initial commit of ebook 35917HEADmain

10 files changed, 13119 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/35917-0.txt b/35917-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..7639d7f
--- /dev/null
+++ b/35917-0.txt
@@ -0,0 +1,3068 @@
+The Project Gutenberg EBook of Rikke-tikke-tak, by Hendrik Conscience
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Rikke-tikke-tak
+
+Author: Hendrik Conscience
+
+Translator: Maria Posenaer
+
+Release Date: April 20, 2011 [EBook #35917]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK RIKKE-TIKKE-TAK ***
+
+
+
+
+Produced by Andrew Sly, David Starner, and the Online
+Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net.
+Thanks to the Esperanto-Fondajho Cesar Vanbiervliet for
+providing the original book.
+
+
+
+
+
+
+
+RIKKE-TIKKE-TAK
+
+HENDRIK CONSCIENCE
+
+
+  el la Flandra lingvo
+  esperantigis
+  MARIA POSENAER.
+
+  Rekomendita de la
+  INTERNACIA UNUIĜO DE ESPERANTAJ
+  VERKISTOJ.
+
+1912
+
+
+
+Tiu ĉi libro estas havebla ĉe la tradukintino:
+
+Kroonstraat, 45, Borgerhout-Antwerpen
+
+  (Belgujo)
+
+Prezo: Fr. 2.00 (Sm. 0.800)
+
+
+
+
+Antaŭparolo.
+
+
+Kiam, antaŭ kelkaj monatoj, aperis en la lokaj ĵurnaloj la unuaj
+artikoletoj aludantaj la centan datrevenon de la naskiĝo de
+Conscience, mi sentis min tre feliĉa esti Esperantistino, kaj tuj
+mi faris projekton: Mi ankaŭ, laŭ mia maniero, laŭ mia povo,
+honoros la plej grandan el niaj Flandraj romanverkistoj; mi
+resonigos lian gloran nomon tra la tuta mondo, tradukante,
+Esperanten, unu el liaj verkoj.
+
+Mia elekto ne daŭris longatempe. Al la festorganizontoj mi lasas la
+zorgon, rememorigi per brila procesio liajn historiajn romanojn,
+tiujn romanojn en kiuj la Flandraj herooj ĝis morto bataladas por
+la akiro aŭ la konservo de siaj plej sanktaj rajtoj. Kaj kiel ajn
+granda estas mia admiro por «la Leono de Flandro», «Jakobo de
+Artevelde», «la Kerloj de Flandro» kaj aliaj epopeoj, mi preferis
+kunvivi kun Conscience pli pacajn okazaĵojn, kies scenejo estas la
+erikejo, lia amata Antverpena erikejo. La ĉarma «Rikke-tikke-tak»
+plene nin forportas en tiun regionon, kiun Conscience tiel volonte
+kaj amplene prikantis.
+
+                *       *       *       *       *
+
+La glora aŭtoro de tiu rava verketo kaj de pli ol cent aliaj
+romanoj, preskaŭ ĉiuj egale belaj kaj kortuŝaj, naskiĝis en
+Antverpeno la 3an de Decembro 1812a, en la popola havenkvartalo[1].
+Lia patro, Pierre Conscience, estis Franco el Besançon, kaj servadis
+en la imperiestra ŝiparo. Trifoje li estis kaptita de la Angloj;
+fine li akiris sian liberecon, kaj enloĝiĝis en Antverpeno, kie
+li funkciis kiel subinspektoro de la imperiestraj konstruejoj. Li
+edziĝis kun Flandra virino; ilia unua infano estis Hendrik Conscience.
+
+Malforta, malsaneta estaĵo estis la knabeto. La familia kuracisto
+antaŭdiris ke li pene vivos ĝis la sepa jaro; sed se li atingos
+tiun danĝeran aĝlimon, li certe plifortiĝos. Kaj efektive, ĝis
+la aĝo de sep jaroj, la infano restis terure malforta. Li ne
+kapablis marŝi, eĉ ne per helpo de lambastonoj. Apud la fenestro,
+kuŝante sur tablo aŭ sidante en alta kusenseĝo, li pasigis la
+longajn tagojn de sia mizera vivo, dum li vidis la petolaĵojn kiujn
+faris sur la strato liaj gajaj samaĝuloj.
+
+Du jarojn post la naskiĝo de Hendrik, dua filo eniris la vivon;
+tute male je la unua, li estis tre forta kaj sana. La patrino plene
+sin dediĉis al la kompatinda malsanulo; ŝi rakontis al li mirigajn
+rakontojn, kiuj aperigis, antaŭ la okuloj de la knabeto, la
+feliĉan mondon de la anĝeloj, al kiu li ankaŭ deziris alflugi.
+Kaj la patro, siavice, rakontis impresigajn aventurojn el la
+marmilito.
+
+Intertempe la Napoleona potenco falis, kaj Pierre Conscience,
+senigita je sia funkcio, devis serĉi aliajn vivrimedojn. Lia edzino
+starigis spicovendejon, dum li mem aĉetis difektitajn ŝipojn, kies
+restaĵojn, post malkonstruo, li revendis. Krom tio, li faris
+komercon de malnovaj libroj.
+
+La juna Hendrik trovis baldaŭ plej grandan ĝuadon en tiuj
+forlasitaj volumoj, amasigitaj en la subtegmentejo. Komence li nur
+rigardis la bildojn, sed post kiam lia patro lin instruis legi, lia
+spirito des pli vastiĝis ju pli lia korpo estis malforta. Avide li
+tralegadis tiujn forigitajn literaturaĵojn, kiuj, kune kun la
+edukado de lia patrino, naskis en la intelekto de la knabeto tiun
+imagon, tiun fantazion, kiu igas liajn verkojn tiel ĉarmaj.
+
+De post la sepa jaro la knabo plifortiĝis kaj kun sia frato
+vizitadis la lernejon, kie li faris mirindajn progresojn. Je tiu
+tempo mortis la kara patrino.
+
+La patro lasis grandparte al la Naturo la zorgon korpe kaj spirite
+eduki la infanojn. Ili partoprenis laŭplaĉe la ludojn de la
+najbaraj knaboj. Vespere tiuj ĉi kuniĝis antaŭ la domo de
+Conscience. Sur la sojlo, meze de siaj kunuloj, la antaŭdestinita
+infano ekzercis sian imagforton per la rakontado de longaj lokaj
+historioj, kiuj kvazaŭ ensorĉis liajn aŭskultantojn. Kaj ĉiutage
+la rakontoj plilongiĝis per novaj, de la rakontanto elpensitaj
+okazaĵoj.
+
+Ankaŭ la teatra arto allogis la junan Conscience; dum du jaroj li
+estis fidela vizitanto de tiuj subteraj marionetludejoj, nomitaj
+«Keloj de l' Pulĉineloj», en kiuj, po du cendoj[2], oni povis ĝui
+ĉiujn impresojn de teatra prezentado.
+
+Conscience estis dekjara kiam lia patro decidis transloĝiĝi en la
+kamparon; ekster la tiamaj Antverpenaj remparoj, ĉe izola loko
+nomita la «Verda Angulo», li konstruis, per ruboj de ŝipoj, tute
+simplan lignan dometon. En tiu silenta kaj ripoziga rifuĝejo, for
+de la urbaj bruoj, la estonta romanverkisto pasigis kelkajn el siaj
+plej belaj jaroj. Tie efektive naskiĝis en li tiu varma amo al la
+naturo kiu tiel forte montriĝas en ĉiuj liaj verkoj. Pli ol iam
+forlasite al si mem, la knabo estis profunde impresata de la beleco
+de la kamparo, de la melankolia ĉarmo de la Flandraj ebenaĵoj.
+Ravate li pasigis la tagojn, observante la vivon de l' bestetoj kaj
+kreskaĵoj; ĉiu mateno alportis al li novan kaŭzon de admiro: la
+leviĝo de la suno, la aromriĉa aero, la freŝa roso, la vekiĝo de
+la birdoj, la kresko de l' burĝonoj, la apero de l' folioj, la
+malfermiĝo de l' florkronoj, la zumado de l' insektoj kaj la
+murmurado de la ventoj; ĉiuj tiuj impresoj igis Conscience la
+delikata poeto, la paca revulo kaj sincera kredulo, kiu, en sia
+sentema kaj pura animo malfermita al ĉiuj noblaj sentoj, kreos ian
+tagon tiom da ĉarmaj kamparaj rakontoj.
+
+                *       *       *       *       *
+
+Tri jaroj preterpasis en tiu ŝajna indiferenteco, kiu tamen tiel
+ege influos la estontecon. Tiam la patro de Conscience reedziĝis,
+li vendis la dometon de la Verda Angulo, kaj la tuta familio
+transloĝiĝis al Borgerhout. Infanoj naskiĝis tiel multnombraj
+ke, malgraŭ la ŝparemo de la nova edzino, la laboro de la
+eksmaristo ne plu sufiĉis por ilin nutri; kaj la malplej junaj
+filoj devis elekti profesion. Hendrik, la malfortulo, la klerulo,
+fariĝos instruisto, kaj lia pli forta frato, ĉarpentisto.
+
+En tiu tempo ekzistis en Borgerhout iu lernejo, kies direktoro estis
+lerta pedagogo. De li, la juna Hendrik ricevis ĉiujn necesajn
+konojn, kaj baldaŭ fariĝis lia helpanto. La direktoro, rimarkinte
+lian neordinaran emon, instruis al li la anglan lingvon. Poste
+Conscience eniris alian instruejon, en Antverpeno, samtempe kiel
+lernanto kaj instruanto, kaj fine, kiel subinstruisto, la tiame tre
+konatan kolegion de S-ro Delin, nur vizitatan de la nobelaj kaj
+riĉaj knaboj. Multe suferis la juna instruisto pro sia modesta
+ekstermoda vestmaniero. Lia patro pri tiu punkto ne estis milda;
+hejme devis ja manĝi la multnombraj gefratetoj.
+
+En tiu instruejo funkciis ankoraŭ Conscience, kiam lin atingis la
+memorindaj okazintaĵoj de la jaro 1830a, en kiuj li tuj ageme
+partoprenis. Je la unuaj pafoj, li forlasis sian profesorseĝon, kaj
+kuris al la liberigo de la patrujo. En sia verko «la Revolucio de
+1830a», li rememorigas inter aliaj faktoj ĉiujn okazaĵojn de sia
+militista vivo. Multaj el ili estas malgajaj. En la batalo de
+Loveno[3] li estis vundita.
+
+Dum la migradoj de la juna soldato tra Kempenlando, li konatiĝis
+kun la Flandraj kamparanoj, li pristudis iliajn morojn, kaj
+malkovris, sub la maldelikata supraĵo, la noblecon de ilia
+karaktero. Li kunvivis ilian vivon, kaj vespere, ĉe la familia
+tablo, li ĉarmis ilin per sia rakonttalento. Tiu vivado en
+Kempenlando dum lia militservado decidige influos lian estontan
+verkadon.
+
+Dum forpermeso por viziti siajn gepatrojn, li konatiĝis kun S-ro
+Jan Delaet, kiu al li konigis la literaturon. Ankaŭ Conscience
+volis fari versojn. Reirinte al sia regimento, li, en ĉiuj liberaj
+momentoj, sin tute dediĉis al verkado; li estis la «poeto» inter la
+soldatoj, kaj lia patro kun granda bedaŭro kaj timo pri l'
+estonteco, eksciis tiun inklinon. Conscience, en tiu tempo,
+versfaris ankoraŭ franclingve, sed tiuj estis nur esploroj sur
+necerta kampo.
+
+                *       *       *       *       *
+
+En 1836a, Conscience povis fine reiri en la civilan vivon. La
+infano nun estis viro, kiun sperto igis forta je korpo kaj spirito.
+Li revenis Antverpenon, en la gepatran domon, kaj vizitis
+seninterrompe la tiamajn junajn pentristojn kaj verkistojn. Li
+amikiĝis kun Theodoor Van Rijswijck, la Antverpena popola poeto;
+tiu ĉi incitis lin aliĝi al la artamanta klubo «Olijftak», kiu
+tiam reprezentis la Flandran skolon en ĝia plej nobla celado. Ĝiaj
+anoj entuziasme klopodis por la renoviĝo de Flandro kaj la
+reviviĝo de nia tiam tiel subpremata gepatra lingvo. Sed por
+fariĝi ano de tiu societo, la kandidato devis prezenti provaĵon.
+Je tiu tempo Conscience estis trovinta malnovan kronikon, priskribon
+de la Nederlandoj, de la Firenzano Guicciardini. Kaj li deziris
+verki skizon pri la disrompado de sanktfiguroj en Antverpeno, en
+1566a. Li komencis franclingve, sed li ne estis kontenta pri sia
+laboro. Senkuraĝigite, li forĵetis sian skizon, kiam, preskaŭ
+nekonscie, li skribis la vortojn: «Het was in den jare 1566, ...»
+(Estis en la jaro 1566a). Kaj subite lia plumo kuris sur la papero,
+la frazoj sekvis la frazojn, dekkvin paĝoj pleniĝis. Ili estis la
+antaŭludo de lia unua verko «Het Wonderjaar» (la Jaro de l'
+Mirindaĵoj).
+
+La legado de tiu unua ĉapitro naskis grandan entuziasmon ĉe la
+klubanoj. Kaj sammaniere, ĉapitro post ĉapitro, la malgranda provo
+fariĝis fama historia romano. Dank' al la helpo de malavaraj
+amikoj, ĝi povis esti presata (1837a).
+
+Sed intertempe la juna verkisto devis vivi. Lia patro, kiel Franco,
+bedaŭre estis observinta lian eniron en la Flandran literaturmovadon.
+«Mia patro forgesis,» diris Conscience mem, «ke mia patrino estis
+Flandranino, ke mi estis edukita flandre kaj kreskis inter
+Flandranoj en la Flandra lando. Li tiel ofte kaj akre al mi
+riproĉis mian personan inklinon, ke mi fine forlasis la gepatran
+domon kaj enloĝiĝis en gastejo. Tiam, senigite je ĉiuj vivrimedoj,
+mi danke akceptis oficeton ĉe la provinca administracio. Tage mi
+kunmetis ciferojn, kaj nokte mi verkis novajn librojn.»
+
+Kaj efektive, la sukceso de «la Jaro de l' Mirindaĵoj» lin estis
+incitinta verki duan volumon, «Fantazio» (prozaĵoj kaj versaĵoj),
+kaj tuj poste la faman «Leono de Flandro», lian ĉefverkon.
+
+Tie ĉi mankas al ni la loko por, paŝon post paŝo, sekvi
+Conscience kiel homon kaj verkiston. Ni diru nur ke komence li
+renkontis multajn malfacilaĵojn en la batalo por la vivo. Premita
+de mizero, li eĉ dubis pri sia talento, kaj fariĝis ĝardenisto
+ĉe sia amiko, la tiam tre konata kulturisto Van Geert. Sed
+ĝardenisto li ne restos, almenaŭ ne en la kulturejo de Van Geert.
+Li kreskigos florojn, belajn florojn literaturajn, en la ĝardeno de
+la malfeliĉa Flandro!
+
+Post belega funebra parolado, de li farita, flandralingve, ĉe la
+tombo de la Direktoro de l' Akademio de Belartoj, Conscience estis
+komisiita de la Registaro por verki Historion de Belgujo. Je la sama
+tempo li fariĝis registristo ĉe la Akademio; dum dekkvar jaroj li
+okupadis tiun funkcion.
+
+En la jaro 1857a, Conscience transloĝiĝis al Kortrijk (Okcidenta
+Flandro, apud la Franca landlimo), kaj funkciis tie dum dek jaroj,
+kiel distrikta komisario. Malbona vento estis blovinta el la Sudo;
+senditoj de Napoleono IIIa propagandis ĉe la limloĝantoj por
+aliĝo al Francujo. Tial la Ministro pri Internaj Aferoj sendis en
+tiun regionon la patrujaman Conscience, la konvinkitan Flandranon,
+kies popolaj rakontoj devos pli ol ĉio alligi la loĝantojn al ilia
+patra tero.
+
+En 1868a, Conscience estis nomata konservisto de la Reĝaj Muzeoj
+de Belartoj, en Bruselo. Antaŭe oni estis lin nominta profesoro pri
+Flandra literaturo ĉe la Universitato en Gent, sed Conscience estis
+rifuzinta tiun altan profesion, ĉar li timis, ke la okupado de la
+romanverkisto malutilos al tiu de la profesoro.
+
+                *       *       *       *       *
+
+Pri la verkaro de Conscience, ni ripetos kelkajn vortojn diritajn de
+la aŭtoro mem:
+
+«Mi volis igi ĉiujn miajn librojn legataj de la popolo. Verkante,
+mi ĉiam prenis kiel provilon la intelekton kaj la edukadon de la
+simplaj homoj. Mi nenion skribis, kion la popolo ne povis kompreni.
+Ĉiam mi evitis flati la pasiojn kaj plibeligi la malvirtojn, por
+prezenti malbonajn agojn kiel plaĉajn kaj allogajn.»
+
+Kaj efektive la popolo legis la librojn de Conscience, kaj ĝi amis
+la verkiston kaj la homon kiu donis al ĝi tiun noblan ĝuadon.
+Neniu aŭtoro spertis saman popularecon. En la plej malgrandaj
+vilaĝoj de Kempenlando, de Flandro aŭ Brabanto, ĉie kie aperis
+Conscience dum siaj multnombraj esplorvagadoj, ĉie li tuj estis
+rekonata kaj aklamata, kaj oni citas multajn anekdotojn pri tiuj
+improvizitaj elmontroj.
+
+Liaj simplaj rakontoj ĉarmis ne nur la Flandrajn gelegantojn. La
+plimulto el ili estis sinsekve germanen, anglen, italen kaj francen
+tradukataj. Kiam aperis la centa libro de Conscience, en 1881a,
+grandaj festoj estis organizitaj en Bruselo; el ĉiuj partoj de la
+lando alvenis societoj por honori Lin kiu igis sian popolon legi.
+Kaj la urbo Antverpeno sciigis ke ĝi starigos lian statuon. Du
+jarojn poste, la bildo estis inaŭgurata, dum, en Bruselo, la granda
+homo, morte malsana, kuŝis sur sia lito.
+
+Antaŭ ol turni tiun finan paĝon el la vivo de Conscience, ni diru
+ankoraŭ kelkajn vortojn pri lia familio. En 1842a li estis
+edziĝinta kun la Antverpenanino Maria Peinen. Sinjorino Conscience
+diris ofte pri sia edzo: «Li estas la plej bona el la homoj. Neniam
+mi aŭdis de li malafablan vorton.» Du filoj kaj unu filino
+naskiĝis, la tuta ĝojo de la gepatroj. Kaj terura sortfrapo
+forrabis samtempe la du knabojn. Tifusa epidemio regis en la
+ĉefurbo. La pli juna filo malsaniĝis. Kaj la alia, dudeksepjara,
+laŭ la konsilo de la patro forlasis Bruselon por eviti la infekton.
+Sed baldaŭ alvenis telegramo: «Venu baldaŭ, Hildevert estas
+mortanta.» Kaj la malfeliĉa patro alvenis nur por fermi la okulojn
+de sia filo. Alia telegramo lin revokis Bruselon. Du tagojn poste,
+la dekdujara Hendrik ankaŭ estis mortinta.
+
+Post tiu kruela frapo, la granda verkisto restis kvazaŭ neniigita.
+Lia famo, lia gloro, al kiu ili ankoraŭ utilus! Kaj ĉiujn
+memoraĵojn, manuskriptojn, admiresprimojn de eminentuloj el la tuta
+mondo, li pro malespero forbruligis.
+
+Lia filino, Maria, edziniĝis kun la konata Flandra poeto Antheunis,
+kaj iliaj ĉarmaj gefiloj plibeligis la lastajn jarojn de la avo.
+
+Ili ĉirkaŭis lian mortliton, kiam, la 10an de Septembro 1883a,
+la granda geniulo elspiris la lastan spiron.
+
+La urbestraro de Antverpeno lin enterigis kvazaŭ princon. Imponanta
+monumento staras sur la tombo de la granda homo, sed pli grandan
+monumenton li havas en la memoro de la Flandra popolo, kiu dankas al
+li la rehonorigon de sia lingvo kaj la realtiĝon de Flandro.
+
+                *       *       *       *       *
+
+Kaj nun, cent jaroj preterpasis de post la naskiĝo de la malsaneta
+infano en la Pompstraat, tiu infano kiu fariĝis unu el la plej
+famaj inter la Antverpenanoj. Kaj Antverpeno lin prifestos. Brila
+procesio traveturos la ĉefajn stratojn de la urbo. Ĉiu ĉaro
+reprezentos ian karakterizan paĝon el liaj verkoj. Lia tuta verkaro
+estos lukse eldonita. Kantato resonigos per dolĉaj sonoj lian
+memoron. Povu ankaŭ ĉi tiu tradukaĵo de unu el liaj plej belaj
+idiliaj rakontoj porti ĝis malproksime, tra la tuta Esperantista
+mondo, la gloran nomon de nia kara Conscience!
+
+  Marto 1912a.
+  M. P.
+
+
+PIEDNOTOJ:
+
+[1] Ĉiujn detalojn pri la vivo de la granda verkisto mi
+ĉerpis el la libroj: «Hendrik Conscience», de George Eeckhoud,
+flandren tradukita de W. D. Leen, kaj «Het leven van Hendrik
+Conscience aan het volk verteld» (La vivo de Hendrik Conscience
+rakontata al la popolo), de A. Hans.
+
+[2] fr. 0.04 = Sm. 0.016.
+
+[3] Leuven--Louvain.
+
+
+
+
+Rikke-Tikke-Tak
+
+
+
+
+I.
+
+
+Ne estas antaŭ longe kiam mi vizitis la farmbienon, en kiu
+komenciĝas la rakonto de Rikke-tikke-tak; ĝi staras ankoraŭ inter
+Desschel kaj Milgem, je dekduo da mejloj orienten de Antverpeno, kaj
+estas enloĝata de terkulturistoj, kiuj apenaŭ memoras la nomon de
+Jan Daelmans.
+
+Kiel ajn pentrinda estas tiu domo, ĝi tamen prezentas nenion
+rimarkindan: sempervivoj kaj muskoj verdigas ĝiajn bruletigitajn
+tegmentojn; ĝiaj elpecetiĝintaj muroj sin kaŝas malantaŭ
+karesanta foliaĵo; porkoj saltetas apud la sterkamaso inter
+kokbirdoj kaj kolomboj, kaj pli malproksime, en la bovejo, oni vidas
+tri brilpurajn bovinojn kiuj maĉadas molajn trifoliojn...
+
+Sed plej belaj apud la izolita farmdomo estas la nemezurebla
+erikejo kiu etendiĝas laŭlonge de ĝia fasado ĝis malproksime
+trans la horizonto; la rivereto, kiu malantaŭ ĝia florĝardeno
+alrapidas al la marĉherbejoj,--kaj la verdaj aleetoj de alnoj kaj
+salikoj, kiuj akompanas la fluon de l' arĝentsimila erikejvejno;
+ankaŭ la senlima blua ĉielo, la mistera zumetado de la griloj kaj
+la amema kantsonorado de l' birdoj, kiuj elektis tiun izolitan
+farmejon kiel patrujon kaj ripozejon.
+
+                *       *       *       *       *
+
+Okazis dum frua mateno de la jaro 1807a; la sundisko ne jam
+leviĝis super la erikeja ebenaĵo, kaj apenaŭ oni aŭdis jen kaj
+jen birdon ekkantantan la antaŭludon de la belega matenkanto de l'
+naturo. Ankaŭ en la interna ĉambro de l' farmejo regis ankoraŭ
+profunda noktsilento; nur fajreto brulis kraketante en la vasta
+fajrejo; la horloĝo daŭrigis sian senripozan tiktakon, kaj pli
+malproksime en duonombra angulo, bruetis la unutona ronkado de
+ŝpinrado.
+
+Apud tiu ŝpinilo troviĝis knabino kun stranga eksteraĵo. Laŭ sia
+vizaĝo, ŝi ŝajnis proksimume deksesjara; ŝia vestaĵo estis ne
+senmakula, eĉ pliĝustadire senzorga; sed la esprimo de ŝia pura
+vizaĝo havis ion fremdan, ion noblan, kiu kaptis la atenton de l'
+observanto kaj neeviteble, per movo de kompato, lin altiris al la
+knabino. Bela oni ne povis ŝin nomi; ŝi estis ja pala kiel
+travidebla marmoro, kaj ŝiaj gagatnigraj okuloj,--kiam de sub la
+longaj okulharoj ili ĵetis fajrersimilan rigardon,--ŝajnis
+maldolĉaj kaj malagrablaj. Sed venis ankaŭ momentoj, dum kiuj ŝi,
+kvazaŭ frenezulino, lasis malrapide kaj submetiĝe vagadi la
+malviglan pupilon;--dum kiuj ŝia vizaĝo kovriĝis per gaja rideto,
+kvazaŭ en ŝia koro parolis voĉo ĝojiga;--kaj tiam, tiam ŝi
+estis bela kiel alabastra bildo de l' velkanta floro, kiu malfermas
+ankoraŭ sian kalikon por la suno, kvankam la vermo jam tramordetis
+ĝian radikon.
+
+De antaŭ unu horo ŝi sidis tie antaŭ la ŝpinrado, kvazaŭ ŝi
+estis parto de la ilo, tiel neatente ŝi ŝovis la linon inter siaj
+fingroj: profunda revado ŝin estis ĉirkaŭinta en nubo; la materia
+mondo estis por ŝi malaperinta kaj nun ĉiela ĝojo brilis sur ŝia
+vizaĝo.
+
+Kia ĝojiga penso supreniĝis tiam el ŝia koro ĝis ŝia ridanta
+vizaĝo? Ŝi mem ne sciis.--Vidu, ŝi malfermas sian belan buŝon:
+ŝi kantas! Rava devas esti tiu kanto, se ĝi esprimas ŝian
+emocion; ŝia voĉo estas dolĉa kaj preskaŭ neaŭdebla kiel la
+malproksima sono de arĝenta trinkpokalo; sed fremda kaj stranga
+estas ŝia saltetanta kantaĵo,--ŝi kantas:
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fero varmiĝas,
+      Brako leviĝas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+Kaj tiam ŝi denove eniĝas en sian misteran meditadon.
+
+Dum la junulino, kun klinita kapo, tie sidis antaŭ la ŝpinilo, kaj
+en memforgeso ŝajnis enprofundiĝinta, maljuna virino venis de la
+ŝtuparo en la ĉambron. Laŭ la mastra rigardo kiun ŝi direktis al
+la estingita fajro kaj al la knabino, ŝi povis esti neniu alia ol
+la farmmastrino. Ŝia okulo tuj flamis pro kolero, kaj, irante al la
+revanta knabino, ŝi donis al ŝi tiel fortan vangofrapon, ke la
+surprizita revantino preskaŭ falis de sia seĝo.
+
+«Kio!» kriis la farmistino. «Vi mallaboremulino! Ekbruligu la
+fajron! Rapide, aŭ mi prenos bastonon por veki vin, mallaborema
+kreaĵo!»
+
+La junulino stariĝis kaj iris al la fajro, por plenumi la brutan
+ordonon de la farmestrino; ŝi kredeble estis alkutimigita de longe
+je tia kruela agmaniero, ĉar ŝia marmorsimila vizaĝo atestis nek
+doloron, nek suferon; nur sur unu el ŝiaj vangoj ardis ruĝa
+makulo, kiu sufiĉe montris ke la ricevita frapo ŝin estis dolore
+kontuzinta.
+
+Tuj kiam la farmmastrino vidis la fajron flamantan sub la kaldrono,
+ŝi iris al la ŝtuparo kaj kriis kiel eble plej laŭte:
+
+«Leviĝu, vi mallaboremuloj! aŭ mi venos por malsuprenirigi vin,
+dormuloj! Nu, Trien, Barbel, Jan! leviĝu, estas la kvara!»
+
+Malmultajn minutojn poste la vokitoj venis malsupren. Koncerne la du
+knabinojn, ili estis la filinoj de la mastrino kaj eble estis iom
+malpli ol dudekjaraj; cetere, same kiel la plimulto el la
+kamparaninoj, ili estis vastkorpaj kaj fortikaj, sen ia distingiĝo.
+
+La knabo, kiun lia patrino estis nominta Jan, ne havis pli ol deksep
+jarojn. Lia vizaĝo havis trajtojn maldelikatajn, sed estis regula
+kaj vira; liaj esplorantaj rigardoj kaj moviĝema vizaĝo atestis,
+ke, kvankam la naturo ne donacis al li grandan inteligentecon, li
+estis tamen bela kaj vigla knabo. Liaj bluaj okuloj kaj longaj
+blondaj haroj metis sur liajn vizaĝtrajtojn stampon de boneco kaj
+de dolĉaj sentoj, kiuj efektive kuŝis en lia koro.
+
+Li sola iris al la knabino, kiu staris apud la fajro, kaj diris al
+ŝi per mallaŭta voĉo:
+
+«Bonan matenon, Lena!»
+
+Al tio voĉo ankoraŭ pli mallaŭta respondis:
+
+«Bonan matenon, Jan. Mi dankas vin.»
+
+Antaŭ ol ĉiu en la farmejo iris al sia laboro, la kafo estis
+metata sur la tablon, kaj la farmmastrino detranĉis por ĉiuj
+iliajn buterpanojn. La juna Lena ricevis kiel sian porcion pecon da
+pano, kiu ne estus sufiĉa por satigi infanon. Tamen, ŝi ne ŝajnis
+tion rimarki, kaj eĉ ŝiaj okuloj ne plendis pri la krueleco de la
+mastrino. Jan rigardis Lena kun profunda kompato; kaj kiam li
+rimarkis ke la pano de la knabino estis preskaŭ tute manĝita, li
+anstataŭmetis parton de sia pano, ĉiufoje kiam lia patrino estis
+deturninta la okulojn.
+
+Post la matenmanĝo Jan eliris el la domo kun siaj fratinoj por
+komenci la ĉiutagan laboron. Lena restis ĉe la farmejo kun la
+mastrino, por stari kun ŝi apud la buterbarelo, dum la hundo turnos
+la radon.
+
+Tuj kiam la lakto estis verŝita en la barelon kaj ĉio estis preta
+por la buterfarado, la mastrino eliris por irigi la hundon en la
+maŝinon, sed trovis ĝin mortinta en sia ejo. Tiam ŝia malbona
+furiozo ne plu havis limojn, ŝi enkuris kvazaŭ frenezulino, frapis
+la malfeliĉan Lena sur la vizaĝon, ŝin puŝis en la ĉambron, kaj
+nur tiam kriis:
+
+«La hundo estas mortinta, vi knabinaĉo! Vi hieraŭ ne donis al ĝi
+nutraĵon; sed mi lernigos tion al vi. Ĉi tien!...»
+
+Kaj tiam ŝi rekomencis tre kruele frapi la silentantan junulinon,
+dum ŝi ekkriis:
+
+«Silentu ĝis kiam vi krevos, obstina azenino! Ĉu vi parolos? Aŭ
+mi disrompos al vi brakojn kaj krurojn!»
+
+«Mastrino,» diris Lena, kvazaŭ indiferente, «mi hieraŭ donis
+manĝaĵojn al la hundo. La telero staras ankoraŭ plena antaŭ ĝia
+kaĝo.»
+
+«Kiel, la telero plena?» kriegis la farmmastrino. «Hipokritulino!
+Hodiaŭ matene vi metis la nutraĵon en la teleron. Ĉu vi pensas ke
+mi ne konas viajn ruzojn? Sed vi pentos tion. Nun vi mem kuros en la
+butermaŝino. Antaŭen! kaj rapide al la rado!»
+
+Verŝajne tia nova malbonago kaŭzis al Lena grandan timon, ĉar ŝi
+ektremis en ĉiuj membroj, kaj staris meze de la ĉambro kun klinita
+kapo kaj pendantaj brakoj, kiel kondamnitino, kiu estas kondukota al
+la eŝafodo. Tamen, ŝi ne diris unu vorton.
+
+La pacienca submetiĝo de la knabino ne plaĉis al la farmmastrino:
+pro sia subpremata furiozo ŝi tiris branĉon el la branĉfasko kiu
+kuŝis apud la fajrejo, ĝin levis, kvazaŭ ŝi per ĝi volus frapi
+Lena sur la kapon, kaj ripetis sian ordonon:
+
+«Nu, rapide al la butermaŝino! Ĉu vi iras aŭ ne?»
+
+Lena malrapide fleksiĝis sur ambaŭ genuoj, petege etendis la
+manojn, direktis siajn nigrajn okulojn ploreme al sia persekutantino
+kaj diris:
+
+«Ho, kompatu min! Mi kuros en la maŝino; sed, pro Dio, ne plu frapu
+min!»
+
+Je tiu momento, la pordo vivege malfermiĝis, kaj Jan rapide eniris
+en la ĉambron; li kuris al Lena, ŝin restarigis kaj diris kun
+subpremata kolero al sia patrino:
+
+«Ho, patrino, kiel vi kapablas esti tia? Estas ĉiam same: mi neniam
+povas iri al la kampo, ne aŭdante vin alkriegi kaj insulti tiun
+malfeliĉan Lena kvazaŭ beston. Se vi nepre volas ŝin mortigi,
+mortfrapu ŝin per unu frapo! Ĉu vi do ne vidas, ke ŝi estas
+malsana kaj ftizas?...»
+
+Je tiuj lastaj vortoj larmoj ŝprucis el la okuloj de la knabo, kaj
+li aldiris petante:
+
+«Ho, patrino, lasu ŝin trankvila! Se ne, mi diras tion al vi: kun
+la unuaj soldatoj, kiuj preterpasos, mi kuniros, kaj plu neniam vi
+revidos min!»
+
+«Mi diras ke ŝi kuros en la buterigilo! Tio lernigos al ŝi pereigi
+la hundon!» kriis la farmmastrino.
+
+«Kion vi diras, patrino?» kriis Jan kun timo kaj indigno. «Ŝi?
+Lena? kuri en la buterigilo! Ho, ho, patrino, tio estas troa.
+Rapide, diru al mi, ĉu vi forlasas tiun malbonan ideon,--rapide,
+rapide!»
+
+«Vidu lin tremantan, la frenuzulon!» diris la patrino moke ridante.
+«Kaj kion vi farus?»
+
+«Aŭskultu, patrino,» respondis Jan kun seriozo, kiu faris grandan
+impreson sur la farmmastrinon, «se Lena iras en la butermaŝino,
+tiam mi foriras de tie ĉi, eĉ se vi min ligus per katenoj....
+Kredu min, patrino, aŭ mi tion ĵuros per terura ĵuro!»
+
+Nun la mastrino ankaŭ tremis pro subpremita kolero; kaŭzis al ŝi
+frenezan furiozon, ke ŝi devis kliniĝi antaŭ la minaco de sia
+filo. Li estis la sola viro en la farmejo, kaj havis jam sufiĉe da
+fortoj kaj sperto por plenumi en la terkulturo la taskon de sia
+mortinta patro. Lia foriro estus la ruiniĝo de la farmbieno.--Dum
+la mastrino klinigis la vizaĝon de la junulino per siaj flamaj
+rigardoj, ŝi kriis:
+
+«Nu, ke ŝi tiam foriru el mia ĉeesto. Leviĝu, mallaboremulino!
+kun la blanka bovino al la vojrando--kaj ke mi ne plu vidu vin
+antaŭ la kvara, aŭ mi maldolĉe trafos vin!--Kaj vi, Jan, diru al
+Trien, ke ŝi venu por buterigi.»
+
+Lena eliris malrapide el la ĉambro por preni la bovinon el la
+stalo. Alveninte ĉe la pordo, ŝi turnis la kapon kaj ĵetis el
+siaj brilantaj nigraj okuloj malrapidan kaj malviglan rigardon al
+Jan, kvazaŭ ŝi volis diri:
+
+«Dankon, dankon,--vi protektas mortantinon! Mi preĝos por vi kiam
+mi estos alveninta en la ĉielo.»
+
+
+
+
+II.
+
+
+Jen marŝas Lena kun la bovino por serĉi laŭlonge de la rivereto
+la forgesitan herbon. Ŝi kondukas la beston per la ŝnuro kaj
+promenas malrapide antaŭ ĝi sur la vojeto. Alveninte ĉe loko, kie
+la erikejo limtuŝas la malaltajn marĉterojn, kaj estas samtempe
+ombrita de alnarbetoj kaj moviĝantaj juniperoj, Lena deflankiĝas
+kelkajn paŝojn de la vojeto. Tie ĉi staras fago, kiu eble estis
+semita de birdo; ĉar kiel ajn malproksimen oni povas vidi, oni ne
+plu renkontas foliaĵon similan al ĝia. Ĉe la piedo de la alta
+fago, Lena eksidas teren; ŝi profunde klinas la kapon, senmove
+rigardas malsupren, ellasas la ŝnuron kaj refalas en sian kutiman
+revadon.
+
+Nun, en la libera aero, sub la nemezurebla ĉielo, ŝi deŝarĝas
+sian koron de l' entenita malĝojo; ŝia buŝo ne plendas, neniu
+sopiro eliras el ŝia brusto; sed mallaŭta fluo de brilantaj
+akvoperloj ruliĝas sur ŝiajn genuojn. Longe, tre longe daŭras
+ŝia doloro; tamen, ŝiaj larmoj iom post iom malpliiĝas, kaj fine
+ŝi relevas la kapon. Ŝi direktas sian malsekan pupilon ĉielen kaj
+kantas, kvazaŭ ŝi sendus preĝon al Dio:
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fero varmiĝas,
+      Brako leviĝas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+Kion do povis en la buŝo de Lena signifi tiu mistera kaj stranga
+kanto? Vane oni pri tio demandus al ŝi klarigon; ĉar ŝi mem estis
+nekonscia kial ŝiaj lipoj, sen ŝia scio, konstante ripetis la
+saltetantajn vortojn de la kanto. Ŝi ankaŭ ne memoris ke iu estus
+iam antaŭ ŝi kantinta la kanton, kaj eĉ kredis ke ĝi, sen
+antaŭa kaŭzo, kun rimo kaj ritmo estis formiĝinta en la fundo de
+ŝia koro. Ĝi nun estis parto de ŝia mistera estaĵo, kiel dua,
+nur por ŝi komprenebla voĉo; kvankam la kanto nenion klaran
+esprimis al ŝia spirito, ŝi tamen amis ĝin kiel riĉan fonton de
+konsolo kaj plidolĉigo de sia sufero, kaj ŝi kutimis, en ĉiuj
+momentoj de ĝojo aŭ malĝojo, ĝin uzi kiel esprimon de siaj plej
+profundaj emocioj.
+
+Tiel potenca estis la kanto sur ŝian propran animstaton, ke ŝi,
+post kiam ŝi estis ĝin diversfoje kaj kun pli kaj pli gaja tono
+ripetinta, ŝajnis tute forgesi ke ŝi estis destinita por perei kaj
+morti sub kruelaj agadoj. La sorĉa Rikke-tikke-tak lumigis ŝian
+vizaĝon per ripozo kaj paco; ŝi tiam malrapide leviĝis, kondukis
+la bovinon iom antaŭen al pli taŭga vojrando, kaj trakuris la
+erikejon ĝis sabla monteto, kiu iom pli malproksime altiĝis super
+la nemezurebla ebenaĵo.
+
+Sur la supro de tiu nuda sablomonto, estis enpremita la formo de
+sidanta homa korpo. Sendube Lena tre ofte vizitis tiun lokon; ĉar
+ŝi nun ankaŭ sidiĝis sur la teron kiu portis la premsignon de
+ŝia korpo. Kun antaŭenklinita kapo, kun la malstreĉitaj brakoj
+sur la genuoj, ŝi direktis sian nigran pupilon al bluiĝanta punkto
+ĉe la senlima horizonto.
+
+De tiu punkto, eble malproksima urbo, ŝajnis eliri vojo, kiu kun
+ĉiuspecaj kapricaj kurbiĝoj trazigzagis la erikejon kaj, flanke de
+la farmejo, perdiĝis en la marĉherbejoj. Al la apenaŭ videbla
+komenco de tiu vojo la okuloj de Lena estis senmove direktitaj; ŝi
+tie sidis kiel la orfino de l' fiŝkaptisto, kiu de la supro de la
+dunoj superrigardas la kvietan maretendaĵon kaj kun timeganta koro
+atendas barkon kiu neniam plu revenos! Sed ne estis tute same por
+Lena; ŝi ankaŭ atendis ion, sed ne sciis kiun nek kion ŝia koro
+deziras. Ŝi, vere, ĉiam rigardadis sur la vojon, kaj eble kuŝis
+en ŝi la sekreta espero, ke laŭ tiu vojo alvenos savonto; sed ŝi
+konis neniun en la mondo; centoj da vojaĝantoj povus preterpasi, ne
+vekante ŝian atenton. Ĉu ŝi do estis freneza? Ho, tute
+ne,--kvankam la filinoj de la farmmastrino ŝin nomis la
+frenezulino.
+
+Pro senĉesa doloro kaj sub la premegado de l' malbona akcepto, Lena
+estis al si kreinta vivmanieron por si mem. Ŝiaj nekomprenitaj agoj
+ŝajnis ja ofte porti la stampon de l' frenezeco; kaj tamen, pro tiu
+senĉesa pripensado, ŝia spirito estis delikatiĝinta, kaj ŝia
+imago estis akirinta mirindan potencon. La sekretaj emocioj, kiuj
+supreniĝis el ŝia brusto, neniel estis detruintaj ŝian juĝadon;
+ŝi pripensis kaj meditis ĉion kio al ŝi okazis, sed la rezulto de
+ŝia pensado ĉiam en ŝi restis enfermita. Por kio utilis al ŝi
+inteligenteco kaj prudento? Ĉu ŝi ne estis destinita al certa
+konsumiĝo?
+
+La suno jam lumigis la okcidentan deklivon de l' sablomonteto; jam
+estis de longe posttagmezo, kaj Lena sidis ankoraŭ tie, direktante
+sian fiksan rigardon al la bluiĝanta punkto. Ŝi malsatis kaj tion
+ja sentis; ŝiaj intestoj certe dolore sin sentigis... Sed ŝi
+restis sidanta.
+
+Je tiu momento juna kamparano penetris singarde tra la alnarbetaro,
+laŭlonge de l' rivereto; kelkfoje li deturnis la kapon al la
+farmejo, kvazaŭ li timis ke oni vidos lin, kaj fine alvenis ĉe la
+fago, kie la junulino estis verŝinta siajn larmojn.
+
+Tiam, sin turnante al la sabloduno, li metis ambaŭ siajn manojn al
+la buŝo, por doni al sia voĉo difinitan kaj limigitan direkton,
+kaj kriis:
+
+«Lena! Lena!»
+
+La knabino leviĝis kaj alproksimiĝis kun malrapidaj paŝoj al la
+juna kamparano, kiu per la fingro montris al ŝi, ke ŝi sidiĝu
+apud li. Tiam li prenis de sub sia kitelo tranĉaĵon da nigra pano
+kaj pecon da lardo, distranĉis tiun ĉi lastan per sia tranĉilo en
+pecetojn sur la panon, kaj, ĝin prezentante al la junulino, li
+diris mallaŭte, dum li metis kruĉeton da biero kontraŭ
+juniperarbeton:
+
+«Lena, jen manĝaĵo kaj trinkaĵo.»
+
+La junulino lin rigardis kun profunda dankeco kaj komencis efektive
+manĝi la nutraĵon, dirante per mallaŭta voĉo:
+
+«Jan, Dio vin rekompencos, ĉar vi protektas min en mia mizera vivo.
+Dankon pro via dolĉa amikeco.»
+
+Intertempe la brusto de la juna kamparano estis premita de doloro;
+li nenion diris, kaj rapida larmo fluis el liaj bluaj okuloj, ĝis
+kiam Lena, finmanĝinte, metis sian manon sur lian ŝultron kaj
+komencis kun li la jenan interparoladon:
+
+«Jan, mia bona amiko, ne ĉagreniĝu pro mi. Viaj larmoj pli doloras
+min ol la frapoj de via patrino.»
+
+«Pardonu ŝin pro mi. Ĉar se vi mortus ne preĝinte por ŝi, ho,
+tiam post ĉi tiu vivo ne estus por ŝi ĉielo... Ŝi estas tamen
+mia patrino, Lena. Pardonu do al ŝi.»
+
+«Estas nenio por al ŝi pardoni, Jan; en mi ne estas malamo, eĉ ne
+memoro pri la sufero. Mi jam ĉion forgesis.»
+
+«Ne trompu min, Lena. Kiu povas forgesi tiajn malbonajn agadojn?»
+
+«Mi jam pli ol unu fojon diris tion al vi, kaj vi ne komprenas min,
+ĉar mi mem ne komprenas kiamaniere mi vivas. Dum oni man- kaj
+piedfrapas min, mia korpo sentas ja doloron, sed mia spirito restas
+libera, kaj ĝi daŭrigas revadi pri io duba kaj nekonata, kio
+preterflugas antaŭ miaj okuloj, kaj karesas min. Tiuj revoj estas
+la nutraĵo de mia animo;--per ili mi ĉion forgesas: ili parolas al
+mi pri alia, pli bona vivo kaj kredigas al mi, ke mi ne ĉiam restos
+orfino. Ĉu Dio en la ĉielo fariĝos mia patro, aŭ ĉu mi revidos
+mian patrinon, antaŭ ol morti? Mi ne scias!»
+
+«Viaj gepatroj estas mortintaj, Lena. Mia patrino ofte diris tion
+al mi. Sed pro tio ne estu malgaja: vidu miajn brakojn, kiel fortaj
+ili jam estas! Ankoraŭ kelkajn jarojn, kaj mi estos viro. Ho, vivu
+ĝis tiu tempo, Lena! Mi laboros por vi de l' mateno ĝis la
+vespero, eĉ se mi eterne devus esti via servisto.»
+
+«Mia servisto, vi!... Tio ne okazos, Jan. Rigardu mian vizaĝon, kaj
+diru, kion vi vidas en miaj travideblaj vangoj?»
+
+La juna kamparano metis ambaŭ manojn antaŭ sian kapon, kaj diris
+enbuŝe kun dolora ekĝemo:
+
+«La morton, la morton!»
+
+Longa silento regis nun sub la tremetantaj juniperoj, ĝis kiam Jan,
+prenante la manon de Lena, ŝin jene alparolis:
+
+«Lena, vi neniam konis viajn mortintajn gepatrojn; de via infaneco
+vi estis edukata de mia patrino, kaj vi travivis pli da sufero kaj
+doloro, ol dek homoj povus elporti. Se tio daŭrus, vi mortus, mi
+tion konfesas kun plorantaj okuloj; sed se de nun oni lasus vin
+trankvila kaj bone agus al vi, ĉu vi ne daŭrigus vivi?»
+
+«Daŭrigi vivi?» ripetis Lena, «kiu konas la horon de sia morto? Mi
+komprenas kion vi volas fari.--Kial pro mi eksciti vian patrinon kaj
+altiri sur vin ŝian malamon?»
+
+«Kial!» kriis Jan kun duonkolera esprimo. «Kial? Ho, mi nescias;
+sed, kredu min: se vi havas fiksan ideon, revon, kiu tute plenigas
+vin, mi ankaŭ havas ideon, kiu ĉiam akompanas min, ĉe la plej
+peniga laboro same kiel dum la plej profunda dormado. Tiu ideo,
+estas ke mi devas kompensi por vi la malbonaĵojn kiujn faris al vi
+mia patrino. Ho, Lena, mi ne parolas tiel bele kaj konvinke kiel vi;
+sed, pro Dio, ne dubu pri tio: de post la tago de via morto Jan ne
+plu laboros, kaj baldaŭ, en la tombejo, li kuŝos sub la tero apud
+vi! Kaj se vi demandus min kial, mi ne povus doni al vi klarigon.
+Sub mia kitelo batas koro kiu sentas ĉi tion: vi estas malfeliĉa
+orfino,--tio al mi sufiĉas. Daŭrigu do vivi, Lena, ĝis kiam mi
+estos plenkreska kaj plenaĝa; tiam mia laboro...»
+
+«Hejmen kun la bovino!» subite kriis de malproksime minacanta voĉo.
+
+Jan leviĝis, rigardis petegante en la okulojn de Lena kaj malaperis
+inter la alnarbetaro, dum li dolĉe diris:
+
+«Mi tuj venos al la farmejo. Iru kviete, ŝi ne frapos vin!»
+
+Lena prenis la bovinŝnuron en la manon kaj enpaŝis malrapide la
+vojeton al la farmejo.
+
+
+
+
+III.
+
+
+En la vilaĝo Westmal[4] staris malgranda forĝejo, en kiu kvar
+viroj, la mastro kaj tri laboristoj, sin okupis pri diversaj
+forĝlaboroj. Tiom kiom ebligis la bruo de l' fajliloj kaj marteloj,
+oni tie parolis pri l' imperiestro Napoleono kaj pri liaj grandaj
+agoj. Unu el la helpantoj, al kiu mankis du fingroj de la maldekstra
+mano, ĵus komencis gravan rakonton el la milito de Italujo, kiam
+subite du rajdantoj haltis antaŭ la forĝejo, kaj unu el ili kriis
+al la forĝistoj:
+
+«Ĉi tien, amikoj! oni hufnajlu mian ĉevalon!»
+
+La laboristoj rigardis scivole la du fremdulojn, kiuj nun desaltis
+de siaj ĉevaloj. Oni facile povis rimarki ke ambaŭ estis
+militistoj, ĉar unu el ili havis profundan cikatron tra sia vizaĝo
+kaj portis ruĝan rubandon sur sia vesto; la alia, kvankam ankaŭ
+vestita per riĉaj burĝaj vestaĵoj, ŝajnis submetita al li kaj
+prenis la bridon de lia ĉevalo, kun la demando:
+
+«Ĉe kiu piedo, kolonelo?»
+
+«Antaŭe, maldekstre, leŭtenanto!» estis la simpla respondo.
+
+Dum unu el la helpantoj prenis la ĉevalon kaj ĝin kondukis en la
+hufstalon, la kolonelo eniris la forĝejon, ĝin atente
+ĉirkaŭrigardis kaj prenis laŭvice diversajn laborilojn en la
+manon, kvazaŭ li provis rekoni kelkajn da ili. Kaj efektive li
+baldaŭ trovis kion li serĉis: per unu mano li tenis nun pezan
+prenilon kaj per la alia martelon, kaj rigardis tiujn ilojn kun
+nekomprenebla rideto, kiu tiel mirigis la laboristojn, ke ili restis
+kun malfermita buŝo rigardantaj la fremdulon.
+
+Intertempe la fero estis metita en la fajron; la balgoblovilo
+ĝemis, kaj brilaj fajreroj ĉirkaŭis la flamajn karbojn. La
+laboristoj staris pretaj, kun la marteloj en la manoj; la mastro
+prenis la feron el la fajro kaj komencis la laŭritman forĝbruadon.
+
+Tiu gaja muziko ŝajnis tre emocii la kolonelon; li aŭskultis kun
+ĝoja esprimo sur la vizaĝo, kvazaŭ alloga kordludado sonis en
+liaj oreloj. Tamen, kiam oni estis tuj deprenonta la hufferon de l'
+amboso, por provi ĝin ĉe la piedo de la ĉevalo, fierega malŝato
+sin montris sur lia vizaĝo;--li prenis el la manoj de la mastro la
+prenilon kun la fero, tiun ĉi remetis en la fajron, kriante:
+
+«Ne tiel! Kiel maldelikatan vi farus? Nu, gaje, knabo, blovu nur!»
+
+Dum oni plenumis lian ordonon pro respekto kaj ĉiu lin kun miro
+rigardis, li demetis sian veston kaj nudigis siajn muskolhavajn
+brakojn. Kiam la fero estis blanke varmigita, li ĝin metis sur la
+amboson. Tiam, prenante la manmartelon, same kiel _fajrolaboristo_[5],
+li gaje kriis al la helpantoj:
+
+«Atentu, viroj! Mi batas takton, ni forĝos huffereton tian, ke la
+ĉevaloj de l' imperiestro ne havas pli bonajn. Nu! Atentu la
+kanton!
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fero varmiĝas,
+      Brako leviĝas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fer' malmoliĝas,
+      Kor' kuraĝiĝas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+Nu, rigardu tiun huffereton!»
+
+La laboristoj rigardadis la belan kaj delikatan hufferon kun
+malfermita buŝo kaj kvazaŭ mutiĝintaj. Nur la mastro ŝajnis
+pensi pri io alia kaj de temp' al tempo skuis la kapon, kiel iu, kiu
+enprofundiĝis en dubon. Li pliproksimiĝis al la fremdulo, kiu nun
+jam estis ree surmetinta sian veston; sed kiel ajn atentege li lin
+rigardadis, li tamen ŝajnis ne rekoni lin.
+
+Rapide nun la ĉevalo estis hufnajlita, kaj jam atendis antaŭ la
+forĝejo por preni sian rajdanton. La kolonelo donis al la mastro
+kaj al ĉiuj laboristoj afablan manpremon, kaj metis du orajn
+Napoleonojn sur la amboson, dirante:
+
+«Unu por la mastro,--unu por la helpantoj. Trinku vi ĉiuj gaje je
+mia sano!»
+
+Poste li surĉevaliĝis kaj kun sia kunulo antaŭen rajdis en la
+vilaĝon.
+
+La du fremduloj estis apenaŭ malaperintaj malantaŭ ia angulo, kiam
+la laboristoj kune sin turnis al la mastro kaj lin rigardis kun
+demandanta mieno.
+
+«Kolonelo, kolonelo!» murmuris unu el ili, «mi diras ke la viro
+estas forĝisto, aŭ estis. Mi estas certa ke vi konas lin, mastro!»
+
+«Verdire», respondis la mastro, «en mia vivo mi nur konis unu
+personon, kiu kun tiom da rapideco kapablis forĝi tian malpezan kaj
+delikatan hufferon. Kaj se mi ne eraras, la kolonelo estas neniu
+alia ol Karel van Milgem, kiun kutime oni nomis Rikke-tikke-tak.»
+
+«Ĉu li eble estas la gaja forĝisto de Westmal?» diris unu el la
+laboristoj. «Mi multe aŭdis pri Karel Rikke-tikke-tak; sed tiu
+estis ebriulo, malsprita drinkemulo, kiu ofte malordigis la tutan
+vilaĝon. La kolonelo ŝajnas multe tro respektinda viro. Estas
+neeble!»
+
+La mastro sidiĝis sur la amboson kiel iu, kiu sin preparas por
+rakonti, kaj jene parolis al la helpantoj:
+
+«Amikoj, nia tagsalajro estas ĉiuokaze dekoble perlaborita; ni ne
+plu laboros antaŭ la ripoztempo. Aŭskultu kaj juĝu vi mem. La
+kolonelo estas certe Karel van Milgem. Antaŭ proksimume dekses
+jaroj loĝis tie ĉi, en tiu sama forĝejo, juna viro, kiu estis
+edziĝinta kun belega kamparanino el la ĉirkaŭaĵo de Moll. Ili
+tiel amegis unu la alian, ke la tuta vilaĝo miris pri tia ĉiela
+edziĝo. Karel van Milgem, ĉar tiu ĉi viro estis li, laboris de l'
+mateno ĝis la vespero, tiom ke ŝvito gutetis de lia frunto, kaj
+ĉar la tutan tagon li kantis ĉe l' amboso tiun saman strangan
+kanteton, kiun tiel bone konas la kolonelo, oni inter la amikoj lin
+nomis Karel Rikke-tikke-tak. Kontenta li estis ĉiam, humora en
+ĉiuj siaj respondoj, kaj neniam eliris el lia buŝo vorto kiu ne
+gaje ridigis. Pro tio, ne estis en Westmal unu homo tiom amata de
+ĉiuj kiom Karel, la gaja forĝisto. Jam Karel estis de kelkaj jaroj
+edziĝinta, ne havante infanojn, kiam subite li rimarkis ke li
+baldaŭ estos patro. Nun lia ĝojo ne plu havis limojn; la stranga
+kanto de Rikke-tikke-tak ne ĉesis sin aŭdigi de l' mateno ĝis la
+vespero, kaj tie ĉi kaj tie oni ektimis, ke Karel povus freneziĝi;
+ĉar pro ĝojo li ne plu povis kvietiĝi. La tago fine venis: Karel
+iĝis patro de ĉarma filineto; sed, ho ve! lia malfeliĉa edzino ne
+plu leviĝis. Ŝi kuŝas en la tombejo;--vi ja scias, kie staras la
+fera kruceto. De post tiu malfeliĉa momento, Karel ne plu estis la
+sama viro; li lasis la martelon kuŝanta apud la amboso, ekbruligis
+sian fajron ne plu du fojojn ĉiusemajne kaj komencis drinki,
+kvazaŭ li volus sin memmortigi. Ĉiuj liaj kantetoj estis
+forgesitaj, kaj li tiel senmore vivadis, ke li fariĝis la skandalo
+de la tuta vilaĝo. Kiam li revenis hejmen, ebria kaj kolera, li
+kutime agis kvazaŭ frenezulo; sed la servistino, kiu loĝis ĉe li
+por prizorgi la infanon, konis certan rimedon por trankviligi lin.
+Ŝi metis lian filineton sur liajn brakojn,--kaj, kiel ajn ebria
+estis tiam Karel, li kvietiĝis per la vido de sia infano kvazaŭ
+per nekonata sorĉpotenco. Tiam li gaje ridis kiel antaŭe, metis la
+infanon sur sian genuon, kaj, ŝin rajdigante kvazaŭ sur ĉevalo,
+li ĉiufoje kantis ankoraŭ kun nova ĝojo sian strangan kanton de
+Rikke-tikke-tak. Ke Karel iam estis fariĝinta tute malbona viro, mi
+ne kredas; ĉiu sufiĉe sciis, ke la morto de lia tro amata edzino
+estis la kaŭzo de lia ĉagreno kaj de lia drinkemo; kaj ĉiufoje
+kiam Karel devis preteriri la tombejon kaj la feran krucon, eĉ kiam
+li estis tiel ebria ke li ne plu kapablis stari, tamen larmoj
+elŝprucis el liaj okuloj, dum ĉiuj tion vidis. Tial oni tre
+kompatis lin, kaj la najbaroj, sen lia scio, provizis lian infanon
+per ĉio. Tiu vivmaniero estis daŭrinta proksimume tri jarojn, kiam
+Karel grave malsaniĝis kaj sufiĉe longatempe devis resti en sia
+lito. Liaj amikoj, helpatoj de la pastro, tiel bone estis admonintaj
+lin dum lia malsano, ke li ŝajnis tute resanigita je sia drinkemo;
+sed alia ideo estis en li naskiĝinta. Li volis forlasi la vilaĝon,
+kie la tombo de lia edzino tro ofte sin al li prezentis; kaj, ne
+dirinte al iu ajn kien li volis iri, li vendis sian forĝejon,
+kunprenis ian frumatenon sian kvarjaran infanon tra la erikejo, kaj
+restis for. Neniam, de tiu tempo, ni aŭdis ion pri li aŭ lia
+infano.»
+
+«La kolonelo estas Karel Rikke-tikke-tak; tio ne estas pridubebla!»
+kriis unu el la laboristoj.
+
+«Certe, li estas van Milgem mem,» daŭrigis la mastro. «Li prenis
+multajn ilojn en la manon: tiuj kiujn mia patro aŭ mi faris aŭ
+aĉetis, li ĉiujn indiferente demetis, sed ĉiujn laborilojn kiuj
+estas konservitaj el la forĝejo de Rikke-tikke-tak, li rigardis kun
+emocio;--vi ja bone tion rimarkis,--kaj ankaŭ lia Kempenlanda
+lingvo, lia lerteco en la forĝado kaj super ĉio lia kanteto! Jes,
+jes, li estas knabo el nia vilaĝo... Kiu tion dirus, kolonelo!»
+
+Dum en la forĝejo oni tiele daŭrigis paroli pri Karel
+Rikke-tikke-tak, la du fremduloj estis enirintaj la gastejon _la
+Krono_, estis enstaligintaj siajn ĉevalojn kaj iom manĝintaj;
+poste la kolonelo sole forlasis la gastejon, piediris sur la grandan
+vojon kaj alfrapis ĉe la sekretario de la komunumo. Li estis
+kondukata en apartan ĉambreton kaj atendis sufiĉe longe, antaŭ ol
+la sekretario revenis de la kampo kaj malfermis la pordon de la
+ĉambro kun profunda solena kliniĝo, dirante:
+
+«Sinjoro kolonelo van Milgem, via humila servanto. Pardonu al mi,
+ke mi...»
+
+Sed la kolonelo ne lasis al li la tempon por pliaj ĝentilaĵoj,
+kaj, afable prenante lian manon, li demandis:
+
+«Nu, amiko, kion vi eksciis? Ĉu mia infano estas trovita?»
+
+«Ne, sinjoro kolonelo, ne jam,» respondis la sekretario senkuraĝe.
+
+«Ve!» ĝemis la militisto, malespere metante la manon sur la
+frunton, «ĉu mi do devus forlasi mian tutan esperon?»
+
+«Sinjoro kolonelo,» rediris la sekretario, «bonvolu aŭskulti miajn
+klarigojn, kaj vi opinios ke, anstataŭ perdi ĉiun esperon, ni
+verŝajne alproksimiĝas al la malkovro de la vero. Je via lasta
+vizito vi lasis al mi sufiĉe da mono por ke mi ne ŝparu kostojn
+por enketoj, kaj vi povas kredi ke mi nenion preterlasis por meriti
+vian favoron kaj la promesitajn mil frankojn. Jen tio kion mi
+eksciis. Kiam Karel van Milgem (la sekretario profunde kliniĝis
+antaŭ la kolonelo) forlasis Westmal kun sia kvarjara infano, li
+diris al neniu kien li intencis iri; eble li mem tion ne sciis. Tiam
+mi per vi sciiĝis kaj trovis konfirmite per miaj esploroj, ke en
+Weelde, apud Turnhout, li konfidis sian infanon al ia maljuna
+lernejestro, Pieter Driessens, kiu ekster la vilaĝo vivis sole kaj
+izolite kun sia edzino. Karel van Milgem estis doninta al la
+adoptintaj gepatroj de sia infano malgrandan feran keston en kiu
+estis enŝlosita la vendmono de lia forĝejo, kaj kiun la du
+maljunuloj okaze de bezono povis malfermi, por ke al la infano kaj
+al ili mem ne manku io necesa. Tiam Karel van Milgem estas foririnta
+al Holando, kie, laŭ verŝajno, li eniris militservadon sub la
+komando de la Franca generalo Pichegru. Certe estas, ke de tiu tempo
+li ne plu zorgis pri sia infano. Tion almenaŭ rakontis al mi la
+enloĝantoj de Weelde, kiuj estas konintaj Pieter Driessens.»
+
+«Tiuj homoj ne scias kion ili diras, amiko,» interrompis lin la
+kolonelo, «mi skribis eĉ du fojojn el Egiptujo por informiĝi pri
+la stato de mia infano. Ĉiuj miaj leteroj restis sen respondo; kaj
+kiam, post la morto de Kleber, mi revenis Francujon, kaj estis fine
+al mi permesite veni persone por viziti mian infanon; kiam kun
+malkvieta koro mi galopis tra la erikejo kaj alproksimiĝis al la
+loko kie mi estis lasinta mian filinon,--mi nur trovis cindramason!
+Al vi diri kion mi sentis antaŭ tiu terura vidaĵo, estas neeble,
+sekretario: vi ankaŭ havas infanojn... Feliĉe mi aŭdis el la
+buŝo de kelkaj kamparanoj, ke Pieter Driessens kun la malgranda
+Monica sin estis savinta el la brulado, kaj foririnta por peti
+almozojn.»
+
+«Tio estas vera, sinjoro kolonelo; la edzino de Pieter Driessens
+cindriĝis; li sola, portante la malgrandan Monica sur la dorso kaj
+feran kesteton sub la brako, sukcesis sin savi el la flamoj. Tiam li
+ricevis belan rekomendleteron por almozpeti kaj forvojaĝis kun sia
+adoptita infano, por peti helpon en la vilaĝoj. Mi scias per
+fidindaj informoj, ke oni vidis lin almozpetantan kun la malgranda
+Monica en Ravels, Merxplas, Beerse, Arendonck kaj Rethy; sed de kiam
+li forlasis tiun lastan vilaĝon, li estis sola: oni vidis lin sen
+la malgranda Monica en Meerhout, Olmen, Balen kaj Moll, kie li
+malsaniĝis kaj mortis. Nur de antaŭhieraŭ mi konas la lokon kaj
+la tagon de lia morto. La sekretario de Moll sendas al mi lian
+mortateston kaj aldiras, ke en la poŝoj de la bruldetruita
+Driessens[6] oni nenion trovis, kio povus retrovigi la postsignon de
+l' infano, kiun, li tion scias, mi senhalte serĉadas. Li ankaŭ ne
+parolas pri la fera kesteto. Ĉu vi kredas, sinjoro kolonelo, ke
+Pieter Driessens estis kapabla por fari ion malbonan al via infano
+aŭ ŝin forlasi en la erikejo aŭ la arbaroj?»
+
+«Ho, neniam!» respondis la kolonelo, «li iam estis mia instruisto
+kaj restis ĉiam mia plej bona amiko. Kiam mi venis ĉe lin kun mia
+infano kaj diris al li, ke mi volas iri Holandon por, kiel vi
+supozas, preni servon ĉe Pichegru, li mem petegis min ke mi lasu
+mian Monica loĝadi ĉe li, tiom por lia propra plezuro en liaj
+maljunecaj tagoj, kiom por la bono de l' infano, ĉar sen tio mi
+estus devigita ŝin konfidi al fremdaj manoj. Mi estas certa,
+sekretario, ke li ie cedis la malgrandan Monica al bonaj homoj, kaj
+donis la feran kesteton, laŭ mia intenco, al ŝiaj novaj adoptintaj
+gepatroj.»
+
+«Tio estas ankaŭ mia konvinko, sinjoro kolonelo; kaj, ĉar miaj
+informoj kredigas min ke Monica devas esti inter Rethy kaj Meerhout,
+mi intencis iri morgaŭ al Moll kaj viziti ĉiujn ĉirkaŭantajn
+vilaĝojn kaj farmbienojn.»
+
+«Nu, sekretario, mia amiko, faru kiel vi diras; via peno ne restos
+sen rekompenco. Mi disponas ankoraŭ kelkajn tagojn, kaj volas
+ekprovi ĉu mi povas vin helpi. Hodiaŭ vespere ni noktloĝos en
+Lichtaert, kaj morgaŭ, je proksimume tagmezo, ni estos ankaŭ ĉe
+la sekretario de la komunumo Moll, por konsiliĝi kun vi pri tio,
+kion ni estas farontaj.--Ne ŝparu monon, mia amiko; prenu komfortan
+veturilon kaj ne senutile lacigu vin pro mi. Do ĝis morgaŭ; Dio
+havigu al ni feliĉan rezulton!»
+
+Post tiuj ĉi vortoj la kolonelo stariĝis, premis la manon de la
+sekretario kaj reiris al _la Krono_. Unu horon poste, du rajdantoj
+eniris la vojon al Lichtaert.
+
+
+
+
+IV.
+
+
+La morgaŭan tagon, frumatene, kolonelo van Milgem kun sia
+kunvojaĝanto rajdis sur la ondlinia erikeja vojo kiu kondukas de
+Lichtaert al Moll.
+
+La suno brilege radiis ĉe la blua ĉielo kaj suprenigis el la sabla
+ebenaĵo moviĝantan nebulvualon, kiu similigis ĝin al brulanta
+maro kun malprecizkoloraj flamoj. La karakteriza aromo de l' erikejo
+kaj la odoro de la erikbulfajroj[7] plenigis la aeron; la cikadoj
+kantis sian unutonan kanton, kaj mil aliaj bestetoj petolis inter
+la floraro de l' erikejo. Ĉio tio potence impresis la sentojn de la
+kolonelo: en tia aero li estis pasiginta siajn plej belajn jarojn;
+ĉio, eĉ la delikata herbo, revenigis en lian memoron pensojn
+emociantajn. Li do rajdis kun klinita kapo antaŭ sia kunulo kaj,
+profunde silentante, li lasis senatente pendi la bridon de sia
+ĉevalo.
+
+Dum pli ol unu horo la juna leŭtenanto respektis la silentadon de
+sia superulo. Tamen, post tiu tempo li irigis sian ĉevalon flanke
+de tiu de sia kunvojaĝanto kaj diris kun konsolanta voĉo:
+
+«Kolonelo, forpelu do vian malĝojon. Mi tre bone komprenas vian
+deziron revidi vian infanon; sed viro kiel vi, kiu centfoje rigardis
+sentime la malamikon kaj la morton, ĉu tiu lasus sin subpremi de
+ordinara sufero?»
+
+«Ordinara sufero?» respondis la kolonelo, «efektive, Adolf, ĝi
+estas ordinara sufero; sed pro tio ĝi ne estas malpli profunda.
+Bone komprenu tion, mia amiko: dum mia tuta vivo mi nur unu fojon
+amis virinon. Kvankam ŝi estis kamparanino, ŝia memoro sekvas min
+eĉ sur la batalkampon. Ŝi estas mortinta, la kompatinda Barbara!
+sed ŝi lasis al mi infanon, la garantiaĵon de nia amo, kiun ŝi
+donis al mi je la kosto de sia vivo. Esti devigata timi ke la sola
+produkto de nia edziĝo eble vagadas almozpetante, suferas pro
+malsato kaj honto, dum mi havas la rimedojn por ŝin por ĉiam
+feliĉigi! Scii, ke mia Barbara eble el la ĉielo igas min responda
+pri sia infano...»
+
+«Kolonelo, kolonelo!» interrompis la leŭtenanto, «vi trofantaziigas
+vian doloron; tio ne estas la rimedo por ĝin malakrigi. Konsideru
+do la aferojn kun kvieteco. Militisto havas ja sufiĉe da povo sur
+sian koron por konsoliĝi pri malfeliĉo, eĉ pli granda ol tiu
+ĉi.»
+
+«Ĉu vi do pensas, Adolf,» rediris la kolonelo, «ke oni tiel facile
+per fero ĉirkaŭas sian koron kiel sian korpon? Vi eraras. Mi scias
+ke vi supozas vin sensenta, kaj vi ĉiam pri tio ŝajnas fiera. Vana
+estas tamen via supozo. De antaŭ dek jaroj vi forlasis vian
+vilaĝon, ĉu ne? Nu, diru al mi, se via okulo tie, ĉe la
+horizonto, subite ekvidus la dometon, en kiu loĝas via maljuna
+patrino, ĉu vi verŝus larmojn aŭ ne?»
+
+La juna leŭtenanto silentis dum kelkaj minutoj kaj respondis kun
+mallevitaj okuloj, kvazaŭ li estus hontanta:
+
+«Ho, mi surgenuiĝus kaj verŝus larmojn, kolonelo!»
+
+«Ha, tiam vi ankaŭ facile komprenos, ke mi tute allasas min al la
+espero revidi mian infanon kaj senĝene verŝus larmojn, se Dio
+permesus al mi ŝin trovi. Sciu, Adolf: mi havas nek patrinon, nek
+patron, nek fraton, nek parencojn; en la mondo ekzistas nur unu
+estaĵo, al mi ligita per ligiloj de l' sango kaj de l' rememoro;
+tiu estaĵo estas la infano de mia malfeliĉa Barbara. Ŝi mortante
+donis ŝin al mi en miajn brakojn, kaj diris ankoraŭ dum ŝi
+ploregis: ho, ĉiam amu ŝin, amiko!»
+
+La voĉo de l' kolonelo estis dum tiuj vortoj fariĝinta tiel
+sensona, ke la leŭtenanto, pro respekto al lia emocio, restis
+malantaŭe kaj silentante malproksimiĝis de sia superulo. Tiu ĉi
+baldaŭ mem malakcelis sian ĉevalon kaj atendis sian kunulon. Tiam
+li antaŭenmontris per la fingro kaj diris profunde kortuŝite:
+
+«Adolf, se vi metus vian manon sur mian koron, vi sentus kiel
+rapidege la sango fluas tra miaj vejnoj. Mia bona amiko, ne miru ke
+larmoj brilas en miaj okuloj. Ĉu vi vidas tie, super la juniperoj,
+altan fagon levantan sian imponantan supron apud la rivereto? Tiu
+arbo aŭdis mian unuan amvorton! En ĝia ombro tremetanta knabino
+ricevis mian timeman amkonfeson! Ĉio konas min ĉi tie: herbo,
+eriko, akvo, arboj, ĉio salutas min per lingvo kortuŝanta. Venu,
+malsupreniĝu ni ĉi tie. Mi volas vidi, ĉu la ŝelo de la fago
+konservis la signon de nia amo!...»
+
+Dum kelkaj momentoj ili gvidis siajn ĉevalojn per la brido, ĝis
+kiam ili ne povis iri pli antaŭen kun la bestoj; tiam ili ligis
+ilin ĉiu al iu arbo, kaj transsaltis la rivereton. Alveninte antaŭ
+la fago, la kolonelo kunigis siajn manojn, klinis la kapon kaj
+rigardadis de sub siaj okulharoj la entranĉitan signon, kiu brilis
+al li renkonten, kiel saluto de lia Barbara.
+
+Subite, kvazaŭ mistera frapo estus lin trafinta, li stariĝis kaj
+streĉis la orelon al mallaŭta kaj malproksima bruo. La leŭtenanto
+ektimis pri la movo de sia superulo kaj nevole metis la manon sur la
+flankon kie kutime pendis lia glavo; sed deviganta signo ordonis lin
+resti senbrua.
+
+De malantaŭ la alnoaleeto, kiu plilongiĝis laŭlonge de la
+rivereto, laŭtiĝis nun kelkaj dolĉaj, arĝentecaj sonoj, kaj
+baldaŭ oni aŭdis distingeble kvazaŭ infanvoĉon, kantantan:
+
+  «Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fero varmiĝas,
+      Brako leviĝas,
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.»
+
+Same senmova restis la kolonelo, post kiam la malproksima voĉo jam
+perdiĝis. Li verŝajne atendis duan strofon de la kanto. Ne
+aŭdante ĝin, li mem diris kun stranga mallaŭta tono:
+
+  «Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fer' malmoliĝas,
+      Kor' kuraĝiĝas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.»
+
+Nenia sono lin respondis: la alnoaleeto restis muta. Li rapide iris
+al la leŭtenanto, kaj, lin fortirante, li diris kun mallaŭta
+voĉo:
+
+«Venu,--venu, mia amiko; ĉiuj miaj nervoj tremegas. Mi estas morte
+kortuŝata. Estas mia Barbara, kiun vi aŭdis, ŝia voĉo, ŝia
+kanto!... Kion vi al mi rezervas, ho Dio!»
+
+Subite la kolonelo haltigis sian akompananton, kaj montris al li, ne
+parolante, junan knabinon, kiu sidis sur la herbaro ĉe la subaĵo
+de kelkaj juniperarbetoj. Ŝi ne ŝajnis scii ke oni observis ŝin;
+ĉar ŝiaj grandaj nigraj okuloj fikse kaj senmove rigardis la
+fagon, kaj ĉe ŝia malfermita buŝo kurbiĝis la fingroj de ŝia
+dekstra mano, kvazaŭ ŝi volus forpeli ĉiujn bruojn de l' erikejo
+por nur kapti unu solan.
+
+La kolonelo faris movon por al ŝi alproksimiĝi, kaj nur tiam ŝi
+kun timo rimarkis, ke nekonataj personoj per akraj rigardoj ŝin
+observis. Tamen, ŝia timo tuj malaperis, kaj nepriskribebla rideto
+albrilis de ŝia vizaĝo al la du fremduloj.
+
+La kolonelo, venkita de malpacienco, iris al la junulino,
+genufleksis apud ŝi, prenis unu el ŝiaj manoj, kaj demandis
+tremante:
+
+«Infano, kiu estas via nomo?»
+
+«Lena,» estis la respondo.
+
+Dolora krio eliĝis el la brusto de la militisto; li diris
+malespere:
+
+«Lena? Ho, ĉielo, ne estas ŝi!»
+
+Dum tiu plendo larmoj ŝprucis el liaj okuloj, kaj li kaŝis sian
+vizaĝon per siaj manoj. La juna leŭtenanto volis helpi sian
+superulon por restarigi lin, sed tiu ĉi dolĉe forpuŝis lin kaj
+komprenigis ke li sen interrompo volis sin allasi al sia emocio.
+
+Laŭvice Lena rigardis la du fremdulojn kun demandanta vizaĝo, ĝis
+kiam ŝi aŭdis ke la surgenuiĝinta viro maldolĉe ploras. Tiam ŝi
+mem prenis lian manon kaj diris tiel delikate kaj kompate:
+
+«Kiu estas la kaŭzo de via doloro, sinjoro? Ĉu la kanteto de
+Rikke-tikke-tak vin suferigas? Mi ne plu kantos ĝin.»
+
+La kolonelo, emociita de la tono de ŝia voĉo, perforte forviŝis
+la larmojn el siaj okuloj, kaj ankoraŭ pliproksimiĝante al ŝi, li
+demandis time kaj rapide parolante:
+
+«Diru, knabino, kiu instruis al vi tiun kanton?»
+
+«Mi ne scias,» estis la dolĉa respondo. «Mi jam konas ĝin de
+longe; sed mi ne scias de kiam.»
+
+«Ĉu vi ne rememoras, mia infano, ke, kiam vi estis tre juna, vi
+ĉiam aŭdis bruon kvazaŭ de marteloj, kiuj laŭvice falas sur
+amboson?»
+
+Lena ne respondis pri tiu demando; sed ŝiaj okuloj larĝe
+malfermiĝis, kaj per siaj ungoj ŝi frotis sian frunton, kvazaŭ
+ŝi volus el ĝi eligi rememoron.
+
+«Aŭskultu!» diris la kolonelo ankoraŭ pli rapide. «Aŭskultu, ĉu
+vi ne ofte tion aŭdis?»
+
+Li tiam frapis en sian manon per la tenilo de sia vipo, imitis la
+frapadon de la marteloj sur la amboson, kaj kantis:
+
+  «Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fer' malmoliĝas,
+      Kor' kuraĝiĝas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.»
+
+Terure tremis la knabino ĝis la fino de la kanto; tiam ŝi ekkriis
+kun ravanta ĝojo:
+
+«Jes, jes, Rikke-tikke-tak!»
+
+Kaj ŝi ankaŭ kunfrapis la manojn laŭ la ritmo de la kanto.
+
+«Ĉu vi ne rememoras, knabino, ke viro rajdigis vin sur sia genuo
+laŭ la ritmo de Rikke-tikke-tak?»
+
+Lena metis la fingron al la buŝo kaj fermis la okulojn. Post
+momento da silento ŝi diris mallaŭte, kvazaŭ ŝi dubus:
+
+«Tiu viro.... tiu viro.... estis mia patro?»
+
+Je tiu vorto la kolonelo tremegis en ĉiuj membroj; li jam malfermis
+siajn brakojn por ĉirkaŭpremi Lena; sed li haltis kaj demandis:
+
+«Ho, infano, ĉu via nomo vere estas Lena? Pripensu bone... Ĉu vi
+ne scias kiun nomon donis al vi la viro, kiam vi rajdis sur lia
+genuo?»
+
+Lena terenrigardis kaj pripensis unu momenton; tiam ŝi diris
+malrapide:
+
+«Li diris: kara... kara.... kara Monica!»
+
+«Mia infano! mia infano!» kriis la kolonelo, tiel ke liaj vortoj
+resonis trans la ebenaĵo,--kaj li ĉirkaŭpremis Monica en siaj
+brakoj.
+
+La junulino malrapide levis al li siajn gagatnigrajn okulojn, dolĉe
+ridetis, kaj baldaŭ, supermezure kortuŝita, ŝi apogis sin
+senforte kontraŭ la batanta koro de sia patro.
+
+Unu horon poste, la kolonelo, kun sia filino ĉe sia brako, venis el
+la alnarbetaro sur la vojon al Moll; la leŭtenanto sidis sur unu el
+la ĉevaloj kaj kondukis la alian per la brido. Sur la pala vizaĝo
+de Monica brilis nun delikata ruĝo kiel oni ĝin vidas sur la
+petaloj de blankaj rozoj; ŝi ne povis deturni sian rigardon de la
+vizaĝo de sia patro kaj feliĉege alridis lin. Li karesis la
+knabinon ĉe ŝiaj kapo kaj ŝultro, kaj ofte haltigis ŝin por kisi
+ŝian frunton.
+
+Tiel ili antaŭeniris tra la erikejo, ofte haltante, ĝis ili
+ekvidis dekstraflanke la izolitan farmejon, kaj ne povis iri pli
+antaŭen ne malproksimiĝante de ĝi.
+
+Certe, la kolonelo intencis ne meti unu piedon en la domon, kie lia
+malfeliĉa filino estis suferinta tiel longan martirecon; precipe li
+volis eviti la vidon de la malbona virino, kiu estis ŝanĝinta la
+nomon de la infano al ŝi konfidita por posedi la feran kesteton kaj
+la trezoron enŝlositan en ĝi. Tial li kun ia malpacienco tiris
+Monica per la mano kaj provis, per dolĉaj vortoj kaj amaj karesoj,
+altiri ŝian atenton kaj deturni ĝin de la farmejo. Sendube Monica
+estis al li ĉion rakontinta kaj parolinta, kun nekaŝita amo, pri
+la juna kamparano, kiu tiel fidele kaj sinofereme ŝin protektis kaj
+amis. La kolonelo ja konjektis ke ŝi ne sen ĉagreno adiaŭdiros
+lin, kiu estis por ŝi frato kaj konsolanto dum ŝia maldolĉa
+suferado; sed, kiel ajn dankeme Monica estis parolinta pri Jan, ŝia
+patro sentis ja profundan antipation por la filo de la kruela
+turmentintino, kaj prefere estus rompinta por ĉiam ĉiujn rilatojn
+kun la malbona familio.
+
+Spite la zorgemo de sia patro, Monica subite fortiris sin el liaj
+brakoj, turnis la vizaĝon al la farmejo kaj restis tiele staranta
+senmove.
+
+La kolonelo respektis unu momenton ŝian profundan emocion; baldaŭ
+tamen li vidis multegajn larmojn elfluantajn el ŝiaj okuloj, kaj li
+diris:
+
+«Kara Monica, ĉu vi povas ĉagreniĝi pro via foriro de loko, kie
+oni tiel multe suferigis vin?»
+
+«Ĉu li ne mortos?» ŝi sopiris.
+
+«Ne pensu pri tio, mia infano. Eble je la komenco via foriĝo
+ĉagrenos lin; sed li baldaŭ konsoliĝos kaj forgesos vin.»
+
+Neordinara fajro brilis en la okulo de la junulino.
+
+«Min forgesi?» ŝi kriis. «Li forgesi sian fratinon? Ho, se mi povus
+ankoraŭ unufoje lin revidi!--Vidu, vidu, jen li estas! Jan! Jan!»
+
+Kaj kvazaŭ sago el la arko ŝi flugis tra la erikejo ĝis la juna
+kamparano, kiun ŝi estis ekvidinta, malproksime preterpasintan
+inter la alnoj. Kun malfermitaj brakoj ŝi saltis al li renkonten,
+dirante:
+
+«Jan, mi foriras; malproksimen, malproksimen de tie ĉi.»
+
+La junulo rigardis ŝin kun miro kaj ŝajnis ne kompreni ŝin. Ŝi
+tamen montris per la fingro al la erikejo kaj diris:
+
+«Vidu, jen venas mia patro. Tio estis la voĉo, kiu ĉiam en mi
+parolis.»
+
+«Ĉu tiu riĉa sinjoro via patro?» murmuris Jan kun kreskanta
+emocio.
+
+«Jes, kaj mi ne plu nomiĝas Lena; mia nomo estas multe pli bela:
+Monica!»
+
+La juna kamparano, kiu nur tiam klare komprenis sian malfeliĉon,
+ektremis kiel kano kaj senparole irigis siajn vagantajn okulojn de
+la kolonelo al la knabino. Baldaŭ li alkroĉiĝante ekkaptis
+alnotrunkon, kaj apogis kontraŭ ĝi siajn kapon kaj ŝultron, dum
+malĝojaj larmoj elfluis el liaj okuloj.
+
+Monica komprenis la doloron kiu traboris lian koron; ŝi ĵetis
+siajn brakojn ĉirkaŭ lian kolon, kun dolĉa perforto fortiris lian
+kapon de l' arbotrunko kaj premis, la unuan fojon de sia vivo, ardan
+kison sur lian frunton.
+
+«Jan, Jan!» ŝi kriis, «ho, ne estu malĝoja, mi ankoraŭ ja
+revenos. Al mi ankaŭ tre doloras ke mi devas vin forlasi.»
+
+Tiuj amelmontroj ŝajnis refortigi la junulon; kun pli silenta
+doloro li nun rigardadis la plorantan knabinon, kies brako ankoraŭ
+ĉirkaŭis lian kolon... Sed nun la kolonelo interrompis subite per
+sia alveno la elfluiĝon de ilia reciproka emocio. La patro nur
+vidis en tiu sceno la ateston de amikeco inter du infanoj.
+Alproksimiĝante la junan kamparanon, li prenis lian manon kaj
+diris:
+
+«Jan Daelmans, mi dankas vin pro via bona amikeco al mia infano. Se
+iam vi bezonos ian protektanton, vi ĉiam en mi tian renkontos. Ni
+iras al Moll, kaj de tie al Francujo. Ne ĉagreniĝu, mia filo, pri
+la feliĉo de Monica: tio ne estus bona viaflanke. Venu post la
+tagmezo en Moll, en _la Aglo'n_, tie vi povos ankoraŭ resti kelkajn
+horojn kun Monica. Mi ja volas donaci al vi malgrandan rekompencon...»
+
+Je tiuj vortoj li metis kelkajn Napoleonojn en la manon de la
+kamparano. Anstataŭ ŝajni danka, Jan rigardis kolere en la okulojn
+de la kolonelo, kaj ne ŝajnis kompreni kio okazis...
+
+«Venu nun antaŭen, Monica,» diris la kolonelo al sia filino, «ni
+devas rapidi. Moderigu vian ĉagrenon; baldaŭ en Moll vi ja povos
+ankoraŭ sufiĉe longe kunesti.»
+
+Kun brilantaj okuloj Monica prenis la manon de sia amiko kaj diris,
+dum ŝi malrapide malproksimiĝis:
+
+«Do ĝis baldaŭ, Jan, ĝis baldaŭ!»
+
+La juna kamparano terenrigardis kaj restis kelktempe senmova. Kiam
+li relevis la kapon, la kolonelo kun Monica estis jam malaperintaj.
+Nur tiam li sentis ion pezan en sia mano; li rigardis la ormonerojn
+per malŝatanta ridaĉo, kaj forĵetis ilin malproksimen sur la
+erikejon.
+
+Li fleksiĝis ĉe la subo de l' arbo kaj kaŝis sian vizaĝon per
+ambaŭ manoj.
+
+                *       *       *       *       *
+
+Kelkajn tagojn poste bela poŝtkaleŝo forlasis la vilaĝon Moll.
+Tri personoj estis en la veturilo: imponanta militisto, bela
+fraŭlino, kaj juna oficiro, ilia kunvojaĝanto.
+
+
+
+
+V.
+
+
+Ankoraŭ unu horon, kaj la suno superŝutos la erikejon per siaj
+radioj; jam supreniĝas la orientlumo; la mallumo foriĝas al la
+okcidenta ĉielflanko; kelkaj malprecizaj bruoj antaŭsciigas la
+naturvekiĝon.
+
+En la ĉambro de l' izolita farmejo la horloĝo daŭrigas sian
+senripozan tiktakon: la malĝojiga noktsilento ankoraŭ regas en ĝi
+seninterrompe; la fajrejo estas malvarma.
+
+En la duonombra angulo de la ĉambro staras ŝpinrado, kun delikate
+purigita lino sur la bobenstango, kaj nerompita fadeno, kvazaŭ la
+ŝpinistino ĝin ĵus estis forlasinta.
+
+Je du aŭ tri paŝoj de l' ŝpinilo homkorpo en la mallumeco
+desegniĝas: estas junulo, kiu, sidante, kun stranga esprimo
+rigardas la ilon. Kun la brakoj kunmetitaj sur la brusto kaj la kapo
+klinita, li atente direktas sian okulon de la ŝpinilo al la
+apudstaranta seĝo. Lia vizaĝo portas la signojn de profunda
+doloro; estingita fajro radias el liaj rigardoj, kvazaŭ la
+malespero loĝas en lia koro; kaj tamen, vaganta rideto aperas
+kelkfoje sur liaj lipoj. Se oni povus lin vidi, tiel sidantan, oni
+pensus ke ĉe la rado sidas nevidebla ŝpinistino, kun kiu tiu juna
+viro, per la lingvo de l' okuloj, kortuŝe interparolas. Sonoj, tiel
+mallaŭtaj ke ili ne rompas la noktsilenton, ŝvebas murmurante tra
+la ĉambro. La junulo metas la fingron al sia buŝo kaj ŝajnas
+aŭskulti, kvankam estas li mem kiu nekonscie kantas:
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fero varmiĝas,
+      Brako leviĝas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+Li stariĝas, prenas paŝtistbastonon en la manon kaj malrapide
+eliras el la ĉambro. Jen li revante promenadas laŭlonge de l'
+alnoaleeto; li haltas, deŝiras floron, ĝin feliĉege alridetas,
+ĝin senkronigas kaj senatente lasas fali ĝiajn petalojn tra siaj
+fingroj. Li alvenas ĉe la rando de la vojo kaj superrigardas la
+erikejon ĝis malgrandaj montetoj; lia okulo enlarmiĝas; li
+sidiĝas kaj maldolĉe ploras.
+
+Li ree stariĝas, vagadas pli antaŭen ĝis la trunko de imponanta
+fago, en kies proksimeco kelkaj nigreverdaj juniperarbetoj altigas
+sian tremetantan supron. Tie li haltas kelkajn minutojn,
+memforgesante, kaj aŭskultas, kvazaŭ mistera voĉo lin alparolas
+el la arbo; el lia koro mallaŭta kantado fluas sur liajn lipojn;
+inter la foliaro de la juniperoj aŭdetiĝas la sonoj de la kanto:
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fero varmiĝas,
+      Brako leviĝas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+Tiu revo ankaŭ finiĝas. La meditanta junulo forlasas la fagon kaj
+enpaŝas la erikejon. Li supreniras altan sablomonteton: ĉe la
+supraĵo, li antaŭenpuŝas sian paŝtistbastonon, ĝin ripozigas
+kontraŭ sian ŝultron, ĝin ĉirkaŭpremas per la dekstra brako,
+kaj, kliniĝante sur tiun apogilon, li staras senmove kvazaŭ ŝtona
+statuo. Lia okulo sin direktas al bluiĝanta punkto, kiu, en la plej
+ekstrema malproksimo, vidiĝas ĉe la horizonto, kaj el kiu
+zigzaganta vojo laŭ multaj kurbiĝoj trairas la erikejon kaj
+perdiĝas apud la sablomonteto.
+
+Kion do atendas tiu malgaja junulo; kion li esperas ke la erikeja
+vojo al li alportos? Al kiu la vento kondukas la sopirojn, kiuj
+tiel mallaŭte kaj tiel dolore eliĝas el lia brusto?
+
+Aŭskultu, li mem tion diras; ĉar nun lia ĝemo fariĝas
+vorto,--nomo, ame kaj sufere elparolita:
+
+«Lena!... Monica!»
+
+Malantaŭ li, kamparanino supreniras la sablomonton; lin
+alproksimiĝante, ŝi krias malafable:
+
+«Jan, vi devas reveni hejmen!»
+
+La junulo malkliniĝas, sin turnas kaj tre malmilde rigardas ŝin,
+kiu interrompas lian revadon. Tamen lia vizaĝo iĝas subite kvieta
+kaj indiferenta; li malsupreniras la monton, dirante:
+
+«Fratino, mi venas.»
+
+Dum li sekvas ŝin kun klinita kapo, ŝi diras:
+
+«Estas bela maniero, laŭ kiu vi vivas! kun ĉiuj tiuj kapricoj! Ĉu
+vi do pensas ke oni perlaboras sian panon revante? Vi estas nun dum
+tri monatoj egale stulta kiel tiu mallaborema Lena, kiu, laŭ tio
+kion oni diras, foriris kun sia patro! Vi bone lernis de ŝi ŝiajn
+malspritaĵojn! Vi staras de l' mateno ĝis la vespero, dum ĉia ajn
+vetero, sur la sablomonto, rigardadante la kornikojn. Mi hontus! Vi
+lasas nian malsanan patrinon koleranta en sia lito, kaj vi iras vian
+malsaĝan vojon! Tiel la farmejo ja malprosperos, ni fine estos sur
+la pajlo kaj vi en Gheel![8]»
+
+La junulo nenion respondas pri tiuj riproĉoj kaj ŝajnas eĉ ne
+aŭdi ilin. Li lasas sian fratinon daŭrigi, neniel atentante ŝiajn
+vortojn, kaj sekvas ŝin, kvazaŭ indiferenta, ĝis interne de la
+farmejo.
+
+
+
+
+VI.
+
+
+Iun posttagmezon Jan denove staris revante antaŭ la fago,
+rigardante iajn memorsignojn, kiuj de antaŭ nelonge estis
+entranĉitaj en la glata arboŝelo. La kompatinda junulo ŝajnis
+malsana kaj konsumiĝanta, ĉar la ruĝo de l' juneco estis
+anstataŭita sur lia vizaĝo de pala kaj travidebla koloro; liaj
+okuloj brilis kvazaŭ tiuj de frenezulo, kaj lia kapo kliniĝis
+senkuraĝe sur lian maldekstran ŝultron.
+
+Post kiam li pli ol duonhoron estis starinta tie senmove, li aŭdis
+malantaŭ la alnovojeto la falintajn foliojn krakantajn sub la
+paŝado de homo; sin turnante, li vidis la maljunan pastron de
+Desschel lin alproksimiĝantan. Videble li penis por doni al siaj
+trajtoj kutiman kaj gajan esprimon; respekte salutante la
+ekleziulon, li provis rideti; sed, ve! lia rideto nur malkaŝis
+suferon kaj akran doloron.
+
+La pastro signofaris al li ke li sidiĝu sur la herbon, prenis lian
+manon, kaj kun profunda kompato lin rigardante, li diris grave:
+
+«Jan, Jan, ĉu tiel vi plenumas vian solenan promeson? Ankoraŭ
+ĉiam sub la fago? Ĉu vi do volas ke via patrino realigu sian
+minacon kaj forhakigu la arbon por resanigi vin?»
+
+Je tiu diro kuntiriĝa ekmovo skuis la membrojn de l' junulo; flame
+rigardante la pastron, li kriis:
+
+«Kion? La arbon,--forhaki la fagon? Ho, ne, ne, patro, mi mortigus
+la laboristojn...»
+
+Tia ekkrio mirigis la bonan pastron, kiu jam ofte per dolĉaj
+konsiloj estis klopodinta por igi la junulon forgesi la kaŭzon de
+sia doloro, kaj pensis esti baldaŭ sukcesonta. Li nur diris
+senkolere kaj per same patra voĉo:
+
+«Jan, mia filo, estas pekaj vortoj kiujn vi parolas. Via patrino nur
+diris tion senpripense, kaj vi ja scias ke ĉiuj ŝiaj vortoj ne
+estas evangelio. Sed ke vi, kiu posedas sentemon kaj inteligentecon,
+lasas vin, pro tiaj negravaĵoj, forporti per malsaĝa revo ĝis
+minaco pri mortigo,--tion mi ne komprenas, kaj tio ĉagrenas min.
+Ĉu mi meritis, ke vi tiamaniere respondas min!»
+
+«Pardonu al mi, patro,» diris la junulo kun sincera bedaŭro en la
+okuloj. «Mi scias ke vi nenion deziras, kio ne estus por mi taŭga
+kaj profitdona; sed en mia koro estas io nekomprenebla kio estas pli
+potenca ol via vorto kaj mia volo.»
+
+«Jan, estas skribite: _kiu serĉas la danĝeron, per ĝi pereos_,
+kaj same estas por vi, knabo. Se vi ne plezuriĝus en revadoj, kiuj
+lamigas vian vivon pro manko de movado; se vi laborus sur la kampo
+kiel estas via devo, vi baldaŭ forgesus la kaŭzon de via doloro;
+saneco kaj kuraĝo revenus en vin, kaj vi kapablus labori por via
+malsana patrino. Sed ne, vi pasigas viajn tagojn sub ĉi tiu arbo
+aŭ sur la Sablomonto, kaj vi estas ne nur granda pekanto, ĉar vi
+ne konvene plenumas viajn devojn al Dio kaj via patrino, sed ankaŭ
+frenezulo, malsaĝulo, kiu nutras sin per la espero pri neeblaĵo,
+kaj donas sian vivon al vana ĥimero.»
+
+«Ho, patro, post ŝia foriro, mi ankoraŭ longatempe laboris,--kaj
+tiam mi nur venis ĉi tien antaŭ kaj post la laborhoroj. Mi ankaŭ
+tiam esperis, ke mi kapablus ŝin forgesi. Ve, ŝia bildo ĉie min
+sekvis. Ĉe la plugilo ŝi murmuris mian nomon en mian orelon; ĉe
+la draŝplanko, la draŝiloj kantis la ĉarman Rikke-tikke-tak; en
+la kanto de l' birdoj mi aŭdis ŝian voĉon; ĉiuj bruoj, ĉiuj
+voĉoj de l' naturo kriis: Monica! Monica! Por kio utilis al mi la
+laboro? Ĉu mi sciis kion mi faras? Ho, ne, patro, tio ne helpis
+min. Eĉ mia dormo estis por mi pli konscia vivo ol la dumtaga: mi
+ĝuis konsolon, mi vidis ŝin, mi kun ŝi parolis; sed trankviliĝi
+mi neniam povis. Nun mi ne plu kapablas labori, eĉ se mi volus tion
+fari: mi estas malforta kaj malsana.»
+
+La pastro skuis la kapon kaj silentis unu momenton; tiam li denove
+prenis la manon de l' junulo kaj demandis:
+
+«Nu, Jan, vi devas diri al mi ĉu vi volas resti tia aŭ ne. Estas
+certe, kaj vi tion scias, ke Monica ne plu venos ĉi tien,--kaj se
+ŝi venus, estus ankoraŭ pli bedaŭrinde: ŝi estas riĉa fraŭlino
+kaj vi kamparano. Via malsano estas do frenezaĵo.»
+
+«Ho, se mi povus ŝin forgesi, patro!»
+
+«Ĉu vi efektive tion deziras?»
+
+«Mi ĝin deziras el la fundo de mia koro, patro; ĉar de longe miaj
+revoj estas plu nenio ol amareco kaj maldolĉeco. Malespero kaj
+hezito plenigas mian koron.»
+
+«Nu, montru ke vi vere havas kuraĝon kaj volas resaniĝi.
+Kontentigu la deziron de via patrino, sekvu mian konsilon: iru al
+Meĥleno!»
+
+«Mi mortus, patro.»
+
+«Kial?»
+
+«Ha, kial?--Patro, antaŭ kelkaj monatoj mi iris al Bruselo, kaj
+devis tie resti dum ok tagoj. Kiel malĝojajn larmojn mi verŝis dum
+tiu mallonga tempo! Kian nedireblan suferon mi elportis!»
+
+«Mi ne komprenas vin.»
+
+«Mi ĝin diros. Kiam estis al mi permesite reveni, mi marŝis nokte
+kaj tage sen ripozo. Kiam la unuan fojon la odoro de la erikfajroj
+estis al mi alportita de la vento, mi pro emocio ekploris kvazaŭ
+infano; pli malproksime, meze de l' unua abiaro, mi surgenuiĝis kaj
+laŭtvoĉe dankis Dion, ĉar mi povis revidi miajn amatajn
+pintfoliarbojn. Mi manĝis de la unua eriko, kiun mi vidis, por havi
+la karan kreskaĵon pli apude ĉe la koro;--kaj, venante ĉi tien,
+mi ne rekte iris hejmen: mi unue venis por kisi mian amikon, la
+fagon, kaj estis kun larmiĝintaj okuloj ke mi parolis al la
+juniperoj, kvazaŭ ili estus homoj... Kaj vi proponas al mi, ke mi
+restu dum ses jaroj for de mia erikejo? Neeble!»
+
+«Mia filo, mi scias pro kiu kaŭzo vi pli ol iu ajn amas la
+erikejon; sed estas precize tiu kaŭzo, kiun ni devas neniigi.
+Studado, pli efike ol korpa laboro, forpelos el via spirito la
+bildon kiu persekutas vin, kaj la konvinko ke vi estas destinata por
+plene vin dediĉi al la servado de Dio, certe venkos viajn surterajn
+revojn; ne dubu pri tio.»
+
+La pastro donis al sia voĉo solenan kaj duonkoleran tonon, kiu
+faris profundan impreson sur la junulon, kaj daŭrigis:
+
+«Aliajn argumentojn mi uzos, por konduki vin al pli bonaj pensoj.
+Jan, vi memmortigas vin, tial ke vi elĉerpas vian vivon per
+senĉesa malgajeco. Ĉu vi pensas ke Dio al vi pardonos tiun kriman
+malsaĝecon, se vi ĝis la agonio en ĝi persistas? En via vana
+revado vi nur pensas pri unu afero.--Ĉu iam en vian spiriton
+penetras penso, kiu supreniras al la Ĉielo? Ĉu estas preĝoj,
+kiujn vi elparolas buŝe, dum viaj pensoj ofendmokas Dion, ĉar vi
+adoras hombildon, eĉ en la templo de l' Sinjoro? Kaj ĉu vi
+pripensas, ke la tombo por vi malfermiĝas,--ke vi liveras vian
+animon al la malsanktulo,--ke la eterna fajro estos la rekompenco de
+via freneza memforgeso?»
+
+La vortoj de la pastro, parolitaj kun severa tono, tre emociis la
+koron de l' junulo. Li sentis ja ke la pastro estis al li dirinta
+terurajn veraĵojn, kaj li tremis ankoraŭ eĉ post la minacantaj
+vortoj. Dum kelka tempo li mute terenrigardis, kaj tiam, levante la
+kapon, kiel iu kiu prenis malfacilan decidon, li diris:
+
+«Nu, patro, estu tiele! Mi iros al Meĥleno.»
+
+«Ĉu morgaŭ?» ĝoje demandis la pastro.
+
+«Ĉu jam morgaŭ?» ripetis la junulo, «forlasi morgaŭ mian
+erikejon? Kaj eble por ĉiam!»
+
+«Ne, Jan, ne parolu tiel malsaĝe,» diris la pastro. «Vi povos ja
+ĉiujare pli ol unu fojon viziti vian patrinon, kaj, dum la lerneja
+libertempo, sufiĉe longatempe revidi vian erikejon. Cetere,
+kiam vi estos pastro, vi rajtos esti enoficigita en vilaĝo en
+Kempenlando[9],--kaj nur tiam vi povos trankvile kaj pace pasigi
+vian vivon sub la ĉielo de l' erikejo.--Morgaŭ, ĉu ne?»
+
+«Nu, morgaŭ! Estas dirite!» kriis la junulo per tiel akra voĉo, ke
+liaj vortoj resonis tra la alnoaleeto. «Morgaŭ! Morgaŭ!»
+
+Kaj li metis ambaŭ manojn antaŭ siajn okulojn, el kiuj elŝprucis
+maldolĉa larmfluego.
+
+Duonhoron poste, tenante la manon de l' pastro, li reiris al la
+farmejo.
+
+
+
+
+VII.
+
+
+Kiam Monica forlasis la erikejon por vojaĝi al Francujo, ŝia koro
+estis plena de kvazaŭĉiela feliĉo. Ŝiaj revoj estis plenumitaj:
+ŝi estis lin trovinta, lin, al kiu, de la Sablomonto, ŝi estis dum
+tiom da jaroj rigardinta! Tute fordonita al la amo de sia patro kaj
+senĉese dorlotita per liaj dolĉaj karesoj, ŝi iom post iom
+forgesis, ke iu en la soleca farmbieno ĉagreniĝas pro ŝia foriro,
+kaj baldaŭ la memoro pri ŝia antaŭa sorto kaj pri tiu, kiu estis
+por ŝi protektanto kaj amiko dum la malfeliĉo, ŝajnis tute
+malaperinta el ŝia spirito.
+
+Tuj kiam ŝi estis alveninta en Parizo kun sia patro, la plej lertaj
+profesoroj estis pri ŝi zorgontaj; kaj ĉar ŝi havis delikatan
+intelekton kaj sin sentis kuraĝigita per la senĉesaj laŭdoj de
+sia patro, ŝi konis en la daŭro de kvar jaroj ĉion kion bone
+edukita fraŭlino bezonas scii por brili en mondumaj kunvenoj flanke
+de aliaj, se la naturo estas al ŝi belecon donacinta.
+
+Je la komenco ruĝo vidiĝis sur la vangoj de Monica, kaj ŝi korpe
+plifortiĝis. Senĉesa kontenteco estis al ŝi redoninta la sanon;
+oni povis pensi ke la konsuma malsano ŝin estis tute forlasinta. La
+homo kutimiĝas je ĉio; eble plej rapide je feliĉo. Estis ankaŭ
+tiel por Monica: dum tuta jaro ŝi trovis plezuron en ĉio; ŝi
+ĉeestis vesperfestojn kaj balojn, ŝatis la mondumon kaj deziris
+ĝiajn aplaŭdojn...
+
+Tamen, tiu frivola kaj libera ĝuado ne longe daŭris; kelkfoje
+aperis forflugemaj rememoroj antaŭ la okuloj de Monica kaj dum la
+dua jaro silentaj revadoj ŝajnis denove nebulkovri ŝian animon.
+Dum la ekscitigaj sonoj de l' muziko, sub la brilego de la lustroj,
+meze de l' festbruado, ŝi restis ĉiam malatenta, kvazaŭ sekretaj
+rememoraĵoj ŝin estus sekvintaj. Malforta estis ja tiu moviĝo de
+ŝia revanta koro, kaj ŝi eĉ sincere konfesis al sia patro ke ŝi
+kelkfoje vidis ankoraŭ antaŭ si la erikejon kun la altfiera fago
+kaj la moviĝantaj juniperarbetoj. Tiun konfeson ŝi faris ridante
+kaj mokante pri sia propra revmalsano, kiel ŝi nomis ĝin.
+
+Ĉu ŝi ankaŭ, inter la revbildoj de l' erikeja kreskaĵaro, vidis
+homan figuron, junulon, plorantan pri ŝi? Kiu scias? Ĉiuokaze, ŝi
+neniam estis tion al si mem aŭ al aliaj konfesinta.
+
+Iom post iom Monica eksentis malŝaton por la mondumo kaj ĝiaj
+plezuroj; ŝi ne plu iris al vesperfestoj kaj aliaj kunvenoj, krom
+post grava insisto de sia patro, kaj ŝi ekserĉis solecon. De temp'
+al tempo ŝiaj lipoj moviĝis senkonscie, kaj la forgesita kanto de
+Rikke-tikke-tak ŝvebis neaŭdeble sur ŝia buŝo. Ŝiaj vangoj ree
+paliĝis; ŝi ree maldikiĝis kaj malfortiĝis, tiel ke ŝia patro,
+post ĉiuj eblaj klopodoj por ŝin distri, ektimis ke li postvivos
+sian infanon. Klera kuracisto, kun kiu li konsiliĝis, montris al li
+la edziniĝon kiel la plej taŭgan rimedon, kaj certigis ke Monica
+nepre resaniĝus, se oni povus ŝin decidigi elekti edzon. Kolonelo
+van Milgem je tio povis nur pensi al la juna oficiro, Adolf, sia
+fidela amiko, kiu estis ĉeestinta la rekonon de lia infano.
+
+Intertempe la kolonelo faris ĉiujn eblajn klopodojn apud sia filino
+por atentigi ŝin pri Adolf; li ja trovis ŝin impresita de liaj
+amatestoj kaj liaj belaj ecoj; sed reciproka amo ne estis en ŝi:
+malvarmega restadis ŝia koro por la juna oficiro. Tio tre ĉagrenis
+la patron, ĉar li vidis sin senigita je la sola rimedo, je kiu li
+estis esperinta por savi sian infanon. Preskaŭ ĉiutage la kolonelo
+penadis apud sia filino por ekscii kion deziras ŝia koro kaj el kio
+devenas ŝia ĉagreno; sed ŝi asertis ke ŝi ne estas malsana, kaj
+sukcesis ĉiufoje deturni liajn demandojn per elmontroj de plej
+varma amo. La nuro kion ja aŭdis kaj komprenis la kolonelo, estis
+ke ŝi deziras reiri al Brabanto kaj al la erikejo; unuvorte ke ŝi
+suferas la alhejman sopiron aŭ nostalgion.
+
+Pli ol unu fojon li estis promesinta al sia filino, ke li vojaĝos
+kun ŝi al Kempenlando kaj longatempe tie restados, por ke ŝi
+serĉu refortiĝon en la erikeja aero; sed liaj koncernaj projektoj
+estis ĉiufoje neniigitaj de la rapide intersekvaj militokazintaĵoj.
+
+Je la fino de l' jaro 1813a, per senĉesa insisto, li estis
+akirinta de la ministro de l' milito la promeson ke, dum la venonta
+printempo, trimonata libertempo estos al li donata. Monica ĝojis
+pri la certeco de la revena vojaĝo al la kara patrujo, kaj ŝi
+ŝajnis elstariĝi el sia meditemo. Sed alvenis el la Nordo
+ĉiuspecaj teruraj sciigoj: la Franca armeo estis preskaŭ tute
+pereinta pro la netolerebla malvarmo; neniu povis antaŭvidi, kiaj
+novaj okazontaĵoj devenos de la malvenko de Napoleono. Tial
+nepriskribebla emocio ekkaptis la militistojn, kiuj estis restintaj
+en Francujo. La kolonelo ne povis malhelpi ke Monica eksciis la
+disvastiĝantajn novaĵojn, nek antaŭgardi ŝin de la ĉagreno kiu
+plenigis ŝian koron je la konvinko ke nenio en la mondo nun estis
+malpli certa ol ŝia vojaĝo al Kempenlando.
+
+Subite la imperiestro revenis el Rusujo sen sia armeo, kaj
+proklamigis de la Senato avizon, per kiu 350.000 junuloj estis
+kunvokotaj al la milito. La kolonelo ankaŭ ricevis ordonon, ke li
+reatingu kun siaj soldatoj la armeon en Germanujo. Li gardigis sian
+filinon en edukejo en Parizo, miksis siajn larmojn kun ŝiaj, kaj
+sin forŝiris de sia formortanta infano por sekvi la imperiestron
+trans la Rejnon.
+
+Ses monatojn poste, sur la batalkampo de Dresdeno, kuglo lin trafis
+en la genuon. Post la resaniĝo de lia vundo, lia kruro restis
+kurbigita: li dum sia tuta vivo lamos kaj marŝos per bastono. Tiu
+kripleco estis kaŭzo ke, laŭ lia peto, oni permesis al li reiri al
+Parizo. Li trovis sian Monica ankoraŭ pli maldikiĝinta, kun
+travidebla vizaĝo kaj brilaj okuloj, parolanta senatente kaj
+reveme.
+
+Nur du fibrojn li trovis ankoraŭ impresigeblajn en ŝia koro, du
+pasiojn egale ardajn: ŝian amon al li kaj ŝian sopiron al la
+bedaŭrata Kempenlando.
+
+Tuje kaj kiel eble plej rapide li faris la necesajn pretigojn por
+reiri kun Monica al Brabanto. Servisto estis sendata al Antverpeno
+por tie lui kaj aranĝi konvenan domon ĝis la tiamaj cirkonstancoj
+estus klariĝintaj kaj la kolonelo estus povinta aĉeti aŭ lui
+malgrandan kampodomon en la ĉirkaŭaĵo de Moll.
+
+Kelkajn tagojn poste ili forveturis en poŝtkaleŝo. Nenio speciala
+interrompis la ĝojigan vojaĝon al la patrujo; nur en Antverpeno
+mem, kaj kiam la veturilo alproksimiĝis al la nova domo de la
+kolonelo, Monica hazarde rigardis en la straton, kaj aŭdigis akran
+mirkrion, kiu eksaltigis la kolonelon pro timo.
+
+Kiam li demandis ŝin pri la kaŭzo de ŝia subita emocio, ŝi
+respondis:
+
+«Ho, estas nenio, patro. Mi estas tiel impresiĝema. Mi vidis tie en
+la strato malriĉan junulon kun nezorgitaj vestaĵoj, kiu
+preterpasante rigardadis min, kvazaŭ li volas per siaj okuloj
+trabori mian koron. Kaj vidu, patro, ĉar li tiom similas Jan
+Daelmans, mi kriis nevole. Sed, ne estis li.--Estas jam finite, mi
+estas trankvila.»
+
+
+
+
+VIII.
+
+
+Ses semajnoj estis pasintaj de post la alveno de la kolonelo en
+Antverpeno.
+
+En la subtegmenta ĉambro de malriĉa dometo, ĉe la Ora Monto,
+maljunega virino je la komenco de l' vespero apud lampeto
+puntfaradis. Mizera aspektis ŝia loĝejo, ĉar ŝi loĝis sub la
+nudaj tegoloj kaj havis kiel tutan meblaron tableton, du seĝojn kaj
+liton, kies kovrilo estis farita el ĉiuspecaj kunekudritaj
+ŝtofpecoj. Tiu ĉi virino ŝajnis indiferente intermovi siajn
+plektiletojn; tamen, de temp' al tempo ŝi streĉis la orelon al la
+alkovo, kie staris la lito, kaj aŭskultis atente neaŭdeblan bruon.
+
+Ŝi do ĵus estis metinta siajn du manojn senmove sur la
+puntkusenon, kiam la pordo de la subtegmenta ĉambreto malfermiĝis
+kaj alia virino eniris. La maljunulino metis sian fingron sur la
+buŝon kaj per mallaŭta pst! ŝi petis la enirantinon silenti.
+Leviĝante, ŝi iris al ŝi, ŝin kondukis per la mano ĝis la
+tablo, kaj montrante la seĝon, ŝi diris:
+
+«Trien, estu iom senbrua, mia kara; ĉar li dormas tiel kviete!»
+
+Trien eltiris trikaĵon el sia poŝo kaj diris kun same mallaŭta
+voĉo:
+
+«Ha! tiu estas la homo, kiun vi alprenis en vian domon! Ĉu vi
+kredus, Avinjo Teerlinck, ke vi faris bonan agon, se estas tiel kiel
+oni diras?»
+
+«Jes, Trien, estu certa pri tio: sen mi la junulo estus mortinta
+kaj enterigita, la kompatindulo!»
+
+Post kiam ŝi estis unu momenton rigardinta ĉiujn angulojn de la
+subtegmentejo, Trien denove diris mallaŭte:
+
+«Sed, Avinjo, se mi ne eraras, vi jam havas tiun homon dum kvin aŭ
+ses semajnoj en via ĉambro. Kie do vi dormas?»
+
+«Jes, Trien, kie do vi dormas? En tiu angulo sur seĝo, kun mia kapo
+sur la tablo. Estas ja al mi ne multe plu perdebla: mi havis mian
+tempon, kara!»
+
+«Nu, nu, kiel vi povas tion suferi! Ĉu ses semajnojn ne kuŝinta
+sub la littukoj? Tio estas mortdanĝera!»
+
+«Jes, Trien, ĉiu donas al sia proksimulo kion li havas; la riĉaj
+homoj donas sian monon, kaj mi,--mi ankaŭ donas kion mi havas: mian
+liton kaj mian ripozon.»
+
+«Nu, mi konfesas, ke mi ne kapablus tion fari; sed estas tamen bela
+ago, kaj vi havos pro ĝi meriton ĉe Dio, Avinjo.... Sed mi ne jam
+konas la finan klarigon de la historio; unu diras tion ĉi, alia
+diras tion, kaj fine oni nenion scias. Kiamaniere nun precize tio
+okazis?»
+
+«Nu, mi foje diros tion al vi; sed venu, sidiĝu pli proksime, por
+ke li ne vekiĝu.--Estis antaŭ kvin aŭ ses semajnoj, je sabato,
+estis jam la dekunua vespere. Mi estis aĉetinta iom da lieno por
+mia kato, kaj ĉar ĝi de la tuta posttagmezo ne jam estis veninta
+hejmen, mi prenis mian ferladan lampeton, kaj mi iris tie ĉe la
+senfenestra muro, inter la ĉaretoj kaj ŝarĝveturiloj, por serĉi
+mian sorĉistinon.--Dum mi tiele ĉirkaŭpenadas kaj krias: puseto!
+puseto! mi subite aŭdas ekĝemon kiel homan; mi tiel impresiĝas ke
+mi eksaltas, kaj mi direktas miajn okulojn teren. Sed vidu, mi ne
+povas klarigi mian teruron: tie kuŝas homo sur la dorso kun sia
+vizaĝo tutmakulita de sango!»
+
+«Ho Dio! de sango!»
+
+«Jes, Trien, de sango. Vi povas imagi: mi rapide kuris ĉe la
+najbarojn, ili alkuris kun lumo, kaj tiam mi vidis ke estas junulo,
+kiu verŝajne estis kuŝiĝinta sur karboĉaro por dormi, kaj estis
+de ĝi falinta. Li kredeble jam de longe kuŝis tie, ĉar la sango,
+kiu ŝprucetis el lia kapo estis preskaŭ tute malfluidiĝinta.»
+
+«Kaj ĉu li estis mortinta, Avinjo?»
+
+«Ho, mortinta! kompatindulino, kia vi estas,--li ja dormas tie en la
+lito!»
+
+«Jes, Avinjo, kion vi povas al tio helpi, kara? La memoro estas for!
+Nu, kion oni faris tiam?»
+
+«Jes, kion oni faris? Nu, kiel ĉiam. Multe da konsiloj kaj
+malmulte da agoj; sed intertempe la junulo kuŝis tie en sia sango
+sur la malvarmaj ŝtonoj,--kaj mia koro ŝiriĝis tion vidante. Mi
+diris al mi mem: nu, nu, la homoj estas gefratoj; kaj mi ne atendis,
+ĝis kiam venos la kuracisto por portigi la malfeliĉulon al la
+malsanulejo. Mi deprenigis lin kaj lin kuŝigis ĉi tie en mian
+liton.»
+
+«Sed, Avinjo, kiel vi kapablis lin flegi kaj nutri? aŭ ĉu eble vi
+havas ie ŝtrumpon sub la tegoloj[10]?»
+
+«Ho, ne, Trien, mi multe laboris kaj faris kelkajn ŝuldojn; sed tio
+estas nenio; tion kio estas bonkore donacita, nia Sinjoro redonos.»
+
+«Tio estas ja stranga! Ĉu vi konas liajn gepatrojn, kaj scias de
+kie li venis?»
+
+«Ne, mi ne jam demandis lin pri tio. Sed kiam li havis kapfebron, li
+ĉiam sonĝis laŭtvoĉe, kaj mi aŭdis ja ke lia patro kaj lia
+patrino estas mortintaj.»
+
+«Kaj ĉu vi nenion alian povis kompreni el liaj vortoj?»
+
+«Ne, mi ne scias kion li babilis pri fago, pri l' erikejo kaj pri
+abiaroj. Latine li ankaŭ parolis, kaj kelkfoje li kriis: Monica!
+Monica! Estas verŝajne la nomo de lia patrino aŭ de lia fratino.
+Li konas kanteton, Trien, kiun mi por dekses kaj duono[11] dezirus ke
+vi aŭdus! Estas ĉiam pri Rikke-tikke-tak, tiel ke vi povus laŭ
+ĝi danci. Plej strange estis, ke li ĉiam parolis kvazaŭ oni volis
+kontraŭvole igi lin pastro aŭ ekleziulo,--kaj mi iris por rigardi
+ĉe lia kapo, ĉu oni ne tonsuris lin; sed nenia razilo tuŝis lian
+blondan buklaron.»
+
+«Ho, Dio, estas eble malfeliĉa junulo, kiu ebriiĝis aŭ
+freneziĝis.»
+
+«Freneziĝis, Trien? Freneziĝis? Se vi aŭdus lin parolantan, vi
+surgenuiĝus. Ĉio kion li diras, estas kvazaŭ skribita, kaj la
+plej bela prediko de nia vikario estas nenio kompare al ĝi. Tie
+pendas liaj vestaĵoj; vidu, ili estis faritaj el delikata drapo,
+Trien. Ĉiufoje kiam li malfermas la buŝon por danki min, larmoj
+elŝprucas el miaj okuloj: estas kvazaŭ anĝelo kiu parolas! Vi
+povas kredi min, mi multe pli amas lin ol se li estus mia propra
+infano, kaj se li volas resti apud mi, mi laboros por li ĝis sur
+mia mortlito.--Li nomas min patrino, Trien; vi devus aŭdi tiun
+vorton el lia buŝo!»
+
+«Sed kiel li nun fartas? Ĉu li resaniĝas?»
+
+«Nu jes, dum tuta monato li estis nekonscia kaj suferis kapfebrojn,
+sed de ok tagoj estas iomete pli bone. Li iom post iom rekonsciiĝas
+kaj revokas sian memoron. Krom tio li nun tute estas spiritsana. Se
+li estus pli babilema, mi ankaŭ scius pli multe; sed li neniam
+diras ion escepte por danki min; kaj pri nenio mi lin demandas. Li
+estas nomata Jan, tion li diris al mi hieraŭ; la cetero ja venos,
+Trien, kiam li estos pli bonfarta; nun li estas ankoraŭ tiel
+maldika kiel fiŝosto kaj tiel pala kiel via kufo: la unuan fojon
+kiam li leviĝis, li estis tiel malforta, ke mi devis lin subteni en
+miaj brakoj, se ne, li estus falinta.»
+
+«Ho ve, tiu kompatindulo!»
+
+«Nun li tamen fartas multe pli bone, kaj kapablas jam bone marŝi;
+ĉar hieraŭ li diris ke hodiaŭ vespere li eliros por spiri freŝan
+aeron.»
+
+Apenaŭ Avinjo Teerlinck estis dirinta tiujn lastajn vortojn, kiam
+malantaŭ la litkurtenoj sonis dolĉa, amema voĉo, kiu diris:
+
+«Patrino, bona patrino!»
+
+Tiu nomo kaj la akcento al ĝi donita, certe havis neordinaran
+sorĉpotencon sur la koron de la maljuna virino; ĉar ŝiaj okuloj
+brilis pro emocio, dum ŝi rapide prenis la lampon kaj glason da
+laktakvo, kaj iris al la lito.
+
+La malsanulo ŝin rigardis en la okulojn, kun tiom da amo kaj
+dankemo, ke Avinjo deturnis la kapon por forviŝi larmon de siaj
+okulharoj. Dume la junulo prenis unu el ŝiaj manoj kaj metis sur
+ĝin siajn lipojn per longa kiso.
+
+«Bona patrino!» li ripetis ankoraŭ.
+
+Trien sin klinis antaŭen kun batanta koro por vidi la vizaĝon de
+la malsanulo; profunda timo ŝin tremigis, kiam liaj kavaj okuloj
+ŝin rigardis, kaj ŝi malantaŭenŝovis sian seĝon, kvazaŭ ŝi
+volus malproksimiĝi de timiga aperaĵo.
+
+La malsanulo ĉirkaŭprenis per sia maldika brako la kapon de Avinjo
+kaj tiris ŝin pli proksime al si; li verŝajne diris al ŝi ion en
+la orelon, ĉar tuj ŝi iris por preni liajn vestaĵojn kaj refermis
+la kurtenojn tuj post kiam ŝi estis ilin metinta sur la liton.
+Tiam, venante apud la tablon, ŝi diris mallaŭte kaj ĝojege al la
+tremanta Trien:
+
+«Li tuj leviĝos!»
+
+Tiu diro ŝajnis tute ne trankviligi la najbarinon; ĉar ŝia
+vizaĝo paliĝis kaj time ŝi rigardis la pordon. Sendube timego
+ŝin incitis forlasi la ĉambron, antaŭ ol la fantoma junulo
+aperos; virina scivolemo tamen ŝin tenis kvazaŭ najlita sur ŝia
+seĝo.
+
+Post kelkaj minutoj malfermiĝis la litkurteno. Tiam Avinjo kuris
+al la malsanulo,--helpis lin por ellitiĝi kaj subtenis lin dum lia
+irado al la tablo.
+
+Ĉu tiu vivanta skeleto vere estas la juna kamparano, kiun ni konas?
+Jes, estas li, la malfeliĉulo. Lia ostaro traboras la senkoloran
+haŭton; liaj okuloj estas enprofundiĝintaj en mallumaj kavaĵoj;
+lia dorso kurbiĝis, lia kapo flanken kliniĝis. Tiaj malpuraj kaj
+maldelikate flikitaj vestaĵoj povas kovri nur almozulon. Kia estis
+do la sorto de l' junulo?
+
+Nun li staris antaŭ la bonkora Avinjo kaj tenis unu el ŝiaj manoj;
+li rigardis ŝin kun tiu milda vizaĝesprimo, kiu nur estas propra
+al karesanta infano, kaj diris:
+
+«Bona patrino, mi deziras eliri. Ĉu mi per tio ne ĉagrenos vin?»
+
+«Sed, Jan, mia knabo,» respondis la maljuna virino, «vi estas
+ankoraŭ tiel malforta, mia kara! Vi riskas fali,--kaj pripensu kiel
+maltrankvila mi estos.»
+
+La zorgemo de Avinjo tiel klare estis videbla sur ŝia sulkiĝinta
+vizaĝo, ke Jan, pro ŝiaj amplenaj rigardoj, ĝis la fundo de l'
+koro emociiĝis.
+
+«Ho, patrino,» li ekĝemis, «kial vi tiom amas min? Jes, estu vi mia
+gardanĝelo! Tion kion neniu kapablis fari, tion faros eble
+ankoraŭ la oferema amo de malriĉa virino! Mirinda animo de boneco!
+Ĉe la rando de l' tombo estas ankoraŭ sufiĉe da amo en via koro,
+por dolĉigi la vivon de mizerulo kiel mi estas, kaj restarigi lin
+el la plej profunda abismo de l' malespero. Ho! mi preĝis al Dio
+por ke Li benu vin!--Kaj, prijuĝu mian dankon al vi, bona patrino:
+ĝi estas la unua seninterrompa preĝo, kiun de sep jaroj mi
+kapablas alsendi al la Ĉielo!»
+
+La voĉo de la junulo havis strangan kaj entuziasman tonon, kiu
+profunde impresis la animon de Trien; ŝia timo estis tute
+malaperinta, kaj nun ŝi aŭskultis kun malfermita buŝo kaj
+grandegaj okuloj la vortojn de l' junulo, kiuj ravis kaj kortuŝis
+ŝin kvazaŭ ŝi aŭdus bonsonan kordmuzikon. Avinjo ŝin rigardis
+demande kaj ŝajnis diri: «Nu, kion vi diras pri mia filo? Ĉu li
+estas freneza?» Sed Trien aŭskultis silente, eĉ ankoraŭ kiam Jan
+ne plu parolis.
+
+«Kompatinda junulo,» ĝemis Avinjo, «kuraĝu nur. Mi estas malriĉa
+kaj malforta, estas vere; sed, se vi volas resti apud mi, mi ĉiam
+amos vin,--kaj mi forlaboros por vi la fingrojn de miaj manoj.»
+
+La junulo metis la manon de la maljunulino al siaj lipoj, sed ne
+respondis.
+
+«Jan,» diris Avinjo dolĉe, «se vi deziras eliri, vi devus tion ne
+preterlasi pro mi: mi iros kun vi.»
+
+«Bona patrino,» respondis Jan petegante, «mi deziras eliri; sed mi
+devas esti sola. Mia kapo brulas; en la soleco mi trovos
+refreŝiĝon. Morgaŭ, bona patrino, mi diros al vi kiu mi estas kaj
+kia nekomprenebla ĉagreno venenis mian vivon. Lasu min nun
+foriri,--kaj trankvila restu hejme; post unu horo mi revenos.»
+
+Avinjo enmanigis al Jan sian lambastoneton, kondukis lin suben,
+diris ankoraŭ kelkajn dolĉajn vortojn kaj ŝlosis la pordon
+malantaŭ li.
+
+Jen iras la malsana junulo kun ŝanceliĝantaj paŝoj, laŭlonge de
+la domoj, tra la mallumo; li apogas sin sur la manbastoneto, kiun
+Avinjo al li donacis, kaj malfacile spiregas, pro laceco. Certe lia
+irado havas celon, ĉar li ne hezitas pri la elekto de la stratoj.
+Kelkfoje li haltas kaj ripozas; tiam li daŭrigas sian vojiron kaj
+senĉese antaŭeniras ĝis la Meirplaco. Tie li iras tute apude de
+la domoj kaj malrapide sin antaŭenŝovas en la senlumeco, kvazaŭ
+ŝtelisto aŭ spiono. Baldaŭ li haltas ĉe la fermita fenestro de
+belega domo; li apogas sin per la kubuto sur la bluŝtona
+fenestrorando kaj provas trarigardi tra la kovriloj. Interne en la
+domo estas lumo; ĉar oblikva radio lumigas la vizaĝon de l'
+aŭskultanta junulo, kiu, longtempe tie starinte, pro laceco tute
+fleksiĝas, kaj, kvazaŭ sensenta, kun la kapo sur la fenestrorando
+restas kuŝanta.
+
+
+
+
+IX.
+
+
+En la luksa salono, sur kies fenestro la laca junulo ripozigis sian
+kapon, estis du personoj. Kolonelo van Milgem sidis en velura
+apogseĝo apud la marmora fajrejo; li ŝajnis profunde enpensiĝinta,
+ĉar li medite rigardis antaŭen sur la planktapiŝon. Apud tablo, sur
+kiu kuŝis arĝenta kudrilaro, sidis juna fraŭlino trapikante perlojn
+sur ŝnureton. Palega estis ŝia vizaĝo, kaj portis ĉiujn signojn de
+longa konsuma malsano; tiu paleco ŝajnis ankoraŭ plisenkoloriĝi
+pro la korvonigreco de ŝiaj longaj harbukloj, kiuj je ĉiu ekmoveto
+karesis ŝiajn vangojn. Post longa silento la juna fraŭlino kantis
+per tre mallaŭta voĉo la rekantaĵon de la kanteto Rikke-tikke-tak.
+Verŝajne tio ne plezurigis la kolonelon, ĉar li malgaje skuis la
+kapon kaj diris al la fraŭlino:
+
+«Monica, kantu do ne ĉiam tiun ĉi kanton; ĝi estas nutraĵo por
+via malĝojo,--kaj vi scias ke tio ĉagrenas min.»
+
+«Dio! ĉu mi denove kantis?» kriis Monica kvazaŭ mirante. «Mi tion
+ne sciis, patro. Pardonu mian malatenton.»
+
+«Nu,» demandis la kolonelo, «ĉu la saketo estos baldaŭ
+finita?--Malfeliĉa Adolf, kiom via donaco ĝojigos lin! Lin, kiu
+tiel ege amas vin.»
+
+«Kie li nun povas esti?»
+
+«Ho, tio estus malfacile sciebla. Kiu povus diri, ĉu li ne ie
+kuŝas en malsanulejo, aŭ ĉu malamika kuglo ne jam estas lin
+trafinta sur la honorkampo?»
+
+«Ĉielo! mia patro, vi tremigas min!»
+
+«Vere, ĉu mi tremigas vin? Ĉu vi do iomete interesiĝas pri lia
+sorto, Monica?»
+
+«Mi ja amas lin kiel fraton.»
+
+«Vi devus alimaniere lin ami, Monica. Li nepre tion meritas: li
+estas bela junulo, posedanta ĉion kio povas altigi viron en la
+okuloj de virino. Krom tio, li estis la savinto de via patro ĉe la
+sanga batalkampo apud Dresdeno. Se la amo ne trovas la vojon al via
+koro, dankemo devus vin inciti por plenumi mian konsilon, mian
+peton, kaj doni al li la rekompencon de lia grandanimeco kaj de lia
+amo.»
+
+«Ho, patro, rigardu min! Kion mi povus doni al Adolf? En mia koro ne
+estas loko flanke de mia amo al vi.--Esti nesentema edzino! Ĉu mi
+malfeliĉigos lin per mia indiferenteco? Ĉar edzo postulas por sia
+feliĉo pli ol malvarman amikecon. Cetere, mi sentas nevenkeblan
+malŝaton por ligiloj, kiuj forrabus de mi mian liberecon.»
+
+«Kian liberecon, Monica? La liberecon por revadi kaj pensadi? Faru
+Dio, ke ĝi estu de vi forprenita, la libereco, kiu igas vin
+malforta kaj malsana. Pripensu, infano, kiam ni loĝos en la
+kampobieno apud Moll, kiom feliĉige tiam estus, se vi havus amikon
+por trakuri kun vi la erikejon, por viziti kun ni la fagon kaj la
+rivereton,--por esti al ni kunulo en la soleco? Ĉar ĉio tio ĉi,
+infano, estas malvarma kaj kvazaŭmorta, se amsento ne venas ĝin
+vivigi; la koro sekiĝas, kiam oni ne povas ĝin elverŝi en alian
+koron.»
+
+«Patro, tio povas esti vera; sed Adolf ne estas filo de l' erikejo.
+Ĉu li komprenus kion diras la reviga bruetado de l' griloj? Ĉu
+abiaroj ombrokovris la ludojn de lia infaneco? Ĉu la senlimeco de
+l' erikeja maro kaj ĝia nemezurebla ĉielo ne ŝajnus al li
+unutonaj,--al li, infano el la montaro? Ho, jes, konfesu tion,
+patro; inter mi kaj mia erikejo li estus fremdulo, kiu ne komprenus
+nian lingvon.»
+
+La vortoj de Monica ne plaĉis al ŝia patro; lia vizaĝo alprenis
+malgajan esprimon, kaj, sin plene turnante al sia filino, li diris
+per akcentita voĉo:
+
+«Monica, mia infano, ĉu la peto de via patro do havas nenian
+potencon sur vian koron? Dum longaj jaroj mi por Adolf apud vin
+petegis; mi rimarkigis lian belecon, lian kuraĝon, lian famon, por
+naski en via koro ameman senton; mi diris, ke en Dresdeno li savis
+vian patron je kosto de sia sango,--kaj mi petis, kiel rekompencon
+por li kaj por mi, ke vi konsentu alligi lin al nia familio per
+solenaj ligiloj. Vi rifuzis kaj rifuzas ankoraŭ. Kial? Por resti
+tute liverita al revoj, kiuj mortigas vin!--Ĉu ĉar vi ne amas lin?
+Sed li ne petas de vi amon.»
+
+Monica mire rigardis sian patron kaj ripetis:
+
+«Li ne petas de mi amon?--Kion li do postulas de mi?»
+
+La kolonelo daŭrigis kun premanta tono:
+
+«Fine tamen, ho Monica, vi devigas min diri al vi ion kio neniam
+devis eliri el mia buŝo. Aŭskultu do, kaj admiru la viron, kiun vi
+malŝatas. Monica, de multaj jaroj vi marŝas kun rapidaj paŝoj al
+la tombo; neniam mi ĵetas sur vin miajn rigardojn, mia karega kaj
+sola infano, ne vidante la morton ĉe via flanko. Ho, la certeco ke
+mi perdos vin, dum jaroj jam disŝiras mian koron: tiu minacanta
+glavo super mia kapo ankaŭ plimallongigas mian vivon, kaj mi
+suferas nedireblajn suferojn. Mi legigis Adolf en mia timanta koro;
+mi diris ke restas nur unu rimedo por liberigi vin de viaj misteraj
+revoj kaj de certa morto. Mi mem, mi, via patro, petegis lin ke li
+montru al vi amon kaj petu vian manon; li, kiu iam savis la patron,
+ankaŭ volis savi la infanon. Li havis aliajn amligilojn: riĉecon,
+honoron, belecon, ĉion posedis lia fianĉino; kaj tamen, incitita
+de grandanimeco, de sinoferemo, li rompis tiujn promesojn por fari
+al mi kaj al vi netakseblan bonfaron. Li, la bela junulo, al kiu
+ĉio ridetis en la mondo, li konsentis ligi sian vivon al tiu de
+malsana kaj por li sensenta junulino; li rezignis la esperon iam
+vivi en la montaro apud sia maljuna patrino kaj sekvus nin en la
+dezertojn de l' erikejo. Kaj ĉio tio ĉi por konservi la vivon al
+vi, kiu malŝatas lin; por, kvazaŭ protektanta anĝelo, forpeli la
+morton de via flanko. Ho, Monica, ĉu tia grandanimeco en vi naskos
+nenion pli ol dankeman senton? Ĉu ĉiuj kordoj estas rompitaj en
+via koro, tiel ke vi nenion alian havas por respondi ol ne?»
+
+Profunde kortuŝita estis Monica, ŝia vizaĝo ja sufiĉe tion
+montris. Ŝi respondis jene la demandon al ŝi faritan:
+
+«Patro, mi estis maldanka al Adolf kaj al vi, mi tion konfesas
+malĝojanime; sed, kion vi ja postulas de mi! Komprenu do, bona
+patro, ke oni petas la neniigon de ĉiuj miaj memoraĵoj. Efektive,
+se mi konsentus fariĝi la edzino de Adolf, mi donus al li vastan
+lokon en mia koro. Ne maldanka mi restus: mi kompensus al li lian
+animnoblecon per milda amikeco, se ne per varma amo. Kaj tiam mi
+devus rezigni ĉion, kion lasis al mi mia antaŭa vivo.»
+
+Esprimo de ĝojo aperis sur la vizaĝo de la kolonelo; li prenis la
+manon de sia filino kaj diris:
+
+«Kara Monica, la ofero de viaj revoj estas necesa por la plilongigo
+de via vivo. Mi petas vin, estu kuraĝa; diru al mi ke vi akceptas
+Adolf kiel edzon; igu min feliĉa. Ho, karega infano, vidu, mi
+petegas vin kun kunigitaj manoj, diru ke vi konsentas, diru jes!»
+
+Videble la junulino tremis, dum ŝi mute antaŭenklinis la kapon.
+
+«Infano, infano!» ripetis la kolonelo, «ne lasu preteriĝi la bonan
+inspiron. Diru jes, ho, diru jes!»
+
+Malrapide Monica relevis la kapon kaj respondis decidite:
+
+«Nu, patro, se tio povas feliĉigi vin...»
+
+Subite ŝin trafis neatendita emocio; ŝi altigis la fingron kaj
+aŭskultis tremante al murmuranta bruo.
+
+«Kion vi aŭdas?» kriis la kolonelo mirigite.
+
+«Aŭskultu! aŭskultu!» respondis Monica kun feliĉega rideto.
+
+Nun de malantaŭ la fenestro penetris kelkaj sonoj en la salonon,
+kaj la kolonelo aŭdis distingeble la kanton:
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fero varmiĝas,
+      Brako leviĝas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+La kolonelo konis la nekompreneblan potencon de tiu kanto sur la
+animon de sia filino; krom tio li tiun ĉi fojon konsideris ĝin
+kiel insulton, faritan al li pri lia humila deveno; kolero forportis
+lin, kaj, tiregante la sonorilŝnuron, li malbonhumore piedfrapis
+sur la planktapiŝon.
+
+«Mi volas scii,» li kriis, «kiu tie ĉi kuraĝas min insulti!»
+
+Servisto aperis por ricevi la ordonon de sia mastro; tiu ĉi kolere
+diris:
+
+«Senhontulo staras ekstere kantante sub la fenestro. Iru kun viaj
+kunuloj; kaptu lin; mi volas lin vidi. Se li kontraŭstaras, uzu
+perforton.»
+
+«Ho, patro,» kriis Monica leviĝante, «kion vi diras, perforton?
+Ĉu vi scias kontraŭ kiu?»
+
+«Ni vidos,» respondis la kolonelo kolere.
+
+La juna fraŭlino reiris al la tablo kaj sidiĝis kun videbla timo.
+
+Oni aŭdis malfermi kaj refermi la dompordegon. Tiam la servisto
+venis en la ĉambregon kaj diris al sia mastro:
+
+«Kolonelo, estas malriĉa almozulo, tiel malforta kaj malsana, ke li
+apenaŭ povas antaŭeniri. La malfeliĉulo ne povis al ni longe
+kontraŭstari. Li estas en la vestiblo. Ĉu ni simple lasos lin
+foriri?»
+
+«Ne, ne,» kriis la kolonelo, «mi volas ke tiu enigmo estu
+klarigata.--Monica, kio tiel tremigas vin? Ĉu vi do konas la
+almozulon?--Iru, oni konduku lin ĉi tien!»
+
+Apenaŭ la malfeliĉa viro, kun klinita kapo kaj mallevitaj okuloj,
+aperis ĉe la pordo de l' salono, kiam Monica eligis kriegon, kaj,
+al li kurante, ŝi prenis lian manon dum ŝi ekkriis:
+
+«Jan, Jan, ĉu estas vi?»
+
+«Estas mi, fraŭlino,» respondis la junulo, ne levante la okulojn.
+
+La kolonelo staris unu momenton mirigite kaj frotis sian frunton,
+kvazaŭ subita penso leviĝis en lia spirito. Li tamen rapide
+forpelis sian suspekton, kaj, prenante la brakon de l' junulo, li
+delikate fortiris lin ĝis velura seĝo kaj devigis lin sur ĝi
+sidiĝi. Monica ne estis ellasinta la manon de Jan; ŝi ankaŭ mute
+rigardis teren.
+
+La kolonelo, reirinte en sian apogseĝon, diris al la junulo:
+
+«Jan Daelmans, kial vi ne rememoris min dum la malfeliĉo? Ĉu mi ne
+diris apud la izolita farmdomo, ke mi estos via protektanto, se iam
+vi iun bezonus? Mi vidas kian gradon de mizero vi atingis; sed de
+hodiaŭ vi ne plu suferos malriĉecon, junulo. Havu kuraĝon; mi ne
+estas maldanka kaj volas ekkvitigi mian kalkulon kun vi.»
+
+Tion dirante, la kolonelo iris al komodo, prenis el ĝi plenmanon da
+Napoleonoj, kaj, metante ilin sur tableton, apud la junulo, li
+diris:
+
+«Vidu, mia amiko, ne estas almozo, kiun mi al vi prezentas; estas
+malgranda kompensaĵo de tio kion vi iam faris por mia filino. Mi
+petas vin, akceptu tion de mi, kiu volas esti por vi amiko kaj
+protektanto.»
+
+Jan altigis siajn profunde mallevitajn okulojn de la tableto al la
+kolonelo kaj sopiris, ĉagrene grincridante:
+
+«Oron! ĉiam oron!»
+
+Kaj rigardante siajn disŝiritajn vestojn, li aldiris:
+
+«Jes, oro al mi utilus; mi tiam povus aĉeti vestojn kaj rekompenci
+ŝin kiu min flegis.--Sed, sinjoro, ŝparu al mi tiun humiligon: ne
+estas el viaj manoj, ke mi akceptus monon, eĉ se ĝi servus al mi
+por elaĉeti mian morton!»
+
+Dum tiuj vortoj Jan estis movinta la manon kaj eltirinta ĝin el la
+mano de Monica. La emociita kaj ĉiam tremanta fraŭlino estis
+irinta al sia seĝo kaj sidis tie, mute kaj fikse rigardante la
+junulon.
+
+«Sed, Jan, mia amiko,» daŭrigis la kolonelo, «vi estas maljusta
+kontraŭ mi kaj kontraŭ vi mem. Se vi ne volas monon, diru do al mi
+kion mi povas por vi fari; estos por mi feliĉo fari al vi ian
+servon. Se vi permesas al mi fari al vi komplezon, mi estos al vi
+danka.»
+
+«Vi volas fari al mi servon!» respondis la junulo. «Nu, mi petas de
+vi unu favoron. Ĉu vi al mi ĝin donos?»
+
+«Parolu, Jan, mi plenumos vian deziron. Kion vi volas?»
+
+La junulo iom plirektigis sur la seĝo siajn lacegajn membrojn kaj
+ŝajnis sin pretigi por io solena. Tiam li diris:
+
+«Kolonelo van Milgem, morgaŭ komenciĝos por mi nova vivo: mi
+starigos netransireblan limmuron inter mia estinteco kaj mia
+estonteco. Oni ne tiel facile sin elŝiras el memoraĵoj, kiuj
+kunkreskis kun nia cerbo kaj nia koro kiel partoj de nia vivo. Kaj
+eble mi estus falinta en tiu batalo sur la randon de tombo
+malfermita; la sorto servis al mi: mi estas nun en la ĉeesto de
+ŝi, kiu sole en la mondo povas min kompreni! Ke mi povu paroli, ke
+mi longatempe kaj seninterrompe povu paroli, ke ŝi aŭdu kia estis
+mia sorto sur tiu ĉi tero,--kaj tiam, tiam mi, ne ĝoje sed
+submetiĝe, adiaŭdiros al la revo kiu min mortigas. Jen, kolonelo
+van Milgem, jen estas la favoro, kiun mi de vi petegas. Konsentu, ke
+mi parolu,--ne koleru pri tio kion mi diros: vi donas al mi pli ol
+la vivon!»
+
+Estis io tiel dolĉa kaj sufera en la voĉo de l' junulo, ke la
+kolonelo sin sentis profunde kortuŝita. Cetere li estis treege
+scivola por aŭdi klarigon, en kiu li esperis trovi certigitaj iajn
+konjektojn. Li do diris afable:
+
+«Parolu, mia amiko, kaj nenion timu: mi atente aŭskultos vin.»
+
+La junulo do komencis per malrapida kaj sufera voĉo:
+
+«Mi estis juna, kontenta pri mia sorto kaj amanta la vivon. Mia
+sentema koro min puŝis por konsideri nian servistinon kiel mian
+fratinon; laŭ ŝia sufero kaj ŝia mizero, kreskis mia amikeco al
+ŝi,--naiva kaj pura sento, kiu nekonscie enradikiĝis en mia koro,
+kaj poste, fariĝinte detruanta fajro, konsumos min interne.
+Kolonelo, mi sentas ankoraŭ brulanta en mia mano la lokon, en kiu
+sur la erikejo vi metis la Napoleonojn de la humiligo. Kio! vi
+pensis per iom da koto de l' tero min konsoli pri la rabo de mia
+fratino? Kaj vi mortigis min! Tiam, ho, tiam mi jam komprenis la
+senlimecon de mia malfeliĉo; dubo kaj malespero dispremegis tiun
+ĉi koron, en kiu via foriro estis lasinta la sangan glavon de l'
+amdoloro. Ĉion mi forgesis por nutri nur unu plorigan rememoron;
+dum multaj jaroj mi verŝis miajn larmojn ĉe la fago; mi ankaŭ
+atendis kaj esperis sur la Sablomonto; mi ankaŭ maldikiĝis
+kaj malfortiĝis. Nenio povis min konsoli, nenio min tuŝi;
+nekapabla por labori, indiferenta por ĉio, mi vivis en suferiga
+revmondo;--kaj mi vidis mian patrinon malsana sur ŝia lito, ne
+trovante lokon en mia koro por ia nova doloro. Ĉiuj, kiuj konis
+min, kompatis min, malfeliĉan frenezulon. Mi enamiĝis en miajn
+proprajn larmojn, ĉar ili fluis pro ŝi kiun mi bedaŭris. Plorado
+estis mia vivo, ĝemado mia parolo. Mia fortika korpo fandiĝis
+kvazaŭ neĝo sub la pasieco de mia koro;--kaj, paŝanta ombro, mi
+vagadis kvazaŭ fantomo tra la foliaro, kiu ankaŭ estis aŭdinta
+ŝiajn plendojn.--Iama amiko de mia patro volis perforte min fortiri
+de la loko de mia naskiĝo; li esperis min resanigi. Sed mi
+kontraŭstaris la petojn de ĉiuj, kiuj min amis. Kial? Ĉu pro tio
+ke la ĉielo de l' erikejo estas pli blua? Ke la aero tie portas
+aromajn bonodorojn? Ke la senlimeco de l' ebenaĵo ĉarmas kaj
+altigas la spiriton? Ho, ne, ne. Tie ŝi estis vivinta, tie estis la
+vojeto de ŝi laŭirita. Ho, mi sciis kiuj herberoj iam estis
+fleksiĝintaj sub ŝia korpo; mi sciis retrovi sur la ŝeloj de l'
+arboj la lokon, kie ŝi iam metis sian manon, kaj la kreskaĵojn,
+kiuj iam brilis per la perloj de ŝiaj okuloj.--La arboj, la
+erikejo, la rivereto, ĉio havis tie por mi lingvon, kiu parolis pri
+ŝi. Tie mi neniam estis sola; ŝi ĉiam staris flanke de mi,
+ĉirkaŭita kun mi per la nebulo de l' mondforgeso. El la aleeto la
+suda vento portis al mi ŝian voĉon; el la bruetado de l' griloj
+ŝi kantis por mi la allogan Rikke-tikke-tak!--Neesprimebla estis
+tamen mia sufero; mi konsciis kiel premantan veraĵon, ke ŝi plu
+neniam venos. Mi por ĉiam estis perdinta mian fratinon kaj ĝojis
+pro l' espero de baldaŭa morto.--La maljuna pastro de Desschel kaj
+la larmoj de mia malsana patrino fine min vokis al pli bonaj
+sentoj, kaj donis al mi, dum unu momento, sufiĉan forton por
+kontraŭstari ŝian rememoron. Mi volis forpeli tiun turmentantan
+bildon, min eltiri el ŝia tiraneco sur mian animon, min savi el la
+dolorabismo en kiu mi estis enprofundiĝinta, denove plenumi miajn
+forgesitajn devojn al Dio kaj mia patrino. Mi iris al Meĥleno por,
+post jarojn daŭranta studado, serĉi en la ekleziula profesio
+armilon kontraŭ ŝia persekutado.--Ve, kiu diros kion mi suferis en
+la izoleco de la Seminario! Kiu diros, kiel ĝissange mia koro kaj
+mia animo estis vunditaj en tiu malespera batalo kontraŭ ŝi! Kion
+ajn mi faris aŭ decidis, aŭ kien ajn mi iris, ĉiam ŝi ĉeestis,
+por, kiel tiranino, eltiri ĉiujn aliajn pensojn el mia spirito!
+Ŝi, ĉiam ŝi!--Kun la scienco kreskis ankoraŭ la forto de mia
+imago, kaj nur tiam ŝi ekposedis eĉ la plej intimajn aspirojn de
+mia revanta animo. Ĉiam silenta, mi apartigis min de miaj
+kunlernantoj; mi kaŝis min en mallumaj anguloj por ke mi povu
+nemokate kanteti la kanton de Rikke-tikke-tak; mi estis la objekto
+de ĝenerala malestimo; nenio povis resanigi min, nek la severeco de
+miaj profesoroj, nek iliaj afablaj admonoj. Fine alproksimiĝis la
+tempo kiam mi devos decidi, ĉu mi akceptas la ekleziulan profesion.
+Sed, ho Dio, por kio povis al mi utili pripensado? Mi estis neinda
+por proksimiĝi al la altaro, kaj nekapabla eĉ por preĝi; neniam
+mi altigis mian voĉon aŭ mian penson al la ĉielo, sen ke inter
+Dio kaj mi ŝia bildo sin intermetis! Mi rifuzis, tiom pro
+konvinkiĝo pri mia malindeco kiom pro konsilo de miaj kompatemaj
+profesoroj. Mi forlasis la Seminarion. Mia patrino estis mortinta:
+mi havis ankoraŭ malgrandan parton de mia heredaĵo. Mia vivo
+fariĝis senzorga revovagado; nezorganta pri estonteco, kiu estis al
+mi indiferenta, mi rapide elspezis tion kion mi ankoraŭ posedis.
+Mizero min ankaŭ trovis sensenta; mi dormis sub la blua ĉielo, sub
+ĉaretoj aŭ sur la urbaj fortikaĵoj; mi lasis malsaton trabori
+mian inteston; kaj, kun mokrido sur la lipoj, mi akceptis la panon
+de l' kompato. Kio estis por mi la vivo kaj kio la suferoj de l'
+korpo kompare kun la konsumanta doloro de mia koro? Nenio en la
+mondo povis min tuŝi, nenio min veki el mia apatio. Senĉese vidi
+ŝian bildon antaŭ miaj okuloj, ŝin enpense alparoli, murmure
+ripeti la kanton,--tio estis mia vivo: ĉio cetera estis en mi
+mortinta.»
+
+Nun la junulo silentis unu momenton; li spiregis pro laceco.
+
+Monica kapkuŝis sur la tablo kaj kredeble maldolĉe ploris, ĉar
+dum tiu paŭzo oni aŭdis la spiregadon de ŝia premata brusto.
+Kurbiĝinte kaj teren rigardante, la kolonelo sidis senmove sur sia
+seĝo.
+
+La junulo daŭrigis:
+
+«Unufoje ankoraŭ, laŭ la konsilo de amikoj, mi provis fortan
+kuracilon. Mi verŝis alkoholaĵojn per plengorĝoj en mian korpon,
+kaj ebria falis teren.--Nenio, nenio povis al mi helpi; antaŭ miaj
+malkvietegaj okuloj staris ankoraŭ ŝia bildo!.... Iun tagon, mi
+neniam forgesos ĝin, kiam mi malrapide laŭpaŝis la Meirplacon, mi
+subite ekvidis ŝin rapide preterveturantan. Ŝia nedaŭra rigardo
+kvazaŭ sago traboris mian animon, mia koro rompiĝis en mia
+malkvietega brusto; mi svenante falis teren. Baldaŭ tamen mi povis
+restariĝi kaj foriri por kaŝi mian maltrankviliĝon en la izoleco.
+Vespere mi kuŝiĝis sur ŝarĝveturilo por dormi. Cerbofebro brulis
+kvazaŭ fajro en mia kapo; en mia nekonscieco mi renversiĝis de la
+ĉaro kaj falis kun la kranio sur la ŝtonojn, tiel ke sangofluo el
+mi elŝprucis.--Malriĉa virino akceptis min en sia subtegmenta
+ĉambro; ŝi flegis min kvazaŭ patrino; al ŝi mi de nun dediĉas
+mian vivon. Ŝia dolĉa kaj sinoferema amo estas trovinta la vojon
+al mia koro kaj okupanta lokon flanke de l' altrudiĝema bildo. Nun
+mi konscias la eblecon por reakiri mian liberecon: mi devas vivi
+por ami kaj rekompenci mian novan patrinon. Faru Dio, ke ankaŭ tiu
+ĉi lasta espero ne estu vana,--se ne, la tombo, kiu por mi
+malfermiĝas, punos mian malestimindan malfortecon. Morgaŭ mi ne
+plu konos vin, fraŭlino, nek vin, kolonelo van Milgem! Forgesu vi
+ankaŭ, ke iu suferis neesprimeblajn turmentojn pro la rememoro de
+via infano; mi kvitigas vin pri tio kion vi al mi ŝuldas. Pardonu
+al mi, la malfeliĉa frenezulo, la sentimajn vortojn kiujn mi
+kuraĝas paroli; se iafoje vi iom interesiĝis je la juna kamparano,
+pardonu la senkarnan skeleton kiu sidas antaŭ vi. Kaj vi,
+fraŭlino, ho, mi petegas vin, rememoru min en viaj preĝoj, por ke
+mi trovu fortojn por mia lasta batalo kontraŭ vi.--Lasu min nun
+foriri, vi plu neniam aŭdos nek vidos min.--Adiaŭ, Dio vin
+superŝutu ambaŭ per feliĉo!»
+
+Dum la elparolo de tiuj ĉi lastaj vortoj, Jan estis leviĝinta kaj
+volis alproksimiĝi al la pordo; sed subite Monica restariĝis, ŝi
+malantaŭen ĵetis siajn harbuklojn, forigis la larmojn el siaj
+okuloj, kaj tiam, etendante la fingron kiel ordonon, ŝi kriis:
+
+«Restu! Restu!»
+
+Kaj surgenuiĝante kun kunigitaj manoj antaŭ sia patro, ŝi
+petegis:
+
+«Ho, patro, pardonu min, pardonu min! Restigu lin, se ne, mi mortos!
+En miaj revoj ŝvebis ankaŭ lia bildo; li estis mia frato, mia
+protektanto, mia amato! Ho, Dio, li foriras! Nur li povas min savi.
+Donu lin al mi! donu lin al mi! Vi ankaŭ verŝas larmojn, vi sentis
+kion li suferis! Ho, nur li, aŭ la tombo min posedos! Patro, bona
+patro, ne lasu min al la morto! Mi vivos, mi resaniĝos, mi vin
+benos! Pro la memoro de mia mortinta patrino, donu lin al mi!»
+
+La kolonelo faris subitan movon kaj restarigis sian filinon per la
+mano; tiam, kun emociita voĉo, li diris:
+
+«Jen estis do la enigmo! Tia koro!--Nu, Monica, estu savita, mia
+infano! Li estu via edzo!»
+
+Akra krio eliĝis el la brusto de Jan; li unue peze apogis sin sur
+la seĝo, sed falis svenante sur la tapiŝon, dum Monica kun
+etenditaj brakoj al li kuris.
+
+
+
+
+X.
+
+
+En la jaro 1831a, mallongan tempon post la Revolucio, soldato
+marŝis, portante la pafilon sur la ŝultro kaj la tornistron sur
+la dorso, tra la erikejo inter Moll kaj Desschel. Li baldaŭ
+alproksimiĝis al granda farmejo, kiu aspektis kiel kampobieno, kaj
+montris sian loĝbileton al viro kiu staris sur la sojlo. Tiu ĉi
+vokis servistinon, kaj ambaŭ, per amikaj elmontraĵoj, deprenis de
+la soldato lian tornistron kaj aliajn necesaĵojn. La juna militisto
+miris pri tiu kora akcepto, kaj, frapante la ŝultron de la
+kamparano, li diris senceremonie:
+
+«Vi militservis, ĉu ne, farmisto?»
+
+«Tamen ne,» respondis la kamparano, «sed vi certe trovos iujn tie
+ĉi, kiuj povas paroli pri milito kaj bataloj.--Eniru, amiko: la
+ŝinko kaj la biero jam staras sur la tablo.»
+
+Enirante, la soldato vidis, sidantan apud la angulo de la fajrejo,
+viron, kies vizaĝo kaj grizaj haroj tuj inspiris al li respekton.
+Longa cikatro tra lia vizaĝo kaj la rubando de la Honorlegio sur
+lia vesto, vidigis ke li estas tiu pri kiu la kamparano estis
+dirinta: «kiu scias paroli pri milito kaj bataloj».
+
+La maljuna militisto salutis la soldaton per bonvolema rideto kaj
+montris al li la tablon, kvazaŭ li volus diri: manĝu unue kaj
+trinku; poste ni parolos.
+
+Dum la soldato plenumis tiun bonan konsilon kaj manĝis la al li
+prezentitajn nutraĵojn, li scivole lasis vagadi siajn okulojn sur
+la personojn kiuj estis ĉirkaŭ li.--En la fundo de la ĉambro
+virino sidis antaŭ ŝpinrado; apud ŝi staris la viro, kiun li unue
+estis vidinta sur la sojlo de la farmdomo. Saneco kaj kvieta ĝojo
+heligis ilian vizaĝon, kaj estis kvazaŭ amradio brilis en iliaj
+okuloj, ĉiufoje kiam ili unu la alian rigardis. Ĉe l' alia flanko
+de la virino sidis maljunega Avinjo, kiu per siaj rigidaj fingroj
+ankoraŭ sur puntkuseno intermovis la plektilojn.
+
+Kiam la soldato estis dum kelka tempo direktinta siajn okulojn al
+tiu parto de la ĉambro, li aŭdis malantaŭ si strangan kanton,
+kies neordinara ritmo lin rigardigis al la fajrejo. Sur ĉiu genuo
+de la viro kun la cikatro li nun vidis rajdantan sankoloran
+infanon,--knabeton kaj knabineton,--kaj estis dum la kantado, ke la
+avo rajdigis la infanetojn.
+
+                *       *       *       *       *
+
+Baldaŭ la juna soldato interkonatiĝis kun ĉiuj loĝantoj de la
+farmejo. Li trovis tiom da dolĉa ĝuado inter tiuj homoj, kiuj
+ĉiuj ŝajnis kunigitaj per sama ligilo de amo kaj dankemo, ke, post
+dumonata restado, li ne povis sin deteni verŝi larmojn, kiam li
+estis devigata adiaŭdiri la paceman kaj feliĉan familion, kiu
+konsideris kaj amis lin kiel filon.
+
+Je la momento kiam li, kun la tornistro sur la dorso, estis preta
+por foriri, ĉiuj kunhejmanoj venis ĉe la pordon kaj etendis
+ankoraŭ al li la manon de l' amikeco; li, kun malsekaj okuloj,
+suriris la erikejan vojon, kaj, post kelkaj paŝoj sin turnante, li
+kriis kortuŝite:
+
+«Adiaŭ, sinjoro kolonelo van Milgem! Adiaŭ, farmisto Daelmans!
+Adiaŭ, farmmastrino! Adiaŭ, Avinjo Teerlinck! Adiaŭ!»
+
+Alveninte sur la erikejo, la soldato diris al si mem:
+
+«Se mi estus verkisto aŭ poeto, mi rakontus tiun strangan
+historion.--Eble mi iam fariĝos tia. Nu, nu, sensencaĵo!»
+
+Kaj tiam, plirapidigante sian marŝadon, li antaŭenpaŝis laŭ la
+ritmo de kanto, kiun li certe estis lerninta ĉe la farmejo. Li
+kantis:
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fero varmiĝas,
+      Brako leviĝas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fer' malmoliĝas,
+      Kor' kuraĝiĝas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+Sinjoro leganto, vi vidas, ĉu ne, ke la juna soldato plenumis sian
+promeson?
+
+
+PIEDNOTOJ:
+
+[4] _Westmal_, vilaĝo, kiu kuŝas je kvar horoj da piediro
+malproksime de Antverpeno, sur la granda vojo al Turnhout, meze de
+l' erikejo.
+
+[5] _Fajrolaboristo_ estas tiu, kiu, dum la forĝado,
+turnas la feron per la prenilo kaj tiel gvidas la laboron.
+
+[6] Laŭ popola plimallongigo: Driessens, kies domo estas
+bruldetruita. (_Noto de la tradukintino_).
+
+[7] _Erikbuloj_ estas buloj de mallonga eriko, kiujn sur la
+tuta erikeja ebenaĵo oni forigas per fosilo de la supro de la tero.
+Tiuj erikbuloj estas bruligataj kiel torfo kaj disĵetas en la aeron
+specialan odoron, kiu dum favora vetero antaŭflarigas la erikejon
+je mirige granda interspaco. Tiu kiu iafoje loĝis dum kelka tempo
+en Kempenlando, povas resti dum dudek aŭ pliaj jaroj de ĝi
+malproksimigita, li tamen rememoros la impreson pri l' odoro de la
+erikfajroj.
+
+[8] Vilaĝo en Kempenlando, al kiu oni sendas la
+frenezulojn por esti flegataj.
+
+[9] Oni nomas _Kempenlando_ la vastan erikejan landon, kiu
+formas la nordan parton de Belgujo.
+
+[10] Multaj maljunaj malaltrangaj personoj faras sian
+ŝparkaseton en ŝtrumpo, kiu kutime estas kaŝita sub la tegmentaj
+tegoloj.
+
+[11] Arĝenta monero de dekses kaj duona soldoj.
+
+
+Kun la permeso de la eldonistoj J. Lebègue & Cie, Bruselo,
+
+  esperantigis
+  M. P.
+
+Februaro 1912a.
+
+
+  Presejo DE VOS & van der GROEN
+  ANTWERPEN.
+  1912.
+
+
+
+Noto de la tekstpreparinto:
+
+Mi korektis kelkajn mispresaĵojn de la originala libro.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Rikke-tikke-tak, by Hendrik Conscience
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK RIKKE-TIKKE-TAK ***
+
+***** This file should be named 35917-0.txt or 35917-0.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/3/5/9/1/35917/
+
+Produced by Andrew Sly, David Starner, and the Online
+Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net.
+Thanks to the Esperanto-Fondajho Cesar Vanbiervliet for
+providing the original book.
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/35917-0.zip b/35917-0.zip
new file mode 100644
index 0000000..5473ff4
--- /dev/null
+++ b/35917-0.zip
diff --git a/35917-8.txt b/35917-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..9a6ee2b
--- /dev/null
+++ b/35917-8.txt
@@ -0,0 +1,3068 @@
+The Project Gutenberg EBook of Rikke-tikke-tak, by Hendrik Conscience
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Rikke-tikke-tak
+
+Author: Hendrik Conscience
+
+Translator: Maria Posenaer
+
+Release Date: April 20, 2011 [EBook #35917]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK RIKKE-TIKKE-TAK ***
+
+
+
+
+Produced by Andrew Sly, David Starner, and the Online
+Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net.
+Thanks to the Esperanto-Fondajho Cesar Vanbiervliet for
+providing the original book.
+
+
+
+
+
+
+
+RIKKE-TIKKE-TAK
+
+HENDRIK CONSCIENCE
+
+
+  el la Flandra lingvo
+  esperantigis
+  MARIA POSENAER.
+
+  Rekomendita de la
+  INTERNACIA UNUIGHO DE ESPERANTAJ
+  VERKISTOJ.
+
+1912
+
+
+
+Tiu chi libro estas havebla che la tradukintino:
+
+Kroonstraat, 45, Borgerhout-Antwerpen
+
+  (Belgujo)
+
+Prezo: Fr. 2.00 (Sm. 0.800)
+
+
+
+
+Antauparolo.
+
+
+Kiam, antau kelkaj monatoj, aperis en la lokaj jhurnaloj la unuaj
+artikoletoj aludantaj la centan datrevenon de la naskigho de
+Conscience, mi sentis min tre felicha esti Esperantistino, kaj tuj
+mi faris projekton: Mi ankau, lau mia maniero, lau mia povo,
+honoros la plej grandan el niaj Flandraj romanverkistoj; mi
+resonigos lian gloran nomon tra la tuta mondo, tradukante,
+Esperanten, unu el liaj verkoj.
+
+Mia elekto ne dauris longatempe. Al la festorganizontoj mi lasas la
+zorgon, rememorigi per brila procesio liajn historiajn romanojn,
+tiujn romanojn en kiuj la Flandraj herooj ghis morto bataladas por
+la akiro au la konservo de siaj plej sanktaj rajtoj. Kaj kiel ajn
+granda estas mia admiro por �la Leono de Flandro�, �Jakobo de
+Artevelde�, �la Kerloj de Flandro� kaj aliaj epopeoj, mi preferis
+kunvivi kun Conscience pli pacajn okazajhojn, kies scenejo estas la
+erikejo, lia amata Antverpena erikejo. La charma �Rikke-tikke-tak�
+plene nin forportas en tiun regionon, kiun Conscience tiel volonte
+kaj amplene prikantis.
+
+                *       *       *       *       *
+
+La glora autoro de tiu rava verketo kaj de pli ol cent aliaj
+romanoj, preskau chiuj egale belaj kaj kortushaj, naskighis en
+Antverpeno la 3an de Decembro 1812a, en la popola havenkvartalo[1].
+Lia patro, Pierre Conscience, estis Franco el Besan�on, kaj servadis
+en la imperiestra shiparo. Trifoje li estis kaptita de la Angloj;
+fine li akiris sian liberecon, kaj enloghighis en Antverpeno, kie
+li funkciis kiel subinspektoro de la imperiestraj konstruejoj. Li
+edzighis kun Flandra virino; ilia unua infano estis Hendrik Conscience.
+
+Malforta, malsaneta estajho estis la knabeto. La familia kuracisto
+antaudiris ke li pene vivos ghis la sepa jaro; sed se li atingos
+tiun dangheran aghlimon, li certe plifortighos. Kaj efektive, ghis
+la agho de sep jaroj, la infano restis terure malforta. Li ne
+kapablis marshi, ech ne per helpo de lambastonoj. Apud la fenestro,
+kushante sur tablo au sidante en alta kusensegho, li pasigis la
+longajn tagojn de sia mizera vivo, dum li vidis la petolajhojn kiujn
+faris sur la strato liaj gajaj samaghuloj.
+
+Du jarojn post la naskigho de Hendrik, dua filo eniris la vivon;
+tute male je la unua, li estis tre forta kaj sana. La patrino plene
+sin dedichis al la kompatinda malsanulo; shi rakontis al li mirigajn
+rakontojn, kiuj aperigis, antau la okuloj de la knabeto, la
+felichan mondon de la angheloj, al kiu li ankau deziris alflugi.
+Kaj la patro, siavice, rakontis impresigajn aventurojn el la
+marmilito.
+
+Intertempe la Napoleona potenco falis, kaj Pierre Conscience,
+senigita je sia funkcio, devis serchi aliajn vivrimedojn. Lia edzino
+starigis spicovendejon, dum li mem achetis difektitajn shipojn, kies
+restajhojn, post malkonstruo, li revendis. Krom tio, li faris
+komercon de malnovaj libroj.
+
+La juna Hendrik trovis baldau plej grandan ghuadon en tiuj
+forlasitaj volumoj, amasigitaj en la subtegmentejo. Komence li nur
+rigardis la bildojn, sed post kiam lia patro lin instruis legi, lia
+spirito des pli vastighis ju pli lia korpo estis malforta. Avide li
+tralegadis tiujn forigitajn literaturajhojn, kiuj, kune kun la
+edukado de lia patrino, naskis en la intelekto de la knabeto tiun
+imagon, tiun fantazion, kiu igas liajn verkojn tiel charmaj.
+
+De post la sepa jaro la knabo plifortighis kaj kun sia frato
+vizitadis la lernejon, kie li faris mirindajn progresojn. Je tiu
+tempo mortis la kara patrino.
+
+La patro lasis grandparte al la Naturo la zorgon korpe kaj spirite
+eduki la infanojn. Ili partoprenis lauplache la ludojn de la
+najbaraj knaboj. Vespere tiuj chi kunighis antau la domo de
+Conscience. Sur la sojlo, meze de siaj kunuloj, la antaudestinita
+infano ekzercis sian imagforton per la rakontado de longaj lokaj
+historioj, kiuj kvazau ensorchis liajn auskultantojn. Kaj chiutage
+la rakontoj plilongighis per novaj, de la rakontanto elpensitaj
+okazajhoj.
+
+Ankau la teatra arto allogis la junan Conscience; dum du jaroj li
+estis fidela vizitanto de tiuj subteraj marionetludejoj, nomitaj
+�Keloj de l' Pulchineloj�, en kiuj, po du cendoj[2], oni povis ghui
+chiujn impresojn de teatra prezentado.
+
+Conscience estis dekjara kiam lia patro decidis transloghighi en la
+kamparon; ekster la tiamaj Antverpenaj remparoj, che izola loko
+nomita la �Verda Angulo�, li konstruis, per ruboj de shipoj, tute
+simplan lignan dometon. En tiu silenta kaj ripoziga rifughejo, for
+de la urbaj bruoj, la estonta romanverkisto pasigis kelkajn el siaj
+plej belaj jaroj. Tie efektive naskighis en li tiu varma amo al la
+naturo kiu tiel forte montrighas en chiuj liaj verkoj. Pli ol iam
+forlasite al si mem, la knabo estis profunde impresata de la beleco
+de la kamparo, de la melankolia charmo de la Flandraj ebenajhoj.
+Ravate li pasigis la tagojn, observante la vivon de l' bestetoj kaj
+kreskajhoj; chiu mateno alportis al li novan kauzon de admiro: la
+levigho de la suno, la aromricha aero, la fresha roso, la vekigho de
+la birdoj, la kresko de l' burghonoj, la apero de l' folioj, la
+malfermigho de l' florkronoj, la zumado de l' insektoj kaj la
+murmurado de la ventoj; chiuj tiuj impresoj igis Conscience la
+delikata poeto, la paca revulo kaj sincera kredulo, kiu, en sia
+sentema kaj pura animo malfermita al chiuj noblaj sentoj, kreos ian
+tagon tiom da charmaj kamparaj rakontoj.
+
+                *       *       *       *       *
+
+Tri jaroj preterpasis en tiu shajna indiferenteco, kiu tamen tiel
+ege influos la estontecon. Tiam la patro de Conscience reedzighis,
+li vendis la dometon de la Verda Angulo, kaj la tuta familio
+transloghighis al Borgerhout. Infanoj naskighis tiel multnombraj
+ke, malgrau la shparemo de la nova edzino, la laboro de la
+eksmaristo ne plu sufichis por ilin nutri; kaj la malplej junaj
+filoj devis elekti profesion. Hendrik, la malfortulo, la klerulo,
+farighos instruisto, kaj lia pli forta frato, charpentisto.
+
+En tiu tempo ekzistis en Borgerhout iu lernejo, kies direktoro estis
+lerta pedagogo. De li, la juna Hendrik ricevis chiujn necesajn
+konojn, kaj baldau farighis lia helpanto. La direktoro, rimarkinte
+lian neordinaran emon, instruis al li la anglan lingvon. Poste
+Conscience eniris alian instruejon, en Antverpeno, samtempe kiel
+lernanto kaj instruanto, kaj fine, kiel subinstruisto, la tiame tre
+konatan kolegion de S-ro Delin, nur vizitatan de la nobelaj kaj
+richaj knaboj. Multe suferis la juna instruisto pro sia modesta
+ekstermoda vestmaniero. Lia patro pri tiu punkto ne estis milda;
+hejme devis ja manghi la multnombraj gefratetoj.
+
+En tiu instruejo funkciis ankorau Conscience, kiam lin atingis la
+memorindaj okazintajhoj de la jaro 1830a, en kiuj li tuj ageme
+partoprenis. Je la unuaj pafoj, li forlasis sian profesorseghon, kaj
+kuris al la liberigo de la patrujo. En sia verko �la Revolucio de
+1830a�, li rememorigas inter aliaj faktoj chiujn okazajhojn de sia
+militista vivo. Multaj el ili estas malgajaj. En la batalo de
+Loveno[3] li estis vundita.
+
+Dum la migradoj de la juna soldato tra Kempenlando, li konatighis
+kun la Flandraj kamparanoj, li pristudis iliajn morojn, kaj
+malkovris, sub la maldelikata suprajho, la noblecon de ilia
+karaktero. Li kunvivis ilian vivon, kaj vespere, che la familia
+tablo, li charmis ilin per sia rakonttalento. Tiu vivado en
+Kempenlando dum lia militservado decidige influos lian estontan
+verkadon.
+
+Dum forpermeso por viziti siajn gepatrojn, li konatighis kun S-ro
+Jan Delaet, kiu al li konigis la literaturon. Ankau Conscience
+volis fari versojn. Reirinte al sia regimento, li, en chiuj liberaj
+momentoj, sin tute dedichis al verkado; li estis la �poeto� inter la
+soldatoj, kaj lia patro kun granda bedauro kaj timo pri l'
+estonteco, eksciis tiun inklinon. Conscience, en tiu tempo,
+versfaris ankorau franclingve, sed tiuj estis nur esploroj sur
+necerta kampo.
+
+                *       *       *       *       *
+
+En 1836a, Conscience povis fine reiri en la civilan vivon. La
+infano nun estis viro, kiun sperto igis forta je korpo kaj spirito.
+Li revenis Antverpenon, en la gepatran domon, kaj vizitis
+seninterrompe la tiamajn junajn pentristojn kaj verkistojn. Li
+amikighis kun Theodoor Van Rijswijck, la Antverpena popola poeto;
+tiu chi incitis lin alighi al la artamanta klubo �Olijftak�, kiu
+tiam reprezentis la Flandran skolon en ghia plej nobla celado. Ghiaj
+anoj entuziasme klopodis por la renovigho de Flandro kaj la
+revivigho de nia tiam tiel subpremata gepatra lingvo. Sed por
+farighi ano de tiu societo, la kandidato devis prezenti provajhon.
+Je tiu tempo Conscience estis trovinta malnovan kronikon, priskribon
+de la Nederlandoj, de la Firenzano Guicciardini. Kaj li deziris
+verki skizon pri la disrompado de sanktfiguroj en Antverpeno, en
+1566a. Li komencis franclingve, sed li ne estis kontenta pri sia
+laboro. Senkuraghigite, li forjhetis sian skizon, kiam, preskau
+nekonscie, li skribis la vortojn: �Het was in den jare 1566, ...�
+(Estis en la jaro 1566a). Kaj subite lia plumo kuris sur la papero,
+la frazoj sekvis la frazojn, dekkvin paghoj plenighis. Ili estis la
+antauludo de lia unua verko �Het Wonderjaar� (la Jaro de l'
+Mirindajhoj).
+
+La legado de tiu unua chapitro naskis grandan entuziasmon che la
+klubanoj. Kaj sammaniere, chapitro post chapitro, la malgranda provo
+farighis fama historia romano. Dank' al la helpo de malavaraj
+amikoj, ghi povis esti presata (1837a).
+
+Sed intertempe la juna verkisto devis vivi. Lia patro, kiel Franco,
+bedaure estis observinta lian eniron en la Flandran literaturmovadon.
+�Mia patro forgesis,� diris Conscience mem, �ke mia patrino estis
+Flandranino, ke mi estis edukita flandre kaj kreskis inter
+Flandranoj en la Flandra lando. Li tiel ofte kaj akre al mi
+riprochis mian personan inklinon, ke mi fine forlasis la gepatran
+domon kaj enloghighis en gastejo. Tiam, senigite je chiuj vivrimedoj,
+mi danke akceptis oficeton che la provinca administracio. Tage mi
+kunmetis ciferojn, kaj nokte mi verkis novajn librojn.�
+
+Kaj efektive, la sukceso de �la Jaro de l' Mirindajhoj� lin estis
+incitinta verki duan volumon, �Fantazio� (prozajhoj kaj versajhoj),
+kaj tuj poste la faman �Leono de Flandro�, lian chefverkon.
+
+Tie chi mankas al ni la loko por, pashon post pasho, sekvi
+Conscience kiel homon kaj verkiston. Ni diru nur ke komence li
+renkontis multajn malfacilajhojn en la batalo por la vivo. Premita
+de mizero, li ech dubis pri sia talento, kaj farighis ghardenisto
+che sia amiko, la tiam tre konata kulturisto Van Geert. Sed
+ghardenisto li ne restos, almenau ne en la kulturejo de Van Geert.
+Li kreskigos florojn, belajn florojn literaturajn, en la ghardeno de
+la malfelicha Flandro!
+
+Post belega funebra parolado, de li farita, flandralingve, che la
+tombo de la Direktoro de l' Akademio de Belartoj, Conscience estis
+komisiita de la Registaro por verki Historion de Belgujo. Je la sama
+tempo li farighis registristo che la Akademio; dum dekkvar jaroj li
+okupadis tiun funkcion.
+
+En la jaro 1857a, Conscience transloghighis al Kortrijk (Okcidenta
+Flandro, apud la Franca landlimo), kaj funkciis tie dum dek jaroj,
+kiel distrikta komisario. Malbona vento estis blovinta el la Sudo;
+senditoj de Napoleono IIIa propagandis che la limloghantoj por
+aligho al Francujo. Tial la Ministro pri Internaj Aferoj sendis en
+tiun regionon la patrujaman Conscience, la konvinkitan Flandranon,
+kies popolaj rakontoj devos pli ol chio alligi la loghantojn al ilia
+patra tero.
+
+En 1868a, Conscience estis nomata konservisto de la Reghaj Muzeoj
+de Belartoj, en Bruselo. Antaue oni estis lin nominta profesoro pri
+Flandra literaturo che la Universitato en Gent, sed Conscience estis
+rifuzinta tiun altan profesion, char li timis, ke la okupado de la
+romanverkisto malutilos al tiu de la profesoro.
+
+                *       *       *       *       *
+
+Pri la verkaro de Conscience, ni ripetos kelkajn vortojn diritajn de
+la autoro mem:
+
+�Mi volis igi chiujn miajn librojn legataj de la popolo. Verkante,
+mi chiam prenis kiel provilon la intelekton kaj la edukadon de la
+simplaj homoj. Mi nenion skribis, kion la popolo ne povis kompreni.
+Chiam mi evitis flati la pasiojn kaj plibeligi la malvirtojn, por
+prezenti malbonajn agojn kiel plachajn kaj allogajn.�
+
+Kaj efektive la popolo legis la librojn de Conscience, kaj ghi amis
+la verkiston kaj la homon kiu donis al ghi tiun noblan ghuadon.
+Neniu autoro spertis saman popularecon. En la plej malgrandaj
+vilaghoj de Kempenlando, de Flandro au Brabanto, chie kie aperis
+Conscience dum siaj multnombraj esplorvagadoj, chie li tuj estis
+rekonata kaj aklamata, kaj oni citas multajn anekdotojn pri tiuj
+improvizitaj elmontroj.
+
+Liaj simplaj rakontoj charmis ne nur la Flandrajn gelegantojn. La
+plimulto el ili estis sinsekve germanen, anglen, italen kaj francen
+tradukataj. Kiam aperis la centa libro de Conscience, en 1881a,
+grandaj festoj estis organizitaj en Bruselo; el chiuj partoj de la
+lando alvenis societoj por honori Lin kiu igis sian popolon legi.
+Kaj la urbo Antverpeno sciigis ke ghi starigos lian statuon. Du
+jarojn poste, la bildo estis inaugurata, dum, en Bruselo, la granda
+homo, morte malsana, kushis sur sia lito.
+
+Antau ol turni tiun finan paghon el la vivo de Conscience, ni diru
+ankorau kelkajn vortojn pri lia familio. En 1842a li estis
+edzighinta kun la Antverpenanino Maria Peinen. Sinjorino Conscience
+diris ofte pri sia edzo: �Li estas la plej bona el la homoj. Neniam
+mi audis de li malafablan vorton.� Du filoj kaj unu filino
+naskighis, la tuta ghojo de la gepatroj. Kaj terura sortfrapo
+forrabis samtempe la du knabojn. Tifusa epidemio regis en la
+chefurbo. La pli juna filo malsanighis. Kaj la alia, dudeksepjara,
+lau la konsilo de la patro forlasis Bruselon por eviti la infekton.
+Sed baldau alvenis telegramo: �Venu baldau, Hildevert estas
+mortanta.� Kaj la malfelicha patro alvenis nur por fermi la okulojn
+de sia filo. Alia telegramo lin revokis Bruselon. Du tagojn poste,
+la dekdujara Hendrik ankau estis mortinta.
+
+Post tiu kruela frapo, la granda verkisto restis kvazau neniigita.
+Lia famo, lia gloro, al kiu ili ankorau utilus! Kaj chiujn
+memorajhojn, manuskriptojn, admiresprimojn de eminentuloj el la tuta
+mondo, li pro malespero forbruligis.
+
+Lia filino, Maria, edzinighis kun la konata Flandra poeto Antheunis,
+kaj iliaj charmaj gefiloj plibeligis la lastajn jarojn de la avo.
+
+Ili chirkauis lian mortliton, kiam, la 10an de Septembro 1883a,
+la granda geniulo elspiris la lastan spiron.
+
+La urbestraro de Antverpeno lin enterigis kvazau princon. Imponanta
+monumento staras sur la tombo de la granda homo, sed pli grandan
+monumenton li havas en la memoro de la Flandra popolo, kiu dankas al
+li la rehonorigon de sia lingvo kaj la realtighon de Flandro.
+
+                *       *       *       *       *
+
+Kaj nun, cent jaroj preterpasis de post la naskigho de la malsaneta
+infano en la Pompstraat, tiu infano kiu farighis unu el la plej
+famaj inter la Antverpenanoj. Kaj Antverpeno lin prifestos. Brila
+procesio traveturos la chefajn stratojn de la urbo. Chiu charo
+reprezentos ian karakterizan paghon el liaj verkoj. Lia tuta verkaro
+estos lukse eldonita. Kantato resonigos per dolchaj sonoj lian
+memoron. Povu ankau chi tiu tradukajho de unu el liaj plej belaj
+idiliaj rakontoj porti ghis malproksime, tra la tuta Esperantista
+mondo, la gloran nomon de nia kara Conscience!
+
+  Marto 1912a.
+  M. P.
+
+
+PIEDNOTOJ:
+
+[1] Chiujn detalojn pri la vivo de la granda verkisto mi
+cherpis el la libroj: �Hendrik Conscience�, de George Eeckhoud,
+flandren tradukita de W. D. Leen, kaj �Het leven van Hendrik
+Conscience aan het volk verteld� (La vivo de Hendrik Conscience
+rakontata al la popolo), de A. Hans.
+
+[2] fr. 0.04 = Sm. 0.016.
+
+[3] Leuven--Louvain.
+
+
+
+
+Rikke-Tikke-Tak
+
+
+
+
+I.
+
+
+Ne estas antau longe kiam mi vizitis la farmbienon, en kiu
+komencighas la rakonto de Rikke-tikke-tak; ghi staras ankorau inter
+Desschel kaj Milgem, je dekduo da mejloj orienten de Antverpeno, kaj
+estas enloghata de terkulturistoj, kiuj apenau memoras la nomon de
+Jan Daelmans.
+
+Kiel ajn pentrinda estas tiu domo, ghi tamen prezentas nenion
+rimarkindan: sempervivoj kaj muskoj verdigas ghiajn bruletigitajn
+tegmentojn; ghiaj elpecetighintaj muroj sin kashas malantau
+karesanta foliajho; porkoj saltetas apud la sterkamaso inter
+kokbirdoj kaj kolomboj, kaj pli malproksime, en la bovejo, oni vidas
+tri brilpurajn bovinojn kiuj machadas molajn trifoliojn...
+
+Sed plej belaj apud la izolita farmdomo estas la nemezurebla
+erikejo kiu etendighas laulonge de ghia fasado ghis malproksime
+trans la horizonto; la rivereto, kiu malantau ghia florghardeno
+alrapidas al la marchherbejoj,--kaj la verdaj aleetoj de alnoj kaj
+salikoj, kiuj akompanas la fluon de l' arghentsimila erikejvejno;
+ankau la senlima blua chielo, la mistera zumetado de la griloj kaj
+la amema kantsonorado de l' birdoj, kiuj elektis tiun izolitan
+farmejon kiel patrujon kaj ripozejon.
+
+                *       *       *       *       *
+
+Okazis dum frua mateno de la jaro 1807a; la sundisko ne jam
+levighis super la erikeja ebenajho, kaj apenau oni audis jen kaj
+jen birdon ekkantantan la antauludon de la belega matenkanto de l'
+naturo. Ankau en la interna chambro de l' farmejo regis ankorau
+profunda noktsilento; nur fajreto brulis kraketante en la vasta
+fajrejo; la horlogho daurigis sian senripozan tiktakon, kaj pli
+malproksime en duonombra angulo, bruetis la unutona ronkado de
+shpinrado.
+
+Apud tiu shpinilo trovighis knabino kun stranga eksterajho. Lau sia
+vizagho, shi shajnis proksimume deksesjara; shia vestajho estis ne
+senmakula, ech plighustadire senzorga; sed la esprimo de shia pura
+vizagho havis ion fremdan, ion noblan, kiu kaptis la atenton de l'
+observanto kaj neeviteble, per movo de kompato, lin altiris al la
+knabino. Bela oni ne povis shin nomi; shi estis ja pala kiel
+travidebla marmoro, kaj shiaj gagatnigraj okuloj,--kiam de sub la
+longaj okulharoj ili jhetis fajrersimilan rigardon,--shajnis
+maldolchaj kaj malagrablaj. Sed venis ankau momentoj, dum kiuj shi,
+kvazau frenezulino, lasis malrapide kaj submetighe vagadi la
+malviglan pupilon;--dum kiuj shia vizagho kovrighis per gaja rideto,
+kvazau en shia koro parolis vocho ghojiga;--kaj tiam, tiam shi
+estis bela kiel alabastra bildo de l' velkanta floro, kiu malfermas
+ankorau sian kalikon por la suno, kvankam la vermo jam tramordetis
+ghian radikon.
+
+De antau unu horo shi sidis tie antau la shpinrado, kvazau shi
+estis parto de la ilo, tiel neatente shi shovis la linon inter siaj
+fingroj: profunda revado shin estis chirkauinta en nubo; la materia
+mondo estis por shi malaperinta kaj nun chiela ghojo brilis sur shia
+vizagho.
+
+Kia ghojiga penso suprenighis tiam el shia koro ghis shia ridanta
+vizagho? Shi mem ne sciis.--Vidu, shi malfermas sian belan bushon:
+shi kantas! Rava devas esti tiu kanto, se ghi esprimas shian
+emocion; shia vocho estas dolcha kaj preskau neaudebla kiel la
+malproksima sono de arghenta trinkpokalo; sed fremda kaj stranga
+estas shia saltetanta kantajho,--shi kantas:
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fero varmighas,
+      Brako levighas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+Kaj tiam shi denove enighas en sian misteran meditadon.
+
+Dum la junulino, kun klinita kapo, tie sidis antau la shpinilo, kaj
+en memforgeso shajnis enprofundighinta, maljuna virino venis de la
+shtuparo en la chambron. Lau la mastra rigardo kiun shi direktis al
+la estingita fajro kaj al la knabino, shi povis esti neniu alia ol
+la farmmastrino. Shia okulo tuj flamis pro kolero, kaj, irante al la
+revanta knabino, shi donis al shi tiel fortan vangofrapon, ke la
+surprizita revantino preskau falis de sia segho.
+
+�Kio!� kriis la farmistino. �Vi mallaboremulino! Ekbruligu la
+fajron! Rapide, au mi prenos bastonon por veki vin, mallaborema
+kreajho!�
+
+La junulino starighis kaj iris al la fajro, por plenumi la brutan
+ordonon de la farmestrino; shi kredeble estis alkutimigita de longe
+je tia kruela agmaniero, char shia marmorsimila vizagho atestis nek
+doloron, nek suferon; nur sur unu el shiaj vangoj ardis rugha
+makulo, kiu sufiche montris ke la ricevita frapo shin estis dolore
+kontuzinta.
+
+Tuj kiam la farmmastrino vidis la fajron flamantan sub la kaldrono,
+shi iris al la shtuparo kaj kriis kiel eble plej laute:
+
+�Levighu, vi mallaboremuloj! au mi venos por malsuprenirigi vin,
+dormuloj! Nu, Trien, Barbel, Jan! levighu, estas la kvara!�
+
+Malmultajn minutojn poste la vokitoj venis malsupren. Koncerne la du
+knabinojn, ili estis la filinoj de la mastrino kaj eble estis iom
+malpli ol dudekjaraj; cetere, same kiel la plimulto el la
+kamparaninoj, ili estis vastkorpaj kaj fortikaj, sen ia distingigho.
+
+La knabo, kiun lia patrino estis nominta Jan, ne havis pli ol deksep
+jarojn. Lia vizagho havis trajtojn maldelikatajn, sed estis regula
+kaj vira; liaj esplorantaj rigardoj kaj movighema vizagho atestis,
+ke, kvankam la naturo ne donacis al li grandan inteligentecon, li
+estis tamen bela kaj vigla knabo. Liaj bluaj okuloj kaj longaj
+blondaj haroj metis sur liajn vizaghtrajtojn stampon de boneco kaj
+de dolchaj sentoj, kiuj efektive kushis en lia koro.
+
+Li sola iris al la knabino, kiu staris apud la fajro, kaj diris al
+shi per mallauta vocho:
+
+�Bonan matenon, Lena!�
+
+Al tio vocho ankorau pli mallauta respondis:
+
+�Bonan matenon, Jan. Mi dankas vin.�
+
+Antau ol chiu en la farmejo iris al sia laboro, la kafo estis
+metata sur la tablon, kaj la farmmastrino detranchis por chiuj
+iliajn buterpanojn. La juna Lena ricevis kiel sian porcion pecon da
+pano, kiu ne estus suficha por satigi infanon. Tamen, shi ne shajnis
+tion rimarki, kaj ech shiaj okuloj ne plendis pri la krueleco de la
+mastrino. Jan rigardis Lena kun profunda kompato; kaj kiam li
+rimarkis ke la pano de la knabino estis preskau tute manghita, li
+anstataumetis parton de sia pano, chiufoje kiam lia patrino estis
+deturninta la okulojn.
+
+Post la matenmangho Jan eliris el la domo kun siaj fratinoj por
+komenci la chiutagan laboron. Lena restis che la farmejo kun la
+mastrino, por stari kun shi apud la buterbarelo, dum la hundo turnos
+la radon.
+
+Tuj kiam la lakto estis vershita en la barelon kaj chio estis preta
+por la buterfarado, la mastrino eliris por irigi la hundon en la
+mashinon, sed trovis ghin mortinta en sia ejo. Tiam shia malbona
+furiozo ne plu havis limojn, shi enkuris kvazau frenezulino, frapis
+la malfelichan Lena sur la vizaghon, shin pushis en la chambron, kaj
+nur tiam kriis:
+
+�La hundo estas mortinta, vi knabinacho! Vi hierau ne donis al ghi
+nutrajhon; sed mi lernigos tion al vi. Chi tien!...�
+
+Kaj tiam shi rekomencis tre kruele frapi la silentantan junulinon,
+dum shi ekkriis:
+
+�Silentu ghis kiam vi krevos, obstina azenino! Chu vi parolos? Au
+mi disrompos al vi brakojn kaj krurojn!�
+
+�Mastrino,� diris Lena, kvazau indiferente, �mi hierau donis
+manghajhojn al la hundo. La telero staras ankorau plena antau ghia
+kagho.�
+
+�Kiel, la telero plena?� kriegis la farmmastrino. �Hipokritulino!
+Hodiau matene vi metis la nutrajhon en la teleron. Chu vi pensas ke
+mi ne konas viajn ruzojn? Sed vi pentos tion. Nun vi mem kuros en la
+butermashino. Antauen! kaj rapide al la rado!�
+
+Vershajne tia nova malbonago kauzis al Lena grandan timon, char shi
+ektremis en chiuj membroj, kaj staris meze de la chambro kun klinita
+kapo kaj pendantaj brakoj, kiel kondamnitino, kiu estas kondukota al
+la eshafodo. Tamen, shi ne diris unu vorton.
+
+La pacienca submetigho de la knabino ne plachis al la farmmastrino:
+pro sia subpremata furiozo shi tiris branchon el la branchfasko kiu
+kushis apud la fajrejo, ghin levis, kvazau shi per ghi volus frapi
+Lena sur la kapon, kaj ripetis sian ordonon:
+
+�Nu, rapide al la butermashino! Chu vi iras au ne?�
+
+Lena malrapide fleksighis sur ambau genuoj, petege etendis la
+manojn, direktis siajn nigrajn okulojn ploreme al sia persekutantino
+kaj diris:
+
+�Ho, kompatu min! Mi kuros en la mashino; sed, pro Dio, ne plu frapu
+min!�
+
+Je tiu momento, la pordo vivege malfermighis, kaj Jan rapide eniris
+en la chambron; li kuris al Lena, shin restarigis kaj diris kun
+subpremata kolero al sia patrino:
+
+�Ho, patrino, kiel vi kapablas esti tia? Estas chiam same: mi neniam
+povas iri al la kampo, ne audante vin alkriegi kaj insulti tiun
+malfelichan Lena kvazau beston. Se vi nepre volas shin mortigi,
+mortfrapu shin per unu frapo! Chu vi do ne vidas, ke shi estas
+malsana kaj ftizas?...�
+
+Je tiuj lastaj vortoj larmoj shprucis el la okuloj de la knabo, kaj
+li aldiris petante:
+
+�Ho, patrino, lasu shin trankvila! Se ne, mi diras tion al vi: kun
+la unuaj soldatoj, kiuj preterpasos, mi kuniros, kaj plu neniam vi
+revidos min!�
+
+�Mi diras ke shi kuros en la buterigilo! Tio lernigos al shi pereigi
+la hundon!� kriis la farmmastrino.
+
+�Kion vi diras, patrino?� kriis Jan kun timo kaj indigno. �Shi?
+Lena? kuri en la buterigilo! Ho, ho, patrino, tio estas troa.
+Rapide, diru al mi, chu vi forlasas tiun malbonan ideon,--rapide,
+rapide!�
+
+�Vidu lin tremantan, la frenuzulon!� diris la patrino moke ridante.
+�Kaj kion vi farus?�
+
+�Auskultu, patrino,� respondis Jan kun seriozo, kiu faris grandan
+impreson sur la farmmastrinon, �se Lena iras en la butermashino,
+tiam mi foriras de tie chi, ech se vi min ligus per katenoj....
+Kredu min, patrino, au mi tion jhuros per terura jhuro!�
+
+Nun la mastrino ankau tremis pro subpremita kolero; kauzis al shi
+frenezan furiozon, ke shi devis klinighi antau la minaco de sia
+filo. Li estis la sola viro en la farmejo, kaj havis jam sufiche da
+fortoj kaj sperto por plenumi en la terkulturo la taskon de sia
+mortinta patro. Lia foriro estus la ruinigho de la farmbieno.--Dum
+la mastrino klinigis la vizaghon de la junulino per siaj flamaj
+rigardoj, shi kriis:
+
+�Nu, ke shi tiam foriru el mia cheesto. Levighu, mallaboremulino!
+kun la blanka bovino al la vojrando--kaj ke mi ne plu vidu vin
+antau la kvara, au mi maldolche trafos vin!--Kaj vi, Jan, diru al
+Trien, ke shi venu por buterigi.�
+
+Lena eliris malrapide el la chambro por preni la bovinon el la
+stalo. Alveninte che la pordo, shi turnis la kapon kaj jhetis el
+siaj brilantaj nigraj okuloj malrapidan kaj malviglan rigardon al
+Jan, kvazau shi volis diri:
+
+�Dankon, dankon,--vi protektas mortantinon! Mi preghos por vi kiam
+mi estos alveninta en la chielo.�
+
+
+
+
+II.
+
+
+Jen marshas Lena kun la bovino por serchi laulonge de la rivereto
+la forgesitan herbon. Shi kondukas la beston per la shnuro kaj
+promenas malrapide antau ghi sur la vojeto. Alveninte che loko, kie
+la erikejo limtushas la malaltajn marchterojn, kaj estas samtempe
+ombrita de alnarbetoj kaj movighantaj juniperoj, Lena deflankighas
+kelkajn pashojn de la vojeto. Tie chi staras fago, kiu eble estis
+semita de birdo; char kiel ajn malproksimen oni povas vidi, oni ne
+plu renkontas foliajhon similan al ghia. Che la piedo de la alta
+fago, Lena eksidas teren; shi profunde klinas la kapon, senmove
+rigardas malsupren, ellasas la shnuron kaj refalas en sian kutiman
+revadon.
+
+Nun, en la libera aero, sub la nemezurebla chielo, shi desharghas
+sian koron de l' entenita malghojo; shia busho ne plendas, neniu
+sopiro eliras el shia brusto; sed mallauta fluo de brilantaj
+akvoperloj rulighas sur shiajn genuojn. Longe, tre longe dauras
+shia doloro; tamen, shiaj larmoj iom post iom malpliighas, kaj fine
+shi relevas la kapon. Shi direktas sian malsekan pupilon chielen kaj
+kantas, kvazau shi sendus preghon al Dio:
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fero varmighas,
+      Brako levighas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+Kion do povis en la busho de Lena signifi tiu mistera kaj stranga
+kanto? Vane oni pri tio demandus al shi klarigon; char shi mem estis
+nekonscia kial shiaj lipoj, sen shia scio, konstante ripetis la
+saltetantajn vortojn de la kanto. Shi ankau ne memoris ke iu estus
+iam antau shi kantinta la kanton, kaj ech kredis ke ghi, sen
+antaua kauzo, kun rimo kaj ritmo estis formighinta en la fundo de
+shia koro. Ghi nun estis parto de shia mistera estajho, kiel dua,
+nur por shi komprenebla vocho; kvankam la kanto nenion klaran
+esprimis al shia spirito, shi tamen amis ghin kiel richan fonton de
+konsolo kaj plidolchigo de sia sufero, kaj shi kutimis, en chiuj
+momentoj de ghojo au malghojo, ghin uzi kiel esprimon de siaj plej
+profundaj emocioj.
+
+Tiel potenca estis la kanto sur shian propran animstaton, ke shi,
+post kiam shi estis ghin diversfoje kaj kun pli kaj pli gaja tono
+ripetinta, shajnis tute forgesi ke shi estis destinita por perei kaj
+morti sub kruelaj agadoj. La sorcha Rikke-tikke-tak lumigis shian
+vizaghon per ripozo kaj paco; shi tiam malrapide levighis, kondukis
+la bovinon iom antauen al pli tauga vojrando, kaj trakuris la
+erikejon ghis sabla monteto, kiu iom pli malproksime altighis super
+la nemezurebla ebenajho.
+
+Sur la supro de tiu nuda sablomonto, estis enpremita la formo de
+sidanta homa korpo. Sendube Lena tre ofte vizitis tiun lokon; char
+shi nun ankau sidighis sur la teron kiu portis la premsignon de
+shia korpo. Kun antauenklinita kapo, kun la malstrechitaj brakoj
+sur la genuoj, shi direktis sian nigran pupilon al bluighanta punkto
+che la senlima horizonto.
+
+De tiu punkto, eble malproksima urbo, shajnis eliri vojo, kiu kun
+chiuspecaj kapricaj kurbighoj trazigzagis la erikejon kaj, flanke de
+la farmejo, perdighis en la marchherbejoj. Al la apenau videbla
+komenco de tiu vojo la okuloj de Lena estis senmove direktitaj; shi
+tie sidis kiel la orfino de l' fishkaptisto, kiu de la supro de la
+dunoj superrigardas la kvietan maretendajhon kaj kun timeganta koro
+atendas barkon kiu neniam plu revenos! Sed ne estis tute same por
+Lena; shi ankau atendis ion, sed ne sciis kiun nek kion shia koro
+deziras. Shi, vere, chiam rigardadis sur la vojon, kaj eble kushis
+en shi la sekreta espero, ke lau tiu vojo alvenos savonto; sed shi
+konis neniun en la mondo; centoj da vojaghantoj povus preterpasi, ne
+vekante shian atenton. Chu shi do estis freneza? Ho, tute
+ne,--kvankam la filinoj de la farmmastrino shin nomis la
+frenezulino.
+
+Pro senchesa doloro kaj sub la premegado de l' malbona akcepto, Lena
+estis al si kreinta vivmanieron por si mem. Shiaj nekomprenitaj agoj
+shajnis ja ofte porti la stampon de l' frenezeco; kaj tamen, pro tiu
+senchesa pripensado, shia spirito estis delikatighinta, kaj shia
+imago estis akirinta mirindan potencon. La sekretaj emocioj, kiuj
+suprenighis el shia brusto, neniel estis detruintaj shian jughadon;
+shi pripensis kaj meditis chion kio al shi okazis, sed la rezulto de
+shia pensado chiam en shi restis enfermita. Por kio utilis al shi
+inteligenteco kaj prudento? Chu shi ne estis destinita al certa
+konsumigho?
+
+La suno jam lumigis la okcidentan deklivon de l' sablomonteto; jam
+estis de longe posttagmezo, kaj Lena sidis ankorau tie, direktante
+sian fiksan rigardon al la bluighanta punkto. Shi malsatis kaj tion
+ja sentis; shiaj intestoj certe dolore sin sentigis... Sed shi
+restis sidanta.
+
+Je tiu momento juna kamparano penetris singarde tra la alnarbetaro,
+laulonge de l' rivereto; kelkfoje li deturnis la kapon al la
+farmejo, kvazau li timis ke oni vidos lin, kaj fine alvenis che la
+fago, kie la junulino estis vershinta siajn larmojn.
+
+Tiam, sin turnante al la sabloduno, li metis ambau siajn manojn al
+la busho, por doni al sia vocho difinitan kaj limigitan direkton,
+kaj kriis:
+
+�Lena! Lena!�
+
+La knabino levighis kaj alproksimighis kun malrapidaj pashoj al la
+juna kamparano, kiu per la fingro montris al shi, ke shi sidighu
+apud li. Tiam li prenis de sub sia kitelo tranchajhon da nigra pano
+kaj pecon da lardo, distranchis tiun chi lastan per sia tranchilo en
+pecetojn sur la panon, kaj, ghin prezentante al la junulino, li
+diris mallaute, dum li metis krucheton da biero kontrau
+juniperarbeton:
+
+�Lena, jen manghajho kaj trinkajho.�
+
+La junulino lin rigardis kun profunda dankeco kaj komencis efektive
+manghi la nutrajhon, dirante per mallauta vocho:
+
+�Jan, Dio vin rekompencos, char vi protektas min en mia mizera vivo.
+Dankon pro via dolcha amikeco.�
+
+Intertempe la brusto de la juna kamparano estis premita de doloro;
+li nenion diris, kaj rapida larmo fluis el liaj bluaj okuloj, ghis
+kiam Lena, finmanghinte, metis sian manon sur lian shultron kaj
+komencis kun li la jenan interparoladon:
+
+�Jan, mia bona amiko, ne chagrenighu pro mi. Viaj larmoj pli doloras
+min ol la frapoj de via patrino.�
+
+�Pardonu shin pro mi. Char se vi mortus ne preghinte por shi, ho,
+tiam post chi tiu vivo ne estus por shi chielo... Shi estas tamen
+mia patrino, Lena. Pardonu do al shi.�
+
+�Estas nenio por al shi pardoni, Jan; en mi ne estas malamo, ech ne
+memoro pri la sufero. Mi jam chion forgesis.�
+
+�Ne trompu min, Lena. Kiu povas forgesi tiajn malbonajn agadojn?�
+
+�Mi jam pli ol unu fojon diris tion al vi, kaj vi ne komprenas min,
+char mi mem ne komprenas kiamaniere mi vivas. Dum oni man- kaj
+piedfrapas min, mia korpo sentas ja doloron, sed mia spirito restas
+libera, kaj ghi daurigas revadi pri io duba kaj nekonata, kio
+preterflugas antau miaj okuloj, kaj karesas min. Tiuj revoj estas
+la nutrajho de mia animo;--per ili mi chion forgesas: ili parolas al
+mi pri alia, pli bona vivo kaj kredigas al mi, ke mi ne chiam restos
+orfino. Chu Dio en la chielo farighos mia patro, au chu mi revidos
+mian patrinon, antau ol morti? Mi ne scias!�
+
+�Viaj gepatroj estas mortintaj, Lena. Mia patrino ofte diris tion
+al mi. Sed pro tio ne estu malgaja: vidu miajn brakojn, kiel fortaj
+ili jam estas! Ankorau kelkajn jarojn, kaj mi estos viro. Ho, vivu
+ghis tiu tempo, Lena! Mi laboros por vi de l' mateno ghis la
+vespero, ech se mi eterne devus esti via servisto.�
+
+�Mia servisto, vi!... Tio ne okazos, Jan. Rigardu mian vizaghon, kaj
+diru, kion vi vidas en miaj travideblaj vangoj?�
+
+La juna kamparano metis ambau manojn antau sian kapon, kaj diris
+enbushe kun dolora ekghemo:
+
+�La morton, la morton!�
+
+Longa silento regis nun sub la tremetantaj juniperoj, ghis kiam Jan,
+prenante la manon de Lena, shin jene alparolis:
+
+�Lena, vi neniam konis viajn mortintajn gepatrojn; de via infaneco
+vi estis edukata de mia patrino, kaj vi travivis pli da sufero kaj
+doloro, ol dek homoj povus elporti. Se tio daurus, vi mortus, mi
+tion konfesas kun plorantaj okuloj; sed se de nun oni lasus vin
+trankvila kaj bone agus al vi, chu vi ne daurigus vivi?�
+
+�Daurigi vivi?� ripetis Lena, �kiu konas la horon de sia morto? Mi
+komprenas kion vi volas fari.--Kial pro mi eksciti vian patrinon kaj
+altiri sur vin shian malamon?�
+
+�Kial!� kriis Jan kun duonkolera esprimo. �Kial? Ho, mi nescias;
+sed, kredu min: se vi havas fiksan ideon, revon, kiu tute plenigas
+vin, mi ankau havas ideon, kiu chiam akompanas min, che la plej
+peniga laboro same kiel dum la plej profunda dormado. Tiu ideo,
+estas ke mi devas kompensi por vi la malbonajhojn kiujn faris al vi
+mia patrino. Ho, Lena, mi ne parolas tiel bele kaj konvinke kiel vi;
+sed, pro Dio, ne dubu pri tio: de post la tago de via morto Jan ne
+plu laboros, kaj baldau, en la tombejo, li kushos sub la tero apud
+vi! Kaj se vi demandus min kial, mi ne povus doni al vi klarigon.
+Sub mia kitelo batas koro kiu sentas chi tion: vi estas malfelicha
+orfino,--tio al mi sufichas. Daurigu do vivi, Lena, ghis kiam mi
+estos plenkreska kaj plenagha; tiam mia laboro...�
+
+�Hejmen kun la bovino!� subite kriis de malproksime minacanta vocho.
+
+Jan levighis, rigardis petegante en la okulojn de Lena kaj malaperis
+inter la alnarbetaro, dum li dolche diris:
+
+�Mi tuj venos al la farmejo. Iru kviete, shi ne frapos vin!�
+
+Lena prenis la bovinshnuron en la manon kaj enpashis malrapide la
+vojeton al la farmejo.
+
+
+
+
+III.
+
+
+En la vilagho Westmal[4] staris malgranda forghejo, en kiu kvar
+viroj, la mastro kaj tri laboristoj, sin okupis pri diversaj
+forghlaboroj. Tiom kiom ebligis la bruo de l' fajliloj kaj marteloj,
+oni tie parolis pri l' imperiestro Napoleono kaj pri liaj grandaj
+agoj. Unu el la helpantoj, al kiu mankis du fingroj de la maldekstra
+mano, jhus komencis gravan rakonton el la milito de Italujo, kiam
+subite du rajdantoj haltis antau la forghejo, kaj unu el ili kriis
+al la forghistoj:
+
+�Chi tien, amikoj! oni hufnajlu mian chevalon!�
+
+La laboristoj rigardis scivole la du fremdulojn, kiuj nun desaltis
+de siaj chevaloj. Oni facile povis rimarki ke ambau estis
+militistoj, char unu el ili havis profundan cikatron tra sia vizagho
+kaj portis rughan rubandon sur sia vesto; la alia, kvankam ankau
+vestita per richaj burghaj vestajhoj, shajnis submetita al li kaj
+prenis la bridon de lia chevalo, kun la demando:
+
+�Che kiu piedo, kolonelo?�
+
+�Antaue, maldekstre, leutenanto!� estis la simpla respondo.
+
+Dum unu el la helpantoj prenis la chevalon kaj ghin kondukis en la
+hufstalon, la kolonelo eniris la forghejon, ghin atente
+chirkaurigardis kaj prenis lauvice diversajn laborilojn en la
+manon, kvazau li provis rekoni kelkajn da ili. Kaj efektive li
+baldau trovis kion li serchis: per unu mano li tenis nun pezan
+prenilon kaj per la alia martelon, kaj rigardis tiujn ilojn kun
+nekomprenebla rideto, kiu tiel mirigis la laboristojn, ke ili restis
+kun malfermita busho rigardantaj la fremdulon.
+
+Intertempe la fero estis metita en la fajron; la balgoblovilo
+ghemis, kaj brilaj fajreroj chirkauis la flamajn karbojn. La
+laboristoj staris pretaj, kun la marteloj en la manoj; la mastro
+prenis la feron el la fajro kaj komencis la lauritman forghbruadon.
+
+Tiu gaja muziko shajnis tre emocii la kolonelon; li auskultis kun
+ghoja esprimo sur la vizagho, kvazau alloga kordludado sonis en
+liaj oreloj. Tamen, kiam oni estis tuj deprenonta la hufferon de l'
+amboso, por provi ghin che la piedo de la chevalo, fierega malshato
+sin montris sur lia vizagho;--li prenis el la manoj de la mastro la
+prenilon kun la fero, tiun chi remetis en la fajron, kriante:
+
+�Ne tiel! Kiel maldelikatan vi farus? Nu, gaje, knabo, blovu nur!�
+
+Dum oni plenumis lian ordonon pro respekto kaj chiu lin kun miro
+rigardis, li demetis sian veston kaj nudigis siajn muskolhavajn
+brakojn. Kiam la fero estis blanke varmigita, li ghin metis sur la
+amboson. Tiam, prenante la manmartelon, same kiel _fajrolaboristo_[5],
+li gaje kriis al la helpantoj:
+
+�Atentu, viroj! Mi batas takton, ni forghos huffereton tian, ke la
+chevaloj de l' imperiestro ne havas pli bonajn. Nu! Atentu la
+kanton!
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fero varmighas,
+      Brako levighas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fer' malmolighas,
+      Kor' kuraghighas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+Nu, rigardu tiun huffereton!�
+
+La laboristoj rigardadis la belan kaj delikatan hufferon kun
+malfermita busho kaj kvazau mutighintaj. Nur la mastro shajnis
+pensi pri io alia kaj de temp' al tempo skuis la kapon, kiel iu, kiu
+enprofundighis en dubon. Li pliproksimighis al la fremdulo, kiu nun
+jam estis ree surmetinta sian veston; sed kiel ajn atentege li lin
+rigardadis, li tamen shajnis ne rekoni lin.
+
+Rapide nun la chevalo estis hufnajlita, kaj jam atendis antau la
+forghejo por preni sian rajdanton. La kolonelo donis al la mastro
+kaj al chiuj laboristoj afablan manpremon, kaj metis du orajn
+Napoleonojn sur la amboson, dirante:
+
+�Unu por la mastro,--unu por la helpantoj. Trinku vi chiuj gaje je
+mia sano!�
+
+Poste li surchevalighis kaj kun sia kunulo antauen rajdis en la
+vilaghon.
+
+La du fremduloj estis apenau malaperintaj malantau ia angulo, kiam
+la laboristoj kune sin turnis al la mastro kaj lin rigardis kun
+demandanta mieno.
+
+�Kolonelo, kolonelo!� murmuris unu el ili, �mi diras ke la viro
+estas forghisto, au estis. Mi estas certa ke vi konas lin, mastro!�
+
+�Verdire�, respondis la mastro, �en mia vivo mi nur konis unu
+personon, kiu kun tiom da rapideco kapablis forghi tian malpezan kaj
+delikatan hufferon. Kaj se mi ne eraras, la kolonelo estas neniu
+alia ol Karel van Milgem, kiun kutime oni nomis Rikke-tikke-tak.�
+
+�Chu li eble estas la gaja forghisto de Westmal?� diris unu el la
+laboristoj. �Mi multe audis pri Karel Rikke-tikke-tak; sed tiu
+estis ebriulo, malsprita drinkemulo, kiu ofte malordigis la tutan
+vilaghon. La kolonelo shajnas multe tro respektinda viro. Estas
+neeble!�
+
+La mastro sidighis sur la amboson kiel iu, kiu sin preparas por
+rakonti, kaj jene parolis al la helpantoj:
+
+�Amikoj, nia tagsalajro estas chiuokaze dekoble perlaborita; ni ne
+plu laboros antau la ripoztempo. Auskultu kaj jughu vi mem. La
+kolonelo estas certe Karel van Milgem. Antau proksimume dekses
+jaroj loghis tie chi, en tiu sama forghejo, juna viro, kiu estis
+edzighinta kun belega kamparanino el la chirkauajho de Moll. Ili
+tiel amegis unu la alian, ke la tuta vilagho miris pri tia chiela
+edzigho. Karel van Milgem, char tiu chi viro estis li, laboris de l'
+mateno ghis la vespero, tiom ke shvito gutetis de lia frunto, kaj
+char la tutan tagon li kantis che l' amboso tiun saman strangan
+kanteton, kiun tiel bone konas la kolonelo, oni inter la amikoj lin
+nomis Karel Rikke-tikke-tak. Kontenta li estis chiam, humora en
+chiuj siaj respondoj, kaj neniam eliris el lia busho vorto kiu ne
+gaje ridigis. Pro tio, ne estis en Westmal unu homo tiom amata de
+chiuj kiom Karel, la gaja forghisto. Jam Karel estis de kelkaj jaroj
+edzighinta, ne havante infanojn, kiam subite li rimarkis ke li
+baldau estos patro. Nun lia ghojo ne plu havis limojn; la stranga
+kanto de Rikke-tikke-tak ne chesis sin audigi de l' mateno ghis la
+vespero, kaj tie chi kaj tie oni ektimis, ke Karel povus frenezighi;
+char pro ghojo li ne plu povis kvietighi. La tago fine venis: Karel
+ighis patro de charma filineto; sed, ho ve! lia malfelicha edzino ne
+plu levighis. Shi kushas en la tombejo;--vi ja scias, kie staras la
+fera kruceto. De post tiu malfelicha momento, Karel ne plu estis la
+sama viro; li lasis la martelon kushanta apud la amboso, ekbruligis
+sian fajron ne plu du fojojn chiusemajne kaj komencis drinki,
+kvazau li volus sin memmortigi. Chiuj liaj kantetoj estis
+forgesitaj, kaj li tiel senmore vivadis, ke li farighis la skandalo
+de la tuta vilagho. Kiam li revenis hejmen, ebria kaj kolera, li
+kutime agis kvazau frenezulo; sed la servistino, kiu loghis che li
+por prizorgi la infanon, konis certan rimedon por trankviligi lin.
+Shi metis lian filineton sur liajn brakojn,--kaj, kiel ajn ebria
+estis tiam Karel, li kvietighis per la vido de sia infano kvazau
+per nekonata sorchpotenco. Tiam li gaje ridis kiel antaue, metis la
+infanon sur sian genuon, kaj, shin rajdigante kvazau sur chevalo,
+li chiufoje kantis ankorau kun nova ghojo sian strangan kanton de
+Rikke-tikke-tak. Ke Karel iam estis farighinta tute malbona viro, mi
+ne kredas; chiu sufiche sciis, ke la morto de lia tro amata edzino
+estis la kauzo de lia chagreno kaj de lia drinkemo; kaj chiufoje
+kiam Karel devis preteriri la tombejon kaj la feran krucon, ech kiam
+li estis tiel ebria ke li ne plu kapablis stari, tamen larmoj
+elshprucis el liaj okuloj, dum chiuj tion vidis. Tial oni tre
+kompatis lin, kaj la najbaroj, sen lia scio, provizis lian infanon
+per chio. Tiu vivmaniero estis daurinta proksimume tri jarojn, kiam
+Karel grave malsanighis kaj sufiche longatempe devis resti en sia
+lito. Liaj amikoj, helpatoj de la pastro, tiel bone estis admonintaj
+lin dum lia malsano, ke li shajnis tute resanigita je sia drinkemo;
+sed alia ideo estis en li naskighinta. Li volis forlasi la vilaghon,
+kie la tombo de lia edzino tro ofte sin al li prezentis; kaj, ne
+dirinte al iu ajn kien li volis iri, li vendis sian forghejon,
+kunprenis ian frumatenon sian kvarjaran infanon tra la erikejo, kaj
+restis for. Neniam, de tiu tempo, ni audis ion pri li au lia
+infano.�
+
+�La kolonelo estas Karel Rikke-tikke-tak; tio ne estas pridubebla!�
+kriis unu el la laboristoj.
+
+�Certe, li estas van Milgem mem,� daurigis la mastro. �Li prenis
+multajn ilojn en la manon: tiuj kiujn mia patro au mi faris au
+achetis, li chiujn indiferente demetis, sed chiujn laborilojn kiuj
+estas konservitaj el la forghejo de Rikke-tikke-tak, li rigardis kun
+emocio;--vi ja bone tion rimarkis,--kaj ankau lia Kempenlanda
+lingvo, lia lerteco en la forghado kaj super chio lia kanteto! Jes,
+jes, li estas knabo el nia vilagho... Kiu tion dirus, kolonelo!�
+
+Dum en la forghejo oni tiele daurigis paroli pri Karel
+Rikke-tikke-tak, la du fremduloj estis enirintaj la gastejon _la
+Krono_, estis enstaligintaj siajn chevalojn kaj iom manghintaj;
+poste la kolonelo sole forlasis la gastejon, piediris sur la grandan
+vojon kaj alfrapis che la sekretario de la komunumo. Li estis
+kondukata en apartan chambreton kaj atendis sufiche longe, antau ol
+la sekretario revenis de la kampo kaj malfermis la pordon de la
+chambro kun profunda solena klinigho, dirante:
+
+�Sinjoro kolonelo van Milgem, via humila servanto. Pardonu al mi,
+ke mi...�
+
+Sed la kolonelo ne lasis al li la tempon por pliaj ghentilajhoj,
+kaj, afable prenante lian manon, li demandis:
+
+�Nu, amiko, kion vi eksciis? Chu mia infano estas trovita?�
+
+�Ne, sinjoro kolonelo, ne jam,� respondis la sekretario senkuraghe.
+
+�Ve!� ghemis la militisto, malespere metante la manon sur la
+frunton, �chu mi do devus forlasi mian tutan esperon?�
+
+�Sinjoro kolonelo,� rediris la sekretario, �bonvolu auskulti miajn
+klarigojn, kaj vi opinios ke, anstatau perdi chiun esperon, ni
+vershajne alproksimighas al la malkovro de la vero. Je via lasta
+vizito vi lasis al mi sufiche da mono por ke mi ne shparu kostojn
+por enketoj, kaj vi povas kredi ke mi nenion preterlasis por meriti
+vian favoron kaj la promesitajn mil frankojn. Jen tio kion mi
+eksciis. Kiam Karel van Milgem (la sekretario profunde klinighis
+antau la kolonelo) forlasis Westmal kun sia kvarjara infano, li
+diris al neniu kien li intencis iri; eble li mem tion ne sciis. Tiam
+mi per vi sciighis kaj trovis konfirmite per miaj esploroj, ke en
+Weelde, apud Turnhout, li konfidis sian infanon al ia maljuna
+lernejestro, Pieter Driessens, kiu ekster la vilagho vivis sole kaj
+izolite kun sia edzino. Karel van Milgem estis doninta al la
+adoptintaj gepatroj de sia infano malgrandan feran keston en kiu
+estis enshlosita la vendmono de lia forghejo, kaj kiun la du
+maljunuloj okaze de bezono povis malfermi, por ke al la infano kaj
+al ili mem ne manku io necesa. Tiam Karel van Milgem estas foririnta
+al Holando, kie, lau vershajno, li eniris militservadon sub la
+komando de la Franca generalo Pichegru. Certe estas, ke de tiu tempo
+li ne plu zorgis pri sia infano. Tion almenau rakontis al mi la
+enloghantoj de Weelde, kiuj estas konintaj Pieter Driessens.�
+
+�Tiuj homoj ne scias kion ili diras, amiko,� interrompis lin la
+kolonelo, �mi skribis ech du fojojn el Egiptujo por informighi pri
+la stato de mia infano. Chiuj miaj leteroj restis sen respondo; kaj
+kiam, post la morto de Kleber, mi revenis Francujon, kaj estis fine
+al mi permesite veni persone por viziti mian infanon; kiam kun
+malkvieta koro mi galopis tra la erikejo kaj alproksimighis al la
+loko kie mi estis lasinta mian filinon,--mi nur trovis cindramason!
+Al vi diri kion mi sentis antau tiu terura vidajho, estas neeble,
+sekretario: vi ankau havas infanojn... Feliche mi audis el la
+busho de kelkaj kamparanoj, ke Pieter Driessens kun la malgranda
+Monica sin estis savinta el la brulado, kaj foririnta por peti
+almozojn.�
+
+�Tio estas vera, sinjoro kolonelo; la edzino de Pieter Driessens
+cindrighis; li sola, portante la malgrandan Monica sur la dorso kaj
+feran kesteton sub la brako, sukcesis sin savi el la flamoj. Tiam li
+ricevis belan rekomendleteron por almozpeti kaj forvojaghis kun sia
+adoptita infano, por peti helpon en la vilaghoj. Mi scias per
+fidindaj informoj, ke oni vidis lin almozpetantan kun la malgranda
+Monica en Ravels, Merxplas, Beerse, Arendonck kaj Rethy; sed de kiam
+li forlasis tiun lastan vilaghon, li estis sola: oni vidis lin sen
+la malgranda Monica en Meerhout, Olmen, Balen kaj Moll, kie li
+malsanighis kaj mortis. Nur de antauhierau mi konas la lokon kaj
+la tagon de lia morto. La sekretario de Moll sendas al mi lian
+mortateston kaj aldiras, ke en la poshoj de la bruldetruita
+Driessens[6] oni nenion trovis, kio povus retrovigi la postsignon de
+l' infano, kiun, li tion scias, mi senhalte serchadas. Li ankau ne
+parolas pri la fera kesteto. Chu vi kredas, sinjoro kolonelo, ke
+Pieter Driessens estis kapabla por fari ion malbonan al via infano
+au shin forlasi en la erikejo au la arbaroj?�
+
+�Ho, neniam!� respondis la kolonelo, �li iam estis mia instruisto
+kaj restis chiam mia plej bona amiko. Kiam mi venis che lin kun mia
+infano kaj diris al li, ke mi volas iri Holandon por, kiel vi
+supozas, preni servon che Pichegru, li mem petegis min ke mi lasu
+mian Monica loghadi che li, tiom por lia propra plezuro en liaj
+maljunecaj tagoj, kiom por la bono de l' infano, char sen tio mi
+estus devigita shin konfidi al fremdaj manoj. Mi estas certa,
+sekretario, ke li ie cedis la malgrandan Monica al bonaj homoj, kaj
+donis la feran kesteton, lau mia intenco, al shiaj novaj adoptintaj
+gepatroj.�
+
+�Tio estas ankau mia konvinko, sinjoro kolonelo; kaj, char miaj
+informoj kredigas min ke Monica devas esti inter Rethy kaj Meerhout,
+mi intencis iri morgau al Moll kaj viziti chiujn chirkauantajn
+vilaghojn kaj farmbienojn.�
+
+�Nu, sekretario, mia amiko, faru kiel vi diras; via peno ne restos
+sen rekompenco. Mi disponas ankorau kelkajn tagojn, kaj volas
+ekprovi chu mi povas vin helpi. Hodiau vespere ni noktloghos en
+Lichtaert, kaj morgau, je proksimume tagmezo, ni estos ankau che
+la sekretario de la komunumo Moll, por konsilighi kun vi pri tio,
+kion ni estas farontaj.--Ne shparu monon, mia amiko; prenu komfortan
+veturilon kaj ne senutile lacigu vin pro mi. Do ghis morgau; Dio
+havigu al ni felichan rezulton!�
+
+Post tiuj chi vortoj la kolonelo starighis, premis la manon de la
+sekretario kaj reiris al _la Krono_. Unu horon poste, du rajdantoj
+eniris la vojon al Lichtaert.
+
+
+
+
+IV.
+
+
+La morgauan tagon, frumatene, kolonelo van Milgem kun sia
+kunvojaghanto rajdis sur la ondlinia erikeja vojo kiu kondukas de
+Lichtaert al Moll.
+
+La suno brilege radiis che la blua chielo kaj suprenigis el la sabla
+ebenajho movighantan nebulvualon, kiu similigis ghin al brulanta
+maro kun malprecizkoloraj flamoj. La karakteriza aromo de l' erikejo
+kaj la odoro de la erikbulfajroj[7] plenigis la aeron; la cikadoj
+kantis sian unutonan kanton, kaj mil aliaj bestetoj petolis inter
+la floraro de l' erikejo. Chio tio potence impresis la sentojn de la
+kolonelo: en tia aero li estis pasiginta siajn plej belajn jarojn;
+chio, ech la delikata herbo, revenigis en lian memoron pensojn
+emociantajn. Li do rajdis kun klinita kapo antau sia kunulo kaj,
+profunde silentante, li lasis senatente pendi la bridon de sia
+chevalo.
+
+Dum pli ol unu horo la juna leutenanto respektis la silentadon de
+sia superulo. Tamen, post tiu tempo li irigis sian chevalon flanke
+de tiu de sia kunvojaghanto kaj diris kun konsolanta vocho:
+
+�Kolonelo, forpelu do vian malghojon. Mi tre bone komprenas vian
+deziron revidi vian infanon; sed viro kiel vi, kiu centfoje rigardis
+sentime la malamikon kaj la morton, chu tiu lasus sin subpremi de
+ordinara sufero?�
+
+�Ordinara sufero?� respondis la kolonelo, �efektive, Adolf, ghi
+estas ordinara sufero; sed pro tio ghi ne estas malpli profunda.
+Bone komprenu tion, mia amiko: dum mia tuta vivo mi nur unu fojon
+amis virinon. Kvankam shi estis kamparanino, shia memoro sekvas min
+ech sur la batalkampon. Shi estas mortinta, la kompatinda Barbara!
+sed shi lasis al mi infanon, la garantiajhon de nia amo, kiun shi
+donis al mi je la kosto de sia vivo. Esti devigata timi ke la sola
+produkto de nia edzigho eble vagadas almozpetante, suferas pro
+malsato kaj honto, dum mi havas la rimedojn por shin por chiam
+felichigi! Scii, ke mia Barbara eble el la chielo igas min responda
+pri sia infano...�
+
+�Kolonelo, kolonelo!� interrompis la leutenanto, �vi trofantaziigas
+vian doloron; tio ne estas la rimedo por ghin malakrigi. Konsideru
+do la aferojn kun kvieteco. Militisto havas ja sufiche da povo sur
+sian koron por konsolighi pri malfelicho, ech pli granda ol tiu
+chi.�
+
+�Chu vi do pensas, Adolf,� rediris la kolonelo, �ke oni tiel facile
+per fero chirkauas sian koron kiel sian korpon? Vi eraras. Mi scias
+ke vi supozas vin sensenta, kaj vi chiam pri tio shajnas fiera. Vana
+estas tamen via supozo. De antau dek jaroj vi forlasis vian
+vilaghon, chu ne? Nu, diru al mi, se via okulo tie, che la
+horizonto, subite ekvidus la dometon, en kiu loghas via maljuna
+patrino, chu vi vershus larmojn au ne?�
+
+La juna leutenanto silentis dum kelkaj minutoj kaj respondis kun
+mallevitaj okuloj, kvazau li estus hontanta:
+
+�Ho, mi surgenuighus kaj vershus larmojn, kolonelo!�
+
+�Ha, tiam vi ankau facile komprenos, ke mi tute allasas min al la
+espero revidi mian infanon kaj senghene vershus larmojn, se Dio
+permesus al mi shin trovi. Sciu, Adolf: mi havas nek patrinon, nek
+patron, nek fraton, nek parencojn; en la mondo ekzistas nur unu
+estajho, al mi ligita per ligiloj de l' sango kaj de l' rememoro;
+tiu estajho estas la infano de mia malfelicha Barbara. Shi mortante
+donis shin al mi en miajn brakojn, kaj diris ankorau dum shi
+ploregis: ho, chiam amu shin, amiko!�
+
+La vocho de l' kolonelo estis dum tiuj vortoj farighinta tiel
+sensona, ke la leutenanto, pro respekto al lia emocio, restis
+malantaue kaj silentante malproksimighis de sia superulo. Tiu chi
+baldau mem malakcelis sian chevalon kaj atendis sian kunulon. Tiam
+li antauenmontris per la fingro kaj diris profunde kortushite:
+
+�Adolf, se vi metus vian manon sur mian koron, vi sentus kiel
+rapidege la sango fluas tra miaj vejnoj. Mia bona amiko, ne miru ke
+larmoj brilas en miaj okuloj. Chu vi vidas tie, super la juniperoj,
+altan fagon levantan sian imponantan supron apud la rivereto? Tiu
+arbo audis mian unuan amvorton! En ghia ombro tremetanta knabino
+ricevis mian timeman amkonfeson! Chio konas min chi tie: herbo,
+eriko, akvo, arboj, chio salutas min per lingvo kortushanta. Venu,
+malsuprenighu ni chi tie. Mi volas vidi, chu la shelo de la fago
+konservis la signon de nia amo!...�
+
+Dum kelkaj momentoj ili gvidis siajn chevalojn per la brido, ghis
+kiam ili ne povis iri pli antauen kun la bestoj; tiam ili ligis
+ilin chiu al iu arbo, kaj transsaltis la rivereton. Alveninte antau
+la fago, la kolonelo kunigis siajn manojn, klinis la kapon kaj
+rigardadis de sub siaj okulharoj la entranchitan signon, kiu brilis
+al li renkonten, kiel saluto de lia Barbara.
+
+Subite, kvazau mistera frapo estus lin trafinta, li starighis kaj
+strechis la orelon al mallauta kaj malproksima bruo. La leutenanto
+ektimis pri la movo de sia superulo kaj nevole metis la manon sur la
+flankon kie kutime pendis lia glavo; sed deviganta signo ordonis lin
+resti senbrua.
+
+De malantau la alnoaleeto, kiu plilongighis laulonge de la
+rivereto, lautighis nun kelkaj dolchaj, arghentecaj sonoj, kaj
+baldau oni audis distingeble kvazau infanvochon, kantantan:
+
+  �Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fero varmighas,
+      Brako levighas,
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.�
+
+Same senmova restis la kolonelo, post kiam la malproksima vocho jam
+perdighis. Li vershajne atendis duan strofon de la kanto. Ne
+audante ghin, li mem diris kun stranga mallauta tono:
+
+  �Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fer' malmolighas,
+      Kor' kuraghighas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.�
+
+Nenia sono lin respondis: la alnoaleeto restis muta. Li rapide iris
+al la leutenanto, kaj, lin fortirante, li diris kun mallauta
+vocho:
+
+�Venu,--venu, mia amiko; chiuj miaj nervoj tremegas. Mi estas morte
+kortushata. Estas mia Barbara, kiun vi audis, shia vocho, shia
+kanto!... Kion vi al mi rezervas, ho Dio!�
+
+Subite la kolonelo haltigis sian akompananton, kaj montris al li, ne
+parolante, junan knabinon, kiu sidis sur la herbaro che la subajho
+de kelkaj juniperarbetoj. Shi ne shajnis scii ke oni observis shin;
+char shiaj grandaj nigraj okuloj fikse kaj senmove rigardis la
+fagon, kaj che shia malfermita busho kurbighis la fingroj de shia
+dekstra mano, kvazau shi volus forpeli chiujn bruojn de l' erikejo
+por nur kapti unu solan.
+
+La kolonelo faris movon por al shi alproksimighi, kaj nur tiam shi
+kun timo rimarkis, ke nekonataj personoj per akraj rigardoj shin
+observis. Tamen, shia timo tuj malaperis, kaj nepriskribebla rideto
+albrilis de shia vizagho al la du fremduloj.
+
+La kolonelo, venkita de malpacienco, iris al la junulino,
+genufleksis apud shi, prenis unu el shiaj manoj, kaj demandis
+tremante:
+
+�Infano, kiu estas via nomo?�
+
+�Lena,� estis la respondo.
+
+Dolora krio elighis el la brusto de la militisto; li diris
+malespere:
+
+�Lena? Ho, chielo, ne estas shi!�
+
+Dum tiu plendo larmoj shprucis el liaj okuloj, kaj li kashis sian
+vizaghon per siaj manoj. La juna leutenanto volis helpi sian
+superulon por restarigi lin, sed tiu chi dolche forpushis lin kaj
+komprenigis ke li sen interrompo volis sin allasi al sia emocio.
+
+Lauvice Lena rigardis la du fremdulojn kun demandanta vizagho, ghis
+kiam shi audis ke la surgenuighinta viro maldolche ploras. Tiam shi
+mem prenis lian manon kaj diris tiel delikate kaj kompate:
+
+�Kiu estas la kauzo de via doloro, sinjoro? Chu la kanteto de
+Rikke-tikke-tak vin suferigas? Mi ne plu kantos ghin.�
+
+La kolonelo, emociita de la tono de shia vocho, perforte forvishis
+la larmojn el siaj okuloj, kaj ankorau pliproksimighante al shi, li
+demandis time kaj rapide parolante:
+
+�Diru, knabino, kiu instruis al vi tiun kanton?�
+
+�Mi ne scias,� estis la dolcha respondo. �Mi jam konas ghin de
+longe; sed mi ne scias de kiam.�
+
+�Chu vi ne rememoras, mia infano, ke, kiam vi estis tre juna, vi
+chiam audis bruon kvazau de marteloj, kiuj lauvice falas sur
+amboson?�
+
+Lena ne respondis pri tiu demando; sed shiaj okuloj larghe
+malfermighis, kaj per siaj ungoj shi frotis sian frunton, kvazau
+shi volus el ghi eligi rememoron.
+
+�Auskultu!� diris la kolonelo ankorau pli rapide. �Auskultu, chu
+vi ne ofte tion audis?�
+
+Li tiam frapis en sian manon per la tenilo de sia vipo, imitis la
+frapadon de la marteloj sur la amboson, kaj kantis:
+
+  �Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fer' malmolighas,
+      Kor' kuraghighas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.�
+
+Terure tremis la knabino ghis la fino de la kanto; tiam shi ekkriis
+kun ravanta ghojo:
+
+�Jes, jes, Rikke-tikke-tak!�
+
+Kaj shi ankau kunfrapis la manojn lau la ritmo de la kanto.
+
+�Chu vi ne rememoras, knabino, ke viro rajdigis vin sur sia genuo
+lau la ritmo de Rikke-tikke-tak?�
+
+Lena metis la fingron al la busho kaj fermis la okulojn. Post
+momento da silento shi diris mallaute, kvazau shi dubus:
+
+�Tiu viro.... tiu viro.... estis mia patro?�
+
+Je tiu vorto la kolonelo tremegis en chiuj membroj; li jam malfermis
+siajn brakojn por chirkaupremi Lena; sed li haltis kaj demandis:
+
+�Ho, infano, chu via nomo vere estas Lena? Pripensu bone... Chu vi
+ne scias kiun nomon donis al vi la viro, kiam vi rajdis sur lia
+genuo?�
+
+Lena terenrigardis kaj pripensis unu momenton; tiam shi diris
+malrapide:
+
+�Li diris: kara... kara.... kara Monica!�
+
+�Mia infano! mia infano!� kriis la kolonelo, tiel ke liaj vortoj
+resonis trans la ebenajho,--kaj li chirkaupremis Monica en siaj
+brakoj.
+
+La junulino malrapide levis al li siajn gagatnigrajn okulojn, dolche
+ridetis, kaj baldau, supermezure kortushita, shi apogis sin
+senforte kontrau la batanta koro de sia patro.
+
+Unu horon poste, la kolonelo, kun sia filino che sia brako, venis el
+la alnarbetaro sur la vojon al Moll; la leutenanto sidis sur unu el
+la chevaloj kaj kondukis la alian per la brido. Sur la pala vizagho
+de Monica brilis nun delikata rugho kiel oni ghin vidas sur la
+petaloj de blankaj rozoj; shi ne povis deturni sian rigardon de la
+vizagho de sia patro kaj felichege alridis lin. Li karesis la
+knabinon che shiaj kapo kaj shultro, kaj ofte haltigis shin por kisi
+shian frunton.
+
+Tiel ili antaueniris tra la erikejo, ofte haltante, ghis ili
+ekvidis dekstraflanke la izolitan farmejon, kaj ne povis iri pli
+antauen ne malproksimighante de ghi.
+
+Certe, la kolonelo intencis ne meti unu piedon en la domon, kie lia
+malfelicha filino estis suferinta tiel longan martirecon; precipe li
+volis eviti la vidon de la malbona virino, kiu estis shanghinta la
+nomon de la infano al shi konfidita por posedi la feran kesteton kaj
+la trezoron enshlositan en ghi. Tial li kun ia malpacienco tiris
+Monica per la mano kaj provis, per dolchaj vortoj kaj amaj karesoj,
+altiri shian atenton kaj deturni ghin de la farmejo. Sendube Monica
+estis al li chion rakontinta kaj parolinta, kun nekashita amo, pri
+la juna kamparano, kiu tiel fidele kaj sinofereme shin protektis kaj
+amis. La kolonelo ja konjektis ke shi ne sen chagreno adiaudiros
+lin, kiu estis por shi frato kaj konsolanto dum shia maldolcha
+suferado; sed, kiel ajn dankeme Monica estis parolinta pri Jan, shia
+patro sentis ja profundan antipation por la filo de la kruela
+turmentintino, kaj prefere estus rompinta por chiam chiujn rilatojn
+kun la malbona familio.
+
+Spite la zorgemo de sia patro, Monica subite fortiris sin el liaj
+brakoj, turnis la vizaghon al la farmejo kaj restis tiele staranta
+senmove.
+
+La kolonelo respektis unu momenton shian profundan emocion; baldau
+tamen li vidis multegajn larmojn elfluantajn el shiaj okuloj, kaj li
+diris:
+
+�Kara Monica, chu vi povas chagrenighi pro via foriro de loko, kie
+oni tiel multe suferigis vin?�
+
+�Chu li ne mortos?� shi sopiris.
+
+�Ne pensu pri tio, mia infano. Eble je la komenco via forigho
+chagrenos lin; sed li baldau konsolighos kaj forgesos vin.�
+
+Neordinara fajro brilis en la okulo de la junulino.
+
+�Min forgesi?� shi kriis. �Li forgesi sian fratinon? Ho, se mi povus
+ankorau unufoje lin revidi!--Vidu, vidu, jen li estas! Jan! Jan!�
+
+Kaj kvazau sago el la arko shi flugis tra la erikejo ghis la juna
+kamparano, kiun shi estis ekvidinta, malproksime preterpasintan
+inter la alnoj. Kun malfermitaj brakoj shi saltis al li renkonten,
+dirante:
+
+�Jan, mi foriras; malproksimen, malproksimen de tie chi.�
+
+La junulo rigardis shin kun miro kaj shajnis ne kompreni shin. Shi
+tamen montris per la fingro al la erikejo kaj diris:
+
+�Vidu, jen venas mia patro. Tio estis la vocho, kiu chiam en mi
+parolis.�
+
+�Chu tiu richa sinjoro via patro?� murmuris Jan kun kreskanta
+emocio.
+
+�Jes, kaj mi ne plu nomighas Lena; mia nomo estas multe pli bela:
+Monica!�
+
+La juna kamparano, kiu nur tiam klare komprenis sian malfelichon,
+ektremis kiel kano kaj senparole irigis siajn vagantajn okulojn de
+la kolonelo al la knabino. Baldau li alkrochighante ekkaptis
+alnotrunkon, kaj apogis kontrau ghi siajn kapon kaj shultron, dum
+malghojaj larmoj elfluis el liaj okuloj.
+
+Monica komprenis la doloron kiu traboris lian koron; shi jhetis
+siajn brakojn chirkau lian kolon, kun dolcha perforto fortiris lian
+kapon de l' arbotrunko kaj premis, la unuan fojon de sia vivo, ardan
+kison sur lian frunton.
+
+�Jan, Jan!� shi kriis, �ho, ne estu malghoja, mi ankorau ja
+revenos. Al mi ankau tre doloras ke mi devas vin forlasi.�
+
+Tiuj amelmontroj shajnis refortigi la junulon; kun pli silenta
+doloro li nun rigardadis la plorantan knabinon, kies brako ankorau
+chirkauis lian kolon... Sed nun la kolonelo interrompis subite per
+sia alveno la elfluighon de ilia reciproka emocio. La patro nur
+vidis en tiu sceno la ateston de amikeco inter du infanoj.
+Alproksimighante la junan kamparanon, li prenis lian manon kaj
+diris:
+
+�Jan Daelmans, mi dankas vin pro via bona amikeco al mia infano. Se
+iam vi bezonos ian protektanton, vi chiam en mi tian renkontos. Ni
+iras al Moll, kaj de tie al Francujo. Ne chagrenighu, mia filo, pri
+la felicho de Monica: tio ne estus bona viaflanke. Venu post la
+tagmezo en Moll, en _la Aglo'n_, tie vi povos ankorau resti kelkajn
+horojn kun Monica. Mi ja volas donaci al vi malgrandan rekompencon...�
+
+Je tiuj vortoj li metis kelkajn Napoleonojn en la manon de la
+kamparano. Anstatau shajni danka, Jan rigardis kolere en la okulojn
+de la kolonelo, kaj ne shajnis kompreni kio okazis...
+
+�Venu nun antauen, Monica,� diris la kolonelo al sia filino, �ni
+devas rapidi. Moderigu vian chagrenon; baldau en Moll vi ja povos
+ankorau sufiche longe kunesti.�
+
+Kun brilantaj okuloj Monica prenis la manon de sia amiko kaj diris,
+dum shi malrapide malproksimighis:
+
+�Do ghis baldau, Jan, ghis baldau!�
+
+La juna kamparano terenrigardis kaj restis kelktempe senmova. Kiam
+li relevis la kapon, la kolonelo kun Monica estis jam malaperintaj.
+Nur tiam li sentis ion pezan en sia mano; li rigardis la ormonerojn
+per malshatanta ridacho, kaj forjhetis ilin malproksimen sur la
+erikejon.
+
+Li fleksighis che la subo de l' arbo kaj kashis sian vizaghon per
+ambau manoj.
+
+                *       *       *       *       *
+
+Kelkajn tagojn poste bela poshtkalesho forlasis la vilaghon Moll.
+Tri personoj estis en la veturilo: imponanta militisto, bela
+fraulino, kaj juna oficiro, ilia kunvojaghanto.
+
+
+
+
+V.
+
+
+Ankorau unu horon, kaj la suno supershutos la erikejon per siaj
+radioj; jam suprenighas la orientlumo; la mallumo forighas al la
+okcidenta chielflanko; kelkaj malprecizaj bruoj antausciigas la
+naturvekighon.
+
+En la chambro de l' izolita farmejo la horlogho daurigas sian
+senripozan tiktakon: la malghojiga noktsilento ankorau regas en ghi
+seninterrompe; la fajrejo estas malvarma.
+
+En la duonombra angulo de la chambro staras shpinrado, kun delikate
+purigita lino sur la bobenstango, kaj nerompita fadeno, kvazau la
+shpinistino ghin jhus estis forlasinta.
+
+Je du au tri pashoj de l' shpinilo homkorpo en la mallumeco
+desegnighas: estas junulo, kiu, sidante, kun stranga esprimo
+rigardas la ilon. Kun la brakoj kunmetitaj sur la brusto kaj la kapo
+klinita, li atente direktas sian okulon de la shpinilo al la
+apudstaranta segho. Lia vizagho portas la signojn de profunda
+doloro; estingita fajro radias el liaj rigardoj, kvazau la
+malespero loghas en lia koro; kaj tamen, vaganta rideto aperas
+kelkfoje sur liaj lipoj. Se oni povus lin vidi, tiel sidantan, oni
+pensus ke che la rado sidas nevidebla shpinistino, kun kiu tiu juna
+viro, per la lingvo de l' okuloj, kortushe interparolas. Sonoj, tiel
+mallautaj ke ili ne rompas la noktsilenton, shvebas murmurante tra
+la chambro. La junulo metas la fingron al sia busho kaj shajnas
+auskulti, kvankam estas li mem kiu nekonscie kantas:
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fero varmighas,
+      Brako levighas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+Li starighas, prenas pashtistbastonon en la manon kaj malrapide
+eliras el la chambro. Jen li revante promenadas laulonge de l'
+alnoaleeto; li haltas, deshiras floron, ghin felichege alridetas,
+ghin senkronigas kaj senatente lasas fali ghiajn petalojn tra siaj
+fingroj. Li alvenas che la rando de la vojo kaj superrigardas la
+erikejon ghis malgrandaj montetoj; lia okulo enlarmighas; li
+sidighas kaj maldolche ploras.
+
+Li ree starighas, vagadas pli antauen ghis la trunko de imponanta
+fago, en kies proksimeco kelkaj nigreverdaj juniperarbetoj altigas
+sian tremetantan supron. Tie li haltas kelkajn minutojn,
+memforgesante, kaj auskultas, kvazau mistera vocho lin alparolas
+el la arbo; el lia koro mallauta kantado fluas sur liajn lipojn;
+inter la foliaro de la juniperoj audetighas la sonoj de la kanto:
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fero varmighas,
+      Brako levighas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+Tiu revo ankau finighas. La meditanta junulo forlasas la fagon kaj
+enpashas la erikejon. Li supreniras altan sablomonteton: che la
+suprajho, li antauenpushas sian pashtistbastonon, ghin ripozigas
+kontrau sian shultron, ghin chirkaupremas per la dekstra brako,
+kaj, klinighante sur tiun apogilon, li staras senmove kvazau shtona
+statuo. Lia okulo sin direktas al bluighanta punkto, kiu, en la plej
+ekstrema malproksimo, vidighas che la horizonto, kaj el kiu
+zigzaganta vojo lau multaj kurbighoj trairas la erikejon kaj
+perdighas apud la sablomonteto.
+
+Kion do atendas tiu malgaja junulo; kion li esperas ke la erikeja
+vojo al li alportos? Al kiu la vento kondukas la sopirojn, kiuj
+tiel mallaute kaj tiel dolore elighas el lia brusto?
+
+Auskultu, li mem tion diras; char nun lia ghemo farighas
+vorto,--nomo, ame kaj sufere elparolita:
+
+�Lena!... Monica!�
+
+Malantau li, kamparanino supreniras la sablomonton; lin
+alproksimighante, shi krias malafable:
+
+�Jan, vi devas reveni hejmen!�
+
+La junulo malklinighas, sin turnas kaj tre malmilde rigardas shin,
+kiu interrompas lian revadon. Tamen lia vizagho ighas subite kvieta
+kaj indiferenta; li malsupreniras la monton, dirante:
+
+�Fratino, mi venas.�
+
+Dum li sekvas shin kun klinita kapo, shi diras:
+
+�Estas bela maniero, lau kiu vi vivas! kun chiuj tiuj kapricoj! Chu
+vi do pensas ke oni perlaboras sian panon revante? Vi estas nun dum
+tri monatoj egale stulta kiel tiu mallaborema Lena, kiu, lau tio
+kion oni diras, foriris kun sia patro! Vi bone lernis de shi shiajn
+malspritajhojn! Vi staras de l' mateno ghis la vespero, dum chia ajn
+vetero, sur la sablomonto, rigardadante la kornikojn. Mi hontus! Vi
+lasas nian malsanan patrinon koleranta en sia lito, kaj vi iras vian
+malsaghan vojon! Tiel la farmejo ja malprosperos, ni fine estos sur
+la pajlo kaj vi en Gheel![8]�
+
+La junulo nenion respondas pri tiuj riprochoj kaj shajnas ech ne
+audi ilin. Li lasas sian fratinon daurigi, neniel atentante shiajn
+vortojn, kaj sekvas shin, kvazau indiferenta, ghis interne de la
+farmejo.
+
+
+
+
+VI.
+
+
+Iun posttagmezon Jan denove staris revante antau la fago,
+rigardante iajn memorsignojn, kiuj de antau nelonge estis
+entranchitaj en la glata arboshelo. La kompatinda junulo shajnis
+malsana kaj konsumighanta, char la rugho de l' juneco estis
+anstatauita sur lia vizagho de pala kaj travidebla koloro; liaj
+okuloj brilis kvazau tiuj de frenezulo, kaj lia kapo klinighis
+senkuraghe sur lian maldekstran shultron.
+
+Post kiam li pli ol duonhoron estis starinta tie senmove, li audis
+malantau la alnovojeto la falintajn foliojn krakantajn sub la
+pashado de homo; sin turnante, li vidis la maljunan pastron de
+Desschel lin alproksimighantan. Videble li penis por doni al siaj
+trajtoj kutiman kaj gajan esprimon; respekte salutante la
+ekleziulon, li provis rideti; sed, ve! lia rideto nur malkashis
+suferon kaj akran doloron.
+
+La pastro signofaris al li ke li sidighu sur la herbon, prenis lian
+manon, kaj kun profunda kompato lin rigardante, li diris grave:
+
+�Jan, Jan, chu tiel vi plenumas vian solenan promeson? Ankorau
+chiam sub la fago? Chu vi do volas ke via patrino realigu sian
+minacon kaj forhakigu la arbon por resanigi vin?�
+
+Je tiu diro kuntirigha ekmovo skuis la membrojn de l' junulo; flame
+rigardante la pastron, li kriis:
+
+�Kion? La arbon,--forhaki la fagon? Ho, ne, ne, patro, mi mortigus
+la laboristojn...�
+
+Tia ekkrio mirigis la bonan pastron, kiu jam ofte per dolchaj
+konsiloj estis klopodinta por igi la junulon forgesi la kauzon de
+sia doloro, kaj pensis esti baldau sukcesonta. Li nur diris
+senkolere kaj per same patra vocho:
+
+�Jan, mia filo, estas pekaj vortoj kiujn vi parolas. Via patrino nur
+diris tion senpripense, kaj vi ja scias ke chiuj shiaj vortoj ne
+estas evangelio. Sed ke vi, kiu posedas sentemon kaj inteligentecon,
+lasas vin, pro tiaj negravajhoj, forporti per malsagha revo ghis
+minaco pri mortigo,--tion mi ne komprenas, kaj tio chagrenas min.
+Chu mi meritis, ke vi tiamaniere respondas min!�
+
+�Pardonu al mi, patro,� diris la junulo kun sincera bedauro en la
+okuloj. �Mi scias ke vi nenion deziras, kio ne estus por mi tauga
+kaj profitdona; sed en mia koro estas io nekomprenebla kio estas pli
+potenca ol via vorto kaj mia volo.�
+
+�Jan, estas skribite: _kiu serchas la dangheron, per ghi pereos_,
+kaj same estas por vi, knabo. Se vi ne plezurighus en revadoj, kiuj
+lamigas vian vivon pro manko de movado; se vi laborus sur la kampo
+kiel estas via devo, vi baldau forgesus la kauzon de via doloro;
+saneco kaj kuragho revenus en vin, kaj vi kapablus labori por via
+malsana patrino. Sed ne, vi pasigas viajn tagojn sub chi tiu arbo
+au sur la Sablomonto, kaj vi estas ne nur granda pekanto, char vi
+ne konvene plenumas viajn devojn al Dio kaj via patrino, sed ankau
+frenezulo, malsaghulo, kiu nutras sin per la espero pri neeblajho,
+kaj donas sian vivon al vana hhimero.�
+
+�Ho, patro, post shia foriro, mi ankorau longatempe laboris,--kaj
+tiam mi nur venis chi tien antau kaj post la laborhoroj. Mi ankau
+tiam esperis, ke mi kapablus shin forgesi. Ve, shia bildo chie min
+sekvis. Che la plugilo shi murmuris mian nomon en mian orelon; che
+la drashplanko, la drashiloj kantis la charman Rikke-tikke-tak; en
+la kanto de l' birdoj mi audis shian vochon; chiuj bruoj, chiuj
+vochoj de l' naturo kriis: Monica! Monica! Por kio utilis al mi la
+laboro? Chu mi sciis kion mi faras? Ho, ne, patro, tio ne helpis
+min. Ech mia dormo estis por mi pli konscia vivo ol la dumtaga: mi
+ghuis konsolon, mi vidis shin, mi kun shi parolis; sed trankvilighi
+mi neniam povis. Nun mi ne plu kapablas labori, ech se mi volus tion
+fari: mi estas malforta kaj malsana.�
+
+La pastro skuis la kapon kaj silentis unu momenton; tiam li denove
+prenis la manon de l' junulo kaj demandis:
+
+�Nu, Jan, vi devas diri al mi chu vi volas resti tia au ne. Estas
+certe, kaj vi tion scias, ke Monica ne plu venos chi tien,--kaj se
+shi venus, estus ankorau pli bedaurinde: shi estas richa fraulino
+kaj vi kamparano. Via malsano estas do frenezajho.�
+
+�Ho, se mi povus shin forgesi, patro!�
+
+�Chu vi efektive tion deziras?�
+
+�Mi ghin deziras el la fundo de mia koro, patro; char de longe miaj
+revoj estas plu nenio ol amareco kaj maldolcheco. Malespero kaj
+hezito plenigas mian koron.�
+
+�Nu, montru ke vi vere havas kuraghon kaj volas resanighi.
+Kontentigu la deziron de via patrino, sekvu mian konsilon: iru al
+Mehhleno!�
+
+�Mi mortus, patro.�
+
+�Kial?�
+
+�Ha, kial?--Patro, antau kelkaj monatoj mi iris al Bruselo, kaj
+devis tie resti dum ok tagoj. Kiel malghojajn larmojn mi vershis dum
+tiu mallonga tempo! Kian nedireblan suferon mi elportis!�
+
+�Mi ne komprenas vin.�
+
+�Mi ghin diros. Kiam estis al mi permesite reveni, mi marshis nokte
+kaj tage sen ripozo. Kiam la unuan fojon la odoro de la erikfajroj
+estis al mi alportita de la vento, mi pro emocio ekploris kvazau
+infano; pli malproksime, meze de l' unua abiaro, mi surgenuighis kaj
+lautvoche dankis Dion, char mi povis revidi miajn amatajn
+pintfoliarbojn. Mi manghis de la unua eriko, kiun mi vidis, por havi
+la karan kreskajhon pli apude che la koro;--kaj, venante chi tien,
+mi ne rekte iris hejmen: mi unue venis por kisi mian amikon, la
+fagon, kaj estis kun larmighintaj okuloj ke mi parolis al la
+juniperoj, kvazau ili estus homoj... Kaj vi proponas al mi, ke mi
+restu dum ses jaroj for de mia erikejo? Neeble!�
+
+�Mia filo, mi scias pro kiu kauzo vi pli ol iu ajn amas la
+erikejon; sed estas precize tiu kauzo, kiun ni devas neniigi.
+Studado, pli efike ol korpa laboro, forpelos el via spirito la
+bildon kiu persekutas vin, kaj la konvinko ke vi estas destinata por
+plene vin dedichi al la servado de Dio, certe venkos viajn surterajn
+revojn; ne dubu pri tio.�
+
+La pastro donis al sia vocho solenan kaj duonkoleran tonon, kiu
+faris profundan impreson sur la junulon, kaj daurigis:
+
+�Aliajn argumentojn mi uzos, por konduki vin al pli bonaj pensoj.
+Jan, vi memmortigas vin, tial ke vi elcherpas vian vivon per
+senchesa malgajeco. Chu vi pensas ke Dio al vi pardonos tiun kriman
+malsaghecon, se vi ghis la agonio en ghi persistas? En via vana
+revado vi nur pensas pri unu afero.--Chu iam en vian spiriton
+penetras penso, kiu supreniras al la Chielo? Chu estas preghoj,
+kiujn vi elparolas bushe, dum viaj pensoj ofendmokas Dion, char vi
+adoras hombildon, ech en la templo de l' Sinjoro? Kaj chu vi
+pripensas, ke la tombo por vi malfermighas,--ke vi liveras vian
+animon al la malsanktulo,--ke la eterna fajro estos la rekompenco de
+via freneza memforgeso?�
+
+La vortoj de la pastro, parolitaj kun severa tono, tre emociis la
+koron de l' junulo. Li sentis ja ke la pastro estis al li dirinta
+terurajn verajhojn, kaj li tremis ankorau ech post la minacantaj
+vortoj. Dum kelka tempo li mute terenrigardis, kaj tiam, levante la
+kapon, kiel iu kiu prenis malfacilan decidon, li diris:
+
+�Nu, patro, estu tiele! Mi iros al Mehhleno.�
+
+�Chu morgau?� ghoje demandis la pastro.
+
+�Chu jam morgau?� ripetis la junulo, �forlasi morgau mian
+erikejon? Kaj eble por chiam!�
+
+�Ne, Jan, ne parolu tiel malsaghe,� diris la pastro. �Vi povos ja
+chiujare pli ol unu fojon viziti vian patrinon, kaj, dum la lerneja
+libertempo, sufiche longatempe revidi vian erikejon. Cetere,
+kiam vi estos pastro, vi rajtos esti enoficigita en vilagho en
+Kempenlando[9],--kaj nur tiam vi povos trankvile kaj pace pasigi
+vian vivon sub la chielo de l' erikejo.--Morgau, chu ne?�
+
+�Nu, morgau! Estas dirite!� kriis la junulo per tiel akra vocho, ke
+liaj vortoj resonis tra la alnoaleeto. �Morgau! Morgau!�
+
+Kaj li metis ambau manojn antau siajn okulojn, el kiuj elshprucis
+maldolcha larmfluego.
+
+Duonhoron poste, tenante la manon de l' pastro, li reiris al la
+farmejo.
+
+
+
+
+VII.
+
+
+Kiam Monica forlasis la erikejon por vojaghi al Francujo, shia koro
+estis plena de kvazauchiela felicho. Shiaj revoj estis plenumitaj:
+shi estis lin trovinta, lin, al kiu, de la Sablomonto, shi estis dum
+tiom da jaroj rigardinta! Tute fordonita al la amo de sia patro kaj
+senchese dorlotita per liaj dolchaj karesoj, shi iom post iom
+forgesis, ke iu en la soleca farmbieno chagrenighas pro shia foriro,
+kaj baldau la memoro pri shia antaua sorto kaj pri tiu, kiu estis
+por shi protektanto kaj amiko dum la malfelicho, shajnis tute
+malaperinta el shia spirito.
+
+Tuj kiam shi estis alveninta en Parizo kun sia patro, la plej lertaj
+profesoroj estis pri shi zorgontaj; kaj char shi havis delikatan
+intelekton kaj sin sentis kuraghigita per la senchesaj laudoj de
+sia patro, shi konis en la dauro de kvar jaroj chion kion bone
+edukita fraulino bezonas scii por brili en mondumaj kunvenoj flanke
+de aliaj, se la naturo estas al shi belecon donacinta.
+
+Je la komenco rugho vidighis sur la vangoj de Monica, kaj shi korpe
+plifortighis. Senchesa kontenteco estis al shi redoninta la sanon;
+oni povis pensi ke la konsuma malsano shin estis tute forlasinta. La
+homo kutimighas je chio; eble plej rapide je felicho. Estis ankau
+tiel por Monica: dum tuta jaro shi trovis plezuron en chio; shi
+cheestis vesperfestojn kaj balojn, shatis la mondumon kaj deziris
+ghiajn aplaudojn...
+
+Tamen, tiu frivola kaj libera ghuado ne longe dauris; kelkfoje
+aperis forflugemaj rememoroj antau la okuloj de Monica kaj dum la
+dua jaro silentaj revadoj shajnis denove nebulkovri shian animon.
+Dum la ekscitigaj sonoj de l' muziko, sub la brilego de la lustroj,
+meze de l' festbruado, shi restis chiam malatenta, kvazau sekretaj
+rememorajhoj shin estus sekvintaj. Malforta estis ja tiu movigho de
+shia revanta koro, kaj shi ech sincere konfesis al sia patro ke shi
+kelkfoje vidis ankorau antau si la erikejon kun la altfiera fago
+kaj la movighantaj juniperarbetoj. Tiun konfeson shi faris ridante
+kaj mokante pri sia propra revmalsano, kiel shi nomis ghin.
+
+Chu shi ankau, inter la revbildoj de l' erikeja kreskajharo, vidis
+homan figuron, junulon, plorantan pri shi? Kiu scias? Chiuokaze, shi
+neniam estis tion al si mem au al aliaj konfesinta.
+
+Iom post iom Monica eksentis malshaton por la mondumo kaj ghiaj
+plezuroj; shi ne plu iris al vesperfestoj kaj aliaj kunvenoj, krom
+post grava insisto de sia patro, kaj shi ekserchis solecon. De temp'
+al tempo shiaj lipoj movighis senkonscie, kaj la forgesita kanto de
+Rikke-tikke-tak shvebis neaudeble sur shia busho. Shiaj vangoj ree
+palighis; shi ree maldikighis kaj malfortighis, tiel ke shia patro,
+post chiuj eblaj klopodoj por shin distri, ektimis ke li postvivos
+sian infanon. Klera kuracisto, kun kiu li konsilighis, montris al li
+la edzinighon kiel la plej taugan rimedon, kaj certigis ke Monica
+nepre resanighus, se oni povus shin decidigi elekti edzon. Kolonelo
+van Milgem je tio povis nur pensi al la juna oficiro, Adolf, sia
+fidela amiko, kiu estis cheestinta la rekonon de lia infano.
+
+Intertempe la kolonelo faris chiujn eblajn klopodojn apud sia filino
+por atentigi shin pri Adolf; li ja trovis shin impresita de liaj
+amatestoj kaj liaj belaj ecoj; sed reciproka amo ne estis en shi:
+malvarmega restadis shia koro por la juna oficiro. Tio tre chagrenis
+la patron, char li vidis sin senigita je la sola rimedo, je kiu li
+estis esperinta por savi sian infanon. Preskau chiutage la kolonelo
+penadis apud sia filino por ekscii kion deziras shia koro kaj el kio
+devenas shia chagreno; sed shi asertis ke shi ne estas malsana, kaj
+sukcesis chiufoje deturni liajn demandojn per elmontroj de plej
+varma amo. La nuro kion ja audis kaj komprenis la kolonelo, estis
+ke shi deziras reiri al Brabanto kaj al la erikejo; unuvorte ke shi
+suferas la alhejman sopiron au nostalgion.
+
+Pli ol unu fojon li estis promesinta al sia filino, ke li vojaghos
+kun shi al Kempenlando kaj longatempe tie restados, por ke shi
+serchu refortighon en la erikeja aero; sed liaj koncernaj projektoj
+estis chiufoje neniigitaj de la rapide intersekvaj militokazintajhoj.
+
+Je la fino de l' jaro 1813a, per senchesa insisto, li estis
+akirinta de la ministro de l' milito la promeson ke, dum la venonta
+printempo, trimonata libertempo estos al li donata. Monica ghojis
+pri la certeco de la revena vojagho al la kara patrujo, kaj shi
+shajnis elstarighi el sia meditemo. Sed alvenis el la Nordo
+chiuspecaj teruraj sciigoj: la Franca armeo estis preskau tute
+pereinta pro la netolerebla malvarmo; neniu povis antauvidi, kiaj
+novaj okazontajhoj devenos de la malvenko de Napoleono. Tial
+nepriskribebla emocio ekkaptis la militistojn, kiuj estis restintaj
+en Francujo. La kolonelo ne povis malhelpi ke Monica eksciis la
+disvastighantajn novajhojn, nek antaugardi shin de la chagreno kiu
+plenigis shian koron je la konvinko ke nenio en la mondo nun estis
+malpli certa ol shia vojagho al Kempenlando.
+
+Subite la imperiestro revenis el Rusujo sen sia armeo, kaj
+proklamigis de la Senato avizon, per kiu 350.000 junuloj estis
+kunvokotaj al la milito. La kolonelo ankau ricevis ordonon, ke li
+reatingu kun siaj soldatoj la armeon en Germanujo. Li gardigis sian
+filinon en edukejo en Parizo, miksis siajn larmojn kun shiaj, kaj
+sin forshiris de sia formortanta infano por sekvi la imperiestron
+trans la Rejnon.
+
+Ses monatojn poste, sur la batalkampo de Dresdeno, kuglo lin trafis
+en la genuon. Post la resanigho de lia vundo, lia kruro restis
+kurbigita: li dum sia tuta vivo lamos kaj marshos per bastono. Tiu
+kripleco estis kauzo ke, lau lia peto, oni permesis al li reiri al
+Parizo. Li trovis sian Monica ankorau pli maldikighinta, kun
+travidebla vizagho kaj brilaj okuloj, parolanta senatente kaj
+reveme.
+
+Nur du fibrojn li trovis ankorau impresigeblajn en shia koro, du
+pasiojn egale ardajn: shian amon al li kaj shian sopiron al la
+bedaurata Kempenlando.
+
+Tuje kaj kiel eble plej rapide li faris la necesajn pretigojn por
+reiri kun Monica al Brabanto. Servisto estis sendata al Antverpeno
+por tie lui kaj aranghi konvenan domon ghis la tiamaj cirkonstancoj
+estus klarighintaj kaj la kolonelo estus povinta acheti au lui
+malgrandan kampodomon en la chirkauajho de Moll.
+
+Kelkajn tagojn poste ili forveturis en poshtkalesho. Nenio speciala
+interrompis la ghojigan vojaghon al la patrujo; nur en Antverpeno
+mem, kaj kiam la veturilo alproksimighis al la nova domo de la
+kolonelo, Monica hazarde rigardis en la straton, kaj audigis akran
+mirkrion, kiu eksaltigis la kolonelon pro timo.
+
+Kiam li demandis shin pri la kauzo de shia subita emocio, shi
+respondis:
+
+�Ho, estas nenio, patro. Mi estas tiel impresighema. Mi vidis tie en
+la strato malrichan junulon kun nezorgitaj vestajhoj, kiu
+preterpasante rigardadis min, kvazau li volas per siaj okuloj
+trabori mian koron. Kaj vidu, patro, char li tiom similas Jan
+Daelmans, mi kriis nevole. Sed, ne estis li.--Estas jam finite, mi
+estas trankvila.�
+
+
+
+
+VIII.
+
+
+Ses semajnoj estis pasintaj de post la alveno de la kolonelo en
+Antverpeno.
+
+En la subtegmenta chambro de malricha dometo, che la Ora Monto,
+maljunega virino je la komenco de l' vespero apud lampeto
+puntfaradis. Mizera aspektis shia loghejo, char shi loghis sub la
+nudaj tegoloj kaj havis kiel tutan meblaron tableton, du seghojn kaj
+liton, kies kovrilo estis farita el chiuspecaj kunekudritaj
+shtofpecoj. Tiu chi virino shajnis indiferente intermovi siajn
+plektiletojn; tamen, de temp' al tempo shi strechis la orelon al la
+alkovo, kie staris la lito, kaj auskultis atente neaudeblan bruon.
+
+Shi do jhus estis metinta siajn du manojn senmove sur la
+puntkusenon, kiam la pordo de la subtegmenta chambreto malfermighis
+kaj alia virino eniris. La maljunulino metis sian fingron sur la
+bushon kaj per mallauta pst! shi petis la enirantinon silenti.
+Levighante, shi iris al shi, shin kondukis per la mano ghis la
+tablo, kaj montrante la seghon, shi diris:
+
+�Trien, estu iom senbrua, mia kara; char li dormas tiel kviete!�
+
+Trien eltiris trikajhon el sia posho kaj diris kun same mallauta
+vocho:
+
+�Ha! tiu estas la homo, kiun vi alprenis en vian domon! Chu vi
+kredus, Avinjo Teerlinck, ke vi faris bonan agon, se estas tiel kiel
+oni diras?�
+
+�Jes, Trien, estu certa pri tio: sen mi la junulo estus mortinta
+kaj enterigita, la kompatindulo!�
+
+Post kiam shi estis unu momenton rigardinta chiujn angulojn de la
+subtegmentejo, Trien denove diris mallaute:
+
+�Sed, Avinjo, se mi ne eraras, vi jam havas tiun homon dum kvin au
+ses semajnoj en via chambro. Kie do vi dormas?�
+
+�Jes, Trien, kie do vi dormas? En tiu angulo sur segho, kun mia kapo
+sur la tablo. Estas ja al mi ne multe plu perdebla: mi havis mian
+tempon, kara!�
+
+�Nu, nu, kiel vi povas tion suferi! Chu ses semajnojn ne kushinta
+sub la littukoj? Tio estas mortdanghera!�
+
+�Jes, Trien, chiu donas al sia proksimulo kion li havas; la richaj
+homoj donas sian monon, kaj mi,--mi ankau donas kion mi havas: mian
+liton kaj mian ripozon.�
+
+�Nu, mi konfesas, ke mi ne kapablus tion fari; sed estas tamen bela
+ago, kaj vi havos pro ghi meriton che Dio, Avinjo.... Sed mi ne jam
+konas la finan klarigon de la historio; unu diras tion chi, alia
+diras tion, kaj fine oni nenion scias. Kiamaniere nun precize tio
+okazis?�
+
+�Nu, mi foje diros tion al vi; sed venu, sidighu pli proksime, por
+ke li ne vekighu.--Estis antau kvin au ses semajnoj, je sabato,
+estis jam la dekunua vespere. Mi estis achetinta iom da lieno por
+mia kato, kaj char ghi de la tuta posttagmezo ne jam estis veninta
+hejmen, mi prenis mian ferladan lampeton, kaj mi iris tie che la
+senfenestra muro, inter la charetoj kaj sharghveturiloj, por serchi
+mian sorchistinon.--Dum mi tiele chirkaupenadas kaj krias: puseto!
+puseto! mi subite audas ekghemon kiel homan; mi tiel impresighas ke
+mi eksaltas, kaj mi direktas miajn okulojn teren. Sed vidu, mi ne
+povas klarigi mian teruron: tie kushas homo sur la dorso kun sia
+vizagho tutmakulita de sango!�
+
+�Ho Dio! de sango!�
+
+�Jes, Trien, de sango. Vi povas imagi: mi rapide kuris che la
+najbarojn, ili alkuris kun lumo, kaj tiam mi vidis ke estas junulo,
+kiu vershajne estis kushighinta sur karbocharo por dormi, kaj estis
+de ghi falinta. Li kredeble jam de longe kushis tie, char la sango,
+kiu shprucetis el lia kapo estis preskau tute malfluidighinta.�
+
+�Kaj chu li estis mortinta, Avinjo?�
+
+�Ho, mortinta! kompatindulino, kia vi estas,--li ja dormas tie en la
+lito!�
+
+�Jes, Avinjo, kion vi povas al tio helpi, kara? La memoro estas for!
+Nu, kion oni faris tiam?�
+
+�Jes, kion oni faris? Nu, kiel chiam. Multe da konsiloj kaj
+malmulte da agoj; sed intertempe la junulo kushis tie en sia sango
+sur la malvarmaj shtonoj,--kaj mia koro shirighis tion vidante. Mi
+diris al mi mem: nu, nu, la homoj estas gefratoj; kaj mi ne atendis,
+ghis kiam venos la kuracisto por portigi la malfelichulon al la
+malsanulejo. Mi deprenigis lin kaj lin kushigis chi tie en mian
+liton.�
+
+�Sed, Avinjo, kiel vi kapablis lin flegi kaj nutri? au chu eble vi
+havas ie shtrumpon sub la tegoloj[10]?�
+
+�Ho, ne, Trien, mi multe laboris kaj faris kelkajn shuldojn; sed tio
+estas nenio; tion kio estas bonkore donacita, nia Sinjoro redonos.�
+
+�Tio estas ja stranga! Chu vi konas liajn gepatrojn, kaj scias de
+kie li venis?�
+
+�Ne, mi ne jam demandis lin pri tio. Sed kiam li havis kapfebron, li
+chiam songhis lautvoche, kaj mi audis ja ke lia patro kaj lia
+patrino estas mortintaj.�
+
+�Kaj chu vi nenion alian povis kompreni el liaj vortoj?�
+
+�Ne, mi ne scias kion li babilis pri fago, pri l' erikejo kaj pri
+abiaroj. Latine li ankau parolis, kaj kelkfoje li kriis: Monica!
+Monica! Estas vershajne la nomo de lia patrino au de lia fratino.
+Li konas kanteton, Trien, kiun mi por dekses kaj duono[11] dezirus ke
+vi audus! Estas chiam pri Rikke-tikke-tak, tiel ke vi povus lau
+ghi danci. Plej strange estis, ke li chiam parolis kvazau oni volis
+kontrauvole igi lin pastro au ekleziulo,--kaj mi iris por rigardi
+che lia kapo, chu oni ne tonsuris lin; sed nenia razilo tushis lian
+blondan buklaron.�
+
+�Ho, Dio, estas eble malfelicha junulo, kiu ebriighis au
+frenezighis.�
+
+�Frenezighis, Trien? Frenezighis? Se vi audus lin parolantan, vi
+surgenuighus. Chio kion li diras, estas kvazau skribita, kaj la
+plej bela prediko de nia vikario estas nenio kompare al ghi. Tie
+pendas liaj vestajhoj; vidu, ili estis faritaj el delikata drapo,
+Trien. Chiufoje kiam li malfermas la bushon por danki min, larmoj
+elshprucas el miaj okuloj: estas kvazau anghelo kiu parolas! Vi
+povas kredi min, mi multe pli amas lin ol se li estus mia propra
+infano, kaj se li volas resti apud mi, mi laboros por li ghis sur
+mia mortlito.--Li nomas min patrino, Trien; vi devus audi tiun
+vorton el lia busho!�
+
+�Sed kiel li nun fartas? Chu li resanighas?�
+
+�Nu jes, dum tuta monato li estis nekonscia kaj suferis kapfebrojn,
+sed de ok tagoj estas iomete pli bone. Li iom post iom rekonsciighas
+kaj revokas sian memoron. Krom tio li nun tute estas spiritsana. Se
+li estus pli babilema, mi ankau scius pli multe; sed li neniam
+diras ion escepte por danki min; kaj pri nenio mi lin demandas. Li
+estas nomata Jan, tion li diris al mi hierau; la cetero ja venos,
+Trien, kiam li estos pli bonfarta; nun li estas ankorau tiel
+maldika kiel fishosto kaj tiel pala kiel via kufo: la unuan fojon
+kiam li levighis, li estis tiel malforta, ke mi devis lin subteni en
+miaj brakoj, se ne, li estus falinta.�
+
+�Ho ve, tiu kompatindulo!�
+
+�Nun li tamen fartas multe pli bone, kaj kapablas jam bone marshi;
+char hierau li diris ke hodiau vespere li eliros por spiri freshan
+aeron.�
+
+Apenau Avinjo Teerlinck estis dirinta tiujn lastajn vortojn, kiam
+malantau la litkurtenoj sonis dolcha, amema vocho, kiu diris:
+
+�Patrino, bona patrino!�
+
+Tiu nomo kaj la akcento al ghi donita, certe havis neordinaran
+sorchpotencon sur la koron de la maljuna virino; char shiaj okuloj
+brilis pro emocio, dum shi rapide prenis la lampon kaj glason da
+laktakvo, kaj iris al la lito.
+
+La malsanulo shin rigardis en la okulojn, kun tiom da amo kaj
+dankemo, ke Avinjo deturnis la kapon por forvishi larmon de siaj
+okulharoj. Dume la junulo prenis unu el shiaj manoj kaj metis sur
+ghin siajn lipojn per longa kiso.
+
+�Bona patrino!� li ripetis ankorau.
+
+Trien sin klinis antauen kun batanta koro por vidi la vizaghon de
+la malsanulo; profunda timo shin tremigis, kiam liaj kavaj okuloj
+shin rigardis, kaj shi malantauenshovis sian seghon, kvazau shi
+volus malproksimighi de timiga aperajho.
+
+La malsanulo chirkauprenis per sia maldika brako la kapon de Avinjo
+kaj tiris shin pli proksime al si; li vershajne diris al shi ion en
+la orelon, char tuj shi iris por preni liajn vestajhojn kaj refermis
+la kurtenojn tuj post kiam shi estis ilin metinta sur la liton.
+Tiam, venante apud la tablon, shi diris mallaute kaj ghojege al la
+tremanta Trien:
+
+�Li tuj levighos!�
+
+Tiu diro shajnis tute ne trankviligi la najbarinon; char shia
+vizagho palighis kaj time shi rigardis la pordon. Sendube timego
+shin incitis forlasi la chambron, antau ol la fantoma junulo
+aperos; virina scivolemo tamen shin tenis kvazau najlita sur shia
+segho.
+
+Post kelkaj minutoj malfermighis la litkurteno. Tiam Avinjo kuris
+al la malsanulo,--helpis lin por ellitighi kaj subtenis lin dum lia
+irado al la tablo.
+
+Chu tiu vivanta skeleto vere estas la juna kamparano, kiun ni konas?
+Jes, estas li, la malfelichulo. Lia ostaro traboras la senkoloran
+hauton; liaj okuloj estas enprofundighintaj en mallumaj kavajhoj;
+lia dorso kurbighis, lia kapo flanken klinighis. Tiaj malpuraj kaj
+maldelikate flikitaj vestajhoj povas kovri nur almozulon. Kia estis
+do la sorto de l' junulo?
+
+Nun li staris antau la bonkora Avinjo kaj tenis unu el shiaj manoj;
+li rigardis shin kun tiu milda vizaghesprimo, kiu nur estas propra
+al karesanta infano, kaj diris:
+
+�Bona patrino, mi deziras eliri. Chu mi per tio ne chagrenos vin?�
+
+�Sed, Jan, mia knabo,� respondis la maljuna virino, �vi estas
+ankorau tiel malforta, mia kara! Vi riskas fali,--kaj pripensu kiel
+maltrankvila mi estos.�
+
+La zorgemo de Avinjo tiel klare estis videbla sur shia sulkighinta
+vizagho, ke Jan, pro shiaj amplenaj rigardoj, ghis la fundo de l'
+koro emociighis.
+
+�Ho, patrino,� li ekghemis, �kial vi tiom amas min? Jes, estu vi mia
+gardanghelo! Tion kion neniu kapablis fari, tion faros eble
+ankorau la oferema amo de malricha virino! Mirinda animo de boneco!
+Che la rando de l' tombo estas ankorau sufiche da amo en via koro,
+por dolchigi la vivon de mizerulo kiel mi estas, kaj restarigi lin
+el la plej profunda abismo de l' malespero. Ho! mi preghis al Dio
+por ke Li benu vin!--Kaj, prijughu mian dankon al vi, bona patrino:
+ghi estas la unua seninterrompa pregho, kiun de sep jaroj mi
+kapablas alsendi al la Chielo!�
+
+La vocho de la junulo havis strangan kaj entuziasman tonon, kiu
+profunde impresis la animon de Trien; shia timo estis tute
+malaperinta, kaj nun shi auskultis kun malfermita busho kaj
+grandegaj okuloj la vortojn de l' junulo, kiuj ravis kaj kortushis
+shin kvazau shi audus bonsonan kordmuzikon. Avinjo shin rigardis
+demande kaj shajnis diri: �Nu, kion vi diras pri mia filo? Chu li
+estas freneza?� Sed Trien auskultis silente, ech ankorau kiam Jan
+ne plu parolis.
+
+�Kompatinda junulo,� ghemis Avinjo, �kuraghu nur. Mi estas malricha
+kaj malforta, estas vere; sed, se vi volas resti apud mi, mi chiam
+amos vin,--kaj mi forlaboros por vi la fingrojn de miaj manoj.�
+
+La junulo metis la manon de la maljunulino al siaj lipoj, sed ne
+respondis.
+
+�Jan,� diris Avinjo dolche, �se vi deziras eliri, vi devus tion ne
+preterlasi pro mi: mi iros kun vi.�
+
+�Bona patrino,� respondis Jan petegante, �mi deziras eliri; sed mi
+devas esti sola. Mia kapo brulas; en la soleco mi trovos
+refreshighon. Morgau, bona patrino, mi diros al vi kiu mi estas kaj
+kia nekomprenebla chagreno venenis mian vivon. Lasu min nun
+foriri,--kaj trankvila restu hejme; post unu horo mi revenos.�
+
+Avinjo enmanigis al Jan sian lambastoneton, kondukis lin suben,
+diris ankorau kelkajn dolchajn vortojn kaj shlosis la pordon
+malantau li.
+
+Jen iras la malsana junulo kun shancelighantaj pashoj, laulonge de
+la domoj, tra la mallumo; li apogas sin sur la manbastoneto, kiun
+Avinjo al li donacis, kaj malfacile spiregas, pro laceco. Certe lia
+irado havas celon, char li ne hezitas pri la elekto de la stratoj.
+Kelkfoje li haltas kaj ripozas; tiam li daurigas sian vojiron kaj
+senchese antaueniras ghis la Meirplaco. Tie li iras tute apude de
+la domoj kaj malrapide sin antauenshovas en la senlumeco, kvazau
+shtelisto au spiono. Baldau li haltas che la fermita fenestro de
+belega domo; li apogas sin per la kubuto sur la blushtona
+fenestrorando kaj provas trarigardi tra la kovriloj. Interne en la
+domo estas lumo; char oblikva radio lumigas la vizaghon de l'
+auskultanta junulo, kiu, longtempe tie starinte, pro laceco tute
+fleksighas, kaj, kvazau sensenta, kun la kapo sur la fenestrorando
+restas kushanta.
+
+
+
+
+IX.
+
+
+En la luksa salono, sur kies fenestro la laca junulo ripozigis sian
+kapon, estis du personoj. Kolonelo van Milgem sidis en velura
+apogsegho apud la marmora fajrejo; li shajnis profunde enpensighinta,
+char li medite rigardis antauen sur la planktapishon. Apud tablo, sur
+kiu kushis arghenta kudrilaro, sidis juna fraulino trapikante perlojn
+sur shnureton. Palega estis shia vizagho, kaj portis chiujn signojn de
+longa konsuma malsano; tiu paleco shajnis ankorau plisenkolorighi
+pro la korvonigreco de shiaj longaj harbukloj, kiuj je chiu ekmoveto
+karesis shiajn vangojn. Post longa silento la juna fraulino kantis
+per tre mallauta vocho la rekantajhon de la kanteto Rikke-tikke-tak.
+Vershajne tio ne plezurigis la kolonelon, char li malgaje skuis la
+kapon kaj diris al la fraulino:
+
+�Monica, kantu do ne chiam tiun chi kanton; ghi estas nutrajho por
+via malghojo,--kaj vi scias ke tio chagrenas min.�
+
+�Dio! chu mi denove kantis?� kriis Monica kvazau mirante. �Mi tion
+ne sciis, patro. Pardonu mian malatenton.�
+
+�Nu,� demandis la kolonelo, �chu la saketo estos baldau
+finita?--Malfelicha Adolf, kiom via donaco ghojigos lin! Lin, kiu
+tiel ege amas vin.�
+
+�Kie li nun povas esti?�
+
+�Ho, tio estus malfacile sciebla. Kiu povus diri, chu li ne ie
+kushas en malsanulejo, au chu malamika kuglo ne jam estas lin
+trafinta sur la honorkampo?�
+
+�Chielo! mia patro, vi tremigas min!�
+
+�Vere, chu mi tremigas vin? Chu vi do iomete interesighas pri lia
+sorto, Monica?�
+
+�Mi ja amas lin kiel fraton.�
+
+�Vi devus alimaniere lin ami, Monica. Li nepre tion meritas: li
+estas bela junulo, posedanta chion kio povas altigi viron en la
+okuloj de virino. Krom tio, li estis la savinto de via patro che la
+sanga batalkampo apud Dresdeno. Se la amo ne trovas la vojon al via
+koro, dankemo devus vin inciti por plenumi mian konsilon, mian
+peton, kaj doni al li la rekompencon de lia grandanimeco kaj de lia
+amo.�
+
+�Ho, patro, rigardu min! Kion mi povus doni al Adolf? En mia koro ne
+estas loko flanke de mia amo al vi.--Esti nesentema edzino! Chu mi
+malfelichigos lin per mia indiferenteco? Char edzo postulas por sia
+felicho pli ol malvarman amikecon. Cetere, mi sentas nevenkeblan
+malshaton por ligiloj, kiuj forrabus de mi mian liberecon.�
+
+�Kian liberecon, Monica? La liberecon por revadi kaj pensadi? Faru
+Dio, ke ghi estu de vi forprenita, la libereco, kiu igas vin
+malforta kaj malsana. Pripensu, infano, kiam ni loghos en la
+kampobieno apud Moll, kiom felichige tiam estus, se vi havus amikon
+por trakuri kun vi la erikejon, por viziti kun ni la fagon kaj la
+rivereton,--por esti al ni kunulo en la soleco? Char chio tio chi,
+infano, estas malvarma kaj kvazaumorta, se amsento ne venas ghin
+vivigi; la koro sekighas, kiam oni ne povas ghin elvershi en alian
+koron.�
+
+�Patro, tio povas esti vera; sed Adolf ne estas filo de l' erikejo.
+Chu li komprenus kion diras la reviga bruetado de l' griloj? Chu
+abiaroj ombrokovris la ludojn de lia infaneco? Chu la senlimeco de
+l' erikeja maro kaj ghia nemezurebla chielo ne shajnus al li
+unutonaj,--al li, infano el la montaro? Ho, jes, konfesu tion,
+patro; inter mi kaj mia erikejo li estus fremdulo, kiu ne komprenus
+nian lingvon.�
+
+La vortoj de Monica ne plachis al shia patro; lia vizagho alprenis
+malgajan esprimon, kaj, sin plene turnante al sia filino, li diris
+per akcentita vocho:
+
+�Monica, mia infano, chu la peto de via patro do havas nenian
+potencon sur vian koron? Dum longaj jaroj mi por Adolf apud vin
+petegis; mi rimarkigis lian belecon, lian kuraghon, lian famon, por
+naski en via koro ameman senton; mi diris, ke en Dresdeno li savis
+vian patron je kosto de sia sango,--kaj mi petis, kiel rekompencon
+por li kaj por mi, ke vi konsentu alligi lin al nia familio per
+solenaj ligiloj. Vi rifuzis kaj rifuzas ankorau. Kial? Por resti
+tute liverita al revoj, kiuj mortigas vin!--Chu char vi ne amas lin?
+Sed li ne petas de vi amon.�
+
+Monica mire rigardis sian patron kaj ripetis:
+
+�Li ne petas de mi amon?--Kion li do postulas de mi?�
+
+La kolonelo daurigis kun premanta tono:
+
+�Fine tamen, ho Monica, vi devigas min diri al vi ion kio neniam
+devis eliri el mia busho. Auskultu do, kaj admiru la viron, kiun vi
+malshatas. Monica, de multaj jaroj vi marshas kun rapidaj pashoj al
+la tombo; neniam mi jhetas sur vin miajn rigardojn, mia karega kaj
+sola infano, ne vidante la morton che via flanko. Ho, la certeco ke
+mi perdos vin, dum jaroj jam disshiras mian koron: tiu minacanta
+glavo super mia kapo ankau plimallongigas mian vivon, kaj mi
+suferas nedireblajn suferojn. Mi legigis Adolf en mia timanta koro;
+mi diris ke restas nur unu rimedo por liberigi vin de viaj misteraj
+revoj kaj de certa morto. Mi mem, mi, via patro, petegis lin ke li
+montru al vi amon kaj petu vian manon; li, kiu iam savis la patron,
+ankau volis savi la infanon. Li havis aliajn amligilojn: richecon,
+honoron, belecon, chion posedis lia fianchino; kaj tamen, incitita
+de grandanimeco, de sinoferemo, li rompis tiujn promesojn por fari
+al mi kaj al vi netakseblan bonfaron. Li, la bela junulo, al kiu
+chio ridetis en la mondo, li konsentis ligi sian vivon al tiu de
+malsana kaj por li sensenta junulino; li rezignis la esperon iam
+vivi en la montaro apud sia maljuna patrino kaj sekvus nin en la
+dezertojn de l' erikejo. Kaj chio tio chi por konservi la vivon al
+vi, kiu malshatas lin; por, kvazau protektanta anghelo, forpeli la
+morton de via flanko. Ho, Monica, chu tia grandanimeco en vi naskos
+nenion pli ol dankeman senton? Chu chiuj kordoj estas rompitaj en
+via koro, tiel ke vi nenion alian havas por respondi ol ne?�
+
+Profunde kortushita estis Monica, shia vizagho ja sufiche tion
+montris. Shi respondis jene la demandon al shi faritan:
+
+�Patro, mi estis maldanka al Adolf kaj al vi, mi tion konfesas
+malghojanime; sed, kion vi ja postulas de mi! Komprenu do, bona
+patro, ke oni petas la neniigon de chiuj miaj memorajhoj. Efektive,
+se mi konsentus farighi la edzino de Adolf, mi donus al li vastan
+lokon en mia koro. Ne maldanka mi restus: mi kompensus al li lian
+animnoblecon per milda amikeco, se ne per varma amo. Kaj tiam mi
+devus rezigni chion, kion lasis al mi mia antaua vivo.�
+
+Esprimo de ghojo aperis sur la vizagho de la kolonelo; li prenis la
+manon de sia filino kaj diris:
+
+�Kara Monica, la ofero de viaj revoj estas necesa por la plilongigo
+de via vivo. Mi petas vin, estu kuragha; diru al mi ke vi akceptas
+Adolf kiel edzon; igu min felicha. Ho, karega infano, vidu, mi
+petegas vin kun kunigitaj manoj, diru ke vi konsentas, diru jes!�
+
+Videble la junulino tremis, dum shi mute antauenklinis la kapon.
+
+�Infano, infano!� ripetis la kolonelo, �ne lasu preterighi la bonan
+inspiron. Diru jes, ho, diru jes!�
+
+Malrapide Monica relevis la kapon kaj respondis decidite:
+
+�Nu, patro, se tio povas felichigi vin...�
+
+Subite shin trafis neatendita emocio; shi altigis la fingron kaj
+auskultis tremante al murmuranta bruo.
+
+�Kion vi audas?� kriis la kolonelo mirigite.
+
+�Auskultu! auskultu!� respondis Monica kun felichega rideto.
+
+Nun de malantau la fenestro penetris kelkaj sonoj en la salonon,
+kaj la kolonelo audis distingeble la kanton:
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fero varmighas,
+      Brako levighas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+La kolonelo konis la nekompreneblan potencon de tiu kanto sur la
+animon de sia filino; krom tio li tiun chi fojon konsideris ghin
+kiel insulton, faritan al li pri lia humila deveno; kolero forportis
+lin, kaj, tiregante la sonorilshnuron, li malbonhumore piedfrapis
+sur la planktapishon.
+
+�Mi volas scii,� li kriis, �kiu tie chi kuraghas min insulti!�
+
+Servisto aperis por ricevi la ordonon de sia mastro; tiu chi kolere
+diris:
+
+�Senhontulo staras ekstere kantante sub la fenestro. Iru kun viaj
+kunuloj; kaptu lin; mi volas lin vidi. Se li kontraustaras, uzu
+perforton.�
+
+�Ho, patro,� kriis Monica levighante, �kion vi diras, perforton?
+Chu vi scias kontrau kiu?�
+
+�Ni vidos,� respondis la kolonelo kolere.
+
+La juna fraulino reiris al la tablo kaj sidighis kun videbla timo.
+
+Oni audis malfermi kaj refermi la dompordegon. Tiam la servisto
+venis en la chambregon kaj diris al sia mastro:
+
+�Kolonelo, estas malricha almozulo, tiel malforta kaj malsana, ke li
+apenau povas antaueniri. La malfelichulo ne povis al ni longe
+kontraustari. Li estas en la vestiblo. Chu ni simple lasos lin
+foriri?�
+
+�Ne, ne,� kriis la kolonelo, �mi volas ke tiu enigmo estu
+klarigata.--Monica, kio tiel tremigas vin? Chu vi do konas la
+almozulon?--Iru, oni konduku lin chi tien!�
+
+Apenau la malfelicha viro, kun klinita kapo kaj mallevitaj okuloj,
+aperis che la pordo de l' salono, kiam Monica eligis kriegon, kaj,
+al li kurante, shi prenis lian manon dum shi ekkriis:
+
+�Jan, Jan, chu estas vi?�
+
+�Estas mi, fraulino,� respondis la junulo, ne levante la okulojn.
+
+La kolonelo staris unu momenton mirigite kaj frotis sian frunton,
+kvazau subita penso levighis en lia spirito. Li tamen rapide
+forpelis sian suspekton, kaj, prenante la brakon de l' junulo, li
+delikate fortiris lin ghis velura segho kaj devigis lin sur ghi
+sidighi. Monica ne estis ellasinta la manon de Jan; shi ankau mute
+rigardis teren.
+
+La kolonelo, reirinte en sian apogseghon, diris al la junulo:
+
+�Jan Daelmans, kial vi ne rememoris min dum la malfelicho? Chu mi ne
+diris apud la izolita farmdomo, ke mi estos via protektanto, se iam
+vi iun bezonus? Mi vidas kian gradon de mizero vi atingis; sed de
+hodiau vi ne plu suferos malrichecon, junulo. Havu kuraghon; mi ne
+estas maldanka kaj volas ekkvitigi mian kalkulon kun vi.�
+
+Tion dirante, la kolonelo iris al komodo, prenis el ghi plenmanon da
+Napoleonoj, kaj, metante ilin sur tableton, apud la junulo, li
+diris:
+
+�Vidu, mia amiko, ne estas almozo, kiun mi al vi prezentas; estas
+malgranda kompensajho de tio kion vi iam faris por mia filino. Mi
+petas vin, akceptu tion de mi, kiu volas esti por vi amiko kaj
+protektanto.�
+
+Jan altigis siajn profunde mallevitajn okulojn de la tableto al la
+kolonelo kaj sopiris, chagrene grincridante:
+
+�Oron! chiam oron!�
+
+Kaj rigardante siajn disshiritajn vestojn, li aldiris:
+
+�Jes, oro al mi utilus; mi tiam povus acheti vestojn kaj rekompenci
+shin kiu min flegis.--Sed, sinjoro, shparu al mi tiun humiligon: ne
+estas el viaj manoj, ke mi akceptus monon, ech se ghi servus al mi
+por elacheti mian morton!�
+
+Dum tiuj vortoj Jan estis movinta la manon kaj eltirinta ghin el la
+mano de Monica. La emociita kaj chiam tremanta fraulino estis
+irinta al sia segho kaj sidis tie, mute kaj fikse rigardante la
+junulon.
+
+�Sed, Jan, mia amiko,� daurigis la kolonelo, �vi estas maljusta
+kontrau mi kaj kontrau vi mem. Se vi ne volas monon, diru do al mi
+kion mi povas por vi fari; estos por mi felicho fari al vi ian
+servon. Se vi permesas al mi fari al vi komplezon, mi estos al vi
+danka.�
+
+�Vi volas fari al mi servon!� respondis la junulo. �Nu, mi petas de
+vi unu favoron. Chu vi al mi ghin donos?�
+
+�Parolu, Jan, mi plenumos vian deziron. Kion vi volas?�
+
+La junulo iom plirektigis sur la segho siajn lacegajn membrojn kaj
+shajnis sin pretigi por io solena. Tiam li diris:
+
+�Kolonelo van Milgem, morgau komencighos por mi nova vivo: mi
+starigos netransireblan limmuron inter mia estinteco kaj mia
+estonteco. Oni ne tiel facile sin elshiras el memorajhoj, kiuj
+kunkreskis kun nia cerbo kaj nia koro kiel partoj de nia vivo. Kaj
+eble mi estus falinta en tiu batalo sur la randon de tombo
+malfermita; la sorto servis al mi: mi estas nun en la cheesto de
+shi, kiu sole en la mondo povas min kompreni! Ke mi povu paroli, ke
+mi longatempe kaj seninterrompe povu paroli, ke shi audu kia estis
+mia sorto sur tiu chi tero,--kaj tiam, tiam mi, ne ghoje sed
+submetighe, adiaudiros al la revo kiu min mortigas. Jen, kolonelo
+van Milgem, jen estas la favoro, kiun mi de vi petegas. Konsentu, ke
+mi parolu,--ne koleru pri tio kion mi diros: vi donas al mi pli ol
+la vivon!�
+
+Estis io tiel dolcha kaj sufera en la vocho de l' junulo, ke la
+kolonelo sin sentis profunde kortushita. Cetere li estis treege
+scivola por audi klarigon, en kiu li esperis trovi certigitaj iajn
+konjektojn. Li do diris afable:
+
+�Parolu, mia amiko, kaj nenion timu: mi atente auskultos vin.�
+
+La junulo do komencis per malrapida kaj sufera vocho:
+
+�Mi estis juna, kontenta pri mia sorto kaj amanta la vivon. Mia
+sentema koro min pushis por konsideri nian servistinon kiel mian
+fratinon; lau shia sufero kaj shia mizero, kreskis mia amikeco al
+shi,--naiva kaj pura sento, kiu nekonscie enradikighis en mia koro,
+kaj poste, farighinte detruanta fajro, konsumos min interne.
+Kolonelo, mi sentas ankorau brulanta en mia mano la lokon, en kiu
+sur la erikejo vi metis la Napoleonojn de la humiligo. Kio! vi
+pensis per iom da koto de l' tero min konsoli pri la rabo de mia
+fratino? Kaj vi mortigis min! Tiam, ho, tiam mi jam komprenis la
+senlimecon de mia malfelicho; dubo kaj malespero dispremegis tiun
+chi koron, en kiu via foriro estis lasinta la sangan glavon de l'
+amdoloro. Chion mi forgesis por nutri nur unu plorigan rememoron;
+dum multaj jaroj mi vershis miajn larmojn che la fago; mi ankau
+atendis kaj esperis sur la Sablomonto; mi ankau maldikighis
+kaj malfortighis. Nenio povis min konsoli, nenio min tushi;
+nekapabla por labori, indiferenta por chio, mi vivis en suferiga
+revmondo;--kaj mi vidis mian patrinon malsana sur shia lito, ne
+trovante lokon en mia koro por ia nova doloro. Chiuj, kiuj konis
+min, kompatis min, malfelichan frenezulon. Mi enamighis en miajn
+proprajn larmojn, char ili fluis pro shi kiun mi bedauris. Plorado
+estis mia vivo, ghemado mia parolo. Mia fortika korpo fandighis
+kvazau negho sub la pasieco de mia koro;--kaj, pashanta ombro, mi
+vagadis kvazau fantomo tra la foliaro, kiu ankau estis audinta
+shiajn plendojn.--Iama amiko de mia patro volis perforte min fortiri
+de la loko de mia naskigho; li esperis min resanigi. Sed mi
+kontraustaris la petojn de chiuj, kiuj min amis. Kial? Chu pro tio
+ke la chielo de l' erikejo estas pli blua? Ke la aero tie portas
+aromajn bonodorojn? Ke la senlimeco de l' ebenajho charmas kaj
+altigas la spiriton? Ho, ne, ne. Tie shi estis vivinta, tie estis la
+vojeto de shi lauirita. Ho, mi sciis kiuj herberoj iam estis
+fleksighintaj sub shia korpo; mi sciis retrovi sur la sheloj de l'
+arboj la lokon, kie shi iam metis sian manon, kaj la kreskajhojn,
+kiuj iam brilis per la perloj de shiaj okuloj.--La arboj, la
+erikejo, la rivereto, chio havis tie por mi lingvon, kiu parolis pri
+shi. Tie mi neniam estis sola; shi chiam staris flanke de mi,
+chirkauita kun mi per la nebulo de l' mondforgeso. El la aleeto la
+suda vento portis al mi shian vochon; el la bruetado de l' griloj
+shi kantis por mi la allogan Rikke-tikke-tak!--Neesprimebla estis
+tamen mia sufero; mi konsciis kiel premantan verajhon, ke shi plu
+neniam venos. Mi por chiam estis perdinta mian fratinon kaj ghojis
+pro l' espero de baldaua morto.--La maljuna pastro de Desschel kaj
+la larmoj de mia malsana patrino fine min vokis al pli bonaj
+sentoj, kaj donis al mi, dum unu momento, sufichan forton por
+kontraustari shian rememoron. Mi volis forpeli tiun turmentantan
+bildon, min eltiri el shia tiraneco sur mian animon, min savi el la
+dolorabismo en kiu mi estis enprofundighinta, denove plenumi miajn
+forgesitajn devojn al Dio kaj mia patrino. Mi iris al Mehhleno por,
+post jarojn dauranta studado, serchi en la ekleziula profesio
+armilon kontrau shia persekutado.--Ve, kiu diros kion mi suferis en
+la izoleco de la Seminario! Kiu diros, kiel ghissange mia koro kaj
+mia animo estis vunditaj en tiu malespera batalo kontrau shi! Kion
+ajn mi faris au decidis, au kien ajn mi iris, chiam shi cheestis,
+por, kiel tiranino, eltiri chiujn aliajn pensojn el mia spirito!
+Shi, chiam shi!--Kun la scienco kreskis ankorau la forto de mia
+imago, kaj nur tiam shi ekposedis ech la plej intimajn aspirojn de
+mia revanta animo. Chiam silenta, mi apartigis min de miaj
+kunlernantoj; mi kashis min en mallumaj anguloj por ke mi povu
+nemokate kanteti la kanton de Rikke-tikke-tak; mi estis la objekto
+de ghenerala malestimo; nenio povis resanigi min, nek la severeco de
+miaj profesoroj, nek iliaj afablaj admonoj. Fine alproksimighis la
+tempo kiam mi devos decidi, chu mi akceptas la ekleziulan profesion.
+Sed, ho Dio, por kio povis al mi utili pripensado? Mi estis neinda
+por proksimighi al la altaro, kaj nekapabla ech por preghi; neniam
+mi altigis mian vochon au mian penson al la chielo, sen ke inter
+Dio kaj mi shia bildo sin intermetis! Mi rifuzis, tiom pro
+konvinkigho pri mia malindeco kiom pro konsilo de miaj kompatemaj
+profesoroj. Mi forlasis la Seminarion. Mia patrino estis mortinta:
+mi havis ankorau malgrandan parton de mia heredajho. Mia vivo
+farighis senzorga revovagado; nezorganta pri estonteco, kiu estis al
+mi indiferenta, mi rapide elspezis tion kion mi ankorau posedis.
+Mizero min ankau trovis sensenta; mi dormis sub la blua chielo, sub
+charetoj au sur la urbaj fortikajhoj; mi lasis malsaton trabori
+mian inteston; kaj, kun mokrido sur la lipoj, mi akceptis la panon
+de l' kompato. Kio estis por mi la vivo kaj kio la suferoj de l'
+korpo kompare kun la konsumanta doloro de mia koro? Nenio en la
+mondo povis min tushi, nenio min veki el mia apatio. Senchese vidi
+shian bildon antau miaj okuloj, shin enpense alparoli, murmure
+ripeti la kanton,--tio estis mia vivo: chio cetera estis en mi
+mortinta.�
+
+Nun la junulo silentis unu momenton; li spiregis pro laceco.
+
+Monica kapkushis sur la tablo kaj kredeble maldolche ploris, char
+dum tiu pauzo oni audis la spiregadon de shia premata brusto.
+Kurbighinte kaj teren rigardante, la kolonelo sidis senmove sur sia
+segho.
+
+La junulo daurigis:
+
+�Unufoje ankorau, lau la konsilo de amikoj, mi provis fortan
+kuracilon. Mi vershis alkoholajhojn per plengorghoj en mian korpon,
+kaj ebria falis teren.--Nenio, nenio povis al mi helpi; antau miaj
+malkvietegaj okuloj staris ankorau shia bildo!.... Iun tagon, mi
+neniam forgesos ghin, kiam mi malrapide laupashis la Meirplacon, mi
+subite ekvidis shin rapide preterveturantan. Shia nedaura rigardo
+kvazau sago traboris mian animon, mia koro rompighis en mia
+malkvietega brusto; mi svenante falis teren. Baldau tamen mi povis
+restarighi kaj foriri por kashi mian maltrankvilighon en la izoleco.
+Vespere mi kushighis sur sharghveturilo por dormi. Cerbofebro brulis
+kvazau fajro en mia kapo; en mia nekonscieco mi renversighis de la
+charo kaj falis kun la kranio sur la shtonojn, tiel ke sangofluo el
+mi elshprucis.--Malricha virino akceptis min en sia subtegmenta
+chambro; shi flegis min kvazau patrino; al shi mi de nun dedichas
+mian vivon. Shia dolcha kaj sinoferema amo estas trovinta la vojon
+al mia koro kaj okupanta lokon flanke de l' altrudighema bildo. Nun
+mi konscias la eblecon por reakiri mian liberecon: mi devas vivi
+por ami kaj rekompenci mian novan patrinon. Faru Dio, ke ankau tiu
+chi lasta espero ne estu vana,--se ne, la tombo, kiu por mi
+malfermighas, punos mian malestimindan malfortecon. Morgau mi ne
+plu konos vin, fraulino, nek vin, kolonelo van Milgem! Forgesu vi
+ankau, ke iu suferis neesprimeblajn turmentojn pro la rememoro de
+via infano; mi kvitigas vin pri tio kion vi al mi shuldas. Pardonu
+al mi, la malfelicha frenezulo, la sentimajn vortojn kiujn mi
+kuraghas paroli; se iafoje vi iom interesighis je la juna kamparano,
+pardonu la senkarnan skeleton kiu sidas antau vi. Kaj vi,
+fraulino, ho, mi petegas vin, rememoru min en viaj preghoj, por ke
+mi trovu fortojn por mia lasta batalo kontrau vi.--Lasu min nun
+foriri, vi plu neniam audos nek vidos min.--Adiau, Dio vin
+supershutu ambau per felicho!�
+
+Dum la elparolo de tiuj chi lastaj vortoj, Jan estis levighinta kaj
+volis alproksimighi al la pordo; sed subite Monica restarighis, shi
+malantauen jhetis siajn harbuklojn, forigis la larmojn el siaj
+okuloj, kaj tiam, etendante la fingron kiel ordonon, shi kriis:
+
+�Restu! Restu!�
+
+Kaj surgenuighante kun kunigitaj manoj antau sia patro, shi
+petegis:
+
+�Ho, patro, pardonu min, pardonu min! Restigu lin, se ne, mi mortos!
+En miaj revoj shvebis ankau lia bildo; li estis mia frato, mia
+protektanto, mia amato! Ho, Dio, li foriras! Nur li povas min savi.
+Donu lin al mi! donu lin al mi! Vi ankau vershas larmojn, vi sentis
+kion li suferis! Ho, nur li, au la tombo min posedos! Patro, bona
+patro, ne lasu min al la morto! Mi vivos, mi resanighos, mi vin
+benos! Pro la memoro de mia mortinta patrino, donu lin al mi!�
+
+La kolonelo faris subitan movon kaj restarigis sian filinon per la
+mano; tiam, kun emociita vocho, li diris:
+
+�Jen estis do la enigmo! Tia koro!--Nu, Monica, estu savita, mia
+infano! Li estu via edzo!�
+
+Akra krio elighis el la brusto de Jan; li unue peze apogis sin sur
+la segho, sed falis svenante sur la tapishon, dum Monica kun
+etenditaj brakoj al li kuris.
+
+
+
+
+X.
+
+
+En la jaro 1831a, mallongan tempon post la Revolucio, soldato
+marshis, portante la pafilon sur la shultro kaj la tornistron sur
+la dorso, tra la erikejo inter Moll kaj Desschel. Li baldau
+alproksimighis al granda farmejo, kiu aspektis kiel kampobieno, kaj
+montris sian loghbileton al viro kiu staris sur la sojlo. Tiu chi
+vokis servistinon, kaj ambau, per amikaj elmontrajhoj, deprenis de
+la soldato lian tornistron kaj aliajn necesajhojn. La juna militisto
+miris pri tiu kora akcepto, kaj, frapante la shultron de la
+kamparano, li diris senceremonie:
+
+�Vi militservis, chu ne, farmisto?�
+
+�Tamen ne,� respondis la kamparano, �sed vi certe trovos iujn tie
+chi, kiuj povas paroli pri milito kaj bataloj.--Eniru, amiko: la
+shinko kaj la biero jam staras sur la tablo.�
+
+Enirante, la soldato vidis, sidantan apud la angulo de la fajrejo,
+viron, kies vizagho kaj grizaj haroj tuj inspiris al li respekton.
+Longa cikatro tra lia vizagho kaj la rubando de la Honorlegio sur
+lia vesto, vidigis ke li estas tiu pri kiu la kamparano estis
+dirinta: �kiu scias paroli pri milito kaj bataloj�.
+
+La maljuna militisto salutis la soldaton per bonvolema rideto kaj
+montris al li la tablon, kvazau li volus diri: manghu unue kaj
+trinku; poste ni parolos.
+
+Dum la soldato plenumis tiun bonan konsilon kaj manghis la al li
+prezentitajn nutrajhojn, li scivole lasis vagadi siajn okulojn sur
+la personojn kiuj estis chirkau li.--En la fundo de la chambro
+virino sidis antau shpinrado; apud shi staris la viro, kiun li unue
+estis vidinta sur la sojlo de la farmdomo. Saneco kaj kvieta ghojo
+heligis ilian vizaghon, kaj estis kvazau amradio brilis en iliaj
+okuloj, chiufoje kiam ili unu la alian rigardis. Che l' alia flanko
+de la virino sidis maljunega Avinjo, kiu per siaj rigidaj fingroj
+ankorau sur puntkuseno intermovis la plektilojn.
+
+Kiam la soldato estis dum kelka tempo direktinta siajn okulojn al
+tiu parto de la chambro, li audis malantau si strangan kanton,
+kies neordinara ritmo lin rigardigis al la fajrejo. Sur chiu genuo
+de la viro kun la cikatro li nun vidis rajdantan sankoloran
+infanon,--knabeton kaj knabineton,--kaj estis dum la kantado, ke la
+avo rajdigis la infanetojn.
+
+                *       *       *       *       *
+
+Baldau la juna soldato interkonatighis kun chiuj loghantoj de la
+farmejo. Li trovis tiom da dolcha ghuado inter tiuj homoj, kiuj
+chiuj shajnis kunigitaj per sama ligilo de amo kaj dankemo, ke, post
+dumonata restado, li ne povis sin deteni vershi larmojn, kiam li
+estis devigata adiaudiri la paceman kaj felichan familion, kiu
+konsideris kaj amis lin kiel filon.
+
+Je la momento kiam li, kun la tornistro sur la dorso, estis preta
+por foriri, chiuj kunhejmanoj venis che la pordon kaj etendis
+ankorau al li la manon de l' amikeco; li, kun malsekaj okuloj,
+suriris la erikejan vojon, kaj, post kelkaj pashoj sin turnante, li
+kriis kortushite:
+
+�Adiau, sinjoro kolonelo van Milgem! Adiau, farmisto Daelmans!
+Adiau, farmmastrino! Adiau, Avinjo Teerlinck! Adiau!�
+
+Alveninte sur la erikejo, la soldato diris al si mem:
+
+�Se mi estus verkisto au poeto, mi rakontus tiun strangan
+historion.--Eble mi iam farighos tia. Nu, nu, sensencajho!�
+
+Kaj tiam, plirapidigante sian marshadon, li antauenpashis lau la
+ritmo de kanto, kiun li certe estis lerninta che la farmejo. Li
+kantis:
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fero varmighas,
+      Brako levighas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+  Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
+      Fer' malmolighas,
+      Kor' kuraghighas.
+      Frapu vi, nu!
+      Rikke-tikke-tu.
+
+Sinjoro leganto, vi vidas, chu ne, ke la juna soldato plenumis sian
+promeson?
+
+
+PIEDNOTOJ:
+
+[4] _Westmal_, vilagho, kiu kushas je kvar horoj da piediro
+malproksime de Antverpeno, sur la granda vojo al Turnhout, meze de
+l' erikejo.
+
+[5] _Fajrolaboristo_ estas tiu, kiu, dum la forghado,
+turnas la feron per la prenilo kaj tiel gvidas la laboron.
+
+[6] Lau popola plimallongigo: Driessens, kies domo estas
+bruldetruita. (_Noto de la tradukintino_).
+
+[7] _Erikbuloj_ estas buloj de mallonga eriko, kiujn sur la
+tuta erikeja ebenajho oni forigas per fosilo de la supro de la tero.
+Tiuj erikbuloj estas bruligataj kiel torfo kaj disjhetas en la aeron
+specialan odoron, kiu dum favora vetero antauflarigas la erikejon
+je mirige granda interspaco. Tiu kiu iafoje loghis dum kelka tempo
+en Kempenlando, povas resti dum dudek au pliaj jaroj de ghi
+malproksimigita, li tamen rememoros la impreson pri l' odoro de la
+erikfajroj.
+
+[8] Vilagho en Kempenlando, al kiu oni sendas la
+frenezulojn por esti flegataj.
+
+[9] Oni nomas _Kempenlando_ la vastan erikejan landon, kiu
+formas la nordan parton de Belgujo.
+
+[10] Multaj maljunaj malaltrangaj personoj faras sian
+shparkaseton en shtrumpo, kiu kutime estas kashita sub la tegmentaj
+tegoloj.
+
+[11] Arghenta monero de dekses kaj duona soldoj.
+
+
+Kun la permeso de la eldonistoj J. Leb�gue & Cie, Bruselo,
+
+  esperantigis
+  M. P.
+
+Februaro 1912a.
+
+
+  Presejo DE VOS & van der GROEN
+  ANTWERPEN.
+  1912.
+
+
+
+Noto de la tekstpreparinto:
+
+Mi korektis kelkajn mispresajhojn de la originala libro.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Rikke-tikke-tak, by Hendrik Conscience
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK RIKKE-TIKKE-TAK ***
+
+***** This file should be named 35917-8.txt or 35917-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/3/5/9/1/35917/
+
+Produced by Andrew Sly, David Starner, and the Online
+Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net.
+Thanks to the Esperanto-Fondajho Cesar Vanbiervliet for
+providing the original book.
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/35917-8.zip b/35917-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..18fb1b7
--- /dev/null
+++ b/35917-8.zip
diff --git a/35917-h.zip b/35917-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..fe53cb5
--- /dev/null
+++ b/35917-h.zip
diff --git a/35917-h/35917-h.htm b/35917-h/35917-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..e6935c7
--- /dev/null
+++ b/35917-h/35917-h.htm
@@ -0,0 +1,3484 @@
+<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
+
+<!DOCTYPE html
+   PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN"
+   "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd" >
+
+<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo">
+  <head>
+    <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=UTF-8" />
+    <title>
+      Rikke-Tikke-Tak by Hendrik Conscience
+    </title>
+    <style type="text/css" xml:space="preserve">
+
+body {padding-right: 10%; padding-left: 10%;}
+h2 {text-align: center; font-size: 1.5em; padding-top: 4em; padding-bottom: 1.5em;}
+div#titolpagho, div#kolofono {text-align: center; line-height: 2.0; margin-top: 4em;}
+div#titolo {text-align: center; font-size: 2em; padding-top: 4em;}
+div.piednotoj, div#tpnotoj {border: dashed 1px; padding: 0.5em; margin: 2em 10%;}
+.piednoto {margin-left: 10%; margin-right: 10%; text-indent: -2em; font-size: 0.9em;}
+.pnlokilo {vertical-align:baseline; position: relative; bottom: 0.33em; font-size: .8em; text-decoration: none;}
+hr.mallonge {width: 15%;}
+.sc {font-variant: small-caps;}
+.poezio {margin: 1em 0em 0em 5%; text-align: left; }
+.strofo {margin-top: 1em; margin-bottom: 0em;}
+.strofo br {display: none;}
+.strofo span.i0 {display: block; }
+.strofo span.i4 {display: block; margin-left: 2em;}
+
+</style>
+  </head>
+  <body>
+<pre xml:space="preserve">
+
+The Project Gutenberg EBook of Rikke-tikke-tak, by Hendrik Conscience
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Rikke-tikke-tak
+
+Author: Hendrik Conscience
+
+Translator: Maria Posenaer
+
+Release Date: April 20, 2011 [EBook #35917]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK RIKKE-TIKKE-TAK ***
+
+
+
+
+Produced by Andrew Sly, David Starner, and the Online
+Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net.
+Thanks to the Esperanto-Fondajho Cesar Vanbiervliet for
+providing the original book.
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+    <div id="titolpagho">
+      <h1>
+        RIKKE-TIKKE-TAK
+      </h1>
+      <div>
+        HENDRIK CONSCIENCE
+      </div>
+      <hr class="mallonge" />
+      <div style="margin-top:2em;">
+        el la Flandra lingvo<br /> esperantigis<br /> MARIA POSENAER.
+      </div>
+      <div style="margin-top:2em;">
+        Rekomendita de la<br /> INTERNACIA UNUIĜO DE ESPERANTAJ<br /> VERKISTOJ.
+      </div>
+      <div>
+        1912
+      </div>
+    </div>
+    <div style="text-align:center; line-height:1.5; margin-top: 3em;">
+      <p>
+        Tiu ĉi libro estas havebla ĉe la tradukintino:
+      </p>
+      <div class="sc">
+        Kroonstraat, 45, Borgerhout-Antwerpen<br /> (Belgujo)
+      </div>
+      <div>
+        <span class="sc">Prezo: Fr. 2.00</span> (Sm. 0.800)
+      </div>
+    </div>
+    <h2>
+      Antaŭparolo.
+    </h2>
+    <p>
+      Kiam, antaŭ kelkaj monatoj, aperis en la lokaj ĵurnaloj la unuaj
+      artikoletoj aludantaj la centan datrevenon de la naskiĝo de Conscience, mi
+      sentis min tre feliĉa esti Esperantistino, kaj tuj mi faris projekton: Mi
+      ankaŭ, laŭ mia maniero, laŭ mia povo, honoros la plej grandan el niaj
+      Flandraj romanverkistoj; mi resonigos lian gloran nomon tra la tuta mondo,
+      tradukante, Esperanten, unu el liaj verkoj.
+    </p>
+    <p>
+      Mia elekto ne daŭris longatempe. Al la festorganizontoj mi lasas la
+      zorgon, rememorigi per brila procesio liajn historiajn romanojn, tiujn
+      romanojn en kiuj la Flandraj herooj ĝis morto bataladas por la akiro aŭ la
+      konservo de siaj plej sanktaj rajtoj. Kaj kiel ajn granda estas mia admiro
+      por &laquo;la Leono de Flandro&raquo;, &laquo;Jakobo de Artevelde&raquo;,
+      &laquo;la Kerloj de Flandro&raquo; kaj aliaj epopeoj, mi preferis kunvivi
+      kun
+      <!--  p.008 --> Conscience pli pacajn okazaĵojn, kies scenejo estas la
+      erikejo, lia amata Antverpena erikejo. La ĉarma &laquo;Rikke-tikke-tak&raquo;
+      plene nin forportas en tiun regionon, kiun Conscience tiel volonte kaj
+      amplene prikantis.
+    </p>
+    <hr class="mallonge" />
+    <p>
+      La glora aŭtoro de tiu rava verketo kaj de pli ol cent aliaj romanoj,
+      preskaŭ ĉiuj egale belaj kaj kortuŝaj, naskiĝis en Antverpeno la 3<sup>an</sup>
+      de Decembro 1812<sup>a</sup>, en la popola havenkvartalo<a
+      href="#piednoto1" class="pnlokilo">[1]</a>. Lia patro, Pierre Conscience,
+      estis Franco el Besançon, kaj servadis en la imperiestra ŝiparo. Trifoje
+      li estis kaptita de la Angloj; fine li akiris sian liberecon, kaj
+      enloĝiĝis en Antverpeno, kie li funkciis kiel subinspektoro de la
+      imperiestraj konstruejoj. Li edziĝis kun Flandra virino; ilia unua infano
+      estis Hendrik Conscience.
+    </p>
+    <p>
+      Malforta, malsaneta estaĵo estis la knabeto. La familia kuracisto
+      antaŭdiris ke li pene vivos ĝis la sepa jaro; sed se li atingos tiun
+      danĝeran aĝlimon, li certe plifortiĝos. Kaj efektive, ĝis la aĝo de sep
+      <!--  p.009 --> jaroj, la infano restis terure malforta. Li ne kapablis
+      marŝi, eĉ ne per helpo de lambastonoj. Apud la fenestro, kuŝante sur tablo
+      aŭ sidante en alta kusenseĝo, li pasigis la longajn tagojn de sia mizera
+      vivo, dum li vidis la petolaĵojn kiujn faris sur la strato liaj gajaj
+      samaĝuloj.
+    </p>
+    <p>
+      Du jarojn post la naskiĝo de Hendrik, dua filo eniris la vivon; tute male
+      je la unua, li estis tre forta kaj sana. La patrino plene sin dediĉis al
+      la kompatinda malsanulo; ŝi rakontis al li mirigajn rakontojn, kiuj
+      aperigis, antaŭ la okuloj de la knabeto, la feliĉan mondon de la anĝeloj,
+      al kiu li ankaŭ deziris alflugi. Kaj la patro, siavice, rakontis
+      impresigajn aventurojn el la marmilito.
+    </p>
+    <p>
+      Intertempe la Napoleona potenco falis, kaj Pierre Conscience, senigita je
+      sia funkcio, devis serĉi aliajn vivrimedojn. Lia edzino starigis
+      spicovendejon, dum li mem aĉetis difektitajn ŝipojn, kies restaĵojn, post
+      malkonstruo, li revendis. Krom tio, li faris komercon de malnovaj libroj.
+    </p>
+    <p>
+      La juna Hendrik trovis baldaŭ plej grandan ĝuadon en tiuj forlasitaj
+      volumoj, amasigitaj en la subtegmentejo. Komence li nur rigardis la
+      bildojn, sed post kiam lia patro lin instruis legi, lia spirito des pli
+      vastiĝis ju pli lia korpo estis malforta. Avide li tralegadis
+      <!--  p.010 --> tiujn forigitajn literaturaĵojn, kiuj, kune kun la edukado
+      de lia patrino, naskis en la intelekto de la knabeto tiun imagon, tiun
+      fantazion, kiu igas liajn verkojn tiel ĉarmaj.
+    </p>
+    <p>
+      De post la sepa jaro la knabo plifortiĝis kaj kun sia frato vizitadis la
+      lernejon, kie li faris mirindajn progresojn. Je tiu tempo mortis la kara
+      patrino.
+    </p>
+    <p>
+      La patro lasis grandparte al la Naturo la zorgon korpe kaj spirite eduki
+      la infanojn. Ili partoprenis laŭplaĉe la ludojn de la najbaraj knaboj.
+      Vespere tiuj ĉi kuniĝis antaŭ la domo de Conscience. Sur la sojlo, meze de
+      siaj kunuloj, la antaŭdestinita infano ekzercis sian imagforton per la
+      rakontado de longaj lokaj historioj, kiuj kvazaŭ ensorĉis liajn
+      aŭskultantojn. Kaj ĉiutage la rakontoj plilongiĝis per novaj, de la
+      rakontanto elpensitaj okazaĵoj.
+    </p>
+    <p>
+      Ankaŭ la teatra arto allogis la junan Conscience; dum du jaroj li estis
+      fidela vizitanto de tiuj subteraj marionetludejoj, nomitaj &laquo;Keloj de
+      l&rsquo; Pulĉineloj&raquo;, en kiuj, po du cendoj<a href="#piednoto2"
+      class="pnlokilo">[2]</a>, oni povis ĝui ĉiujn impresojn de teatra
+      prezentado.
+    </p>
+    <p>
+      Conscience estis dekjara kiam lia patro decidis transloĝiĝi en la
+      kamparon; ekster la tiamaj Antverpenaj
+      <!--  p.011 --> remparoj, ĉe izola loko nomita la &laquo;Verda Angulo&raquo;,
+      li konstruis, per ruboj de ŝipoj, tute simplan lignan dometon. En tiu
+      silenta kaj ripoziga rifuĝejo, for de la urbaj bruoj, la estonta
+      romanverkisto pasigis kelkajn el siaj plej belaj jaroj. Tie efektive
+      naskiĝis en li tiu varma amo al la naturo kiu tiel forte montriĝas en ĉiuj
+      liaj verkoj. Pli ol iam forlasite al si mem, la knabo estis profunde
+      impresata de la beleco de la kamparo, de la melankolia ĉarmo de la
+      Flandraj ebenaĵoj. Ravate li pasigis la tagojn, observante la vivon de l&rsquo;
+      bestetoj kaj kreskaĵoj; ĉiu mateno alportis al li novan kaŭzon de admiro:
+      la leviĝo de la suno, la aromriĉa aero, la freŝa roso, la vekiĝo de la
+      birdoj, la kresko de l&rsquo; burĝonoj, la apero de l&rsquo; folioj, la
+      malfermiĝo de l&rsquo; florkronoj, la zumado de l&rsquo; insektoj kaj la
+      murmurado de la ventoj; ĉiuj tiuj impresoj igis Conscience la delikata
+      poeto, la paca revulo kaj sincera kredulo, kiu, en sia sentema kaj pura
+      animo malfermita al ĉiuj noblaj sentoj, kreos ian tagon tiom da ĉarmaj
+      kamparaj rakontoj.
+    </p>
+    <hr class="mallonge" />
+    <p>
+      Tri jaroj preterpasis en tiu ŝajna indiferenteco, kiu tamen tiel ege
+      influos la estontecon. Tiam la patro de Conscience reedziĝis, li vendis la
+      dometon de la Verda Angulo, kaj la tuta familio transloĝiĝis al
+      <!--  p.012 --> Borgerhout. Infanoj naskiĝis tiel multnombraj ke, malgraŭ
+      la ŝparemo de la nova edzino, la laboro de la eksmaristo ne plu sufiĉis
+      por ilin nutri; kaj la malplej junaj filoj devis elekti profesion.
+      Hendrik, la malfortulo, la klerulo, fariĝos instruisto, kaj lia pli forta
+      frato, ĉarpentisto.
+    </p>
+    <p>
+      En tiu tempo ekzistis en Borgerhout iu lernejo, kies direktoro estis lerta
+      pedagogo. De li, la juna Hendrik ricevis ĉiujn necesajn konojn, kaj baldaŭ
+      fariĝis lia helpanto. La direktoro, rimarkinte lian neordinaran emon,
+      instruis al li la anglan lingvon. Poste Conscience eniris alian
+      instruejon, en Antverpeno, samtempe kiel lernanto kaj instruanto, kaj
+      fine, kiel subinstruisto, la tiame tre konatan kolegion de S<sup>ro</sup>
+      Delin, nur vizitatan de la nobelaj kaj riĉaj knaboj. Multe suferis la juna
+      instruisto pro sia modesta ekstermoda vestmaniero. Lia patro pri tiu
+      punkto ne estis milda; hejme devis ja manĝi la multnombraj gefratetoj.
+    </p>
+    <p>
+      En tiu instruejo funkciis ankoraŭ Conscience, kiam lin atingis la
+      memorindaj okazintaĵoj de la jaro 1830<sup>a</sup>, en kiuj li tuj ageme
+      partoprenis. Je la unuaj pafoj, li forlasis sian profesorseĝon, kaj kuris
+      al la liberigo de la patrujo. En sia verko &laquo;la Revolucio de 1830<sup>a</sup>&raquo;,
+      li rememorigas inter aliaj faktoj ĉiujn okazaĵojn de
+      <!--  p.013 --> sia militista vivo. Multaj el ili estas malgajaj. En la
+      batalo de Loveno<a href="#piednoto3" class="pnlokilo">[3]</a> li estis
+      vundita.
+    </p>
+    <p>
+      Dum la migradoj de la juna soldato tra Kempenlando, li konatiĝis kun la
+      Flandraj kamparanoj, li pristudis iliajn morojn, kaj malkovris, sub la
+      maldelikata supraĵo, la noblecon de ilia karaktero. Li kunvivis ilian
+      vivon, kaj vespere, ĉe la familia tablo, li ĉarmis ilin per sia
+      rakonttalento. Tiu vivado en Kempenlando dum lia militservado decidige
+      influos lian estontan verkadon.
+    </p>
+    <p>
+      Dum forpermeso por viziti siajn gepatrojn, li konatiĝis kun S<sup>ro</sup>
+      Jan Delaet, kiu al li konigis la literaturon. Ankaŭ Conscience volis fari
+      versojn. Reirinte al sia regimento, li, en ĉiuj liberaj momentoj, sin tute
+      dediĉis al verkado; li estis la &laquo;poeto&raquo; inter la soldatoj, kaj
+      lia patro kun granda bedaŭro kaj timo pri l&rsquo; estonteco, eksciis tiun
+      inklinon. Conscience, en tiu tempo, versfaris ankoraŭ franclingve, sed
+      tiuj estis nur esploroj sur necerta kampo.
+    </p>
+    <hr class="mallonge" />
+    <p>
+      En 1836<sup>a</sup>, Conscience povis fine reiri en la civilan vivon. La
+      infano nun estis viro, kiun sperto igis forta je korpo kaj spirito. Li
+      revenis Antverpenon, en la gepatran domon, kaj vizitis seninterrompe la
+      tiamajn
+      <!--  p.014 --> junajn pentristojn kaj verkistojn. Li amikiĝis kun
+      Theodoor Van Rijswijck, la Antverpena popola poeto; tiu ĉi incitis lin
+      aliĝi al la artamanta klubo &laquo;Olijftak&raquo;, kiu tiam reprezentis
+      la Flandran skolon en ĝia plej nobla celado. Ĝiaj anoj entuziasme klopodis
+      por la renoviĝo de Flandro kaj la reviviĝo de nia tiam tiel subpremata
+      gepatra lingvo. Sed por fariĝi ano de tiu societo, la kandidato devis
+      prezenti provaĵon. Je tiu tempo Conscience estis trovinta malnovan
+      kronikon, priskribon de la Nederlandoj, de la Firenzano Guicciardini. Kaj
+      li deziris verki skizon pri la disrompado de sanktfiguroj en Antverpeno,
+      en 1566<sup>a</sup>. Li komencis franclingve, sed li ne estis kontenta pri
+      sia laboro. Senkuraĝigite, li forĵetis sian skizon, kiam, preskaŭ
+      nekonscie, li skribis la vortojn: <span lang="nl">&laquo;Het was in den
+      jare 1566, ...&raquo;</span> (Estis en la jaro 1566<sup>a</sup>). Kaj
+      subite lia plumo kuris sur la papero, la frazoj sekvis la frazojn, dekkvin
+      paĝoj pleniĝis. Ili estis la antaŭludo de lia unua verko <span lang="nl">&laquo;Het
+      Wonderjaar&raquo;</span> (la Jaro de l&rsquo; Mirindaĵoj).
+    </p>
+    <p>
+      La legado de tiu unua ĉapitro naskis grandan entuziasmon ĉe la klubanoj.
+      Kaj sammaniere, ĉapitro post ĉapitro, la malgranda provo fariĝis fama
+      historia romano. Dank&rsquo; al la helpo de malavaraj amikoj, ĝi povis
+      esti presata (1837<sup>a</sup>).
+    </p>
+    <!--  p.015 -->
+    <p>
+      Sed intertempe la juna verkisto devis vivi. Lia patro, kiel Franco,
+      bedaŭre estis observinta lian eniron en la Flandran literaturmovadon.
+      &laquo;Mia patro forgesis,&raquo; diris Conscience mem, &laquo;ke mia
+      patrino estis Flandranino, ke mi estis edukita flandre kaj kreskis inter
+      Flandranoj en la Flandra lando. Li tiel ofte kaj akre al mi riproĉis mian
+      personan inklinon, ke mi fine forlasis la gepatran domon kaj enloĝiĝis en
+      gastejo. Tiam, senigite je ĉiuj vivrimedoj, mi danke akceptis oficeton ĉe
+      la provinca administracio. Tage mi kunmetis ciferojn, kaj nokte mi verkis
+      novajn librojn.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Kaj efektive, la sukceso de &laquo;la Jaro de l&rsquo; Mirindaĵoj&raquo;
+      lin estis incitinta verki duan volumon, &laquo;Fantazio&raquo; (prozaĵoj
+      kaj versaĵoj), kaj tuj poste la faman &laquo;Leono de Flandro&raquo;, lian
+      ĉefverkon.
+    </p>
+    <p>
+      Tie ĉi mankas al ni la loko por, paŝon post paŝo, sekvi Conscience kiel
+      homon kaj verkiston. Ni diru nur ke komence li renkontis multajn
+      malfacilaĵojn en la batalo por la vivo. Premita de mizero, li eĉ dubis pri
+      sia talento, kaj fariĝis ĝardenisto ĉe sia amiko, la tiam tre konata
+      kulturisto Van Geert. Sed ĝardenisto li ne restos, almenaŭ ne en la
+      kulturejo de Van Geert. Li kreskigos florojn, belajn florojn literaturajn,
+      en la ĝardeno de la malfeliĉa Flandro!
+    </p>
+    <!--  p.016 -->
+    <p>
+      Post belega funebra parolado, de li farita, flandralingve, ĉe la tombo de
+      la Direktoro de l&rsquo; Akademio de Belartoj, Conscience estis komisiita
+      de la Registaro por verki Historion de Belgujo. Je la sama tempo li
+      fariĝis registristo ĉe la Akademio; dum dekkvar jaroj li okupadis tiun
+      funkcion.
+    </p>
+    <p>
+      En la jaro 1857<sup>a</sup>, Conscience transloĝiĝis al Kortrijk
+      (Okcidenta Flandro, apud la Franca landlimo), kaj funkciis tie dum dek
+      jaroj, kiel distrikta komisario. Malbona vento estis blovinta el la Sudo;
+      senditoj de Napoleono III<sup>a</sup> propagandis ĉe la limloĝantoj por
+      aliĝo al Francujo. Tial la Ministro pri Internaj Aferoj sendis en tiun
+      regionon la patrujaman Conscience, la konvinkitan Flandranon, kies popolaj
+      rakontoj devos pli ol ĉio alligi la loĝantojn al ilia patra tero.
+    </p>
+    <p>
+      En 1868<sup>a</sup>, Conscience estis nomata konservisto de la Reĝaj
+      Muzeoj de Belartoj, en Bruselo. Antaŭe oni estis lin nominta profesoro pri
+      Flandra literaturo ĉe la Universitato en Gent, sed Conscience estis
+      rifuzinta tiun altan profesion, ĉar li timis, ke la okupado de la
+      romanverkisto malutilos al tiu de la profesoro.
+    </p>
+    <hr class="mallonge" />
+    <p>
+      Pri la verkaro de Conscience, ni ripetos kelkajn vortojn diritajn de la
+      aŭtoro mem:
+    </p>
+    <!--  p.017 -->
+    <p>
+      &laquo;Mi volis igi ĉiujn miajn librojn legataj de la popolo. Verkante, mi
+      ĉiam prenis kiel provilon la intelekton kaj la edukadon de la simplaj
+      homoj. Mi nenion skribis, kion la popolo ne povis kompreni. Ĉiam mi evitis
+      flati la pasiojn kaj plibeligi la malvirtojn, por prezenti malbonajn agojn
+      kiel plaĉajn kaj allogajn.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Kaj efektive la popolo legis la librojn de Conscience, kaj ĝi amis la
+      verkiston kaj la homon kiu donis al ĝi tiun noblan ĝuadon. Neniu aŭtoro
+      spertis saman popularecon. En la plej malgrandaj vilaĝoj de Kempenlando,
+      de Flandro aŭ Brabanto, ĉie kie aperis Conscience dum siaj multnombraj
+      esplorvagadoj, ĉie li tuj estis rekonata kaj aklamata, kaj oni citas
+      multajn anekdotojn pri tiuj improvizitaj elmontroj.
+    </p>
+    <p>
+      Liaj simplaj rakontoj ĉarmis ne nur la Flandrajn gelegantojn. La plimulto
+      el ili estis sinsekve germanen, anglen, italen kaj francen tradukataj.
+      Kiam aperis la centa libro de Conscience, en 1881<sup>a</sup>, grandaj
+      festoj estis organizitaj en Bruselo; el ĉiuj partoj de la lando alvenis
+      societoj por honori Lin kiu igis sian popolon legi. Kaj la urbo Antverpeno
+      sciigis ke ĝi starigos lian statuon. Du jarojn poste, la bildo estis
+      inaŭgurata, dum, en Bruselo, la granda homo, morte malsana, kuŝis sur sia
+      lito.
+    </p>
+    <!--  p.018 -->
+    <p>
+      Antaŭ ol turni tiun finan paĝon el la vivo de Conscience, ni diru ankoraŭ
+      kelkajn vortojn pri lia familio. En 1842<sup>a</sup> li estis edziĝinta
+      kun la Antverpenanino Maria Peinen. Sinjorino Conscience diris ofte pri
+      sia edzo: &laquo;Li estas la plej bona el la homoj. Neniam mi aŭdis de li
+      malafablan vorton.&raquo; Du filoj kaj unu filino naskiĝis, la tuta ĝojo
+      de la gepatroj. Kaj terura sortfrapo forrabis samtempe la du knabojn.
+      Tifusa epidemio regis en la ĉefurbo. La pli juna filo malsaniĝis. Kaj la
+      alia, dudeksepjara, laŭ la konsilo de la patro forlasis Bruselon por eviti
+      la infekton. Sed baldaŭ alvenis telegramo: &laquo;Venu baldaŭ, Hildevert
+      estas mortanta.&raquo; Kaj la malfeliĉa patro alvenis nur por fermi la
+      okulojn de sia filo. Alia telegramo lin revokis Bruselon. Du tagojn poste,
+      la dekdujara Hendrik ankaŭ estis mortinta.
+    </p>
+    <p>
+      Post tiu kruela frapo, la granda verkisto restis kvazaŭ neniigita. Lia
+      famo, lia gloro, al kiu ili ankoraŭ utilus! Kaj ĉiujn memoraĵojn,
+      manuskriptojn, admiresprimojn de eminentuloj el la tuta mondo, li pro
+      malespero forbruligis.
+    </p>
+    <p>
+      Lia filino, Maria, edziniĝis kun la konata Flandra poeto Antheunis, kaj
+      iliaj ĉarmaj gefiloj plibeligis la lastajn jarojn de la avo.
+    </p>
+    <p>
+      Ili ĉirkaŭis lian mortliton, kiam, la 10<sup>an</sup> de Septembro
+      <!--  p.019 --> 1883<sup>a</sup>, la granda geniulo elspiris la lastan
+      spiron.
+    </p>
+    <p>
+      La urbestraro de Antverpeno lin enterigis kvazaŭ princon. Imponanta
+      monumento staras sur la tombo de la granda homo, sed pli grandan
+      monumenton li havas en la memoro de la Flandra popolo, kiu dankas al li la
+      rehonorigon de sia lingvo kaj la realtiĝon de Flandro.
+    </p>
+    <hr class="mallonge" />
+    <p>
+      Kaj nun, cent jaroj preterpasis de post la naskiĝo de la malsaneta infano
+      en la Pompstraat, tiu infano kiu fariĝis unu el la plej famaj inter la
+      Antverpenanoj. Kaj Antverpeno lin prifestos. Brila procesio traveturos la
+      ĉefajn stratojn de la urbo. Ĉiu ĉaro reprezentos ian karakterizan paĝon el
+      liaj verkoj. Lia tuta verkaro estos lukse eldonita. Kantato resonigos per
+      dolĉaj sonoj lian memoron. Povu ankaŭ ĉi tiu tradukaĵo de unu el liaj plej
+      belaj idiliaj rakontoj porti ĝis malproksime, tra la tuta Esperantista
+      mondo, la gloran nomon de nia kara Conscience!
+    </p>
+    <div style="padding-left:10%">
+      Marto 1912<sup>a</sup>.<br /> M. P.
+    </div>
+    <div class="piednotoj">
+      <h4 style="text-align:center;">
+        PIEDNOTOJ:
+      </h4>
+      <div class="piednoto" id="piednoto1">
+        <p>
+          [1] Ĉiujn detalojn pri la vivo de la granda verkisto mi ĉerpis el la
+          libroj: &laquo;Hendrik Conscience&raquo;, de George Eeckhoud, flandren
+          tradukita de W. D. Leen, kaj <span lang="nl">&laquo;Het leven van
+          Hendrik Conscience aan het volk verteld&raquo;</span> (La vivo de
+          Hendrik Conscience rakontata al la popolo), de A. Hans.
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto2">
+        <p>
+          [2] fr. 0.04 = Sm. 0.016.
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto3">
+        <p>
+          [3] Leuven&mdash;Louvain.
+        </p>
+      </div>
+    </div>
+    <!--  p.020 -->
+    <!--  p.021 -->
+    <div id="titolo">
+      Rikke-Tikke-Tak
+    </div>
+    <h2>
+      I.
+    </h2>
+    <p>
+      Ne estas antaŭ longe kiam mi vizitis la farmbienon, en kiu komenciĝas la
+      rakonto de Rikke-tikke-tak; ĝi staras ankoraŭ inter Desschel kaj Milgem,
+      je dekduo da mejloj orienten de Antverpeno, kaj estas enloĝata de
+      terkulturistoj, kiuj apenaŭ memoras la nomon de Jan Daelmans.
+    </p>
+    <p>
+      Kiel ajn pentrinda estas tiu domo, ĝi tamen prezentas nenion rimarkindan:
+      sempervivoj kaj muskoj verdigas ĝiajn bruletigitajn tegmentojn; ĝiaj
+      elpecetiĝintaj muroj sin kaŝas malantaŭ karesanta foliaĵo; porkoj saltetas
+      apud la sterkamaso inter kokbirdoj kaj kolomboj, kaj pli malproksime, en
+      la bovejo, oni vidas tri brilpurajn bovinojn kiuj maĉadas molajn
+      trifoliojn...
+    </p>
+    <p>
+      Sed plej belaj apud la izolita farmdomo estas la
+      <!--  p.022 --> nemezurebla erikejo kiu etendiĝas laŭlonge de ĝia fasado
+      ĝis malproksime trans la horizonto; la rivereto, kiu malantaŭ ĝia
+      florĝardeno alrapidas al la marĉherbejoj,&mdash;kaj la verdaj aleetoj de
+      alnoj kaj salikoj, kiuj akompanas la fluon de l&rsquo; arĝentsimila
+      erikejvejno; ankaŭ la senlima blua ĉielo, la mistera zumetado de la griloj
+      kaj la amema kantsonorado de l&rsquo; birdoj, kiuj elektis tiun izolitan
+      farmejon kiel patrujon kaj ripozejon.
+    </p>
+    <hr class="mallonge" />
+    <p>
+      Okazis dum frua mateno de la jaro 1807<sup>a</sup>; la sundisko ne jam
+      leviĝis super la erikeja ebenaĵo, kaj apenaŭ oni aŭdis jen kaj jen birdon
+      ekkantantan la antaŭludon de la belega matenkanto de l&rsquo; naturo.
+      Ankaŭ en la interna ĉambro de l&rsquo; farmejo regis ankoraŭ profunda
+      noktsilento; nur fajreto brulis kraketante en la vasta fajrejo; la horloĝo
+      daŭrigis sian senripozan tiktakon, kaj pli malproksime en duonombra
+      angulo, bruetis la unutona ronkado de ŝpinrado.
+    </p>
+    <p>
+      Apud tiu ŝpinilo troviĝis knabino kun stranga eksteraĵo. Laŭ sia vizaĝo,
+      ŝi ŝajnis proksimume deksesjara; ŝia vestaĵo estis ne senmakula, eĉ
+      pliĝustadire senzorga; sed la esprimo de ŝia pura vizaĝo havis ion
+      fremdan, ion noblan, kiu kaptis la atenton de l&rsquo; observanto kaj
+      neeviteble, per movo de kompato,
+      <!--  p.023 --> lin altiris al la knabino. Bela oni ne povis ŝin nomi; ŝi
+      estis ja pala kiel travidebla marmoro, kaj ŝiaj gagatnigraj okuloj,&mdash;kiam
+      de sub la longaj okulharoj ili ĵetis fajrersimilan rigardon,&mdash;ŝajnis
+      maldolĉaj kaj malagrablaj. Sed venis ankaŭ momentoj, dum kiuj ŝi, kvazaŭ
+      frenezulino, lasis malrapide kaj submetiĝe vagadi la malviglan pupilon;&mdash;dum
+      kiuj ŝia vizaĝo kovriĝis per gaja rideto, kvazaŭ en ŝia koro parolis voĉo
+      ĝojiga;&mdash;kaj tiam, tiam ŝi estis bela kiel alabastra bildo de l&rsquo;
+      velkanta floro, kiu malfermas ankoraŭ sian kalikon por la suno, kvankam la
+      vermo jam tramordetis ĝian radikon.
+    </p>
+    <p>
+      De antaŭ unu horo ŝi sidis tie antaŭ la ŝpinrado, kvazaŭ ŝi estis parto de
+      la ilo, tiel neatente ŝi ŝovis la linon inter siaj fingroj: profunda
+      revado ŝin estis ĉirkaŭinta en nubo; la materia mondo estis por ŝi
+      malaperinta kaj nun ĉiela ĝojo brilis sur ŝia vizaĝo.
+    </p>
+    <p>
+      Kia ĝojiga penso supreniĝis tiam el ŝia koro ĝis ŝia ridanta vizaĝo? Ŝi
+      mem ne sciis.&mdash;Vidu, ŝi malfermas sian belan buŝon: ŝi kantas! Rava
+      devas esti tiu kanto, se ĝi esprimas ŝian emocion; ŝia voĉo estas dolĉa
+      kaj preskaŭ neaŭdebla kiel la malproksima sono de arĝenta trinkpokalo; sed
+      fremda kaj stranga estas ŝia saltetanta kantaĵo,&mdash;ŝi kantas:
+    </p>
+    <!--  p.024 -->
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fero varmiĝas,</span><br /> <span class="i4">Brako leviĝas.</span><br />
+        <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      Kaj tiam ŝi denove eniĝas en sian misteran meditadon.
+    </p>
+    <p>
+      Dum la junulino, kun klinita kapo, tie sidis antaŭ la ŝpinilo, kaj en
+      memforgeso ŝajnis enprofundiĝinta, maljuna virino venis de la ŝtuparo en
+      la ĉambron. Laŭ la mastra rigardo kiun ŝi direktis al la estingita fajro
+      kaj al la knabino, ŝi povis esti neniu alia ol la farmmastrino. Ŝia okulo
+      tuj flamis pro kolero, kaj, irante al la revanta knabino, ŝi donis al ŝi
+      tiel fortan vangofrapon, ke la surprizita revantino preskaŭ falis de sia
+      seĝo.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kio!&raquo; kriis la farmistino. &laquo;Vi mallaboremulino!
+      Ekbruligu la fajron! Rapide, aŭ mi prenos bastonon por veki vin,
+      mallaborema kreaĵo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La junulino stariĝis kaj iris al la fajro, por plenumi la brutan ordonon
+      de la farmestrino; ŝi kredeble estis alkutimigita de longe je tia kruela
+      agmaniero, ĉar ŝia marmorsimila vizaĝo atestis nek doloron, nek suferon;
+      nur sur unu el ŝiaj vangoj ardis ruĝa makulo,
+      <!--  p.025 --> kiu sufiĉe montris ke la ricevita frapo ŝin estis dolore
+      kontuzinta.
+    </p>
+    <p>
+      Tuj kiam la farmmastrino vidis la fajron flamantan sub la kaldrono, ŝi
+      iris al la ŝtuparo kaj kriis kiel eble plej laŭte:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Leviĝu, vi mallaboremuloj! aŭ mi venos por malsuprenirigi vin,
+      dormuloj! Nu, Trien, Barbel, Jan! leviĝu, estas la kvara!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Malmultajn minutojn poste la vokitoj venis malsupren. Koncerne la du
+      knabinojn, ili estis la filinoj de la mastrino kaj eble estis iom malpli
+      ol dudekjaraj; cetere, same kiel la plimulto el la kamparaninoj, ili estis
+      vastkorpaj kaj fortikaj, sen ia distingiĝo.
+    </p>
+    <p>
+      La knabo, kiun lia patrino estis nominta Jan, ne havis pli ol deksep
+      jarojn. Lia vizaĝo havis trajtojn maldelikatajn, sed estis regula kaj
+      vira; liaj esplorantaj rigardoj kaj moviĝema vizaĝo atestis, ke, kvankam
+      la naturo ne donacis al li grandan inteligentecon, li estis tamen bela kaj
+      vigla knabo. Liaj bluaj okuloj kaj longaj blondaj haroj metis sur liajn
+      vizaĝtrajtojn stampon de boneco kaj de dolĉaj sentoj, kiuj efektive kuŝis
+      en lia koro.
+    </p>
+    <p>
+      Li sola iris al la knabino, kiu staris apud la fajro, kaj diris al ŝi per
+      mallaŭta voĉo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Bonan matenon, Lena!&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.026 -->
+    <p>
+      Al tio voĉo ankoraŭ pli mallaŭta respondis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Bonan matenon, Jan. Mi dankas vin.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Antaŭ ol ĉiu en la farmejo iris al sia laboro, la kafo estis metata sur la
+      tablon, kaj la farmmastrino detranĉis por ĉiuj iliajn buterpanojn. La juna
+      Lena ricevis kiel sian porcion pecon da pano, kiu ne estus sufiĉa por
+      satigi infanon. Tamen, ŝi ne ŝajnis tion rimarki, kaj eĉ ŝiaj okuloj ne
+      plendis pri la krueleco de la mastrino. Jan rigardis Lena kun profunda
+      kompato; kaj kiam li rimarkis ke la pano de la knabino estis preskaŭ tute
+      manĝita, li anstataŭmetis parton de sia pano, ĉiufoje kiam lia patrino
+      estis deturninta la okulojn.
+    </p>
+    <p>
+      Post la matenmanĝo Jan eliris el la domo kun siaj fratinoj por komenci la
+      ĉiutagan laboron. Lena restis ĉe la farmejo kun la mastrino, por stari kun
+      ŝi apud la buterbarelo, dum la hundo turnos la radon.
+    </p>
+    <p>
+      Tuj kiam la lakto estis verŝita en la barelon kaj ĉio estis preta por la
+      buterfarado, la mastrino eliris por irigi la hundon en la maŝinon, sed
+      trovis ĝin mortinta en sia ejo. Tiam ŝia malbona furiozo ne plu havis
+      limojn, ŝi enkuris kvazaŭ frenezulino, frapis la malfeliĉan Lena sur la
+      vizaĝon, ŝin puŝis en la ĉambron, kaj nur tiam kriis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;La hundo estas mortinta, vi knabinaĉo! Vi hieraŭ
+      <!--  p.027 --> ne donis al ĝi nutraĵon; sed mi lernigos tion al vi. Ĉi
+      tien!...&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Kaj tiam ŝi rekomencis tre kruele frapi la silentantan junulinon, dum ŝi
+      ekkriis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Silentu ĝis kiam vi krevos, obstina azenino! Ĉu vi parolos? Aŭ mi
+      disrompos al vi brakojn kaj krurojn!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mastrino,&raquo; diris Lena, kvazaŭ indiferente, &laquo;mi hieraŭ
+      donis manĝaĵojn al la hundo. La telero staras ankoraŭ plena antaŭ ĝia
+      kaĝo.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kiel, la telero plena?&raquo; kriegis la farmmastrino. &laquo;Hipokritulino!
+      Hodiaŭ matene vi metis la nutraĵon en la teleron. Ĉu vi pensas ke mi ne
+      konas viajn ruzojn? Sed vi pentos tion. Nun vi mem kuros en la
+      butermaŝino. Antaŭen! kaj rapide al la rado!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Verŝajne tia nova malbonago kaŭzis al Lena grandan timon, ĉar ŝi ektremis
+      en ĉiuj membroj, kaj staris meze de la ĉambro kun klinita kapo kaj
+      pendantaj brakoj, kiel kondamnitino, kiu estas kondukota al la eŝafodo.
+      Tamen, ŝi ne diris unu vorton.
+    </p>
+    <p>
+      La pacienca submetiĝo de la knabino ne plaĉis al la farmmastrino: pro sia
+      subpremata furiozo ŝi tiris branĉon el la branĉfasko kiu kuŝis apud la
+      fajrejo, ĝin levis, kvazaŭ ŝi per ĝi volus frapi Lena sur la kapon, kaj
+      ripetis sian ordonon:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, rapide al la butermaŝino! Ĉu vi iras aŭ ne?&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.028 -->
+    <p>
+      Lena malrapide fleksiĝis sur ambaŭ genuoj, petege etendis la manojn,
+      direktis siajn nigrajn okulojn ploreme al sia persekutantino kaj diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, kompatu min! Mi kuros en la maŝino; sed, pro Dio, ne plu frapu
+      min!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Je tiu momento, la pordo vivege malfermiĝis, kaj Jan rapide eniris en la
+      ĉambron; li kuris al Lena, ŝin restarigis kaj diris kun subpremata kolero
+      al sia patrino:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, patrino, kiel vi kapablas esti tia? Estas ĉiam same: mi neniam
+      povas iri al la kampo, ne aŭdante vin alkriegi kaj insulti tiun malfeliĉan
+      Lena kvazaŭ beston. Se vi nepre volas ŝin mortigi, mortfrapu ŝin per unu
+      frapo! Ĉu vi do ne vidas, ke ŝi estas malsana kaj ftizas?...&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Je tiuj lastaj vortoj larmoj ŝprucis el la okuloj de la knabo, kaj li
+      aldiris petante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, patrino, lasu ŝin trankvila! Se ne, mi diras tion al vi: kun la
+      unuaj soldatoj, kiuj preterpasos, mi kuniros, kaj plu neniam vi revidos
+      min!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi diras ke ŝi kuros en la buterigilo! Tio lernigos al ŝi pereigi
+      la hundon!&raquo; kriis la farmmastrino.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kion vi diras, patrino?&raquo; kriis Jan kun timo kaj indigno.
+      &laquo;Ŝi? Lena? kuri en la buterigilo! Ho, ho,
+      <!--  p.029 --> patrino, tio estas troa. Rapide, diru al mi, ĉu vi
+      forlasas tiun malbonan ideon,&mdash;rapide, rapide!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Vidu lin tremantan, la frenuzulon!&raquo; diris la patrino moke
+      ridante. &laquo;Kaj kion vi farus?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Aŭskultu, patrino,&raquo; respondis Jan kun seriozo, kiu faris
+      grandan impreson sur la farmmastrinon, &laquo;se Lena iras en la
+      butermaŝino, tiam mi foriras de tie ĉi, eĉ se vi min ligus per katenoj....
+      Kredu min, patrino, aŭ mi tion ĵuros per terura ĵuro!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Nun la mastrino ankaŭ tremis pro subpremita kolero; kaŭzis al ŝi frenezan
+      furiozon, ke ŝi devis kliniĝi antaŭ la minaco de sia filo. Li estis la
+      sola viro en la farmejo, kaj havis jam sufiĉe da fortoj kaj sperto por
+      plenumi en la terkulturo la taskon de sia mortinta patro. Lia foriro estus
+      la ruiniĝo de la farmbieno.&mdash;Dum la mastrino klinigis la vizaĝon de
+      la junulino per siaj flamaj rigardoj, ŝi kriis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, ke ŝi tiam foriru el mia ĉeesto. Leviĝu, mallaboremulino! kun
+      la blanka bovino al la vojrando&mdash;kaj ke mi ne plu vidu vin antaŭ la
+      kvara, aŭ mi maldolĉe trafos vin!&mdash;Kaj vi, Jan, diru al Trien, ke ŝi
+      venu por buterigi.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Lena eliris malrapide el la ĉambro por preni la bovinon el la stalo.
+      Alveninte ĉe la pordo, ŝi turnis la kapon kaj ĵetis el siaj brilantaj
+      nigraj okuloj malrapidan
+      <!--  p.030 --> kaj malviglan rigardon al Jan, kvazaŭ ŝi volis diri:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Dankon, dankon,&mdash;vi protektas mortantinon! Mi preĝos por vi
+      kiam mi estos alveninta en la ĉielo.&raquo;
+    </p>
+    <h2>
+      II.
+    </h2>
+    <p>
+      Jen marŝas Lena kun la bovino por serĉi laŭlonge de la rivereto la
+      forgesitan herbon. Ŝi kondukas la beston per la ŝnuro kaj promenas
+      malrapide antaŭ ĝi sur la vojeto. Alveninte ĉe loko, kie la erikejo
+      limtuŝas la malaltajn marĉterojn, kaj estas samtempe ombrita de alnarbetoj
+      kaj moviĝantaj juniperoj, Lena deflankiĝas kelkajn paŝojn de la vojeto.
+      Tie ĉi staras fago, kiu eble estis semita de birdo; ĉar kiel ajn
+      malproksimen oni povas vidi, oni ne plu renkontas foliaĵon similan al ĝia.
+      Ĉe la piedo de la alta fago, Lena eksidas teren; ŝi profunde klinas la
+      kapon, senmove rigardas malsupren, ellasas la ŝnuron kaj refalas en sian
+      kutiman revadon.
+    </p>
+    <p>
+      Nun, en la libera aero, sub la nemezurebla ĉielo, ŝi deŝarĝas sian koron
+      de l&rsquo; entenita malĝojo; ŝia buŝo ne plendas, neniu sopiro eliras el
+      ŝia brusto; sed mallaŭta
+      <!--  p.031 --> fluo de brilantaj akvoperloj ruliĝas sur ŝiajn genuojn.
+      Longe, tre longe daŭras ŝia doloro; tamen, ŝiaj larmoj iom post iom
+      malpliiĝas, kaj fine ŝi relevas la kapon. Ŝi direktas sian malsekan
+      pupilon ĉielen kaj kantas, kvazaŭ ŝi sendus preĝon al Dio:
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fero varmiĝas,</span><br /> <span class="i4">Brako leviĝas.</span><br />
+        <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      Kion do povis en la buŝo de Lena signifi tiu mistera kaj stranga kanto?
+      Vane oni pri tio demandus al ŝi klarigon; ĉar ŝi mem estis nekonscia kial
+      ŝiaj lipoj, sen ŝia scio, konstante ripetis la saltetantajn vortojn de la
+      kanto. Ŝi ankaŭ ne memoris ke iu estus iam antaŭ ŝi kantinta la kanton,
+      kaj eĉ kredis ke ĝi, sen antaŭa kaŭzo, kun rimo kaj ritmo estis formiĝinta
+      en la fundo de ŝia koro. Ĝi nun estis parto de ŝia mistera estaĵo, kiel
+      dua, nur por ŝi komprenebla voĉo; kvankam la kanto nenion klaran esprimis
+      al ŝia spirito, ŝi tamen amis ĝin kiel riĉan fonton de konsolo kaj
+      plidolĉigo de sia sufero, kaj ŝi kutimis, en ĉiuj momentoj de ĝojo aŭ
+      malĝojo, ĝin uzi kiel esprimon de siaj plej profundaj emocioj.
+    </p>
+    <!--  p.032 -->
+    <p>
+      Tiel potenca estis la kanto sur ŝian propran animstaton, ke ŝi, post kiam
+      ŝi estis ĝin diversfoje kaj kun pli kaj pli gaja tono ripetinta, ŝajnis
+      tute forgesi ke ŝi estis destinita por perei kaj morti sub kruelaj agadoj.
+      La sorĉa Rikke-tikke-tak lumigis ŝian vizaĝon per ripozo kaj paco; ŝi tiam
+      malrapide leviĝis, kondukis la bovinon iom antaŭen al pli taŭga vojrando,
+      kaj trakuris la erikejon ĝis sabla monteto, kiu iom pli malproksime
+      altiĝis super la nemezurebla ebenaĵo.
+    </p>
+    <p>
+      Sur la supro de tiu nuda sablomonto, estis enpremita la formo de sidanta
+      homa korpo. Sendube Lena tre ofte vizitis tiun lokon; ĉar ŝi nun ankaŭ
+      sidiĝis sur la teron kiu portis la premsignon de ŝia korpo. Kun
+      antaŭenklinita kapo, kun la malstreĉitaj brakoj sur la genuoj, ŝi direktis
+      sian nigran pupilon al bluiĝanta punkto ĉe la senlima horizonto.
+    </p>
+    <p>
+      De tiu punkto, eble malproksima urbo, ŝajnis eliri vojo, kiu kun ĉiuspecaj
+      kapricaj kurbiĝoj trazigzagis la erikejon kaj, flanke de la farmejo,
+      perdiĝis en la marĉherbejoj. Al la apenaŭ videbla komenco de tiu vojo la
+      okuloj de Lena estis senmove direktitaj; ŝi tie sidis kiel la orfino de l&rsquo;
+      fiŝkaptisto, kiu de la supro de la dunoj superrigardas la kvietan
+      maretendaĵon kaj kun timeganta koro atendas barkon kiu neniam plu revenos!
+      Sed ne estis tute same por Lena; ŝi ankaŭ
+      <!--  p.033 --> atendis ion, sed ne sciis kiun nek kion ŝia koro deziras.
+      Ŝi, vere, ĉiam rigardadis sur la vojon, kaj eble kuŝis en ŝi la sekreta
+      espero, ke laŭ tiu vojo alvenos savonto; sed ŝi konis neniun en la mondo;
+      centoj da vojaĝantoj povus preterpasi, ne vekante ŝian atenton. Ĉu ŝi do
+      estis freneza? Ho, tute ne,&mdash;kvankam la filinoj de la farmmastrino
+      ŝin nomis la frenezulino.
+    </p>
+    <p>
+      Pro senĉesa doloro kaj sub la premegado de l&rsquo; malbona akcepto, Lena
+      estis al si kreinta vivmanieron por si mem. Ŝiaj nekomprenitaj agoj ŝajnis
+      ja ofte porti la stampon de l&rsquo; frenezeco; kaj tamen, pro tiu senĉesa
+      pripensado, ŝia spirito estis delikatiĝinta, kaj ŝia imago estis akirinta
+      mirindan potencon. La sekretaj emocioj, kiuj supreniĝis el ŝia brusto,
+      neniel estis detruintaj ŝian juĝadon; ŝi pripensis kaj meditis ĉion kio al
+      ŝi okazis, sed la rezulto de ŝia pensado ĉiam en ŝi restis enfermita. Por
+      kio utilis al ŝi inteligenteco kaj prudento? Ĉu ŝi ne estis destinita al
+      certa konsumiĝo?
+    </p>
+    <p>
+      La suno jam lumigis la okcidentan deklivon de l&rsquo; sablomonteto; jam
+      estis de longe posttagmezo, kaj Lena sidis ankoraŭ tie, direktante sian
+      fiksan rigardon al la bluiĝanta punkto. Ŝi malsatis kaj tion ja sentis;
+      ŝiaj intestoj certe dolore sin sentigis... Sed ŝi restis sidanta.
+    </p>
+    <!--  p.034 -->
+    <p>
+      Je tiu momento juna kamparano penetris singarde tra la alnarbetaro,
+      laŭlonge de l&rsquo; rivereto; kelkfoje li deturnis la kapon al la
+      farmejo, kvazaŭ li timis ke oni vidos lin, kaj fine alvenis ĉe la fago,
+      kie la junulino estis verŝinta siajn larmojn.
+    </p>
+    <p>
+      Tiam, sin turnante al la sabloduno, li metis ambaŭ siajn manojn al la
+      buŝo, por doni al sia voĉo difinitan kaj limigitan direkton, kaj kriis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Lena! Lena!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La knabino leviĝis kaj alproksimiĝis kun malrapidaj paŝoj al la juna
+      kamparano, kiu per la fingro montris al ŝi, ke ŝi sidiĝu apud li. Tiam li
+      prenis de sub sia kitelo tranĉaĵon da nigra pano kaj pecon da lardo,
+      distranĉis tiun ĉi lastan per sia tranĉilo en pecetojn sur la panon, kaj,
+      ĝin prezentante al la junulino, li diris mallaŭte, dum li metis kruĉeton
+      da biero kontraŭ juniperarbeton:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Lena, jen manĝaĵo kaj trinkaĵo.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La junulino lin rigardis kun profunda dankeco kaj komencis efektive manĝi
+      la nutraĵon, dirante per mallaŭta voĉo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, Dio vin rekompencos, ĉar vi protektas min en mia mizera vivo.
+      Dankon pro via dolĉa amikeco.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Intertempe la brusto de la juna kamparano estis premita de doloro; li
+      nenion diris, kaj rapida larmo
+      <!--  p.035 --> fluis el liaj bluaj okuloj, ĝis kiam Lena, finmanĝinte,
+      metis sian manon sur lian ŝultron kaj komencis kun li la jenan
+      interparoladon:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, mia bona amiko, ne ĉagreniĝu pro mi. Viaj larmoj pli doloras
+      min ol la frapoj de via patrino.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Pardonu ŝin pro mi. Ĉar se vi mortus ne preĝinte por ŝi, ho, tiam
+      post ĉi tiu vivo ne estus por ŝi ĉielo... Ŝi estas tamen mia patrino,
+      Lena. Pardonu do al ŝi.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Estas nenio por al ŝi pardoni, Jan; en mi ne estas malamo, eĉ ne
+      memoro pri la sufero. Mi jam ĉion forgesis.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ne trompu min, Lena. Kiu povas forgesi tiajn malbonajn agadojn?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi jam pli ol unu fojon diris tion al vi, kaj vi ne komprenas min,
+      ĉar mi mem ne komprenas kiamaniere mi vivas. Dum oni man- kaj piedfrapas
+      min, mia korpo sentas ja doloron, sed mia spirito restas libera, kaj ĝi
+      daŭrigas revadi pri io duba kaj nekonata, kio preterflugas antaŭ miaj
+      okuloj, kaj karesas min. Tiuj revoj estas la nutraĵo de mia animo;&mdash;per
+      ili mi ĉion forgesas: ili parolas al mi pri alia, pli bona vivo kaj
+      kredigas al mi, ke mi ne ĉiam restos orfino. Ĉu Dio en la ĉielo fariĝos
+      mia patro, aŭ ĉu mi revidos mian patrinon, antaŭ ol morti? Mi ne scias!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Viaj gepatroj estas mortintaj, Lena. Mia patrino
+      <!--  p.036 --> ofte diris tion al mi. Sed pro tio ne estu malgaja: vidu
+      miajn brakojn, kiel fortaj ili jam estas! Ankoraŭ kelkajn jarojn, kaj mi
+      estos viro. Ho, vivu ĝis tiu tempo, Lena! Mi laboros por vi de l&rsquo;
+      mateno ĝis la vespero, eĉ se mi eterne devus esti via servisto.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mia servisto, vi!... Tio ne okazos, Jan. Rigardu mian vizaĝon, kaj
+      diru, kion vi vidas en miaj travideblaj vangoj?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La juna kamparano metis ambaŭ manojn antaŭ sian kapon, kaj diris enbuŝe
+      kun dolora ekĝemo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;La morton, la morton!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Longa silento regis nun sub la tremetantaj juniperoj, ĝis kiam Jan,
+      prenante la manon de Lena, ŝin jene alparolis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Lena, vi neniam konis viajn mortintajn gepatrojn; de via infaneco
+      vi estis edukata de mia patrino, kaj vi travivis pli da sufero kaj doloro,
+      ol dek homoj povus elporti. Se tio daŭrus, vi mortus, mi tion konfesas kun
+      plorantaj okuloj; sed se de nun oni lasus vin trankvila kaj bone agus al
+      vi, ĉu vi ne daŭrigus vivi?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Daŭrigi vivi?&raquo; ripetis Lena, &laquo;kiu konas la horon de sia
+      morto? Mi komprenas kion vi volas fari.&mdash;Kial pro mi eksciti vian
+      patrinon kaj altiri sur vin ŝian malamon?&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.037 -->
+    <p>
+      &laquo;Kial!&raquo; kriis Jan kun duonkolera esprimo. &laquo;Kial? Ho, mi
+      nescias; sed, kredu min: se vi havas fiksan ideon, revon, kiu tute
+      plenigas vin, mi ankaŭ havas ideon, kiu ĉiam akompanas min, ĉe la plej
+      peniga laboro same kiel dum la plej profunda dormado. Tiu ideo, estas ke
+      mi devas kompensi por vi la malbonaĵojn kiujn faris al vi mia patrino. Ho,
+      Lena, mi ne parolas tiel bele kaj konvinke kiel vi; sed, pro Dio, ne dubu
+      pri tio: de post la tago de via morto Jan ne plu laboros, kaj baldaŭ, en
+      la tombejo, li kuŝos sub la tero apud vi! Kaj se vi demandus min kial, mi
+      ne povus doni al vi klarigon. Sub mia kitelo batas koro kiu sentas ĉi
+      tion: vi estas malfeliĉa orfino,&mdash;tio al mi sufiĉas. Daŭrigu do vivi,
+      Lena, ĝis kiam mi estos plenkreska kaj plenaĝa; tiam mia laboro...&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Hejmen kun la bovino!&raquo; subite kriis de malproksime minacanta
+      voĉo.
+    </p>
+    <p>
+      Jan leviĝis, rigardis petegante en la okulojn de Lena kaj malaperis inter
+      la alnarbetaro, dum li dolĉe diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi tuj venos al la farmejo. Iru kviete, ŝi ne frapos vin!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Lena prenis la bovinŝnuron en la manon kaj enpaŝis malrapide la vojeton al
+      la farmejo.
+    </p>
+    <!--  p.038 -->
+    <h2>
+      III.
+    </h2>
+    <p>
+      En la vilaĝo Westmal<a href="#piednoto4" class="pnlokilo">[4]</a> staris
+      malgranda forĝejo, en kiu kvar viroj, la mastro kaj tri laboristoj, sin
+      okupis pri diversaj forĝlaboroj. Tiom kiom ebligis la bruo de l&rsquo;
+      fajliloj kaj marteloj, oni tie parolis pri l&rsquo; imperiestro Napoleono
+      kaj pri liaj grandaj agoj. Unu el la helpantoj, al kiu mankis du fingroj
+      de la maldekstra mano, ĵus komencis gravan rakonton el la milito de
+      Italujo, kiam subite du rajdantoj haltis antaŭ la forĝejo, kaj unu el ili
+      kriis al la forĝistoj:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉi tien, amikoj! oni hufnajlu mian ĉevalon!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La laboristoj rigardis scivole la du fremdulojn, kiuj nun desaltis de siaj
+      ĉevaloj. Oni facile povis rimarki ke ambaŭ estis militistoj, ĉar unu el
+      ili havis profundan cikatron tra sia vizaĝo kaj portis ruĝan rubandon sur
+      sia vesto; la alia, kvankam ankaŭ vestita per riĉaj burĝaj vestaĵoj,
+      ŝajnis submetita al li kaj prenis la bridon de lia ĉevalo, kun la demando:
+    </p>
+    <!--  p.039 -->
+    <p>
+      &laquo;Ĉe kiu piedo, kolonelo?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Antaŭe, maldekstre, leŭtenanto!&raquo; estis la simpla respondo.
+    </p>
+    <p>
+      Dum unu el la helpantoj prenis la ĉevalon kaj ĝin kondukis en la
+      hufstalon, la kolonelo eniris la forĝejon, ĝin atente ĉirkaŭrigardis kaj
+      prenis laŭvice diversajn laborilojn en la manon, kvazaŭ li provis rekoni
+      kelkajn da ili. Kaj efektive li baldaŭ trovis kion li serĉis: per unu mano
+      li tenis nun pezan prenilon kaj per la alia martelon, kaj rigardis tiujn
+      ilojn kun nekomprenebla rideto, kiu tiel mirigis la laboristojn, ke ili
+      restis kun malfermita buŝo rigardantaj la fremdulon.
+    </p>
+    <p>
+      Intertempe la fero estis metita en la fajron; la balgoblovilo ĝemis, kaj
+      brilaj fajreroj ĉirkaŭis la flamajn karbojn. La laboristoj staris pretaj,
+      kun la marteloj en la manoj; la mastro prenis la feron el la fajro kaj
+      komencis la laŭritman forĝbruadon.
+    </p>
+    <p>
+      Tiu gaja muziko ŝajnis tre emocii la kolonelon; li aŭskultis kun ĝoja
+      esprimo sur la vizaĝo, kvazaŭ alloga kordludado sonis en liaj oreloj.
+      Tamen, kiam oni estis tuj deprenonta la hufferon de l&rsquo; amboso, por
+      provi ĝin ĉe la piedo de la ĉevalo, fierega malŝato sin montris sur lia
+      vizaĝo;&mdash;li prenis el la manoj de la mastro la prenilon kun la fero,
+      tiun ĉi remetis en la
+      <!--  p.040 --> fajron, kriante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ne tiel! Kiel maldelikatan vi farus? Nu, gaje, knabo, blovu nur!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Dum oni plenumis lian ordonon pro respekto kaj ĉiu lin kun miro rigardis,
+      li demetis sian veston kaj nudigis siajn muskolhavajn brakojn. Kiam la
+      fero estis blanke varmigita, li ĝin metis sur la amboson. Tiam, prenante
+      la manmartelon, same kiel <i>fajrolaboristo</i><a href="#piednoto5"
+      class="pnlokilo">[5]</a>, li gaje kriis al la helpantoj:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Atentu, viroj! Mi batas takton, ni forĝos huffereton tian, ke la
+      ĉevaloj de l&rsquo; imperiestro ne havas pli bonajn. Nu! Atentu la kanton!
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fero varmiĝas,</span><br /> <span class="i4">Brako leviĝas.</span><br />
+        <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fer&rsquo; malmoliĝas,</span><br /> <span class="i4">Kor&rsquo;
+        kuraĝiĝas.</span><br />
+        <!--  p.041 --> <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span
+        class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      Nu, rigardu tiun huffereton!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La laboristoj rigardadis la belan kaj delikatan hufferon kun malfermita
+      buŝo kaj kvazaŭ mutiĝintaj. Nur la mastro ŝajnis pensi pri io alia kaj de
+      temp&rsquo; al tempo skuis la kapon, kiel iu, kiu enprofundiĝis en dubon.
+      Li pliproksimiĝis al la fremdulo, kiu nun jam estis ree surmetinta sian
+      veston; sed kiel ajn atentege li lin rigardadis, li tamen ŝajnis ne rekoni
+      lin.
+    </p>
+    <p>
+      Rapide nun la ĉevalo estis hufnajlita, kaj jam atendis antaŭ la forĝejo
+      por preni sian rajdanton. La kolonelo donis al la mastro kaj al ĉiuj
+      laboristoj afablan manpremon, kaj metis du orajn Napoleonojn sur la
+      amboson, dirante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Unu por la mastro,&mdash;unu por la helpantoj. Trinku vi ĉiuj gaje
+      je mia sano!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Poste li surĉevaliĝis kaj kun sia kunulo antaŭen rajdis en la vilaĝon.
+    </p>
+    <p>
+      La du fremduloj estis apenaŭ malaperintaj malantaŭ ia angulo, kiam la
+      laboristoj kune sin turnis al la mastro kaj lin rigardis kun demandanta
+      mieno.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kolonelo, kolonelo!&raquo; murmuris unu el ili, &laquo;mi
+      <!--  p.042 --> diras ke la viro estas forĝisto, aŭ estis. Mi estas certa
+      ke vi konas lin, mastro!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Verdire&raquo;, respondis la mastro, &laquo;en mia vivo mi nur
+      konis unu personon, kiu kun tiom da rapideco kapablis forĝi tian malpezan
+      kaj delikatan hufferon. Kaj se mi ne eraras, la kolonelo estas neniu alia
+      ol Karel van Milgem, kiun kutime oni nomis Rikke-tikke-tak.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu li eble estas la gaja forĝisto de Westmal?&raquo; diris unu el
+      la laboristoj. &laquo;Mi multe aŭdis pri Karel Rikke-tikke-tak; sed tiu
+      estis ebriulo, malsprita drinkemulo, kiu ofte malordigis la tutan vilaĝon.
+      La kolonelo ŝajnas multe tro respektinda viro. Estas neeble!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La mastro sidiĝis sur la amboson kiel iu, kiu sin preparas por rakonti,
+      kaj jene parolis al la helpantoj:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Amikoj, nia tagsalajro estas ĉiuokaze dekoble perlaborita; ni ne
+      plu laboros antaŭ la ripoztempo. Aŭskultu kaj juĝu vi mem. La kolonelo
+      estas certe Karel van Milgem. Antaŭ proksimume dekses jaroj loĝis tie ĉi,
+      en tiu sama forĝejo, juna viro, kiu estis edziĝinta kun belega kamparanino
+      el la ĉirkaŭaĵo de Moll. Ili tiel amegis unu la alian, ke la tuta vilaĝo
+      miris pri tia ĉiela edziĝo. Karel van Milgem, ĉar tiu ĉi viro estis li,
+      laboris de l&rsquo; mateno ĝis la vespero,
+      <!--  p.043 --> tiom ke ŝvito gutetis de lia frunto, kaj ĉar la tutan
+      tagon li kantis ĉe l&rsquo; amboso tiun saman strangan kanteton, kiun tiel
+      bone konas la kolonelo, oni inter la amikoj lin nomis Karel
+      Rikke-tikke-tak. Kontenta li estis ĉiam, humora en ĉiuj siaj respondoj,
+      kaj neniam eliris el lia buŝo vorto kiu ne gaje ridigis. Pro tio, ne estis
+      en Westmal unu homo tiom amata de ĉiuj kiom Karel, la gaja forĝisto. Jam
+      Karel estis de kelkaj jaroj edziĝinta, ne havante infanojn, kiam subite li
+      rimarkis ke li baldaŭ estos patro. Nun lia ĝojo ne plu havis limojn; la
+      stranga kanto de Rikke-tikke-tak ne ĉesis sin aŭdigi de l&rsquo; mateno
+      ĝis la vespero, kaj tie ĉi kaj tie oni ektimis, ke Karel povus freneziĝi;
+      ĉar pro ĝojo li ne plu povis kvietiĝi. La tago fine venis: Karel iĝis
+      patro de ĉarma filineto; sed, ho ve! lia malfeliĉa edzino ne plu leviĝis.
+      Ŝi kuŝas en la tombejo;&mdash;vi ja scias, kie staras la fera kruceto. De
+      post tiu malfeliĉa momento, Karel ne plu estis la sama viro; li lasis la
+      martelon kuŝanta apud la amboso, ekbruligis sian fajron ne plu du fojojn
+      ĉiusemajne kaj komencis drinki, kvazaŭ li volus sin memmortigi. Ĉiuj liaj
+      kantetoj estis forgesitaj, kaj li tiel senmore vivadis, ke li fariĝis la
+      skandalo de la tuta vilaĝo. Kiam li revenis hejmen, ebria kaj kolera, li
+      kutime agis kvazaŭ frenezulo; sed la
+      <!--  p.044 --> servistino, kiu loĝis ĉe li por prizorgi la infanon, konis
+      certan rimedon por trankviligi lin. Ŝi metis lian filineton sur liajn
+      brakojn,&mdash;kaj, kiel ajn ebria estis tiam Karel, li kvietiĝis per la
+      vido de sia infano kvazaŭ per nekonata sorĉpotenco. Tiam li gaje ridis
+      kiel antaŭe, metis la infanon sur sian genuon, kaj, ŝin rajdigante kvazaŭ
+      sur ĉevalo, li ĉiufoje kantis ankoraŭ kun nova ĝojo sian strangan kanton
+      de Rikke-tikke-tak. Ke Karel iam estis fariĝinta tute malbona viro, mi ne
+      kredas; ĉiu sufiĉe sciis, ke la morto de lia tro amata edzino estis la
+      kaŭzo de lia ĉagreno kaj de lia drinkemo; kaj ĉiufoje kiam Karel devis
+      preteriri la tombejon kaj la feran krucon, eĉ kiam li estis tiel ebria ke
+      li ne plu kapablis stari, tamen larmoj elŝprucis el liaj okuloj, dum ĉiuj
+      tion vidis. Tial oni tre kompatis lin, kaj la najbaroj, sen lia scio,
+      provizis lian infanon per ĉio. Tiu vivmaniero estis daŭrinta proksimume
+      tri jarojn, kiam Karel grave malsaniĝis kaj sufiĉe longatempe devis resti
+      en sia lito. Liaj amikoj, helpatoj de la pastro, tiel bone estis
+      admonintaj lin dum lia malsano, ke li ŝajnis tute resanigita je sia
+      drinkemo; sed alia ideo estis en li naskiĝinta. Li volis forlasi la
+      vilaĝon, kie la tombo de lia edzino tro ofte sin al li prezentis; kaj, ne
+      dirinte al iu ajn kien li volis iri, li vendis sian forĝejon, kunprenis
+      ian frumatenon
+      <!--  p.045 --> sian kvarjaran infanon tra la erikejo, kaj restis for.
+      Neniam, de tiu tempo, ni aŭdis ion pri li aŭ lia infano.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;La kolonelo estas Karel Rikke-tikke-tak; tio ne estas pridubebla!&raquo;
+      kriis unu el la laboristoj.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Certe, li estas van Milgem mem,&raquo; daŭrigis la mastro. &laquo;Li
+      prenis multajn ilojn en la manon: tiuj kiujn mia patro aŭ mi faris aŭ
+      aĉetis, li ĉiujn indiferente demetis, sed ĉiujn laborilojn kiuj estas
+      konservitaj el la forĝejo de Rikke-tikke-tak, li rigardis kun emocio;&mdash;vi
+      ja bone tion rimarkis,&mdash;kaj ankaŭ lia Kempenlanda lingvo, lia lerteco
+      en la forĝado kaj super ĉio lia kanteto! Jes, jes, li estas knabo el nia
+      vilaĝo... Kiu tion dirus, kolonelo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Dum en la forĝejo oni tiele daŭrigis paroli pri Karel Rikke-tikke-tak, la
+      du fremduloj estis enirintaj la gastejon <i>la Krono</i>, estis
+      enstaligintaj siajn ĉevalojn kaj iom manĝintaj; poste la kolonelo sole
+      forlasis la gastejon, piediris sur la grandan vojon kaj alfrapis ĉe la
+      sekretario de la komunumo. Li estis kondukata en apartan ĉambreton kaj
+      atendis sufiĉe longe, antaŭ ol la sekretario revenis de la kampo kaj
+      malfermis la pordon de la ĉambro kun profunda solena kliniĝo, dirante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Sinjoro kolonelo van Milgem, via humila servanto.
+      <!--  p.046 --> Pardonu al mi, ke mi...&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Sed la kolonelo ne lasis al li la tempon por pliaj ĝentilaĵoj, kaj, afable
+      prenante lian manon, li demandis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, amiko, kion vi eksciis? Ĉu mia infano estas trovita?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ne, sinjoro kolonelo, ne jam,&raquo; respondis la sekretario
+      senkuraĝe.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ve!&raquo; ĝemis la militisto, malespere metante la manon sur la
+      frunton, &laquo;ĉu mi do devus forlasi mian tutan esperon?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Sinjoro kolonelo,&raquo; rediris la sekretario, &laquo;bonvolu
+      aŭskulti miajn klarigojn, kaj vi opinios ke, anstataŭ perdi ĉiun esperon,
+      ni verŝajne alproksimiĝas al la malkovro de la vero. Je via lasta vizito
+      vi lasis al mi sufiĉe da mono por ke mi ne ŝparu kostojn por enketoj, kaj
+      vi povas kredi ke mi nenion preterlasis por meriti vian favoron kaj la
+      promesitajn mil frankojn. Jen tio kion mi eksciis. Kiam Karel van Milgem
+      (la sekretario profunde kliniĝis antaŭ la kolonelo) forlasis Westmal kun
+      sia kvarjara infano, li diris al neniu kien li intencis iri; eble li mem
+      tion ne sciis. Tiam mi per vi sciiĝis kaj trovis konfirmite per miaj
+      esploroj, ke en Weelde, apud Turnhout, li konfidis sian infanon al ia
+      maljuna lernejestro, Pieter Driessens,
+      <!--  p.047 --> kiu ekster la vilaĝo vivis sole kaj izolite kun sia
+      edzino. Karel van Milgem estis doninta al la adoptintaj gepatroj de sia
+      infano malgrandan feran keston en kiu estis enŝlosita la vendmono de lia
+      forĝejo, kaj kiun la du maljunuloj okaze de bezono povis malfermi, por ke
+      al la infano kaj al ili mem ne manku io necesa. Tiam Karel van Milgem
+      estas foririnta al Holando, kie, laŭ verŝajno, li eniris militservadon sub
+      la komando de la Franca generalo Pichegru. Certe estas, ke de tiu tempo li
+      ne plu zorgis pri sia infano. Tion almenaŭ rakontis al mi la enloĝantoj de
+      Weelde, kiuj estas konintaj Pieter Driessens.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Tiuj homoj ne scias kion ili diras, amiko,&raquo; interrompis lin
+      la kolonelo, &laquo;mi skribis eĉ du fojojn el Egiptujo por informiĝi pri
+      la stato de mia infano. Ĉiuj miaj leteroj restis sen respondo; kaj kiam,
+      post la morto de Kleber, mi revenis Francujon, kaj estis fine al mi
+      permesite veni persone por viziti mian infanon; kiam kun malkvieta koro mi
+      galopis tra la erikejo kaj alproksimiĝis al la loko kie mi estis lasinta
+      mian filinon,&mdash;mi nur trovis cindramason! Al vi diri kion mi sentis
+      antaŭ tiu terura vidaĵo, estas neeble, sekretario: vi ankaŭ havas
+      infanojn... Feliĉe mi aŭdis el la buŝo de kelkaj kamparanoj, ke Pieter
+      Driessens kun la malgranda Monica sin estis savinta
+      <!--  p.048 --> el la brulado, kaj foririnta por peti almozojn.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Tio estas vera, sinjoro kolonelo; la edzino de Pieter Driessens
+      cindriĝis; li sola, portante la malgrandan Monica sur la dorso kaj feran
+      kesteton sub la brako, sukcesis sin savi el la flamoj. Tiam li ricevis
+      belan rekomendleteron por almozpeti kaj forvojaĝis kun sia adoptita
+      infano, por peti helpon en la vilaĝoj. Mi scias per fidindaj informoj, ke
+      oni vidis lin almozpetantan kun la malgranda Monica en Ravels, Merxplas,
+      Beerse, Arendonck kaj Rethy; sed de kiam li forlasis tiun lastan vilaĝon,
+      li estis sola: oni vidis lin sen la malgranda Monica en Meerhout, Olmen,
+      Balen kaj Moll, kie li malsaniĝis kaj mortis. Nur de antaŭhieraŭ mi konas
+      la lokon kaj la tagon de lia morto. La sekretario de Moll sendas al mi
+      lian mortateston kaj aldiras, ke en la poŝoj de la bruldetruita Driessens<a
+      href="#piednoto6" class="pnlokilo">[6]</a> oni nenion trovis, kio povus
+      retrovigi la postsignon de l&rsquo; infano, kiun, li tion scias, mi
+      senhalte serĉadas. Li ankaŭ ne parolas pri la fera kesteto. Ĉu vi kredas,
+      sinjoro kolonelo, ke Pieter Driessens estis kapabla por fari ion malbonan
+      al via infano aŭ ŝin forlasi en la erikejo aŭ la arbaroj?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, neniam!&raquo; respondis la kolonelo, &laquo;li iam
+      <!--  p.049 --> estis mia instruisto kaj restis ĉiam mia plej bona amiko.
+      Kiam mi venis ĉe lin kun mia infano kaj diris al li, ke mi volas iri
+      Holandon por, kiel vi supozas, preni servon ĉe Pichegru, li mem petegis
+      min ke mi lasu mian Monica loĝadi ĉe li, tiom por lia propra plezuro en
+      liaj maljunecaj tagoj, kiom por la bono de l&rsquo; infano, ĉar sen tio mi
+      estus devigita ŝin konfidi al fremdaj manoj. Mi estas certa, sekretario,
+      ke li ie cedis la malgrandan Monica al bonaj homoj, kaj donis la feran
+      kesteton, laŭ mia intenco, al ŝiaj novaj adoptintaj gepatroj.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Tio estas ankaŭ mia konvinko, sinjoro kolonelo; kaj, ĉar miaj
+      informoj kredigas min ke Monica devas esti inter Rethy kaj Meerhout, mi
+      intencis iri morgaŭ al Moll kaj viziti ĉiujn ĉirkaŭantajn vilaĝojn kaj
+      farmbienojn.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, sekretario, mia amiko, faru kiel vi diras; via peno ne restos
+      sen rekompenco. Mi disponas ankoraŭ kelkajn tagojn, kaj volas ekprovi ĉu
+      mi povas vin helpi. Hodiaŭ vespere ni noktloĝos en Lichtaert, kaj morgaŭ,
+      je proksimume tagmezo, ni estos ankaŭ ĉe la sekretario de la komunumo
+      Moll, por konsiliĝi kun vi pri tio, kion ni estas farontaj.&mdash;Ne ŝparu
+      monon, mia amiko; prenu komfortan veturilon kaj ne senutile lacigu vin pro
+      mi. Do ĝis morgaŭ; Dio havigu
+      <!--  p.050 --> al ni feliĉan rezulton!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Post tiuj ĉi vortoj la kolonelo stariĝis, premis la manon de la sekretario
+      kaj reiris al <i>la Krono</i>. Unu horon poste, du rajdantoj eniris la
+      vojon al Lichtaert.
+    </p>
+    <h2>
+      IV.
+    </h2>
+    <p>
+      La morgaŭan tagon, frumatene, kolonelo van Milgem kun sia kunvojaĝanto
+      rajdis sur la ondlinia erikeja vojo kiu kondukas de Lichtaert al Moll.
+    </p>
+    <p>
+      La suno brilege radiis ĉe la blua ĉielo kaj suprenigis el la sabla ebenaĵo
+      moviĝantan nebulvualon, kiu similigis ĝin al brulanta maro kun
+      malprecizkoloraj flamoj. La karakteriza aromo de l&rsquo; erikejo kaj la
+      odoro de la erikbulfajroj<a href="#piednoto7" class="pnlokilo">[7]</a>
+      plenigis la aeron; la cikadoj kantis sian unutonan kanton, kaj mil aliaj
+      <!--  p.051 --> bestetoj petolis inter la floraro de l&rsquo; erikejo. Ĉio
+      tio potence impresis la sentojn de la kolonelo: en tia aero li estis
+      pasiginta siajn plej belajn jarojn; ĉio, eĉ la delikata herbo, revenigis
+      en lian memoron pensojn emociantajn. Li do rajdis kun klinita kapo antaŭ
+      sia kunulo kaj, profunde silentante, li lasis senatente pendi la bridon de
+      sia ĉevalo.
+    </p>
+    <p>
+      Dum pli ol unu horo la juna leŭtenanto respektis la silentadon de sia
+      superulo. Tamen, post tiu tempo li irigis sian ĉevalon flanke de tiu de
+      sia kunvojaĝanto kaj diris kun konsolanta voĉo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kolonelo, forpelu do vian malĝojon. Mi tre bone komprenas vian
+      deziron revidi vian infanon; sed viro kiel vi, kiu centfoje rigardis
+      sentime la malamikon kaj la morton, ĉu tiu lasus sin subpremi de ordinara
+      sufero?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ordinara sufero?&raquo; respondis la kolonelo, &laquo;efektive,
+      Adolf, ĝi estas ordinara sufero; sed pro tio ĝi ne estas malpli profunda.
+      Bone komprenu tion, mia amiko: dum mia tuta vivo mi nur unu fojon amis
+      virinon. Kvankam ŝi estis kamparanino, ŝia memoro sekvas min eĉ sur la
+      batalkampon. Ŝi estas mortinta, la kompatinda Barbara! sed ŝi lasis al mi
+      infanon, la garantiaĵon de nia amo, kiun ŝi donis al mi je la kosto de sia
+      vivo. Esti devigata timi ke la sola produkto
+      <!--  p.052 --> de nia edziĝo eble vagadas almozpetante, suferas pro
+      malsato kaj honto, dum mi havas la rimedojn por ŝin por ĉiam feliĉigi!
+      Scii, ke mia Barbara eble el la ĉielo igas min responda pri sia infano...&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kolonelo, kolonelo!&raquo; interrompis la leŭtenanto, &laquo;vi
+      trofantaziigas vian doloron; tio ne estas la rimedo por ĝin malakrigi.
+      Konsideru do la aferojn kun kvieteco. Militisto havas ja sufiĉe da povo
+      sur sian koron por konsoliĝi pri malfeliĉo, eĉ pli granda ol tiu ĉi.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu vi do pensas, Adolf,&raquo; rediris la kolonelo, &laquo;ke oni
+      tiel facile per fero ĉirkaŭas sian koron kiel sian korpon? Vi eraras. Mi
+      scias ke vi supozas vin sensenta, kaj vi ĉiam pri tio ŝajnas fiera. Vana
+      estas tamen via supozo. De antaŭ dek jaroj vi forlasis vian vilaĝon, ĉu
+      ne? Nu, diru al mi, se via okulo tie, ĉe la horizonto, subite ekvidus la
+      dometon, en kiu loĝas via maljuna patrino, ĉu vi verŝus larmojn aŭ ne?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La juna leŭtenanto silentis dum kelkaj minutoj kaj respondis kun
+      mallevitaj okuloj, kvazaŭ li estus hontanta:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, mi surgenuiĝus kaj verŝus larmojn, kolonelo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ha, tiam vi ankaŭ facile komprenos, ke mi tute allasas min al la
+      espero revidi mian infanon kaj senĝene verŝus larmojn, se Dio permesus al
+      mi ŝin
+      <!--  p.053 --> trovi. Sciu, Adolf: mi havas nek patrinon, nek patron, nek
+      fraton, nek parencojn; en la mondo ekzistas nur unu estaĵo, al mi ligita
+      per ligiloj de l&rsquo; sango kaj de l&rsquo; rememoro; tiu estaĵo estas
+      la infano de mia malfeliĉa Barbara. Ŝi mortante donis ŝin al mi en miajn
+      brakojn, kaj diris ankoraŭ dum ŝi ploregis: ho, ĉiam amu ŝin, amiko!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La voĉo de l&rsquo; kolonelo estis dum tiuj vortoj fariĝinta tiel sensona,
+      ke la leŭtenanto, pro respekto al lia emocio, restis malantaŭe kaj
+      silentante malproksimiĝis de sia superulo. Tiu ĉi baldaŭ mem malakcelis
+      sian ĉevalon kaj atendis sian kunulon. Tiam li antaŭenmontris per la
+      fingro kaj diris profunde kortuŝite:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Adolf, se vi metus vian manon sur mian koron, vi sentus kiel
+      rapidege la sango fluas tra miaj vejnoj. Mia bona amiko, ne miru ke larmoj
+      brilas en miaj okuloj. Ĉu vi vidas tie, super la juniperoj, altan fagon
+      levantan sian imponantan supron apud la rivereto? Tiu arbo aŭdis mian
+      unuan amvorton! En ĝia ombro tremetanta knabino ricevis mian timeman
+      amkonfeson! Ĉio konas min ĉi tie: herbo, eriko, akvo, arboj, ĉio salutas
+      min per lingvo kortuŝanta. Venu, malsupreniĝu ni ĉi tie. Mi volas vidi, ĉu
+      la ŝelo de la fago konservis la signon de nia amo!...&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.054 -->
+    <p>
+      Dum kelkaj momentoj ili gvidis siajn ĉevalojn per la brido, ĝis kiam ili
+      ne povis iri pli antaŭen kun la bestoj; tiam ili ligis ilin ĉiu al iu
+      arbo, kaj transsaltis la rivereton. Alveninte antaŭ la fago, la kolonelo
+      kunigis siajn manojn, klinis la kapon kaj rigardadis de sub siaj okulharoj
+      la entranĉitan signon, kiu brilis al li renkonten, kiel saluto de lia
+      Barbara.
+    </p>
+    <p>
+      Subite, kvazaŭ mistera frapo estus lin trafinta, li stariĝis kaj streĉis
+      la orelon al mallaŭta kaj malproksima bruo. La leŭtenanto ektimis pri la
+      movo de sia superulo kaj nevole metis la manon sur la flankon kie kutime
+      pendis lia glavo; sed deviganta signo ordonis lin resti senbrua.
+    </p>
+    <p>
+      De malantaŭ la alnoaleeto, kiu plilongiĝis laŭlonge de la rivereto,
+      laŭtiĝis nun kelkaj dolĉaj, arĝentecaj sonoj, kaj baldaŭ oni aŭdis
+      distingeble kvazaŭ infanvoĉon, kantantan:
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">&laquo;Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br />
+        <span class="i4">Fero varmiĝas,</span><br /> <span class="i4">Brako
+        leviĝas,</span><br /> <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span
+        class="i4">Rikke-tikke-tu.&raquo;</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      Same senmova restis la kolonelo, post kiam la
+      <!--  p.055 --> malproksima voĉo jam perdiĝis. Li verŝajne atendis duan
+      strofon de la kanto. Ne aŭdante ĝin, li mem diris kun stranga mallaŭta
+      tono:
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">&laquo;Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br />
+        <span class="i4">Fer&rsquo; malmoliĝas,</span><br /> <span class="i4">Kor&rsquo;
+        kuraĝiĝas.</span><br /> <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span
+        class="i4">Rikke-tikke-tu.&raquo;</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      Nenia sono lin respondis: la alnoaleeto restis muta. Li rapide iris al la
+      leŭtenanto, kaj, lin fortirante, li diris kun mallaŭta voĉo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Venu,&mdash;venu, mia amiko; ĉiuj miaj nervoj tremegas. Mi estas
+      morte kortuŝata. Estas mia Barbara, kiun vi aŭdis, ŝia voĉo, ŝia kanto!...
+      Kion vi al mi rezervas, ho Dio!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Subite la kolonelo haltigis sian akompananton, kaj montris al li, ne
+      parolante, junan knabinon, kiu sidis sur la herbaro ĉe la subaĵo de kelkaj
+      juniperarbetoj. Ŝi ne ŝajnis scii ke oni observis ŝin; ĉar ŝiaj grandaj
+      nigraj okuloj fikse kaj senmove rigardis la fagon, kaj ĉe ŝia malfermita
+      buŝo kurbiĝis la fingroj de ŝia dekstra mano, kvazaŭ ŝi volus forpeli
+      ĉiujn bruojn de l&rsquo; erikejo por nur kapti unu solan.
+    </p>
+    <!--  p.056 -->
+    <p>
+      La kolonelo faris movon por al ŝi alproksimiĝi, kaj nur tiam ŝi kun timo
+      rimarkis, ke nekonataj personoj per akraj rigardoj ŝin observis. Tamen,
+      ŝia timo tuj malaperis, kaj nepriskribebla rideto albrilis de ŝia vizaĝo
+      al la du fremduloj.
+    </p>
+    <p>
+      La kolonelo, venkita de malpacienco, iris al la junulino, genufleksis apud
+      ŝi, prenis unu el ŝiaj manoj, kaj demandis tremante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Infano, kiu estas via nomo?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Lena,&raquo; estis la respondo.
+    </p>
+    <p>
+      Dolora krio eliĝis el la brusto de la militisto; li diris malespere:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Lena? Ho, ĉielo, ne estas ŝi!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Dum tiu plendo larmoj ŝprucis el liaj okuloj, kaj li kaŝis sian vizaĝon
+      per siaj manoj. La juna leŭtenanto volis helpi sian superulon por
+      restarigi lin, sed tiu ĉi dolĉe forpuŝis lin kaj komprenigis ke li sen
+      interrompo volis sin allasi al sia emocio.
+    </p>
+    <p>
+      Laŭvice Lena rigardis la du fremdulojn kun demandanta vizaĝo, ĝis kiam ŝi
+      aŭdis ke la surgenuiĝinta viro maldolĉe ploras. Tiam ŝi mem prenis lian
+      manon kaj diris tiel delikate kaj kompate:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kiu estas la kaŭzo de via doloro, sinjoro? Ĉu la kanteto de
+      Rikke-tikke-tak vin suferigas? Mi ne plu kantos ĝin.&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.057 -->
+    <p>
+      La kolonelo, emociita de la tono de ŝia voĉo, perforte forviŝis la larmojn
+      el siaj okuloj, kaj ankoraŭ pliproksimiĝante al ŝi, li demandis time kaj
+      rapide parolante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Diru, knabino, kiu instruis al vi tiun kanton?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi ne scias,&raquo; estis la dolĉa respondo. &laquo;Mi jam konas
+      ĝin de longe; sed mi ne scias de kiam.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu vi ne rememoras, mia infano, ke, kiam vi estis tre juna, vi ĉiam
+      aŭdis bruon kvazaŭ de marteloj, kiuj laŭvice falas sur amboson?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Lena ne respondis pri tiu demando; sed ŝiaj okuloj larĝe malfermiĝis, kaj
+      per siaj ungoj ŝi frotis sian frunton, kvazaŭ ŝi volus el ĝi eligi
+      rememoron.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Aŭskultu!&raquo; diris la kolonelo ankoraŭ pli rapide. &laquo;Aŭskultu,
+      ĉu vi ne ofte tion aŭdis?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Li tiam frapis en sian manon per la tenilo de sia vipo, imitis la frapadon
+      de la marteloj sur la amboson, kaj kantis:
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">&laquo;Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br />
+        <span class="i4">Fer&rsquo; malmoliĝas,</span><br /> <span class="i4">Kor&rsquo;
+        kuraĝiĝas.</span><br /> <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span
+        class="i4">Rikke-tikke-tu.&raquo;</span>
+      </div>
+    </div>
+    <!--  p.058 -->
+    <p>
+      Terure tremis la knabino ĝis la fino de la kanto; tiam ŝi ekkriis kun
+      ravanta ĝojo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, jes, Rikke-tikke-tak!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Kaj ŝi ankaŭ kunfrapis la manojn laŭ la ritmo de la kanto.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu vi ne rememoras, knabino, ke viro rajdigis vin sur sia genuo laŭ
+      la ritmo de Rikke-tikke-tak?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Lena metis la fingron al la buŝo kaj fermis la okulojn. Post momento da
+      silento ŝi diris mallaŭte, kvazaŭ ŝi dubus:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Tiu viro.... tiu viro.... estis mia patro?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Je tiu vorto la kolonelo tremegis en ĉiuj membroj; li jam malfermis siajn
+      brakojn por ĉirkaŭpremi Lena; sed li haltis kaj demandis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, infano, ĉu via nomo vere estas Lena? Pripensu bone... Ĉu vi ne
+      scias kiun nomon donis al vi la viro, kiam vi rajdis sur lia genuo?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Lena terenrigardis kaj pripensis unu momenton; tiam ŝi diris malrapide:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Li diris: kara... kara.... kara Monica!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mia infano! mia infano!&raquo; kriis la kolonelo, tiel ke liaj
+      vortoj resonis trans la ebenaĵo,&mdash;kaj li ĉirkaŭpremis Monica en siaj
+      brakoj.
+    </p>
+    <p>
+      La junulino malrapide levis al li siajn gagatnigrajn okulojn, dolĉe
+      ridetis, kaj baldaŭ, supermezure kortuŝita,
+      <!--  p.059 --> ŝi apogis sin senforte kontraŭ la batanta koro de sia
+      patro.
+    </p>
+    <p>
+      Unu horon poste, la kolonelo, kun sia filino ĉe sia brako, venis el la
+      alnarbetaro sur la vojon al Moll; la leŭtenanto sidis sur unu el la
+      ĉevaloj kaj kondukis la alian per la brido. Sur la pala vizaĝo de Monica
+      brilis nun delikata ruĝo kiel oni ĝin vidas sur la petaloj de blankaj
+      rozoj; ŝi ne povis deturni sian rigardon de la vizaĝo de sia patro kaj
+      feliĉege alridis lin. Li karesis la knabinon ĉe ŝiaj kapo kaj ŝultro, kaj
+      ofte haltigis ŝin por kisi ŝian frunton.
+    </p>
+    <p>
+      Tiel ili antaŭeniris tra la erikejo, ofte haltante, ĝis ili ekvidis
+      dekstraflanke la izolitan farmejon, kaj ne povis iri pli antaŭen ne
+      malproksimiĝante de ĝi.
+    </p>
+    <p>
+      Certe, la kolonelo intencis ne meti unu piedon en la domon, kie lia
+      malfeliĉa filino estis suferinta tiel longan martirecon; precipe li volis
+      eviti la vidon de la malbona virino, kiu estis ŝanĝinta la nomon de la
+      infano al ŝi konfidita por posedi la feran kesteton kaj la trezoron
+      enŝlositan en ĝi. Tial li kun ia malpacienco tiris Monica per la mano kaj
+      provis, per dolĉaj vortoj kaj amaj karesoj, altiri ŝian atenton kaj
+      deturni ĝin de la farmejo. Sendube Monica estis al li ĉion rakontinta kaj
+      parolinta, kun nekaŝita amo, pri
+      <!--  p.060 --> la juna kamparano, kiu tiel fidele kaj sinofereme ŝin
+      protektis kaj amis. La kolonelo ja konjektis ke ŝi ne sen ĉagreno
+      adiaŭdiros lin, kiu estis por ŝi frato kaj konsolanto dum ŝia maldolĉa
+      suferado; sed, kiel ajn dankeme Monica estis parolinta pri Jan, ŝia patro
+      sentis ja profundan antipation por la filo de la kruela turmentintino, kaj
+      prefere estus rompinta por ĉiam ĉiujn rilatojn kun la malbona familio.
+    </p>
+    <p>
+      Spite la zorgemo de sia patro, Monica subite fortiris sin el liaj brakoj,
+      turnis la vizaĝon al la farmejo kaj restis tiele staranta senmove.
+    </p>
+    <p>
+      La kolonelo respektis unu momenton ŝian profundan emocion; baldaŭ tamen li
+      vidis multegajn larmojn elfluantajn el ŝiaj okuloj, kaj li diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kara Monica, ĉu vi povas ĉagreniĝi pro via foriro de loko, kie oni
+      tiel multe suferigis vin?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu li ne mortos?&raquo; ŝi sopiris.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ne pensu pri tio, mia infano. Eble je la komenco via foriĝo
+      ĉagrenos lin; sed li baldaŭ konsoliĝos kaj forgesos vin.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Neordinara fajro brilis en la okulo de la junulino.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Min forgesi?&raquo; ŝi kriis. &laquo;Li forgesi sian fratinon? Ho,
+      se mi povus ankoraŭ unufoje lin revidi!&mdash;Vidu, vidu, jen li estas!
+      Jan! Jan!&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.061 -->
+    <p>
+      Kaj kvazaŭ sago el la arko ŝi flugis tra la erikejo ĝis la juna kamparano,
+      kiun ŝi estis ekvidinta, malproksime preterpasintan inter la alnoj. Kun
+      malfermitaj brakoj ŝi saltis al li renkonten, dirante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, mi foriras; malproksimen, malproksimen de tie ĉi.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La junulo rigardis ŝin kun miro kaj ŝajnis ne kompreni ŝin. Ŝi tamen
+      montris per la fingro al la erikejo kaj diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Vidu, jen venas mia patro. Tio estis la voĉo, kiu ĉiam en mi
+      parolis.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu tiu riĉa sinjoro via patro?&raquo; murmuris Jan kun kreskanta
+      emocio.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, kaj mi ne plu nomiĝas Lena; mia nomo estas multe pli bela:
+      Monica!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La juna kamparano, kiu nur tiam klare komprenis sian malfeliĉon, ektremis
+      kiel kano kaj senparole irigis siajn vagantajn okulojn de la kolonelo al
+      la knabino. Baldaŭ li alkroĉiĝante ekkaptis alnotrunkon, kaj apogis
+      kontraŭ ĝi siajn kapon kaj ŝultron, dum malĝojaj larmoj elfluis el liaj
+      okuloj.
+    </p>
+    <p>
+      Monica komprenis la doloron kiu traboris lian koron; ŝi ĵetis siajn
+      brakojn ĉirkaŭ lian kolon, kun dolĉa perforto fortiris lian kapon de l&rsquo;
+      arbotrunko kaj premis, la unuan fojon de sia vivo, ardan kison sur
+      <!--  p.062 --> lian frunton.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, Jan!&raquo; ŝi kriis, &laquo;ho, ne estu malĝoja, mi ankoraŭ
+      ja revenos. Al mi ankaŭ tre doloras ke mi devas vin forlasi.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Tiuj amelmontroj ŝajnis refortigi la junulon; kun pli silenta doloro li
+      nun rigardadis la plorantan knabinon, kies brako ankoraŭ ĉirkaŭis lian
+      kolon... Sed nun la kolonelo interrompis subite per sia alveno la
+      elfluiĝon de ilia reciproka emocio. La patro nur vidis en tiu sceno la
+      ateston de amikeco inter du infanoj. Alproksimiĝante la junan kamparanon,
+      li prenis lian manon kaj diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan Daelmans, mi dankas vin pro via bona amikeco al mia infano. Se
+      iam vi bezonos ian protektanton, vi ĉiam en mi tian renkontos. Ni iras al
+      Moll, kaj de tie al Francujo. Ne ĉagreniĝu, mia filo, pri la feliĉo de
+      Monica: tio ne estus bona viaflanke. Venu post la tagmezo en Moll, en <i>la
+      Aglo&rsquo;n</i>, tie vi povos ankoraŭ resti kelkajn horojn kun Monica. Mi
+      ja volas donaci al vi malgrandan rekompencon...&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Je tiuj vortoj li metis kelkajn Napoleonojn en la manon de la kamparano.
+      Anstataŭ ŝajni danka, Jan rigardis kolere en la okulojn de la kolonelo,
+      kaj ne ŝajnis kompreni kio okazis...
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Venu nun antaŭen, Monica,&raquo; diris la kolonelo al
+      <!--  p.063 --> sia filino, &laquo;ni devas rapidi. Moderigu vian
+      ĉagrenon; baldaŭ en Moll vi ja povos ankoraŭ sufiĉe longe kunesti.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Kun brilantaj okuloj Monica prenis la manon de sia amiko kaj diris, dum ŝi
+      malrapide malproksimiĝis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Do ĝis baldaŭ, Jan, ĝis baldaŭ!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La juna kamparano terenrigardis kaj restis kelktempe senmova. Kiam li
+      relevis la kapon, la kolonelo kun Monica estis jam malaperintaj. Nur tiam
+      li sentis ion pezan en sia mano; li rigardis la ormonerojn per malŝatanta
+      ridaĉo, kaj forĵetis ilin malproksimen sur la erikejon.
+    </p>
+    <p>
+      Li fleksiĝis ĉe la subo de l&rsquo; arbo kaj kaŝis sian vizaĝon per ambaŭ
+      manoj.
+    </p>
+    <hr class="mallonge" />
+    <p>
+      Kelkajn tagojn poste bela poŝtkaleŝo forlasis la vilaĝon Moll. Tri
+      personoj estis en la veturilo: imponanta militisto, bela fraŭlino, kaj
+      juna oficiro, ilia kunvojaĝanto.
+    </p>
+    <!--  p.064 -->
+    <h2>
+      V.
+    </h2>
+    <p>
+      Ankoraŭ unu horon, kaj la suno superŝutos la erikejon per siaj radioj; jam
+      supreniĝas la orientlumo; la mallumo foriĝas al la okcidenta ĉielflanko;
+      kelkaj malprecizaj bruoj antaŭsciigas la naturvekiĝon.
+    </p>
+    <p>
+      En la ĉambro de l&rsquo; izolita farmejo la horloĝo daŭrigas sian
+      senripozan tiktakon: la malĝojiga noktsilento ankoraŭ regas en ĝi
+      seninterrompe; la fajrejo estas malvarma.
+    </p>
+    <p>
+      En la duonombra angulo de la ĉambro staras ŝpinrado, kun delikate purigita
+      lino sur la bobenstango, kaj nerompita fadeno, kvazaŭ la ŝpinistino ĝin
+      ĵus estis forlasinta.
+    </p>
+    <p>
+      Je du aŭ tri paŝoj de l&rsquo; ŝpinilo homkorpo en la mallumeco
+      desegniĝas: estas junulo, kiu, sidante, kun stranga esprimo rigardas la
+      ilon. Kun la brakoj kunmetitaj sur la brusto kaj la kapo klinita, li
+      atente direktas sian okulon de la ŝpinilo al la apudstaranta seĝo. Lia
+      vizaĝo portas la signojn de profunda doloro; estingita fajro radias el
+      liaj rigardoj, kvazaŭ la malespero loĝas en lia koro; kaj tamen, vaganta
+      rideto aperas kelkfoje sur liaj lipoj. Se oni povus lin vidi, tiel
+      sidantan, oni pensus ke ĉe la rado sidas nevidebla
+      <!--  p.065 --> ŝpinistino, kun kiu tiu juna viro, per la lingvo de l&rsquo;
+      okuloj, kortuŝe interparolas. Sonoj, tiel mallaŭtaj ke ili ne rompas la
+      noktsilenton, ŝvebas murmurante tra la ĉambro. La junulo metas la fingron
+      al sia buŝo kaj ŝajnas aŭskulti, kvankam estas li mem kiu nekonscie
+      kantas:
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fero varmiĝas,</span><br /> <span class="i4">Brako leviĝas.</span><br />
+        <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      Li stariĝas, prenas paŝtistbastonon en la manon kaj malrapide eliras el la
+      ĉambro. Jen li revante promenadas laŭlonge de l&rsquo; alnoaleeto; li
+      haltas, deŝiras floron, ĝin feliĉege alridetas, ĝin senkronigas kaj
+      senatente lasas fali ĝiajn petalojn tra siaj fingroj. Li alvenas ĉe la
+      rando de la vojo kaj superrigardas la erikejon ĝis malgrandaj montetoj;
+      lia okulo enlarmiĝas; li sidiĝas kaj maldolĉe ploras.
+    </p>
+    <p>
+      Li ree stariĝas, vagadas pli antaŭen ĝis la trunko de imponanta fago, en
+      kies proksimeco kelkaj nigreverdaj juniperarbetoj altigas sian tremetantan
+      supron. Tie li haltas kelkajn minutojn, memforgesante,
+      <!--  p.066 --> kaj aŭskultas, kvazaŭ mistera voĉo lin alparolas el la
+      arbo; el lia koro mallaŭta kantado fluas sur liajn lipojn; inter la
+      foliaro de la juniperoj aŭdetiĝas la sonoj de la kanto:
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fero varmiĝas,</span><br /> <span class="i4">Brako leviĝas.</span><br />
+        <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      Tiu revo ankaŭ finiĝas. La meditanta junulo forlasas la fagon kaj enpaŝas
+      la erikejon. Li supreniras altan sablomonteton: ĉe la supraĵo, li
+      antaŭenpuŝas sian paŝtistbastonon, ĝin ripozigas kontraŭ sian ŝultron, ĝin
+      ĉirkaŭpremas per la dekstra brako, kaj, kliniĝante sur tiun apogilon, li
+      staras senmove kvazaŭ ŝtona statuo. Lia okulo sin direktas al bluiĝanta
+      punkto, kiu, en la plej ekstrema malproksimo, vidiĝas ĉe la horizonto, kaj
+      el kiu zigzaganta vojo laŭ multaj kurbiĝoj trairas la erikejon kaj
+      perdiĝas apud la sablomonteto.
+    </p>
+    <p>
+      Kion do atendas tiu malgaja junulo; kion li esperas ke la erikeja vojo al
+      li alportos? Al kiu la
+      <!--  p.067 --> vento kondukas la sopirojn, kiuj tiel mallaŭte kaj tiel
+      dolore eliĝas el lia brusto?
+    </p>
+    <p>
+      Aŭskultu, li mem tion diras; ĉar nun lia ĝemo fariĝas vorto,&mdash;nomo,
+      ame kaj sufere elparolita:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Lena!... Monica!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Malantaŭ li, kamparanino supreniras la sablomonton; lin alproksimiĝante,
+      ŝi krias malafable:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, vi devas reveni hejmen!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La junulo malkliniĝas, sin turnas kaj tre malmilde rigardas ŝin, kiu
+      interrompas lian revadon. Tamen lia vizaĝo iĝas subite kvieta kaj
+      indiferenta; li malsupreniras la monton, dirante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Fratino, mi venas.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Dum li sekvas ŝin kun klinita kapo, ŝi diras:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Estas bela maniero, laŭ kiu vi vivas! kun ĉiuj tiuj kapricoj! Ĉu vi
+      do pensas ke oni perlaboras sian panon revante? Vi estas nun dum tri
+      monatoj egale stulta kiel tiu mallaborema Lena, kiu, laŭ tio kion oni
+      diras, foriris kun sia patro! Vi bone lernis de ŝi ŝiajn malspritaĵojn! Vi
+      staras de l&rsquo; mateno ĝis la vespero, dum ĉia ajn vetero, sur la
+      sablomonto, rigardadante la kornikojn. Mi hontus! Vi lasas nian malsanan
+      patrinon koleranta en sia lito, kaj vi iras vian malsaĝan vojon! Tiel la
+      farmejo ja malprosperos,
+      <!--  p.068 --> ni fine estos sur la pajlo kaj vi en Gheel!<a
+      href="#piednoto8" class="pnlokilo">[8]</a>&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La junulo nenion respondas pri tiuj riproĉoj kaj ŝajnas eĉ ne aŭdi ilin.
+      Li lasas sian fratinon daŭrigi, neniel atentante ŝiajn vortojn, kaj sekvas
+      ŝin, kvazaŭ indiferenta, ĝis interne de la farmejo.
+    </p>
+    <h2>
+      VI.
+    </h2>
+    <p>
+      Iun posttagmezon Jan denove staris revante antaŭ la fago, rigardante iajn
+      memorsignojn, kiuj de antaŭ nelonge estis entranĉitaj en la glata
+      arboŝelo. La kompatinda junulo ŝajnis malsana kaj konsumiĝanta, ĉar la
+      ruĝo de l&rsquo; juneco estis anstataŭita sur lia vizaĝo de pala kaj
+      travidebla koloro; liaj okuloj brilis kvazaŭ tiuj de frenezulo, kaj lia
+      kapo kliniĝis senkuraĝe sur lian maldekstran ŝultron.
+    </p>
+    <p>
+      Post kiam li pli ol duonhoron estis starinta tie senmove, li aŭdis
+      malantaŭ la alnovojeto la falintajn foliojn krakantajn sub la paŝado de
+      homo; sin turnante, li vidis la maljunan pastron de Desschel lin
+      <!--  p.069 --> alproksimiĝantan. Videble li penis por doni al siaj
+      trajtoj kutiman kaj gajan esprimon; respekte salutante la ekleziulon, li
+      provis rideti; sed, ve! lia rideto nur malkaŝis suferon kaj akran doloron.
+    </p>
+    <p>
+      La pastro signofaris al li ke li sidiĝu sur la herbon, prenis lian manon,
+      kaj kun profunda kompato lin rigardante, li diris grave:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, Jan, ĉu tiel vi plenumas vian solenan promeson? Ankoraŭ ĉiam
+      sub la fago? Ĉu vi do volas ke via patrino realigu sian minacon kaj
+      forhakigu la arbon por resanigi vin?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Je tiu diro kuntiriĝa ekmovo skuis la membrojn de l&rsquo; junulo; flame
+      rigardante la pastron, li kriis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kion? La arbon,&mdash;forhaki la fagon? Ho, ne, ne, patro, mi
+      mortigus la laboristojn...&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Tia ekkrio mirigis la bonan pastron, kiu jam ofte per dolĉaj konsiloj
+      estis klopodinta por igi la junulon forgesi la kaŭzon de sia doloro, kaj
+      pensis esti baldaŭ sukcesonta. Li nur diris senkolere kaj per same patra
+      voĉo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, mia filo, estas pekaj vortoj kiujn vi parolas. Via patrino nur
+      diris tion senpripense, kaj vi ja scias ke ĉiuj ŝiaj vortoj ne estas
+      evangelio. Sed ke vi, kiu posedas sentemon kaj inteligentecon, lasas vin,
+      pro tiaj negravaĵoj, forporti per malsaĝa revo
+      <!--  p.070 --> ĝis minaco pri mortigo,&mdash;tion mi ne komprenas, kaj
+      tio ĉagrenas min. Ĉu mi meritis, ke vi tiamaniere respondas min!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Pardonu al mi, patro,&raquo; diris la junulo kun sincera bedaŭro en
+      la okuloj. &laquo;Mi scias ke vi nenion deziras, kio ne estus por mi taŭga
+      kaj profitdona; sed en mia koro estas io nekomprenebla kio estas pli
+      potenca ol via vorto kaj mia volo.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, estas skribite: <i>kiu serĉas la danĝeron, per ĝi pereos</i>,
+      kaj same estas por vi, knabo. Se vi ne plezuriĝus en revadoj, kiuj lamigas
+      vian vivon pro manko de movado; se vi laborus sur la kampo kiel estas via
+      devo, vi baldaŭ forgesus la kaŭzon de via doloro; saneco kaj kuraĝo
+      revenus en vin, kaj vi kapablus labori por via malsana patrino. Sed ne, vi
+      pasigas viajn tagojn sub ĉi tiu arbo aŭ sur la Sablomonto, kaj vi estas ne
+      nur granda pekanto, ĉar vi ne konvene plenumas viajn devojn al Dio kaj via
+      patrino, sed ankaŭ frenezulo, malsaĝulo, kiu nutras sin per la espero pri
+      neeblaĵo, kaj donas sian vivon al vana ĥimero.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, patro, post ŝia foriro, mi ankoraŭ longatempe laboris,&mdash;kaj
+      tiam mi nur venis ĉi tien antaŭ kaj post la laborhoroj. Mi ankaŭ tiam
+      esperis, ke mi kapablus ŝin forgesi. Ve, ŝia bildo ĉie min sekvis.
+      <!--  p.071 --> Ĉe la plugilo ŝi murmuris mian nomon en mian orelon; ĉe la
+      draŝplanko, la draŝiloj kantis la ĉarman Rikke-tikke-tak; en la kanto de l&rsquo;
+      birdoj mi aŭdis ŝian voĉon; ĉiuj bruoj, ĉiuj voĉoj de l&rsquo; naturo
+      kriis: Monica! Monica! Por kio utilis al mi la laboro? Ĉu mi sciis kion mi
+      faras? Ho, ne, patro, tio ne helpis min. Eĉ mia dormo estis por mi pli
+      konscia vivo ol la dumtaga: mi ĝuis konsolon, mi vidis ŝin, mi kun ŝi
+      parolis; sed trankviliĝi mi neniam povis. Nun mi ne plu kapablas labori,
+      eĉ se mi volus tion fari: mi estas malforta kaj malsana.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La pastro skuis la kapon kaj silentis unu momenton; tiam li denove prenis
+      la manon de l&rsquo; junulo kaj demandis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, Jan, vi devas diri al mi ĉu vi volas resti tia aŭ ne. Estas
+      certe, kaj vi tion scias, ke Monica ne plu venos ĉi tien,&mdash;kaj se ŝi
+      venus, estus ankoraŭ pli bedaŭrinde: ŝi estas riĉa fraŭlino kaj vi
+      kamparano. Via malsano estas do frenezaĵo.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, se mi povus ŝin forgesi, patro!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu vi efektive tion deziras?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi ĝin deziras el la fundo de mia koro, patro; ĉar de longe miaj
+      revoj estas plu nenio ol amareco kaj maldolĉeco. Malespero kaj hezito
+      plenigas mian koron.&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.072 -->
+    <p>
+      &laquo;Nu, montru ke vi vere havas kuraĝon kaj volas resaniĝi. Kontentigu
+      la deziron de via patrino, sekvu mian konsilon: iru al Meĥleno!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi mortus, patro.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kial?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ha, kial?&mdash;Patro, antaŭ kelkaj monatoj mi iris al Bruselo, kaj
+      devis tie resti dum ok tagoj. Kiel malĝojajn larmojn mi verŝis dum tiu
+      mallonga tempo! Kian nedireblan suferon mi elportis!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi ne komprenas vin.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi ĝin diros. Kiam estis al mi permesite reveni, mi marŝis nokte
+      kaj tage sen ripozo. Kiam la unuan fojon la odoro de la erikfajroj estis
+      al mi alportita de la vento, mi pro emocio ekploris kvazaŭ infano; pli
+      malproksime, meze de l&rsquo; unua abiaro, mi surgenuiĝis kaj laŭtvoĉe
+      dankis Dion, ĉar mi povis revidi miajn amatajn pintfoliarbojn. Mi manĝis
+      de la unua eriko, kiun mi vidis, por havi la karan kreskaĵon pli apude ĉe
+      la koro;&mdash;kaj, venante ĉi tien, mi ne rekte iris hejmen: mi unue
+      venis por kisi mian amikon, la fagon, kaj estis kun larmiĝintaj okuloj ke
+      mi parolis al la juniperoj, kvazaŭ ili estus homoj... Kaj vi proponas al
+      mi, ke mi restu dum ses jaroj for de mia erikejo? Neeble!&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.073 -->
+    <p>
+      &laquo;Mia filo, mi scias pro kiu kaŭzo vi pli ol iu ajn amas la erikejon;
+      sed estas precize tiu kaŭzo, kiun ni devas neniigi. Studado, pli efike ol
+      korpa laboro, forpelos el via spirito la bildon kiu persekutas vin, kaj la
+      konvinko ke vi estas destinata por plene vin dediĉi al la servado de Dio,
+      certe venkos viajn surterajn revojn; ne dubu pri tio.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La pastro donis al sia voĉo solenan kaj duonkoleran tonon, kiu faris
+      profundan impreson sur la junulon, kaj daŭrigis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Aliajn argumentojn mi uzos, por konduki vin al pli bonaj pensoj.
+      Jan, vi memmortigas vin, tial ke vi elĉerpas vian vivon per senĉesa
+      malgajeco. Ĉu vi pensas ke Dio al vi pardonos tiun kriman malsaĝecon, se
+      vi ĝis la agonio en ĝi persistas? En via vana revado vi nur pensas pri unu
+      afero.&mdash;Ĉu iam en vian spiriton penetras penso, kiu supreniras al la
+      Ĉielo? Ĉu estas preĝoj, kiujn vi elparolas buŝe, dum viaj pensoj
+      ofendmokas Dion, ĉar vi adoras hombildon, eĉ en la templo de l&rsquo;
+      Sinjoro? Kaj ĉu vi pripensas, ke la tombo por vi malfermiĝas,&mdash;ke vi
+      liveras vian animon al la malsanktulo,&mdash;ke la eterna fajro estos la
+      rekompenco de via freneza memforgeso?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La vortoj de la pastro, parolitaj kun severa tono,
+      <!--  p.074 --> tre emociis la koron de l&rsquo; junulo. Li sentis ja ke
+      la pastro estis al li dirinta terurajn veraĵojn, kaj li tremis ankoraŭ eĉ
+      post la minacantaj vortoj. Dum kelka tempo li mute terenrigardis, kaj
+      tiam, levante la kapon, kiel iu kiu prenis malfacilan decidon, li diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, patro, estu tiele! Mi iros al Meĥleno.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu morgaŭ?&raquo; ĝoje demandis la pastro.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu jam morgaŭ?&raquo; ripetis la junulo, &laquo;forlasi morgaŭ mian
+      erikejon? Kaj eble por ĉiam!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ne, Jan, ne parolu tiel malsaĝe,&raquo; diris la pastro. &laquo;Vi
+      povos ja ĉiujare pli ol unu fojon viziti vian patrinon, kaj, dum la
+      lerneja libertempo, sufiĉe longatempe revidi vian erikejon. Cetere, kiam
+      vi estos pastro, vi rajtos esti enoficigita en vilaĝo en Kempenlando<a
+      href="#piednoto9" class="pnlokilo">[9]</a>,&mdash;kaj nur tiam vi povos
+      trankvile kaj pace pasigi vian vivon sub la ĉielo de l&rsquo; erikejo.&mdash;Morgaŭ,
+      ĉu ne?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, morgaŭ! Estas dirite!&raquo; kriis la junulo per tiel akra
+      voĉo, ke liaj vortoj resonis tra la alnoaleeto. &laquo;Morgaŭ! Morgaŭ!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Kaj li metis ambaŭ manojn antaŭ siajn okulojn, el kiuj elŝprucis maldolĉa
+      larmfluego.
+    </p>
+    <!--  p.075 -->
+    <p>
+      Duonhoron poste, tenante la manon de l&rsquo; pastro, li reiris al la
+      farmejo.
+    </p>
+    <h2>
+      VII.
+    </h2>
+    <p>
+      Kiam Monica forlasis la erikejon por vojaĝi al Francujo, ŝia koro estis
+      plena de kvazaŭĉiela feliĉo. Ŝiaj revoj estis plenumitaj: ŝi estis lin
+      trovinta, lin, al kiu, de la Sablomonto, ŝi estis dum tiom da jaroj
+      rigardinta! Tute fordonita al la amo de sia patro kaj senĉese dorlotita
+      per liaj dolĉaj karesoj, ŝi iom post iom forgesis, ke iu en la soleca
+      farmbieno ĉagreniĝas pro ŝia foriro, kaj baldaŭ la memoro pri ŝia antaŭa
+      sorto kaj pri tiu, kiu estis por ŝi protektanto kaj amiko dum la
+      malfeliĉo, ŝajnis tute malaperinta el ŝia spirito.
+    </p>
+    <p>
+      Tuj kiam ŝi estis alveninta en Parizo kun sia patro, la plej lertaj
+      profesoroj estis pri ŝi zorgontaj; kaj ĉar ŝi havis delikatan intelekton
+      kaj sin sentis kuraĝigita per la senĉesaj laŭdoj de sia patro, ŝi konis en
+      la daŭro de kvar jaroj ĉion kion bone edukita fraŭlino bezonas scii por
+      brili en mondumaj kunvenoj flanke de aliaj, se la naturo estas al ŝi
+      belecon donacinta.
+    </p>
+    <!--  p.076 -->
+    <p>
+      Je la komenco ruĝo vidiĝis sur la vangoj de Monica, kaj ŝi korpe
+      plifortiĝis. Senĉesa kontenteco estis al ŝi redoninta la sanon; oni povis
+      pensi ke la konsuma malsano ŝin estis tute forlasinta. La homo kutimiĝas
+      je ĉio; eble plej rapide je feliĉo. Estis ankaŭ tiel por Monica: dum tuta
+      jaro ŝi trovis plezuron en ĉio; ŝi ĉeestis vesperfestojn kaj balojn, ŝatis
+      la mondumon kaj deziris ĝiajn aplaŭdojn...
+    </p>
+    <p>
+      Tamen, tiu frivola kaj libera ĝuado ne longe daŭris; kelkfoje aperis
+      forflugemaj rememoroj antaŭ la okuloj de Monica kaj dum la dua jaro
+      silentaj revadoj ŝajnis denove nebulkovri ŝian animon. Dum la ekscitigaj
+      sonoj de l&rsquo; muziko, sub la brilego de la lustroj, meze de l&rsquo;
+      festbruado, ŝi restis ĉiam malatenta, kvazaŭ sekretaj rememoraĵoj ŝin
+      estus sekvintaj. Malforta estis ja tiu moviĝo de ŝia revanta koro, kaj ŝi
+      eĉ sincere konfesis al sia patro ke ŝi kelkfoje vidis ankoraŭ antaŭ si la
+      erikejon kun la altfiera fago kaj la moviĝantaj juniperarbetoj. Tiun
+      konfeson ŝi faris ridante kaj mokante pri sia propra revmalsano, kiel ŝi
+      nomis ĝin.
+    </p>
+    <p>
+      Ĉu ŝi ankaŭ, inter la revbildoj de l&rsquo; erikeja kreskaĵaro, vidis
+      homan figuron, junulon, plorantan pri ŝi? Kiu scias? Ĉiuokaze, ŝi neniam
+      estis tion al si mem aŭ al aliaj konfesinta.
+    </p>
+    <!--  p.077 -->
+    <p>
+      Iom post iom Monica eksentis malŝaton por la mondumo kaj ĝiaj plezuroj; ŝi
+      ne plu iris al vesperfestoj kaj aliaj kunvenoj, krom post grava insisto de
+      sia patro, kaj ŝi ekserĉis solecon. De temp&rsquo; al tempo ŝiaj lipoj
+      moviĝis senkonscie, kaj la forgesita kanto de Rikke-tikke-tak ŝvebis
+      neaŭdeble sur ŝia buŝo. Ŝiaj vangoj ree paliĝis; ŝi ree maldikiĝis kaj
+      malfortiĝis, tiel ke ŝia patro, post ĉiuj eblaj klopodoj por ŝin distri,
+      ektimis ke li postvivos sian infanon. Klera kuracisto, kun kiu li
+      konsiliĝis, montris al li la edziniĝon kiel la plej taŭgan rimedon, kaj
+      certigis ke Monica nepre resaniĝus, se oni povus ŝin decidigi elekti
+      edzon. Kolonelo van Milgem je tio povis nur pensi al la juna oficiro,
+      Adolf, sia fidela amiko, kiu estis ĉeestinta la rekonon de lia infano.
+    </p>
+    <p>
+      Intertempe la kolonelo faris ĉiujn eblajn klopodojn apud sia filino por
+      atentigi ŝin pri Adolf; li ja trovis ŝin impresita de liaj amatestoj kaj
+      liaj belaj ecoj; sed reciproka amo ne estis en ŝi: malvarmega restadis ŝia
+      koro por la juna oficiro. Tio tre ĉagrenis la patron, ĉar li vidis sin
+      senigita je la sola rimedo, je kiu li estis esperinta por savi sian
+      infanon. Preskaŭ ĉiutage la kolonelo penadis apud sia filino por ekscii
+      kion deziras ŝia koro kaj el kio devenas ŝia ĉagreno; sed ŝi asertis ke ŝi
+      ne estas malsana, kaj sukcesis
+      <!--  p.078 --> ĉiufoje deturni liajn demandojn per elmontroj de plej
+      varma amo. La nuro kion ja aŭdis kaj komprenis la kolonelo, estis ke ŝi
+      deziras reiri al Brabanto kaj al la erikejo; unuvorte ke ŝi suferas la
+      alhejman sopiron aŭ nostalgion.
+    </p>
+    <p>
+      Pli ol unu fojon li estis promesinta al sia filino, ke li vojaĝos kun ŝi
+      al Kempenlando kaj longatempe tie restados, por ke ŝi serĉu refortiĝon en
+      la erikeja aero; sed liaj koncernaj projektoj estis ĉiufoje neniigitaj de
+      la rapide intersekvaj militokazintaĵoj.
+    </p>
+    <p>
+      Je la fino de l&rsquo; jaro 1813<sup>a</sup>, per senĉesa insisto, li
+      estis akirinta de la ministro de l&rsquo; milito la promeson ke, dum la
+      venonta printempo, trimonata libertempo estos al li donata. Monica ĝojis
+      pri la certeco de la revena vojaĝo al la kara patrujo, kaj ŝi ŝajnis
+      elstariĝi el sia meditemo. Sed alvenis el la Nordo ĉiuspecaj teruraj
+      sciigoj: la Franca armeo estis preskaŭ tute pereinta pro la netolerebla
+      malvarmo; neniu povis antaŭvidi, kiaj novaj okazontaĵoj devenos de la
+      malvenko de Napoleono. Tial nepriskribebla emocio ekkaptis la militistojn,
+      kiuj estis restintaj en Francujo. La kolonelo ne povis malhelpi ke Monica
+      eksciis la disvastiĝantajn novaĵojn, nek antaŭgardi ŝin de la ĉagreno kiu
+      plenigis ŝian koron je la konvinko ke nenio en la mondo nun estis malpli
+      certa ol ŝia
+      <!--  p.079 --> vojaĝo al Kempenlando.
+    </p>
+    <p>
+      Subite la imperiestro revenis el Rusujo sen sia armeo, kaj proklamigis de
+      la Senato avizon, per kiu 350.000 junuloj estis kunvokotaj al la milito.
+      La kolonelo ankaŭ ricevis ordonon, ke li reatingu kun siaj soldatoj la
+      armeon en Germanujo. Li gardigis sian filinon en edukejo en Parizo, miksis
+      siajn larmojn kun ŝiaj, kaj sin forŝiris de sia formortanta infano por
+      sekvi la imperiestron trans la Rejnon.
+    </p>
+    <p>
+      Ses monatojn poste, sur la batalkampo de Dresdeno, kuglo lin trafis en la
+      genuon. Post la resaniĝo de lia vundo, lia kruro restis kurbigita: li dum
+      sia tuta vivo lamos kaj marŝos per bastono. Tiu kripleco estis kaŭzo ke,
+      laŭ lia peto, oni permesis al li reiri al Parizo. Li trovis sian Monica
+      ankoraŭ pli maldikiĝinta, kun travidebla vizaĝo kaj brilaj okuloj,
+      parolanta senatente kaj reveme.
+    </p>
+    <p>
+      Nur du fibrojn li trovis ankoraŭ impresigeblajn en ŝia koro, du pasiojn
+      egale ardajn: ŝian amon al li kaj ŝian sopiron al la bedaŭrata
+      Kempenlando.
+    </p>
+    <p>
+      Tuje kaj kiel eble plej rapide li faris la necesajn pretigojn por reiri
+      kun Monica al Brabanto. Servisto estis sendata al Antverpeno por tie lui
+      kaj aranĝi konvenan domon ĝis la tiamaj cirkonstancoj estus klariĝintaj
+      kaj la kolonelo estus povinta aĉeti aŭ
+      <!--  p.080 --> lui malgrandan kampodomon en la ĉirkaŭaĵo de Moll.
+    </p>
+    <p>
+      Kelkajn tagojn poste ili forveturis en poŝtkaleŝo. Nenio speciala
+      interrompis la ĝojigan vojaĝon al la patrujo; nur en Antverpeno mem, kaj
+      kiam la veturilo alproksimiĝis al la nova domo de la kolonelo, Monica
+      hazarde rigardis en la straton, kaj aŭdigis akran mirkrion, kiu eksaltigis
+      la kolonelon pro timo.
+    </p>
+    <p>
+      Kiam li demandis ŝin pri la kaŭzo de ŝia subita emocio, ŝi respondis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, estas nenio, patro. Mi estas tiel impresiĝema. Mi vidis tie en
+      la strato malriĉan junulon kun nezorgitaj vestaĵoj, kiu preterpasante
+      rigardadis min, kvazaŭ li volas per siaj okuloj trabori mian koron. Kaj
+      vidu, patro, ĉar li tiom similas Jan Daelmans, mi kriis nevole. Sed, ne
+      estis li.&mdash;Estas jam finite, mi estas trankvila.&raquo;
+    </p>
+    <h2>
+      VIII.
+    </h2>
+    <p>
+      Ses semajnoj estis pasintaj de post la alveno de la kolonelo en
+      Antverpeno.
+    </p>
+    <!--  p.081 -->
+    <p>
+      En la subtegmenta ĉambro de malriĉa dometo, ĉe la Ora Monto, maljunega
+      virino je la komenco de l&rsquo; vespero apud lampeto puntfaradis. Mizera
+      aspektis ŝia loĝejo, ĉar ŝi loĝis sub la nudaj tegoloj kaj havis kiel
+      tutan meblaron tableton, du seĝojn kaj liton, kies kovrilo estis farita el
+      ĉiuspecaj kunekudritaj ŝtofpecoj. Tiu ĉi virino ŝajnis indiferente
+      intermovi siajn plektiletojn; tamen, de temp&rsquo; al tempo ŝi streĉis la
+      orelon al la alkovo, kie staris la lito, kaj aŭskultis atente neaŭdeblan
+      bruon.
+    </p>
+    <p>
+      Ŝi do ĵus estis metinta siajn du manojn senmove sur la puntkusenon, kiam
+      la pordo de la subtegmenta ĉambreto malfermiĝis kaj alia virino eniris. La
+      maljunulino metis sian fingron sur la buŝon kaj per mallaŭta pst! ŝi petis
+      la enirantinon silenti. Leviĝante, ŝi iris al ŝi, ŝin kondukis per la mano
+      ĝis la tablo, kaj montrante la seĝon, ŝi diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Trien, estu iom senbrua, mia kara; ĉar li dormas tiel kviete!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Trien eltiris trikaĵon el sia poŝo kaj diris kun same mallaŭta voĉo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ha! tiu estas la homo, kiun vi alprenis en vian domon! Ĉu vi
+      kredus, Avinjo Teerlinck, ke vi faris bonan agon, se estas tiel kiel oni
+      diras?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, Trien, estu certa pri tio: sen mi la junulo
+      <!--  p.082 --> estus mortinta kaj enterigita, la kompatindulo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Post kiam ŝi estis unu momenton rigardinta ĉiujn angulojn de la
+      subtegmentejo, Trien denove diris mallaŭte:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Sed, Avinjo, se mi ne eraras, vi jam havas tiun homon dum kvin aŭ
+      ses semajnoj en via ĉambro. Kie do vi dormas?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, Trien, kie do vi dormas? En tiu angulo sur seĝo, kun mia kapo
+      sur la tablo. Estas ja al mi ne multe plu perdebla: mi havis mian tempon,
+      kara!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, nu, kiel vi povas tion suferi! Ĉu ses semajnojn ne kuŝinta sub
+      la littukoj? Tio estas mortdanĝera!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, Trien, ĉiu donas al sia proksimulo kion li havas; la riĉaj
+      homoj donas sian monon, kaj mi,&mdash;mi ankaŭ donas kion mi havas: mian
+      liton kaj mian ripozon.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, mi konfesas, ke mi ne kapablus tion fari; sed estas tamen bela
+      ago, kaj vi havos pro ĝi meriton ĉe Dio, Avinjo.... Sed mi ne jam konas la
+      finan klarigon de la historio; unu diras tion ĉi, alia diras tion, kaj
+      fine oni nenion scias. Kiamaniere nun precize tio okazis?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, mi foje diros tion al vi; sed venu, sidiĝu pli proksime, por ke
+      li ne vekiĝu.&mdash;Estis antaŭ kvin aŭ ses semajnoj, je sabato, estis jam
+      la dekunua vespere.
+      <!--  p.083 --> Mi estis aĉetinta iom da lieno por mia kato, kaj ĉar ĝi de
+      la tuta posttagmezo ne jam estis veninta hejmen, mi prenis mian ferladan
+      lampeton, kaj mi iris tie ĉe la senfenestra muro, inter la ĉaretoj kaj
+      ŝarĝveturiloj, por serĉi mian sorĉistinon.&mdash;Dum mi tiele
+      ĉirkaŭpenadas kaj krias: puseto! puseto! mi subite aŭdas ekĝemon kiel
+      homan; mi tiel impresiĝas ke mi eksaltas, kaj mi direktas miajn okulojn
+      teren. Sed vidu, mi ne povas klarigi mian teruron: tie kuŝas homo sur la
+      dorso kun sia vizaĝo tutmakulita de sango!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho Dio! de sango!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, Trien, de sango. Vi povas imagi: mi rapide kuris ĉe la
+      najbarojn, ili alkuris kun lumo, kaj tiam mi vidis ke estas junulo, kiu
+      verŝajne estis kuŝiĝinta sur karboĉaro por dormi, kaj estis de ĝi falinta.
+      Li kredeble jam de longe kuŝis tie, ĉar la sango, kiu ŝprucetis el lia
+      kapo estis preskaŭ tute malfluidiĝinta.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kaj ĉu li estis mortinta, Avinjo?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, mortinta! kompatindulino, kia vi estas,&mdash;li ja dormas tie
+      en la lito!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, Avinjo, kion vi povas al tio helpi, kara? La memoro estas for!
+      Nu, kion oni faris tiam?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, kion oni faris? Nu, kiel ĉiam. Multe da
+      <!--  p.084 --> konsiloj kaj malmulte da agoj; sed intertempe la junulo
+      kuŝis tie en sia sango sur la malvarmaj ŝtonoj,&mdash;kaj mia koro ŝiriĝis
+      tion vidante. Mi diris al mi mem: nu, nu, la homoj estas gefratoj; kaj mi
+      ne atendis, ĝis kiam venos la kuracisto por portigi la malfeliĉulon al la
+      malsanulejo. Mi deprenigis lin kaj lin kuŝigis ĉi tie en mian liton.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Sed, Avinjo, kiel vi kapablis lin flegi kaj nutri? aŭ ĉu eble vi
+      havas ie ŝtrumpon sub la tegoloj<a href="#piednoto10" class="pnlokilo">[10]</a>?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, ne, Trien, mi multe laboris kaj faris kelkajn ŝuldojn; sed tio
+      estas nenio; tion kio estas bonkore donacita, nia Sinjoro redonos.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Tio estas ja stranga! Ĉu vi konas liajn gepatrojn, kaj scias de kie
+      li venis?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ne, mi ne jam demandis lin pri tio. Sed kiam li havis kapfebron, li
+      ĉiam sonĝis laŭtvoĉe, kaj mi aŭdis ja ke lia patro kaj lia patrino estas
+      mortintaj.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kaj ĉu vi nenion alian povis kompreni el liaj vortoj?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ne, mi ne scias kion li babilis pri fago, pri l&rsquo; erikejo kaj
+      pri abiaroj. Latine li ankaŭ parolis, kaj kelkfoje li kriis: Monica!
+      Monica! Estas verŝajne la
+      <!--  p.085 --> nomo de lia patrino aŭ de lia fratino. Li konas kanteton,
+      Trien, kiun mi por dekses kaj duono<a href="#piednoto11" class="pnlokilo">[11]</a>
+      dezirus ke vi aŭdus! Estas ĉiam pri Rikke-tikke-tak, tiel ke vi povus laŭ
+      ĝi danci. Plej strange estis, ke li ĉiam parolis kvazaŭ oni volis
+      kontraŭvole igi lin pastro aŭ ekleziulo,&mdash;kaj mi iris por rigardi ĉe
+      lia kapo, ĉu oni ne tonsuris lin; sed nenia razilo tuŝis lian blondan
+      buklaron.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, Dio, estas eble malfeliĉa junulo, kiu ebriiĝis aŭ freneziĝis.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Freneziĝis, Trien? Freneziĝis? Se vi aŭdus lin parolantan, vi
+      surgenuiĝus. Ĉio kion li diras, estas kvazaŭ skribita, kaj la plej bela
+      prediko de nia vikario estas nenio kompare al ĝi. Tie pendas liaj
+      vestaĵoj; vidu, ili estis faritaj el delikata drapo, Trien. Ĉiufoje kiam
+      li malfermas la buŝon por danki min, larmoj elŝprucas el miaj okuloj:
+      estas kvazaŭ anĝelo kiu parolas! Vi povas kredi min, mi multe pli amas lin
+      ol se li estus mia propra infano, kaj se li volas resti apud mi, mi
+      laboros por li ĝis sur mia mortlito.&mdash;Li nomas min patrino, Trien; vi
+      devus aŭdi tiun vorton el lia buŝo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Sed kiel li nun fartas? Ĉu li resaniĝas?&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.086 -->
+    <p>
+      &laquo;Nu jes, dum tuta monato li estis nekonscia kaj suferis kapfebrojn,
+      sed de ok tagoj estas iomete pli bone. Li iom post iom rekonsciiĝas kaj
+      revokas sian memoron. Krom tio li nun tute estas spiritsana. Se li estus
+      pli babilema, mi ankaŭ scius pli multe; sed li neniam diras ion escepte
+      por danki min; kaj pri nenio mi lin demandas. Li estas nomata Jan, tion li
+      diris al mi hieraŭ; la cetero ja venos, Trien, kiam li estos pli bonfarta;
+      nun li estas ankoraŭ tiel maldika kiel fiŝosto kaj tiel pala kiel via
+      kufo: la unuan fojon kiam li leviĝis, li estis tiel malforta, ke mi devis
+      lin subteni en miaj brakoj, se ne, li estus falinta.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho ve, tiu kompatindulo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nun li tamen fartas multe pli bone, kaj kapablas jam bone marŝi;
+      ĉar hieraŭ li diris ke hodiaŭ vespere li eliros por spiri freŝan aeron.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Apenaŭ Avinjo Teerlinck estis dirinta tiujn lastajn vortojn, kiam malantaŭ
+      la litkurtenoj sonis dolĉa, amema voĉo, kiu diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Patrino, bona patrino!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Tiu nomo kaj la akcento al ĝi donita, certe havis neordinaran sorĉpotencon
+      sur la koron de la maljuna virino; ĉar ŝiaj okuloj brilis pro emocio, dum
+      ŝi rapide prenis la lampon kaj glason da laktakvo, kaj iris al la lito.
+    </p>
+    <!--  p.087 -->
+    <p>
+      La malsanulo ŝin rigardis en la okulojn, kun tiom da amo kaj dankemo, ke
+      Avinjo deturnis la kapon por forviŝi larmon de siaj okulharoj. Dume la
+      junulo prenis unu el ŝiaj manoj kaj metis sur ĝin siajn lipojn per longa
+      kiso.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Bona patrino!&raquo; li ripetis ankoraŭ.
+    </p>
+    <p>
+      Trien sin klinis antaŭen kun batanta koro por vidi la vizaĝon de la
+      malsanulo; profunda timo ŝin tremigis, kiam liaj kavaj okuloj ŝin
+      rigardis, kaj ŝi malantaŭenŝovis sian seĝon, kvazaŭ ŝi volus malproksimiĝi
+      de timiga aperaĵo.
+    </p>
+    <p>
+      La malsanulo ĉirkaŭprenis per sia maldika brako la kapon de Avinjo kaj
+      tiris ŝin pli proksime al si; li verŝajne diris al ŝi ion en la orelon,
+      ĉar tuj ŝi iris por preni liajn vestaĵojn kaj refermis la kurtenojn tuj
+      post kiam ŝi estis ilin metinta sur la liton. Tiam, venante apud la
+      tablon, ŝi diris mallaŭte kaj ĝojege al la tremanta Trien:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Li tuj leviĝos!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Tiu diro ŝajnis tute ne trankviligi la najbarinon; ĉar ŝia vizaĝo paliĝis
+      kaj time ŝi rigardis la pordon. Sendube timego ŝin incitis forlasi la
+      ĉambron, antaŭ ol la fantoma junulo aperos; virina scivolemo tamen ŝin
+      tenis kvazaŭ najlita sur ŝia seĝo.
+    </p>
+    <p>
+      Post kelkaj minutoj malfermiĝis la litkurteno.
+      <!--  p.088 --> Tiam Avinjo kuris al la malsanulo,&mdash;helpis lin por
+      ellitiĝi kaj subtenis lin dum lia irado al la tablo.
+    </p>
+    <p>
+      Ĉu tiu vivanta skeleto vere estas la juna kamparano, kiun ni konas? Jes,
+      estas li, la malfeliĉulo. Lia ostaro traboras la senkoloran haŭton; liaj
+      okuloj estas enprofundiĝintaj en mallumaj kavaĵoj; lia dorso kurbiĝis, lia
+      kapo flanken kliniĝis. Tiaj malpuraj kaj maldelikate flikitaj vestaĵoj
+      povas kovri nur almozulon. Kia estis do la sorto de l&rsquo; junulo?
+    </p>
+    <p>
+      Nun li staris antaŭ la bonkora Avinjo kaj tenis unu el ŝiaj manoj; li
+      rigardis ŝin kun tiu milda vizaĝesprimo, kiu nur estas propra al karesanta
+      infano, kaj diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Bona patrino, mi deziras eliri. Ĉu mi per tio ne ĉagrenos vin?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Sed, Jan, mia knabo,&raquo; respondis la maljuna virino, &laquo;vi
+      estas ankoraŭ tiel malforta, mia kara! Vi riskas fali,&mdash;kaj pripensu
+      kiel maltrankvila mi estos.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La zorgemo de Avinjo tiel klare estis videbla sur ŝia sulkiĝinta vizaĝo,
+      ke Jan, pro ŝiaj amplenaj rigardoj, ĝis la fundo de l&rsquo; koro
+      emociiĝis.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, patrino,&raquo; li ekĝemis, &laquo;kial vi tiom amas min? Jes,
+      estu vi mia gardanĝelo! Tion kion neniu
+      <!--  p.089 --> kapablis fari, tion faros eble ankoraŭ la oferema amo de
+      malriĉa virino! Mirinda animo de boneco! Ĉe la rando de l&rsquo; tombo
+      estas ankoraŭ sufiĉe da amo en via koro, por dolĉigi la vivon de mizerulo
+      kiel mi estas, kaj restarigi lin el la plej profunda abismo de l&rsquo;
+      malespero. Ho! mi preĝis al Dio por ke Li benu vin!&mdash;Kaj, prijuĝu
+      mian dankon al vi, bona patrino: ĝi estas la unua seninterrompa preĝo,
+      kiun de sep jaroj mi kapablas alsendi al la Ĉielo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La voĉo de la junulo havis strangan kaj entuziasman tonon, kiu profunde
+      impresis la animon de Trien; ŝia timo estis tute malaperinta, kaj nun ŝi
+      aŭskultis kun malfermita buŝo kaj grandegaj okuloj la vortojn de l&rsquo;
+      junulo, kiuj ravis kaj kortuŝis ŝin kvazaŭ ŝi aŭdus bonsonan kordmuzikon.
+      Avinjo ŝin rigardis demande kaj ŝajnis diri: &laquo;Nu, kion vi diras pri
+      mia filo? Ĉu li estas freneza?&raquo; Sed Trien aŭskultis silente, eĉ
+      ankoraŭ kiam Jan ne plu parolis.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kompatinda junulo,&raquo; ĝemis Avinjo, &laquo;kuraĝu nur. Mi estas
+      malriĉa kaj malforta, estas vere; sed, se vi volas resti apud mi, mi ĉiam
+      amos vin,&mdash;kaj mi forlaboros por vi la fingrojn de miaj manoj.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La junulo metis la manon de la maljunulino al siaj lipoj, sed ne
+      respondis.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan,&raquo; diris Avinjo dolĉe, &laquo;se vi deziras eliri, vi
+      <!--  p.090 --> devus tion ne preterlasi pro mi: mi iros kun vi.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Bona patrino,&raquo; respondis Jan petegante, &laquo;mi deziras
+      eliri; sed mi devas esti sola. Mia kapo brulas; en la soleco mi trovos
+      refreŝiĝon. Morgaŭ, bona patrino, mi diros al vi kiu mi estas kaj kia
+      nekomprenebla ĉagreno venenis mian vivon. Lasu min nun foriri,&mdash;kaj
+      trankvila restu hejme; post unu horo mi revenos.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Avinjo enmanigis al Jan sian lambastoneton, kondukis lin suben, diris
+      ankoraŭ kelkajn dolĉajn vortojn kaj ŝlosis la pordon malantaŭ li.
+    </p>
+    <p>
+      Jen iras la malsana junulo kun ŝanceliĝantaj paŝoj, laŭlonge de la domoj,
+      tra la mallumo; li apogas sin sur la manbastoneto, kiun Avinjo al li
+      donacis, kaj malfacile spiregas, pro laceco. Certe lia irado havas celon,
+      ĉar li ne hezitas pri la elekto de la stratoj. Kelkfoje li haltas kaj
+      ripozas; tiam li daŭrigas sian vojiron kaj senĉese antaŭeniras ĝis la
+      Meirplaco. Tie li iras tute apude de la domoj kaj malrapide sin
+      antaŭenŝovas en la senlumeco, kvazaŭ ŝtelisto aŭ spiono. Baldaŭ li haltas
+      ĉe la fermita fenestro de belega domo; li apogas sin per la kubuto sur la
+      bluŝtona fenestrorando kaj provas trarigardi tra la kovriloj. Interne en
+      la domo estas lumo; ĉar oblikva radio lumigas la vizaĝon de l&rsquo;
+      aŭskultanta junulo,
+      <!--  p.091 --> kiu, longtempe tie starinte, pro laceco tute fleksiĝas,
+      kaj, kvazaŭ sensenta, kun la kapo sur la fenestrorando restas kuŝanta.
+    </p>
+    <h2>
+      IX.
+    </h2>
+    <p>
+      En la luksa salono, sur kies fenestro la laca junulo ripozigis sian kapon,
+      estis du personoj. Kolonelo van Milgem sidis en velura apogseĝo apud la
+      marmora fajrejo; li ŝajnis profunde enpensiĝinta, ĉar li medite rigardis
+      antaŭen sur la planktapiŝon. Apud tablo, sur kiu kuŝis arĝenta kudrilaro,
+      sidis juna fraŭlino trapikante perlojn sur ŝnureton. Palega estis ŝia
+      vizaĝo, kaj portis ĉiujn signojn de longa konsuma malsano; tiu paleco
+      ŝajnis ankoraŭ plisenkoloriĝi pro la korvonigreco de ŝiaj longaj
+      harbukloj, kiuj je ĉiu ekmoveto karesis ŝiajn vangojn. Post longa silento
+      la juna fraŭlino kantis per tre mallaŭta voĉo la rekantaĵon de la kanteto
+      Rikke-tikke-tak. Verŝajne tio ne plezurigis la kolonelon, ĉar li malgaje
+      skuis la kapon kaj diris al la fraŭlino:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Monica, kantu do ne ĉiam tiun ĉi kanton; ĝi estas nutraĵo por via
+      malĝojo,&mdash;kaj vi scias ke tio ĉagrenas min.&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.092 -->
+    <p>
+      &laquo;Dio! ĉu mi denove kantis?&raquo; kriis Monica kvazaŭ mirante.
+      &laquo;Mi tion ne sciis, patro. Pardonu mian malatenton.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu,&raquo; demandis la kolonelo, &laquo;ĉu la saketo estos baldaŭ
+      finita?&mdash;Malfeliĉa Adolf, kiom via donaco ĝojigos lin! Lin, kiu tiel
+      ege amas vin.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kie li nun povas esti?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, tio estus malfacile sciebla. Kiu povus diri, ĉu li ne ie kuŝas
+      en malsanulejo, aŭ ĉu malamika kuglo ne jam estas lin trafinta sur la
+      honorkampo?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉielo! mia patro, vi tremigas min!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Vere, ĉu mi tremigas vin? Ĉu vi do iomete interesiĝas pri lia
+      sorto, Monica?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi ja amas lin kiel fraton.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Vi devus alimaniere lin ami, Monica. Li nepre tion meritas: li
+      estas bela junulo, posedanta ĉion kio povas altigi viron en la okuloj de
+      virino. Krom tio, li estis la savinto de via patro ĉe la sanga batalkampo
+      apud Dresdeno. Se la amo ne trovas la vojon al via koro, dankemo devus vin
+      inciti por plenumi mian konsilon, mian peton, kaj doni al li la
+      rekompencon de lia grandanimeco kaj de lia amo.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, patro, rigardu min! Kion mi povus doni al Adolf? En mia koro ne
+      estas loko flanke de mia amo al vi.&mdash;Esti nesentema edzino! Ĉu mi
+      malfeliĉigos
+      <!--  p.093 --> lin per mia indiferenteco? Ĉar edzo postulas por sia
+      feliĉo pli ol malvarman amikecon. Cetere, mi sentas nevenkeblan malŝaton
+      por ligiloj, kiuj forrabus de mi mian liberecon.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kian liberecon, Monica? La liberecon por revadi kaj pensadi? Faru
+      Dio, ke ĝi estu de vi forprenita, la libereco, kiu igas vin malforta kaj
+      malsana. Pripensu, infano, kiam ni loĝos en la kampobieno apud Moll, kiom
+      feliĉige tiam estus, se vi havus amikon por trakuri kun vi la erikejon,
+      por viziti kun ni la fagon kaj la rivereton,&mdash;por esti al ni kunulo
+      en la soleco? Ĉar ĉio tio ĉi, infano, estas malvarma kaj kvazaŭmorta, se
+      amsento ne venas ĝin vivigi; la koro sekiĝas, kiam oni ne povas ĝin
+      elverŝi en alian koron.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Patro, tio povas esti vera; sed Adolf ne estas filo de l&rsquo;
+      erikejo. Ĉu li komprenus kion diras la reviga bruetado de l&rsquo; griloj?
+      Ĉu abiaroj ombrokovris la ludojn de lia infaneco? Ĉu la senlimeco de l&rsquo;
+      erikeja maro kaj ĝia nemezurebla ĉielo ne ŝajnus al li unutonaj,&mdash;al
+      li, infano el la montaro? Ho, jes, konfesu tion, patro; inter mi kaj mia
+      erikejo li estus fremdulo, kiu ne komprenus nian lingvon.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La vortoj de Monica ne plaĉis al ŝia patro; lia vizaĝo alprenis malgajan
+      esprimon, kaj, sin plene
+      <!--  p.094 --> turnante al sia filino, li diris per akcentita voĉo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Monica, mia infano, ĉu la peto de via patro do havas nenian
+      potencon sur vian koron? Dum longaj jaroj mi por Adolf apud vin petegis;
+      mi rimarkigis lian belecon, lian kuraĝon, lian famon, por naski en via
+      koro ameman senton; mi diris, ke en Dresdeno li savis vian patron je kosto
+      de sia sango,&mdash;kaj mi petis, kiel rekompencon por li kaj por mi, ke
+      vi konsentu alligi lin al nia familio per solenaj ligiloj. Vi rifuzis kaj
+      rifuzas ankoraŭ. Kial? Por resti tute liverita al revoj, kiuj mortigas
+      vin!&mdash;Ĉu ĉar vi ne amas lin? Sed li ne petas de vi amon.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Monica mire rigardis sian patron kaj ripetis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Li ne petas de mi amon?&mdash;Kion li do postulas de mi?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La kolonelo daŭrigis kun premanta tono:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Fine tamen, ho Monica, vi devigas min diri al vi ion kio neniam
+      devis eliri el mia buŝo. Aŭskultu do, kaj admiru la viron, kiun vi
+      malŝatas. Monica, de multaj jaroj vi marŝas kun rapidaj paŝoj al la tombo;
+      neniam mi ĵetas sur vin miajn rigardojn, mia karega kaj sola infano, ne
+      vidante la morton ĉe via flanko. Ho, la certeco ke mi perdos vin, dum
+      jaroj jam disŝiras mian koron: tiu minacanta glavo super mia kapo ankaŭ
+      plimallongigas mian vivon, kaj mi
+      <!--  p.095 --> suferas nedireblajn suferojn. Mi legigis Adolf en mia
+      timanta koro; mi diris ke restas nur unu rimedo por liberigi vin de viaj
+      misteraj revoj kaj de certa morto. Mi mem, mi, via patro, petegis lin ke
+      li montru al vi amon kaj petu vian manon; li, kiu iam savis la patron,
+      ankaŭ volis savi la infanon. Li havis aliajn amligilojn: riĉecon, honoron,
+      belecon, ĉion posedis lia fianĉino; kaj tamen, incitita de grandanimeco,
+      de sinoferemo, li rompis tiujn promesojn por fari al mi kaj al vi
+      netakseblan bonfaron. Li, la bela junulo, al kiu ĉio ridetis en la mondo,
+      li konsentis ligi sian vivon al tiu de malsana kaj por li sensenta
+      junulino; li rezignis la esperon iam vivi en la montaro apud sia maljuna
+      patrino kaj sekvus nin en la dezertojn de l&rsquo; erikejo. Kaj ĉio tio ĉi
+      por konservi la vivon al vi, kiu malŝatas lin; por, kvazaŭ protektanta
+      anĝelo, forpeli la morton de via flanko. Ho, Monica, ĉu tia grandanimeco
+      en vi naskos nenion pli ol dankeman senton? Ĉu ĉiuj kordoj estas rompitaj
+      en via koro, tiel ke vi nenion alian havas por respondi ol ne?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Profunde kortuŝita estis Monica, ŝia vizaĝo ja sufiĉe tion montris. Ŝi
+      respondis jene la demandon al ŝi faritan:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Patro, mi estis maldanka al Adolf kaj al vi, mi tion konfesas
+      malĝojanime; sed, kion vi ja postulas
+      <!--  p.096 --> de mi! Komprenu do, bona patro, ke oni petas la neniigon
+      de ĉiuj miaj memoraĵoj. Efektive, se mi konsentus fariĝi la edzino de
+      Adolf, mi donus al li vastan lokon en mia koro. Ne maldanka mi restus: mi
+      kompensus al li lian animnoblecon per milda amikeco, se ne per varma amo.
+      Kaj tiam mi devus rezigni ĉion, kion lasis al mi mia antaŭa vivo.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Esprimo de ĝojo aperis sur la vizaĝo de la kolonelo; li prenis la manon de
+      sia filino kaj diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kara Monica, la ofero de viaj revoj estas necesa por la plilongigo
+      de via vivo. Mi petas vin, estu kuraĝa; diru al mi ke vi akceptas Adolf
+      kiel edzon; igu min feliĉa. Ho, karega infano, vidu, mi petegas vin kun
+      kunigitaj manoj, diru ke vi konsentas, diru jes!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Videble la junulino tremis, dum ŝi mute antaŭenklinis la kapon.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Infano, infano!&raquo; ripetis la kolonelo, &laquo;ne lasu
+      preteriĝi la bonan inspiron. Diru jes, ho, diru jes!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Malrapide Monica relevis la kapon kaj respondis decidite:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, patro, se tio povas feliĉigi vin...&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Subite ŝin trafis neatendita emocio; ŝi altigis la fingron kaj aŭskultis
+      tremante al murmuranta bruo.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kion vi aŭdas?&raquo; kriis la kolonelo mirigite.
+    </p>
+    <!--  p.097 -->
+    <p>
+      &laquo;Aŭskultu! aŭskultu!&raquo; respondis Monica kun feliĉega rideto.
+    </p>
+    <p>
+      Nun de malantaŭ la fenestro penetris kelkaj sonoj en la salonon, kaj la
+      kolonelo aŭdis distingeble la kanton:
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fero varmiĝas,</span><br /> <span class="i4">Brako leviĝas.</span><br />
+        <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      La kolonelo konis la nekompreneblan potencon de tiu kanto sur la animon de
+      sia filino; krom tio li tiun ĉi fojon konsideris ĝin kiel insulton,
+      faritan al li pri lia humila deveno; kolero forportis lin, kaj, tiregante
+      la sonorilŝnuron, li malbonhumore piedfrapis sur la planktapiŝon.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi volas scii,&raquo; li kriis, &laquo;kiu tie ĉi kuraĝas min
+      insulti!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Servisto aperis por ricevi la ordonon de sia mastro; tiu ĉi kolere diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Senhontulo staras ekstere kantante sub la fenestro. Iru kun viaj
+      kunuloj; kaptu lin; mi volas lin vidi. Se li kontraŭstaras, uzu perforton.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, patro,&raquo; kriis Monica leviĝante, &laquo;kion vi
+      <!--  p.098 --> diras, perforton? Ĉu vi scias kontraŭ kiu?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ni vidos,&raquo; respondis la kolonelo kolere.
+    </p>
+    <p>
+      La juna fraŭlino reiris al la tablo kaj sidiĝis kun videbla timo.
+    </p>
+    <p>
+      Oni aŭdis malfermi kaj refermi la dompordegon. Tiam la servisto venis en
+      la ĉambregon kaj diris al sia mastro:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kolonelo, estas malriĉa almozulo, tiel malforta kaj malsana, ke li
+      apenaŭ povas antaŭeniri. La malfeliĉulo ne povis al ni longe kontraŭstari.
+      Li estas en la vestiblo. Ĉu ni simple lasos lin foriri?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ne, ne,&raquo; kriis la kolonelo, &laquo;mi volas ke tiu enigmo
+      estu klarigata.&mdash;Monica, kio tiel tremigas vin? Ĉu vi do konas la
+      almozulon?&mdash;Iru, oni konduku lin ĉi tien!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Apenaŭ la malfeliĉa viro, kun klinita kapo kaj mallevitaj okuloj, aperis
+      ĉe la pordo de l&rsquo; salono, kiam Monica eligis kriegon, kaj, al li
+      kurante, ŝi prenis lian manon dum ŝi ekkriis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, Jan, ĉu estas vi?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Estas mi, fraŭlino,&raquo; respondis la junulo, ne levante la
+      okulojn.
+    </p>
+    <p>
+      La kolonelo staris unu momenton mirigite kaj frotis sian frunton, kvazaŭ
+      subita penso leviĝis en lia spirito. Li tamen rapide forpelis sian
+      suspekton,
+      <!--  p.099 --> kaj, prenante la brakon de l&rsquo; junulo, li delikate
+      fortiris lin ĝis velura seĝo kaj devigis lin sur ĝi sidiĝi. Monica ne
+      estis ellasinta la manon de Jan; ŝi ankaŭ mute rigardis teren.
+    </p>
+    <p>
+      La kolonelo, reirinte en sian apogseĝon, diris al la junulo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan Daelmans, kial vi ne rememoris min dum la malfeliĉo? Ĉu mi ne
+      diris apud la izolita farmdomo, ke mi estos via protektanto, se iam vi iun
+      bezonus? Mi vidas kian gradon de mizero vi atingis; sed de hodiaŭ vi ne
+      plu suferos malriĉecon, junulo. Havu kuraĝon; mi ne estas maldanka kaj
+      volas ekkvitigi mian kalkulon kun vi.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Tion dirante, la kolonelo iris al komodo, prenis el ĝi plenmanon da
+      Napoleonoj, kaj, metante ilin sur tableton, apud la junulo, li diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Vidu, mia amiko, ne estas almozo, kiun mi al vi prezentas; estas
+      malgranda kompensaĵo de tio kion vi iam faris por mia filino. Mi petas
+      vin, akceptu tion de mi, kiu volas esti por vi amiko kaj protektanto.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Jan altigis siajn profunde mallevitajn okulojn de la tableto al la
+      kolonelo kaj sopiris, ĉagrene grincridante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Oron! ĉiam oron!&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.100 -->
+    <p>
+      Kaj rigardante siajn disŝiritajn vestojn, li aldiris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, oro al mi utilus; mi tiam povus aĉeti vestojn kaj rekompenci
+      ŝin kiu min flegis.&mdash;Sed, sinjoro, ŝparu al mi tiun humiligon: ne
+      estas el viaj manoj, ke mi akceptus monon, eĉ se ĝi servus al mi por
+      elaĉeti mian morton!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Dum tiuj vortoj Jan estis movinta la manon kaj eltirinta ĝin el la mano de
+      Monica. La emociita kaj ĉiam tremanta fraŭlino estis irinta al sia seĝo
+      kaj sidis tie, mute kaj fikse rigardante la junulon.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Sed, Jan, mia amiko,&raquo; daŭrigis la kolonelo, &laquo;vi estas
+      maljusta kontraŭ mi kaj kontraŭ vi mem. Se vi ne volas monon, diru do al
+      mi kion mi povas por vi fari; estos por mi feliĉo fari al vi ian servon.
+      Se vi permesas al mi fari al vi komplezon, mi estos al vi danka.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Vi volas fari al mi servon!&raquo; respondis la junulo. &laquo;Nu,
+      mi petas de vi unu favoron. Ĉu vi al mi ĝin donos?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Parolu, Jan, mi plenumos vian deziron. Kion vi volas?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La junulo iom plirektigis sur la seĝo siajn lacegajn membrojn kaj ŝajnis
+      sin pretigi por io solena. Tiam li diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kolonelo van Milgem, morgaŭ komenciĝos por
+      <!--  p.101 --> mi nova vivo: mi starigos netransireblan limmuron inter
+      mia estinteco kaj mia estonteco. Oni ne tiel facile sin elŝiras el
+      memoraĵoj, kiuj kunkreskis kun nia cerbo kaj nia koro kiel partoj de nia
+      vivo. Kaj eble mi estus falinta en tiu batalo sur la randon de tombo
+      malfermita; la sorto servis al mi: mi estas nun en la ĉeesto de ŝi, kiu
+      sole en la mondo povas min kompreni! Ke mi povu paroli, ke mi longatempe
+      kaj seninterrompe povu paroli, ke ŝi aŭdu kia estis mia sorto sur tiu ĉi
+      tero,&mdash;kaj tiam, tiam mi, ne ĝoje sed submetiĝe, adiaŭdiros al la
+      revo kiu min mortigas. Jen, kolonelo van Milgem, jen estas la favoro, kiun
+      mi de vi petegas. Konsentu, ke mi parolu,&mdash;ne koleru pri tio kion mi
+      diros: vi donas al mi pli ol la vivon!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Estis io tiel dolĉa kaj sufera en la voĉo de l&rsquo; junulo, ke la
+      kolonelo sin sentis profunde kortuŝita. Cetere li estis treege scivola por
+      aŭdi klarigon, en kiu li esperis trovi certigitaj iajn konjektojn. Li do
+      diris afable:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Parolu, mia amiko, kaj nenion timu: mi atente aŭskultos vin.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La junulo do komencis per malrapida kaj sufera voĉo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi estis juna, kontenta pri mia sorto kaj amanta
+      <!--  p.102 --> la vivon. Mia sentema koro min puŝis por konsideri nian
+      servistinon kiel mian fratinon; laŭ ŝia sufero kaj ŝia mizero, kreskis mia
+      amikeco al ŝi,&mdash;naiva kaj pura sento, kiu nekonscie enradikiĝis en
+      mia koro, kaj poste, fariĝinte detruanta fajro, konsumos min interne.
+      Kolonelo, mi sentas ankoraŭ brulanta en mia mano la lokon, en kiu sur la
+      erikejo vi metis la Napoleonojn de la humiligo. Kio! vi pensis per iom da
+      koto de l&rsquo; tero min konsoli pri la rabo de mia fratino? Kaj vi
+      mortigis min! Tiam, ho, tiam mi jam komprenis la senlimecon de mia
+      malfeliĉo; dubo kaj malespero dispremegis tiun ĉi koron, en kiu via foriro
+      estis lasinta la sangan glavon de l&rsquo; amdoloro. Ĉion mi forgesis por
+      nutri nur unu plorigan rememoron; dum multaj jaroj mi verŝis miajn larmojn
+      ĉe la fago; mi ankaŭ atendis kaj esperis sur la Sablomonto; mi ankaŭ
+      maldikiĝis kaj malfortiĝis. Nenio povis min konsoli, nenio min tuŝi;
+      nekapabla por labori, indiferenta por ĉio, mi vivis en suferiga revmondo;&mdash;kaj
+      mi vidis mian patrinon malsana sur ŝia lito, ne trovante lokon en mia koro
+      por ia nova doloro. Ĉiuj, kiuj konis min, kompatis min, malfeliĉan
+      frenezulon. Mi enamiĝis en miajn proprajn larmojn, ĉar ili fluis pro ŝi
+      kiun mi bedaŭris. Plorado estis mia vivo, ĝemado mia parolo. Mia fortika
+      korpo
+      <!--  p.103 --> fandiĝis kvazaŭ neĝo sub la pasieco de mia koro;&mdash;kaj,
+      paŝanta ombro, mi vagadis kvazaŭ fantomo tra la foliaro, kiu ankaŭ estis
+      aŭdinta ŝiajn plendojn.&mdash;Iama amiko de mia patro volis perforte min
+      fortiri de la loko de mia naskiĝo; li esperis min resanigi. Sed mi
+      kontraŭstaris la petojn de ĉiuj, kiuj min amis. Kial? Ĉu pro tio ke la
+      ĉielo de l&rsquo; erikejo estas pli blua? Ke la aero tie portas aromajn
+      bonodorojn? Ke la senlimeco de l&rsquo; ebenaĵo ĉarmas kaj altigas la
+      spiriton? Ho, ne, ne. Tie ŝi estis vivinta, tie estis la vojeto de ŝi
+      laŭirita. Ho, mi sciis kiuj herberoj iam estis fleksiĝintaj sub ŝia korpo;
+      mi sciis retrovi sur la ŝeloj de l&rsquo; arboj la lokon, kie ŝi iam metis
+      sian manon, kaj la kreskaĵojn, kiuj iam brilis per la perloj de ŝiaj
+      okuloj.&mdash;La arboj, la erikejo, la rivereto, ĉio havis tie por mi
+      lingvon, kiu parolis pri ŝi. Tie mi neniam estis sola; ŝi ĉiam staris
+      flanke de mi, ĉirkaŭita kun mi per la nebulo de l&rsquo; mondforgeso. El
+      la aleeto la suda vento portis al mi ŝian voĉon; el la bruetado de l&rsquo;
+      griloj ŝi kantis por mi la allogan Rikke-tikke-tak!&mdash;Neesprimebla
+      estis tamen mia sufero; mi konsciis kiel premantan veraĵon, ke ŝi plu
+      neniam venos. Mi por ĉiam estis perdinta mian fratinon kaj ĝojis pro l&rsquo;
+      espero de baldaŭa morto.&mdash;La maljuna pastro de Desschel kaj la larmoj
+      de mia
+      <!--  p.104 --> malsana patrino fine min vokis al pli bonaj sentoj, kaj
+      donis al mi, dum unu momento, sufiĉan forton por kontraŭstari ŝian
+      rememoron. Mi volis forpeli tiun turmentantan bildon, min eltiri el ŝia
+      tiraneco sur mian animon, min savi el la dolorabismo en kiu mi estis
+      enprofundiĝinta, denove plenumi miajn forgesitajn devojn al Dio kaj mia
+      patrino. Mi iris al Meĥleno por, post jarojn daŭranta studado, serĉi en la
+      ekleziula profesio armilon kontraŭ ŝia persekutado.&mdash;Ve, kiu diros
+      kion mi suferis en la izoleco de la Seminario! Kiu diros, kiel ĝissange
+      mia koro kaj mia animo estis vunditaj en tiu malespera batalo kontraŭ ŝi!
+      Kion ajn mi faris aŭ decidis, aŭ kien ajn mi iris, ĉiam ŝi ĉeestis, por,
+      kiel tiranino, eltiri ĉiujn aliajn pensojn el mia spirito! Ŝi, ĉiam ŝi!&mdash;Kun
+      la scienco kreskis ankoraŭ la forto de mia imago, kaj nur tiam ŝi
+      ekposedis eĉ la plej intimajn aspirojn de mia revanta animo. Ĉiam silenta,
+      mi apartigis min de miaj kunlernantoj; mi kaŝis min en mallumaj anguloj
+      por ke mi povu nemokate kanteti la kanton de Rikke-tikke-tak; mi estis la
+      objekto de ĝenerala malestimo; nenio povis resanigi min, nek la severeco
+      de miaj profesoroj, nek iliaj afablaj admonoj. Fine alproksimiĝis la tempo
+      kiam mi devos decidi, ĉu mi akceptas la ekleziulan profesion. Sed, ho Dio,
+      por kio
+      <!--  p.105 --> povis al mi utili pripensado? Mi estis neinda por
+      proksimiĝi al la altaro, kaj nekapabla eĉ por preĝi; neniam mi altigis
+      mian voĉon aŭ mian penson al la ĉielo, sen ke inter Dio kaj mi ŝia bildo
+      sin intermetis! Mi rifuzis, tiom pro konvinkiĝo pri mia malindeco kiom pro
+      konsilo de miaj kompatemaj profesoroj. Mi forlasis la Seminarion. Mia
+      patrino estis mortinta: mi havis ankoraŭ malgrandan parton de mia
+      heredaĵo. Mia vivo fariĝis senzorga revovagado; nezorganta pri estonteco,
+      kiu estis al mi indiferenta, mi rapide elspezis tion kion mi ankoraŭ
+      posedis. Mizero min ankaŭ trovis sensenta; mi dormis sub la blua ĉielo,
+      sub ĉaretoj aŭ sur la urbaj fortikaĵoj; mi lasis malsaton trabori mian
+      inteston; kaj, kun mokrido sur la lipoj, mi akceptis la panon de l&rsquo;
+      kompato. Kio estis por mi la vivo kaj kio la suferoj de l&rsquo; korpo
+      kompare kun la konsumanta doloro de mia koro? Nenio en la mondo povis min
+      tuŝi, nenio min veki el mia apatio. Senĉese vidi ŝian bildon antaŭ miaj
+      okuloj, ŝin enpense alparoli, murmure ripeti la kanton,&mdash;tio estis
+      mia vivo: ĉio cetera estis en mi mortinta.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Nun la junulo silentis unu momenton; li spiregis pro laceco.
+    </p>
+    <p>
+      Monica kapkuŝis sur la tablo kaj kredeble maldolĉe
+      <!--  p.106 --> ploris, ĉar dum tiu paŭzo oni aŭdis la spiregadon de ŝia
+      premata brusto. Kurbiĝinte kaj teren rigardante, la kolonelo sidis senmove
+      sur sia seĝo.
+    </p>
+    <p>
+      La junulo daŭrigis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Unufoje ankoraŭ, laŭ la konsilo de amikoj, mi provis fortan
+      kuracilon. Mi verŝis alkoholaĵojn per plengorĝoj en mian korpon, kaj ebria
+      falis teren.&mdash;Nenio, nenio povis al mi helpi; antaŭ miaj malkvietegaj
+      okuloj staris ankoraŭ ŝia bildo!.... Iun tagon, mi neniam forgesos ĝin,
+      kiam mi malrapide laŭpaŝis la Meirplacon, mi subite ekvidis ŝin rapide
+      preterveturantan. Ŝia nedaŭra rigardo kvazaŭ sago traboris mian animon,
+      mia koro rompiĝis en mia malkvietega brusto; mi svenante falis teren.
+      Baldaŭ tamen mi povis restariĝi kaj foriri por kaŝi mian maltrankviliĝon
+      en la izoleco. Vespere mi kuŝiĝis sur ŝarĝveturilo por dormi. Cerbofebro
+      brulis kvazaŭ fajro en mia kapo; en mia nekonscieco mi renversiĝis de la
+      ĉaro kaj falis kun la kranio sur la ŝtonojn, tiel ke sangofluo el mi
+      elŝprucis.&mdash;Malriĉa virino akceptis min en sia subtegmenta ĉambro; ŝi
+      flegis min kvazaŭ patrino; al ŝi mi de nun dediĉas mian vivon. Ŝia dolĉa
+      kaj sinoferema amo estas trovinta la vojon al mia koro kaj okupanta lokon
+      flanke de l&rsquo; altrudiĝema bildo. Nun mi konscias la eblecon por
+      <!--  p.107 --> reakiri mian liberecon: mi devas vivi por ami kaj
+      rekompenci mian novan patrinon. Faru Dio, ke ankaŭ tiu ĉi lasta espero ne
+      estu vana,&mdash;se ne, la tombo, kiu por mi malfermiĝas, punos mian
+      malestimindan malfortecon. Morgaŭ mi ne plu konos vin, fraŭlino, nek vin,
+      kolonelo van Milgem! Forgesu vi ankaŭ, ke iu suferis neesprimeblajn
+      turmentojn pro la rememoro de via infano; mi kvitigas vin pri tio kion vi
+      al mi ŝuldas. Pardonu al mi, la malfeliĉa frenezulo, la sentimajn vortojn
+      kiujn mi kuraĝas paroli; se iafoje vi iom interesiĝis je la juna
+      kamparano, pardonu la senkarnan skeleton kiu sidas antaŭ vi. Kaj vi,
+      fraŭlino, ho, mi petegas vin, rememoru min en viaj preĝoj, por ke mi trovu
+      fortojn por mia lasta batalo kontraŭ vi.&mdash;Lasu min nun foriri, vi plu
+      neniam aŭdos nek vidos min.&mdash;Adiaŭ, Dio vin superŝutu ambaŭ per
+      feliĉo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Dum la elparolo de tiuj ĉi lastaj vortoj, Jan estis leviĝinta kaj volis
+      alproksimiĝi al la pordo; sed subite Monica restariĝis, ŝi malantaŭen
+      ĵetis siajn harbuklojn, forigis la larmojn el siaj okuloj, kaj tiam,
+      etendante la fingron kiel ordonon, ŝi kriis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Restu! Restu!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Kaj surgenuiĝante kun kunigitaj manoj antaŭ sia patro, ŝi petegis:
+    </p>
+    <!--  p.108 -->
+    <p>
+      &laquo;Ho, patro, pardonu min, pardonu min! Restigu lin, se ne, mi mortos!
+      En miaj revoj ŝvebis ankaŭ lia bildo; li estis mia frato, mia protektanto,
+      mia amato! Ho, Dio, li foriras! Nur li povas min savi. Donu lin al mi!
+      donu lin al mi! Vi ankaŭ verŝas larmojn, vi sentis kion li suferis! Ho,
+      nur li, aŭ la tombo min posedos! Patro, bona patro, ne lasu min al la
+      morto! Mi vivos, mi resaniĝos, mi vin benos! Pro la memoro de mia mortinta
+      patrino, donu lin al mi!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La kolonelo faris subitan movon kaj restarigis sian filinon per la mano;
+      tiam, kun emociita voĉo, li diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jen estis do la enigmo! Tia koro!&mdash;Nu, Monica, estu savita,
+      mia infano! Li estu via edzo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Akra krio eliĝis el la brusto de Jan; li unue peze apogis sin sur la seĝo,
+      sed falis svenante sur la tapiŝon, dum Monica kun etenditaj brakoj al li
+      kuris.
+    </p>
+    <h2>
+      X.
+    </h2>
+    <p>
+      En la jaro 1831<sup>a</sup>, mallongan tempon post la Revolucio, soldato
+      marŝis, portante la pafilon sur la
+      <!--  p.109 --> ŝultro kaj la tornistron sur la dorso, tra la erikejo
+      inter Moll kaj Desschel. Li baldaŭ alproksimiĝis al granda farmejo, kiu
+      aspektis kiel kampobieno, kaj montris sian loĝbileton al viro kiu staris
+      sur la sojlo. Tiu ĉi vokis servistinon, kaj ambaŭ, per amikaj elmontraĵoj,
+      deprenis de la soldato lian tornistron kaj aliajn necesaĵojn. La juna
+      militisto miris pri tiu kora akcepto, kaj, frapante la ŝultron de la
+      kamparano, li diris senceremonie:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Vi militservis, ĉu ne, farmisto?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Tamen ne,&raquo; respondis la kamparano, &laquo;sed vi certe trovos
+      iujn tie ĉi, kiuj povas paroli pri milito kaj bataloj.&mdash;Eniru, amiko:
+      la ŝinko kaj la biero jam staras sur la tablo.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Enirante, la soldato vidis, sidantan apud la angulo de la fajrejo, viron,
+      kies vizaĝo kaj grizaj haroj tuj inspiris al li respekton. Longa cikatro
+      tra lia vizaĝo kaj la rubando de la Honorlegio sur lia vesto, vidigis ke
+      li estas tiu pri kiu la kamparano estis dirinta: &laquo;kiu scias paroli
+      pri milito kaj bataloj&raquo;.
+    </p>
+    <p>
+      La maljuna militisto salutis la soldaton per bonvolema rideto kaj montris
+      al li la tablon, kvazaŭ li volus diri: manĝu unue kaj trinku; poste ni
+      parolos.
+    </p>
+    <p>
+      Dum la soldato plenumis tiun bonan konsilon kaj
+      <!--  p.110 --> manĝis la al li prezentitajn nutraĵojn, li scivole lasis
+      vagadi siajn okulojn sur la personojn kiuj estis ĉirkaŭ li.&mdash;En la
+      fundo de la ĉambro virino sidis antaŭ ŝpinrado; apud ŝi staris la viro,
+      kiun li unue estis vidinta sur la sojlo de la farmdomo. Saneco kaj kvieta
+      ĝojo heligis ilian vizaĝon, kaj estis kvazaŭ amradio brilis en iliaj
+      okuloj, ĉiufoje kiam ili unu la alian rigardis. Ĉe l&rsquo; alia flanko de
+      la virino sidis maljunega Avinjo, kiu per siaj rigidaj fingroj ankoraŭ sur
+      puntkuseno intermovis la plektilojn.
+    </p>
+    <p>
+      Kiam la soldato estis dum kelka tempo direktinta siajn okulojn al tiu
+      parto de la ĉambro, li aŭdis malantaŭ si strangan kanton, kies neordinara
+      ritmo lin rigardigis al la fajrejo. Sur ĉiu genuo de la viro kun la
+      cikatro li nun vidis rajdantan sankoloran infanon,&mdash;knabeton kaj
+      knabineton,&mdash;kaj estis dum la kantado, ke la avo rajdigis la
+      infanetojn.
+    </p>
+    <hr class="mallonge" />
+    <p>
+      Baldaŭ la juna soldato interkonatiĝis kun ĉiuj loĝantoj de la farmejo. Li
+      trovis tiom da dolĉa ĝuado inter tiuj homoj, kiuj ĉiuj ŝajnis kunigitaj
+      per sama ligilo de amo kaj dankemo, ke, post dumonata restado, li ne povis
+      sin deteni verŝi larmojn, kiam li estis devigata adiaŭdiri la paceman kaj
+      feliĉan familion, kiu konsideris kaj amis lin kiel filon.
+    </p>
+    <!--  p.111 -->
+    <p>
+      Je la momento kiam li, kun la tornistro sur la dorso, estis preta por
+      foriri, ĉiuj kunhejmanoj venis ĉe la pordon kaj etendis ankoraŭ al li la
+      manon de l&rsquo; amikeco; li, kun malsekaj okuloj, suriris la erikejan
+      vojon, kaj, post kelkaj paŝoj sin turnante, li kriis kortuŝite:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Adiaŭ, sinjoro kolonelo van Milgem! Adiaŭ, farmisto Daelmans!
+      Adiaŭ, farmmastrino! Adiaŭ, Avinjo Teerlinck! Adiaŭ!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Alveninte sur la erikejo, la soldato diris al si mem:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Se mi estus verkisto aŭ poeto, mi rakontus tiun strangan historion.&mdash;Eble
+      mi iam fariĝos tia. Nu, nu, sensencaĵo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Kaj tiam, plirapidigante sian marŝadon, li antaŭenpaŝis laŭ la ritmo de
+      kanto, kiun li certe estis lerninta ĉe la farmejo. Li kantis:
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fero varmiĝas,</span><br /> <span class="i4">Brako leviĝas.</span><br />
+        <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fer&rsquo; malmoliĝas,</span><br /> <span class="i4">Kor&rsquo;
+        kuraĝiĝas.</span><br />
+        <!--  p.112 --> <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span
+        class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      Sinjoro leganto, vi vidas, ĉu ne, ke la juna soldato plenumis sian
+      promeson?
+    </p>
+    <div class="piednotoj">
+      <h4 style="text-align:center;">
+        PIEDNOTOJ:
+      </h4>
+      <div class="piednoto" id="piednoto4">
+        <p>
+          [4] <i>Westmal</i>, vilaĝo, kiu kuŝas je kvar horoj da piediro
+          malproksime de Antverpeno, sur la granda vojo al Turnhout, meze de l&rsquo;
+          erikejo.
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto5">
+        <p>
+          [5] <i>Fajrolaboristo</i> estas tiu, kiu, dum la forĝado, turnas la
+          feron per la prenilo kaj tiel gvidas la laboron.
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto6">
+        <p>
+          [6] Laŭ popola plimallongigo: Driessens, kies domo estas bruldetruita.
+          (<i>Noto de la tradukintino</i>).
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto7">
+        <p>
+          [7] <i>Erikbuloj</i> estas buloj de mallonga eriko, kiujn sur la tuta
+          erikeja ebenaĵo oni forigas per fosilo de la supro de la tero. Tiuj
+          erikbuloj estas bruligataj kiel torfo kaj disĵetas en la aeron
+          specialan odoron, kiu dum favora vetero antaŭflarigas la erikejon je
+          mirige granda interspaco. Tiu kiu iafoje loĝis dum kelka tempo en
+          Kempenlando, povas resti dum dudek aŭ pliaj jaroj de ĝi
+          malproksimigita, li tamen rememoros la impreson pri l&rsquo; odoro de
+          la erikfajroj.
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto8">
+        <p>
+          [8] Vilaĝo en Kempenlando, al kiu oni sendas la frenezulojn por esti
+          flegataj.
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto9">
+        <p>
+          [9] Oni nomas <i>Kempenlando</i> la vastan erikejan landon, kiu formas
+          la nordan parton de Belgujo.
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto10">
+        <p>
+          [10] Multaj maljunaj malaltrangaj personoj faras sian ŝparkaseton en
+          ŝtrumpo, kiu kutime estas kaŝita sub la tegmentaj tegoloj.
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto11">
+        <p>
+          [11] Arĝenta monero de dekses kaj duona soldoj.
+        </p>
+      </div>
+    </div>
+    <div id="kolofono">
+      <div>
+        Kun la permeso de la eldonistoj J. Lebègue &amp; C<sup>ie</sup>,
+        Bruselo,
+      </div>
+      <div style="padding-left:10%">
+        esperantigis<br /> M. P.
+      </div>
+      <div style="margin-left:-10%">
+        Februaro 1912<sup>a</sup>.
+      </div>
+      <div>
+        Presejo DE VOS &amp; van der GROEN<br /> ANTWERPEN.<br /> 1912.
+      </div>
+    </div>
+    <div id="tpnotoj">
+      <p>
+        <b>Noto de la tekstpreparinto:</b>
+      </p>
+      <p>
+        Mi korektis kelkajn mispresaĵojn de la originala libro.
+      </p>
+    </div>
+<pre xml:space="preserve">
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Rikke-tikke-tak, by Hendrik Conscience
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK RIKKE-TIKKE-TAK ***
+
+***** This file should be named 35917-h.htm or 35917-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/3/5/9/1/35917/
+
+Produced by Andrew Sly, David Starner, and the Online
+Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net.
+Thanks to the Esperanto-Fondajho Cesar Vanbiervliet for
+providing the original book.
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+  </body>
+</html>
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..9fed633
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #35917 (https://www.gutenberg.org/ebooks/35917)
diff --git a/old/35917-h.htm.2021-01-07 b/old/35917-h.htm.2021-01-07
new file mode 100644
index 0000000..b3bc9cb
--- /dev/null
+++ b/old/35917-h.htm.2021-01-07
@@ -0,0 +1,3483 @@
+<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
+
+<!DOCTYPE html
+   PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN"
+   "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd" >
+
+<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo">
+  <head>
+    <title>
+      Rikke-Tikke-Tak by Hendrik Conscience
+    </title>
+    <style type="text/css" xml:space="preserve">
+
+body {padding-right: 10%; padding-left: 10%;}
+h2 {text-align: center; font-size: 1.5em; padding-top: 4em; padding-bottom: 1.5em;}
+div#titolpagho, div#kolofono {text-align: center; line-height: 2.0; margin-top: 4em;}
+div#titolo {text-align: center; font-size: 2em; padding-top: 4em;}
+div.piednotoj, div#tpnotoj {border: dashed 1px; padding: 0.5em; margin: 2em 10%;}
+.piednoto {margin-left: 10%; margin-right: 10%; text-indent: -2em; font-size: 0.9em;}
+.pnlokilo {vertical-align:baseline; position: relative; bottom: 0.33em; font-size: .8em; text-decoration: none;}
+hr.mallonge {width: 15%;}
+.sc {font-variant: small-caps;}
+.poezio {margin: 1em 0em 0em 5%; text-align: left; }
+.strofo {margin-top: 1em; margin-bottom: 0em;}
+.strofo br {display: none;}
+.strofo span.i0 {display: block; }
+.strofo span.i4 {display: block; margin-left: 2em;}
+
+</style>
+  </head>
+  <body>
+<pre xml:space="preserve">
+
+The Project Gutenberg EBook of Rikke-tikke-tak, by Hendrik Conscience
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Rikke-tikke-tak
+
+Author: Hendrik Conscience
+
+Translator: Maria Posenaer
+
+Release Date: April 20, 2011 [EBook #35917]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK RIKKE-TIKKE-TAK ***
+
+
+
+
+Produced by Andrew Sly, David Starner, and the Online
+Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net.
+Thanks to the Esperanto-Fondajho Cesar Vanbiervliet for
+providing the original book.
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+    <div id="titolpagho">
+      <h1>
+        RIKKE-TIKKE-TAK
+      </h1>
+      <div>
+        HENDRIK CONSCIENCE
+      </div>
+      <hr class="mallonge" />
+      <div style="margin-top:2em;">
+        el la Flandra lingvo<br /> esperantigis<br /> MARIA POSENAER.
+      </div>
+      <div style="margin-top:2em;">
+        Rekomendita de la<br /> INTERNACIA UNUIĜO DE ESPERANTAJ<br /> VERKISTOJ.
+      </div>
+      <div>
+        1912
+      </div>
+    </div>
+    <div style="text-align:center; line-height:1.5; margin-top: 3em;">
+      <p>
+        Tiu ĉi libro estas havebla ĉe la tradukintino:
+      </p>
+      <div class="sc">
+        Kroonstraat, 45, Borgerhout-Antwerpen<br /> (Belgujo)
+      </div>
+      <div>
+        <span class="sc">Prezo: Fr. 2.00</span> (Sm. 0.800)
+      </div>
+    </div>
+    <h2>
+      Antaŭparolo.
+    </h2>
+    <p>
+      Kiam, antaŭ kelkaj monatoj, aperis en la lokaj ĵurnaloj la unuaj
+      artikoletoj aludantaj la centan datrevenon de la naskiĝo de Conscience, mi
+      sentis min tre feliĉa esti Esperantistino, kaj tuj mi faris projekton: Mi
+      ankaŭ, laŭ mia maniero, laŭ mia povo, honoros la plej grandan el niaj
+      Flandraj romanverkistoj; mi resonigos lian gloran nomon tra la tuta mondo,
+      tradukante, Esperanten, unu el liaj verkoj.
+    </p>
+    <p>
+      Mia elekto ne daŭris longatempe. Al la festorganizontoj mi lasas la
+      zorgon, rememorigi per brila procesio liajn historiajn romanojn, tiujn
+      romanojn en kiuj la Flandraj herooj ĝis morto bataladas por la akiro aŭ la
+      konservo de siaj plej sanktaj rajtoj. Kaj kiel ajn granda estas mia admiro
+      por &laquo;la Leono de Flandro&raquo;, &laquo;Jakobo de Artevelde&raquo;,
+      &laquo;la Kerloj de Flandro&raquo; kaj aliaj epopeoj, mi preferis kunvivi
+      kun
+      <!--  p.008 --> Conscience pli pacajn okazaĵojn, kies scenejo estas la
+      erikejo, lia amata Antverpena erikejo. La ĉarma &laquo;Rikke-tikke-tak&raquo;
+      plene nin forportas en tiun regionon, kiun Conscience tiel volonte kaj
+      amplene prikantis.
+    </p>
+    <hr class="mallonge" />
+    <p>
+      La glora aŭtoro de tiu rava verketo kaj de pli ol cent aliaj romanoj,
+      preskaŭ ĉiuj egale belaj kaj kortuŝaj, naskiĝis en Antverpeno la 3<sup>an</sup>
+      de Decembro 1812<sup>a</sup>, en la popola havenkvartalo<a
+      href="#piednoto1" class="pnlokilo">[1]</a>. Lia patro, Pierre Conscience,
+      estis Franco el Besançon, kaj servadis en la imperiestra ŝiparo. Trifoje
+      li estis kaptita de la Angloj; fine li akiris sian liberecon, kaj
+      enloĝiĝis en Antverpeno, kie li funkciis kiel subinspektoro de la
+      imperiestraj konstruejoj. Li edziĝis kun Flandra virino; ilia unua infano
+      estis Hendrik Conscience.
+    </p>
+    <p>
+      Malforta, malsaneta estaĵo estis la knabeto. La familia kuracisto
+      antaŭdiris ke li pene vivos ĝis la sepa jaro; sed se li atingos tiun
+      danĝeran aĝlimon, li certe plifortiĝos. Kaj efektive, ĝis la aĝo de sep
+      <!--  p.009 --> jaroj, la infano restis terure malforta. Li ne kapablis
+      marŝi, eĉ ne per helpo de lambastonoj. Apud la fenestro, kuŝante sur tablo
+      aŭ sidante en alta kusenseĝo, li pasigis la longajn tagojn de sia mizera
+      vivo, dum li vidis la petolaĵojn kiujn faris sur la strato liaj gajaj
+      samaĝuloj.
+    </p>
+    <p>
+      Du jarojn post la naskiĝo de Hendrik, dua filo eniris la vivon; tute male
+      je la unua, li estis tre forta kaj sana. La patrino plene sin dediĉis al
+      la kompatinda malsanulo; ŝi rakontis al li mirigajn rakontojn, kiuj
+      aperigis, antaŭ la okuloj de la knabeto, la feliĉan mondon de la anĝeloj,
+      al kiu li ankaŭ deziris alflugi. Kaj la patro, siavice, rakontis
+      impresigajn aventurojn el la marmilito.
+    </p>
+    <p>
+      Intertempe la Napoleona potenco falis, kaj Pierre Conscience, senigita je
+      sia funkcio, devis serĉi aliajn vivrimedojn. Lia edzino starigis
+      spicovendejon, dum li mem aĉetis difektitajn ŝipojn, kies restaĵojn, post
+      malkonstruo, li revendis. Krom tio, li faris komercon de malnovaj libroj.
+    </p>
+    <p>
+      La juna Hendrik trovis baldaŭ plej grandan ĝuadon en tiuj forlasitaj
+      volumoj, amasigitaj en la subtegmentejo. Komence li nur rigardis la
+      bildojn, sed post kiam lia patro lin instruis legi, lia spirito des pli
+      vastiĝis ju pli lia korpo estis malforta. Avide li tralegadis
+      <!--  p.010 --> tiujn forigitajn literaturaĵojn, kiuj, kune kun la edukado
+      de lia patrino, naskis en la intelekto de la knabeto tiun imagon, tiun
+      fantazion, kiu igas liajn verkojn tiel ĉarmaj.
+    </p>
+    <p>
+      De post la sepa jaro la knabo plifortiĝis kaj kun sia frato vizitadis la
+      lernejon, kie li faris mirindajn progresojn. Je tiu tempo mortis la kara
+      patrino.
+    </p>
+    <p>
+      La patro lasis grandparte al la Naturo la zorgon korpe kaj spirite eduki
+      la infanojn. Ili partoprenis laŭplaĉe la ludojn de la najbaraj knaboj.
+      Vespere tiuj ĉi kuniĝis antaŭ la domo de Conscience. Sur la sojlo, meze de
+      siaj kunuloj, la antaŭdestinita infano ekzercis sian imagforton per la
+      rakontado de longaj lokaj historioj, kiuj kvazaŭ ensorĉis liajn
+      aŭskultantojn. Kaj ĉiutage la rakontoj plilongiĝis per novaj, de la
+      rakontanto elpensitaj okazaĵoj.
+    </p>
+    <p>
+      Ankaŭ la teatra arto allogis la junan Conscience; dum du jaroj li estis
+      fidela vizitanto de tiuj subteraj marionetludejoj, nomitaj &laquo;Keloj de
+      l&rsquo; Pulĉineloj&raquo;, en kiuj, po du cendoj<a href="#piednoto2"
+      class="pnlokilo">[2]</a>, oni povis ĝui ĉiujn impresojn de teatra
+      prezentado.
+    </p>
+    <p>
+      Conscience estis dekjara kiam lia patro decidis transloĝiĝi en la
+      kamparon; ekster la tiamaj Antverpenaj
+      <!--  p.011 --> remparoj, ĉe izola loko nomita la &laquo;Verda Angulo&raquo;,
+      li konstruis, per ruboj de ŝipoj, tute simplan lignan dometon. En tiu
+      silenta kaj ripoziga rifuĝejo, for de la urbaj bruoj, la estonta
+      romanverkisto pasigis kelkajn el siaj plej belaj jaroj. Tie efektive
+      naskiĝis en li tiu varma amo al la naturo kiu tiel forte montriĝas en ĉiuj
+      liaj verkoj. Pli ol iam forlasite al si mem, la knabo estis profunde
+      impresata de la beleco de la kamparo, de la melankolia ĉarmo de la
+      Flandraj ebenaĵoj. Ravate li pasigis la tagojn, observante la vivon de l&rsquo;
+      bestetoj kaj kreskaĵoj; ĉiu mateno alportis al li novan kaŭzon de admiro:
+      la leviĝo de la suno, la aromriĉa aero, la freŝa roso, la vekiĝo de la
+      birdoj, la kresko de l&rsquo; burĝonoj, la apero de l&rsquo; folioj, la
+      malfermiĝo de l&rsquo; florkronoj, la zumado de l&rsquo; insektoj kaj la
+      murmurado de la ventoj; ĉiuj tiuj impresoj igis Conscience la delikata
+      poeto, la paca revulo kaj sincera kredulo, kiu, en sia sentema kaj pura
+      animo malfermita al ĉiuj noblaj sentoj, kreos ian tagon tiom da ĉarmaj
+      kamparaj rakontoj.
+    </p>
+    <hr class="mallonge" />
+    <p>
+      Tri jaroj preterpasis en tiu ŝajna indiferenteco, kiu tamen tiel ege
+      influos la estontecon. Tiam la patro de Conscience reedziĝis, li vendis la
+      dometon de la Verda Angulo, kaj la tuta familio transloĝiĝis al
+      <!--  p.012 --> Borgerhout. Infanoj naskiĝis tiel multnombraj ke, malgraŭ
+      la ŝparemo de la nova edzino, la laboro de la eksmaristo ne plu sufiĉis
+      por ilin nutri; kaj la malplej junaj filoj devis elekti profesion.
+      Hendrik, la malfortulo, la klerulo, fariĝos instruisto, kaj lia pli forta
+      frato, ĉarpentisto.
+    </p>
+    <p>
+      En tiu tempo ekzistis en Borgerhout iu lernejo, kies direktoro estis lerta
+      pedagogo. De li, la juna Hendrik ricevis ĉiujn necesajn konojn, kaj baldaŭ
+      fariĝis lia helpanto. La direktoro, rimarkinte lian neordinaran emon,
+      instruis al li la anglan lingvon. Poste Conscience eniris alian
+      instruejon, en Antverpeno, samtempe kiel lernanto kaj instruanto, kaj
+      fine, kiel subinstruisto, la tiame tre konatan kolegion de S<sup>ro</sup>
+      Delin, nur vizitatan de la nobelaj kaj riĉaj knaboj. Multe suferis la juna
+      instruisto pro sia modesta ekstermoda vestmaniero. Lia patro pri tiu
+      punkto ne estis milda; hejme devis ja manĝi la multnombraj gefratetoj.
+    </p>
+    <p>
+      En tiu instruejo funkciis ankoraŭ Conscience, kiam lin atingis la
+      memorindaj okazintaĵoj de la jaro 1830<sup>a</sup>, en kiuj li tuj ageme
+      partoprenis. Je la unuaj pafoj, li forlasis sian profesorseĝon, kaj kuris
+      al la liberigo de la patrujo. En sia verko &laquo;la Revolucio de 1830<sup>a</sup>&raquo;,
+      li rememorigas inter aliaj faktoj ĉiujn okazaĵojn de
+      <!--  p.013 --> sia militista vivo. Multaj el ili estas malgajaj. En la
+      batalo de Loveno<a href="#piednoto3" class="pnlokilo">[3]</a> li estis
+      vundita.
+    </p>
+    <p>
+      Dum la migradoj de la juna soldato tra Kempenlando, li konatiĝis kun la
+      Flandraj kamparanoj, li pristudis iliajn morojn, kaj malkovris, sub la
+      maldelikata supraĵo, la noblecon de ilia karaktero. Li kunvivis ilian
+      vivon, kaj vespere, ĉe la familia tablo, li ĉarmis ilin per sia
+      rakonttalento. Tiu vivado en Kempenlando dum lia militservado decidige
+      influos lian estontan verkadon.
+    </p>
+    <p>
+      Dum forpermeso por viziti siajn gepatrojn, li konatiĝis kun S<sup>ro</sup>
+      Jan Delaet, kiu al li konigis la literaturon. Ankaŭ Conscience volis fari
+      versojn. Reirinte al sia regimento, li, en ĉiuj liberaj momentoj, sin tute
+      dediĉis al verkado; li estis la &laquo;poeto&raquo; inter la soldatoj, kaj
+      lia patro kun granda bedaŭro kaj timo pri l&rsquo; estonteco, eksciis tiun
+      inklinon. Conscience, en tiu tempo, versfaris ankoraŭ franclingve, sed
+      tiuj estis nur esploroj sur necerta kampo.
+    </p>
+    <hr class="mallonge" />
+    <p>
+      En 1836<sup>a</sup>, Conscience povis fine reiri en la civilan vivon. La
+      infano nun estis viro, kiun sperto igis forta je korpo kaj spirito. Li
+      revenis Antverpenon, en la gepatran domon, kaj vizitis seninterrompe la
+      tiamajn
+      <!--  p.014 --> junajn pentristojn kaj verkistojn. Li amikiĝis kun
+      Theodoor Van Rijswijck, la Antverpena popola poeto; tiu ĉi incitis lin
+      aliĝi al la artamanta klubo &laquo;Olijftak&raquo;, kiu tiam reprezentis
+      la Flandran skolon en ĝia plej nobla celado. Ĝiaj anoj entuziasme klopodis
+      por la renoviĝo de Flandro kaj la reviviĝo de nia tiam tiel subpremata
+      gepatra lingvo. Sed por fariĝi ano de tiu societo, la kandidato devis
+      prezenti provaĵon. Je tiu tempo Conscience estis trovinta malnovan
+      kronikon, priskribon de la Nederlandoj, de la Firenzano Guicciardini. Kaj
+      li deziris verki skizon pri la disrompado de sanktfiguroj en Antverpeno,
+      en 1566<sup>a</sup>. Li komencis franclingve, sed li ne estis kontenta pri
+      sia laboro. Senkuraĝigite, li forĵetis sian skizon, kiam, preskaŭ
+      nekonscie, li skribis la vortojn: <span lang="nl">&laquo;Het was in den
+      jare 1566, ...&raquo;</span> (Estis en la jaro 1566<sup>a</sup>). Kaj
+      subite lia plumo kuris sur la papero, la frazoj sekvis la frazojn, dekkvin
+      paĝoj pleniĝis. Ili estis la antaŭludo de lia unua verko <span lang="nl">&laquo;Het
+      Wonderjaar&raquo;</span> (la Jaro de l&rsquo; Mirindaĵoj).
+    </p>
+    <p>
+      La legado de tiu unua ĉapitro naskis grandan entuziasmon ĉe la klubanoj.
+      Kaj sammaniere, ĉapitro post ĉapitro, la malgranda provo fariĝis fama
+      historia romano. Dank&rsquo; al la helpo de malavaraj amikoj, ĝi povis
+      esti presata (1837<sup>a</sup>).
+    </p>
+    <!--  p.015 -->
+    <p>
+      Sed intertempe la juna verkisto devis vivi. Lia patro, kiel Franco,
+      bedaŭre estis observinta lian eniron en la Flandran literaturmovadon.
+      &laquo;Mia patro forgesis,&raquo; diris Conscience mem, &laquo;ke mia
+      patrino estis Flandranino, ke mi estis edukita flandre kaj kreskis inter
+      Flandranoj en la Flandra lando. Li tiel ofte kaj akre al mi riproĉis mian
+      personan inklinon, ke mi fine forlasis la gepatran domon kaj enloĝiĝis en
+      gastejo. Tiam, senigite je ĉiuj vivrimedoj, mi danke akceptis oficeton ĉe
+      la provinca administracio. Tage mi kunmetis ciferojn, kaj nokte mi verkis
+      novajn librojn.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Kaj efektive, la sukceso de &laquo;la Jaro de l&rsquo; Mirindaĵoj&raquo;
+      lin estis incitinta verki duan volumon, &laquo;Fantazio&raquo; (prozaĵoj
+      kaj versaĵoj), kaj tuj poste la faman &laquo;Leono de Flandro&raquo;, lian
+      ĉefverkon.
+    </p>
+    <p>
+      Tie ĉi mankas al ni la loko por, paŝon post paŝo, sekvi Conscience kiel
+      homon kaj verkiston. Ni diru nur ke komence li renkontis multajn
+      malfacilaĵojn en la batalo por la vivo. Premita de mizero, li eĉ dubis pri
+      sia talento, kaj fariĝis ĝardenisto ĉe sia amiko, la tiam tre konata
+      kulturisto Van Geert. Sed ĝardenisto li ne restos, almenaŭ ne en la
+      kulturejo de Van Geert. Li kreskigos florojn, belajn florojn literaturajn,
+      en la ĝardeno de la malfeliĉa Flandro!
+    </p>
+    <!--  p.016 -->
+    <p>
+      Post belega funebra parolado, de li farita, flandralingve, ĉe la tombo de
+      la Direktoro de l&rsquo; Akademio de Belartoj, Conscience estis komisiita
+      de la Registaro por verki Historion de Belgujo. Je la sama tempo li
+      fariĝis registristo ĉe la Akademio; dum dekkvar jaroj li okupadis tiun
+      funkcion.
+    </p>
+    <p>
+      En la jaro 1857<sup>a</sup>, Conscience transloĝiĝis al Kortrijk
+      (Okcidenta Flandro, apud la Franca landlimo), kaj funkciis tie dum dek
+      jaroj, kiel distrikta komisario. Malbona vento estis blovinta el la Sudo;
+      senditoj de Napoleono III<sup>a</sup> propagandis ĉe la limloĝantoj por
+      aliĝo al Francujo. Tial la Ministro pri Internaj Aferoj sendis en tiun
+      regionon la patrujaman Conscience, la konvinkitan Flandranon, kies popolaj
+      rakontoj devos pli ol ĉio alligi la loĝantojn al ilia patra tero.
+    </p>
+    <p>
+      En 1868<sup>a</sup>, Conscience estis nomata konservisto de la Reĝaj
+      Muzeoj de Belartoj, en Bruselo. Antaŭe oni estis lin nominta profesoro pri
+      Flandra literaturo ĉe la Universitato en Gent, sed Conscience estis
+      rifuzinta tiun altan profesion, ĉar li timis, ke la okupado de la
+      romanverkisto malutilos al tiu de la profesoro.
+    </p>
+    <hr class="mallonge" />
+    <p>
+      Pri la verkaro de Conscience, ni ripetos kelkajn vortojn diritajn de la
+      aŭtoro mem:
+    </p>
+    <!--  p.017 -->
+    <p>
+      &laquo;Mi volis igi ĉiujn miajn librojn legataj de la popolo. Verkante, mi
+      ĉiam prenis kiel provilon la intelekton kaj la edukadon de la simplaj
+      homoj. Mi nenion skribis, kion la popolo ne povis kompreni. Ĉiam mi evitis
+      flati la pasiojn kaj plibeligi la malvirtojn, por prezenti malbonajn agojn
+      kiel plaĉajn kaj allogajn.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Kaj efektive la popolo legis la librojn de Conscience, kaj ĝi amis la
+      verkiston kaj la homon kiu donis al ĝi tiun noblan ĝuadon. Neniu aŭtoro
+      spertis saman popularecon. En la plej malgrandaj vilaĝoj de Kempenlando,
+      de Flandro aŭ Brabanto, ĉie kie aperis Conscience dum siaj multnombraj
+      esplorvagadoj, ĉie li tuj estis rekonata kaj aklamata, kaj oni citas
+      multajn anekdotojn pri tiuj improvizitaj elmontroj.
+    </p>
+    <p>
+      Liaj simplaj rakontoj ĉarmis ne nur la Flandrajn gelegantojn. La plimulto
+      el ili estis sinsekve germanen, anglen, italen kaj francen tradukataj.
+      Kiam aperis la centa libro de Conscience, en 1881<sup>a</sup>, grandaj
+      festoj estis organizitaj en Bruselo; el ĉiuj partoj de la lando alvenis
+      societoj por honori Lin kiu igis sian popolon legi. Kaj la urbo Antverpeno
+      sciigis ke ĝi starigos lian statuon. Du jarojn poste, la bildo estis
+      inaŭgurata, dum, en Bruselo, la granda homo, morte malsana, kuŝis sur sia
+      lito.
+    </p>
+    <!--  p.018 -->
+    <p>
+      Antaŭ ol turni tiun finan paĝon el la vivo de Conscience, ni diru ankoraŭ
+      kelkajn vortojn pri lia familio. En 1842<sup>a</sup> li estis edziĝinta
+      kun la Antverpenanino Maria Peinen. Sinjorino Conscience diris ofte pri
+      sia edzo: &laquo;Li estas la plej bona el la homoj. Neniam mi aŭdis de li
+      malafablan vorton.&raquo; Du filoj kaj unu filino naskiĝis, la tuta ĝojo
+      de la gepatroj. Kaj terura sortfrapo forrabis samtempe la du knabojn.
+      Tifusa epidemio regis en la ĉefurbo. La pli juna filo malsaniĝis. Kaj la
+      alia, dudeksepjara, laŭ la konsilo de la patro forlasis Bruselon por eviti
+      la infekton. Sed baldaŭ alvenis telegramo: &laquo;Venu baldaŭ, Hildevert
+      estas mortanta.&raquo; Kaj la malfeliĉa patro alvenis nur por fermi la
+      okulojn de sia filo. Alia telegramo lin revokis Bruselon. Du tagojn poste,
+      la dekdujara Hendrik ankaŭ estis mortinta.
+    </p>
+    <p>
+      Post tiu kruela frapo, la granda verkisto restis kvazaŭ neniigita. Lia
+      famo, lia gloro, al kiu ili ankoraŭ utilus! Kaj ĉiujn memoraĵojn,
+      manuskriptojn, admiresprimojn de eminentuloj el la tuta mondo, li pro
+      malespero forbruligis.
+    </p>
+    <p>
+      Lia filino, Maria, edziniĝis kun la konata Flandra poeto Antheunis, kaj
+      iliaj ĉarmaj gefiloj plibeligis la lastajn jarojn de la avo.
+    </p>
+    <p>
+      Ili ĉirkaŭis lian mortliton, kiam, la 10<sup>an</sup> de Septembro
+      <!--  p.019 --> 1883<sup>a</sup>, la granda geniulo elspiris la lastan
+      spiron.
+    </p>
+    <p>
+      La urbestraro de Antverpeno lin enterigis kvazaŭ princon. Imponanta
+      monumento staras sur la tombo de la granda homo, sed pli grandan
+      monumenton li havas en la memoro de la Flandra popolo, kiu dankas al li la
+      rehonorigon de sia lingvo kaj la realtiĝon de Flandro.
+    </p>
+    <hr class="mallonge" />
+    <p>
+      Kaj nun, cent jaroj preterpasis de post la naskiĝo de la malsaneta infano
+      en la Pompstraat, tiu infano kiu fariĝis unu el la plej famaj inter la
+      Antverpenanoj. Kaj Antverpeno lin prifestos. Brila procesio traveturos la
+      ĉefajn stratojn de la urbo. Ĉiu ĉaro reprezentos ian karakterizan paĝon el
+      liaj verkoj. Lia tuta verkaro estos lukse eldonita. Kantato resonigos per
+      dolĉaj sonoj lian memoron. Povu ankaŭ ĉi tiu tradukaĵo de unu el liaj plej
+      belaj idiliaj rakontoj porti ĝis malproksime, tra la tuta Esperantista
+      mondo, la gloran nomon de nia kara Conscience!
+    </p>
+    <div style="padding-left:10%">
+      Marto 1912<sup>a</sup>.<br /> M. P.
+    </div>
+    <div class="piednotoj">
+      <h4 style="text-align:center;">
+        PIEDNOTOJ:
+      </h4>
+      <div class="piednoto" id="piednoto1">
+        <p>
+          [1] Ĉiujn detalojn pri la vivo de la granda verkisto mi ĉerpis el la
+          libroj: &laquo;Hendrik Conscience&raquo;, de George Eeckhoud, flandren
+          tradukita de W. D. Leen, kaj <span lang="nl">&laquo;Het leven van
+          Hendrik Conscience aan het volk verteld&raquo;</span> (La vivo de
+          Hendrik Conscience rakontata al la popolo), de A. Hans.
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto2">
+        <p>
+          [2] fr. 0.04 = Sm. 0.016.
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto3">
+        <p>
+          [3] Leuven&mdash;Louvain.
+        </p>
+      </div>
+    </div>
+    <!--  p.020 -->
+    <!--  p.021 -->
+    <div id="titolo">
+      Rikke-Tikke-Tak
+    </div>
+    <h2>
+      I.
+    </h2>
+    <p>
+      Ne estas antaŭ longe kiam mi vizitis la farmbienon, en kiu komenciĝas la
+      rakonto de Rikke-tikke-tak; ĝi staras ankoraŭ inter Desschel kaj Milgem,
+      je dekduo da mejloj orienten de Antverpeno, kaj estas enloĝata de
+      terkulturistoj, kiuj apenaŭ memoras la nomon de Jan Daelmans.
+    </p>
+    <p>
+      Kiel ajn pentrinda estas tiu domo, ĝi tamen prezentas nenion rimarkindan:
+      sempervivoj kaj muskoj verdigas ĝiajn bruletigitajn tegmentojn; ĝiaj
+      elpecetiĝintaj muroj sin kaŝas malantaŭ karesanta foliaĵo; porkoj saltetas
+      apud la sterkamaso inter kokbirdoj kaj kolomboj, kaj pli malproksime, en
+      la bovejo, oni vidas tri brilpurajn bovinojn kiuj maĉadas molajn
+      trifoliojn...
+    </p>
+    <p>
+      Sed plej belaj apud la izolita farmdomo estas la
+      <!--  p.022 --> nemezurebla erikejo kiu etendiĝas laŭlonge de ĝia fasado
+      ĝis malproksime trans la horizonto; la rivereto, kiu malantaŭ ĝia
+      florĝardeno alrapidas al la marĉherbejoj,&mdash;kaj la verdaj aleetoj de
+      alnoj kaj salikoj, kiuj akompanas la fluon de l&rsquo; arĝentsimila
+      erikejvejno; ankaŭ la senlima blua ĉielo, la mistera zumetado de la griloj
+      kaj la amema kantsonorado de l&rsquo; birdoj, kiuj elektis tiun izolitan
+      farmejon kiel patrujon kaj ripozejon.
+    </p>
+    <hr class="mallonge" />
+    <p>
+      Okazis dum frua mateno de la jaro 1807<sup>a</sup>; la sundisko ne jam
+      leviĝis super la erikeja ebenaĵo, kaj apenaŭ oni aŭdis jen kaj jen birdon
+      ekkantantan la antaŭludon de la belega matenkanto de l&rsquo; naturo.
+      Ankaŭ en la interna ĉambro de l&rsquo; farmejo regis ankoraŭ profunda
+      noktsilento; nur fajreto brulis kraketante en la vasta fajrejo; la horloĝo
+      daŭrigis sian senripozan tiktakon, kaj pli malproksime en duonombra
+      angulo, bruetis la unutona ronkado de ŝpinrado.
+    </p>
+    <p>
+      Apud tiu ŝpinilo troviĝis knabino kun stranga eksteraĵo. Laŭ sia vizaĝo,
+      ŝi ŝajnis proksimume deksesjara; ŝia vestaĵo estis ne senmakula, eĉ
+      pliĝustadire senzorga; sed la esprimo de ŝia pura vizaĝo havis ion
+      fremdan, ion noblan, kiu kaptis la atenton de l&rsquo; observanto kaj
+      neeviteble, per movo de kompato,
+      <!--  p.023 --> lin altiris al la knabino. Bela oni ne povis ŝin nomi; ŝi
+      estis ja pala kiel travidebla marmoro, kaj ŝiaj gagatnigraj okuloj,&mdash;kiam
+      de sub la longaj okulharoj ili ĵetis fajrersimilan rigardon,&mdash;ŝajnis
+      maldolĉaj kaj malagrablaj. Sed venis ankaŭ momentoj, dum kiuj ŝi, kvazaŭ
+      frenezulino, lasis malrapide kaj submetiĝe vagadi la malviglan pupilon;&mdash;dum
+      kiuj ŝia vizaĝo kovriĝis per gaja rideto, kvazaŭ en ŝia koro parolis voĉo
+      ĝojiga;&mdash;kaj tiam, tiam ŝi estis bela kiel alabastra bildo de l&rsquo;
+      velkanta floro, kiu malfermas ankoraŭ sian kalikon por la suno, kvankam la
+      vermo jam tramordetis ĝian radikon.
+    </p>
+    <p>
+      De antaŭ unu horo ŝi sidis tie antaŭ la ŝpinrado, kvazaŭ ŝi estis parto de
+      la ilo, tiel neatente ŝi ŝovis la linon inter siaj fingroj: profunda
+      revado ŝin estis ĉirkaŭinta en nubo; la materia mondo estis por ŝi
+      malaperinta kaj nun ĉiela ĝojo brilis sur ŝia vizaĝo.
+    </p>
+    <p>
+      Kia ĝojiga penso supreniĝis tiam el ŝia koro ĝis ŝia ridanta vizaĝo? Ŝi
+      mem ne sciis.&mdash;Vidu, ŝi malfermas sian belan buŝon: ŝi kantas! Rava
+      devas esti tiu kanto, se ĝi esprimas ŝian emocion; ŝia voĉo estas dolĉa
+      kaj preskaŭ neaŭdebla kiel la malproksima sono de arĝenta trinkpokalo; sed
+      fremda kaj stranga estas ŝia saltetanta kantaĵo,&mdash;ŝi kantas:
+    </p>
+    <!--  p.024 -->
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fero varmiĝas,</span><br /> <span class="i4">Brako leviĝas.</span><br />
+        <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      Kaj tiam ŝi denove eniĝas en sian misteran meditadon.
+    </p>
+    <p>
+      Dum la junulino, kun klinita kapo, tie sidis antaŭ la ŝpinilo, kaj en
+      memforgeso ŝajnis enprofundiĝinta, maljuna virino venis de la ŝtuparo en
+      la ĉambron. Laŭ la mastra rigardo kiun ŝi direktis al la estingita fajro
+      kaj al la knabino, ŝi povis esti neniu alia ol la farmmastrino. Ŝia okulo
+      tuj flamis pro kolero, kaj, irante al la revanta knabino, ŝi donis al ŝi
+      tiel fortan vangofrapon, ke la surprizita revantino preskaŭ falis de sia
+      seĝo.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kio!&raquo; kriis la farmistino. &laquo;Vi mallaboremulino!
+      Ekbruligu la fajron! Rapide, aŭ mi prenos bastonon por veki vin,
+      mallaborema kreaĵo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La junulino stariĝis kaj iris al la fajro, por plenumi la brutan ordonon
+      de la farmestrino; ŝi kredeble estis alkutimigita de longe je tia kruela
+      agmaniero, ĉar ŝia marmorsimila vizaĝo atestis nek doloron, nek suferon;
+      nur sur unu el ŝiaj vangoj ardis ruĝa makulo,
+      <!--  p.025 --> kiu sufiĉe montris ke la ricevita frapo ŝin estis dolore
+      kontuzinta.
+    </p>
+    <p>
+      Tuj kiam la farmmastrino vidis la fajron flamantan sub la kaldrono, ŝi
+      iris al la ŝtuparo kaj kriis kiel eble plej laŭte:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Leviĝu, vi mallaboremuloj! aŭ mi venos por malsuprenirigi vin,
+      dormuloj! Nu, Trien, Barbel, Jan! leviĝu, estas la kvara!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Malmultajn minutojn poste la vokitoj venis malsupren. Koncerne la du
+      knabinojn, ili estis la filinoj de la mastrino kaj eble estis iom malpli
+      ol dudekjaraj; cetere, same kiel la plimulto el la kamparaninoj, ili estis
+      vastkorpaj kaj fortikaj, sen ia distingiĝo.
+    </p>
+    <p>
+      La knabo, kiun lia patrino estis nominta Jan, ne havis pli ol deksep
+      jarojn. Lia vizaĝo havis trajtojn maldelikatajn, sed estis regula kaj
+      vira; liaj esplorantaj rigardoj kaj moviĝema vizaĝo atestis, ke, kvankam
+      la naturo ne donacis al li grandan inteligentecon, li estis tamen bela kaj
+      vigla knabo. Liaj bluaj okuloj kaj longaj blondaj haroj metis sur liajn
+      vizaĝtrajtojn stampon de boneco kaj de dolĉaj sentoj, kiuj efektive kuŝis
+      en lia koro.
+    </p>
+    <p>
+      Li sola iris al la knabino, kiu staris apud la fajro, kaj diris al ŝi per
+      mallaŭta voĉo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Bonan matenon, Lena!&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.026 -->
+    <p>
+      Al tio voĉo ankoraŭ pli mallaŭta respondis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Bonan matenon, Jan. Mi dankas vin.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Antaŭ ol ĉiu en la farmejo iris al sia laboro, la kafo estis metata sur la
+      tablon, kaj la farmmastrino detranĉis por ĉiuj iliajn buterpanojn. La juna
+      Lena ricevis kiel sian porcion pecon da pano, kiu ne estus sufiĉa por
+      satigi infanon. Tamen, ŝi ne ŝajnis tion rimarki, kaj eĉ ŝiaj okuloj ne
+      plendis pri la krueleco de la mastrino. Jan rigardis Lena kun profunda
+      kompato; kaj kiam li rimarkis ke la pano de la knabino estis preskaŭ tute
+      manĝita, li anstataŭmetis parton de sia pano, ĉiufoje kiam lia patrino
+      estis deturninta la okulojn.
+    </p>
+    <p>
+      Post la matenmanĝo Jan eliris el la domo kun siaj fratinoj por komenci la
+      ĉiutagan laboron. Lena restis ĉe la farmejo kun la mastrino, por stari kun
+      ŝi apud la buterbarelo, dum la hundo turnos la radon.
+    </p>
+    <p>
+      Tuj kiam la lakto estis verŝita en la barelon kaj ĉio estis preta por la
+      buterfarado, la mastrino eliris por irigi la hundon en la maŝinon, sed
+      trovis ĝin mortinta en sia ejo. Tiam ŝia malbona furiozo ne plu havis
+      limojn, ŝi enkuris kvazaŭ frenezulino, frapis la malfeliĉan Lena sur la
+      vizaĝon, ŝin puŝis en la ĉambron, kaj nur tiam kriis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;La hundo estas mortinta, vi knabinaĉo! Vi hieraŭ
+      <!--  p.027 --> ne donis al ĝi nutraĵon; sed mi lernigos tion al vi. Ĉi
+      tien!...&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Kaj tiam ŝi rekomencis tre kruele frapi la silentantan junulinon, dum ŝi
+      ekkriis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Silentu ĝis kiam vi krevos, obstina azenino! Ĉu vi parolos? Aŭ mi
+      disrompos al vi brakojn kaj krurojn!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mastrino,&raquo; diris Lena, kvazaŭ indiferente, &laquo;mi hieraŭ
+      donis manĝaĵojn al la hundo. La telero staras ankoraŭ plena antaŭ ĝia
+      kaĝo.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kiel, la telero plena?&raquo; kriegis la farmmastrino. &laquo;Hipokritulino!
+      Hodiaŭ matene vi metis la nutraĵon en la teleron. Ĉu vi pensas ke mi ne
+      konas viajn ruzojn? Sed vi pentos tion. Nun vi mem kuros en la
+      butermaŝino. Antaŭen! kaj rapide al la rado!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Verŝajne tia nova malbonago kaŭzis al Lena grandan timon, ĉar ŝi ektremis
+      en ĉiuj membroj, kaj staris meze de la ĉambro kun klinita kapo kaj
+      pendantaj brakoj, kiel kondamnitino, kiu estas kondukota al la eŝafodo.
+      Tamen, ŝi ne diris unu vorton.
+    </p>
+    <p>
+      La pacienca submetiĝo de la knabino ne plaĉis al la farmmastrino: pro sia
+      subpremata furiozo ŝi tiris branĉon el la branĉfasko kiu kuŝis apud la
+      fajrejo, ĝin levis, kvazaŭ ŝi per ĝi volus frapi Lena sur la kapon, kaj
+      ripetis sian ordonon:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, rapide al la butermaŝino! Ĉu vi iras aŭ ne?&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.028 -->
+    <p>
+      Lena malrapide fleksiĝis sur ambaŭ genuoj, petege etendis la manojn,
+      direktis siajn nigrajn okulojn ploreme al sia persekutantino kaj diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, kompatu min! Mi kuros en la maŝino; sed, pro Dio, ne plu frapu
+      min!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Je tiu momento, la pordo vivege malfermiĝis, kaj Jan rapide eniris en la
+      ĉambron; li kuris al Lena, ŝin restarigis kaj diris kun subpremata kolero
+      al sia patrino:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, patrino, kiel vi kapablas esti tia? Estas ĉiam same: mi neniam
+      povas iri al la kampo, ne aŭdante vin alkriegi kaj insulti tiun malfeliĉan
+      Lena kvazaŭ beston. Se vi nepre volas ŝin mortigi, mortfrapu ŝin per unu
+      frapo! Ĉu vi do ne vidas, ke ŝi estas malsana kaj ftizas?...&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Je tiuj lastaj vortoj larmoj ŝprucis el la okuloj de la knabo, kaj li
+      aldiris petante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, patrino, lasu ŝin trankvila! Se ne, mi diras tion al vi: kun la
+      unuaj soldatoj, kiuj preterpasos, mi kuniros, kaj plu neniam vi revidos
+      min!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi diras ke ŝi kuros en la buterigilo! Tio lernigos al ŝi pereigi
+      la hundon!&raquo; kriis la farmmastrino.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kion vi diras, patrino?&raquo; kriis Jan kun timo kaj indigno.
+      &laquo;Ŝi? Lena? kuri en la buterigilo! Ho, ho,
+      <!--  p.029 --> patrino, tio estas troa. Rapide, diru al mi, ĉu vi
+      forlasas tiun malbonan ideon,&mdash;rapide, rapide!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Vidu lin tremantan, la frenuzulon!&raquo; diris la patrino moke
+      ridante. &laquo;Kaj kion vi farus?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Aŭskultu, patrino,&raquo; respondis Jan kun seriozo, kiu faris
+      grandan impreson sur la farmmastrinon, &laquo;se Lena iras en la
+      butermaŝino, tiam mi foriras de tie ĉi, eĉ se vi min ligus per katenoj....
+      Kredu min, patrino, aŭ mi tion ĵuros per terura ĵuro!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Nun la mastrino ankaŭ tremis pro subpremita kolero; kaŭzis al ŝi frenezan
+      furiozon, ke ŝi devis kliniĝi antaŭ la minaco de sia filo. Li estis la
+      sola viro en la farmejo, kaj havis jam sufiĉe da fortoj kaj sperto por
+      plenumi en la terkulturo la taskon de sia mortinta patro. Lia foriro estus
+      la ruiniĝo de la farmbieno.&mdash;Dum la mastrino klinigis la vizaĝon de
+      la junulino per siaj flamaj rigardoj, ŝi kriis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, ke ŝi tiam foriru el mia ĉeesto. Leviĝu, mallaboremulino! kun
+      la blanka bovino al la vojrando&mdash;kaj ke mi ne plu vidu vin antaŭ la
+      kvara, aŭ mi maldolĉe trafos vin!&mdash;Kaj vi, Jan, diru al Trien, ke ŝi
+      venu por buterigi.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Lena eliris malrapide el la ĉambro por preni la bovinon el la stalo.
+      Alveninte ĉe la pordo, ŝi turnis la kapon kaj ĵetis el siaj brilantaj
+      nigraj okuloj malrapidan
+      <!--  p.030 --> kaj malviglan rigardon al Jan, kvazaŭ ŝi volis diri:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Dankon, dankon,&mdash;vi protektas mortantinon! Mi preĝos por vi
+      kiam mi estos alveninta en la ĉielo.&raquo;
+    </p>
+    <h2>
+      II.
+    </h2>
+    <p>
+      Jen marŝas Lena kun la bovino por serĉi laŭlonge de la rivereto la
+      forgesitan herbon. Ŝi kondukas la beston per la ŝnuro kaj promenas
+      malrapide antaŭ ĝi sur la vojeto. Alveninte ĉe loko, kie la erikejo
+      limtuŝas la malaltajn marĉterojn, kaj estas samtempe ombrita de alnarbetoj
+      kaj moviĝantaj juniperoj, Lena deflankiĝas kelkajn paŝojn de la vojeto.
+      Tie ĉi staras fago, kiu eble estis semita de birdo; ĉar kiel ajn
+      malproksimen oni povas vidi, oni ne plu renkontas foliaĵon similan al ĝia.
+      Ĉe la piedo de la alta fago, Lena eksidas teren; ŝi profunde klinas la
+      kapon, senmove rigardas malsupren, ellasas la ŝnuron kaj refalas en sian
+      kutiman revadon.
+    </p>
+    <p>
+      Nun, en la libera aero, sub la nemezurebla ĉielo, ŝi deŝarĝas sian koron
+      de l&rsquo; entenita malĝojo; ŝia buŝo ne plendas, neniu sopiro eliras el
+      ŝia brusto; sed mallaŭta
+      <!--  p.031 --> fluo de brilantaj akvoperloj ruliĝas sur ŝiajn genuojn.
+      Longe, tre longe daŭras ŝia doloro; tamen, ŝiaj larmoj iom post iom
+      malpliiĝas, kaj fine ŝi relevas la kapon. Ŝi direktas sian malsekan
+      pupilon ĉielen kaj kantas, kvazaŭ ŝi sendus preĝon al Dio:
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fero varmiĝas,</span><br /> <span class="i4">Brako leviĝas.</span><br />
+        <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      Kion do povis en la buŝo de Lena signifi tiu mistera kaj stranga kanto?
+      Vane oni pri tio demandus al ŝi klarigon; ĉar ŝi mem estis nekonscia kial
+      ŝiaj lipoj, sen ŝia scio, konstante ripetis la saltetantajn vortojn de la
+      kanto. Ŝi ankaŭ ne memoris ke iu estus iam antaŭ ŝi kantinta la kanton,
+      kaj eĉ kredis ke ĝi, sen antaŭa kaŭzo, kun rimo kaj ritmo estis formiĝinta
+      en la fundo de ŝia koro. Ĝi nun estis parto de ŝia mistera estaĵo, kiel
+      dua, nur por ŝi komprenebla voĉo; kvankam la kanto nenion klaran esprimis
+      al ŝia spirito, ŝi tamen amis ĝin kiel riĉan fonton de konsolo kaj
+      plidolĉigo de sia sufero, kaj ŝi kutimis, en ĉiuj momentoj de ĝojo aŭ
+      malĝojo, ĝin uzi kiel esprimon de siaj plej profundaj emocioj.
+    </p>
+    <!--  p.032 -->
+    <p>
+      Tiel potenca estis la kanto sur ŝian propran animstaton, ke ŝi, post kiam
+      ŝi estis ĝin diversfoje kaj kun pli kaj pli gaja tono ripetinta, ŝajnis
+      tute forgesi ke ŝi estis destinita por perei kaj morti sub kruelaj agadoj.
+      La sorĉa Rikke-tikke-tak lumigis ŝian vizaĝon per ripozo kaj paco; ŝi tiam
+      malrapide leviĝis, kondukis la bovinon iom antaŭen al pli taŭga vojrando,
+      kaj trakuris la erikejon ĝis sabla monteto, kiu iom pli malproksime
+      altiĝis super la nemezurebla ebenaĵo.
+    </p>
+    <p>
+      Sur la supro de tiu nuda sablomonto, estis enpremita la formo de sidanta
+      homa korpo. Sendube Lena tre ofte vizitis tiun lokon; ĉar ŝi nun ankaŭ
+      sidiĝis sur la teron kiu portis la premsignon de ŝia korpo. Kun
+      antaŭenklinita kapo, kun la malstreĉitaj brakoj sur la genuoj, ŝi direktis
+      sian nigran pupilon al bluiĝanta punkto ĉe la senlima horizonto.
+    </p>
+    <p>
+      De tiu punkto, eble malproksima urbo, ŝajnis eliri vojo, kiu kun ĉiuspecaj
+      kapricaj kurbiĝoj trazigzagis la erikejon kaj, flanke de la farmejo,
+      perdiĝis en la marĉherbejoj. Al la apenaŭ videbla komenco de tiu vojo la
+      okuloj de Lena estis senmove direktitaj; ŝi tie sidis kiel la orfino de l&rsquo;
+      fiŝkaptisto, kiu de la supro de la dunoj superrigardas la kvietan
+      maretendaĵon kaj kun timeganta koro atendas barkon kiu neniam plu revenos!
+      Sed ne estis tute same por Lena; ŝi ankaŭ
+      <!--  p.033 --> atendis ion, sed ne sciis kiun nek kion ŝia koro deziras.
+      Ŝi, vere, ĉiam rigardadis sur la vojon, kaj eble kuŝis en ŝi la sekreta
+      espero, ke laŭ tiu vojo alvenos savonto; sed ŝi konis neniun en la mondo;
+      centoj da vojaĝantoj povus preterpasi, ne vekante ŝian atenton. Ĉu ŝi do
+      estis freneza? Ho, tute ne,&mdash;kvankam la filinoj de la farmmastrino
+      ŝin nomis la frenezulino.
+    </p>
+    <p>
+      Pro senĉesa doloro kaj sub la premegado de l&rsquo; malbona akcepto, Lena
+      estis al si kreinta vivmanieron por si mem. Ŝiaj nekomprenitaj agoj ŝajnis
+      ja ofte porti la stampon de l&rsquo; frenezeco; kaj tamen, pro tiu senĉesa
+      pripensado, ŝia spirito estis delikatiĝinta, kaj ŝia imago estis akirinta
+      mirindan potencon. La sekretaj emocioj, kiuj supreniĝis el ŝia brusto,
+      neniel estis detruintaj ŝian juĝadon; ŝi pripensis kaj meditis ĉion kio al
+      ŝi okazis, sed la rezulto de ŝia pensado ĉiam en ŝi restis enfermita. Por
+      kio utilis al ŝi inteligenteco kaj prudento? Ĉu ŝi ne estis destinita al
+      certa konsumiĝo?
+    </p>
+    <p>
+      La suno jam lumigis la okcidentan deklivon de l&rsquo; sablomonteto; jam
+      estis de longe posttagmezo, kaj Lena sidis ankoraŭ tie, direktante sian
+      fiksan rigardon al la bluiĝanta punkto. Ŝi malsatis kaj tion ja sentis;
+      ŝiaj intestoj certe dolore sin sentigis... Sed ŝi restis sidanta.
+    </p>
+    <!--  p.034 -->
+    <p>
+      Je tiu momento juna kamparano penetris singarde tra la alnarbetaro,
+      laŭlonge de l&rsquo; rivereto; kelkfoje li deturnis la kapon al la
+      farmejo, kvazaŭ li timis ke oni vidos lin, kaj fine alvenis ĉe la fago,
+      kie la junulino estis verŝinta siajn larmojn.
+    </p>
+    <p>
+      Tiam, sin turnante al la sabloduno, li metis ambaŭ siajn manojn al la
+      buŝo, por doni al sia voĉo difinitan kaj limigitan direkton, kaj kriis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Lena! Lena!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La knabino leviĝis kaj alproksimiĝis kun malrapidaj paŝoj al la juna
+      kamparano, kiu per la fingro montris al ŝi, ke ŝi sidiĝu apud li. Tiam li
+      prenis de sub sia kitelo tranĉaĵon da nigra pano kaj pecon da lardo,
+      distranĉis tiun ĉi lastan per sia tranĉilo en pecetojn sur la panon, kaj,
+      ĝin prezentante al la junulino, li diris mallaŭte, dum li metis kruĉeton
+      da biero kontraŭ juniperarbeton:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Lena, jen manĝaĵo kaj trinkaĵo.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La junulino lin rigardis kun profunda dankeco kaj komencis efektive manĝi
+      la nutraĵon, dirante per mallaŭta voĉo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, Dio vin rekompencos, ĉar vi protektas min en mia mizera vivo.
+      Dankon pro via dolĉa amikeco.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Intertempe la brusto de la juna kamparano estis premita de doloro; li
+      nenion diris, kaj rapida larmo
+      <!--  p.035 --> fluis el liaj bluaj okuloj, ĝis kiam Lena, finmanĝinte,
+      metis sian manon sur lian ŝultron kaj komencis kun li la jenan
+      interparoladon:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, mia bona amiko, ne ĉagreniĝu pro mi. Viaj larmoj pli doloras
+      min ol la frapoj de via patrino.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Pardonu ŝin pro mi. Ĉar se vi mortus ne preĝinte por ŝi, ho, tiam
+      post ĉi tiu vivo ne estus por ŝi ĉielo... Ŝi estas tamen mia patrino,
+      Lena. Pardonu do al ŝi.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Estas nenio por al ŝi pardoni, Jan; en mi ne estas malamo, eĉ ne
+      memoro pri la sufero. Mi jam ĉion forgesis.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ne trompu min, Lena. Kiu povas forgesi tiajn malbonajn agadojn?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi jam pli ol unu fojon diris tion al vi, kaj vi ne komprenas min,
+      ĉar mi mem ne komprenas kiamaniere mi vivas. Dum oni man- kaj piedfrapas
+      min, mia korpo sentas ja doloron, sed mia spirito restas libera, kaj ĝi
+      daŭrigas revadi pri io duba kaj nekonata, kio preterflugas antaŭ miaj
+      okuloj, kaj karesas min. Tiuj revoj estas la nutraĵo de mia animo;&mdash;per
+      ili mi ĉion forgesas: ili parolas al mi pri alia, pli bona vivo kaj
+      kredigas al mi, ke mi ne ĉiam restos orfino. Ĉu Dio en la ĉielo fariĝos
+      mia patro, aŭ ĉu mi revidos mian patrinon, antaŭ ol morti? Mi ne scias!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Viaj gepatroj estas mortintaj, Lena. Mia patrino
+      <!--  p.036 --> ofte diris tion al mi. Sed pro tio ne estu malgaja: vidu
+      miajn brakojn, kiel fortaj ili jam estas! Ankoraŭ kelkajn jarojn, kaj mi
+      estos viro. Ho, vivu ĝis tiu tempo, Lena! Mi laboros por vi de l&rsquo;
+      mateno ĝis la vespero, eĉ se mi eterne devus esti via servisto.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mia servisto, vi!... Tio ne okazos, Jan. Rigardu mian vizaĝon, kaj
+      diru, kion vi vidas en miaj travideblaj vangoj?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La juna kamparano metis ambaŭ manojn antaŭ sian kapon, kaj diris enbuŝe
+      kun dolora ekĝemo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;La morton, la morton!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Longa silento regis nun sub la tremetantaj juniperoj, ĝis kiam Jan,
+      prenante la manon de Lena, ŝin jene alparolis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Lena, vi neniam konis viajn mortintajn gepatrojn; de via infaneco
+      vi estis edukata de mia patrino, kaj vi travivis pli da sufero kaj doloro,
+      ol dek homoj povus elporti. Se tio daŭrus, vi mortus, mi tion konfesas kun
+      plorantaj okuloj; sed se de nun oni lasus vin trankvila kaj bone agus al
+      vi, ĉu vi ne daŭrigus vivi?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Daŭrigi vivi?&raquo; ripetis Lena, &laquo;kiu konas la horon de sia
+      morto? Mi komprenas kion vi volas fari.&mdash;Kial pro mi eksciti vian
+      patrinon kaj altiri sur vin ŝian malamon?&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.037 -->
+    <p>
+      &laquo;Kial!&raquo; kriis Jan kun duonkolera esprimo. &laquo;Kial? Ho, mi
+      nescias; sed, kredu min: se vi havas fiksan ideon, revon, kiu tute
+      plenigas vin, mi ankaŭ havas ideon, kiu ĉiam akompanas min, ĉe la plej
+      peniga laboro same kiel dum la plej profunda dormado. Tiu ideo, estas ke
+      mi devas kompensi por vi la malbonaĵojn kiujn faris al vi mia patrino. Ho,
+      Lena, mi ne parolas tiel bele kaj konvinke kiel vi; sed, pro Dio, ne dubu
+      pri tio: de post la tago de via morto Jan ne plu laboros, kaj baldaŭ, en
+      la tombejo, li kuŝos sub la tero apud vi! Kaj se vi demandus min kial, mi
+      ne povus doni al vi klarigon. Sub mia kitelo batas koro kiu sentas ĉi
+      tion: vi estas malfeliĉa orfino,&mdash;tio al mi sufiĉas. Daŭrigu do vivi,
+      Lena, ĝis kiam mi estos plenkreska kaj plenaĝa; tiam mia laboro...&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Hejmen kun la bovino!&raquo; subite kriis de malproksime minacanta
+      voĉo.
+    </p>
+    <p>
+      Jan leviĝis, rigardis petegante en la okulojn de Lena kaj malaperis inter
+      la alnarbetaro, dum li dolĉe diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi tuj venos al la farmejo. Iru kviete, ŝi ne frapos vin!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Lena prenis la bovinŝnuron en la manon kaj enpaŝis malrapide la vojeton al
+      la farmejo.
+    </p>
+    <!--  p.038 -->
+    <h2>
+      III.
+    </h2>
+    <p>
+      En la vilaĝo Westmal<a href="#piednoto4" class="pnlokilo">[4]</a> staris
+      malgranda forĝejo, en kiu kvar viroj, la mastro kaj tri laboristoj, sin
+      okupis pri diversaj forĝlaboroj. Tiom kiom ebligis la bruo de l&rsquo;
+      fajliloj kaj marteloj, oni tie parolis pri l&rsquo; imperiestro Napoleono
+      kaj pri liaj grandaj agoj. Unu el la helpantoj, al kiu mankis du fingroj
+      de la maldekstra mano, ĵus komencis gravan rakonton el la milito de
+      Italujo, kiam subite du rajdantoj haltis antaŭ la forĝejo, kaj unu el ili
+      kriis al la forĝistoj:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉi tien, amikoj! oni hufnajlu mian ĉevalon!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La laboristoj rigardis scivole la du fremdulojn, kiuj nun desaltis de siaj
+      ĉevaloj. Oni facile povis rimarki ke ambaŭ estis militistoj, ĉar unu el
+      ili havis profundan cikatron tra sia vizaĝo kaj portis ruĝan rubandon sur
+      sia vesto; la alia, kvankam ankaŭ vestita per riĉaj burĝaj vestaĵoj,
+      ŝajnis submetita al li kaj prenis la bridon de lia ĉevalo, kun la demando:
+    </p>
+    <!--  p.039 -->
+    <p>
+      &laquo;Ĉe kiu piedo, kolonelo?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Antaŭe, maldekstre, leŭtenanto!&raquo; estis la simpla respondo.
+    </p>
+    <p>
+      Dum unu el la helpantoj prenis la ĉevalon kaj ĝin kondukis en la
+      hufstalon, la kolonelo eniris la forĝejon, ĝin atente ĉirkaŭrigardis kaj
+      prenis laŭvice diversajn laborilojn en la manon, kvazaŭ li provis rekoni
+      kelkajn da ili. Kaj efektive li baldaŭ trovis kion li serĉis: per unu mano
+      li tenis nun pezan prenilon kaj per la alia martelon, kaj rigardis tiujn
+      ilojn kun nekomprenebla rideto, kiu tiel mirigis la laboristojn, ke ili
+      restis kun malfermita buŝo rigardantaj la fremdulon.
+    </p>
+    <p>
+      Intertempe la fero estis metita en la fajron; la balgoblovilo ĝemis, kaj
+      brilaj fajreroj ĉirkaŭis la flamajn karbojn. La laboristoj staris pretaj,
+      kun la marteloj en la manoj; la mastro prenis la feron el la fajro kaj
+      komencis la laŭritman forĝbruadon.
+    </p>
+    <p>
+      Tiu gaja muziko ŝajnis tre emocii la kolonelon; li aŭskultis kun ĝoja
+      esprimo sur la vizaĝo, kvazaŭ alloga kordludado sonis en liaj oreloj.
+      Tamen, kiam oni estis tuj deprenonta la hufferon de l&rsquo; amboso, por
+      provi ĝin ĉe la piedo de la ĉevalo, fierega malŝato sin montris sur lia
+      vizaĝo;&mdash;li prenis el la manoj de la mastro la prenilon kun la fero,
+      tiun ĉi remetis en la
+      <!--  p.040 --> fajron, kriante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ne tiel! Kiel maldelikatan vi farus? Nu, gaje, knabo, blovu nur!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Dum oni plenumis lian ordonon pro respekto kaj ĉiu lin kun miro rigardis,
+      li demetis sian veston kaj nudigis siajn muskolhavajn brakojn. Kiam la
+      fero estis blanke varmigita, li ĝin metis sur la amboson. Tiam, prenante
+      la manmartelon, same kiel <i>fajrolaboristo</i><a href="#piednoto5"
+      class="pnlokilo">[5]</a>, li gaje kriis al la helpantoj:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Atentu, viroj! Mi batas takton, ni forĝos huffereton tian, ke la
+      ĉevaloj de l&rsquo; imperiestro ne havas pli bonajn. Nu! Atentu la kanton!
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fero varmiĝas,</span><br /> <span class="i4">Brako leviĝas.</span><br />
+        <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fer&rsquo; malmoliĝas,</span><br /> <span class="i4">Kor&rsquo;
+        kuraĝiĝas.</span><br />
+        <!--  p.041 --> <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span
+        class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      Nu, rigardu tiun huffereton!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La laboristoj rigardadis la belan kaj delikatan hufferon kun malfermita
+      buŝo kaj kvazaŭ mutiĝintaj. Nur la mastro ŝajnis pensi pri io alia kaj de
+      temp&rsquo; al tempo skuis la kapon, kiel iu, kiu enprofundiĝis en dubon.
+      Li pliproksimiĝis al la fremdulo, kiu nun jam estis ree surmetinta sian
+      veston; sed kiel ajn atentege li lin rigardadis, li tamen ŝajnis ne rekoni
+      lin.
+    </p>
+    <p>
+      Rapide nun la ĉevalo estis hufnajlita, kaj jam atendis antaŭ la forĝejo
+      por preni sian rajdanton. La kolonelo donis al la mastro kaj al ĉiuj
+      laboristoj afablan manpremon, kaj metis du orajn Napoleonojn sur la
+      amboson, dirante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Unu por la mastro,&mdash;unu por la helpantoj. Trinku vi ĉiuj gaje
+      je mia sano!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Poste li surĉevaliĝis kaj kun sia kunulo antaŭen rajdis en la vilaĝon.
+    </p>
+    <p>
+      La du fremduloj estis apenaŭ malaperintaj malantaŭ ia angulo, kiam la
+      laboristoj kune sin turnis al la mastro kaj lin rigardis kun demandanta
+      mieno.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kolonelo, kolonelo!&raquo; murmuris unu el ili, &laquo;mi
+      <!--  p.042 --> diras ke la viro estas forĝisto, aŭ estis. Mi estas certa
+      ke vi konas lin, mastro!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Verdire&raquo;, respondis la mastro, &laquo;en mia vivo mi nur
+      konis unu personon, kiu kun tiom da rapideco kapablis forĝi tian malpezan
+      kaj delikatan hufferon. Kaj se mi ne eraras, la kolonelo estas neniu alia
+      ol Karel van Milgem, kiun kutime oni nomis Rikke-tikke-tak.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu li eble estas la gaja forĝisto de Westmal?&raquo; diris unu el
+      la laboristoj. &laquo;Mi multe aŭdis pri Karel Rikke-tikke-tak; sed tiu
+      estis ebriulo, malsprita drinkemulo, kiu ofte malordigis la tutan vilaĝon.
+      La kolonelo ŝajnas multe tro respektinda viro. Estas neeble!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La mastro sidiĝis sur la amboson kiel iu, kiu sin preparas por rakonti,
+      kaj jene parolis al la helpantoj:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Amikoj, nia tagsalajro estas ĉiuokaze dekoble perlaborita; ni ne
+      plu laboros antaŭ la ripoztempo. Aŭskultu kaj juĝu vi mem. La kolonelo
+      estas certe Karel van Milgem. Antaŭ proksimume dekses jaroj loĝis tie ĉi,
+      en tiu sama forĝejo, juna viro, kiu estis edziĝinta kun belega kamparanino
+      el la ĉirkaŭaĵo de Moll. Ili tiel amegis unu la alian, ke la tuta vilaĝo
+      miris pri tia ĉiela edziĝo. Karel van Milgem, ĉar tiu ĉi viro estis li,
+      laboris de l&rsquo; mateno ĝis la vespero,
+      <!--  p.043 --> tiom ke ŝvito gutetis de lia frunto, kaj ĉar la tutan
+      tagon li kantis ĉe l&rsquo; amboso tiun saman strangan kanteton, kiun tiel
+      bone konas la kolonelo, oni inter la amikoj lin nomis Karel
+      Rikke-tikke-tak. Kontenta li estis ĉiam, humora en ĉiuj siaj respondoj,
+      kaj neniam eliris el lia buŝo vorto kiu ne gaje ridigis. Pro tio, ne estis
+      en Westmal unu homo tiom amata de ĉiuj kiom Karel, la gaja forĝisto. Jam
+      Karel estis de kelkaj jaroj edziĝinta, ne havante infanojn, kiam subite li
+      rimarkis ke li baldaŭ estos patro. Nun lia ĝojo ne plu havis limojn; la
+      stranga kanto de Rikke-tikke-tak ne ĉesis sin aŭdigi de l&rsquo; mateno
+      ĝis la vespero, kaj tie ĉi kaj tie oni ektimis, ke Karel povus freneziĝi;
+      ĉar pro ĝojo li ne plu povis kvietiĝi. La tago fine venis: Karel iĝis
+      patro de ĉarma filineto; sed, ho ve! lia malfeliĉa edzino ne plu leviĝis.
+      Ŝi kuŝas en la tombejo;&mdash;vi ja scias, kie staras la fera kruceto. De
+      post tiu malfeliĉa momento, Karel ne plu estis la sama viro; li lasis la
+      martelon kuŝanta apud la amboso, ekbruligis sian fajron ne plu du fojojn
+      ĉiusemajne kaj komencis drinki, kvazaŭ li volus sin memmortigi. Ĉiuj liaj
+      kantetoj estis forgesitaj, kaj li tiel senmore vivadis, ke li fariĝis la
+      skandalo de la tuta vilaĝo. Kiam li revenis hejmen, ebria kaj kolera, li
+      kutime agis kvazaŭ frenezulo; sed la
+      <!--  p.044 --> servistino, kiu loĝis ĉe li por prizorgi la infanon, konis
+      certan rimedon por trankviligi lin. Ŝi metis lian filineton sur liajn
+      brakojn,&mdash;kaj, kiel ajn ebria estis tiam Karel, li kvietiĝis per la
+      vido de sia infano kvazaŭ per nekonata sorĉpotenco. Tiam li gaje ridis
+      kiel antaŭe, metis la infanon sur sian genuon, kaj, ŝin rajdigante kvazaŭ
+      sur ĉevalo, li ĉiufoje kantis ankoraŭ kun nova ĝojo sian strangan kanton
+      de Rikke-tikke-tak. Ke Karel iam estis fariĝinta tute malbona viro, mi ne
+      kredas; ĉiu sufiĉe sciis, ke la morto de lia tro amata edzino estis la
+      kaŭzo de lia ĉagreno kaj de lia drinkemo; kaj ĉiufoje kiam Karel devis
+      preteriri la tombejon kaj la feran krucon, eĉ kiam li estis tiel ebria ke
+      li ne plu kapablis stari, tamen larmoj elŝprucis el liaj okuloj, dum ĉiuj
+      tion vidis. Tial oni tre kompatis lin, kaj la najbaroj, sen lia scio,
+      provizis lian infanon per ĉio. Tiu vivmaniero estis daŭrinta proksimume
+      tri jarojn, kiam Karel grave malsaniĝis kaj sufiĉe longatempe devis resti
+      en sia lito. Liaj amikoj, helpatoj de la pastro, tiel bone estis
+      admonintaj lin dum lia malsano, ke li ŝajnis tute resanigita je sia
+      drinkemo; sed alia ideo estis en li naskiĝinta. Li volis forlasi la
+      vilaĝon, kie la tombo de lia edzino tro ofte sin al li prezentis; kaj, ne
+      dirinte al iu ajn kien li volis iri, li vendis sian forĝejon, kunprenis
+      ian frumatenon
+      <!--  p.045 --> sian kvarjaran infanon tra la erikejo, kaj restis for.
+      Neniam, de tiu tempo, ni aŭdis ion pri li aŭ lia infano.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;La kolonelo estas Karel Rikke-tikke-tak; tio ne estas pridubebla!&raquo;
+      kriis unu el la laboristoj.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Certe, li estas van Milgem mem,&raquo; daŭrigis la mastro. &laquo;Li
+      prenis multajn ilojn en la manon: tiuj kiujn mia patro aŭ mi faris aŭ
+      aĉetis, li ĉiujn indiferente demetis, sed ĉiujn laborilojn kiuj estas
+      konservitaj el la forĝejo de Rikke-tikke-tak, li rigardis kun emocio;&mdash;vi
+      ja bone tion rimarkis,&mdash;kaj ankaŭ lia Kempenlanda lingvo, lia lerteco
+      en la forĝado kaj super ĉio lia kanteto! Jes, jes, li estas knabo el nia
+      vilaĝo... Kiu tion dirus, kolonelo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Dum en la forĝejo oni tiele daŭrigis paroli pri Karel Rikke-tikke-tak, la
+      du fremduloj estis enirintaj la gastejon <i>la Krono</i>, estis
+      enstaligintaj siajn ĉevalojn kaj iom manĝintaj; poste la kolonelo sole
+      forlasis la gastejon, piediris sur la grandan vojon kaj alfrapis ĉe la
+      sekretario de la komunumo. Li estis kondukata en apartan ĉambreton kaj
+      atendis sufiĉe longe, antaŭ ol la sekretario revenis de la kampo kaj
+      malfermis la pordon de la ĉambro kun profunda solena kliniĝo, dirante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Sinjoro kolonelo van Milgem, via humila servanto.
+      <!--  p.046 --> Pardonu al mi, ke mi...&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Sed la kolonelo ne lasis al li la tempon por pliaj ĝentilaĵoj, kaj, afable
+      prenante lian manon, li demandis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, amiko, kion vi eksciis? Ĉu mia infano estas trovita?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ne, sinjoro kolonelo, ne jam,&raquo; respondis la sekretario
+      senkuraĝe.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ve!&raquo; ĝemis la militisto, malespere metante la manon sur la
+      frunton, &laquo;ĉu mi do devus forlasi mian tutan esperon?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Sinjoro kolonelo,&raquo; rediris la sekretario, &laquo;bonvolu
+      aŭskulti miajn klarigojn, kaj vi opinios ke, anstataŭ perdi ĉiun esperon,
+      ni verŝajne alproksimiĝas al la malkovro de la vero. Je via lasta vizito
+      vi lasis al mi sufiĉe da mono por ke mi ne ŝparu kostojn por enketoj, kaj
+      vi povas kredi ke mi nenion preterlasis por meriti vian favoron kaj la
+      promesitajn mil frankojn. Jen tio kion mi eksciis. Kiam Karel van Milgem
+      (la sekretario profunde kliniĝis antaŭ la kolonelo) forlasis Westmal kun
+      sia kvarjara infano, li diris al neniu kien li intencis iri; eble li mem
+      tion ne sciis. Tiam mi per vi sciiĝis kaj trovis konfirmite per miaj
+      esploroj, ke en Weelde, apud Turnhout, li konfidis sian infanon al ia
+      maljuna lernejestro, Pieter Driessens,
+      <!--  p.047 --> kiu ekster la vilaĝo vivis sole kaj izolite kun sia
+      edzino. Karel van Milgem estis doninta al la adoptintaj gepatroj de sia
+      infano malgrandan feran keston en kiu estis enŝlosita la vendmono de lia
+      forĝejo, kaj kiun la du maljunuloj okaze de bezono povis malfermi, por ke
+      al la infano kaj al ili mem ne manku io necesa. Tiam Karel van Milgem
+      estas foririnta al Holando, kie, laŭ verŝajno, li eniris militservadon sub
+      la komando de la Franca generalo Pichegru. Certe estas, ke de tiu tempo li
+      ne plu zorgis pri sia infano. Tion almenaŭ rakontis al mi la enloĝantoj de
+      Weelde, kiuj estas konintaj Pieter Driessens.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Tiuj homoj ne scias kion ili diras, amiko,&raquo; interrompis lin
+      la kolonelo, &laquo;mi skribis eĉ du fojojn el Egiptujo por informiĝi pri
+      la stato de mia infano. Ĉiuj miaj leteroj restis sen respondo; kaj kiam,
+      post la morto de Kleber, mi revenis Francujon, kaj estis fine al mi
+      permesite veni persone por viziti mian infanon; kiam kun malkvieta koro mi
+      galopis tra la erikejo kaj alproksimiĝis al la loko kie mi estis lasinta
+      mian filinon,&mdash;mi nur trovis cindramason! Al vi diri kion mi sentis
+      antaŭ tiu terura vidaĵo, estas neeble, sekretario: vi ankaŭ havas
+      infanojn... Feliĉe mi aŭdis el la buŝo de kelkaj kamparanoj, ke Pieter
+      Driessens kun la malgranda Monica sin estis savinta
+      <!--  p.048 --> el la brulado, kaj foririnta por peti almozojn.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Tio estas vera, sinjoro kolonelo; la edzino de Pieter Driessens
+      cindriĝis; li sola, portante la malgrandan Monica sur la dorso kaj feran
+      kesteton sub la brako, sukcesis sin savi el la flamoj. Tiam li ricevis
+      belan rekomendleteron por almozpeti kaj forvojaĝis kun sia adoptita
+      infano, por peti helpon en la vilaĝoj. Mi scias per fidindaj informoj, ke
+      oni vidis lin almozpetantan kun la malgranda Monica en Ravels, Merxplas,
+      Beerse, Arendonck kaj Rethy; sed de kiam li forlasis tiun lastan vilaĝon,
+      li estis sola: oni vidis lin sen la malgranda Monica en Meerhout, Olmen,
+      Balen kaj Moll, kie li malsaniĝis kaj mortis. Nur de antaŭhieraŭ mi konas
+      la lokon kaj la tagon de lia morto. La sekretario de Moll sendas al mi
+      lian mortateston kaj aldiras, ke en la poŝoj de la bruldetruita Driessens<a
+      href="#piednoto6" class="pnlokilo">[6]</a> oni nenion trovis, kio povus
+      retrovigi la postsignon de l&rsquo; infano, kiun, li tion scias, mi
+      senhalte serĉadas. Li ankaŭ ne parolas pri la fera kesteto. Ĉu vi kredas,
+      sinjoro kolonelo, ke Pieter Driessens estis kapabla por fari ion malbonan
+      al via infano aŭ ŝin forlasi en la erikejo aŭ la arbaroj?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, neniam!&raquo; respondis la kolonelo, &laquo;li iam
+      <!--  p.049 --> estis mia instruisto kaj restis ĉiam mia plej bona amiko.
+      Kiam mi venis ĉe lin kun mia infano kaj diris al li, ke mi volas iri
+      Holandon por, kiel vi supozas, preni servon ĉe Pichegru, li mem petegis
+      min ke mi lasu mian Monica loĝadi ĉe li, tiom por lia propra plezuro en
+      liaj maljunecaj tagoj, kiom por la bono de l&rsquo; infano, ĉar sen tio mi
+      estus devigita ŝin konfidi al fremdaj manoj. Mi estas certa, sekretario,
+      ke li ie cedis la malgrandan Monica al bonaj homoj, kaj donis la feran
+      kesteton, laŭ mia intenco, al ŝiaj novaj adoptintaj gepatroj.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Tio estas ankaŭ mia konvinko, sinjoro kolonelo; kaj, ĉar miaj
+      informoj kredigas min ke Monica devas esti inter Rethy kaj Meerhout, mi
+      intencis iri morgaŭ al Moll kaj viziti ĉiujn ĉirkaŭantajn vilaĝojn kaj
+      farmbienojn.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, sekretario, mia amiko, faru kiel vi diras; via peno ne restos
+      sen rekompenco. Mi disponas ankoraŭ kelkajn tagojn, kaj volas ekprovi ĉu
+      mi povas vin helpi. Hodiaŭ vespere ni noktloĝos en Lichtaert, kaj morgaŭ,
+      je proksimume tagmezo, ni estos ankaŭ ĉe la sekretario de la komunumo
+      Moll, por konsiliĝi kun vi pri tio, kion ni estas farontaj.&mdash;Ne ŝparu
+      monon, mia amiko; prenu komfortan veturilon kaj ne senutile lacigu vin pro
+      mi. Do ĝis morgaŭ; Dio havigu
+      <!--  p.050 --> al ni feliĉan rezulton!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Post tiuj ĉi vortoj la kolonelo stariĝis, premis la manon de la sekretario
+      kaj reiris al <i>la Krono</i>. Unu horon poste, du rajdantoj eniris la
+      vojon al Lichtaert.
+    </p>
+    <h2>
+      IV.
+    </h2>
+    <p>
+      La morgaŭan tagon, frumatene, kolonelo van Milgem kun sia kunvojaĝanto
+      rajdis sur la ondlinia erikeja vojo kiu kondukas de Lichtaert al Moll.
+    </p>
+    <p>
+      La suno brilege radiis ĉe la blua ĉielo kaj suprenigis el la sabla ebenaĵo
+      moviĝantan nebulvualon, kiu similigis ĝin al brulanta maro kun
+      malprecizkoloraj flamoj. La karakteriza aromo de l&rsquo; erikejo kaj la
+      odoro de la erikbulfajroj<a href="#piednoto7" class="pnlokilo">[7]</a>
+      plenigis la aeron; la cikadoj kantis sian unutonan kanton, kaj mil aliaj
+      <!--  p.051 --> bestetoj petolis inter la floraro de l&rsquo; erikejo. Ĉio
+      tio potence impresis la sentojn de la kolonelo: en tia aero li estis
+      pasiginta siajn plej belajn jarojn; ĉio, eĉ la delikata herbo, revenigis
+      en lian memoron pensojn emociantajn. Li do rajdis kun klinita kapo antaŭ
+      sia kunulo kaj, profunde silentante, li lasis senatente pendi la bridon de
+      sia ĉevalo.
+    </p>
+    <p>
+      Dum pli ol unu horo la juna leŭtenanto respektis la silentadon de sia
+      superulo. Tamen, post tiu tempo li irigis sian ĉevalon flanke de tiu de
+      sia kunvojaĝanto kaj diris kun konsolanta voĉo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kolonelo, forpelu do vian malĝojon. Mi tre bone komprenas vian
+      deziron revidi vian infanon; sed viro kiel vi, kiu centfoje rigardis
+      sentime la malamikon kaj la morton, ĉu tiu lasus sin subpremi de ordinara
+      sufero?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ordinara sufero?&raquo; respondis la kolonelo, &laquo;efektive,
+      Adolf, ĝi estas ordinara sufero; sed pro tio ĝi ne estas malpli profunda.
+      Bone komprenu tion, mia amiko: dum mia tuta vivo mi nur unu fojon amis
+      virinon. Kvankam ŝi estis kamparanino, ŝia memoro sekvas min eĉ sur la
+      batalkampon. Ŝi estas mortinta, la kompatinda Barbara! sed ŝi lasis al mi
+      infanon, la garantiaĵon de nia amo, kiun ŝi donis al mi je la kosto de sia
+      vivo. Esti devigata timi ke la sola produkto
+      <!--  p.052 --> de nia edziĝo eble vagadas almozpetante, suferas pro
+      malsato kaj honto, dum mi havas la rimedojn por ŝin por ĉiam feliĉigi!
+      Scii, ke mia Barbara eble el la ĉielo igas min responda pri sia infano...&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kolonelo, kolonelo!&raquo; interrompis la leŭtenanto, &laquo;vi
+      trofantaziigas vian doloron; tio ne estas la rimedo por ĝin malakrigi.
+      Konsideru do la aferojn kun kvieteco. Militisto havas ja sufiĉe da povo
+      sur sian koron por konsoliĝi pri malfeliĉo, eĉ pli granda ol tiu ĉi.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu vi do pensas, Adolf,&raquo; rediris la kolonelo, &laquo;ke oni
+      tiel facile per fero ĉirkaŭas sian koron kiel sian korpon? Vi eraras. Mi
+      scias ke vi supozas vin sensenta, kaj vi ĉiam pri tio ŝajnas fiera. Vana
+      estas tamen via supozo. De antaŭ dek jaroj vi forlasis vian vilaĝon, ĉu
+      ne? Nu, diru al mi, se via okulo tie, ĉe la horizonto, subite ekvidus la
+      dometon, en kiu loĝas via maljuna patrino, ĉu vi verŝus larmojn aŭ ne?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La juna leŭtenanto silentis dum kelkaj minutoj kaj respondis kun
+      mallevitaj okuloj, kvazaŭ li estus hontanta:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, mi surgenuiĝus kaj verŝus larmojn, kolonelo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ha, tiam vi ankaŭ facile komprenos, ke mi tute allasas min al la
+      espero revidi mian infanon kaj senĝene verŝus larmojn, se Dio permesus al
+      mi ŝin
+      <!--  p.053 --> trovi. Sciu, Adolf: mi havas nek patrinon, nek patron, nek
+      fraton, nek parencojn; en la mondo ekzistas nur unu estaĵo, al mi ligita
+      per ligiloj de l&rsquo; sango kaj de l&rsquo; rememoro; tiu estaĵo estas
+      la infano de mia malfeliĉa Barbara. Ŝi mortante donis ŝin al mi en miajn
+      brakojn, kaj diris ankoraŭ dum ŝi ploregis: ho, ĉiam amu ŝin, amiko!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La voĉo de l&rsquo; kolonelo estis dum tiuj vortoj fariĝinta tiel sensona,
+      ke la leŭtenanto, pro respekto al lia emocio, restis malantaŭe kaj
+      silentante malproksimiĝis de sia superulo. Tiu ĉi baldaŭ mem malakcelis
+      sian ĉevalon kaj atendis sian kunulon. Tiam li antaŭenmontris per la
+      fingro kaj diris profunde kortuŝite:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Adolf, se vi metus vian manon sur mian koron, vi sentus kiel
+      rapidege la sango fluas tra miaj vejnoj. Mia bona amiko, ne miru ke larmoj
+      brilas en miaj okuloj. Ĉu vi vidas tie, super la juniperoj, altan fagon
+      levantan sian imponantan supron apud la rivereto? Tiu arbo aŭdis mian
+      unuan amvorton! En ĝia ombro tremetanta knabino ricevis mian timeman
+      amkonfeson! Ĉio konas min ĉi tie: herbo, eriko, akvo, arboj, ĉio salutas
+      min per lingvo kortuŝanta. Venu, malsupreniĝu ni ĉi tie. Mi volas vidi, ĉu
+      la ŝelo de la fago konservis la signon de nia amo!...&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.054 -->
+    <p>
+      Dum kelkaj momentoj ili gvidis siajn ĉevalojn per la brido, ĝis kiam ili
+      ne povis iri pli antaŭen kun la bestoj; tiam ili ligis ilin ĉiu al iu
+      arbo, kaj transsaltis la rivereton. Alveninte antaŭ la fago, la kolonelo
+      kunigis siajn manojn, klinis la kapon kaj rigardadis de sub siaj okulharoj
+      la entranĉitan signon, kiu brilis al li renkonten, kiel saluto de lia
+      Barbara.
+    </p>
+    <p>
+      Subite, kvazaŭ mistera frapo estus lin trafinta, li stariĝis kaj streĉis
+      la orelon al mallaŭta kaj malproksima bruo. La leŭtenanto ektimis pri la
+      movo de sia superulo kaj nevole metis la manon sur la flankon kie kutime
+      pendis lia glavo; sed deviganta signo ordonis lin resti senbrua.
+    </p>
+    <p>
+      De malantaŭ la alnoaleeto, kiu plilongiĝis laŭlonge de la rivereto,
+      laŭtiĝis nun kelkaj dolĉaj, arĝentecaj sonoj, kaj baldaŭ oni aŭdis
+      distingeble kvazaŭ infanvoĉon, kantantan:
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">&laquo;Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br />
+        <span class="i4">Fero varmiĝas,</span><br /> <span class="i4">Brako
+        leviĝas,</span><br /> <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span
+        class="i4">Rikke-tikke-tu.&raquo;</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      Same senmova restis la kolonelo, post kiam la
+      <!--  p.055 --> malproksima voĉo jam perdiĝis. Li verŝajne atendis duan
+      strofon de la kanto. Ne aŭdante ĝin, li mem diris kun stranga mallaŭta
+      tono:
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">&laquo;Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br />
+        <span class="i4">Fer&rsquo; malmoliĝas,</span><br /> <span class="i4">Kor&rsquo;
+        kuraĝiĝas.</span><br /> <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span
+        class="i4">Rikke-tikke-tu.&raquo;</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      Nenia sono lin respondis: la alnoaleeto restis muta. Li rapide iris al la
+      leŭtenanto, kaj, lin fortirante, li diris kun mallaŭta voĉo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Venu,&mdash;venu, mia amiko; ĉiuj miaj nervoj tremegas. Mi estas
+      morte kortuŝata. Estas mia Barbara, kiun vi aŭdis, ŝia voĉo, ŝia kanto!...
+      Kion vi al mi rezervas, ho Dio!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Subite la kolonelo haltigis sian akompananton, kaj montris al li, ne
+      parolante, junan knabinon, kiu sidis sur la herbaro ĉe la subaĵo de kelkaj
+      juniperarbetoj. Ŝi ne ŝajnis scii ke oni observis ŝin; ĉar ŝiaj grandaj
+      nigraj okuloj fikse kaj senmove rigardis la fagon, kaj ĉe ŝia malfermita
+      buŝo kurbiĝis la fingroj de ŝia dekstra mano, kvazaŭ ŝi volus forpeli
+      ĉiujn bruojn de l&rsquo; erikejo por nur kapti unu solan.
+    </p>
+    <!--  p.056 -->
+    <p>
+      La kolonelo faris movon por al ŝi alproksimiĝi, kaj nur tiam ŝi kun timo
+      rimarkis, ke nekonataj personoj per akraj rigardoj ŝin observis. Tamen,
+      ŝia timo tuj malaperis, kaj nepriskribebla rideto albrilis de ŝia vizaĝo
+      al la du fremduloj.
+    </p>
+    <p>
+      La kolonelo, venkita de malpacienco, iris al la junulino, genufleksis apud
+      ŝi, prenis unu el ŝiaj manoj, kaj demandis tremante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Infano, kiu estas via nomo?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Lena,&raquo; estis la respondo.
+    </p>
+    <p>
+      Dolora krio eliĝis el la brusto de la militisto; li diris malespere:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Lena? Ho, ĉielo, ne estas ŝi!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Dum tiu plendo larmoj ŝprucis el liaj okuloj, kaj li kaŝis sian vizaĝon
+      per siaj manoj. La juna leŭtenanto volis helpi sian superulon por
+      restarigi lin, sed tiu ĉi dolĉe forpuŝis lin kaj komprenigis ke li sen
+      interrompo volis sin allasi al sia emocio.
+    </p>
+    <p>
+      Laŭvice Lena rigardis la du fremdulojn kun demandanta vizaĝo, ĝis kiam ŝi
+      aŭdis ke la surgenuiĝinta viro maldolĉe ploras. Tiam ŝi mem prenis lian
+      manon kaj diris tiel delikate kaj kompate:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kiu estas la kaŭzo de via doloro, sinjoro? Ĉu la kanteto de
+      Rikke-tikke-tak vin suferigas? Mi ne plu kantos ĝin.&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.057 -->
+    <p>
+      La kolonelo, emociita de la tono de ŝia voĉo, perforte forviŝis la larmojn
+      el siaj okuloj, kaj ankoraŭ pliproksimiĝante al ŝi, li demandis time kaj
+      rapide parolante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Diru, knabino, kiu instruis al vi tiun kanton?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi ne scias,&raquo; estis la dolĉa respondo. &laquo;Mi jam konas
+      ĝin de longe; sed mi ne scias de kiam.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu vi ne rememoras, mia infano, ke, kiam vi estis tre juna, vi ĉiam
+      aŭdis bruon kvazaŭ de marteloj, kiuj laŭvice falas sur amboson?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Lena ne respondis pri tiu demando; sed ŝiaj okuloj larĝe malfermiĝis, kaj
+      per siaj ungoj ŝi frotis sian frunton, kvazaŭ ŝi volus el ĝi eligi
+      rememoron.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Aŭskultu!&raquo; diris la kolonelo ankoraŭ pli rapide. &laquo;Aŭskultu,
+      ĉu vi ne ofte tion aŭdis?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Li tiam frapis en sian manon per la tenilo de sia vipo, imitis la frapadon
+      de la marteloj sur la amboson, kaj kantis:
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">&laquo;Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br />
+        <span class="i4">Fer&rsquo; malmoliĝas,</span><br /> <span class="i4">Kor&rsquo;
+        kuraĝiĝas.</span><br /> <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span
+        class="i4">Rikke-tikke-tu.&raquo;</span>
+      </div>
+    </div>
+    <!--  p.058 -->
+    <p>
+      Terure tremis la knabino ĝis la fino de la kanto; tiam ŝi ekkriis kun
+      ravanta ĝojo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, jes, Rikke-tikke-tak!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Kaj ŝi ankaŭ kunfrapis la manojn laŭ la ritmo de la kanto.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu vi ne rememoras, knabino, ke viro rajdigis vin sur sia genuo laŭ
+      la ritmo de Rikke-tikke-tak?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Lena metis la fingron al la buŝo kaj fermis la okulojn. Post momento da
+      silento ŝi diris mallaŭte, kvazaŭ ŝi dubus:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Tiu viro.... tiu viro.... estis mia patro?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Je tiu vorto la kolonelo tremegis en ĉiuj membroj; li jam malfermis siajn
+      brakojn por ĉirkaŭpremi Lena; sed li haltis kaj demandis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, infano, ĉu via nomo vere estas Lena? Pripensu bone... Ĉu vi ne
+      scias kiun nomon donis al vi la viro, kiam vi rajdis sur lia genuo?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Lena terenrigardis kaj pripensis unu momenton; tiam ŝi diris malrapide:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Li diris: kara... kara.... kara Monica!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mia infano! mia infano!&raquo; kriis la kolonelo, tiel ke liaj
+      vortoj resonis trans la ebenaĵo,&mdash;kaj li ĉirkaŭpremis Monica en siaj
+      brakoj.
+    </p>
+    <p>
+      La junulino malrapide levis al li siajn gagatnigrajn okulojn, dolĉe
+      ridetis, kaj baldaŭ, supermezure kortuŝita,
+      <!--  p.059 --> ŝi apogis sin senforte kontraŭ la batanta koro de sia
+      patro.
+    </p>
+    <p>
+      Unu horon poste, la kolonelo, kun sia filino ĉe sia brako, venis el la
+      alnarbetaro sur la vojon al Moll; la leŭtenanto sidis sur unu el la
+      ĉevaloj kaj kondukis la alian per la brido. Sur la pala vizaĝo de Monica
+      brilis nun delikata ruĝo kiel oni ĝin vidas sur la petaloj de blankaj
+      rozoj; ŝi ne povis deturni sian rigardon de la vizaĝo de sia patro kaj
+      feliĉege alridis lin. Li karesis la knabinon ĉe ŝiaj kapo kaj ŝultro, kaj
+      ofte haltigis ŝin por kisi ŝian frunton.
+    </p>
+    <p>
+      Tiel ili antaŭeniris tra la erikejo, ofte haltante, ĝis ili ekvidis
+      dekstraflanke la izolitan farmejon, kaj ne povis iri pli antaŭen ne
+      malproksimiĝante de ĝi.
+    </p>
+    <p>
+      Certe, la kolonelo intencis ne meti unu piedon en la domon, kie lia
+      malfeliĉa filino estis suferinta tiel longan martirecon; precipe li volis
+      eviti la vidon de la malbona virino, kiu estis ŝanĝinta la nomon de la
+      infano al ŝi konfidita por posedi la feran kesteton kaj la trezoron
+      enŝlositan en ĝi. Tial li kun ia malpacienco tiris Monica per la mano kaj
+      provis, per dolĉaj vortoj kaj amaj karesoj, altiri ŝian atenton kaj
+      deturni ĝin de la farmejo. Sendube Monica estis al li ĉion rakontinta kaj
+      parolinta, kun nekaŝita amo, pri
+      <!--  p.060 --> la juna kamparano, kiu tiel fidele kaj sinofereme ŝin
+      protektis kaj amis. La kolonelo ja konjektis ke ŝi ne sen ĉagreno
+      adiaŭdiros lin, kiu estis por ŝi frato kaj konsolanto dum ŝia maldolĉa
+      suferado; sed, kiel ajn dankeme Monica estis parolinta pri Jan, ŝia patro
+      sentis ja profundan antipation por la filo de la kruela turmentintino, kaj
+      prefere estus rompinta por ĉiam ĉiujn rilatojn kun la malbona familio.
+    </p>
+    <p>
+      Spite la zorgemo de sia patro, Monica subite fortiris sin el liaj brakoj,
+      turnis la vizaĝon al la farmejo kaj restis tiele staranta senmove.
+    </p>
+    <p>
+      La kolonelo respektis unu momenton ŝian profundan emocion; baldaŭ tamen li
+      vidis multegajn larmojn elfluantajn el ŝiaj okuloj, kaj li diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kara Monica, ĉu vi povas ĉagreniĝi pro via foriro de loko, kie oni
+      tiel multe suferigis vin?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu li ne mortos?&raquo; ŝi sopiris.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ne pensu pri tio, mia infano. Eble je la komenco via foriĝo
+      ĉagrenos lin; sed li baldaŭ konsoliĝos kaj forgesos vin.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Neordinara fajro brilis en la okulo de la junulino.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Min forgesi?&raquo; ŝi kriis. &laquo;Li forgesi sian fratinon? Ho,
+      se mi povus ankoraŭ unufoje lin revidi!&mdash;Vidu, vidu, jen li estas!
+      Jan! Jan!&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.061 -->
+    <p>
+      Kaj kvazaŭ sago el la arko ŝi flugis tra la erikejo ĝis la juna kamparano,
+      kiun ŝi estis ekvidinta, malproksime preterpasintan inter la alnoj. Kun
+      malfermitaj brakoj ŝi saltis al li renkonten, dirante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, mi foriras; malproksimen, malproksimen de tie ĉi.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La junulo rigardis ŝin kun miro kaj ŝajnis ne kompreni ŝin. Ŝi tamen
+      montris per la fingro al la erikejo kaj diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Vidu, jen venas mia patro. Tio estis la voĉo, kiu ĉiam en mi
+      parolis.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu tiu riĉa sinjoro via patro?&raquo; murmuris Jan kun kreskanta
+      emocio.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, kaj mi ne plu nomiĝas Lena; mia nomo estas multe pli bela:
+      Monica!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La juna kamparano, kiu nur tiam klare komprenis sian malfeliĉon, ektremis
+      kiel kano kaj senparole irigis siajn vagantajn okulojn de la kolonelo al
+      la knabino. Baldaŭ li alkroĉiĝante ekkaptis alnotrunkon, kaj apogis
+      kontraŭ ĝi siajn kapon kaj ŝultron, dum malĝojaj larmoj elfluis el liaj
+      okuloj.
+    </p>
+    <p>
+      Monica komprenis la doloron kiu traboris lian koron; ŝi ĵetis siajn
+      brakojn ĉirkaŭ lian kolon, kun dolĉa perforto fortiris lian kapon de l&rsquo;
+      arbotrunko kaj premis, la unuan fojon de sia vivo, ardan kison sur
+      <!--  p.062 --> lian frunton.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, Jan!&raquo; ŝi kriis, &laquo;ho, ne estu malĝoja, mi ankoraŭ
+      ja revenos. Al mi ankaŭ tre doloras ke mi devas vin forlasi.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Tiuj amelmontroj ŝajnis refortigi la junulon; kun pli silenta doloro li
+      nun rigardadis la plorantan knabinon, kies brako ankoraŭ ĉirkaŭis lian
+      kolon... Sed nun la kolonelo interrompis subite per sia alveno la
+      elfluiĝon de ilia reciproka emocio. La patro nur vidis en tiu sceno la
+      ateston de amikeco inter du infanoj. Alproksimiĝante la junan kamparanon,
+      li prenis lian manon kaj diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan Daelmans, mi dankas vin pro via bona amikeco al mia infano. Se
+      iam vi bezonos ian protektanton, vi ĉiam en mi tian renkontos. Ni iras al
+      Moll, kaj de tie al Francujo. Ne ĉagreniĝu, mia filo, pri la feliĉo de
+      Monica: tio ne estus bona viaflanke. Venu post la tagmezo en Moll, en <i>la
+      Aglo&rsquo;n</i>, tie vi povos ankoraŭ resti kelkajn horojn kun Monica. Mi
+      ja volas donaci al vi malgrandan rekompencon...&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Je tiuj vortoj li metis kelkajn Napoleonojn en la manon de la kamparano.
+      Anstataŭ ŝajni danka, Jan rigardis kolere en la okulojn de la kolonelo,
+      kaj ne ŝajnis kompreni kio okazis...
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Venu nun antaŭen, Monica,&raquo; diris la kolonelo al
+      <!--  p.063 --> sia filino, &laquo;ni devas rapidi. Moderigu vian
+      ĉagrenon; baldaŭ en Moll vi ja povos ankoraŭ sufiĉe longe kunesti.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Kun brilantaj okuloj Monica prenis la manon de sia amiko kaj diris, dum ŝi
+      malrapide malproksimiĝis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Do ĝis baldaŭ, Jan, ĝis baldaŭ!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La juna kamparano terenrigardis kaj restis kelktempe senmova. Kiam li
+      relevis la kapon, la kolonelo kun Monica estis jam malaperintaj. Nur tiam
+      li sentis ion pezan en sia mano; li rigardis la ormonerojn per malŝatanta
+      ridaĉo, kaj forĵetis ilin malproksimen sur la erikejon.
+    </p>
+    <p>
+      Li fleksiĝis ĉe la subo de l&rsquo; arbo kaj kaŝis sian vizaĝon per ambaŭ
+      manoj.
+    </p>
+    <hr class="mallonge" />
+    <p>
+      Kelkajn tagojn poste bela poŝtkaleŝo forlasis la vilaĝon Moll. Tri
+      personoj estis en la veturilo: imponanta militisto, bela fraŭlino, kaj
+      juna oficiro, ilia kunvojaĝanto.
+    </p>
+    <!--  p.064 -->
+    <h2>
+      V.
+    </h2>
+    <p>
+      Ankoraŭ unu horon, kaj la suno superŝutos la erikejon per siaj radioj; jam
+      supreniĝas la orientlumo; la mallumo foriĝas al la okcidenta ĉielflanko;
+      kelkaj malprecizaj bruoj antaŭsciigas la naturvekiĝon.
+    </p>
+    <p>
+      En la ĉambro de l&rsquo; izolita farmejo la horloĝo daŭrigas sian
+      senripozan tiktakon: la malĝojiga noktsilento ankoraŭ regas en ĝi
+      seninterrompe; la fajrejo estas malvarma.
+    </p>
+    <p>
+      En la duonombra angulo de la ĉambro staras ŝpinrado, kun delikate purigita
+      lino sur la bobenstango, kaj nerompita fadeno, kvazaŭ la ŝpinistino ĝin
+      ĵus estis forlasinta.
+    </p>
+    <p>
+      Je du aŭ tri paŝoj de l&rsquo; ŝpinilo homkorpo en la mallumeco
+      desegniĝas: estas junulo, kiu, sidante, kun stranga esprimo rigardas la
+      ilon. Kun la brakoj kunmetitaj sur la brusto kaj la kapo klinita, li
+      atente direktas sian okulon de la ŝpinilo al la apudstaranta seĝo. Lia
+      vizaĝo portas la signojn de profunda doloro; estingita fajro radias el
+      liaj rigardoj, kvazaŭ la malespero loĝas en lia koro; kaj tamen, vaganta
+      rideto aperas kelkfoje sur liaj lipoj. Se oni povus lin vidi, tiel
+      sidantan, oni pensus ke ĉe la rado sidas nevidebla
+      <!--  p.065 --> ŝpinistino, kun kiu tiu juna viro, per la lingvo de l&rsquo;
+      okuloj, kortuŝe interparolas. Sonoj, tiel mallaŭtaj ke ili ne rompas la
+      noktsilenton, ŝvebas murmurante tra la ĉambro. La junulo metas la fingron
+      al sia buŝo kaj ŝajnas aŭskulti, kvankam estas li mem kiu nekonscie
+      kantas:
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fero varmiĝas,</span><br /> <span class="i4">Brako leviĝas.</span><br />
+        <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      Li stariĝas, prenas paŝtistbastonon en la manon kaj malrapide eliras el la
+      ĉambro. Jen li revante promenadas laŭlonge de l&rsquo; alnoaleeto; li
+      haltas, deŝiras floron, ĝin feliĉege alridetas, ĝin senkronigas kaj
+      senatente lasas fali ĝiajn petalojn tra siaj fingroj. Li alvenas ĉe la
+      rando de la vojo kaj superrigardas la erikejon ĝis malgrandaj montetoj;
+      lia okulo enlarmiĝas; li sidiĝas kaj maldolĉe ploras.
+    </p>
+    <p>
+      Li ree stariĝas, vagadas pli antaŭen ĝis la trunko de imponanta fago, en
+      kies proksimeco kelkaj nigreverdaj juniperarbetoj altigas sian tremetantan
+      supron. Tie li haltas kelkajn minutojn, memforgesante,
+      <!--  p.066 --> kaj aŭskultas, kvazaŭ mistera voĉo lin alparolas el la
+      arbo; el lia koro mallaŭta kantado fluas sur liajn lipojn; inter la
+      foliaro de la juniperoj aŭdetiĝas la sonoj de la kanto:
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fero varmiĝas,</span><br /> <span class="i4">Brako leviĝas.</span><br />
+        <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      Tiu revo ankaŭ finiĝas. La meditanta junulo forlasas la fagon kaj enpaŝas
+      la erikejon. Li supreniras altan sablomonteton: ĉe la supraĵo, li
+      antaŭenpuŝas sian paŝtistbastonon, ĝin ripozigas kontraŭ sian ŝultron, ĝin
+      ĉirkaŭpremas per la dekstra brako, kaj, kliniĝante sur tiun apogilon, li
+      staras senmove kvazaŭ ŝtona statuo. Lia okulo sin direktas al bluiĝanta
+      punkto, kiu, en la plej ekstrema malproksimo, vidiĝas ĉe la horizonto, kaj
+      el kiu zigzaganta vojo laŭ multaj kurbiĝoj trairas la erikejon kaj
+      perdiĝas apud la sablomonteto.
+    </p>
+    <p>
+      Kion do atendas tiu malgaja junulo; kion li esperas ke la erikeja vojo al
+      li alportos? Al kiu la
+      <!--  p.067 --> vento kondukas la sopirojn, kiuj tiel mallaŭte kaj tiel
+      dolore eliĝas el lia brusto?
+    </p>
+    <p>
+      Aŭskultu, li mem tion diras; ĉar nun lia ĝemo fariĝas vorto,&mdash;nomo,
+      ame kaj sufere elparolita:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Lena!... Monica!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Malantaŭ li, kamparanino supreniras la sablomonton; lin alproksimiĝante,
+      ŝi krias malafable:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, vi devas reveni hejmen!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La junulo malkliniĝas, sin turnas kaj tre malmilde rigardas ŝin, kiu
+      interrompas lian revadon. Tamen lia vizaĝo iĝas subite kvieta kaj
+      indiferenta; li malsupreniras la monton, dirante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Fratino, mi venas.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Dum li sekvas ŝin kun klinita kapo, ŝi diras:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Estas bela maniero, laŭ kiu vi vivas! kun ĉiuj tiuj kapricoj! Ĉu vi
+      do pensas ke oni perlaboras sian panon revante? Vi estas nun dum tri
+      monatoj egale stulta kiel tiu mallaborema Lena, kiu, laŭ tio kion oni
+      diras, foriris kun sia patro! Vi bone lernis de ŝi ŝiajn malspritaĵojn! Vi
+      staras de l&rsquo; mateno ĝis la vespero, dum ĉia ajn vetero, sur la
+      sablomonto, rigardadante la kornikojn. Mi hontus! Vi lasas nian malsanan
+      patrinon koleranta en sia lito, kaj vi iras vian malsaĝan vojon! Tiel la
+      farmejo ja malprosperos,
+      <!--  p.068 --> ni fine estos sur la pajlo kaj vi en Gheel!<a
+      href="#piednoto8" class="pnlokilo">[8]</a>&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La junulo nenion respondas pri tiuj riproĉoj kaj ŝajnas eĉ ne aŭdi ilin.
+      Li lasas sian fratinon daŭrigi, neniel atentante ŝiajn vortojn, kaj sekvas
+      ŝin, kvazaŭ indiferenta, ĝis interne de la farmejo.
+    </p>
+    <h2>
+      VI.
+    </h2>
+    <p>
+      Iun posttagmezon Jan denove staris revante antaŭ la fago, rigardante iajn
+      memorsignojn, kiuj de antaŭ nelonge estis entranĉitaj en la glata
+      arboŝelo. La kompatinda junulo ŝajnis malsana kaj konsumiĝanta, ĉar la
+      ruĝo de l&rsquo; juneco estis anstataŭita sur lia vizaĝo de pala kaj
+      travidebla koloro; liaj okuloj brilis kvazaŭ tiuj de frenezulo, kaj lia
+      kapo kliniĝis senkuraĝe sur lian maldekstran ŝultron.
+    </p>
+    <p>
+      Post kiam li pli ol duonhoron estis starinta tie senmove, li aŭdis
+      malantaŭ la alnovojeto la falintajn foliojn krakantajn sub la paŝado de
+      homo; sin turnante, li vidis la maljunan pastron de Desschel lin
+      <!--  p.069 --> alproksimiĝantan. Videble li penis por doni al siaj
+      trajtoj kutiman kaj gajan esprimon; respekte salutante la ekleziulon, li
+      provis rideti; sed, ve! lia rideto nur malkaŝis suferon kaj akran doloron.
+    </p>
+    <p>
+      La pastro signofaris al li ke li sidiĝu sur la herbon, prenis lian manon,
+      kaj kun profunda kompato lin rigardante, li diris grave:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, Jan, ĉu tiel vi plenumas vian solenan promeson? Ankoraŭ ĉiam
+      sub la fago? Ĉu vi do volas ke via patrino realigu sian minacon kaj
+      forhakigu la arbon por resanigi vin?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Je tiu diro kuntiriĝa ekmovo skuis la membrojn de l&rsquo; junulo; flame
+      rigardante la pastron, li kriis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kion? La arbon,&mdash;forhaki la fagon? Ho, ne, ne, patro, mi
+      mortigus la laboristojn...&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Tia ekkrio mirigis la bonan pastron, kiu jam ofte per dolĉaj konsiloj
+      estis klopodinta por igi la junulon forgesi la kaŭzon de sia doloro, kaj
+      pensis esti baldaŭ sukcesonta. Li nur diris senkolere kaj per same patra
+      voĉo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, mia filo, estas pekaj vortoj kiujn vi parolas. Via patrino nur
+      diris tion senpripense, kaj vi ja scias ke ĉiuj ŝiaj vortoj ne estas
+      evangelio. Sed ke vi, kiu posedas sentemon kaj inteligentecon, lasas vin,
+      pro tiaj negravaĵoj, forporti per malsaĝa revo
+      <!--  p.070 --> ĝis minaco pri mortigo,&mdash;tion mi ne komprenas, kaj
+      tio ĉagrenas min. Ĉu mi meritis, ke vi tiamaniere respondas min!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Pardonu al mi, patro,&raquo; diris la junulo kun sincera bedaŭro en
+      la okuloj. &laquo;Mi scias ke vi nenion deziras, kio ne estus por mi taŭga
+      kaj profitdona; sed en mia koro estas io nekomprenebla kio estas pli
+      potenca ol via vorto kaj mia volo.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, estas skribite: <i>kiu serĉas la danĝeron, per ĝi pereos</i>,
+      kaj same estas por vi, knabo. Se vi ne plezuriĝus en revadoj, kiuj lamigas
+      vian vivon pro manko de movado; se vi laborus sur la kampo kiel estas via
+      devo, vi baldaŭ forgesus la kaŭzon de via doloro; saneco kaj kuraĝo
+      revenus en vin, kaj vi kapablus labori por via malsana patrino. Sed ne, vi
+      pasigas viajn tagojn sub ĉi tiu arbo aŭ sur la Sablomonto, kaj vi estas ne
+      nur granda pekanto, ĉar vi ne konvene plenumas viajn devojn al Dio kaj via
+      patrino, sed ankaŭ frenezulo, malsaĝulo, kiu nutras sin per la espero pri
+      neeblaĵo, kaj donas sian vivon al vana ĥimero.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, patro, post ŝia foriro, mi ankoraŭ longatempe laboris,&mdash;kaj
+      tiam mi nur venis ĉi tien antaŭ kaj post la laborhoroj. Mi ankaŭ tiam
+      esperis, ke mi kapablus ŝin forgesi. Ve, ŝia bildo ĉie min sekvis.
+      <!--  p.071 --> Ĉe la plugilo ŝi murmuris mian nomon en mian orelon; ĉe la
+      draŝplanko, la draŝiloj kantis la ĉarman Rikke-tikke-tak; en la kanto de l&rsquo;
+      birdoj mi aŭdis ŝian voĉon; ĉiuj bruoj, ĉiuj voĉoj de l&rsquo; naturo
+      kriis: Monica! Monica! Por kio utilis al mi la laboro? Ĉu mi sciis kion mi
+      faras? Ho, ne, patro, tio ne helpis min. Eĉ mia dormo estis por mi pli
+      konscia vivo ol la dumtaga: mi ĝuis konsolon, mi vidis ŝin, mi kun ŝi
+      parolis; sed trankviliĝi mi neniam povis. Nun mi ne plu kapablas labori,
+      eĉ se mi volus tion fari: mi estas malforta kaj malsana.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La pastro skuis la kapon kaj silentis unu momenton; tiam li denove prenis
+      la manon de l&rsquo; junulo kaj demandis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, Jan, vi devas diri al mi ĉu vi volas resti tia aŭ ne. Estas
+      certe, kaj vi tion scias, ke Monica ne plu venos ĉi tien,&mdash;kaj se ŝi
+      venus, estus ankoraŭ pli bedaŭrinde: ŝi estas riĉa fraŭlino kaj vi
+      kamparano. Via malsano estas do frenezaĵo.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, se mi povus ŝin forgesi, patro!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu vi efektive tion deziras?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi ĝin deziras el la fundo de mia koro, patro; ĉar de longe miaj
+      revoj estas plu nenio ol amareco kaj maldolĉeco. Malespero kaj hezito
+      plenigas mian koron.&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.072 -->
+    <p>
+      &laquo;Nu, montru ke vi vere havas kuraĝon kaj volas resaniĝi. Kontentigu
+      la deziron de via patrino, sekvu mian konsilon: iru al Meĥleno!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi mortus, patro.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kial?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ha, kial?&mdash;Patro, antaŭ kelkaj monatoj mi iris al Bruselo, kaj
+      devis tie resti dum ok tagoj. Kiel malĝojajn larmojn mi verŝis dum tiu
+      mallonga tempo! Kian nedireblan suferon mi elportis!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi ne komprenas vin.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi ĝin diros. Kiam estis al mi permesite reveni, mi marŝis nokte
+      kaj tage sen ripozo. Kiam la unuan fojon la odoro de la erikfajroj estis
+      al mi alportita de la vento, mi pro emocio ekploris kvazaŭ infano; pli
+      malproksime, meze de l&rsquo; unua abiaro, mi surgenuiĝis kaj laŭtvoĉe
+      dankis Dion, ĉar mi povis revidi miajn amatajn pintfoliarbojn. Mi manĝis
+      de la unua eriko, kiun mi vidis, por havi la karan kreskaĵon pli apude ĉe
+      la koro;&mdash;kaj, venante ĉi tien, mi ne rekte iris hejmen: mi unue
+      venis por kisi mian amikon, la fagon, kaj estis kun larmiĝintaj okuloj ke
+      mi parolis al la juniperoj, kvazaŭ ili estus homoj... Kaj vi proponas al
+      mi, ke mi restu dum ses jaroj for de mia erikejo? Neeble!&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.073 -->
+    <p>
+      &laquo;Mia filo, mi scias pro kiu kaŭzo vi pli ol iu ajn amas la erikejon;
+      sed estas precize tiu kaŭzo, kiun ni devas neniigi. Studado, pli efike ol
+      korpa laboro, forpelos el via spirito la bildon kiu persekutas vin, kaj la
+      konvinko ke vi estas destinata por plene vin dediĉi al la servado de Dio,
+      certe venkos viajn surterajn revojn; ne dubu pri tio.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La pastro donis al sia voĉo solenan kaj duonkoleran tonon, kiu faris
+      profundan impreson sur la junulon, kaj daŭrigis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Aliajn argumentojn mi uzos, por konduki vin al pli bonaj pensoj.
+      Jan, vi memmortigas vin, tial ke vi elĉerpas vian vivon per senĉesa
+      malgajeco. Ĉu vi pensas ke Dio al vi pardonos tiun kriman malsaĝecon, se
+      vi ĝis la agonio en ĝi persistas? En via vana revado vi nur pensas pri unu
+      afero.&mdash;Ĉu iam en vian spiriton penetras penso, kiu supreniras al la
+      Ĉielo? Ĉu estas preĝoj, kiujn vi elparolas buŝe, dum viaj pensoj
+      ofendmokas Dion, ĉar vi adoras hombildon, eĉ en la templo de l&rsquo;
+      Sinjoro? Kaj ĉu vi pripensas, ke la tombo por vi malfermiĝas,&mdash;ke vi
+      liveras vian animon al la malsanktulo,&mdash;ke la eterna fajro estos la
+      rekompenco de via freneza memforgeso?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La vortoj de la pastro, parolitaj kun severa tono,
+      <!--  p.074 --> tre emociis la koron de l&rsquo; junulo. Li sentis ja ke
+      la pastro estis al li dirinta terurajn veraĵojn, kaj li tremis ankoraŭ eĉ
+      post la minacantaj vortoj. Dum kelka tempo li mute terenrigardis, kaj
+      tiam, levante la kapon, kiel iu kiu prenis malfacilan decidon, li diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, patro, estu tiele! Mi iros al Meĥleno.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu morgaŭ?&raquo; ĝoje demandis la pastro.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉu jam morgaŭ?&raquo; ripetis la junulo, &laquo;forlasi morgaŭ mian
+      erikejon? Kaj eble por ĉiam!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ne, Jan, ne parolu tiel malsaĝe,&raquo; diris la pastro. &laquo;Vi
+      povos ja ĉiujare pli ol unu fojon viziti vian patrinon, kaj, dum la
+      lerneja libertempo, sufiĉe longatempe revidi vian erikejon. Cetere, kiam
+      vi estos pastro, vi rajtos esti enoficigita en vilaĝo en Kempenlando<a
+      href="#piednoto9" class="pnlokilo">[9]</a>,&mdash;kaj nur tiam vi povos
+      trankvile kaj pace pasigi vian vivon sub la ĉielo de l&rsquo; erikejo.&mdash;Morgaŭ,
+      ĉu ne?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, morgaŭ! Estas dirite!&raquo; kriis la junulo per tiel akra
+      voĉo, ke liaj vortoj resonis tra la alnoaleeto. &laquo;Morgaŭ! Morgaŭ!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Kaj li metis ambaŭ manojn antaŭ siajn okulojn, el kiuj elŝprucis maldolĉa
+      larmfluego.
+    </p>
+    <!--  p.075 -->
+    <p>
+      Duonhoron poste, tenante la manon de l&rsquo; pastro, li reiris al la
+      farmejo.
+    </p>
+    <h2>
+      VII.
+    </h2>
+    <p>
+      Kiam Monica forlasis la erikejon por vojaĝi al Francujo, ŝia koro estis
+      plena de kvazaŭĉiela feliĉo. Ŝiaj revoj estis plenumitaj: ŝi estis lin
+      trovinta, lin, al kiu, de la Sablomonto, ŝi estis dum tiom da jaroj
+      rigardinta! Tute fordonita al la amo de sia patro kaj senĉese dorlotita
+      per liaj dolĉaj karesoj, ŝi iom post iom forgesis, ke iu en la soleca
+      farmbieno ĉagreniĝas pro ŝia foriro, kaj baldaŭ la memoro pri ŝia antaŭa
+      sorto kaj pri tiu, kiu estis por ŝi protektanto kaj amiko dum la
+      malfeliĉo, ŝajnis tute malaperinta el ŝia spirito.
+    </p>
+    <p>
+      Tuj kiam ŝi estis alveninta en Parizo kun sia patro, la plej lertaj
+      profesoroj estis pri ŝi zorgontaj; kaj ĉar ŝi havis delikatan intelekton
+      kaj sin sentis kuraĝigita per la senĉesaj laŭdoj de sia patro, ŝi konis en
+      la daŭro de kvar jaroj ĉion kion bone edukita fraŭlino bezonas scii por
+      brili en mondumaj kunvenoj flanke de aliaj, se la naturo estas al ŝi
+      belecon donacinta.
+    </p>
+    <!--  p.076 -->
+    <p>
+      Je la komenco ruĝo vidiĝis sur la vangoj de Monica, kaj ŝi korpe
+      plifortiĝis. Senĉesa kontenteco estis al ŝi redoninta la sanon; oni povis
+      pensi ke la konsuma malsano ŝin estis tute forlasinta. La homo kutimiĝas
+      je ĉio; eble plej rapide je feliĉo. Estis ankaŭ tiel por Monica: dum tuta
+      jaro ŝi trovis plezuron en ĉio; ŝi ĉeestis vesperfestojn kaj balojn, ŝatis
+      la mondumon kaj deziris ĝiajn aplaŭdojn...
+    </p>
+    <p>
+      Tamen, tiu frivola kaj libera ĝuado ne longe daŭris; kelkfoje aperis
+      forflugemaj rememoroj antaŭ la okuloj de Monica kaj dum la dua jaro
+      silentaj revadoj ŝajnis denove nebulkovri ŝian animon. Dum la ekscitigaj
+      sonoj de l&rsquo; muziko, sub la brilego de la lustroj, meze de l&rsquo;
+      festbruado, ŝi restis ĉiam malatenta, kvazaŭ sekretaj rememoraĵoj ŝin
+      estus sekvintaj. Malforta estis ja tiu moviĝo de ŝia revanta koro, kaj ŝi
+      eĉ sincere konfesis al sia patro ke ŝi kelkfoje vidis ankoraŭ antaŭ si la
+      erikejon kun la altfiera fago kaj la moviĝantaj juniperarbetoj. Tiun
+      konfeson ŝi faris ridante kaj mokante pri sia propra revmalsano, kiel ŝi
+      nomis ĝin.
+    </p>
+    <p>
+      Ĉu ŝi ankaŭ, inter la revbildoj de l&rsquo; erikeja kreskaĵaro, vidis
+      homan figuron, junulon, plorantan pri ŝi? Kiu scias? Ĉiuokaze, ŝi neniam
+      estis tion al si mem aŭ al aliaj konfesinta.
+    </p>
+    <!--  p.077 -->
+    <p>
+      Iom post iom Monica eksentis malŝaton por la mondumo kaj ĝiaj plezuroj; ŝi
+      ne plu iris al vesperfestoj kaj aliaj kunvenoj, krom post grava insisto de
+      sia patro, kaj ŝi ekserĉis solecon. De temp&rsquo; al tempo ŝiaj lipoj
+      moviĝis senkonscie, kaj la forgesita kanto de Rikke-tikke-tak ŝvebis
+      neaŭdeble sur ŝia buŝo. Ŝiaj vangoj ree paliĝis; ŝi ree maldikiĝis kaj
+      malfortiĝis, tiel ke ŝia patro, post ĉiuj eblaj klopodoj por ŝin distri,
+      ektimis ke li postvivos sian infanon. Klera kuracisto, kun kiu li
+      konsiliĝis, montris al li la edziniĝon kiel la plej taŭgan rimedon, kaj
+      certigis ke Monica nepre resaniĝus, se oni povus ŝin decidigi elekti
+      edzon. Kolonelo van Milgem je tio povis nur pensi al la juna oficiro,
+      Adolf, sia fidela amiko, kiu estis ĉeestinta la rekonon de lia infano.
+    </p>
+    <p>
+      Intertempe la kolonelo faris ĉiujn eblajn klopodojn apud sia filino por
+      atentigi ŝin pri Adolf; li ja trovis ŝin impresita de liaj amatestoj kaj
+      liaj belaj ecoj; sed reciproka amo ne estis en ŝi: malvarmega restadis ŝia
+      koro por la juna oficiro. Tio tre ĉagrenis la patron, ĉar li vidis sin
+      senigita je la sola rimedo, je kiu li estis esperinta por savi sian
+      infanon. Preskaŭ ĉiutage la kolonelo penadis apud sia filino por ekscii
+      kion deziras ŝia koro kaj el kio devenas ŝia ĉagreno; sed ŝi asertis ke ŝi
+      ne estas malsana, kaj sukcesis
+      <!--  p.078 --> ĉiufoje deturni liajn demandojn per elmontroj de plej
+      varma amo. La nuro kion ja aŭdis kaj komprenis la kolonelo, estis ke ŝi
+      deziras reiri al Brabanto kaj al la erikejo; unuvorte ke ŝi suferas la
+      alhejman sopiron aŭ nostalgion.
+    </p>
+    <p>
+      Pli ol unu fojon li estis promesinta al sia filino, ke li vojaĝos kun ŝi
+      al Kempenlando kaj longatempe tie restados, por ke ŝi serĉu refortiĝon en
+      la erikeja aero; sed liaj koncernaj projektoj estis ĉiufoje neniigitaj de
+      la rapide intersekvaj militokazintaĵoj.
+    </p>
+    <p>
+      Je la fino de l&rsquo; jaro 1813<sup>a</sup>, per senĉesa insisto, li
+      estis akirinta de la ministro de l&rsquo; milito la promeson ke, dum la
+      venonta printempo, trimonata libertempo estos al li donata. Monica ĝojis
+      pri la certeco de la revena vojaĝo al la kara patrujo, kaj ŝi ŝajnis
+      elstariĝi el sia meditemo. Sed alvenis el la Nordo ĉiuspecaj teruraj
+      sciigoj: la Franca armeo estis preskaŭ tute pereinta pro la netolerebla
+      malvarmo; neniu povis antaŭvidi, kiaj novaj okazontaĵoj devenos de la
+      malvenko de Napoleono. Tial nepriskribebla emocio ekkaptis la militistojn,
+      kiuj estis restintaj en Francujo. La kolonelo ne povis malhelpi ke Monica
+      eksciis la disvastiĝantajn novaĵojn, nek antaŭgardi ŝin de la ĉagreno kiu
+      plenigis ŝian koron je la konvinko ke nenio en la mondo nun estis malpli
+      certa ol ŝia
+      <!--  p.079 --> vojaĝo al Kempenlando.
+    </p>
+    <p>
+      Subite la imperiestro revenis el Rusujo sen sia armeo, kaj proklamigis de
+      la Senato avizon, per kiu 350.000 junuloj estis kunvokotaj al la milito.
+      La kolonelo ankaŭ ricevis ordonon, ke li reatingu kun siaj soldatoj la
+      armeon en Germanujo. Li gardigis sian filinon en edukejo en Parizo, miksis
+      siajn larmojn kun ŝiaj, kaj sin forŝiris de sia formortanta infano por
+      sekvi la imperiestron trans la Rejnon.
+    </p>
+    <p>
+      Ses monatojn poste, sur la batalkampo de Dresdeno, kuglo lin trafis en la
+      genuon. Post la resaniĝo de lia vundo, lia kruro restis kurbigita: li dum
+      sia tuta vivo lamos kaj marŝos per bastono. Tiu kripleco estis kaŭzo ke,
+      laŭ lia peto, oni permesis al li reiri al Parizo. Li trovis sian Monica
+      ankoraŭ pli maldikiĝinta, kun travidebla vizaĝo kaj brilaj okuloj,
+      parolanta senatente kaj reveme.
+    </p>
+    <p>
+      Nur du fibrojn li trovis ankoraŭ impresigeblajn en ŝia koro, du pasiojn
+      egale ardajn: ŝian amon al li kaj ŝian sopiron al la bedaŭrata
+      Kempenlando.
+    </p>
+    <p>
+      Tuje kaj kiel eble plej rapide li faris la necesajn pretigojn por reiri
+      kun Monica al Brabanto. Servisto estis sendata al Antverpeno por tie lui
+      kaj aranĝi konvenan domon ĝis la tiamaj cirkonstancoj estus klariĝintaj
+      kaj la kolonelo estus povinta aĉeti aŭ
+      <!--  p.080 --> lui malgrandan kampodomon en la ĉirkaŭaĵo de Moll.
+    </p>
+    <p>
+      Kelkajn tagojn poste ili forveturis en poŝtkaleŝo. Nenio speciala
+      interrompis la ĝojigan vojaĝon al la patrujo; nur en Antverpeno mem, kaj
+      kiam la veturilo alproksimiĝis al la nova domo de la kolonelo, Monica
+      hazarde rigardis en la straton, kaj aŭdigis akran mirkrion, kiu eksaltigis
+      la kolonelon pro timo.
+    </p>
+    <p>
+      Kiam li demandis ŝin pri la kaŭzo de ŝia subita emocio, ŝi respondis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, estas nenio, patro. Mi estas tiel impresiĝema. Mi vidis tie en
+      la strato malriĉan junulon kun nezorgitaj vestaĵoj, kiu preterpasante
+      rigardadis min, kvazaŭ li volas per siaj okuloj trabori mian koron. Kaj
+      vidu, patro, ĉar li tiom similas Jan Daelmans, mi kriis nevole. Sed, ne
+      estis li.&mdash;Estas jam finite, mi estas trankvila.&raquo;
+    </p>
+    <h2>
+      VIII.
+    </h2>
+    <p>
+      Ses semajnoj estis pasintaj de post la alveno de la kolonelo en
+      Antverpeno.
+    </p>
+    <!--  p.081 -->
+    <p>
+      En la subtegmenta ĉambro de malriĉa dometo, ĉe la Ora Monto, maljunega
+      virino je la komenco de l&rsquo; vespero apud lampeto puntfaradis. Mizera
+      aspektis ŝia loĝejo, ĉar ŝi loĝis sub la nudaj tegoloj kaj havis kiel
+      tutan meblaron tableton, du seĝojn kaj liton, kies kovrilo estis farita el
+      ĉiuspecaj kunekudritaj ŝtofpecoj. Tiu ĉi virino ŝajnis indiferente
+      intermovi siajn plektiletojn; tamen, de temp&rsquo; al tempo ŝi streĉis la
+      orelon al la alkovo, kie staris la lito, kaj aŭskultis atente neaŭdeblan
+      bruon.
+    </p>
+    <p>
+      Ŝi do ĵus estis metinta siajn du manojn senmove sur la puntkusenon, kiam
+      la pordo de la subtegmenta ĉambreto malfermiĝis kaj alia virino eniris. La
+      maljunulino metis sian fingron sur la buŝon kaj per mallaŭta pst! ŝi petis
+      la enirantinon silenti. Leviĝante, ŝi iris al ŝi, ŝin kondukis per la mano
+      ĝis la tablo, kaj montrante la seĝon, ŝi diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Trien, estu iom senbrua, mia kara; ĉar li dormas tiel kviete!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Trien eltiris trikaĵon el sia poŝo kaj diris kun same mallaŭta voĉo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ha! tiu estas la homo, kiun vi alprenis en vian domon! Ĉu vi
+      kredus, Avinjo Teerlinck, ke vi faris bonan agon, se estas tiel kiel oni
+      diras?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, Trien, estu certa pri tio: sen mi la junulo
+      <!--  p.082 --> estus mortinta kaj enterigita, la kompatindulo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Post kiam ŝi estis unu momenton rigardinta ĉiujn angulojn de la
+      subtegmentejo, Trien denove diris mallaŭte:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Sed, Avinjo, se mi ne eraras, vi jam havas tiun homon dum kvin aŭ
+      ses semajnoj en via ĉambro. Kie do vi dormas?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, Trien, kie do vi dormas? En tiu angulo sur seĝo, kun mia kapo
+      sur la tablo. Estas ja al mi ne multe plu perdebla: mi havis mian tempon,
+      kara!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, nu, kiel vi povas tion suferi! Ĉu ses semajnojn ne kuŝinta sub
+      la littukoj? Tio estas mortdanĝera!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, Trien, ĉiu donas al sia proksimulo kion li havas; la riĉaj
+      homoj donas sian monon, kaj mi,&mdash;mi ankaŭ donas kion mi havas: mian
+      liton kaj mian ripozon.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, mi konfesas, ke mi ne kapablus tion fari; sed estas tamen bela
+      ago, kaj vi havos pro ĝi meriton ĉe Dio, Avinjo.... Sed mi ne jam konas la
+      finan klarigon de la historio; unu diras tion ĉi, alia diras tion, kaj
+      fine oni nenion scias. Kiamaniere nun precize tio okazis?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, mi foje diros tion al vi; sed venu, sidiĝu pli proksime, por ke
+      li ne vekiĝu.&mdash;Estis antaŭ kvin aŭ ses semajnoj, je sabato, estis jam
+      la dekunua vespere.
+      <!--  p.083 --> Mi estis aĉetinta iom da lieno por mia kato, kaj ĉar ĝi de
+      la tuta posttagmezo ne jam estis veninta hejmen, mi prenis mian ferladan
+      lampeton, kaj mi iris tie ĉe la senfenestra muro, inter la ĉaretoj kaj
+      ŝarĝveturiloj, por serĉi mian sorĉistinon.&mdash;Dum mi tiele
+      ĉirkaŭpenadas kaj krias: puseto! puseto! mi subite aŭdas ekĝemon kiel
+      homan; mi tiel impresiĝas ke mi eksaltas, kaj mi direktas miajn okulojn
+      teren. Sed vidu, mi ne povas klarigi mian teruron: tie kuŝas homo sur la
+      dorso kun sia vizaĝo tutmakulita de sango!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho Dio! de sango!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, Trien, de sango. Vi povas imagi: mi rapide kuris ĉe la
+      najbarojn, ili alkuris kun lumo, kaj tiam mi vidis ke estas junulo, kiu
+      verŝajne estis kuŝiĝinta sur karboĉaro por dormi, kaj estis de ĝi falinta.
+      Li kredeble jam de longe kuŝis tie, ĉar la sango, kiu ŝprucetis el lia
+      kapo estis preskaŭ tute malfluidiĝinta.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kaj ĉu li estis mortinta, Avinjo?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, mortinta! kompatindulino, kia vi estas,&mdash;li ja dormas tie
+      en la lito!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, Avinjo, kion vi povas al tio helpi, kara? La memoro estas for!
+      Nu, kion oni faris tiam?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, kion oni faris? Nu, kiel ĉiam. Multe da
+      <!--  p.084 --> konsiloj kaj malmulte da agoj; sed intertempe la junulo
+      kuŝis tie en sia sango sur la malvarmaj ŝtonoj,&mdash;kaj mia koro ŝiriĝis
+      tion vidante. Mi diris al mi mem: nu, nu, la homoj estas gefratoj; kaj mi
+      ne atendis, ĝis kiam venos la kuracisto por portigi la malfeliĉulon al la
+      malsanulejo. Mi deprenigis lin kaj lin kuŝigis ĉi tie en mian liton.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Sed, Avinjo, kiel vi kapablis lin flegi kaj nutri? aŭ ĉu eble vi
+      havas ie ŝtrumpon sub la tegoloj<a href="#piednoto10" class="pnlokilo">[10]</a>?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, ne, Trien, mi multe laboris kaj faris kelkajn ŝuldojn; sed tio
+      estas nenio; tion kio estas bonkore donacita, nia Sinjoro redonos.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Tio estas ja stranga! Ĉu vi konas liajn gepatrojn, kaj scias de kie
+      li venis?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ne, mi ne jam demandis lin pri tio. Sed kiam li havis kapfebron, li
+      ĉiam sonĝis laŭtvoĉe, kaj mi aŭdis ja ke lia patro kaj lia patrino estas
+      mortintaj.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kaj ĉu vi nenion alian povis kompreni el liaj vortoj?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ne, mi ne scias kion li babilis pri fago, pri l&rsquo; erikejo kaj
+      pri abiaroj. Latine li ankaŭ parolis, kaj kelkfoje li kriis: Monica!
+      Monica! Estas verŝajne la
+      <!--  p.085 --> nomo de lia patrino aŭ de lia fratino. Li konas kanteton,
+      Trien, kiun mi por dekses kaj duono<a href="#piednoto11" class="pnlokilo">[11]</a>
+      dezirus ke vi aŭdus! Estas ĉiam pri Rikke-tikke-tak, tiel ke vi povus laŭ
+      ĝi danci. Plej strange estis, ke li ĉiam parolis kvazaŭ oni volis
+      kontraŭvole igi lin pastro aŭ ekleziulo,&mdash;kaj mi iris por rigardi ĉe
+      lia kapo, ĉu oni ne tonsuris lin; sed nenia razilo tuŝis lian blondan
+      buklaron.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, Dio, estas eble malfeliĉa junulo, kiu ebriiĝis aŭ freneziĝis.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Freneziĝis, Trien? Freneziĝis? Se vi aŭdus lin parolantan, vi
+      surgenuiĝus. Ĉio kion li diras, estas kvazaŭ skribita, kaj la plej bela
+      prediko de nia vikario estas nenio kompare al ĝi. Tie pendas liaj
+      vestaĵoj; vidu, ili estis faritaj el delikata drapo, Trien. Ĉiufoje kiam
+      li malfermas la buŝon por danki min, larmoj elŝprucas el miaj okuloj:
+      estas kvazaŭ anĝelo kiu parolas! Vi povas kredi min, mi multe pli amas lin
+      ol se li estus mia propra infano, kaj se li volas resti apud mi, mi
+      laboros por li ĝis sur mia mortlito.&mdash;Li nomas min patrino, Trien; vi
+      devus aŭdi tiun vorton el lia buŝo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Sed kiel li nun fartas? Ĉu li resaniĝas?&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.086 -->
+    <p>
+      &laquo;Nu jes, dum tuta monato li estis nekonscia kaj suferis kapfebrojn,
+      sed de ok tagoj estas iomete pli bone. Li iom post iom rekonsciiĝas kaj
+      revokas sian memoron. Krom tio li nun tute estas spiritsana. Se li estus
+      pli babilema, mi ankaŭ scius pli multe; sed li neniam diras ion escepte
+      por danki min; kaj pri nenio mi lin demandas. Li estas nomata Jan, tion li
+      diris al mi hieraŭ; la cetero ja venos, Trien, kiam li estos pli bonfarta;
+      nun li estas ankoraŭ tiel maldika kiel fiŝosto kaj tiel pala kiel via
+      kufo: la unuan fojon kiam li leviĝis, li estis tiel malforta, ke mi devis
+      lin subteni en miaj brakoj, se ne, li estus falinta.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho ve, tiu kompatindulo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nun li tamen fartas multe pli bone, kaj kapablas jam bone marŝi;
+      ĉar hieraŭ li diris ke hodiaŭ vespere li eliros por spiri freŝan aeron.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Apenaŭ Avinjo Teerlinck estis dirinta tiujn lastajn vortojn, kiam malantaŭ
+      la litkurtenoj sonis dolĉa, amema voĉo, kiu diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Patrino, bona patrino!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Tiu nomo kaj la akcento al ĝi donita, certe havis neordinaran sorĉpotencon
+      sur la koron de la maljuna virino; ĉar ŝiaj okuloj brilis pro emocio, dum
+      ŝi rapide prenis la lampon kaj glason da laktakvo, kaj iris al la lito.
+    </p>
+    <!--  p.087 -->
+    <p>
+      La malsanulo ŝin rigardis en la okulojn, kun tiom da amo kaj dankemo, ke
+      Avinjo deturnis la kapon por forviŝi larmon de siaj okulharoj. Dume la
+      junulo prenis unu el ŝiaj manoj kaj metis sur ĝin siajn lipojn per longa
+      kiso.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Bona patrino!&raquo; li ripetis ankoraŭ.
+    </p>
+    <p>
+      Trien sin klinis antaŭen kun batanta koro por vidi la vizaĝon de la
+      malsanulo; profunda timo ŝin tremigis, kiam liaj kavaj okuloj ŝin
+      rigardis, kaj ŝi malantaŭenŝovis sian seĝon, kvazaŭ ŝi volus malproksimiĝi
+      de timiga aperaĵo.
+    </p>
+    <p>
+      La malsanulo ĉirkaŭprenis per sia maldika brako la kapon de Avinjo kaj
+      tiris ŝin pli proksime al si; li verŝajne diris al ŝi ion en la orelon,
+      ĉar tuj ŝi iris por preni liajn vestaĵojn kaj refermis la kurtenojn tuj
+      post kiam ŝi estis ilin metinta sur la liton. Tiam, venante apud la
+      tablon, ŝi diris mallaŭte kaj ĝojege al la tremanta Trien:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Li tuj leviĝos!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Tiu diro ŝajnis tute ne trankviligi la najbarinon; ĉar ŝia vizaĝo paliĝis
+      kaj time ŝi rigardis la pordon. Sendube timego ŝin incitis forlasi la
+      ĉambron, antaŭ ol la fantoma junulo aperos; virina scivolemo tamen ŝin
+      tenis kvazaŭ najlita sur ŝia seĝo.
+    </p>
+    <p>
+      Post kelkaj minutoj malfermiĝis la litkurteno.
+      <!--  p.088 --> Tiam Avinjo kuris al la malsanulo,&mdash;helpis lin por
+      ellitiĝi kaj subtenis lin dum lia irado al la tablo.
+    </p>
+    <p>
+      Ĉu tiu vivanta skeleto vere estas la juna kamparano, kiun ni konas? Jes,
+      estas li, la malfeliĉulo. Lia ostaro traboras la senkoloran haŭton; liaj
+      okuloj estas enprofundiĝintaj en mallumaj kavaĵoj; lia dorso kurbiĝis, lia
+      kapo flanken kliniĝis. Tiaj malpuraj kaj maldelikate flikitaj vestaĵoj
+      povas kovri nur almozulon. Kia estis do la sorto de l&rsquo; junulo?
+    </p>
+    <p>
+      Nun li staris antaŭ la bonkora Avinjo kaj tenis unu el ŝiaj manoj; li
+      rigardis ŝin kun tiu milda vizaĝesprimo, kiu nur estas propra al karesanta
+      infano, kaj diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Bona patrino, mi deziras eliri. Ĉu mi per tio ne ĉagrenos vin?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Sed, Jan, mia knabo,&raquo; respondis la maljuna virino, &laquo;vi
+      estas ankoraŭ tiel malforta, mia kara! Vi riskas fali,&mdash;kaj pripensu
+      kiel maltrankvila mi estos.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La zorgemo de Avinjo tiel klare estis videbla sur ŝia sulkiĝinta vizaĝo,
+      ke Jan, pro ŝiaj amplenaj rigardoj, ĝis la fundo de l&rsquo; koro
+      emociiĝis.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, patrino,&raquo; li ekĝemis, &laquo;kial vi tiom amas min? Jes,
+      estu vi mia gardanĝelo! Tion kion neniu
+      <!--  p.089 --> kapablis fari, tion faros eble ankoraŭ la oferema amo de
+      malriĉa virino! Mirinda animo de boneco! Ĉe la rando de l&rsquo; tombo
+      estas ankoraŭ sufiĉe da amo en via koro, por dolĉigi la vivon de mizerulo
+      kiel mi estas, kaj restarigi lin el la plej profunda abismo de l&rsquo;
+      malespero. Ho! mi preĝis al Dio por ke Li benu vin!&mdash;Kaj, prijuĝu
+      mian dankon al vi, bona patrino: ĝi estas la unua seninterrompa preĝo,
+      kiun de sep jaroj mi kapablas alsendi al la Ĉielo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La voĉo de la junulo havis strangan kaj entuziasman tonon, kiu profunde
+      impresis la animon de Trien; ŝia timo estis tute malaperinta, kaj nun ŝi
+      aŭskultis kun malfermita buŝo kaj grandegaj okuloj la vortojn de l&rsquo;
+      junulo, kiuj ravis kaj kortuŝis ŝin kvazaŭ ŝi aŭdus bonsonan kordmuzikon.
+      Avinjo ŝin rigardis demande kaj ŝajnis diri: &laquo;Nu, kion vi diras pri
+      mia filo? Ĉu li estas freneza?&raquo; Sed Trien aŭskultis silente, eĉ
+      ankoraŭ kiam Jan ne plu parolis.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kompatinda junulo,&raquo; ĝemis Avinjo, &laquo;kuraĝu nur. Mi estas
+      malriĉa kaj malforta, estas vere; sed, se vi volas resti apud mi, mi ĉiam
+      amos vin,&mdash;kaj mi forlaboros por vi la fingrojn de miaj manoj.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La junulo metis la manon de la maljunulino al siaj lipoj, sed ne
+      respondis.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan,&raquo; diris Avinjo dolĉe, &laquo;se vi deziras eliri, vi
+      <!--  p.090 --> devus tion ne preterlasi pro mi: mi iros kun vi.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Bona patrino,&raquo; respondis Jan petegante, &laquo;mi deziras
+      eliri; sed mi devas esti sola. Mia kapo brulas; en la soleco mi trovos
+      refreŝiĝon. Morgaŭ, bona patrino, mi diros al vi kiu mi estas kaj kia
+      nekomprenebla ĉagreno venenis mian vivon. Lasu min nun foriri,&mdash;kaj
+      trankvila restu hejme; post unu horo mi revenos.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Avinjo enmanigis al Jan sian lambastoneton, kondukis lin suben, diris
+      ankoraŭ kelkajn dolĉajn vortojn kaj ŝlosis la pordon malantaŭ li.
+    </p>
+    <p>
+      Jen iras la malsana junulo kun ŝanceliĝantaj paŝoj, laŭlonge de la domoj,
+      tra la mallumo; li apogas sin sur la manbastoneto, kiun Avinjo al li
+      donacis, kaj malfacile spiregas, pro laceco. Certe lia irado havas celon,
+      ĉar li ne hezitas pri la elekto de la stratoj. Kelkfoje li haltas kaj
+      ripozas; tiam li daŭrigas sian vojiron kaj senĉese antaŭeniras ĝis la
+      Meirplaco. Tie li iras tute apude de la domoj kaj malrapide sin
+      antaŭenŝovas en la senlumeco, kvazaŭ ŝtelisto aŭ spiono. Baldaŭ li haltas
+      ĉe la fermita fenestro de belega domo; li apogas sin per la kubuto sur la
+      bluŝtona fenestrorando kaj provas trarigardi tra la kovriloj. Interne en
+      la domo estas lumo; ĉar oblikva radio lumigas la vizaĝon de l&rsquo;
+      aŭskultanta junulo,
+      <!--  p.091 --> kiu, longtempe tie starinte, pro laceco tute fleksiĝas,
+      kaj, kvazaŭ sensenta, kun la kapo sur la fenestrorando restas kuŝanta.
+    </p>
+    <h2>
+      IX.
+    </h2>
+    <p>
+      En la luksa salono, sur kies fenestro la laca junulo ripozigis sian kapon,
+      estis du personoj. Kolonelo van Milgem sidis en velura apogseĝo apud la
+      marmora fajrejo; li ŝajnis profunde enpensiĝinta, ĉar li medite rigardis
+      antaŭen sur la planktapiŝon. Apud tablo, sur kiu kuŝis arĝenta kudrilaro,
+      sidis juna fraŭlino trapikante perlojn sur ŝnureton. Palega estis ŝia
+      vizaĝo, kaj portis ĉiujn signojn de longa konsuma malsano; tiu paleco
+      ŝajnis ankoraŭ plisenkoloriĝi pro la korvonigreco de ŝiaj longaj
+      harbukloj, kiuj je ĉiu ekmoveto karesis ŝiajn vangojn. Post longa silento
+      la juna fraŭlino kantis per tre mallaŭta voĉo la rekantaĵon de la kanteto
+      Rikke-tikke-tak. Verŝajne tio ne plezurigis la kolonelon, ĉar li malgaje
+      skuis la kapon kaj diris al la fraŭlino:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Monica, kantu do ne ĉiam tiun ĉi kanton; ĝi estas nutraĵo por via
+      malĝojo,&mdash;kaj vi scias ke tio ĉagrenas min.&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.092 -->
+    <p>
+      &laquo;Dio! ĉu mi denove kantis?&raquo; kriis Monica kvazaŭ mirante.
+      &laquo;Mi tion ne sciis, patro. Pardonu mian malatenton.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu,&raquo; demandis la kolonelo, &laquo;ĉu la saketo estos baldaŭ
+      finita?&mdash;Malfeliĉa Adolf, kiom via donaco ĝojigos lin! Lin, kiu tiel
+      ege amas vin.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kie li nun povas esti?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, tio estus malfacile sciebla. Kiu povus diri, ĉu li ne ie kuŝas
+      en malsanulejo, aŭ ĉu malamika kuglo ne jam estas lin trafinta sur la
+      honorkampo?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ĉielo! mia patro, vi tremigas min!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Vere, ĉu mi tremigas vin? Ĉu vi do iomete interesiĝas pri lia
+      sorto, Monica?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi ja amas lin kiel fraton.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Vi devus alimaniere lin ami, Monica. Li nepre tion meritas: li
+      estas bela junulo, posedanta ĉion kio povas altigi viron en la okuloj de
+      virino. Krom tio, li estis la savinto de via patro ĉe la sanga batalkampo
+      apud Dresdeno. Se la amo ne trovas la vojon al via koro, dankemo devus vin
+      inciti por plenumi mian konsilon, mian peton, kaj doni al li la
+      rekompencon de lia grandanimeco kaj de lia amo.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, patro, rigardu min! Kion mi povus doni al Adolf? En mia koro ne
+      estas loko flanke de mia amo al vi.&mdash;Esti nesentema edzino! Ĉu mi
+      malfeliĉigos
+      <!--  p.093 --> lin per mia indiferenteco? Ĉar edzo postulas por sia
+      feliĉo pli ol malvarman amikecon. Cetere, mi sentas nevenkeblan malŝaton
+      por ligiloj, kiuj forrabus de mi mian liberecon.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kian liberecon, Monica? La liberecon por revadi kaj pensadi? Faru
+      Dio, ke ĝi estu de vi forprenita, la libereco, kiu igas vin malforta kaj
+      malsana. Pripensu, infano, kiam ni loĝos en la kampobieno apud Moll, kiom
+      feliĉige tiam estus, se vi havus amikon por trakuri kun vi la erikejon,
+      por viziti kun ni la fagon kaj la rivereton,&mdash;por esti al ni kunulo
+      en la soleco? Ĉar ĉio tio ĉi, infano, estas malvarma kaj kvazaŭmorta, se
+      amsento ne venas ĝin vivigi; la koro sekiĝas, kiam oni ne povas ĝin
+      elverŝi en alian koron.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Patro, tio povas esti vera; sed Adolf ne estas filo de l&rsquo;
+      erikejo. Ĉu li komprenus kion diras la reviga bruetado de l&rsquo; griloj?
+      Ĉu abiaroj ombrokovris la ludojn de lia infaneco? Ĉu la senlimeco de l&rsquo;
+      erikeja maro kaj ĝia nemezurebla ĉielo ne ŝajnus al li unutonaj,&mdash;al
+      li, infano el la montaro? Ho, jes, konfesu tion, patro; inter mi kaj mia
+      erikejo li estus fremdulo, kiu ne komprenus nian lingvon.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La vortoj de Monica ne plaĉis al ŝia patro; lia vizaĝo alprenis malgajan
+      esprimon, kaj, sin plene
+      <!--  p.094 --> turnante al sia filino, li diris per akcentita voĉo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Monica, mia infano, ĉu la peto de via patro do havas nenian
+      potencon sur vian koron? Dum longaj jaroj mi por Adolf apud vin petegis;
+      mi rimarkigis lian belecon, lian kuraĝon, lian famon, por naski en via
+      koro ameman senton; mi diris, ke en Dresdeno li savis vian patron je kosto
+      de sia sango,&mdash;kaj mi petis, kiel rekompencon por li kaj por mi, ke
+      vi konsentu alligi lin al nia familio per solenaj ligiloj. Vi rifuzis kaj
+      rifuzas ankoraŭ. Kial? Por resti tute liverita al revoj, kiuj mortigas
+      vin!&mdash;Ĉu ĉar vi ne amas lin? Sed li ne petas de vi amon.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Monica mire rigardis sian patron kaj ripetis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Li ne petas de mi amon?&mdash;Kion li do postulas de mi?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La kolonelo daŭrigis kun premanta tono:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Fine tamen, ho Monica, vi devigas min diri al vi ion kio neniam
+      devis eliri el mia buŝo. Aŭskultu do, kaj admiru la viron, kiun vi
+      malŝatas. Monica, de multaj jaroj vi marŝas kun rapidaj paŝoj al la tombo;
+      neniam mi ĵetas sur vin miajn rigardojn, mia karega kaj sola infano, ne
+      vidante la morton ĉe via flanko. Ho, la certeco ke mi perdos vin, dum
+      jaroj jam disŝiras mian koron: tiu minacanta glavo super mia kapo ankaŭ
+      plimallongigas mian vivon, kaj mi
+      <!--  p.095 --> suferas nedireblajn suferojn. Mi legigis Adolf en mia
+      timanta koro; mi diris ke restas nur unu rimedo por liberigi vin de viaj
+      misteraj revoj kaj de certa morto. Mi mem, mi, via patro, petegis lin ke
+      li montru al vi amon kaj petu vian manon; li, kiu iam savis la patron,
+      ankaŭ volis savi la infanon. Li havis aliajn amligilojn: riĉecon, honoron,
+      belecon, ĉion posedis lia fianĉino; kaj tamen, incitita de grandanimeco,
+      de sinoferemo, li rompis tiujn promesojn por fari al mi kaj al vi
+      netakseblan bonfaron. Li, la bela junulo, al kiu ĉio ridetis en la mondo,
+      li konsentis ligi sian vivon al tiu de malsana kaj por li sensenta
+      junulino; li rezignis la esperon iam vivi en la montaro apud sia maljuna
+      patrino kaj sekvus nin en la dezertojn de l&rsquo; erikejo. Kaj ĉio tio ĉi
+      por konservi la vivon al vi, kiu malŝatas lin; por, kvazaŭ protektanta
+      anĝelo, forpeli la morton de via flanko. Ho, Monica, ĉu tia grandanimeco
+      en vi naskos nenion pli ol dankeman senton? Ĉu ĉiuj kordoj estas rompitaj
+      en via koro, tiel ke vi nenion alian havas por respondi ol ne?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Profunde kortuŝita estis Monica, ŝia vizaĝo ja sufiĉe tion montris. Ŝi
+      respondis jene la demandon al ŝi faritan:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Patro, mi estis maldanka al Adolf kaj al vi, mi tion konfesas
+      malĝojanime; sed, kion vi ja postulas
+      <!--  p.096 --> de mi! Komprenu do, bona patro, ke oni petas la neniigon
+      de ĉiuj miaj memoraĵoj. Efektive, se mi konsentus fariĝi la edzino de
+      Adolf, mi donus al li vastan lokon en mia koro. Ne maldanka mi restus: mi
+      kompensus al li lian animnoblecon per milda amikeco, se ne per varma amo.
+      Kaj tiam mi devus rezigni ĉion, kion lasis al mi mia antaŭa vivo.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Esprimo de ĝojo aperis sur la vizaĝo de la kolonelo; li prenis la manon de
+      sia filino kaj diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kara Monica, la ofero de viaj revoj estas necesa por la plilongigo
+      de via vivo. Mi petas vin, estu kuraĝa; diru al mi ke vi akceptas Adolf
+      kiel edzon; igu min feliĉa. Ho, karega infano, vidu, mi petegas vin kun
+      kunigitaj manoj, diru ke vi konsentas, diru jes!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Videble la junulino tremis, dum ŝi mute antaŭenklinis la kapon.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Infano, infano!&raquo; ripetis la kolonelo, &laquo;ne lasu
+      preteriĝi la bonan inspiron. Diru jes, ho, diru jes!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Malrapide Monica relevis la kapon kaj respondis decidite:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Nu, patro, se tio povas feliĉigi vin...&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Subite ŝin trafis neatendita emocio; ŝi altigis la fingron kaj aŭskultis
+      tremante al murmuranta bruo.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kion vi aŭdas?&raquo; kriis la kolonelo mirigite.
+    </p>
+    <!--  p.097 -->
+    <p>
+      &laquo;Aŭskultu! aŭskultu!&raquo; respondis Monica kun feliĉega rideto.
+    </p>
+    <p>
+      Nun de malantaŭ la fenestro penetris kelkaj sonoj en la salonon, kaj la
+      kolonelo aŭdis distingeble la kanton:
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fero varmiĝas,</span><br /> <span class="i4">Brako leviĝas.</span><br />
+        <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      La kolonelo konis la nekompreneblan potencon de tiu kanto sur la animon de
+      sia filino; krom tio li tiun ĉi fojon konsideris ĝin kiel insulton,
+      faritan al li pri lia humila deveno; kolero forportis lin, kaj, tiregante
+      la sonorilŝnuron, li malbonhumore piedfrapis sur la planktapiŝon.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi volas scii,&raquo; li kriis, &laquo;kiu tie ĉi kuraĝas min
+      insulti!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Servisto aperis por ricevi la ordonon de sia mastro; tiu ĉi kolere diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Senhontulo staras ekstere kantante sub la fenestro. Iru kun viaj
+      kunuloj; kaptu lin; mi volas lin vidi. Se li kontraŭstaras, uzu perforton.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ho, patro,&raquo; kriis Monica leviĝante, &laquo;kion vi
+      <!--  p.098 --> diras, perforton? Ĉu vi scias kontraŭ kiu?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ni vidos,&raquo; respondis la kolonelo kolere.
+    </p>
+    <p>
+      La juna fraŭlino reiris al la tablo kaj sidiĝis kun videbla timo.
+    </p>
+    <p>
+      Oni aŭdis malfermi kaj refermi la dompordegon. Tiam la servisto venis en
+      la ĉambregon kaj diris al sia mastro:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kolonelo, estas malriĉa almozulo, tiel malforta kaj malsana, ke li
+      apenaŭ povas antaŭeniri. La malfeliĉulo ne povis al ni longe kontraŭstari.
+      Li estas en la vestiblo. Ĉu ni simple lasos lin foriri?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Ne, ne,&raquo; kriis la kolonelo, &laquo;mi volas ke tiu enigmo
+      estu klarigata.&mdash;Monica, kio tiel tremigas vin? Ĉu vi do konas la
+      almozulon?&mdash;Iru, oni konduku lin ĉi tien!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Apenaŭ la malfeliĉa viro, kun klinita kapo kaj mallevitaj okuloj, aperis
+      ĉe la pordo de l&rsquo; salono, kiam Monica eligis kriegon, kaj, al li
+      kurante, ŝi prenis lian manon dum ŝi ekkriis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan, Jan, ĉu estas vi?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Estas mi, fraŭlino,&raquo; respondis la junulo, ne levante la
+      okulojn.
+    </p>
+    <p>
+      La kolonelo staris unu momenton mirigite kaj frotis sian frunton, kvazaŭ
+      subita penso leviĝis en lia spirito. Li tamen rapide forpelis sian
+      suspekton,
+      <!--  p.099 --> kaj, prenante la brakon de l&rsquo; junulo, li delikate
+      fortiris lin ĝis velura seĝo kaj devigis lin sur ĝi sidiĝi. Monica ne
+      estis ellasinta la manon de Jan; ŝi ankaŭ mute rigardis teren.
+    </p>
+    <p>
+      La kolonelo, reirinte en sian apogseĝon, diris al la junulo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jan Daelmans, kial vi ne rememoris min dum la malfeliĉo? Ĉu mi ne
+      diris apud la izolita farmdomo, ke mi estos via protektanto, se iam vi iun
+      bezonus? Mi vidas kian gradon de mizero vi atingis; sed de hodiaŭ vi ne
+      plu suferos malriĉecon, junulo. Havu kuraĝon; mi ne estas maldanka kaj
+      volas ekkvitigi mian kalkulon kun vi.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Tion dirante, la kolonelo iris al komodo, prenis el ĝi plenmanon da
+      Napoleonoj, kaj, metante ilin sur tableton, apud la junulo, li diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Vidu, mia amiko, ne estas almozo, kiun mi al vi prezentas; estas
+      malgranda kompensaĵo de tio kion vi iam faris por mia filino. Mi petas
+      vin, akceptu tion de mi, kiu volas esti por vi amiko kaj protektanto.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Jan altigis siajn profunde mallevitajn okulojn de la tableto al la
+      kolonelo kaj sopiris, ĉagrene grincridante:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Oron! ĉiam oron!&raquo;
+    </p>
+    <!--  p.100 -->
+    <p>
+      Kaj rigardante siajn disŝiritajn vestojn, li aldiris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jes, oro al mi utilus; mi tiam povus aĉeti vestojn kaj rekompenci
+      ŝin kiu min flegis.&mdash;Sed, sinjoro, ŝparu al mi tiun humiligon: ne
+      estas el viaj manoj, ke mi akceptus monon, eĉ se ĝi servus al mi por
+      elaĉeti mian morton!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Dum tiuj vortoj Jan estis movinta la manon kaj eltirinta ĝin el la mano de
+      Monica. La emociita kaj ĉiam tremanta fraŭlino estis irinta al sia seĝo
+      kaj sidis tie, mute kaj fikse rigardante la junulon.
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Sed, Jan, mia amiko,&raquo; daŭrigis la kolonelo, &laquo;vi estas
+      maljusta kontraŭ mi kaj kontraŭ vi mem. Se vi ne volas monon, diru do al
+      mi kion mi povas por vi fari; estos por mi feliĉo fari al vi ian servon.
+      Se vi permesas al mi fari al vi komplezon, mi estos al vi danka.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Vi volas fari al mi servon!&raquo; respondis la junulo. &laquo;Nu,
+      mi petas de vi unu favoron. Ĉu vi al mi ĝin donos?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Parolu, Jan, mi plenumos vian deziron. Kion vi volas?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La junulo iom plirektigis sur la seĝo siajn lacegajn membrojn kaj ŝajnis
+      sin pretigi por io solena. Tiam li diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Kolonelo van Milgem, morgaŭ komenciĝos por
+      <!--  p.101 --> mi nova vivo: mi starigos netransireblan limmuron inter
+      mia estinteco kaj mia estonteco. Oni ne tiel facile sin elŝiras el
+      memoraĵoj, kiuj kunkreskis kun nia cerbo kaj nia koro kiel partoj de nia
+      vivo. Kaj eble mi estus falinta en tiu batalo sur la randon de tombo
+      malfermita; la sorto servis al mi: mi estas nun en la ĉeesto de ŝi, kiu
+      sole en la mondo povas min kompreni! Ke mi povu paroli, ke mi longatempe
+      kaj seninterrompe povu paroli, ke ŝi aŭdu kia estis mia sorto sur tiu ĉi
+      tero,&mdash;kaj tiam, tiam mi, ne ĝoje sed submetiĝe, adiaŭdiros al la
+      revo kiu min mortigas. Jen, kolonelo van Milgem, jen estas la favoro, kiun
+      mi de vi petegas. Konsentu, ke mi parolu,&mdash;ne koleru pri tio kion mi
+      diros: vi donas al mi pli ol la vivon!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Estis io tiel dolĉa kaj sufera en la voĉo de l&rsquo; junulo, ke la
+      kolonelo sin sentis profunde kortuŝita. Cetere li estis treege scivola por
+      aŭdi klarigon, en kiu li esperis trovi certigitaj iajn konjektojn. Li do
+      diris afable:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Parolu, mia amiko, kaj nenion timu: mi atente aŭskultos vin.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La junulo do komencis per malrapida kaj sufera voĉo:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Mi estis juna, kontenta pri mia sorto kaj amanta
+      <!--  p.102 --> la vivon. Mia sentema koro min puŝis por konsideri nian
+      servistinon kiel mian fratinon; laŭ ŝia sufero kaj ŝia mizero, kreskis mia
+      amikeco al ŝi,&mdash;naiva kaj pura sento, kiu nekonscie enradikiĝis en
+      mia koro, kaj poste, fariĝinte detruanta fajro, konsumos min interne.
+      Kolonelo, mi sentas ankoraŭ brulanta en mia mano la lokon, en kiu sur la
+      erikejo vi metis la Napoleonojn de la humiligo. Kio! vi pensis per iom da
+      koto de l&rsquo; tero min konsoli pri la rabo de mia fratino? Kaj vi
+      mortigis min! Tiam, ho, tiam mi jam komprenis la senlimecon de mia
+      malfeliĉo; dubo kaj malespero dispremegis tiun ĉi koron, en kiu via foriro
+      estis lasinta la sangan glavon de l&rsquo; amdoloro. Ĉion mi forgesis por
+      nutri nur unu plorigan rememoron; dum multaj jaroj mi verŝis miajn larmojn
+      ĉe la fago; mi ankaŭ atendis kaj esperis sur la Sablomonto; mi ankaŭ
+      maldikiĝis kaj malfortiĝis. Nenio povis min konsoli, nenio min tuŝi;
+      nekapabla por labori, indiferenta por ĉio, mi vivis en suferiga revmondo;&mdash;kaj
+      mi vidis mian patrinon malsana sur ŝia lito, ne trovante lokon en mia koro
+      por ia nova doloro. Ĉiuj, kiuj konis min, kompatis min, malfeliĉan
+      frenezulon. Mi enamiĝis en miajn proprajn larmojn, ĉar ili fluis pro ŝi
+      kiun mi bedaŭris. Plorado estis mia vivo, ĝemado mia parolo. Mia fortika
+      korpo
+      <!--  p.103 --> fandiĝis kvazaŭ neĝo sub la pasieco de mia koro;&mdash;kaj,
+      paŝanta ombro, mi vagadis kvazaŭ fantomo tra la foliaro, kiu ankaŭ estis
+      aŭdinta ŝiajn plendojn.&mdash;Iama amiko de mia patro volis perforte min
+      fortiri de la loko de mia naskiĝo; li esperis min resanigi. Sed mi
+      kontraŭstaris la petojn de ĉiuj, kiuj min amis. Kial? Ĉu pro tio ke la
+      ĉielo de l&rsquo; erikejo estas pli blua? Ke la aero tie portas aromajn
+      bonodorojn? Ke la senlimeco de l&rsquo; ebenaĵo ĉarmas kaj altigas la
+      spiriton? Ho, ne, ne. Tie ŝi estis vivinta, tie estis la vojeto de ŝi
+      laŭirita. Ho, mi sciis kiuj herberoj iam estis fleksiĝintaj sub ŝia korpo;
+      mi sciis retrovi sur la ŝeloj de l&rsquo; arboj la lokon, kie ŝi iam metis
+      sian manon, kaj la kreskaĵojn, kiuj iam brilis per la perloj de ŝiaj
+      okuloj.&mdash;La arboj, la erikejo, la rivereto, ĉio havis tie por mi
+      lingvon, kiu parolis pri ŝi. Tie mi neniam estis sola; ŝi ĉiam staris
+      flanke de mi, ĉirkaŭita kun mi per la nebulo de l&rsquo; mondforgeso. El
+      la aleeto la suda vento portis al mi ŝian voĉon; el la bruetado de l&rsquo;
+      griloj ŝi kantis por mi la allogan Rikke-tikke-tak!&mdash;Neesprimebla
+      estis tamen mia sufero; mi konsciis kiel premantan veraĵon, ke ŝi plu
+      neniam venos. Mi por ĉiam estis perdinta mian fratinon kaj ĝojis pro l&rsquo;
+      espero de baldaŭa morto.&mdash;La maljuna pastro de Desschel kaj la larmoj
+      de mia
+      <!--  p.104 --> malsana patrino fine min vokis al pli bonaj sentoj, kaj
+      donis al mi, dum unu momento, sufiĉan forton por kontraŭstari ŝian
+      rememoron. Mi volis forpeli tiun turmentantan bildon, min eltiri el ŝia
+      tiraneco sur mian animon, min savi el la dolorabismo en kiu mi estis
+      enprofundiĝinta, denove plenumi miajn forgesitajn devojn al Dio kaj mia
+      patrino. Mi iris al Meĥleno por, post jarojn daŭranta studado, serĉi en la
+      ekleziula profesio armilon kontraŭ ŝia persekutado.&mdash;Ve, kiu diros
+      kion mi suferis en la izoleco de la Seminario! Kiu diros, kiel ĝissange
+      mia koro kaj mia animo estis vunditaj en tiu malespera batalo kontraŭ ŝi!
+      Kion ajn mi faris aŭ decidis, aŭ kien ajn mi iris, ĉiam ŝi ĉeestis, por,
+      kiel tiranino, eltiri ĉiujn aliajn pensojn el mia spirito! Ŝi, ĉiam ŝi!&mdash;Kun
+      la scienco kreskis ankoraŭ la forto de mia imago, kaj nur tiam ŝi
+      ekposedis eĉ la plej intimajn aspirojn de mia revanta animo. Ĉiam silenta,
+      mi apartigis min de miaj kunlernantoj; mi kaŝis min en mallumaj anguloj
+      por ke mi povu nemokate kanteti la kanton de Rikke-tikke-tak; mi estis la
+      objekto de ĝenerala malestimo; nenio povis resanigi min, nek la severeco
+      de miaj profesoroj, nek iliaj afablaj admonoj. Fine alproksimiĝis la tempo
+      kiam mi devos decidi, ĉu mi akceptas la ekleziulan profesion. Sed, ho Dio,
+      por kio
+      <!--  p.105 --> povis al mi utili pripensado? Mi estis neinda por
+      proksimiĝi al la altaro, kaj nekapabla eĉ por preĝi; neniam mi altigis
+      mian voĉon aŭ mian penson al la ĉielo, sen ke inter Dio kaj mi ŝia bildo
+      sin intermetis! Mi rifuzis, tiom pro konvinkiĝo pri mia malindeco kiom pro
+      konsilo de miaj kompatemaj profesoroj. Mi forlasis la Seminarion. Mia
+      patrino estis mortinta: mi havis ankoraŭ malgrandan parton de mia
+      heredaĵo. Mia vivo fariĝis senzorga revovagado; nezorganta pri estonteco,
+      kiu estis al mi indiferenta, mi rapide elspezis tion kion mi ankoraŭ
+      posedis. Mizero min ankaŭ trovis sensenta; mi dormis sub la blua ĉielo,
+      sub ĉaretoj aŭ sur la urbaj fortikaĵoj; mi lasis malsaton trabori mian
+      inteston; kaj, kun mokrido sur la lipoj, mi akceptis la panon de l&rsquo;
+      kompato. Kio estis por mi la vivo kaj kio la suferoj de l&rsquo; korpo
+      kompare kun la konsumanta doloro de mia koro? Nenio en la mondo povis min
+      tuŝi, nenio min veki el mia apatio. Senĉese vidi ŝian bildon antaŭ miaj
+      okuloj, ŝin enpense alparoli, murmure ripeti la kanton,&mdash;tio estis
+      mia vivo: ĉio cetera estis en mi mortinta.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Nun la junulo silentis unu momenton; li spiregis pro laceco.
+    </p>
+    <p>
+      Monica kapkuŝis sur la tablo kaj kredeble maldolĉe
+      <!--  p.106 --> ploris, ĉar dum tiu paŭzo oni aŭdis la spiregadon de ŝia
+      premata brusto. Kurbiĝinte kaj teren rigardante, la kolonelo sidis senmove
+      sur sia seĝo.
+    </p>
+    <p>
+      La junulo daŭrigis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Unufoje ankoraŭ, laŭ la konsilo de amikoj, mi provis fortan
+      kuracilon. Mi verŝis alkoholaĵojn per plengorĝoj en mian korpon, kaj ebria
+      falis teren.&mdash;Nenio, nenio povis al mi helpi; antaŭ miaj malkvietegaj
+      okuloj staris ankoraŭ ŝia bildo!.... Iun tagon, mi neniam forgesos ĝin,
+      kiam mi malrapide laŭpaŝis la Meirplacon, mi subite ekvidis ŝin rapide
+      preterveturantan. Ŝia nedaŭra rigardo kvazaŭ sago traboris mian animon,
+      mia koro rompiĝis en mia malkvietega brusto; mi svenante falis teren.
+      Baldaŭ tamen mi povis restariĝi kaj foriri por kaŝi mian maltrankviliĝon
+      en la izoleco. Vespere mi kuŝiĝis sur ŝarĝveturilo por dormi. Cerbofebro
+      brulis kvazaŭ fajro en mia kapo; en mia nekonscieco mi renversiĝis de la
+      ĉaro kaj falis kun la kranio sur la ŝtonojn, tiel ke sangofluo el mi
+      elŝprucis.&mdash;Malriĉa virino akceptis min en sia subtegmenta ĉambro; ŝi
+      flegis min kvazaŭ patrino; al ŝi mi de nun dediĉas mian vivon. Ŝia dolĉa
+      kaj sinoferema amo estas trovinta la vojon al mia koro kaj okupanta lokon
+      flanke de l&rsquo; altrudiĝema bildo. Nun mi konscias la eblecon por
+      <!--  p.107 --> reakiri mian liberecon: mi devas vivi por ami kaj
+      rekompenci mian novan patrinon. Faru Dio, ke ankaŭ tiu ĉi lasta espero ne
+      estu vana,&mdash;se ne, la tombo, kiu por mi malfermiĝas, punos mian
+      malestimindan malfortecon. Morgaŭ mi ne plu konos vin, fraŭlino, nek vin,
+      kolonelo van Milgem! Forgesu vi ankaŭ, ke iu suferis neesprimeblajn
+      turmentojn pro la rememoro de via infano; mi kvitigas vin pri tio kion vi
+      al mi ŝuldas. Pardonu al mi, la malfeliĉa frenezulo, la sentimajn vortojn
+      kiujn mi kuraĝas paroli; se iafoje vi iom interesiĝis je la juna
+      kamparano, pardonu la senkarnan skeleton kiu sidas antaŭ vi. Kaj vi,
+      fraŭlino, ho, mi petegas vin, rememoru min en viaj preĝoj, por ke mi trovu
+      fortojn por mia lasta batalo kontraŭ vi.&mdash;Lasu min nun foriri, vi plu
+      neniam aŭdos nek vidos min.&mdash;Adiaŭ, Dio vin superŝutu ambaŭ per
+      feliĉo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Dum la elparolo de tiuj ĉi lastaj vortoj, Jan estis leviĝinta kaj volis
+      alproksimiĝi al la pordo; sed subite Monica restariĝis, ŝi malantaŭen
+      ĵetis siajn harbuklojn, forigis la larmojn el siaj okuloj, kaj tiam,
+      etendante la fingron kiel ordonon, ŝi kriis:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Restu! Restu!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Kaj surgenuiĝante kun kunigitaj manoj antaŭ sia patro, ŝi petegis:
+    </p>
+    <!--  p.108 -->
+    <p>
+      &laquo;Ho, patro, pardonu min, pardonu min! Restigu lin, se ne, mi mortos!
+      En miaj revoj ŝvebis ankaŭ lia bildo; li estis mia frato, mia protektanto,
+      mia amato! Ho, Dio, li foriras! Nur li povas min savi. Donu lin al mi!
+      donu lin al mi! Vi ankaŭ verŝas larmojn, vi sentis kion li suferis! Ho,
+      nur li, aŭ la tombo min posedos! Patro, bona patro, ne lasu min al la
+      morto! Mi vivos, mi resaniĝos, mi vin benos! Pro la memoro de mia mortinta
+      patrino, donu lin al mi!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      La kolonelo faris subitan movon kaj restarigis sian filinon per la mano;
+      tiam, kun emociita voĉo, li diris:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Jen estis do la enigmo! Tia koro!&mdash;Nu, Monica, estu savita,
+      mia infano! Li estu via edzo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Akra krio eliĝis el la brusto de Jan; li unue peze apogis sin sur la seĝo,
+      sed falis svenante sur la tapiŝon, dum Monica kun etenditaj brakoj al li
+      kuris.
+    </p>
+    <h2>
+      X.
+    </h2>
+    <p>
+      En la jaro 1831<sup>a</sup>, mallongan tempon post la Revolucio, soldato
+      marŝis, portante la pafilon sur la
+      <!--  p.109 --> ŝultro kaj la tornistron sur la dorso, tra la erikejo
+      inter Moll kaj Desschel. Li baldaŭ alproksimiĝis al granda farmejo, kiu
+      aspektis kiel kampobieno, kaj montris sian loĝbileton al viro kiu staris
+      sur la sojlo. Tiu ĉi vokis servistinon, kaj ambaŭ, per amikaj elmontraĵoj,
+      deprenis de la soldato lian tornistron kaj aliajn necesaĵojn. La juna
+      militisto miris pri tiu kora akcepto, kaj, frapante la ŝultron de la
+      kamparano, li diris senceremonie:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Vi militservis, ĉu ne, farmisto?&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Tamen ne,&raquo; respondis la kamparano, &laquo;sed vi certe trovos
+      iujn tie ĉi, kiuj povas paroli pri milito kaj bataloj.&mdash;Eniru, amiko:
+      la ŝinko kaj la biero jam staras sur la tablo.&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Enirante, la soldato vidis, sidantan apud la angulo de la fajrejo, viron,
+      kies vizaĝo kaj grizaj haroj tuj inspiris al li respekton. Longa cikatro
+      tra lia vizaĝo kaj la rubando de la Honorlegio sur lia vesto, vidigis ke
+      li estas tiu pri kiu la kamparano estis dirinta: &laquo;kiu scias paroli
+      pri milito kaj bataloj&raquo;.
+    </p>
+    <p>
+      La maljuna militisto salutis la soldaton per bonvolema rideto kaj montris
+      al li la tablon, kvazaŭ li volus diri: manĝu unue kaj trinku; poste ni
+      parolos.
+    </p>
+    <p>
+      Dum la soldato plenumis tiun bonan konsilon kaj
+      <!--  p.110 --> manĝis la al li prezentitajn nutraĵojn, li scivole lasis
+      vagadi siajn okulojn sur la personojn kiuj estis ĉirkaŭ li.&mdash;En la
+      fundo de la ĉambro virino sidis antaŭ ŝpinrado; apud ŝi staris la viro,
+      kiun li unue estis vidinta sur la sojlo de la farmdomo. Saneco kaj kvieta
+      ĝojo heligis ilian vizaĝon, kaj estis kvazaŭ amradio brilis en iliaj
+      okuloj, ĉiufoje kiam ili unu la alian rigardis. Ĉe l&rsquo; alia flanko de
+      la virino sidis maljunega Avinjo, kiu per siaj rigidaj fingroj ankoraŭ sur
+      puntkuseno intermovis la plektilojn.
+    </p>
+    <p>
+      Kiam la soldato estis dum kelka tempo direktinta siajn okulojn al tiu
+      parto de la ĉambro, li aŭdis malantaŭ si strangan kanton, kies neordinara
+      ritmo lin rigardigis al la fajrejo. Sur ĉiu genuo de la viro kun la
+      cikatro li nun vidis rajdantan sankoloran infanon,&mdash;knabeton kaj
+      knabineton,&mdash;kaj estis dum la kantado, ke la avo rajdigis la
+      infanetojn.
+    </p>
+    <hr class="mallonge" />
+    <p>
+      Baldaŭ la juna soldato interkonatiĝis kun ĉiuj loĝantoj de la farmejo. Li
+      trovis tiom da dolĉa ĝuado inter tiuj homoj, kiuj ĉiuj ŝajnis kunigitaj
+      per sama ligilo de amo kaj dankemo, ke, post dumonata restado, li ne povis
+      sin deteni verŝi larmojn, kiam li estis devigata adiaŭdiri la paceman kaj
+      feliĉan familion, kiu konsideris kaj amis lin kiel filon.
+    </p>
+    <!--  p.111 -->
+    <p>
+      Je la momento kiam li, kun la tornistro sur la dorso, estis preta por
+      foriri, ĉiuj kunhejmanoj venis ĉe la pordon kaj etendis ankoraŭ al li la
+      manon de l&rsquo; amikeco; li, kun malsekaj okuloj, suriris la erikejan
+      vojon, kaj, post kelkaj paŝoj sin turnante, li kriis kortuŝite:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Adiaŭ, sinjoro kolonelo van Milgem! Adiaŭ, farmisto Daelmans!
+      Adiaŭ, farmmastrino! Adiaŭ, Avinjo Teerlinck! Adiaŭ!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Alveninte sur la erikejo, la soldato diris al si mem:
+    </p>
+    <p>
+      &laquo;Se mi estus verkisto aŭ poeto, mi rakontus tiun strangan historion.&mdash;Eble
+      mi iam fariĝos tia. Nu, nu, sensencaĵo!&raquo;
+    </p>
+    <p>
+      Kaj tiam, plirapidigante sian marŝadon, li antaŭenpaŝis laŭ la ritmo de
+      kanto, kiun li certe estis lerninta ĉe la farmejo. Li kantis:
+    </p>
+    <div class="poezio">
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fero varmiĝas,</span><br /> <span class="i4">Brako leviĝas.</span><br />
+        <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+      <div class="strofo">
+        <span class="i0">Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!</span><br /> <span
+        class="i4">Fer&rsquo; malmoliĝas,</span><br /> <span class="i4">Kor&rsquo;
+        kuraĝiĝas.</span><br />
+        <!--  p.112 --> <span class="i4">Frapu vi, nu!</span><br /> <span
+        class="i4">Rikke-tikke-tu.</span>
+      </div>
+    </div>
+    <p>
+      Sinjoro leganto, vi vidas, ĉu ne, ke la juna soldato plenumis sian
+      promeson?
+    </p>
+    <div class="piednotoj">
+      <h4 style="text-align:center;">
+        PIEDNOTOJ:
+      </h4>
+      <div class="piednoto" id="piednoto4">
+        <p>
+          [4] <i>Westmal</i>, vilaĝo, kiu kuŝas je kvar horoj da piediro
+          malproksime de Antverpeno, sur la granda vojo al Turnhout, meze de l&rsquo;
+          erikejo.
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto5">
+        <p>
+          [5] <i>Fajrolaboristo</i> estas tiu, kiu, dum la forĝado, turnas la
+          feron per la prenilo kaj tiel gvidas la laboron.
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto6">
+        <p>
+          [6] Laŭ popola plimallongigo: Driessens, kies domo estas bruldetruita.
+          (<i>Noto de la tradukintino</i>).
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto7">
+        <p>
+          [7] <i>Erikbuloj</i> estas buloj de mallonga eriko, kiujn sur la tuta
+          erikeja ebenaĵo oni forigas per fosilo de la supro de la tero. Tiuj
+          erikbuloj estas bruligataj kiel torfo kaj disĵetas en la aeron
+          specialan odoron, kiu dum favora vetero antaŭflarigas la erikejon je
+          mirige granda interspaco. Tiu kiu iafoje loĝis dum kelka tempo en
+          Kempenlando, povas resti dum dudek aŭ pliaj jaroj de ĝi
+          malproksimigita, li tamen rememoros la impreson pri l&rsquo; odoro de
+          la erikfajroj.
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto8">
+        <p>
+          [8] Vilaĝo en Kempenlando, al kiu oni sendas la frenezulojn por esti
+          flegataj.
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto9">
+        <p>
+          [9] Oni nomas <i>Kempenlando</i> la vastan erikejan landon, kiu formas
+          la nordan parton de Belgujo.
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto10">
+        <p>
+          [10] Multaj maljunaj malaltrangaj personoj faras sian ŝparkaseton en
+          ŝtrumpo, kiu kutime estas kaŝita sub la tegmentaj tegoloj.
+        </p>
+      </div>
+      <div class="piednoto" id="piednoto11">
+        <p>
+          [11] Arĝenta monero de dekses kaj duona soldoj.
+        </p>
+      </div>
+    </div>
+    <div id="kolofono">
+      <div>
+        Kun la permeso de la eldonistoj J. Lebègue &amp; C<sup>ie</sup>,
+        Bruselo,
+      </div>
+      <div style="padding-left:10%">
+        esperantigis<br /> M. P.
+      </div>
+      <div style="margin-left:-10%">
+        Februaro 1912<sup>a</sup>.
+      </div>
+      <div>
+        Presejo DE VOS &amp; van der GROEN<br /> ANTWERPEN.<br /> 1912.
+      </div>
+    </div>
+    <div id="tpnotoj">
+      <p>
+        <b>Noto de la tekstpreparinto:</b>
+      </p>
+      <p>
+        Mi korektis kelkajn mispresaĵojn de la originala libro.
+      </p>
+    </div>
+<pre xml:space="preserve">
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Rikke-tikke-tak, by Hendrik Conscience
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK RIKKE-TIKKE-TAK ***
+
+***** This file should be named 35917-h.htm or 35917-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/3/5/9/1/35917/
+
+Produced by Andrew Sly, David Starner, and the Online
+Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net.
+Thanks to the Esperanto-Fondajho Cesar Vanbiervliet for
+providing the original book.
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+  </body>
+</html>