class="fnanchor"><sup>21</sup>)</a> +had men hem aangehouden. Dáár had zooeven een klein aantal Hispaniërs +Antonius' zoon Antyllus gegrepen, en na een kortstondig krijgsgericht +terechtgesteld. Zijn gouverneur Theodotus had hem aan de krijgslieden +verraden, doch deze nietswaardige booswicht werd geboeid achter het lijk +van den jongeling medegevoerd, daar men hem op de daad had betrapt, +terwijl hij een kostbaren edelsteen, dien hij hem van den hals had +genomen, in zijn eigen gordel verborg. Vóór hij naar het eiland ging, +was den verhaler ter oore gekomen dat men den ellendeling tot den dood +aan het kruis had veroordeeld.</p> + +<p>Eindelijk was het Gorgias gelukt het grafmonument te bereiken. Hij had +het aan alle zijden afgezet gevonden door Romeinsche lictoren en Scythen +uit de stad, maar hij, de bouwmeester, werd natuurlijk doorgelaten.</p> + +<p>Het was hem door al de hindernissen, die hij op zijn weg had ontmoet, +bespaard, om de vreeselijkste tooneelen van het treurspel, dat hier +zooeven afgespeeld was, met eigen oogen te aanschouwen, doch zij werden +hem in alle bijzonderheden beschreven door den geheimschrijver der +Koningin, die den gewonden Antonius had begeleid. Hij was een welmeenend +Macedoniër, die onder het bouwen met Gorgias in vriendschappelijke +betrekking was geraakt.</p> + +<p>Cleopatra was naar het grafteeken gevlucht, zoodra de oorlogskans zich +voor Octavianus had verklaard. Alleen Charmion en Iras hadden haar +daarheen mogen vergezellen, en deze twee hadden haar geholpen de zware +metalen deur van het kolossale gebouw te sluiten. Het valsche gerucht +van haar dood, dat Antonius er toe gebracht had om ook aan zijn leven +een eind te maken, was misschien daaraan toe te schrijven, dat de +Koningin zich feitelijk in haar graf bevond. Toen hij in de armen van +zijn trouwe dienaren doodelijk gewond bij het mausoleum was aangekomen, +hadden de vrouwen te vergeefs beproefd, de zware deur weder te openen. +Maar Cleopatra reikhalsde er naar, haar stervenden vriend nog eenmaal te +zien. Zij moest hem in hare nabijheid hebben, om hem de laatste diensten +te bewijzen, hem nog eens van hare liefde te verzekeren, hem de oogen +toe te drukken, en als het mocht, met hem te sterven.</p> + +<p>Zij had dus met haar beide kamervrouwen rondgezien naar <span class="pagenum" title="328"> </span><a id="p_328"></a>een hulpmiddel, +en daarbij was het Iras ingevallen dat er op den steiger een windas +stond, om de zware metalen plaat met het reliëf-beeld van de liefde, die +den dood overwint, naar de eerste verdieping te hijschen. De Koningin +was daarop dadelijk met hare vriendinnen de trap opgesneld; de dragers +hadden beneden den gewonde aan de touwen bevestigd, en Cleopatra was +zelve aan het werktuig gaan staan om hem, met behulp harer gezellinnen, +tot zich op te trekken.</p> + +<p>Diomedes had beweerd dat hij nooit een deerniswaardiger gezicht had +gezien, dan dat van den reusachtigen man, terwijl hij tusschen hemel en +aarde zweefde, en worstelend met den dood, onder wreede pijnen de handen +in smachtend verlangen uitstrekte naar zijne geliefde. Zijn stem had +hem daarbij bijna begeven, en toch riep hij nog met teederheid haar +naam, doch zij bleef hem het antwoord schuldig, daar zij met dezelfde +hartstochtelijke inspanning als Iras en Charmion, op dat oogenblik al +hare zwakke krachten wijdde aan het ophijschen door middel van het +windas. Het over een katrol loopend touw had haar daarbij in de fijne +handen gesneden, haar schoon gelaat was akelig vertrokken geweest, +maar zij had het niet opgegeven, eer zij en haar helpsters werkelijk +den zwaren last van den stervenden man al hooger en hooger hadden +gebracht, eindelijk zelfs tot aan de planken van den steiger. Maar die +bovenmenschelijke krachtinspanning, waardoor het aan de drie vrouwen +was gelukt een werk te volbrengen, dat veel te zwaar was voor haar +kracht, al was die ook verdubbeld door de macht van haar ernstigen wil +en vurig verlangen, zou toch niet tot het doel hebben geleid, indien +niet Diomedes op het laatste oogenblik nog te hulp ware gekomen. Hij was +sterk, en met zijn bijstand konden zij den stervende grijpen, hem op den +steiger trekken, en langs de reeds voltooide trap naar het graf in de +benedenruimte dragen. Toen zij den gewonde daar hadden neergelegd op +een der rustbanken, waarvan de groote zaal reeds was voorzien, was de +geheimschrijver weder weggegaan. Doch op de trap was hij blijven staan +om de rol van onopgemerkt toeschouwer te spelen, en spoedig bij de hand +te zijn, voor het geval dat de Koningin nog eens zijn hulp zou behoeven.</p> + +<p>Nog gloeiend van de ontzettende inspanning van zooeven, met verwarde +loshangende haren, kermend en steunend, had Cleopatra als buiten zich +zelve haar kleed gescheurd, zich op de borst geslagen en die met hare +nagels opengereten.</p> + +<p>Toen had zij haar eigen schoon gelaat op de wond van haar geliefde +gedrukt, om het stroomende bloed te stelpen, en daarbij waren weder al +die zoete, liefkoozende namen over hare <span class="pagenum" title="329"> </span><a id="p_329"></a>lippen gekomen, die zij den nu +stervenden man in den lentetijd hunner liefde toegeroepen had.</p> + +<p>Zijn verschrikkelijk lijden maakte dat zij haar eigen droevig lot +vergat. Tranen van medelijden vielen als een verkwikkende zomerregen op +de nog onverwelkte bloem hunner liefde, en deden die, terwijl zij in +dien nacht toch reeds weder heerlijk opgeloken was, tot een laatsten +vollen bloei komen. Even onmatig en onbegrensd als eens de hartstocht +voor dezen man was geweest, was nu de droefheid, waarmede zijn +smartelijk scheiden haar vervulde. Gedurende het feestmaal, dat pas +enkele uren geleden was afgeloopen, was haar weder duidelijk en helder +voor den geest gekomen wat Marcus Antonius in den glanstijd van haar +leven voor haar was geweest, wat zij elkander hadden geschonken en wat +de een van den ander had ontvangen. Thans ging dat alles in enkele +beelden samengevat nog eens aan haar geestesoog voorbij, doch het was +alleen om haar nog duidelijker de diepte van ellende van dit uur te doen +zien. Eindelijk drong de smart ook de schitterendste herinnering naar de +duisternis terug; zij zag niets meer dan de marteling van den geliefde +aan hare zijde; haar altijd levendige geest toonde haar enkel nog den +afgrond aan hare voeten, en het graf, dat niet voor Antonius alleen, +maar ook voor haar zelve openstond.</p> + +<p>Niet in staat om voorbijgegaan geluk te herdenken of nog op toekomstig +te hopen, verloor zij al hare kalmte, en werd geheel een prooi der +wanhoop. Geen vrouw uit het volk had zich hartstochtelijker overgegeven +aan de brandende pijn die haar hart verscheurt, en daaraan een woester, +onbeteugelder uiting kunnen geven, dan deze groote Koningin, deze vrouw, +die reeds als kind zoo gevoelig was geweest voor de geringste smart, en +die in haar later leven waarlijk niet had geleerd het leed te dragen en +geduld te oefenen.</p> + +<p>Nadat Charmion den lijder op zijn wensch een teug wijn had gegeven, vond +hij de kracht om, in plaats van enkel te jammeren en te klagen, geregeld +te spreken.</p> + +<p>Vol liefde vermaande hij Cleopatra om aan haar eigen redding te denken, +wanneer die mogelijk was zonder dat hare eer er onder leed, en wees haar +Proculejus aan als de man, die onder de vrienden van Octavianus het +meest haar vertrouwen waardig was. Daarop smeekte hij haar hem niet te +beklagen, maar gelukkig te prijzen, omdat hij de allergrootste gunst van +het lot had genoten. Het schoonste wat het leven heeft, was hij aan hare +liefde verschuldigd, doch ook was hij de eerste en machtigste man der +wereld geweest. Nu stierf hij in de armen der liefde een eervollen dood, +als een Romein, die voor een Romein bezweek.</p> + +<p><span class="pagenum" title="330"> </span><a id="p_330"></a></p> + +<p>In dit bewustzijn had hij, na een korten strijd, den laatsten snik +gegeven. Cleopatra had naar zijn laatsten ademtocht geluisterd, hem de +oogen gesloten, en zich daarna zonder tranen over den geliefden man +heengebogen. Eindelijk was zij in onmacht gevallen, en met het hoofd op +zijn koude borst blijven liggen.</p> + +<p>De geheimschrijver had bij dat alles toegezien en was daarna met +vochtige oogen naar de eerste verdieping teruggegaan. Daar had hij +Gorgias ontmoet, die juist op den steiger was geklommen, en had hem +medegedeeld wat hij van de trap af, had gehoord en gezien. Doch +nauwelijks had hij zijn verhaal geëindigd, of bij den Muzenhoek had een +wagen stil gehouden, waaruit een voornaam Romein was gestapt.</p> + +<p>Het was dezelfde Proculejus, dien de stervende Antonius aan zijn +geliefde, als haar vertrouwen waardig, aanbevolen had.</p> + +<p>»Inderdaad,” vervolgde Gorgias, »scheen hij door gestalte en gelaat +tot de edelsten van zijn trotsche natie te behooren. Hij kwam met een +zending van Octavianus. Men zegt dat hij innig aan den Cæsar is gehecht, +en daarbij een welmeenend man is. Wij hebben hem ook hooren roemen +als dichter, en zwager van Mæcenas. Die rijke, voorname heer is een +grootmoedig beschermer der dichters, en ook kunst en wetenschap stelt +hij op hoogen prijs. Timagenes heeft hem geroemd om zijne beschaving en +edele gezindheid. Misschien had de geschiedschrijver gelijk, doch voor +zoover het den Staat en zijn welzijn betreft, schijnt het in de omgeving +van Octavianus slecht gesteld te zijn met datgene wat wij hier een vrij +man waardig achten. De heer, aan wien hij zijne diensten wijdt, heeft +hem een moeielijke taak opgelegd, en zeker houdt Proculejus het voor +zijn plicht niets onbeproefd te laten die tot een goed einde te +brengen;—en toch.... Als ik goed zie, dan zal de tijd voor hem komen, +waarop hij den dag van heden verwenscht, en de gehoorzaamheid vloekt, +waarmede hij, de vrije man, den Cæsar bijstond.... Maar hoor nu verder!</p> + +<p>»Trotsch, met opgericht hoofd en in fraaie wapenrusting, klopte hij aan +de deur van het grafmonument. Cleopatra was tot bewustzijn wedergekeerd +en vroeg—daar zij hem zeker uit Rome nog wel moest kennen—wat hij +begeerde.</p> + +<p><ins class="corr" id="corr186" title="Niet in Bron.">»</ins>»Hij kwam,” antwoordde hij beleefd, »uit naam van Octavianus, om met +haar te onderhandelen.” De Koningin toonde zich bereid, hem aan te +hooren, doch weigerde hem in het gebouw binnen te laten.</p> + +<p>»Zoo spraken zij dan met elkander door de deur. Zij sprak met edele +kalmte haar wensch uit, dat de zonen, die zij Antonius geschonken +had,—niet Cæsarion—als Koningen van Aegypte zouden worden erkend.</p> + +<p><span class="pagenum" title="331"> </span><a id="p_331"></a></p> + +<p>»Proculejus beloofde dadelijk volijverig dat hij dit aan den Cæsar zon +overbrengen, en gaf haar bovendien hoop op de vervulling van dien +wensch.</p> + +<p>»Terwijl zij van de kinderen en hunne rechten sprak—op hare eigen +toekomst zinspeelde zij met geen enkel woord—wenschte haar toehoorder +iets naders te vernemen omtrent het einde van Antonius, en verhaalde +haar daarop zelf, hoe het gegaan was met de vernietiging van het leger +van den afgestorvene, en ook andere dingen van minder beteekenis. De man +zag er niet uit als een prater, en ik koesterde reeds toen argwaan dat +hij de Koningin met opzet bezighield. Dat was ook zijn bedoeling, want +hij had alleen gewacht op Cornelius Gallus, den bevelhebber der vloot, +van wien gij immers reeds hebt gehoord. Hij is een der aanzienlijkste +Romeinen, en toch maakte hij zich tot een bondgenoot van Proculejus!</p> + +<p>»Deze laatste verwijderde zich, zoodra hij de ongelukkige vrouw met zijn +vriend bekend had gemaakt. Ik bleef op mijn post en luisterde toe, +terwijl hij Cleopatra verzekerde van de deelneming van zijn gebieder. +Hij bracht haar in gezwollen taal over hoe bitter Octavianus Marcus +Antonius betreurde, als zijn vriend, zwager, mederegent en deelhebber +aan zoovele gewichtige ondernemingen. Bij de tijding van zijn dood had +hij heete tranen gestort, en zeker had nooit iemand oprechtere vergoten.</p> + +<p>»Het scheen mij toe, dat ook Gallus met opzet het gesprek rekte.</p> + +<p>»Op eens, terwijl ik nog al mijn oplettendheid inspande om ook te hooren +wat Cleopatra, zoo kort mogelijk, antwoordde, kwam mijn opzichter der +bouwwerken naar mij toe, die, toen de arbeiders door de Romeinen waren +verdreven, zich tusschen twee blokken graniet verborgen had gehouden. +Hij deelde mij mede dat Proculejus aan de achterzijde van het monument +den steiger had beklommen door middel van een ladder. Twee dienaren +waren hem gevolgd, en zij waren alle drie naar beneden in de zaal +geslopen.</p> + +<p>»Ik vloog op, want ik had op den grond gelegen om met uitgerekten hals +des te beter te kunnen luisteren.</p> + +<p>»Nu moest ik, het kostte wat het wilde, de Koningin waarschuwen, want +stellig was hier verraad in het spel.</p> + +<p>»Maar ik kwam te laat. O, Dion! Indien ik het enkele oogenblikken +vroeger had gehoord, misschien was er dan iets nog vreeselijkers +gebeurd;—doch zij, de Koningin, ware gespaard gebleven voor wat haar +nu bedreigt.—Want wat mag zij verwachten van den overwinnaar, die zich +verlaagt tot snood bedriegen van een edele, weerlooze vrouw, die voor de +overmacht moet bukken, met het doel om zich levend, alleen maar levend, +van haar meester te maken.</p> + +<p><span class="pagenum" title="332"> </span><a id="p_332"></a></p> + +<p>»De dood zou de ongelukkige hebben bevrijd van zwaar leed en +vreeselijke schande! En zij had reeds tegen zichzelve den dolk +opgeheven. Deze oogen hebben het gezien hoe zij den schoonen arm zwaaide +met het flikkerende staal, dat bij het schijnsel der kaarsen op de +veelarmige luchters naast de sarcophaag helder schitterde.... Doch ik +wil beproeven kalm te blijven! Ik zal het u alles achter elkaar +verhalen, zooals het zich heeft toegedragen. Bovendien raken mijne +gedachten verward nu ik mij die schrikkelijke gebeurtenis weder voor den +geest roep.</p> + +<p>»Om het te beschrijven zooals ik het heb gezien, zou ik een dichter +moeten zijn, een schilder met woorden; want wat daar vóór mijne oogen +geschiedde in die omgeving<ins class="corr" id="corr187" title="Bron: "></ins>.... Gij weet immers, dat het een graftombe +was. De muren van donkeren steen; donker waren ook zuilen en zoldering, +alles glimmend, maar donker.... Bijna overal glad gepolijste steen, +die daardoor blonk als een spiegel. Bij de sarcophagen en in den omtrek +van de kandelaber, tot dichtbij de deur, waar het schelmstuk werd +uitgevoerd, helder licht—als in een feestzaal. Iedere bloedvlek op de +hand, iedere schram, iedere wond duidelijk zichtbaar, door de wanhopige +vrouw met hare nagels gereten in den boezem, die sneeuwwit door het +verscheurde zwarte gewaad te voorschijn kwam. Verderop rechts en links +zwak schemerlicht, en in den achtergrond en bij de zijmuren diepe +duisternis, als in een echt, werkelijk graf. Maar aan de gladde ronding +der porfieren zuilen, aan het zwarte marmer en den serpentijnsteen, +hier, ginds en overal de trillende weerkaatsing van het licht der +kaarsen. De tocht hield dit steeds in beweging, en zoo dreef het in de +zaal zijn spel, evenals de rustelooze zielen der verdoemden. Waarheen +de blik zich wendde, overal was duisternis op den achtergrond. Het +verst verwijderde gedeelte van de zaal was zwart, zwart als de voorhof +van den Hades, doch ook hier brak een heldere, bewegelijke streep door: +zonnestralen, die van de zijde der trap in de graftombe vielen, en +waarin stofjes dansten. Welk een indruk maakte dat! De woonplaats der +duistere Hekate! En de Koningin, en alles wat er met haar gebeurde! Een +schilderij door licht overgoten, die stralend uitkwam tegen het donker +in den wijden kring der massieve, majestueuse vormen er omheen. Dit +grafteeken, in dit licht, zou een geschikter paleis zijn geweest voor +den koning der demonen, wiens heirscharen de Magiër bezweert, wanneer +zij zijn opgeroepen om hem te gehoorzamen bij zijne werken der +duisternis.—Doch waar dwaal ik heen? »De kunstenaar!” hoor ik u weder +roepen, de kunstenaar! In plaats van ter hulp te ijlen geeft hij zich +over aan den indruk dien het licht op <span class="pagenum" title="333"> </span><a id="p_333"></a>hem maakt, dat in de koninklijke +grafgewelven valt.—Ja, het is waar: ik was te laat, veel te laat +gekomen! Ik ontdekte dat reeds op de trap, die naar de benedenruimte +voert; doch ik heb geen schuld aan dit tijdverlies, neen, zeker niet!</p> + +<p>»In het begin had ik van de mannen niets kunnen bespeuren,—geen schaduw +zelfs; doch wel zag ik in het helderste licht het lijk van Antonius, op +de rustbank uitgestrekt, en verder in de schemering ter rechterzijde +Iras en Charmion, die zich vergeefs inspanden om een valluik op te +lichten. Het was hetzelfde, dat de gang afsloot, waardoor men de +brandstof in de kelders bereiken kon. Zij hadden die op een teeken der +Koningin in brand moeten steken.</p> + +<p>»Nauwelijks was ik de eerste treden van de trap af—daar komt eensklaps +uit de diepe duisternis Proculejus met twee mannen van de andere zijde +te voorschijn. Mijzelven bijna niet meer meester ijl ik verder de +trappen af, en terwijl de schrille stem van Iras mij in de ooren +krijscht: »Arme Cleopatra, zij nemen u gevangen!” zie ik, hoe de Vorstin +zich afwendt van de deur, waardoor zij, vastbesloten te sterven, nog +iets, ik weet niet wat, aan Gallus had willen zeggen. Daarop zie ik hoe +zij Proculejus vlak achter zich ontdekt, in haar gordel grijpt, en met +bliksemsnelheid—zooals ik u reeds verhaalde—haar arm met den kleinen +dolk omhoog heft, om zich de scherpe punt in haar eigen borst te +stooten. Welk een gezicht! Door het heldere licht beschenen, geleek +zij de triomfeerende overwinning, de edele trots, die groote daden +volbrengt; en toen, slechts enkele oogenblikken later.... Maar welk een +lot zou haar nog treffen!</p> + +<p>»Als een roover, een sluipmoordenaar, viel Proculejus op haar aan, hield +haar arm tegen, en ontwrong haar het wapen. Door zijne hooge gestalte +werd zij aan mijn blik onttrokken. Doch toen zij, terwijl zij zich aan +het geweld van den snoodaard ontrukte, het gelaat weder naar de zaal +keerde, hoe was zij toen veranderd! Hare oogen—gij kent ze—waren nog +eens zoo groot geworden en zij vlamden van verachting, vijandschap en +haat tegen den verrader. Het verwarmende licht was verwoestend vuur +geworden. Zoo stel ik mij de wraak, den vloek voor, die verderf afsmeekt +over het hoofd van zijn vijand. En Proculejus, de groote heer, de +dichter, wiens edele zin daarginds aan den Tiber wordt geprezen, hij +stond nog altijd achter de weerlooze vrouw, de waardige dochter uit een +schitterend koningsgeslacht, en hield haar omklemd, alsof hij al zijne +mannenkracht gebruiken moest om dit teedere toonbeeld van bekoorlijke +vrouwelijkheid te bedwingen. Het is waar, het trotsche bloed der +vertoornde leeuwin drong haar om zich tegen deze vernederende +behandeling te verweren en Proculejus—een benijdenswaardige eer!—liet +<span class="pagenum" title="334"> </span><a id="p_334"></a>haar de meerdere kracht van zijn armen voelen. Ik ben geen profeet, +maar ik herhaal het, Dion: Hij zal tot in zijn laatste uur dien +smadelijken kamp en de blikken niet vergeten, die hem daarbij troffen. +Indien zij mij gegolden hadden, ik zou mijn leven moeten vloeken!</p> + +<p>»Ook den Romein dreef die blik het bloed uit de wangen. Doodsbleek +volvoerde hij verder, wat hij voor zijn plicht hield. Hij bezoedelde +zijn eigen voorname handen met het werk van den tolbeambte, en doorzocht +de kleederen eener vrouw, der Koningin, of er ook verboden zaken in +te vinden waren; vergif of wapenen. Een vrijgelatene van den Caesar, +Epaphroditus, die zeer in de gunst van Octavianus moet staan, hielp hem +daarbij.</p> + +<p>»Ook Iras en Charmion werden door den ellendeling onderzocht, en onder +dat alles hielden beide Romeinen niet op, met schoonklinkende woorden te +spreken van de genade van den Caesar, en zijn wensch om aan Cleopatra +alles toe te staan, wat een Koningin toekomt.</p> + +<p>»Eindelijk leidde men haar naar de Lochias terug; ik zelf was als een +zinnelooze, want het beeld der ongelukkige vrouw vervolgde mij als mijn +schaduw. Het was nu niet meer dat van een betooverende vrouw; maar van +de verpersoonlijkte wanhoop, van den weedom die geen tranen heeft, +van den toorn, die naar wraak hijgt. Ik wil niet trachten het te +beschrijven, maar die oogen, die dreigend vlammende oogen en dat +verwarde haar, waaraan het bloed van Antonius kleefde..... vreeselijk, +ontzettend! Mijn hart versteende, alsof ik de Medusa met het slangenhaar +in het schild van Athene in het aangezicht had gezien.</p> + +<p>»Ik zeide het reeds, het was mij onmogelijk geweest haar bijtijds te +waarschuwen of zelfs den verrader bij den arm te grijpen, en nochthans +zag haar vlammend gelaat mij om dit verzuim verwijtend aan. Nog altijd +vervolgt mij haar blik, en rooft mij kalmte en vrede. Eerst als ik in +Helena's reine, rustige oogen zie, zal het vreeselijke, door 't licht +omstraalde gezicht uit het graf van mij wijken, en misschien gelukt het +mij dan de rust weder te vinden.”</p> + +<p>Nu legde zijn vriend de hand op zijn arm, trachtte hem tot bedaren te +brengen, en herinnerde hem daarbij aan het goede, dat deze noodlottige +dag—zooals hij zelf had gezegd—toch ook had meegebracht.</p> + +<p>Hiermede had Dion de rechte snaar aangeroerd, want op eens veranderden +Gorgias' houding en toon, en hij verzekerde met warmte, dat op al die +gruwelen hoogst verblijdende dingen gevolgd waren, voor de stad, zijn +vriend en Barine.</p> + +<p><span class="pagenum" title="335"> </span><a id="p_335"></a></p> + +<p>Vervolgens zette hij op kalmen toon zijn verhaal voort: »Als een +beschonkene ging ik op weg naar huis. De poging om de Koningin of hare +vertrouwelingen te naderen, had helaas schipbreuk geleden, doch ik +hoorde van de slimme Nubische dienares van Charmion, dat het aan +Cleopatra, uit naam van den Caesar, vergund geworden was zelve te +bepalen in welk paleis zij wilde wonen. En zij moet dat op de Lochias +gekozen hebben.</p> + +<p>»Op mijn weg naar huis, kwam ik niet snel vooruit, daar ik reeds vóór +het groote gymnasium werd tegengehouden door de menigte. Octavianus had +zijn intocht in de stad gedaan, en ik hoorde hoe het volk hem had +toegejuicht en voor hem op de knieën was gevallen. Onze onbuigzame +Alexandrijnen in het stof voor den overwinnaar! Dat maakte mijn diepste +verontwaardiging gaande—doch mijn toorn zou spoedig bedaren.</p> + +<p>»Allen die tot het gymnasium behooren, kennen mij. Men maakte voor mij +plaats, en eer ik nog was besloten binnen te gaan, was ik de hoofdpoort +reeds door. De lange Phryxus had mijn arm door den zijne getrokken. De +rijke man, die overal en nergens is, hoort immers alles, en de beste +plaatsen zijn altijd reeds vooruit voor hem bewaard. Ook ditmaal gelukte +hem dat, want toen hij mij losliet, stonden wij tegenover een pas +opgerichte redenaarstribune.</p> + +<p>»Men verwachtte Octavianus, die reeds in den zuilengang van Euergetes de +hulde ontvangen had van den epitroop<a id="FNa22" href="#FN22" class="fnanchor"><sup>22</sup>)</a>, de leden van den Raad, den +gymnasiarch, en ik weet niet van wien al meer.</p> + +<p><ins class="corr" id="corr188" title="Niet in Bron.">»</ins>Phryxus verhaalde mij dat de Caesar reeds bij den intocht zijn +voormaligen gouverneur de hand had gereikt, zich door hem had doen +vergezellen, en zijn zoons voor hem laten brengen. De philosoof was meer +dan iemand anders door hem met onderscheiding behandeld, en dat zal nu +u en de uwen ten goede komen, want hij is immers de broeder van vrouw +Berenice, en dus de oom van uw echtgenoot. Wat hij wenscht, wordt hem +bij voorbaat toegestaan. Gij zult spoedig hooren hoe in het oog vallend +de Caesar hem tracht tot zich te trekken en te onderscheiden. Ik gun +het den man gaarne, want hij is indertijd kloek opgetreden voor Barine; +zij roemen hem als een degelijk geleerde, en aan moed ontbreekt het hem +evenmin. Ondanks Actium, en de eenige schandelijke daad die men, zoover +ik weet, aan Marcus Antonius verwijten kan—de uitlevering van Turullius +bedoel ik—heeft Arius hier altijd verblijf kunnen houden. Even goed als +hij den moordenaar van <span class="pagenum" title="336"> </span><a id="p_336"></a>Julius Caesar prijs gaf, had de imperator den +vriend van diens neef als gijzelaar kunnen gevangen nemen.</p> + +<p>»Sedert Octavianus voor de stad ligt, is uw oom ernstig bedreigd +geweest, en evenals hij waren dat ook zijn zoons—gij zult die schoone, +sterke jonge epheben wel kennen.</p> + +<p>»In het Gymnasium behoefden wij niet lang te wachten eer de Caesar de +tribune beklom, en toen—als zich nu uw vuist gaat ballen, dan doet zij +niets anders dan ik verwacht—toen vielen allen die er omheen stonden, +op de knieën. Ons woest, oproerig gepeupel hief als smeekende bedelaars +de handen omhoog, en ernstige, waardige mannen deden hen dat na. Wie +mij en mijn langen metgezel heeft gezien, zal ons beiden ook onder die +knielende lage vleiers rekenen, want indien wij staande gebleven waren, +zouden zij ons zeker naar den grond getrokken hebben. Wij huilden dus +met de wolven mee en deden als de anderen.”</p> + +<p>»En Octavianus?” vroeg Dion in spanning.</p> + +<p>»Een koninklijke verschijning, met een jeugdig uiterlijk. Een +baardeloos, fijn besneden gelaat, een fraai profiel, als geschapen voor +een stempelsnijder. Scherpe, en toch innemende trekken. Voornaam van +top tot teen; maar de spiegel van een koude ziel, niet in staat tot +geestverheffing, noch vatbaar voor een warm gevoel of een opwelling van +barmhartigheid. Alles bij elkaar: een schoon, trotsch, verstandig, +berekenend man, dien men voor zijn hart niet tot vriend zou wenschen, +doch voor wiens vijandschap de goden allen die wij liefhebben mogen +bewaren.</p> + +<p>»Weder leidde hij Arius bij de hand. De zoons van den philosoof volgden +hen. Toen hij op de tribune stond en neerzag op de duizenden, die voor +hem op de knieën lagen, toonde geen spier van zijn edel gezicht—want +edel is het—ook maar de minste aandoening. Als een landheer, die zijn +kudde overziet, zag hij op ons neer, en na lang stilzwijgen verklaarde +hij in voortreffelijk Grieksch kortaf, dat hij het Alexandrijnsche volk +vrijsprak van alle schuld jegens hem, ten eerste—hij rekende hen dat +voor, alsof hij veteranen opriep om hen te beloonen—uit eerbied voor +den grooten stichter van onze stad, den wereldveroveraar Alexander; +ten tweede, omdat de grootte en schoonheid van Alexandrië hem met +bewondering vervulde, en ten derde—hier wendde hij zich tot Arius—om +welgevallig te zijn aan dezen, zijn voortreffelijken en veelgeliefden +vriend.</p> + +<p>»Daarop barstte een luid gejubel los.</p> + +<p>»Aan ieder, van den kleinste tot den grootste, was hierdoor een zware +last van de ziel genomen, en nauwelijks had het volk het Gymnasium +verlaten, of het lachte weder zoo overmoedig <span class="pagenum" title="337"> </span><a id="p_337"></a>als ooit, en er was geen +gebrek aan scherpe of onschuldige grappen. Dicht bij mij riep de dikke +timmerman Memnon, dezelfde die voor uw paleis het houtwerk maakte: +vroeger heeft een dolfijn Arius uit de handen der zeeroovers gered, en +nu redt Arius het zeedier Alexandrië uit die van andere roovers. En zoo +ging het voort. Niemand was zeker een beter mikpunt voor geestigheden +dan Philostratus, de eerste man van Barine. Die opruier had goede +redenen om het ergste te vreezen, en nu liep hij in zwarte rouwkleederen +achter Arius aan, dien hij nog maar enkele maanden geleden met grimmigen +haat had vervolgd, en riep hem voortdurend den zinledigen versregel toe:</p> + +<div class="poem"> +<div class="stanza"> + <span class="i0">„Zijt gij wijselijk man, dan helpe de wijze den wijze.”<br /></span> +</div> +</div> + +<p>»Of die armzalige bedelarij geholpen heeft, zullen wij later wel hooren.</p> + +<p>»Het was niet gemakkelijk naar huis te komen. De straten wemelden van +Romeinsche soldaten. Zij hadden het zoo goed als zij maar konden +verlangen, want vele gegoede burgers der stad, die het hunne gespaard +zagen, namen in de vreugde van hun hart enkele krijgslieden, of zelfs +wel een geheele troep, mede naar de gaarkeuken of de herberg, en in +dezen nacht zal de voorraad wijn der Alexandrijnen zeker aanmerkelijk +verminderen.<ins class="corr" id="corr189" title="Bron: ”"></ins></p> + +<p>»Zooals ik zeide, waren vele soldaten in de huizen ingekwartierd, met +bevel het eigendom der burgers te eerbiedigen. Juist toen trof Barine's +grootmoeder de slag, waarmede ik begon. Vóór mijn vertrek had men haar +de oogen reeds gesloten.</p> + +<p>»Thans staan alle poorten der stad voor u open, en men zal Arius' nicht +en haar echtgenoot met kransen ontvangen. Ik gun het uwe Barine gaarne, +want zooals uwe bewonderenswaardige gade, die ook mijn hart heeft +veroverd, alles heeft opgegeven waarop een gevierde stadbewoonster prijs +stelt, om op het eenzaamste van alle eilanden een nieuwe wereld te +vinden voor hare liefde, dat is allen lof en iedere belooning waard. +Voor u zelven ben ik eigenlijk voor nog meer geluk en eer beducht, want +als die zich nog bij al het andere voegen, dat het lot u geschonken +heeft in zulk een gemalin en in uw zoon Pyrrhus, dan zouden de goden +niet meer zichzelven zijn, wanneer zij u niet met hunnen naijver +vervolgden. Ik voor mij heb minder reden hen te vreezen.”</p> + +<p>»Ondankbare!” zeide zijn vriend. »Ook onder de stervelingen is er +menigeen die u uwe Helena benijden zou. Wat mij betreft, werkelijk heeft +reeds menigmaal een stille angst mij bekropen, doch wij hebben immers +aan de goden geen geringe schatting <span class="pagenum" title="338"> </span><a id="p_338"></a>betaald? In ons woonvertrek brandt +de lamp nog. Bereid de vrouwen voor op den dood der oude vrouw, en +verhaal ook de verblijdende dingen, die gij hebt gehoord. Wacht liever +tot morgen om te spreken over de verschrikkelijke gebeurtenis waarvan +gij getuige waart. Wij moeten niet hare nachtrust bederven. Let eens op! +Helena's stille droefheid en hare blijdschap over onze verlossing zullen +nog heden uw hart goed doen.”</p> + +<p>En zoo was het ook. Wel doorleefde Gorgias nog eens in den droom het +vreeselijke schouwspel van den vorigen dag, doch toen de zon van den +tweeden Augustus met helderen glans over Alexandrië opging, namen +nieuwe, vriendelijke indrukken een goed deel van de verschrikkingen dier +gruweltooneelen weg. In den vroegen morgen landde op het Slangeneiland +de eene boot na de andere. Uit de eerste stapte vrouw Berenice met hare +neven, de beide zonen van den gevierden philosoof Arius; daarna uit +de andere, cliënten, beambten en vrienden van Dion, en bevoorrechte +voormalige bezoekers van Barine. Zij allen kwamen het jonge paar +begroeten, en hen uit den schuilhoek, die hen zoolang verborgen had, +naar de stad en in hun midden terugvoeren. Want het nieuws, waar Dion en +Barine verblijf gehouden hadden en dat zij sinds lang een gelukkig paar +waren, had zich door »den langen Phryxus” met groote snelheid verbreid.</p> + +<p>Velen hadden er een zeetochtje voor over, om de helden van zulk een +zeldzaam avontuur te zien en het eerst te begroeten. Al wie Barine en +haar gemaal kende, was daarenboven nieuwsgierig te weten hoe deze beide +menschen, die gewend waren aan het leven in een groote stad, zulk een +volkomen afzondering zoovele maanden lang zouden hebben uitgehouden. +Menigeen vreesde of vermoedde haar bij het wederzien uitgeteerd en +kwijnend, verwilderd of zelfs tot zwaarmoedigheid vervallen te vinden, +en zoo waren er vele verbaasde gezichten onder degenen, wier boot de +vrijgelatene Pyrrhus in zijn hoedanigheid van loods door de ondiepten +had gebracht, die zijn eiland zoo beschermend omringden.</p> + +<p>Het feestelijk inhalen van het merkwaardige paar zou een goede +aanleiding geweest zijn tot vroolijke feesten. Men verheugde zich dat de +stad zoo genadig behandeld werd, ofschoon de meesten het droevig lot der +Koningin oprecht betreurden, en de ernstigsten zich verontrustten over +de toekomst van Alexandrië's vrijheid onder Romeinsche heerschappij. +Het leven en de bezittingen der bewoners waren immers gespaard, en +feestvieren was voor groot en klein een levensbehoefte geworden. Maar +het bericht van den dood van Didymus' gemalin en van de ziekte des +grijsaards, die niet wennen kon aan het <span class="pagenum" title="339"> </span><a id="p_339"></a>gemis van zijne trouwe gezellin +gaf Dion het recht, om iedere vroolijke verwelkoming in zijn eigen huis +af te slaan. Het leed van Barine was het zijne, en Didymus stierf reeds +eenige dagen na zijn vrouw, met wie hij langer dan een halven eeuw +verbonden was geweest; de menschen zeiden: „aan een gebroken hart.”</p> + +<p>Zoo deden dus Dion en zijne jonge vrouw zonder luidruchtige +feestelijkheden hunne intrede in zijn fraai paleis. In plaats van +jubelende Hymenaeën, klonk hem op den drempel de stem van zijn eigen +kind tegen.</p> + +<p>De rouwkleederen, waarin Barine hem in de vrouwenvertrekken ontving, +deden hem weder denken aan den naijver der goden, waarvoor zijn vriend +om zijnentwil had gevreesd. Veeleer was het hem dikwijls, alsof het +beeld zijner moeder in het tablinum er bijzonder tevreden uitzag, +wanneer zijne jonge huisvrouw daar binnen trad. Barine voelde ook +dat haar geluk als echtgenoote en moeder, in dit heerlijk tehuis +overstelpend groot zou zijn geweest, wanneer een wijze lotsbeschikking +haar niet juist nu de smart over het verlies van geliefde betrekkingen +te dragen had gegeven.</p> + +<p>Dion wijdde zich dadelijk weder aan de belangen van zijn stad en zijn +eigendom. Hij en de geliefde vrouw, met wie hij door den moeilijken tijd +van ontbering nog veel inniger verbonden was, waren nu in een veilige +haven binnen geloopen, en zagen met kalmte de stormen van het leven +tegemoet. Het anker der liefde, dat zijn scheepje aan den vasten grond +hechtte, had in de eenzaamheid op het Slangeneiland de proef doorstaan.</p> + +<hr class="fnsep" /> + +<div class="footnote"><a id="FN21" href="#FNa21" class="label"><sup>21</sup>)</a> De tweelingzonen van Zeus, Castor en Pollux.</div> + +<div class="footnote"><a id="FN22" href="#FNa22" class="label"><sup>22</sup>)</a> Landvoogd.</div> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="340"> </span><a id="p_340"></a></p> + +<h2><a id="VIER_EN_TWINTIGSTE_HOOFDSTUK"></a>VIER EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>De visschersfamilie had hare lieve gasten met een bedroefd hart zien +vertrekken, en de vrouwen hadden menigen traan daarbij vergoten, +ofschoon Pyrrhus' zonen uit den dienst op de vloot ontslagen, en nu +weder als vroeger hun vader behulpzaam waren.</p> + +<p>Dion had bovendien den trouwen vrijgelatene tot een gegoed man gemaakt, +en aan zijn dochter Dione een huwelijksgift beloofd. Zij werd dan ook +spoedig de vrouw van den scheepskapitein, die op den Epicurus, den +snelzeiler van Archibius, bevel voerde. Zij had dien leeren kennen in +den tijd toen de bruine dienares van Charmion zoo vaak op dit schip naar +het Slangeneiland was gekomen. Het doel van deze bezoeken van Anukis +was niet alleen geweest haar vriend te begroeten, maar ook om hem te +overreden een der vergiftige slangen van de naburige eilanden te vangen, +en voor de Koningin in gereedheid te houden.</p> + +<p>Sedert Cleopatra tot de overtuiging gekomen was, dat geen vergift een +minder pijnlijken dood ten gevolge had dan dat van den tand der aspis, +had zij het besluit genomen, zich door den beet van een dezer dieren +van den last des levens te bevrijden. De slimme Aethiopische was op de +gedachte gekomen haar vriend Pyrrhus met het bezorgen van de adder te +belasten, doch al Aisopion's overredingskunst, en de roerende wijze +waarop zij den ontzettenden toestand der Koningin beschreef, waren +noodig geweest om het verzet van den rechtschapen man te overwinnen. +Eindelijk had zij hem toch aan het verstand gebracht, dat men een +Koningin naar een anderen maatstaf beoordeelen moest dan een vrouw uit +het volk, en hem overgehaald met haar, Anukis, af te spreken hoe en +wanneer de slang in het wel bewaakte paleis het best zou zijn binnen te +brengen. Als het beslissend uur gekomen was, zou hem een <span class="pagenum" title="341"> </span><a id="p_341"></a>teeken worden +gegeven. Voortaan moest hij iederen dag met de adder op de vischmarkt +gereed staan. Waarschijnlijk zou het niet lang duren eer men hem dien +dienst zou vragen, want men kon het lange aarzelen van Octavianus +moeilijk als een gunstige beschikking omtrent het lot van Cleopatra +uitleggen.</p> + +<p>Wel liet men haar op de Lochias op koninklijke wijze voortleven, en had +haar zelfs toegestaan de kinderen weder bij zich te zien, met belofte +het leven en de vrijheid van de tweelingen en den kleinen Alexander te +zullen sparen. Cæsarion was echter gevangen genomen in het heiligdom van +zijn vader, waar hij bescherming had gezocht, nadat zijn verraderlijke +gouverneur Rhodon hem met allerlei verlokkende voorspiegelingen, +waaronder ook de terugkeer van Barine, naar Alexandrië had doen terug +komen, terwijl hij juist op reis was naar het zuiden. Dit bleef de +ongelukkige moeder niet verborgen, evenmin dat Octavianus den jongeling, +die zoozeer op Cæsar geleek, ter dood had veroordeeld. Ook werd haar +een gezegde van den philosoof Arius overgebracht, waarmede deze zijn +goedkeuring had gehecht aan den wensch van den Cæsar, om zich te ontdoen +van den zoon zijns grooten ooms. Het was een zinspeling op een versregel +van Homerus, waarin deze de veelhoofdige regeering veroordeelde.</p> + +<p>Over het geheel kwam Cleopatra alles ter oore, wat zij omtrent de +gebeurtenissen in de stad wenschte te weten, want men liet haar veel +vrijheid. Alleen werd zij dag en nacht zeer zorgvuldig bewaakt, en +evenals de dienaren en beambten, werd ieder dien zij bij zich wenschte +te zien, eer hij met haar in aanraking kwam, nauwkeurig onderzocht om +alle middelen, waardoor zij zich het leven zou kunnen benemen, van haar +verwijderd te houden.</p> + +<p>Niemand twijfelde er trouwens aan, of zij met het leven had afgedaan. +Haar poging om alle spijs te weigeren en van honger te sterven, moest +worden ontdekt. Toen had men ernstige bedreigingen uitgesproken tegen +hare kinderen, want men zag in, dat door hen de meeste invloed op haar +kon worden uitgeoefend, en werkelijk was zij er daar door weder toe +gekomen, zich voldoende te voeden. Dat alles wist Octavianus, en zijn +gedrag bewees dat hij er bijzonder op gesteld was, haar van een +zelfmoord terug te houden.</p> + +<p>Verscheidene Aziatische vorsten wedijverden in den wensch om de +nagedachtenis van Marcus Antonius te eeren door een prachtige uitvaart, +doch Octavianus had aan Cleopatra toegestaan zelve daarvoor te mogen +zorgen. In dezen tijd van het grootste zieleleed vond zij er troost +en bevrediging in, dat alles zelve te beschikken, en zelfs enkele +dingen die er toe behoorden <span class="pagenum" title="342"> </span><a id="p_342"></a>met eigen hand in orde te maken. De +teraardebestelling zou dan ook met al de praal geschieden, die met den +aard van den overledene overeenkwam.</p> + +<p>Iras en Charmion begrepen dikwijls niet hoe zij al die inspanning en +aandoeningen, die haar die bezorging op den hals haalde, kon verduren, +terwijl zij, sedert Antonius' dood, niet alleen leed aan de wonden, die +zij zich in haar wanhoop had toegebracht, maar ook, na haar mislukte +poging om zich te laten doodhongeren, door sluipkoortsen was aangetast.</p> + +<p>Intusschen had de terugkomst van Archibius met de kinderen haar +wegkwijnenden moed zichtbaar doen herleven. Zij ging dikwijls in den +tuin van Didymus, die thans met het paleis op de Lochias verbonden was, +om hun werk in oogenschouw te nemen en te deelen in alles wat in hun +jong hart omging.</p> + +<p>Doch de <ins class="corr" id="corr190" title="Bron: opgeruimste">opgeruimdste</ins> van alle moeders die zij vroeger was, en die +zich zoo vriendelijk had kunnen verplaatsen in het kinderhart, was +nu een bezorgde leidsvrouw geworden, die hen ernstig waarschuwde en +onderrichtte. Hoe schoon en wel doordacht alles wat zij hen op het hart +drukte ook was, toch was het voor den leeftijd van Archibius' leerlingen +niet geschikt, want gewoonlijk had het betrekking op den dood en +wijsgeerige vraagstukken, waarvan de kleinen niets begrepen.</p> + +<p>Zij voelde zelve dat zij den rechten toon niet meer trof, doch zoo vaak +zij beproefde een anderen aan te slaan en met de tweelingen of den +kleinen Alexander te schertsen zooals vroeger, dan kon zij die gedwongen +vroolijkheid maar een oogenblik verdragen. Weldra volgde daarop een +uitbarsting van smart, dikwijls met tranen gepaard, en zij was +genoodzaakt hare lievelingen te verlaten.</p> + +<p>Het leven dat haar vijand haar liet, was in haar oogen een opgedrongen +geschenk, een drukkende schuld, die men den lastigen schuldeischer hoe +eer hoe beter wil afbetalen.</p> + +<p>Zij was alleen kalmer en schijnbaar tevreden, wanneer het haar vergund +werd met de vrienden harer jeugd over lang verleden tijden, of met hen +en Iras over den dood te spreken, en middelen te beramen om een eind te +maken aan haar droevig bestaan.</p> + +<p>Na zulke <ins class="corr" id="corr191" title="Bron: geeprekken">gesprekken</ins> verlieten Iras en Charmion haar met een bloedend +hart. Zij hadden sinds lang het plan opgevat om het lot harer meesteres, +wat dat ook zijn mocht, te deelen. Het gemeenschappelijk leed was de +band, die haar nu weder in vriendschap vereenigde. Iras had gezorgd voor +vergiftigde naalden, die aan de dieren, waarop men ze had beproefd, een +plotselingen dood hadden berokkend. Cleopatra had daarvan vernomen, doch +voor zichzelve hield zij vast aan den pijnloozen <span class="pagenum" title="343"> </span><a id="p_343"></a>dood door den beet van +een slang, en haar vriendinnen hadden de geliefde oogen der rampzalige +vrouw sinds lang niet zoo helder zien glanzen, als op het bericht van +Charmion, dat er mogelijkheid was de uraeus-slang te verkrijgen, zoodra +men die noodig zou hebben. Maar het was nog altijd niet het oogenblik +om naar dit laatste redmiddel te grijpen. Octavianus wenschte voor +goedertieren te worden gehouden, en misschien liet hij zich nog +overreden om de toekomst der Koningin en die van haar kinderen dragelijk +te maken.</p> + +<p>Een ongeloovige glimlach van Cleopatra was hierop het antwoord, en +toch was er ook in hare ziel een kiem van hoop gelegd, die haar voor +vertwijfeling behoedde.</p> + +<p>Een zekere Dolabella, een voorname jonge Romein uit het edele geslacht +der Corneliussen, en die tot het gevolg van den Cæsar behoorde, had zich +aan haar laten voorstellen. Zijn vader was in vroeger jaren een vriend +van Cleopatra geweest, en zij had hem aan zich verplicht door hem, na +den moord op Julius Cæsar, een leger toe te zenden waarover zij te +beschikken had, om dat tegen Cassius te gebruiken. Nu waren wel is waar +hare legioenen door den afgezant van Dolabella zelf tot een ander doel +gebruikt, maar niettemin had Cleopatra een vriendelijkheid bewezen +aan den vader van den jongeling. Deze had haar reeds vóór Cæsars dood +te Rome ontmoet, en had zijn zoon met geestdrift de betooverende +lieftalligheid der Aegyptische Vorstin beschreven. Zoo hadden, ofschoon +de jonge man haar nu als een treurende weduwe vond, ziek naar lichaam en +ziel, haar heldere geest, de innemendheid van haar geheele persoon, haar +ongeluk en lijden hem zoozeer geboeid en getroffen, dat hij menig uur +aan haar wijdde, en het als een geluk zou hebben beschouwd, indien hij +haar grootere diensten had kunnen bewijzen, dan de omstandigheden +toelieten. Dikwijls vergezelde hij haar ook naar de kinderen, wier hart +hij gewonnen had door zijn open, opgeruimde manier van zijn, en zoo was +het gekomen dat hij op de Lochias weldra tot de meest welkome bezoekers +behoorde. Hij vertrouwde aan de veel oudere, warm voelende vrouw zonder +voorbehoud alles toe, wat in zijn ziel omging, en zij kwam door hem veel +te weten betreffende Octavianus en zijne omgeving. Zoo werd hij, zonder +zich als werktuig te laten gebruiken, bij den Cæsar een voorspraak voor +de ongelukkige vrouw, die hij zoo hoogachtte.</p> + +<p>Haar zelve trachtte hij zooveel mogelijk vertrouwen te doen stellen in +Octavianus. Deze ging veel met hem om, hield van hem, en de jongeling +zelf vertrouwde op zijn edelmoedigheid.</p> + +<p>Vooral had hij zijn hoop gevestigd op een gesprek van de Koningin met +den Cæsar. Hij hield het voor onmogelijk dat de <span class="pagenum" title="344"> </span><a id="p_344"></a>gelukkige overwinnaar +niet te vermurwen zou zijn en zonder den wensch om haar treurig lot te +verlichten, zou kunnen afscheid nemen van de vrouw, die in vroeger jaren +zijn vader zoo betooverd had, en die, al had zij bijna zijn moeder +kunnen zijn, in zijne oogen, in bekoorlijke en aantrekkelijke +beminnelijkheid door geen andere werd geëvenaard.</p> + +<p>Cleopatra daarentegen vreesde voor de ontmoeting met den man, die +zooveel onheil over haar en haar geliefden had gebracht, en dingen had +gezegd, die haar maar al te veel recht gaven om te twijfelen aan zijne +goedheid en eerlijkheid. Van den anderen kant moest zij Dolabella gelijk +geven, wanneer deze beweerde dat Octavianus de wenschen, die zij vooral +voor de toekomst harer kinderen koesterde, aan haar persoonlijk veel +moeilijker zou kunnen weigeren dan aan bemiddelaars. Proculejus had +gehoord dat Antonius juist hem bij Cleopatra had genoemd als de man, +die haar vertrouwen het meest waardig was, en nu voelde hij zich daarom +bezwaard over hetgeen hij als werktuig en gehoorzame vriend van +Octavianus, de beklagenswaardige vrouw had aangedaan. De gedachte +aan zijn eigen onwaardig gedrag, dat in de geschiedboeken zou worden +vereeuwigd, had den fijngevoeligen man, die als dichter de pas +ontwakende Romeinsche poëzie tot bloei bracht, menigen nacht den slaap +ontroofd. En nu deed hij al wat hij kon om de Koningin aangenaam te zijn +en haar droevig lot te verlichten.</p> + +<p>Hij en de vrijgelatene Epaphroditus, die op last van den Cæsar +zorgvuldig waakte over haar leven, schenen veel te verwachten van zulk +een gesprek, en zij trachtten haar dus over te halen om den Cæsar om een +bijeenkomt te verzoeken.</p> + +<p>Archibius meende dat het in het ergste geval den stand der zaken +niet nog slechter zou maken. De ondervinding leerde, zeide hij tot +Charmion, dat geen man van eenig gevoel zich geheel kon losmaken van de +betoovering die van haar uitgaat, en hem zelf was zij nooit innemender +voorgekomen dan nu. Wie zou haar zonder aandoening in dat stil, +lijdende, schoone gelaat kunnen zien? Wien zou de smartelijke toon, die +in haar zachte stem trilde, niet diep in de ziel dringen? Daarbij paste +dat zwarte rouwgewaad zoo goed bij de sfeer van lijden, die haar geheele +persoon omgaf. Wanneer de koorts den blos harer wangen verhoogde, dan +dacht Archibius dat hij haar nooit schooner had gezien, in weerwil van +den verwoestenden invloed dien smart, angst en bekommering op enkele +harer bekoorlijkheden uitgeoefend hadden. Hij kende haar en wist hoezeer +het haar ernst was met den wensch om te sterven evenals haar geliefde, +ja dat die haar geheel en al beheerschte.—Zij hechtte alleen nog waarde +aan het leven om, zoodra zij er kans toe <span class="pagenum" title="345"> </span><a id="p_345"></a>zag, te sterven. Wat zij na +haar besluit om het grafteeken op te richten, in het heiligdom van +Berenice als de goede keuze had leeren beschouwen, was de richtsnoer +van haar leven geworden. Iedere gedachte, ieder gesprek bracht haar naar +het verleden terug. Een toekomst scheen voor haar niet meer te bestaan. +Indien het Archibius al een enkele maal gelukte haar geest te richten +op de dagen die komen zouden, dan hield zij zich alleen met het lot van +hare kinderen bezig. Voor zich zelve hoopte zij niets meer; zij voelde +zich ontslagen van iederen plicht, behalve van dien éénen, om zich zelve +en haar naam te bewaren voor schande en vernedering.</p> + +<p>Dat Octavianus, nadat hij besloten had Cæsarion ter dood te +veroordeelen, aan de andere kinderen veroorloofd had naar haar terug te +keeren, met de verzekering dat hen geen leed geschieden zou, bewees dat +hij tusschen hen en den zoon van zijn oom onderscheid maakte, en van de +eersten voor zijn eigen veiligheid niets duchtte. Van een bijeenkomst +met Octavianus zou inderdaad voor haar zelve iets gewichtigs te +verwachten zijn; en zoo droeg zij dan eindelijk aan Proculejus op, om +hem een onderhoud te verzoeken.</p> + +<p>Het antwoord kwam nog dienzelfden dag. De Cæsar liet haar weten dat het +aan hem was, haar te komen bezoeken.</p> + +<p>Deze ontmoeting moest over haar lot beslissen. Zij was zich daarvan +bewust, en verzocht Charmion de adder gereed te houden.</p> + +<p>Men had aan de kamervrouwen der Koningin verboden de Lochias te +verlaten, doch Epaphroditus stond haar wel toe bezoeken te ontvangen. De +Nubische had door hare levendige manieren de Romeinsche bewakers reeds +voor zich gewonnen. Zij mocht ongestoord in- en uitgaan. Evenwel werd +zij, telkens als zij weer op de Lochias terugkwam, met de grootste +nauwkeurigheid onderzocht.</p> + +<p>Het beslissend uur naderde. Charmion wist wat haar te doen stond, hoe de +afloop ook mocht zijn. Zij had echter nog één wensch, welks vervulling +haar zeer ter harte ging. Zij wilde Barine nog eens spreken, en haar +zoontje zien.</p> + +<p>Ter wille van Iras had zij tot nu toe met opzet Dion's gemalin niet +bij zich laten komen. Het gezicht van moeder en kind zou de nog niet +geheelde wonden opengereten hebben, en zij wilde hare nicht, die sedert +lang weder trouw en vast aan haar verbonden was, deze smart besparen.</p> + +<p>De Cæsar haastte zich niet met de vervulling van zijn belofte: doch +ongeveer een week nadat Proculejus de toezegging had gebracht, kon hij +des morgens het bezoek van den Cæsar tegen den namiddag aankondigen. Een +groote ontroering maakte zich bij deze tijding van de Koningin meester. +Zij wenschte, vóór het <span class="pagenum" title="346"> </span><a id="p_346"></a>onderhoud, het grafteeken nog te bezoeken. Iras +nam op zich haar te vergezellen, en daar Cleopatra daar urenlang placht +te vertoeven, scheen Charmion deze tijd geschikt toe om Barine en haar +zoon bij zich te zien.</p> + +<p>Dion's echtgenoot had door haar vrienden reeds lang van dezen wensch +gehoord, en Anukis, die haar naar de Lochias zou brengen, behoefde niet +lang op moeder en kind te wachten.</p> + +<p>De voormalige tuin van Didymus,—nu het eigendom der koninklijke +kinderen—werd het tooneel van deze ontmoeting. In de schaduw der +welbekende boomen zonk de jonge moeder aan de borst van haar trouwe +vriendin, en deze kon zich niet verzadigen aan den aanblik van den +knaap, in wien zij het evenbeeld van zijn grootvader Leonax zag.</p> + +<p>Hoeveel hadden die beide vrouwen, wier levensloop zoo verschillend +was, elkander te vertellen en toe te vertrouwen! De oudste voelde zich +verplaatst in lang verloopen tijden, voor de jongste scheen er enkel +een bloeiend heden en een hoopvolle toekomst te zijn. Zij had ook goede +dingen te verhalen van haar zuster. Deze was sinds lang de gelukkige +gade van den bouwmeester Gorgias, die intusschen, met al zijn liefde +voor zijn jonge echtgenoot, de uren die hij bij het voortgezette bouwen +van het grafteeken met Cleopatra doorbracht, tot de heerlijkste van zijn +leven rekende.</p> + +<p>De tijd vloog de beide vrouwen veel te snel om, en zij schrikten, toen +een der wachthebbende eunuchen meldde, dat de Koningin uit het monument +terug was gekeerd.</p> + +<p>Voor de laatste maal omarmde Charmion den kleinzoon van haar geliefde, +gaf hem en zijn jonge moeder haar zegen, droeg haar de <ins class="corr" id="corr192" title="Bron: groete">groeten</ins> aan haar +gemaal op, en verzocht haar, wanneer zij er niet meer zou zijn, met +vriendschap aan haar te blijven denken; ja, wanneer haar hart haar dat +ingaf, dan moest zij haar grafsteen zalven, en met een krans of bloem +versieren. Zij had immers geen kind of vriend, die haar zulk een dienst +zouden kunnen bewijzen.</p> + +<p>Diep getroffen door de vastheid waarmede Charmion den naderenden dood +tegemoet zag, hoorde Barine haar sprakeloos aan, doch plotseling sprong +zij verschrikt op, want een welbekende scherpe stem had den naam harer +vriendin geroepen, en toen zij zich omkeerde, zag zij Iras voor zich +staan. Bleek en uitgeteerd als zij was, geleek zij in het lang, slepende +zwarte rouwkleed een belichaming van zielesmart en kommer.</p> + +<p>Die aanblik sneed de gelukkige vrouw en moeder door de ziel. Het was in +haar gevoel alsof veel van het geluk, waarop die andere recht had, op +haar was overgegaan, en alles wat zij zelve ooit aan leed en zorg had +ondervonden, op Iras. Het liefst zou <span class="pagenum" title="347"> </span><a id="p_347"></a>zij nederig naar haar toe zijn +gegaan, en haar iets recht liefs en hartelijks hebben gezegd, doch toen +zij die magere, afgestreden vrouw den blik op haar kind zag vestigen, +en daarbij dien afgunstigen trek om haar mond bemerkte, die haar eens +aanleiding had gegeven haar bij een stekenden doorn te vergelijken, toen +voelde haar moederhart een grooten angst voor het »booze oog” dezer +vrouw, dat verderfelijk kon worden voor haar kind. Door een sterken, +innerlijken drang gedreven, bedekte zij het gelaat van haar zoon met +haar eigen sluier. Dat zag Iras, en toen Barine haar vraag: »Is dat +Dion's kind?” met een om genade smeekenden blik had bevestigd, richtte +het slanke meisje zich hooger op, en zeide met trotsche koelheid: »Wat +gaat mij dit kind aan? Wij hebben op dit oogenblik gewichtiger dingen op +het hart.”</p> + +<p>Daarop wendde zij zich tot Charmion, en zeide op den toon van een +opdracht in dienst der Koningin, dat Cleopatra wenschte bij de +aanstaande bijeenkomst ook haar aan hare zijde te hebben.</p> + +<p>Octavianus had zijn bezoek tegen zonsondergang aangekondigd, en er +moesten nog verscheidene uren verloopen vóór dien tijd. Op het oogenblik +voelde de lijdende Koningin zich nog vermoeid van het bezoek aan het +graf; zij had daarbij den Genius van Antonius gesmeekt om, wanneer hij +eenige macht bezat over het hart van den overwinnaar, hem dan te bewegen +de martelende onzekerheid van haar af te nemen en aan hare kinderen een +gelukkig lot te beloven.</p> + +<p>Ook had zij Dolabella, die haar uit het mausoleum naar het paleis +geleidde, bekend, dat zij van dit gesprek slechts één ding verwachtte. +Daarbij had zij hem een toezegging afgebeden, die haar nieuwen moed gaf, +en haar het kostbaarste geschenk toescheen, dat men haar in dezen tijd +kon aanbieden. Toen zij namelijk uiting had gegeven aan haar vrees, +dat Octavianus haar ook nu weder in de onzekerheid zou laten, was de +jongeling daarbij opgestaan om den Cæsar te verdedigen, en had ten +slotte uitgeroepen: »Als hij u nu nog in spanning hield, dan zou hij +niet alleen koel en bedachtzaam zijn.”....</p> + +<p>»Welnu,” had Cleopatra gezegd, <ins class="corr" id="corr193" title="Niet in Bron.">»</ins>wees gij dan grooter, wees minder hard +dan hij, en bevrijd de vriendin van uw vader uit dezen pijnigenden +toestand. Wanneer hij mij niet verklaart wat mij te wachten staat, en +gij verneemt dat, dan—zeg niet neen, gij kunt het mij niet +weigeren!—dan laat gij, ja gij, het mij weten.”</p> + +<p>De jonge man had snel en vastberaden geantwoord: »Wat heb ik tot dusver +voor u kunnen doen? Doch uit <i>deze</i> marteling zal ik u verlossen, als +ik kan.” Daarop had hij zich spoedig uit de voeten gemaakt, om niet +genoodzaakt te zijn het aan te <span class="pagenum" title="348"> </span><a id="p_348"></a>zien hoe de daartoe aangestelde eunuchen +bij de poort van het paleis de kleederen der edele vrouw doorzochten.</p> + +<p>Zijn belofte hield den zinkenden moed der vermoeide bekommerde Koningin +staande, terwijl zij zich uitstrekte op de kussens van een rustbank, om +te bekomen van haar aangrijpenden tocht. Doch nauwelijks had zij de +oogen gesloten, of daar klonk op het plaveisel het hoefgetrappel van het +vierspan dat den Cæsar naar de Lochias bracht. Zóó vroeg had Cleopatra +dit bezoek niet verwacht.</p> + +<p>Tevoren had zij met hare vertrouwelingen overlegd hoe zij hem zou +ontvangen. Eerst was zij geneigd geweest om daarvoor op den troon plaats +te nemen, en hem te begroeten in feestkleeding als Koningin, maar +spoedig had zij ingezien, dat zij te zwak en ziek was om dien zwaren, +koninklijken tooi te dragen. Bovendien zou een man en gelukkig +overwinnaar zich eerder toegevend en genadig betoonen jegens een +lijdende vrouw, dan tegenover een vorstin.</p> + +<p>Er was veel dat haar gedrag in vroeger tijd verontschuldigen kon, en zij +had zorgvuldig bij zichzelve overlegd hoe zij met haar verdediging het +best zijn koude, maar niet onrechtvaardige gezindheid voor zich kon +winnen. Veel wat te haren gunste sprak, was vervat in de brieven van +Cæsar en Antonius, die zij in de nachtelijke uren, na den dood van haar +gemaal, herhaaldelijk overgelezen had, en die men haar nu juist had +gebracht.</p> + +<p>Archibius en ook de Romein Proculejus hadden haar afgeraden hem geheel +alleen te ontvangen. De laatste sprak het niet uit, doch wist dat +Octavianus zich eerder tot iets edelmoedigs en goedertierens zou laten +overhalen, indien er getuigen bij waren die het wereldkundig konden +maken. Het was zaak om tegenover den bekwaamsten tooneelspeler van zijn +tijd, voor toeschouwers te zorgen.</p> + +<p>Daarom had dan ook de Koningin Iras, Charmion en behalve die nog eenige +der meest vertrouwde beambten bij zich gehouden, onder anderen den +zaakwaarnemer Seleukus die inlichtingen zou kunnen geven, wanneer er +sprake was van de overgave der schatten.</p> + +<p>Zij was ook voornemens geweest zich, nadat zij uitgerust zou zijn van +haar bezoek aan het graf, opnieuw te laten kleeden. In dit plan werd zij +verhinderd door de vervroegde komst van den Cæsar. En al had zij den +tijd er toe gehad, dan zou zij nu niet in staat zijn geweest, zich zelfs +maar het haar in orde te laten brengen, zoo zwak en daarbij koortsachtig +opgewonden voelde zij zich. Het bloed joeg met snelheid door hare aderen +en hare wangen gloeiden. Toen men haar zeide dat de Cæsar <span class="pagenum" title="349"> </span><a id="p_349"></a>naderde, had +zij te nauwernood tijd zich uit de kussens op te richten, het haar uit +haar gelaat te strijken, en Iras te vergunnen met enkele vlugge +handbewegingen de plooien van haar rouwgewaad te schikken.</p> + +<p>Indien zij de poging had gewaagd om hem tegemoet te loopen, dan zouden +hare knieën hebben geknikt. Toen de Cæsar binnentrad, vond zij dan ook +enkel de kracht hem te begroeten met een zwijgend handgebaar; doch +Octavianus, die haar reeds op den drempel den gebruikelijken groet had +toegebracht, verbrak spoedig de pijnlijke stilte, en zeide met een +hoffelijke buiging: »Gij riept, en ik kwam. Aan de schoonheid onderwerpt +zich ieder—ook de overwinnaar.”</p> + +<p>Zij wendde als beschaamd het hoofd ter zijde en antwoordde dankbaar, en +toch op afwijzenden toon:</p> + +<p>»Ik heb u alleen om de gunst verzocht mij te willen aanhooren, doch ik +<i>riep</i> u niet. Ik zeg u dank, dat gij dit verzoek hebt ingewilligd. Als +er voor den man een gevaar in ligt, om zich te buigen voor de +bevalligheid der vrouw—dan bedreigt u dat hier zeker niet. Tegen een +lijden zooals mij werd opgelegd, is de schoonheid, bijna zou ik zeggen +het leven niet bestand. Gij hebt mij evenwel verhinderd dat van mij te +werpen. Als gij rechtvaardig zijt, dan zult gij de vrouw, die gij +verboodt te sterven, een leven toestaan welks last niet hare kracht tot +dragen te boven gaat.”</p> + +<p>De Caesar boog ten tweeden male, en gaf vriendelijk ten antwoord: »Ik +ben van plan het uwer waard te maken.”</p> + +<p>»Als dat waar is,” riep Cleopatra uit, »ontneem mij dan eerst die +folterende onzekerheid! Gij behoort allerminst tot de mannen die niet +verder zien dan het heden en den volgenden dag.”</p> + +<p>»Gij denkt aan hem,” merkte Octavianus schamper op, »die misschien nog +onder ons zou rondwandelen, indien hij met wijzer overleg....”</p> + +<p>Cleopatra's oogen, die tot nu toe den koelen blik des overwinnaars +bescheiden en smeekend hadden ontmoet, vlamden eensklaps toornig op, en +zij viel hem in de rede met een fier: »Laat het verleden rusten!”</p> + +<p>Het gelukte haar echter spoedig de drift die haar hartstochtelijk +bloed in beweging bracht, meester te worden, en op een geheel anderen +toon, die niet vrij was van vleiende weekheid, ging zij voort: »De +voorzienende geest van den man, aan wiens wenken de gansche aarde +gehoorzaamt, overziet de toekomstige dingen zoowel als de tegenwoordige. +Zou hij dan ook niet beslist hebben over het lot der kinderen, eer hij +er in toestemde de moeder te zien? De eenige, die u in den weg had +kunnen staan, de zoon van uw grooten oom....”</p> + +<p><span class="pagenum" title="350"> </span><a id="p_350"></a></p> + +<p>»Het vonnis moest over hem worden uitgesproken,” sprak de heerscher op +een toon van oprecht leedwezen. »Evenals ik Antonius heb beweend, zoo +betreur ik ook den ongelukkigen jongeling.”</p> + +<p>»Als dat zoo is,” zeide Cleopatra met warmte, »dan doet het de goedheid +van uw hart eer aan. Toen Proculejus mij den dolk ontnam, berispte hij +mij, omdat ik den zachtmoedigste van alle veldheeren den naam gaf van +hard te zijn en onverzoenlijk.”</p> + +<p>»Twee eigenschappen,” verzekerde de Cæsar, »die mijn natuur volkomen +vreemd zijn.”</p> + +<p>»En die gij, als zij u eigen waren, niet zoudt kunnen, noch mogen +gebruiken,” riep Cleopatra, <ins class="corr" id="corr194" title="Niet in Bron.">»</ins>indien het u ten minste ernst is met het +schoone plan, dat gij zoo dikwijls hebt uitgesproken, om als neef en +erfgenaam van den grooten Julius Cæsar, diens voetstappen te drukken. +Cæsarion—zie maar dat borstbeeld! geleek in iederen gelaatstrek op zijn +vader, uw verheven voorbeeld. Aan mij, ongelukkige, die nu mijn vonnis +verwacht uit den mond van zijn neef, hebben de goden als de kostbaarste +van alle gaven, de liefde van uwen goddelijken oom geschonken. En welk +eene liefde! Het is voor de wereld verborgen gebleven, wat ik voor zijn +groot hart ben geweest; doch de wensch om mijzelve voor miskenning te +behoeden, gebiedt mij het u te openbaren. Uit uwen mond wacht ik de +uitspraak. Gij zijt de rechter. Deze brieven zijn mijn voornaamste +verdedigingsmiddel. Aan die laat ik over u te toonen wie ik was en ben, +niet wat de laster van mij heeft gemaakt. Het elpenbeenen kistje, Iras! +Het bevat de treffende bewijzen der liefde van Cæsar, de brieven die hij +mij geschreven heeft.”</p> + +<p>Met bevende handen lichtte zij het deksel op, en alsof deze +herinneringen haar in vervlogen tijden terugvoerden, ging zij met +gedempten stem voort: »Onder al mijne schatten is deze eenvoudige kleine +kist een half leven lang mijn dierbaarste kleinood geweest. Hij heeft +mij die geschonken, hier op het Bruchium, te midden van een heeten +strijd.”</p> + +<p>Zij opende de eerste rol, en terwijl zij Octavianus daarop wees en +tegelijk op den verderen inhoud van het kistje, riep zij uit: »Hoe +welsprekend zijn die stomme bladen! Ieder daarvan is een schilderij +zonder wedergade: de machtige denker, de man van de daad, die den +rusteloos bezigen geest tot rust brengt, en aan het hart veroorlooft +over te vloeien van de liefde eens jongelings. Ware ik ijdel, +Octavianus, dan kon ik ieder dezer brieven een zegeteeken noemen, een +Olympische krans. De vrouw, aan wie Julius Cæsar bekende dat zij hem had +<span class="pagenum" title="351"> </span><a id="p_351"></a>onderworpen, had eenmaal het recht het hoofd hooger te dragen dan de +ongelukkige hier vóór u, die voor zichzelve, behalve de vergunning om te +sterven....”</p> + +<p>»Laat deze brieven rusten,” viel Octavianus haar vriendelijk in de rede. +»Wie zou betwijfelen, dat zij voor u een groote schat zijn....”</p> + +<p>»De grootste van allen zijn zij, en daarbij de pleitbezorgers van de +beschuldigde,” verzekerde zij met levendigheid. »Op die brieven—gij +hebt het reeds gehoord—berust de verdediging, waartoe ik bereid ben. +Ik nam mij voor die van dááruit te beginnen. Hoe vreeselijk is het +om hetgeen ons heilig was, en bestemd om alleen ons eigen hart te +verheffen, dienstbaar te maken aan een doel—ze te gebruiken tot iets, +waarvan wij ons leven lang wars waren! Maar ik heb nu eenmaal een +voorspraak noodig, en, Octavianus, deze brieven geven aan de rampzalige, +kranke bedelares de waardigheid en het wezen der Koningin terug. De +wereld kent slechts twee machten, waarvoor Julius Cæsar zich gebogen +heeft: de wenschen der treurende vrouw hier op dit rustbed, en de alles +bedwingende dood. Een droevig broederpaar!—Doch ik vrees die niet, want +de dood heeft hem het leven ontnomen en uit mijne hand.... Ik smeek u +nog slechts om een enkel oogenblik.... Hoe gaarne zou ik mij zelve dezen +lof besparen en u, zijn voorbeeld te volgen! Doch hier staat het: »Door +u, gij onweerstaanbare,” schrijft hij, »ondervond ik voor de eerste +maal, toen mijn jeugd reeds achter mij lag, hoe schoon het leven kan +zijn.”<ins class="corr" id="corr195" title="Niet in Bron.">”</ins></p> + +<p>Met deze woorden overhandigde Cleopatra den brief aan den Cæsar. Terwijl +zij echter nog haastig naar een anderen zocht, gaf hij haar den eersten +reeds terug en zeide: »Ik begrijp maar al te goed hoe het u stuit om +zulke vertrouwelijke ontboezemingen tot uwe verdedigers te maken. Ik kan +mij den inhoud der overige voorstellen, en het zal dezelfde uitwerking +hebben alsof ik ze alle gelezen had. Hoe welsprekend ook, zij zijn toch +noodelooze getuigenissen. Is er dan een schriftelijke bewijsgrond noodig +voor een toovermacht, die zich nog altijd even krachtig betoont?”</p> + +<p>Als om die vleiende woorden uit den mond van den trotschen jongen +beheerscher der wereld te bezegelen, vloog op dit oogenblik een +beminnelijke glimlach over Cleopatra's gelaat. Octavianus merkte dat op. +Zij bezat inderdaad een onweerstaanbare bekoorlijkheid, en hij voelde +hoe zijn eigen wangen zich hooger kleurden. De ongelukkige vrouw, +deze lijdende smeekelinge, kon dus ook nu nog een man in hare +netten verstrikken, indien hij slechts niet die koel-berekenende +voorzichtigheid bezat, die zijne ziel ompantserde. Was het de wonderbare +<span class="pagenum" title="352"> </span><a id="p_352"></a>welluidendheid der stem of de afwisselende glans in de vochtig +glinsterende oogen; was het de voorname buigzaamheid der edele gestalte, +gevoegd bij de volmaakt schoone vormen der handen en voeten, of de +zwakheid der onderworpen lijderes, die zich zoo eigenaardig vermengde +met koninklijke majesteit; of misschien de gedachte dat de liefde van +deze vrouw de grootsten en hoogstgeplaatsten aan zich had geboeid met +onverbrekelijke banden, wat aan deze kwijnende vrouw, die hare jeugd +reeds lang achter zich had, nu nog zulk een machtige aantrekkingskracht +gaf?</p> + +<p>In ieder geval moest ook hij, hoe zeker hij ook van zich zelf mocht +zijn, op zijn hoede voor haar wezen. Hij verstond de kunst om zijn +hartstocht te beteugelen, beter dan zijn veel grootere oom dat vermocht.</p> + +<p>Maar vóór alles wilde hij, om Cleopatra in het leven te behouden, haar +versterken in haar geloof aan zijne bewondering. Hij moest aan de +»groote Koningin van het Oosten” die zich nog zoo even had beroemd, even +onverbiddelijk als de dood, de machtigsten der aarde te overwinnen, en +tegelijk aan de geheele wereld, zijn overmacht bewijzen, als mensch +en als heerscher. Doch hij moest ook zachtmoedig zijn, om niet zelf +onvoorzichtig datgene in de waagschaal te stellen waartoe hij haar +noodig had. Zij moest hem volgen naar Rome. Zij met hare kinderen +beloofde zijn triomftocht tot de schitterendste en merkwaardigste te +maken, dien ooit een overwinnaar den senaat en het volk had doen zien. +Daarom antwoordde hij op luchtigen toon, doch waarin duidelijk genoeg +de aandoening zijner ziel te hooren was: »Mijn verheven oom was immers +bekend als een vriend van schoone vrouwen. Door vele liet hij zijn +ernstig leven met bloemen versieren en verzekerde haar dat mondeling, +of misschien ook wel—zooals u in deze brieven—met de schrijfstift. +Zijn genius was grooter, in ieder geval veelzijdiger en levendiger dan +de mijne. Hij kon verschillende dingen en met dezelfde zorgvuldigheid +tegelijkertijd doen. Wat mij betreft, de Staat, de regeering, de +oorlog nemen mij geheel in beslag. Ik ben al dankbaar, wanneer ik +eens een oogenblik aan onze dichters veroorloven kan, mijn rusttijd te +veraangenamen. Een zoo zwaar beladen man als ik heeft geen vrijen tijd +over om zich te laten boeien door de bevalligste der vrouwen, zooals +mijn oom dat kon. Indien ik kon wat ik wilde, dan zoudt gij de eerste +zijn, van wie ik Eros' gaven.... Maar het mag niet zijn! Wij Romeinen +leeren ook den vurigsten wensch bedwingen, wanneer de plicht, de +zedenwet dat gebiedt. Er is in de wereld geen stad waar zoovele goden +vereerd worden als hier, en welke behooren daar niet <span class="pagenum" title="353"> </span><a id="p_353"></a>al toe; Om hunnen +aard ook maar oppervlakkig te begrijpen, daar is een bijzondere +inspanning van den geest toe noodig.... Maar de eenvoudige goden van den +huiselijken haard! Zij zijn te eenvoudig voor u Alexandrijnen, die men, +tegelijk met de moedermelk, reeds voedt met philosophie.... Geen wonder, +dat ik daar te vergeefs naar uitzag. Het is waar, zij—onze huisgoden, +bedoel ik—zouden ook maar weinig voldoening vinden, hier waar de +strenge eischen van Hymen zwijgen voor de hartstochtelijke wenschen van +Eros. Men kan niet zeggen dat het huwelijk hier tot de heilige zaken +behoort.—Het schijnt dat dit gevoelen u verdriet.”</p> + +<p>»Omdat het onwaar is,” stootte Cleopatra heftig uit, terwijl zij met +moeite een nieuwe uitbarsting van toorn onderdrukte. »Doch, als ik goed +zie, dan bedoelt gij met uw verwijt alleen te wijzen op den band, die +mij vereenigde met den man, dien men de gemaal uwer zuster noemde. +Gij Romeinen noemt het huwelijk van een uwer grooten met een vreemde +vernederend.... Maar ik wil mij.... Ik zou het gaarne voor mij zelve +houden, maar gij dwingt mij te spreken, en ik wil het doen, hoewel uw +eigen vriend Proculejus mij aanmaant voorzichtig te zijn... Ik, ik, +Cleopatra, was de ware gemalin van Marcus Antonius, volgens de zeden van +dit land, toen gij hem hebt uitgehuwelijkt aan de weduwe van Marcellus, +nadat die nauwelijks zijne oogen had gesloten. Niet uwe zuster Octavia, +ik was de verstootene aan wie zijn hart behoorde tot het einde toe; ik, +die een reeks van groote koningen mijne voorvaderen noem, en die in +geboorte toch zeker niet achtersta bij de voornaamste dochter van uw +edel geslacht; niet de onbeminde, hem opgedrongen gemalin...”</p> + +<p>Zij liet haar stem dalen. Zij had aan den hartstochtelijken drang die +haar gebood zich op dit punt uit te spreken, voldaan, en nu ging zij op +verklarenden toon zachter voort: »Ik weet wel, dat gij deze verbintenis +slechts hadt voorgeslagen ter wille van den vrede en het welzijn van den +Staat....”</p> + +<p>»Het geschiedde om beide te verzekeren, en het bloed van tienduizenden +te sparen,” sprak Octavianus met trots en overtuiging. »Dat heeft uw +heldere geest goed ingezien. En wanneer gij, in weerwil van het gewicht +dezer beweegredenen.... Maar welke stemmen worden door u, vrouwen, niet +door die van het hart tot zwijgen gebracht? Den man, den Romein, gelukt +het zijn oor te sluiten voor het sirenengezang. Indien het anders ware, +dan zou ik nooit of nimmer voor mijn zuster een gemaal gekozen hebben, +bij wien ik haar geluk zoo slecht gewaarborgd wist, zou ik—zooals ik +reeds zeide—geen weerstand kunnen bieden aan mijn eigen begeerte om de +beminnelijkste <span class="pagenum" title="354"> </span><a id="p_354"></a>van alle vrouwen te bezitten.... Doch ik mag mij daarop +eigenlijk niet beroemen. Ik vrees dat een vrouwenhart als het uwe zich +minder snel voor den nederigen Octavianus openen zou, dan voor een +Julius Cæsar of den schitterenden Marcus Antonius. Maar ik mag hier +bekennen, dat ik misschien vermeden zou hebben aan dezen onzaligen +oorlog tegen een vriend in eigen persoon een einde te maken en zelf in +Aegypte te verschijnen, terwijl elke degelijke legaat datzelfde had +kunnen doen, indien ik niet hierheen gedreven ware door den wensch, de +vrouw weder te zien, wier merkwaardige schoonheid reeds als knaap mijne +oogen had verblind. Thans gevoelt de man van rijper leeftijd zich +beheerscht door den wensch om die wonderbare geestesgaven te leeren +kennen, dat onvergelijkelijk verstand....”</p> + +<p>»Verstand!” viel de Koningin hem in de rede, en haalde droevig de +schouders op. »Wat men gewoonlijk zoo noemt, werd u in tienmaal rijker +mate toebedeeld. Dat bewijst u mijn lot. De lenigheid van geest, die de +goden mij wellicht geschonken hebben, zou in dezen tijd van smart de +proef slecht doorstaan. Doch als het u werkelijk te doen is om te weten +te komen hoe het eenmaal gesteld was met Cleopatra's geest, neem dan +deze vreeselijke onzekerheid van mij af, en sta mij een leven toe, dat +mijn verlamde ziel weder veroorlooft zich vrij te bewegen.”</p> + +<p>»Het ligt alleen aan u,” zeide Octavianus met levendigheid, »de dagen +die komen zullen voor u en de uwen niet alleen vrij van zorgen, maar ook +zelfs schoon te doen zijn.”</p> + +<p>»Aan mij?” vroeg Cleopatra verbaasd. »In uwe hand, geheel alleen in de +uwe, ligt ons wel en wee. Ik ben bescheiden, en verlang alleen te weten, +wat gij over onze toekomst hebt beschikt, en wat gij verstaat onder een +lot, dat gij schoon noemt.”</p> + +<p>»Niets minder,” antwoordde de Caesar kalm, »dan wat u bijzonder veel +waard schijnt te zijn: een leven met die vrije beweging der ziel, +waarnaar gij streeft.”</p> + +<p>Nu begon de boezem der diep ontroerde vrouw zich sneller te bewegen, en +niet meer in staat het ongeduld dat haar beving geheel te bedwingen, +riep zij uit: »Met de verzekering van uw hulde op de lippen, ontzegt gij +mij het nader aandringen van een vraag, die meer dan alle anderen mijn +gemoed vervult, waarop gij, toen gij hier binnentraadt voorbereid moest +zijn, indien gij het op ééne waart<ins class="corr" id="corr196" title="Bron: ...">....</ins>”</p> + +<p>»Verwijten?” vroeg Octavianus met goed gespeelde verbazing. »Maar heb ik +niet eerder reden mij te beklagen? Juist omdat het mij ernst is met de +welwillende gezindheid, die gij terecht in mijne woorden hebt opgemerkt, +moesten enkelen uwer maatregelen mij bedroeven. Het vuur moest uwe +schatten vernietigen. <span class="pagenum" title="355"> </span><a id="p_355"></a>Het zou onbillijk zijn vriendschapsbewijzen te +verwachten van een overwonnene, doch kunt gij loochenen dat de bitterste +haat nauwelijks iets vijandigers had kunnen uitdenken?”</p> + +<p>»Laat het verleden rusten! Wie zou in den oorlog niet trachten den buit +voor zijn tegenstander te verkleinen?” zeide de Koningin op een toon van +verontschuldiging.</p> + +<p>Doch toen Octavianus met zijn antwoord talmde, ging zij levendiger +voort: »Men zegt dat de steenbok in de bergen van het Oosten zich in +zijn doodsstrijd op den jager werpt, en hem mede in den afgrond trekt. +Diezelfde neiging is ook den mensch ingeschapen, en mij dunkt, zij +strekt beiden tot eer.—Vergeet het verleden, zooals ik tracht het +te doen; ik herhaal het met opgeheven handen. Zeg dat gij den knaap, +dien ik aan Antonius geschonken heb, den troon van Aegypte wilt doen +bestijgen, niet onder voogdij van zijn moeder, maar onder die van Rome. +En sta mij zelve toe om, waar het dan ook moge zijn, in vrijheid te +leven. Dan laat ik u gewillig alles wat ik bezit aan goederen en +schatten, tot op het laatste toe, over.”</p> + +<p>Daarbij had zich hare kleine hand onder de plooien van haar kleed van +ongeduld tot een vuist gebald, maar Octavianus sloeg de oogen neder, en +zeide luchtig: »In den oorlog beschikt de overwinnaar over het bezit +van den overwonnene, doch mijn hart verbiedt mij tegenover u, die zoo +ver boven het alledaagsche verheven zijt, algemeen geldige wetten in +toepassing te brengen. Uw rijkdom moet groot zijn, hoewel de onzinnige +oorlog, dien Antonius met uw bijstand zoo lang voortzette, verbazende +sommen verslonden heeft. Het schijnt alsof in dit land het verspilde +goud even snel weder opwast als het gras dat gemaaid is.”</p> + +<p>»Gij spreekt,” antwoordde Cleopatra, steeds dieper geraakt en met groote +fierheid, »van de schatten die mijne voorvaderen, de groote Koningen van +dit land, drie eeuwen lang verzameld en verworven hebben voor hun edel +geslacht en de sieraden hunner vrouwen. Voor de grootmoedigheid en de +hooghartigheid van een Antonius was het niet weggelegd te sparen, en +toch zal hetgeen nog overig is, zelfs aan de hebzucht niet gering +toeschijnen. Tot op het laatste stuk staat alles opgeschreven.”</p> + +<p>Daarmede nam zij haar zaakwaarnemer Seleukus een rol uit de hand, en +reikte die aan Octavianus over; hij nam die met een lichte buiging +zwijgend in ontvangst. Nauwelijks echter was hij begonnen te lezen, of +de zaakwaarnemer, een klein, zwaarlijvig man met glinsterende oogen, die +half verdwenen in de opgezette wangen, hief zijn korten wijsvinger op, +wees onbeschaamd op de Koningin, en hield in haar aangezicht vol, dat +zij eenige dingen had trachten achter te houden, en hem daarom verboden +had op de lijst te zetten.</p> + +<p><span class="pagenum" title="356"> </span><a id="p_356"></a></p> + +<p>De diep geschokte, hartstochtelijke, door koortsachtig ongeduld +gemartelde vrouw werd bij deze woorden doodsbleek. Zij verloor alle +zelfbeheersching, hief zich op, en sloeg den verrader, dien zij eenmaal +uit armoede en lagen stand tot zijn hoogen post had verheven, herhaalde +malen met hare zachte hand in het gezicht, totdat Octavianus haar +eindelijk met een fijnen glimlach uit de hoogte toeriep, dat het, +hoezeer de man het ook verdiend had, nu genoeg moest zijn.</p> + +<p>Toen viel de ongelukkige Koningin geheel buiten zichzelve op haar +rustbank neer en terwijl de tranen uit hare oogen vloeiden, klaagde zij +met heesche stem zichzelve aan, en zeide dat zij tegenover zulk een +onduldbare handelwijze en overmaat van laagheid tot een afschuw van zich +zelve was geworden.</p> + +<p>Daarop drukte zij hare vuist tegen de slapen, en riep uit: »Voor de +oogen van mijn vijand valt de waardigheid der Koningin, die mij mijn +leven lang niet heeft begeven, van mij af als een geleende mantel. Maar +wat ben ik ook nog? Wat zal ik morgen zijn, en wat daarna? Doch wie is +er onder de zon, met warm bloed in de aderen, die kalm kan blijven, +wanneer men hem, terwijl hij versmacht, saprijke druiven voorhoudt, +om hem die, evenals aan Tantalus, weder wreed te ontnemen, eer hij +de lippen er mede bevochtigd heeft? Gij kwaamt hier bij mij, met de +verzekering uwer genade; doch de vleiende, veel goeds belovende woorden +die gij mij, rampzalige, schonkt, waren niet anders dan heulsapdruppels, +waarmede men onrustige koortslijders tot rust brengt. Was de genade, die +gij mij liet zien en voor de toekomst deedt vermoeden, alleen bestemd om +een diep gezonkene te misleiden.....”</p> + +<p>Doch zij kon niet voortgaan, want Octavianus viel haar met verheffing +van stem en met waardigheid in de rede: »Wie meent dat Caesars erfgenaam +in staat is om een edele vrouw, een Koningin, de vriendin van zijn +grooten voorganger, smadelijk te bedriegen, die beleedigt en krenkt +hem. Doch de rechtmatige toorn, die u medesleepte, mag u tot +verontschuldiging dienen. Ja,” voegde hij er op een geheel anderen toon +bij, »ik zou zelfs reden hebben dezen toorn dankbaar te zijn, en te +wenschen nog eens een uitbarsting van drift te mogen zien, die zelfs +in haar onbeteugelde woestheid schoon blijft; de koninklijke leeuwin +weet immers zelve nauwelijks hoe schoon zij is, wanneer de storm der +verontwaardiging haar medesleept. En welk een gezicht moet het dan niet +zijn, wanneer het de liefde is, die hare brandende ziel dwingt in laaien +gloed te ontvlammen.<ins class="corr" id="corr197" title="Niet in Bron.">”</ins></p> + +<p>»De brandende ziel!” herhaalde zij levendig, en plotseling ontwaakte +in haar weder de behaagzieke wensch om ook dezen man, die zich, in de +zekerheid zijner overwinning, zoo beroemde <span class="pagenum" title="357"> </span><a id="p_357"></a>op zijn standvastigheid, aan +hare voeten te zien. Al was hij ook sterker dan anderen, toch was hij +zeker niet onbedwingbaar! En in het bewustzijn van haar nog altijd +onverminderde macht over mannenharten, volgde zij de oppermachtige +neiging der vrouw om over de harten te heerschen. Ook dat van haar +vijand moest haar worden onderworpen, en vóór deze wensch nog een vasten +vorm had aangenomen, blonk er reeds in hare oogen een veelbelovende +liefdeblik voor hem, en verscheen op haar gelaat een betooverende +glimlach.</p> + +<p>Nu begon het zoo goed beveiligde hart van den jongen heerscher sneller +te kloppen, en de teugels te verbreken. Zijn wangen gloeiden, en werden +beurtelings bleek en rood. Hoe had zij hem aangezien! Zou zij den neef +beminnen, zooals zij eens zijn oom had gedaan, die door haar had geleerd +welk een genot het leven bieden kon? Ja, het moest heerlijk zijn dezen +fijnen mond te kussen, zich door deze schoon gevormde armen te doen +omvangen, door den zilverhelderen klank van die stem zijn eigen naam +met teederheid te hooren uitspreken. Zelfs het meest volmaakte marmeren +beeld der wakend rustende Ariadne, dat hij in Athene had gezien, had +niet schooner ineenvloeiende lijnen, dan die uit de kussens zich +oprichtende vrouw, daar vóór hem. Wie zou tegenover haar van verdwenen +bekoorlijkheden durven spreken? O neen! De betoovering, die eens Julius +Caesar tot haar dienaar had gemaakt, was nog even krachtig als ooit. Hij +voelde zelf die macht. Hij, die pas drie en dertig jaren telde, was nog +jong. Na al die inspanning kwam het ook hem toe, zich te bedwelmen met +den nektar van het edelste genot, en lichaam en ziel gelijkelijk te +verzadigen met genietingen, die door niets te overtreffen waren.</p> + +<p>Hij naderde dan ook met snellen tred haar rustbank, vast besloten +hare handen te grijpen en die aan zijn lippen te brengen. Zijn +hartstochtelijke blik beantwoordde den haren, doch zij, verbaasd over +de macht die haar, hoe vreeselijk zij ook was afgetobt naar lichaam +en ziel, nog altijd eigen scheen te zijn, zelfs over den sterkste en +koelste van alle mannen, merkte kalm op wat in hem omging, en een +zegevierende glimlach, waarin zich bittere spot mengde, speelde om haar +fraaien mond. Zou zij nu door list van hem trachten te verkrijgen wat +zij van hem wenschte, door voor het eerst een verraderlijk spel te +spelen met hare liefde? Zou zij zich overgeven aan den man die haar +verstiet, om door hem voor hare kinderen te verkrijgen wat hen toekwam? +Zou zij, ten gevalle van den vijand haars geliefden, afstand doen van de +heilige smart, die haar noopte hem te volgen, en het nageslacht en hare +kinderen recht geven haar, in plaats van de trouwste der trouwen, een +eerlooze <span class="pagenum" title="358"> </span><a id="p_358"></a>vrouw te noemen, die voor iederen machtige op zijn beurt te +koop was?</p> + +<p>Al deze vragen moesten, als van zelf sprak, ontkend worden. De stap, +dien Octavianus haar tegemoet was gegaan, met den om liefde smeekenden +blik, gaf haar het recht zich te gevoelen als een zegepralende over den +overwinnaar, en de trotsche blijdschap over haar triomf weerspiegelde +zich al te duidelijk in hare bewegelijke trekken, dan dat de +scherpziende en wantrouwende man, die voor haar bezweken was, het +niet zou hebben opgemerkt. Doch nauwelijks had hij bespeurd wat hem +bedreigde, en zich haar gezegde herinnerd, dat zijn groote oom alleen +voor haar en voor den dood had moeten zwichten, of het gelukte hem ook +weder, zijn snel ontvlamde zinnen te beheerschen. Blozend over zijn +eigen zwakheid wendde hij den blik van de Koningin af, en toen zijn oog +op Proculejus en de andere getuigen viel, zag hij eerst recht, voor welk +een afgrond hij had gestaan. Hij had zich reeds half laten medesleepen +door het gevaar om door een oogenblik van zwakheid de vrucht van +ernstige onthouding en zware inspanning te verbeuren. Zijn sprekende +blik, die nog zooeven vol verlangen op een schoone vrouw had gerust, +mat nu zijne omgeving met de strenge uitdrukking van een heerscher; en +oogenschijnlijk op matiging bedacht van het overdrevene der vleiende +waardeering, die men verkeerd zou kunnen uitleggen, zeide hij op een +ernstigen toon, die bijna vermanend klonk:</p> + +<p>»En toch zouden wij de edele leeuwin nog liever zien in haar majestueuze +rust, die alles, wat Vorst heet, het best staat. Het valt een koel +overleggenden geest, zooals de mijne is moeilijk zich te verplaatsen in +een ras en fel ontgloeiend hart.”</p> + +<p>Meer verbaasd dan teleurgesteld, had Cleopatra deze snelle verandering +gadegeslagen. Hij was spoedig onder haar invloed geraakt, had dat +bijtijds begrepen, en een man van zijne soort begaf zich niet licht ten +tweeden male in een gevaar, waaraan hij zoo ternauwernood ontkomen was. +En dat was ook goed! Hij moest ondervinden dat hij den blik, die zijn +hart in vlam had gezet, verkeerd had uitgelegd, en daarom antwoordde zij +afwerend en met koninklijke waardigheid:</p> + +<p>»Een rampspoed als de mijne dooft allen gloed uit. En de liefde? Het +hart eener vrouw blijft altijd voor haar geopend, alleen dan niet +meer, wanneer het de lust en de kracht tot wenschen verloren heeft. +Gij zijt jong en gelukkig, en daarom verlangt uwe ziel ook nog heden +naar liefde—dat weet ik—ofschoon in geenen deele naar de mijne. Mij +daarentegen is nog slechts één minnaar welkom: de man, met de omgekeerde +toorts, dien gij van mij afhoudt. Bij hem alleen is datgene te <span class="pagenum" title="359"> </span><a id="p_359"></a>vinden, +waarnaar mijn ziel van kindsaf heeft gehunkerd: rust zonder smart! Gij +glimlacht, en mijn vroeger leven geeft u het recht daartoe. Daar zal ik +niets van af doen. Ieder leeft zijn eigen leven, voor zichzelf. Slechts +enkelen begrijpen de kronkelpaden van hun eigen, nog minder die van +anderer bestaan. De wereld is er immers getuige van geweest, hoe de rust +mij ontvloden is, of ik haar, en toch zie ik nog de mogelijkheid haar +terug te vinden. Ik ben beveiligd voor het eenige, wat mij het genot +daarvan onthouden zou: vernedering en schande.”</p> + +<p>Zij zweeg, en een oogenblik later ging zij met het weekste stemgeluid, +waarover zij beschikken kon, voort: »Ik geloof dat uwe grootmoedigheid +dáárvoor de vrouw beschermen zal, die gij nog zoo even—het is mij niet +ontgaan—een meer dan genadigen blik waardig keurdet. Dien zal ik +bewaren bij mijn onvergetelijke herinneringen. Doch doe mij nu ook +weten, hoog edel heer: hoe luidt uw besluit omtrent mij en mijne +kinderen? Wat mogen wij van uwe genade hopen?”</p> + +<p>»Dat de wensch om aan u en de uwen een waardig lot te bereiden, +Octavianus des te oprechter bezielen zal, naarmate gij met vaster +vertrouwen verwachten zult dat hij zijne grootmoedigheid in al hare +volheid aan u zal bewijzen.”</p> + +<p>»En als ik dezen wensch vervul, en alles van u verwacht wat groot en +edel is,—en dat valt mij niet moeilijk—welke bewijzen van uwe gunst +geeft gij ons dan?”</p> + +<p>Zonder zich te bedenken antwoordde de Cæsar: »Schilder dat uzelve af +met al den gloed uwer machtige phantasie, die zelfs mijne blikken zoo +levendig ten uwen gunste weet te verklaren, en die de wonderen heeft +uitgedacht, waardoor gij den grootsten en schitterendsten man van Rome +tot den gelukkigste van alle stervelingen hebt gemaakt. Dat hij de +ongelukkigste geworden is, was, dunkt mij, zijne schuld, de uwe niet. +Maar—bij Zeus!—het is reeds het vierde uur na den middag!”</p> + +<p>Een blik uit het venster had tot dezen uitroep aanleiding gegeven. +Daarop vervolgde hij, op een toon van oprechten spijt, en met de hand +op het hart: »Hoe gaarne zou ik nog langer genieten van dit boeiend +gesprek, doch ik word geroepen door gewichtige, helaas niet uit te +stellen zaken...”</p> + +<p>»En het antwoord?” vroeg Cleopatra, en zag hem daarbij met ingehouden +adem en in gespannen verwachting aan.</p> + +<p>»Moet ik dat nog herhalen?” vroeg hij met ongeduldigen haast. »Het +zij dan zoo! Tegenover volkomen vertrouwen van uwe zijde, genade, +vergiffenis, tegemoetkoming en alle eerbiediging van uw persoon, die gij +billijkerwijze verlangt. Uw hart is zoo rijk aan warm gevoel! Gun mij +slechts een klein deel daarvan, en eisch van mij tastbare geschenken +terug. Zij worden <span class="pagenum" title="360"> </span><a id="p_360"></a>u al van te voren toegestaan.” Hierop groette hij +haar als een vriend die ongaarne afscheid neemt, en verliet met rassche +schreden de zaal.</p> + +<p>»Weg, weg!” riep Iras, toen de deur achter hem gesloten was. »Als een +aal, die ontsnapt aan de hand die hem vasthoudt.”</p> + +<p>»Als het ijs in het Noorden,” voegde Cleopatra er op doffen toon bij, +terwijl Charmion haar hielp gemakkelijker te gaan liggen. »Even glad, +als het koud is. Nu blijft er niets meer voor mij te hopen over.”</p> + +<p>»Ja zeker gebiedster, er blijft nog iets!” verzekerde Iras met warmte. +»Dolabella wacht hem op in den Philadelphus-hof. Hij heeft beloofd, dat +wij door hem zullen hooren wat Octavianus met u voor heeft.”</p> + +<p>De Cæsar vond inderdaad bij de eerste poort van het paleis den +jongeling, bezig zijn schoon <ins class="corr" id="corr198" title="Bron: Kyrenaeiseh">Kyrenaeisch</ins> vierspan te +bewonderen.</p> + +<p>»Prachtige dieren!” riep hij Dolabella toe. »Een geschenk van deze stad. +Wilt gij met mij rijden? Een merkwaardige vrouw, een hoogst merkwaardige +vrouw!”</p> + +<p>»Niet waar?” was het toestemmend antwoord.</p> + +<p>»Zonder twijfel,” hernam de Cæsar. »Doch ofschoon zij bijna uw moeder +kon zijn, buitengewoon gevaarlijk voor jonge lieden van uw leeftijd en +uwe soort. Welk een teedere klank in die stem, welk een levendigheid en +vuur! En daarbij toch zoo vorstelijk in al hare bewegingen. Maar ik wil +de vonk, die misschien reeds in uw hart gevallen is, niet aanwakkeren, +maar uitdooven. En dat tooneel, die comedie, die zij te midden van den +bloedigsten ernst voor mij vertoonde!”</p> + +<p>Een oogenblik lachte hij zacht, en Dolabella riep vol nieuwsgierigheid: +»Gij lacht maar zelden, doch dit gesprek schijnt u vroolijk te hebben +gestemd.—Het heeft dus een verblijdenden afloop gehad?”</p> + +<p>»Dat willen wij hopen! Ik heb mij zoo genadig betoond als maar mogelijk +was.”</p> + +<p>»Dat is goed! Mag ik ook weten op welke wijze uwe goedheid en wijsheid +voor hare toekomst gezorgd heeft? Of liever: wat hebt gij aan de +beklagenswaardige overwonnen vrouw beloofd?”</p> + +<p>»Mijn genade, indien zij mij vertrouwen schenkt.”</p> + +<p>»Proculejus en ik gaan steeds voort, haar daarin te versterken. En als +het ons gelukt?”</p> + +<p>»Dan zal zij, zooals ik zeide, genade vinden, genade in overvloed!”</p> + +<p>»Doch haar lot in de toekomst? Wat hebt gij over haar en hare kinderen +beschikt?”</p> + +<p><span class="pagenum" title="361"> </span><a id="p_361"></a></p> + +<p>»Wat zij door de hoeveelheid van hun vertrouwen zullen verdienen.”</p> + +<p>Hij hield op, want hij had den blik van Dolabella opgevangen en bemerkt, +dat in den droeven ernst daarvan zich een zacht verwijt mengde.</p> + +<p>Hij was er bijzonder op gesteld de geestdriftvolle bewondering van dezen +edelen jongeling, die misschien tot groote dingen geroepen zou worden, +te behouden, en daarom ging hij vertrouwelijk voort: »Voor u jonge +vriend, mag ik meer open uitspreken. Ik wil gaarne voldoen aan de +stoutste verwachtingen van deze altijd nog boeiende, en, ik herhaal het, +hoogst merkwaardige vrouw; maar eerst heb ik haar noodig voor mijn +triomftocht. De Romeinen zouden met recht ontevreden over mij zijn, +wanneer ik hen het schouwspel onthield van deze Koningin, deze vrouw +zonder wederga, die in zoovele opzichten de eerste van haar tijd is. +Spoedig vertrekken wij naar Syrië, en wel over land. Ik zend de Koningin +met hare kinderen binnen drie dagen naar Rome. Wanneer zij dáár, bij +mijn triomftocht, als groot en waarlijk bewonderenswaardig schouwspel, +den indruk zal maken, dien ik daarvan verwacht, dan zal zij ondervinden +hoe ik hen die mij een vriendelijkheid bewijzen, weet te beloonen.”</p> + +<p>Dolabella had hem zwijgend aangehoord. Zoodra de Cæsar zijn wagen +besteeg, verzocht zijn vriend verlof om te mogen achter blijven.</p> + +<p>Octavianus reed dus alleen in oostelijke richting naar de plek, waar, +in de nabijheid van het Hippodroom, de grond werd opgemeten, waarop de +voorstad Nikopolis, dat is: »stad der overwinning” moest worden gebouwd. +Zij zou de volgende geslachten herinneren aan de zegepraal van den +eersten keizer over Antonius en Cleopatra. Deze stad nam later wel in +grootte toe, maar is toch nooit een stad van beteekenis geworden.</p> + +<p>De edele jongeling uit het geslacht der Corneliussen zag het vurige +vierspan van den heerscher wrevelig na. Daarop richtte hij zijn fiere +gestalte hooger op, en ging met vasten tred naar het paleis. Het kon hem +zijn leven kosten, maar toch wilde hij doen wat hij als zijn plicht +beschouwde jegens de groote Vorstin, die hem haar vriendschap had +waardig gekeurd. Deze buitengewone vrouw was te goed om tentoongesteld +te worden tot vermaak van het gepeupel.</p> + +<p>Enkele oogenblikken later wist Cleopatra welk een smaad haar boven het +hoofd hing.</p> + +<hr class="chend" /> + +<p><span class="pagenum" title="362"> </span><a id="p_362"></a></p> + +<h2><a id="VIJF_EN_TWINTIGSTE_HOOFDSTUK"></a>VIJF EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> + +<hr class="chbegin" /> + +<p>Den volgenden morgen had de Koningin met Charmion, en deze met de +Nubische Anukis, veel in het geheim te bespreken.</p> + +<p>Den vorigen dag was de tuinman van Archibius gekomen en had aan de +zuster van zijn heer bijzonder schoone vijgen gebracht, die gerijpt +waren in den ouden Epicuristen-tuin. Ook over deze vruchten werd +gesproken, en Anukis ging naar Kanopus, en van daar, in den wagen van +den huisbezorger, met een mand vol prachtige vijgen naar de vischmarkt. +Dáár moest zij veel afspreken met Pyrrhus, en de vrijgelatene nam de +vruchten mede in zijn boot.</p> + +<p>Spoedig na de thuiskomst der Nubische, keerde de Koningin uit +het grafmonument terug. Hare trekken droegen een stempel van +vastberadenheid, die daar anders vreemd aan was; ja zelfs gaven de vast +opeengeklemde lippen daaraan een uitdrukking van bepaalde strengheid. +Zij wist nu wat haar te doen stond, en zag haar naderend einde als een +onafwijsbare noodzakelijkheid tegemoet. De dood kwam haar voor als een +reis, die zij ondernemen moest om te ontkomen aan den wreedsten smaad. +Bovendien was haar leven, na Antonius' dood, toch het rechte leven niet +meer; het was nog maar een droevig talmen en afwachten geweest in het +belang van haar kinderen.</p> + +<p>Het bezoek aan het grafteeken had als het ware moeten dienen om den +gemaal, die haar was voorgegaan, hare nadering aan te kondigen. Zij +hadden langen tijd vertoefd in de stille zaal. Zij had daar de +sarcophaag van haar geliefde met bloemen gesierd en gekust, tot den +afgestorvene gesproken als tot een levende, en hem toegeroepen, dat nu +de dag gekomen was, waarop vervuld zou worden wat hij in zijn testament +zijn liefste hartewensch had genoemd: naast haar te rusten in hetzelfde +graf. Onder het duizendvoudig leed dat haar getroffen had, was niets +haar zwaarder te dragen geweest dan het gemis van <span class="pagenum" title="363"> </span><a id="p_363"></a>zijne nabijheid en +liefde. Vervolgens was zij in den tuin gegaan, had hare kinderen aan het +hart gedrukt en gekust, en hen verzocht met liefde aan haar te blijven +denken. Aan Archibius was niet verborgen gebleven wat zij voornemens +was te doen, doch Charmion had hem medegedeeld wat haar anders in de +toekomst te wachten stond—en hij had haar besluit goedgekeurd. Met +behulp van al de wilskracht die hem ten dienste stond, wist hij de +smart, die zijn trouw hart vaneen reet, te verbergen. Zij moest sterven. +De gedachte haar te zien deelnemen aan den triomftocht van Octavianus, +was ook voor hem ondragelijk. Haar dank en de bede, dat hij ook verder +een liefdevol leidsman voor hare kinderen mocht zijn, hoorde hij aan met +een uiterlijke kalmte, die hem later zelf onbegrijpelijk voorkwam.</p> + +<p>Toen zij sprak van het wederzien van den geliefde tot wien zij nu heen +ging, vroeg hij, of ze dan geheel gebroken had met de leer van Epicurus, +die alle leven als geëindigd beschouwt met den dood.</p> + +<p>Zij bevestigde dat levendig, en zeide: »Ook de smarteloosheid komt mij +niet voor als het hoogste goed, sinds ik weet dat liefde niet alleen +genot medebrengt, sinds ik ondervond dat smart onafscheidelijk is van +liefde. Haar geef ik niet op, en evenmin mijn geliefde. Wie ondervonden +heeft wat mij te dragen werd gegeven, heeft andere goden leeren kennen, +dan in de ledigheid zalig rustende goden van den meester. Liever in een +andere wereld met mijn geliefde vereenigd tot eeuwige pijn, dan een +smart- en vreugdeloos niets in een ledig en ijl Nergens.—Gij zult +allerminst de kinderen leeren streven naar afwezigheid van smart.....”</p> + +<p>»Evenals gij,” riep Archibius uit, »heb ik ook geleerd welk een heerlijk +goed de liefde is, en dat liefde ook smart insluit.”</p> + +<p>Hij boog zich over hare hand om die te kussen, doch zij nam zijn hoofd +in hare handen, en drukte hare lippen snel en vluchtig op zijn breed +voorhoofd.</p> + +<p>Nu was het met zijne zelfbeheersching gedaan, en luid snikkend haastte +hij zich naar de kinderen terug.</p> + +<p>Met een weemoedigen glimlach zag zij hem na, en aan den arm van Charmion +ging zij het paleis weer binnen. Daarop nam zij een bad, en legde zich +toen, in kostbaar rouwgewaad, op haar rustbank, om zooals gewoonlijk +haar ontbijt te gebruiken. Iras en Charmion namen met haar daaraan deel.</p> + +<p>Terwijl het nagerecht werd opgedragen, bracht de Nubische een korf met +prachtige vijgen. Zij verklaarden aan Epaphroditus, die bij den maaltijd +tegenwoordig was, dat zij die als iets bijzonders van een boer had +gekregen. De wachters hadden er reeds eenige van gesnoept.</p> + +<p><span class="pagenum" title="364"> </span><a id="p_364"></a></p> + +<p>De aanzittenden aten eenige dier vruchten, en ook Proculejus, die +gekomen was om de Koningin te begroeten, liet zich overhalen om een der +schoonste te proeven. Na afloop van den maaltijd wenschte Cleopatra te +rusten. De Romeinsche heeren en bedienden verwijderden zich. Eindelijk +waren de vrouwen alleen, en zagen elkander zwijgend aan.</p> + +<p>Charmion schoof aarzelend de bovenste vruchten ter zijde, doch de +Koningin zeide met doffe stem in zichzelve:</p> + +<p>»De gemalin van Antonius achter den wagen des overwinnaars in triomf +door Rome's straten gesleept, tot vermaak van het volk en der afgunstige +matrone's.” Daarop vloog zij op, en riep: »Welk een gedachte! Was die +voor Octavianus te groot of te klein? Hij, die er zich zoo luide op +beroemt, dat hij de menschen kent, verwacht dit onmogelijke van de +vrouw, die hem toch even eerlijk haar gemoed heeft ontsloten, als hij +voor haar het zijne verborgen heeft gehouden. Wij zullen hem toonen hoe +weinig die menschenkennis waard is, en hem daardoor nederigheid leeren.”</p> + +<p>Een verachtelijke glimlach gleed over haar fraaie lippen, en met snelle +grepen wierp zij de vijgen bij handen vol op de tafel, totdat zij +plotseling bespeurde, dat zich onder de vruchten iets bewoog. Zij haalde +diep adem; van haar lippen klonk het zacht: »Daar is het dus!” en met +een snel besluit stak zij de adder, die de tong naar haar uitstrekte, +haar arm toe.</p> + +<p>Terwijl zij den blik gevestigd hield op de bewegingen van het dier, dat +scheen te schromen zijn vreeselijke taak te vervullen, riep zij de +vrouwen toe:</p> + +<p>»Dank, dank voor alles! Weest kalm. Gij weet het immers Iras, dat het +geen pijn doet. Het moet zijn alsof men inslaapt.” Daarop overviel haar +een lichte huivering en zij zeide: »Wat is het sterven toch een ernstige +zaak. Om het even—het moet geschieden. Waarom aarzelt de slang? Daar, +daar.... ik blijf standvastig. Eerzucht en liefde waren de drijfveeren +van mijn leven... Men moet mijn nagedachtenis kunnen eeren.... Ik volg +u, Marcus Antonius!”</p> + +<p>Nu boog zich Charmion over den linkerarm harer gebiedster, die vrij naar +beneden hing, en bedekte die, luid snikkend, met kussen. Cleopatra liet +haar begaan, en zeide, terwijl zij opnieuw aandachtig de bewegingen van +de adder gadesloeg:</p> + +<p>»Heden begint de rust uit onzen Epicuristen-tuin, mijne vriendinnen. Of +zij zonder pijn zal zijn, wie weet het? en toch—ook hierin was ik het +eens met Archibius—bij het hoogste genot van het leven, de liefde, +behoort de smart. Ik denk dat gij beiden dat ook reeds ondervonden hebt. +Ook dit land, mijn Aegypte, was mij dierbaar. Liever eeuwig blind, dan +ziende onder het Romeinsche juk. De tweelingen, en mijn kleine +lieveling.... <span class="pagenum" title="365"> </span><a id="p_365"></a>Als zij hun moeder en haar einde gedenken, niet waar, dan +zullen de kinderen....”</p> + +<p>Plotseling uitte zij een kreet, en kromp ineen. De slang was als een +koude bliksemstraal langs haar arm naar boven geschoten, en een +oogenblik later zonk Cleopatra ontzield op haar rustbank neder.</p> + +<p>Bleek, doch kalm, wees Iras op haar en zeide: »Als een sluimerend kind. +Betooverend, ook nog in den dood. Zelfs het noodlot moet haar gehoorzaam +zijn, moet den laatsten wensch vervullen van de groote Koningin, de +zegevierende vrouw. Daarmede valt het hoogvliegende plan van Octavianus +in duigen. De triomphator zal zich zonder u in Rome vertoonen, gij +dierbare!” Zij barstte in hevig snikken los, en boog zich over de +ontslapene, sloot haar de oogen, en kuste haar op mond en voorhoofd. +Charmion deed weenend hetzelfde. Daar hoorde men in het nevenvertrek +den voetstap van mannen, en Iras die hen het eerst gewaar werd, riep +dringend: »Het oogenblik nadert. Goed dat het gekomen is. Is het u ook +niet, alsof de zon aan den hemel verduisterd is?”</p> + +<p>Charmion knikte toestemmend, en vroeg zacht: »Het vergift?”</p> + +<p>»Hier!” antwoordde Iras met kalmte, en reikte haar een kleine naald toe. +»Een lichte prik, en het moet gedaan zijn<ins class="corr" id="corr199" title="Bron: . ..">....</ins> Zie maar! Doch neen! +Eens hebt gij mij het grootste leed aangedaan. Gij weet—de speelnoot +van mijn kindsche jaren, Dion... Ik heb het u vergeven. Maar nu moet gij +mij ook deze weldaad bewijzen!—Spaar het mij, mijzelve met de <ins class="corr" id="corr200" title="Bron: naal">naald</ins> te +prikken.—Wilt gij? Ik zal het u vergelden! Als gij het wenscht, zal +deze hand u denzelfden dienst bewijzen.”</p> + +<p>Charmion drukte haar nicht aan haar hart, kuste haar, prikte haar even +in den arm, gaf haar toen de andere naald, en zeide:</p> + +<p>»Nu is de beurt aan u.—Ons hart was vol groote liefde voor eene die +zelve liefhad als geen ander, en onze liefde werd beantwoord. Wat is +daarbij vergeleken die andere liefde, die wij hebben opgeofferd? Hij, +voor wien de zon schijnt, behoeft geen licht te ontsteken. »Liefde is +smart,” zeide zij bij het scheiden; doch deze smart—in de eerste plaats +die van het zich onthouden uit liefde—draagt in haar schoot een genot, +een heerlijk genot, dat het sterven licht maakt. Het is mij alsof het +alleen te doen is om de Koningin te volgen, om haar.... O, dat deed +pijn!”</p> + +<p>De naald van Iras had haar getroffen. Het vergift werkte snel. Iras werd +door een duizeling overvallen en kon zich nog slechts met moeite staande +houden.</p> + +<p>Juist was Charmion neergevallen, toen er buiten luid werd geklopt <span class="pagenum" title="366"> </span><a id="p_366"></a>op de +gesloten deur, en de stemmen van Epaphroditus en Proculejus geboden met +drift die te openen.</p> + +<p>Daar er geen antwoord kwam, liet men het slot van de deur met +onstuimigen spoed openbreken. Men vond Charmion, bleek en ontdaan aan de +voeten harer gebiedster, doch Iras was, ofschoon wankelend en reeds half +bedwelmd door het vergift, bezig haar diadeem recht te zetten, die +verschoven was. Haar laatste zorg was haar geliefde meesteres te sparen +voor alles wat zou kunnen afbreuk doen aan de schoonheid van haar +uiterlijk.</p> + +<p>Ontzet, en buiten zichzelven van toorn, ijlden de Romeinen op de vrouwen +toe. Epaphroditus had Iras nog bezig gezien met den tooi van Cleopatra. +Hij trachtte nu hare gezellin op te richten, en riep haar verwijtend +toe: »Dat is wat schoons, Charmion!” Doch zij raapte hare laatste kracht +bijeen en antwoordde met brekende stem: »Ja, iets zeer schoons, zooals +het voor de afstammeling van zoovele heerschers past.”<a id="FNa23" href="#FN23" class="fnanchor"><sup>23</sup>)</a></p> + +<p>Toen sloot zij de oogen, doch Proculejus, de dichter, die lang met +ontroering had gestaard in het trotsche, schoone gelaat der vrouw tegen +wie hij zoo zwaar had misdreven, zeide: »Zij werd gevierd door de +grootsten, bemind door de hoogstgeplaatsten, zooals geen andere vrouw op +aarde. Haar roem weergalmde van volk tot volk over de geheele wereld. +Hij zal voortklinken van geslacht tot geslacht; doch hoe luide hij haar +betooverende <ins class="corr" id="corr201" title="Bron: bevaligheid">bevalligheid</ins> prijst, den gloed harer liefde, die den +dood overleeft, haar geest, kennis, heldenmoed, waarmede zij, de vrouw, +den dood verkoos boven de schande—toch zal hij ook niet vergeten den +lof te verkondigen van deze twee.—Hare trouw heeft dat verdiend. +Onbewust hebben zij door haar wonderbaar einde voor haar gebiedster +het schoonste gedenkteeken opgericht; want hoe waarlijk goed en +beminnenswaardig moet de vrouw zijn geweest, die na den diepsten val +het voor degenen, die haar het naaste stonden, zoeter deed schijnen te +sterven, dan zonder haar te leven.”</p> + +<p>De tijding van den dood der geliefde, gevierde Vorstin veranderde +Alexandrië in een huis van rouw. Een uitvaart van ongeëvenaarde pracht +en plechtigheid, waarbij veel oprechte tranen werden gestort, eerde hare +nagedachtenis.</p> + +<p>Voor Octavianus was een zijner schitterendste plannen door haar dood +verijdeld, en vol woede had hij den brief gelezen, waarin Cleopatra +hem met eigen hand meedeelde, dat zij van plan was te sterven. Toch +was hij het verschuldigd aan den roem zijner grootmoedigheid, haar een +begrafenis toe te staan, <span class="pagenum" title="367"> </span><a id="p_367"></a>die haar rang waardig zou zijn. Aan dooden, +die niet langer gevaarlijk voor hem waren, kon hij licht ruimschoots +genade bewijzen.</p> + +<p>Ook door de behandeling die hij haar kinderen liet ondervinden, deed hij +de wereld de zachtmoedigheid zijner gezindheid bewonderen. Octavia, zijn +zuster, nam hen in haar eigen huis, en liet hunne opvoeding aan +Archibius over.</p> + +<p>Toen het bevel was gegeven, dat alle standbeelden van Antonius en +Cleopatra moesten worden omvergeworpen, gaf Octavianus nogmaals aan +zijne tijdgenooten een bewijs zijner vergevensgezindheid, door te +gebieden dat de standbeelden der Koningin, die talrijk waren te +Alexandrië en in geheel Aegypte, moesten blijven staan en onderhouden +worden. Trouwens, hij was daartoe gebracht door de aanzienlijke som van +tweeduizend talenten, die een Alexandrijn in zijn schatkist had doen +vloeien om deze grootmoedige daad te bewerken. De voortreffelijke +vriend, die zich tot een arm man had gemaakt om aan de nagedachtenis der +dierbare overledene dezen dienst te bewijzen, heette Archibius.</p> + +<p>Dus bleven de standbeelden der ongelukkige vorstin ook nog in later tijd +onaangeroerd de plaats versieren, waar zij waren opgericht.</p> + +<p>De sarcophagen van Cleopatra en Marcus Antonius, waarnaast ook Iras en +Charmion rustten, waren steeds overladen met bloemen en geschenken aan +de dooden. Het grafteeken der veelgeliefde Koningin trok als een plaats +der bedevaart vooral de vrouwen van Alexandrië aan; maar ook uit ver +verwijderde streken, en nog in later tijd, kwamen trouwe harten die haar +betreurden, het bezoeken, en onder die ook de kinderen van het beroemde +paar, dat hier in den dood vereenigd was: Cleopatra Selene, die later de +gemalin werd van den geleerden Numidischen koningszoon Juba; Antonius +Helios, en de tot man gerijpte Alexander. Archibius, hun leeraar en +vriend, vergezelde hen. Hij had er voor gezorgd, dat het aandenken +hunner moeder bij hen in eere werd gehouden, en hen opgevoed tot +menschen, die hij met opgerichten hoofde leiden mocht naar de sarcophaag +zijner vriendin, die hen aan hem had toevertrouwd.</p> + +<hr class="fnsep" /> + +<div class="footnote"><a id="FN23" href="#FNa23" class="label"><sup>23</sup>)</a> De uitroep van den Romein en het antwoord der stervende +trouwe Charmion, zijn woordelijk volgens het verhaal van Plutarchus.</div> + +<div class="einde">EINDE.</div> + +<p><span class="pagenum" title="i"> </span><a id="p_i"></a></p> + +<div class="ad"> + + <h2 class="h2ad"><a id="MEESTERWERKEN"></a>MEESTERWERKEN van GEORGE EBERS</h2> + + <p class="center size115"><i><b>Volksuitgave.</b></i></p> + + <p class="i8">Prijs per deel:</p> + + <p class="center size85"><b>In geïllustreerden omslag f 1.50.</b></p> + + <p class="center size85"><b>In fraaien stempelband f 1.90.</b></p> + +<hr /> + + <p class="i4">In deze uitgave zijn verschenen:</p> + +<table summary="uitgaven meesterwerken van George Ebers"> + <tbody> + <tr><td class="tdr">I.</td><td class="tdl size110"><b><a href="http://www.gutenberg.org/ebooks/28120" title="Dit boek is via http://www.gutenberg.org/ als e-boek #28120 beschikbaar.">Eene Egyptische Koningsdochter.</a></b></td></tr> + <tr><td class="tdr">II.</td><td class="tdl size110"><b>Warda.</b></td></tr> + <tr><td class="tdr">III.</td><td class="tdl size110"><b>Homo Sum.</b></td></tr> + <tr><td class="tdr">IV.</td><td class="tdl size110"><b>Klea en Irene.</b></td></tr> + <tr><td class="tdr">V.</td><td class="tdl size110"><b>De Keizer.</b></td></tr> + <tr><td class="tdr">VI.</td><td class="tdl size110"><b>Serapis.</b></td></tr> + <tr><td class="tdr">VII.</td><td class="tdl size110"><b>De Nijlbruid.</b></td></tr> + <tr><td class="tdr">VIII.</td><td class="tdl size110"><b>Jozua.</b></td></tr> + <tr><td class="tdr">IX.</td><td class="tdl size110"><b>Melissa.</b></td></tr> + </tbody> +</table> + +<hr /> + +</div> + +<div class="TNbox"> +<a id="correctie"></a> + +<h2>Overzicht aangebrachte correcties</h2> + +<p>De volgende correcties zijn aangebracht in de tekst:</p> + +<table summary="correcties in tekst"> + <thead> + <tr><th>Plaats</th><th>Bron</th><th>Correctie</th></tr> + </thead> + <tbody> + <tr><td class="td2"><a href="#corr0">Blz. 4</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">[<i>Inhoudsopgave toegevoegd.</i>]</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr1">Blz. 8</a></td><td class="td4">euneuch</td><td class="td4">eunuch</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr2">Blz. 8</a></td><td class="td4">.</td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr3">Blz. 8</a></td><td class="td4">behoorden</td><td class="td4">behoorde</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr4">Blz. 11</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">.</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr5">Blz. 12</a></td><td class="td4">«</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr6">Blz. 17</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr7">Blz. 19</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr8">Blz. 20</a></td><td class="td4">Maar</td><td class="td4">maar</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr9">Blz. 21</a></td><td class="td4">Egyptenaren</td><td class="td4">Aegyptenaren</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr10">Blz. 25</a></td><td class="td4"> ...</td><td class="td4">....</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr11">Blz. 29</a></td><td class="td4">hij</td><td class="td4">Hij</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr12">Blz. 30</a></td><td class="td4">wat</td><td class="td4">want</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr13">Blz. 31</a></td><td class="td4">harstocht</td><td class="td4">hartstocht</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr14">Blz. 32</a></td><td class="td4">barste</td><td class="td4">barstte</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr15">Blz. 32</a></td><td class="td4">.. .</td><td class="td4">....</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr16">Blz. 33</a></td><td class="td4">geplaats</td><td class="td4">geplaatst</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr17">Blz. 38</a></td><td class="td4">Dydymus</td><td class="td4">Didymus</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr18">Blz. 39</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr19">Blz. 39</a></td><td class="td4">lofled</td><td class="td4">loflied</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr20">Blz. 42</a></td><td class="td4">geêindigd</td><td class="td4">geëindigd</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr21">Blz. 42</a></td><td class="td4">Anaxemor</td><td class="td4">Anaxenor</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr22">Blz. 45</a></td><td class="td4">. hij</td><td class="td4"> Hij</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr23">Blz. 46</a></td><td class="td4">moet</td><td class="td4">moest</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr24">Blz. 48</a></td><td class="td4">”</td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr25">Blz. 48</a></td><td class="td4">.. .</td><td class="td4">....</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr26">Blz. 53</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr27">Blz. 54</a></td><td class="td4">Barini</td><td class="td4">Barine</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr28">Blz. 57</a></td><td class="td4">Dion</td><td class="td4">Dien</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr29">Blz. 57</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">.</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr30">Blz. 60</a></td><td class="td4">misschen</td><td class="td4">misschien</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr31">Blz. 61</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr32">Blz. 61</a></td><td class="td4">vronw</td><td class="td4">vrouw</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr33">Blz. 62</a></td><td class="td4">wonderschooone</td><td class="td4">wonderschoone</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr34">Blz. 64</a></td><td class="td4">geweldadigen</td><td class="td4">gewelddadigen</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr35">Blz. 66</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">.</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr36">Blz. 66</a></td><td class="td4">en en</td><td class="td4">en</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr37">Blz. 68</a></td><td class="td4">woesteinbewoner</td><td class="td4">woestijnbewoner</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr38">Blz. 69</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">„</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr39">Blz. 72</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">„</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr40">Blz. 74</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr41">Blz. 76</a></td><td class="td4">éen</td><td class="td4">één</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr42">Blz. 76</a></td><td class="td4">.</td><td class="td4">,</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr43">Blz. 78</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr44">Blz. 84</a></td><td class="td4">tewijl</td><td class="td4">terwijl</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr45">Blz. 85</a></td><td class="td4">Nn</td><td class="td4">Nu</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr46">Blz. 85</a></td><td class="td4">Maa</td><td class="td4">Maar</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr47">Blz. 89</a></td><td class="td4">Aaristippus</td><td class="td4">Aristippus</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr48">Blz. 92</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">.</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr49">Blz. 93</a></td><td class="td4">Didon</td><td class="td4">Dion</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr50">Blz. 93</a></td><td class="td4">afsof</td><td class="td4">alsof</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr51">Blz. 94</a></td><td class="td4">lichstreep</td><td class="td4">lichtstreep</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr52">Blz. 100</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">.</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr53">Blz. 105</a></td><td class="td4">»</td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr54">Blz. 109</a></td><td class="td4">dáàr</td><td class="td4">dáár</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr55">Blz. 109</a></td><td class="td4">.</td><td class="td4">,</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr56">Blz. 112</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr57">Blz. 112</a></td><td class="td4">»</td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr58">Blz. 113</a></td><td class="td4">gewijfeld</td><td class="td4">geweifeld</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr59">Blz. 115</a></td><td class="td4">Aegyte</td><td class="td4">Aegypte</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr60">Blz. 119</a></td><td class="td4">Antylllus</td><td class="td4">Antyllus</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr61">Blz. 119</a></td><td class="td4">'</td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr62">Blz. 125</a></td><td class="td4">.</td><td class="td4">,</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr63">Blz. 129</a></td><td class="td4">megedeeld</td><td class="td4">medegedeeld</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr64">Blz. 129</a></td><td class="td4">'</td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr65">Blz. 132</a></td><td class="td4">dulde</td><td class="td4">duldde</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr66">Blz. 134</a></td><td class="td4">bewerkstellingen</td><td class="td4">bewerkstelligen</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr67">Blz. 135</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr68">Blz. 136</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr69">Blz. 138</a></td><td class="td4">.</td><td class="td4">,</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr70">Blz. 142</a></td><td class="td4">Julias</td><td class="td4">Julius</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr71">Blz. 146</a></td><td class="td4">kolosale</td><td class="td4">kolossale</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr72">Blz. 148</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">.</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr73">Blz. 150</a></td><td class="td4">krimt</td><td class="td4">krimpt</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr74">Blz. 151</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr75">Blz. 151</a></td><td class="td4">harsttocht</td><td class="td4">hartstocht</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr76">Blz. 152</a></td><td class="td4">zooowel</td><td class="td4">zoowel</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr77">Blz. 152</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr78">Blz. 153</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr79">Blz. 153</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr80">Blz. 153</a></td><td class="td4">» </td><td class="td4"> »</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr81">Blz. 156</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">.</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr82">Blz. 156</a></td><td class="td4">plilosoof</td><td class="td4">philosoof</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr83">Blz. 158</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">.</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr84">Blz. 162</a></td><td class="td4">af</td><td class="td4">of</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr85">Blz. 162</a></td><td class="td4">inplaats</td><td class="td4">in plaats</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr86">Blz. 163</a></td><td class="td4">lievelingsrecht</td><td class="td4">lievelingsgerecht</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr87">Blz. 163</a></td><td class="td4">-</td><td class="td4">,</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr88">Blz. 167</a></td><td class="td4">verrastte</td><td class="td4">verraste</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr89">Blz. 168</a></td><td class="td4">voorhansel</td><td class="td4">voorhangsel</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr90">Blz. 169</a></td><td class="td4">sleehts</td><td class="td4">slechts</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr91">Blz. 173</a></td><td class="td4">éene</td><td class="td4">ééne</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr92">Blz. 174</a></td><td class="td4">Stoicijn</td><td class="td4">Stoïcijn</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr93">Blz. 175</a></td><td class="td4">vonnisde</td><td class="td4">vonniste</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr94">Blz. 176</a></td><td class="td4">»</td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr95">Blz. 177</a></td><td class="td4">vóor</td><td class="td4">vóór</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr96">Blz. 178</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr97">Blz. 179</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr98">Blz. 187</a></td><td class="td4">gevangeneming</td><td class="td4">gevangenneming</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr99">Blz. 187</a></td><td class="td4">Cleoapatra</td><td class="td4">Cleopatra</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr100">Blz. 188</a></td><td class="td4">uiltval</td><td class="td4">uitval</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr101">Blz. 190</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">.</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr102">Blz. 191</a></td><td class="td4">»</td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr103">Blz. 191</a></td><td class="td4">Markus</td><td class="td4">Marcus</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr104">Blz. 194</a></td><td class="td4">Macedonier</td><td class="td4">Macedoniër</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr105">Blz. 194</a></td><td class="td4">Romeische</td><td class="td4">Romeinsche</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr106">Blz. 195</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr107">Blz. 195</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr108">Blz. 196</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr109">Blz. 196</a></td><td class="td4">Phyrrhus</td><td class="td4">Pyrrhus</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr110">Blz. 200</a></td><td class="td4"> ..</td><td class="td4">...</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr111">Blz. 202</a></td><td class="td4"> ..</td><td class="td4">...</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr112">Blz. 203</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">,</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr113">Blz. 205</a></td><td class="td4">kamervouw</td><td class="td4">kamervrouw</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr114">Blz. 207</a></td><td class="td4">onderaarsche</td><td class="td4">onderaardsche</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr115">Blz. 207</a></td><td class="td4">Acitium</td><td class="td4">Actium</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr116">Blz. 208</a></td><td class="td4">Charminon</td><td class="td4">Charmion</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr117">Blz. 208</a></td><td class="td4">«</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr118">Blz. 209</a></td><td class="td4"> ...</td><td class="td4">....</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr119">Blz. 210</a></td><td class="td4"> »</td><td class="td4">, </td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr120">Blz. 214</a></td><td class="td4">Vostenkind</td><td class="td4">Vorstenkind</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr121">Blz. 216</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">.</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr122">Blz. 218</a></td><td class="td4">strief</td><td class="td4">stierf</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr123">Blz. 220</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr124">Blz. 221</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4"> </td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr125">Blz. 231</a></td><td class="td4">Barina's</td><td class="td4">Barine's</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr126">Blz. 233</a></td><td class="td4">uwhoofd</td><td class="td4">uw hoofd</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr127">Blz. 237</a></td><td class="td4">studien</td><td class="td4">studiën</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr128">Blz. 240</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr129">Blz. 242</a></td><td class="td4"> ...</td><td class="td4">....</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr130">Blz. 248</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">.</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr131">Blz. 251</a></td><td class="td4">druktte</td><td class="td4">drukte</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr132">Blz. 253</a></td><td class="td4">magiers</td><td class="td4">magiërs</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr133">Blz. 253</a></td><td class="td4">Elyeesche</td><td class="td4">Eliseesche</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr134">Blz. 255</a></td><td class="td4">.</td><td class="td4">,</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr135">Blz. 260</a></td><td class="td4">Acticum</td><td class="td4">Actium</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr136">Blz. 260</a></td><td class="td4">af</td><td class="td4">of</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr137">Blz. 260</a></td><td class="td4">Herodus</td><td class="td4">Herodes</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr138">Blz. 261</a></td><td class="td4">ruisters</td><td class="td4">ruiters</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr139">Blz. 263</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr140">Blz. 263</a></td><td class="td4">»</td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr141">Blz. 263</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr142">Blz. 263</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr143">Blz. 263</a></td><td class="td4">Luculius</td><td class="td4">Lucilius</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr144">Blz. 264</a></td><td class="td4">n</td><td class="td4">in</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr145">Blz. 265</a></td><td class="td4"> ...</td><td class="td4">....</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr146">Blz. 265</a></td><td class="td4">verlangeen</td><td class="td4">verlangen</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr147">Blz. 266</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">.</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr148">Blz. 268</a></td><td class="td4">Atyllus</td><td class="td4">Antyllus</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr149">Blz. 270</a></td><td class="td4">Octovianus</td><td class="td4">Octavianus</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr150">Blz. 270</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr151">Blz. 273</a></td><td class="td4">Tarsun</td><td class="td4">Tarsus</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr152">Blz. 279</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr153">Blz. 279</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr154">Blz. 279</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr155">Blz. 280</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr156">Blz. 280</a></td><td class="td4"> ...</td><td class="td4">....</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr157">Blz. 282</a></td><td class="td4">gegeklonken</td><td class="td4">geklonken</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr158">Blz. 282</a></td><td class="td4">bergstoom</td><td class="td4">bergstroom</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr159">Blz. 283</a></td><td class="td4">sehouders</td><td class="td4">schouders,</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr160">Blz. 289</a></td><td class="td4">bezitttingen</td><td class="td4">bezittingen</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr161">Blz. 290</a></td><td class="td4">Herodus</td><td class="td4">Herodes</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr162">Blz. 292</a></td><td class="td4">onwaakte</td><td class="td4">ontwaakte</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr163">Blz. 293</a></td><td class="td4">Waneer</td><td class="td4">Wanneer</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr164">Blz. 293</a></td><td class="td4">veroudert</td><td class="td4">verouderd</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr165">Blz. 294</a></td><td class="td4">onbeproef</td><td class="td4">onbeproefd</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr166">Blz. 295</a></td><td class="td4">Octovianus</td><td class="td4">Octavianus</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr167">Blz. 296</a></td><td class="td4">zells</td><td class="td4">zelfs</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr168">Blz. 296</a></td><td class="td4">licht</td><td class="td4">ligtn</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr169">Blz. 297</a></td><td class="td4">ureauslang</td><td class="td4">uraeusslang</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr170">Blz. 297</a></td><td class="td4">bedwelmste</td><td class="td4">bedwelmendste</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr171">Blz. 298</a></td><td class="td4">yerhaalde</td><td class="td4">verhaalde</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr172">Blz. 299</a></td><td class="td4">fraaste</td><td class="td4">fraaiste</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr173">Blz. 300</a></td><td class="td4">eenigzins</td><td class="td4">eenigszins</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr174">Blz. 305</a></td><td class="td4">krijsgslieden</td><td class="td4">krijgslieden</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr175">Blz. 306</a></td><td class="td4">eenzaame</td><td class="td4">eenzame</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr176">Blz. 308</a></td><td class="td4">Dionyos</td><td class="td4">Dionysos</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr177">Blz. 308</a></td><td class="td4">zoo</td><td class="td4">zou</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr178">Blz. 311</a></td><td class="td4">wel gemeend</td><td class="td4">welgemeend</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr179">Blz. 311</a></td><td class="td4">liefdelijke</td><td class="td4">liefelijke</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr180">Blz. 316</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr181">Blz. 321</a></td><td class="td4">Aepytische</td><td class="td4">Aegyptische</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr182">Blz. 322</a></td><td class="td4">Ptotemaeërs</td><td class="td4">Ptolemaeërs</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr183">Blz. 324</a></td><td class="td4">Alexanderië</td><td class="td4">Alexandrië</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr184">Blz. 324</a></td><td class="td4">gebeurtenisen</td><td class="td4">gebeurtenissen</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr185">Blz. 326</a></td><td class="td4">Aagyptische</td><td class="td4">Aegyptische</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr186">Blz. 330</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr187">Blz. 332</a></td><td class="td4"> </td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr188">Blz. 335</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr189">Blz. 337</a></td><td class="td4">”</td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr190">Blz. 342</a></td><td class="td4">opgeruimste</td><td class="td4">opgeruimdste</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr191">Blz. 342</a></td><td class="td4">geeprekken</td><td class="td4">gesprekken</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr192">Blz. 346</a></td><td class="td4">groete</td><td class="td4">groeten</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr193">Blz. 347</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr194">Blz. 350</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">»</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr195">Blz. 351</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr196">Blz. 354</a></td><td class="td4"> ...</td><td class="td4">....</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr197">Blz. 356</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">”</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr198">Blz. 360</a></td><td class="td4">Kyrenaeiseh</td><td class="td4">Kyrenaeisch</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr199">Blz. 365</a></td><td class="td4">. ..</td><td class="td4">....</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr200">Blz. 365</a></td><td class="td4">naal</td><td class="td4">naald</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr201">Blz. 366</a></td><td class="td4">bevaligheid</td><td class="td4">bevalligheid</td></tr> + </tbody> +</table> +</div> + + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Cleopatra, by Georg Ebers + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK CLEOPATRA *** + +***** This file should be named 36294-h.htm or 36294-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/6/2/9/36294/ + +Produced by The Online Distributed Proofreading Team at +http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> diff --git a/36294-h/images/back-th.jpg b/36294-h/images/back-th.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ca9c7e6 --- /dev/null +++ b/36294-h/images/back-th.jpg diff --git a/36294-h/images/back.jpg b/36294-h/images/back.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..dc161bb --- /dev/null +++ b/36294-h/images/back.jpg diff --git a/36294-h/images/cover-th.jpg b/36294-h/images/cover-th.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..67fe53b --- /dev/null +++ b/36294-h/images/cover-th.jpg diff --git a/36294-h/images/cover.jpg b/36294-h/images/cover.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..eb2cccf --- /dev/null +++ b/36294-h/images/cover.jpg diff --git a/36294-h/images/spine-th.jpg b/36294-h/images/spine-th.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3481026 --- /dev/null +++ b/36294-h/images/spine-th.jpg diff --git a/36294-h/images/spine.jpg b/36294-h/images/spine.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..427578b --- /dev/null +++ b/36294-h/images/spine.jpg |
